Rumà

Ŋwàk nə̀ Pol à Còm Fa Bʉ̀ʉ

sə̀ Mvwe’ Lak

RUMÀ

Ŋwàk nə̀ Pol à còm fa bʉ̀ʉ sə̀ mvwe’ lak Rumà ènə, nà’ sə tsə̀’ rɛŋsə fa bwìŋ mʉmvə̀’nə̀ aco ŋwè ye kə̀kʉrə̀ mʉ lisə̀ Nwì. Tu ncèp nə̀ ndzə mvwe’ ŋwà’ ènə sə cèp mʉmvə̀’nə̀ Ntirə̀ Nə̀ Bə̀boŋ nəə gʉ̀gə̀ bwìŋ wo ye kə̀kʉrə̀ mʉ lìsə̀ Nwì. Ŋwèe yəhəgə̀ mʉlìsə̀ Nwì kə̀kʉrə̀ anə bʉ̀ʉsə̀ yi tse’ dzədzəm bohòNwì (ye 1:17).

Bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ à sə nòŋsə lʉ̀ʉk Musì nə sə tsəm də wo kə̀kʉrə̀ mʉ lisə̀ Nwì bʉ̀ʉ zeŋ. Nwì à gʉ̀ yà’ ŋga’a mok də aco ŋwè ye kə̀kʉrə̀ mʉ lisə̀ yi ŋga ŋgə̀ŋgàŋ dzəm bohòJisos Krɛst. Nè’e ntirə̀ nə̀ bə̀boŋ nə̀ Pol à sə tsòho fa bwìŋ nə. Yi à sə tsə̀’ fa wo də a ye ŋga wo mok kə̀kʉrə̀ mʉ lisə̀ Nwì anə fana wo cum mok nsàp ncu nə̀ fi, nə̀ wo cu nà’ mok bə ŋàaŋ Yòŋsə̀ nə̀ Rərɛŋ nə (ye mbʉ̀p 1-8).

Pol sə tsə̀’ fa bwìŋ sə̀’ də bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ à bɛ̀ŋ mandzə̀ nə̀ Nwì à gʉ̀ nà’ ŋgòlùŋsə bwìŋ bə zeŋ, nə̀ nà’a Jisos Krɛst nə. Mʉmvə̀’nə̀ wo à bɛ̀ŋ vɛ’nə fana Nwì gʉ fa bwi bʉ̀ lakmvum wèŋ mandzə̀ ŋgòtse’ lùŋ nə sə̀’ (ye mbʉ̀p 9-11).

Ŋwàk ènə lə̀sə ŋgòtsə̀’ fa Krətèŋ wèŋ də wo cum nsàp ncu nə̀ nà’a sə niŋtsok də wo dzəm bwìŋ pwe’ (ye mbʉ̀p 12-16).

¹Còm ŋwàk nè’e mʉ̀ʉ Pol nə̀ mʉ ŋgà fàk Jisòs Krɛst. Nwì à to fis mʉ ŋgòye ŋgà ntum ye, də ya mʉ tsoho fa bwìŋ Ntirə̀ ye nə̀ Bə̀boŋ nə. ²Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ ènə, a zeŋ nə̀ yi ànə kak fa bwìŋ nà’ njamòk ntɛ̀ŋ. Yi ànə kak wo nà’ cùhu ŋgàa tsòhòbum Nwì wèŋ fana wo com noŋsə yà’ ndzənə ŋwàk Nwì nə̀ rərɛŋ. ³Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ ènə, nà’a bə liŋ mo ye. Bə ma nə̀ yi ànə ye ŋwè fana yi à tesə bohòŋgwì bʉ̀ ŋkum Devìd. ⁴Bə ma nə̀ yi à ye Nwì fana Nwì ànə lokoksə yi mvwe’ kpʉ ŋgònìtsə̀’ fa bwìŋ də nà’a mo ye nə̀ nà’ tse’ ŋàŋ vɛ’ɛ wùriŋ. Ŋwə̀ ènə Jisos Krɛst, yi Tà àvès. ⁵Yi à gʉ̀ yi ŋkuŋ Nwì gʉ mʉ bə bòvə̀m ye, də mʉ ye ŋgà ntum ye. Nwì à gʉ̀ vɛ’nə ya bʉ̀ʉ sə̀ sənə nzeŋgòŋ nə pwe’fo’ dzəm bohòliŋ mo ye, nə sə yuk dʉk ye. ⁶Wèŋ bʉ̀ʉ lak Rumà, wèŋ cu yàwèŋ sə̀’ ca bʉ̀ʉsə̀ yi a to weŋ sə̀’ ŋgòye sə̀’ bʉ̀ʉ Jisòs Krɛst. ⁷Fana yà’a yusə̀ mʉ̀ nə còm faà nə weŋ bʉ̀ʉ Nwì sə̀ mvwe’ lak Rumà. Yi à dzəm weŋ, nə to fis weŋ ŋgòye bʉ̀ʉ ye sə. Mʉ̀ lɛŋ də Tɛ̀’ àvès Nwì nə ye Jisòs Krɛst nə̀ yi Tà àvès, nə gʉ weŋ bə̀boŋ, nə fa weŋ fifi.

Ncu Bʉ̀ʉ Nwì Sə̀ Mvwe’ Lak Rumà Gʉ̀ Pol ŊgòKwasə Nwì

⁸Mʉ̀ sə kwasə to mantombì ntòNwì àm bohòJisòs Krɛst bə liŋ awèŋ pwe’. Mʉ̀ sə kwasə vɛ’nə bʉ̀ʉsə̀ bwìŋ sə cèp lòkɛ’cà sənə nzeŋgòŋ nə pwe’ bə nsàp dzədzəm àwèŋ nə̀ wèŋ tse’ bə Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə. ⁹Mʉ fàkgə̀ bohòNwì bə ntʉm àm pwe’ ŋgòtsòho fa bwìŋ Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə̀ nà’a bə liŋ mo ye nə. Yi rì də ghà nə̀ mʉ lɛŋgə̀ Yi pwe’, mʉ̀ sə teŋ weŋ. ¹⁰Mʉ̀ sə lɛŋ Nwì də a ye-a ŋga yà’ bòyi fana yi gʉ fa mʉ mandzə̀ nə̀ co mʉ̀ və kə ye tsoŋ li weŋ ŋkuŋ. ¹¹Mʉ̀ sə dzəm ŋgòyə weŋ ya wèeŋ jəŋ bum mok sə̀ Nwì a fa mʉ yà’ bə ma nə̀ yòŋsə̀ nə. Wèeŋ rɛɛŋ yà’ vɛ’nə ya ŋga yà’a gʉ weŋ ŋgògʉ ghaha lo mantombì sə̀’. ¹²Yusə̀ mʉ̀ sə cèp sə də, vesùwèeŋ tɛsə mòk bə mòk bə dzədzəm nə̀ a tse’ nə. Dzədzəm àwèeŋ nə kwɛ’sə mʉ fana dzədzəm nə̀ njàm kwɛ’sə bwi weŋ sə̀’.

¹³Bwema am wèŋ, mʉ̀ dzəm də wèeŋ riŋ tse’ də mʉ làpgə̀ mandzə̀ wùriŋ də mʉ kə ye weŋ fana yumok sə lok mandzə̀ nə. Mʉ dzəmgə̀ ŋgòvə̀ə ya mʉ gʉ bʉ̀ʉ mok sə̀ mvwe’ lak àwèŋ yà’sə dzəm bohòJisòs Krɛst sə̀’, mvə̀’nə̀ mʉ̀ a gʉ̀ lakmvum yà’a. ¹⁴A fàak sə̀ yàm də mʉ nə tsoho tsoŋ fa bwìŋ pwe’fo’ Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə. A dzəm bʉ̀ʉ sə wèŋ ye sə̀ wo cu mvwe’ lak sə̀ yà’ a muhu laŋ kè sə̀ wo jàmŋgaŋ wèŋ pwe’. A dzəm wo ye bʉ̀ʉ sə̀ wo tse’ ŋkərə̀ kè sə̀ wo ləm pwe’fo’. ¹⁵Nà’a yà’a njo nə̀ ntʉm àm tə mègù də mʉ tsoho fa wèŋ sə̀ mvwe’ lak Rumà Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə sə̀’ sə. ¹⁶Marè’tu sə kà mʉ bʉ̀ʉ Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə ko. Ntirə̀ ènə a zeŋ nə̀ nà’a ŋàaŋ Nwì sə̀ yi fagə̀ ndàaŋwè pwe’. Yi fagə̀ ŋwə̀ nə̀ fòlòoŋ nə̀ nà’ à dzəm bohòJisòs Krɛst lùŋ bə zeŋ. Nà’a mantombì nə̀ bʉ̀ʉ Jus wèŋ, ŋkuŋ nə lo bohòbʉ̀ lakmvum wèŋ sə̀’. ¹⁷Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ ènə nìtsə̀’ fagə̀ ves mvə̀’nə̀ Nwìi gʉ̀gə̀ bwìŋ bə zeŋ ŋgòye kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ yi. Yà’ yeto ŋga ŋwè dzəm bohòNwì, nə kə lə sə̀’ bə dzədzəm anə. Yà’ mègù mvə̀’nə̀ wo à còm yà’ ndzənə ŋwàk Nwì sə də, <<Ŋwə̀ nə̀ yi yəyərə̀ mʉlisə̀ Nwìi nə̀ cu fo’, bʉ̀ʉsə̀ yi tse’ dzədzəm bohòNwì.>>

Bwìŋ Pwe’fo’ Mantombìi Nwì Ŋgàa Gʉ̀ Bʉp

¹⁸Nwì sə nìtsə̀’ tsə fa bwìŋ mʉbu də yi sə jò’ bə bum sə̀ bʉp sə̀ bwìŋ sə gʉ̀ bohòyi, nə sə gʉ bohòbʉ̀ʉ mok wèŋ sə̀’. Nsàp nə̀ wo sə gʉ̀ ènə sə lo’ zìnə nə. ¹⁹Wo rì bum sə̀ aco ŋwè riŋ yà’ bə ma nə̀ Nwì vɛ’ɛ làaŋ, bʉ̀ʉsə̀ Nwì a nì fa wo yà’ yi bə tu ye. ²⁰Bʉsə̀ mvə̀’nə̀ à yèto, ŋga Nwì à gʉ̀ nzeŋgòŋ nə, bum sə̀ yi à gʉ̀ sə pwe’ sə nìtsə̀’ fa bwìŋ mvə̀’nə̀ nsàp Nwì nə̀ wo ka yi ye yuk nə cu sə. Yà’ nòjəja də yi tse’ ŋàaŋ sə̀ yà’a nə̀ kà mè yuk, nə ye sə̀’ də yi mègù ye Nwì. Ye də mandzə̀ nə̀ co wo nə̀ swìrə ŋgòyə ŋgə’ə bʉ̀ə̀. ²¹Wo rì də Nwì cu yo, nə kà nà’ co Nwì sə kùksə̀, nə kà yi sə̀’ sə kwasə̀. Tsətsərə̀ə awo a jip laŋ fana ŋkərə̀ə awo kà bum mok sə rɛɛ̀ŋ. ²²Wo sə gʉ̀ bum awo də wo ŋgàa ŋkərə̀, ŋga wo sə bʉ̀ʉŋ ləm. ²³Bohòwo ŋgòkùksə Nwì nə̀ ghaŋ nə̀ yi nə̀ kà kə̀ kpʉ yuk nə kà ye. Wo kə gʉ bum sə̀ yà’ səsə co ŋwè nə̀ yi nə kpʉ, nə ye swiŋ, nə ye nàm bə no wèŋ, nə sə kuksə zeŋ.

²⁴Ànə geŋ Nwì cokfis bo ye ndzə ni’ì wo də ya wo gʉ bum sə̀ bʉp sə̀ ntʉm awo sə dzəm də wo gʉ sə, fana wo gʉ bum marè’tu bə ni’ awo. ²⁵Wo me’rə mak yusə̀ yà’a zìnə bə liŋ Nwì, nə jəŋ bum sə̀ yà’a mvwès. Wo sə kuksə, nə sə fak bohòbum sə̀ Nwì à gʉ̀ʉ, nə kà Nwì nə̀ yi à gʉ̀ bum yè’sə yi nə kùksə̀. A yi nə̀ aco wo kuksə yi, nə kà teŋsə yuk. Yà’a ye vɛ’nə.

²⁶Ye də Nwì cokfis bo ye ndzə ni’ì wo də ya wo gʉ bum sə̀ bʉp sə̀ ntʉm awo sə dzəm də wo gʉ sə. Bə̀ba mok sə nooŋ fe’lə sə̀’ bə bə̀ba mok ŋga Nwì à ka də anə ye vɛ’nə dʉk. ²⁷Mbəmbam wèŋ ye sə̀’ wup. Wo me’rə ŋgònòoŋ bə bə̀ba wèŋ, nə sə lap mandzə̀ vɛ’ɛ gʉgʉŋ ŋgònòoŋ sə̀’ bə mbəmbaam mok. Bum yè’sə a marè’tu nə̀ wù kà fʉ̀k. Wo sə ye ŋgə’ nə̀ nà’a kə̀kʉrə̀ bə nsàap bʉp sə̀ wo sə gʉ̀ yà’sə.

²⁸Bʉsə̀ bʉ̀ʉ yè’sə wèŋ a bɛ̀ŋ ŋgòrì Nwì də yi Nwì anə fana Nwì me’rə wo ya wo sə tsərə bum bə jòŋ ànə ntɛ̀ŋ; nə ye sə̀’ də ya wo sə gʉ bum awo mok bə mandzə̀ nə̀ bə jòŋ anə. ²⁹Və̀əm awo rwiŋ mègù bə bum sə̀ bʉp, nə ye bə ŋkʉ̀ì’. Wo tse’ ntʉm nə̀ ŋgòtse’ bum ləlà, nə sə cʉk ntʉm sə̀’ wùriŋ. Wo sə waŋ bum bwìŋ, nə sə zə bwìŋ sə̀’. Wo sə lʉlʉ̀, sə borə bwìŋ, nə sə tse’ ntʉm sə̀ bʉp bohòbwìŋ. Wo dzəm ŋgòcaŋsə ncəncàŋ, nə sə bʉpsə liŋ bwìŋ. ³⁰Wo sə bɛŋ Nwì, nə kà yumok wəp lok, sə nɛni’, nə sə kumŋgùŋ. Wo sə gʉ ghaha bʉp sə̀ fi ghaha, nə kà ma bə tɛ̀’ yuk. ³¹Ŋkərə̀ə awo a jip laŋ, yusə̀ wo dʉk də wo nə gʉ yà’, wo kà sə̀ gʉ̀. Wo kà ntʉm nə̀ bə̀boŋ bohòbwìŋ tse’, nə kà manziŋ sə̀’ tse’. ³²Bʉ̀ʉ yè’sə wèŋ rì vɛ’ɛ làaŋ də ncèp nə̀ Nwì nə sə cèp də a ye-a ŋga ŋwè gʉ̀-a nsàap bʉp yà’sə fana ŋgə̀ŋgàaŋ nə̀ kpʉ, fana wo kà mbɛŋ kòm, wo sə gʉ mali yà’. Bʉ̀ʉ yè’sə wèeŋ yə ŋga bʉ̀ʉ mok wèŋ sə gʉ̀ nsàap bʉp yè’sə fana wo sə dzəm mali də Ŋ̀, a vɛ’nə bə̀boŋ.

Nwìi Sakgə̀ Ndàaŋwè Pwe’ Yəyərə̀

¹A ye-a ŋga wèŋ sə sak bwìŋ də wo ŋgàa gʉ̀ bʉp fana wèeŋ riŋtse’ dʉk də wèeŋ yàwèŋ sə̀’ ca. A ye-a də wu sə̀ ndà, ŋga wù sak ŋwə̀ nəmòk vɛ’nə fana ye də wù gbʉ̀ yònzak sə̀’ bʉ̀ʉsə̀ wu gʉ̀gə̀ nsàap bʉp yà’sə yòsə̀’. ²A rì də Nwìi sakgə̀ ndàaŋwè pwe’ nə̀ yi gʉ̀ nsàp bʉp ànə, yi yəyərə̀ ŋgòsak wo vɛ’nə. ³A ye-a ŋga wù yə də bwìŋ sə gʉ̀ bʉp, wù sə sak wo fana wù kə gʉ yòsə̀’ vɛ’nə, ye də wu nə̀ swìrə bohòNwì yè’sə va pip, ŋge’ àm. ⁴Wù tsəm də mvə̀’nə̀ Nwì sə ko ntʉm, nə sə cum gəe’ yà’sə ye də yi nə kà wu yumok gʉ̀ à? Wù sə jə kontʉm ye nə co yusə̀ wà vɛ’nə. Wu ka riŋ də yi sə gʉ̀ bə̀boŋ, nə sə ko ntum vɛ’nə ŋgòfa wu mandzə̀ də ya wu kupsə ntʉm yòriŋ à? ⁵Nə ye də a ye-a ŋga wù gʉ tu, nə kà kupsə̀ fana ye də wù sə to naaŋ ŋgə’ nə̀ ghaŋ mʉtuhù wù. Wu nə ye ŋgə’ nùmbu nə̀ Nwìi nə̀ nìtsə̀’ də yi jò’ laŋ, nə sak ndàaŋwè pwe’ yəyərə̀ nə. ⁶Nùmbu ànə ye, Nwìi nə lak fəsə fa ndàaŋwè pwe’fo’ sə̀’ mvə̀’nə̀ yi à fàak. ⁷Bʉ̀ʉ sə̀ wo sə kì ntʉm, nə sə gʉ bə̀boŋ fana ye də wo sə làp də Nwìi nə kuksə wo, nə fa wo lùŋ nə̀ nà’a nə̀ kà lə̀ yuk, nə se wo. Nwìi nə̀ fa tsə lì bʉ̀ʉ yà’sə wèŋ lùŋ nə̀ nà’a nə̀ kà mè yuk. ⁸Bʉ̀ʉ mook yàwo sə̀ wo sə kà zìnə nə bɛ’, wo sə lap megu bum yàwo, nə sə gʉ megu bum sə̀ yà’a bʉp. Nwìi nə̀ kə̀ yeŋsə wo ŋgə’, nə kà manziŋ bohòwo tse’. ⁹Ŋwə̀ nə̀ yi sə gʉ̀ bʉp pwe’ nə̀ kə̀ yə ŋgə’ wù kà fʉ̀k. Nà’a mantombì nə̀ bʉ̀ʉ Jus wèŋ ŋkuŋ nə ye bə bʉ̀ lakmvum wèŋ sə̀’. ¹⁰Bohòbʉ̀ʉ sə̀ wo sə gʉ̀ yàwo bə̀boŋ fana Nwìi nə̀ sè wo, nə kuksə liŋ awo. Yi nə gʉ wo ŋgòcu ncu nə̀ bə fifi. Nà’a mantombì bohòbʉ̀ʉ Jus wèŋ ŋkuŋ nə lo bohòbʉ̀ lakmvum wèŋ sə̀’. ¹¹A vɛ’nə bʉ̀ʉsə̀ Nwìi sakgə̀ ndàaŋwè pwe’fo’ nə kà mòk gèm ko fa.

¹²Bʉ̀ʉ sə̀ wo ànə ka lʉ̀ʉk Nwì riŋ, nə gʉ bʉp wèeŋ nə̀ kpʉ bisə, ŋga ye-a sə̀ də wo à ka lʉ̀ʉk sə riŋ yuk na. Bʉ̀ʉ sə̀ wo à rì yàwo lʉ̀ʉk sə laŋ, nə kà yà’ nòŋsə̀ fana Nwìi nə̀ kə̀ sak wo, wo gbʉ nzak bʉ̀ʉsə̀ wo à rì lʉ̀ʉk sə laŋ, nə kà yà’ nòŋsə̀. ¹³Bʉsə̀ Nwìi nə̀ kà ŋwè də nà’a yəyərə̀ mʉlisə̀ yi bʉ̀ʉsə̀ nà’ ànə yuk lʉ̀ʉk laŋ jə, yi nə̀ jə bʉ̀ʉ sə̀ wo à gʉ̀ mvə̀’nə̀ lʉ̀ʉk sə à sə tsə̀’ sə. ¹⁴Bʉ̀ lakmvum wèŋ ka lʉ̀k riŋ. Wo kà-a yà’ sə̀’ rìŋ vɛ’nə fana mvə̀k nəmòok ye yo nə̀ wo sə gʉ bum mok yà’ kʉrə mvə̀’nə̀ lʉ̀k sə dzəm sə. Wo gʉ vɛ’nə fana yà’ sə niŋtsok də wo nòŋsə fa ni’ awo lʉ̀k. ¹⁵Bum sə̀ wo sə gʉ̀ sə, sə nìtsə̀’ də bum lʉ̀k sə ndzə ndʉəmə̀ wo. Ŋkərə̀ awo rìŋ sə̀’ də yu nè’e nə̀ bə̀boŋ, nà’a ye nə̀ bʉp. ¹⁶Ye də Nwìi nə sak riŋ nzak awo kə̀kʉrə̀ nùmbu nə̀ yi nə̀ sak bwìŋ pwe’ nə. Yi nə̀ sak bwìŋ ndzə bohòJisòs Krɛst. Yi nə sak wo bə yusə̀ yà’ cu swihi sə ntʉʉ̀ wo. Yà’a yusə̀ mʉ̀ sə tsòho fa bwìŋ yà’ ndzənə Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə.

Kaco Ŋwè Tse’ Lùŋ Bʉsə̀ Yi Rì Lʉ̀k Yeŋ

¹⁷Bohòma nə̀ njàwèŋ bʉ̀ʉ Jus sə̀ wèŋ sə dʉk də, wèeŋ yàwèŋ yəyərə̀ bʉ̀ʉsə̀ wèŋ rì lʉ̀ʉk Musì, nə sə kum ŋgùŋ bʉ̀ʉsə̀ wèŋ be’lə weŋ Nwì yà’a, ¹⁸wèŋ rì yusə̀ Nwì dzəm bʉ̀ʉsə̀ wo a yə’rə fa weŋ lʉ̀ʉk sə laŋ fana wèŋ riŋ yusə̀ yà’a bə̀boŋ. ¹⁹Wèŋ rìŋtse’ pap də aco wèŋ niŋtsok fa bʉ̀ʉ sə̀ wo ka lis tse’ wèŋ mandzə̀. Wèŋ sə dʉk sə̀’ də wèeŋ co marɛŋ bohòbʉ̀ʉ sə̀ wo cu sənə ndzəm. ²⁰Wèŋ də aco wèŋ tsok rɛŋsə fa bʉ̀ʉ sə̀ wo ləm wèŋ bum, nə yə’rə riŋ to bʉ̀ʉ sə̀ wo ka yumok riŋ wèŋ sə̀’. Yè’sə vɛ’nə bʉ̀ʉsə̀ lʉ̀ʉk sə a gʉ̀ weŋ wo ŋkuŋ wèŋ kərə vɛ’nə, yà’ niŋtsok fa weŋ zìnə nə sə̀’. ²¹Ye də wèŋ sə̀ wèŋ sə yə’rə bwìŋ yà’sə, kaco wèŋ yə’rə ni’ awèŋ yeŋ à? Wèeŋ tsòho fagə̀ bwìŋ də ŋwèe kà yə̀yə̀, wèŋ sə yə yàwèŋ kè ka’ ɛ? ²²Wèŋ sə dʉk də bwìŋ kà nto ko, wèŋ sə ko yàwèŋ kè ka’ ɛ? Wèŋ də bwìŋ dzeeŋ rùm, wèŋ sə yə̀ jə bum mʉ tà’a rùm kè ka’ ɛ? ²³Wèŋ sə kum ŋgùŋ də wèŋ rì lʉ̀ʉk Musì, njo nə̀ wèŋ sə gʉ̀ bʉpsə bwìŋ lʉ̀ʉk sə, nə sə fa liŋ Nwì marè’tu ye kə bʉ̀ʉ yà? ²⁴Yà’ mègù mok mvə̀’nə̀ wo à còm nòŋsə yà’ ndzənə ŋwàk Nwì də, <<Bʉ̀ lakmvum sə gʉ̀ bʉpsə liŋ Nwì sə bʉ̀ʉ wèŋ bʉ̀ʉ Jus.>>

²⁵Wèŋ bʉ̀ʉ Jus, wèŋ sə naaŋ tu bə nzak nə̀ ŋgòkom tu mbəmbam, də nà’ sə nìtsə̀’ də weŋ Nwì wèŋ a zʉ rʉ̀k. A ye-a ŋga wèŋ sə nòŋsə lʉ̀ʉk Musì fana kom tu nə tse’ fàk bohòwèŋ. Yà’ ye sə̀’ də a ye-a ŋga wèŋ sə gʉ̀ bʉpsə lʉ̀ʉk sə fana kom tu nə nà’ kà zə̀p fàk tse’ lok. ²⁶A ye-a ŋga ŋwə̀ nə̀ wo a ka yi tu kom fa sə nòŋsə lʉ̀ʉk Musì sə fana Nwìi nə jəŋ ŋgə̀ŋgàŋ co ŋwə̀ nə̀ wo a kom fa yi tu. ²⁷Bʉ̀ʉ sə̀ wo a ka tu kom, nə sə noŋsə lʉ̀ʉk Musì wèŋ sə nìtsə̀’ jəja də wèeŋ ŋgàa jòŋ. Mʉ̀ dʉk vɛ’nə bʉ̀ʉsə̀ wèŋ sə̀ wèŋ rì lʉ̀ʉk sə̀ wo à còm nòŋsə yà’ ndzənə ŋwàk, nə kom tu sə̀’ wèŋ sə, sə kà lʉ̀ʉk sə nòŋsə̀. ²⁸Yusə də, a ye-a ŋga ŋwè kom-a sə̀ tu, kaco yà’sə bʉsə yi ŋwə̀ Jus nə̀ zìnə nə yeŋ. Yusə̀ yà’ tse’ ŋgònìtsə̀’ də nè’e ŋwə̀ə Nwì nə̀ zìnə ka yumok sə̀ yà’a ma mʉŋgùp ni’ì yeŋ. ²⁹Bʉ̀ʉ sə̀ wo bʉ̀ʉ Jus sə̀ zìnəə bʉ̀ʉ sə̀ ntʉm awo bohòNwì yəyərə̀. Yà’a fàak sə̀ ma ndzənə yòŋsə̀, yà’ ka nzak bə lʉ̀k tse’. Nwìi nə sə kwasə riŋ nsàp ŋwə̀ ànə yi, ka bwìŋ yeŋ.

Bʉ̀ʉ Jus Wèŋ Dzèeŋ Nwì, Nwì Cum Megu Ye Zìnə

¹A ye-a vɛ’nə, ye də bʉ̀ʉ Jus wèŋ sə tse’ fʉ̀k yumok sə̀ də wo kʉəp ghak Nwì wo də bʉ̀ʉsə̀ wo bʉ̀ʉ Jus wèŋ à, kom tu tse’ yè’sə fàak yà? ²Yà’ tse’ fàk bohòwo wùriŋ. Nwì ànə fa to ncèp nə̀ nje nə mantombì cap ndzə bohòwo. ³A ye-a sə̀ də bʉ̀ʉ Jus sə mok wèŋ à ka ncèp nə noŋsə fana yà’sə ka də Nwì à cèp bòrə ncèp nje nə ŋgwàŋ yeŋ. ⁴Ka vɛ’nə yeŋ lok, bʉ̀ʉsə̀ a dzəm bwìŋ pwe’fo’ ye ŋgàa cì’ mvwès fana Nwìi nə cum mali ye ŋgà cèp zìnə. Yà’ mègù mvə̀’nə̀ wo à còm nòŋsə yà’ ndzənə ŋwàk Nwì yà’a də,

<<Wùu Nwì, yusə̀ wù cèp yà’ pwe’fo’, yà’ nòjəja də wu zìnə.

Wo làp-a yumok bə liŋ yo, yà’ kə lə megu də wu zìnə anə wù.>>

⁵Kàmòk aco bʉ̀ʉ mok wèŋ dʉk də, <<Bʉp sə̀ vès sə gʉ̀ sə, sə tɛsə bwìŋ ŋgòyə bòŋsə mvə̀’nə̀ Nwìi ye rərɛŋ sə.>> Aco vesùwèŋ dʉk yè’sə ŋga’a da? Ye də aco a dʉk mok də a ye-a ŋga Nwì yeŋsə ves ŋgə’ bʉ̀ʉ bʉp avès sə̀ vès gʉ̀ʉ, ye də yi ka bə̀boŋ gʉ à? Mʉ̀ sə tsərə yè’sə mvə̀’nə̀ ŋwèe tsərəgə̀ vɛ’nə. ⁶Kaco yà’sə ye vɛ’nə yeŋ. Bʉsə̀ a ye-a də Nwì ka zìnə tsok, ye də aco yi sak nzeŋgòŋ nə va pip? ⁷Kàmòk aco bʉ̀ʉ mok sə dʉk mali sə̀’ də, <<A ye ŋga vès sə cì’ kɛ’cà mvwès, yà’ sə tɛsə ŋgògʉ̀ bwìŋ ya wo ye riŋ boŋsə ghaha mvə̀’nə̀ Nwìi cèp mègù ye zìnə sə fana wo sə yamsə liŋ Nwì sə bʉ̀ʉ zeŋ. Yà’ sə tɛsə-a vɛ’nə laŋ, njo nə̀ Nwìi nə̀ yeŋsə fe’lə ŋgàa cì’ mvwès wèŋ ŋgə’ co bʉ̀ʉ sə̀ bʉp ye kə bʉ̀ʉ yà?>> ⁸Ncèp njàwo nə də, <<Vesùwèeŋ sə gʉ lo bʉp mantombì ntɛ̀ŋ, ya yusə̀ bə̀boŋ nə tesə nja sə̀’.>> Bʉ̀ʉ mok wèeŋ cì’ fagə̀ mʉ mvwès də mʉ̀ sə dʉk vɛ’nə. Nwìi nə̀ yeŋsə nsàp bʉ̀ ànə ŋgə’ nə̀ nà’a nə kʉrə bə nsàap bum sə̀ wo sə gʉ̀ yà’sə.

Bwìŋ Pwe’ Ŋgàa Gʉ̀ Bʉp

⁹Ye də aco a ləsə ncèp ènə yè’sə da? Co vès bʉ̀ʉ Jus wèŋ bòghak bʉ̀ lakmvum wèŋ à? Hai’, ka yeŋ lok fʉk. Mʉ̀ rɛŋsə yà’ laŋ də bʉ̀ʉ Jus bə bʉ̀ lakmvum mègù pwe’fo’ yəyərə̀; mòk ka zok yeŋ bʉ̀ʉsə̀ wo pwe’ cu sə bàa bʉp. ¹⁰Yà’ mègù mvə̀’nə̀ wo à còm yà’ ndzənə ŋwàk Nwì sə də,

<<Ŋwə̀ nə̀ mò’fis nə̀ yi kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ Nwìi bʉ̀ə̀.

¹¹Ŋwə̀ nə̀ mò’fis nə̀ co yi rɛɛŋ yumòok bʉ̀ə̀.

Ŋwə̀ nə̀ mò’fis nə̀ yi sə làp ŋgòbɛ’ mandzə̀ Nwìi sə̀’ bʉ̀ə̀.

¹²Bwìŋ pwe’ a bwìŋ wes fa Nwì ŋkwɛ̀ŋ laŋ.

Wo a bʉ̀ʉŋ wes lòyusə̀ wà;

Ŋwə̀ nə̀ ŋgà gʉ̀ bə̀boŋ mok bʉ̀ə̀.

¹³Cùu awo nòto co cùu sè.

Bòrə̀ bwìŋ rwiŋ mʉ cùhu wo anə dak.

Yusə̀ yà’a tesə kə̀ cùhu wo, yà’ mègù co no ta ŋwè yi.

¹⁴Cùu awo sə rwiŋ mègù bə yàk bwìŋ nə ye ncèep sə̀ cʉcʉk.

¹⁵Kù awo fup bòŋsə ŋgòlòmvwe’ zə bwìŋ vɛ’ɛ wùriŋ.

¹⁶Mvwe’ mandzə̀ nə̀ wo lòpwe’, wo sə bʉpsə bum, nə sə jəŋ və ŋgə’ sə̀’.

¹⁷Wo ka ŋgògʉ̀ fifi riŋ lok.

¹⁸Wo bà lis nə kà Nwì sə wəp lok fʉk.>>

¹⁹Vesùwèŋ rì də lʉ̀ʉk sə̀ Nwì à fa sə yà’ kotse’ bʉ̀ʉ sə̀ yi à fa yà’ bohòwo sə. Ye də ŋwə̀ nəmòk nə̀ aco yi dʉk də yi bə̀boŋ mantombìi Nwìi bʉ̀ə̀. Ndàaŋwè pwe’ nə̀ kə̀ təəŋ mantombìi Nwì, nə sak tsoŋ li bə yusə̀ yi à gʉ̀ pwe’. ²⁰Ŋwə̀ nə̀ yi a nòŋsə wes lʉ̀ʉk sə co Nwì jəŋ yi də yi yəyərə̀ bʉ̀ʉsə̀ yi a nòŋsə wes lʉ̀ʉk sə bʉ̀ə̀. Fàak sə̀ lʉ̀k tse’, a ŋgònìtsə̀’ fa bwìŋ də ŋwə̀ nə̀ wu gʉ̀-a vɛ’ɛ, ye də wù sə gʉ̀ bʉp.

Mandzə̀ Nə̀ Nwìi Jəgə̀ Bwìŋ Co Də Wo Kə̀kʉrə̀ Mʉ Lisə̀ Yi

²¹Ye də nə̀ ŋga’a nè’e mandzə̀ nə̀ Nwìi nə gʉ bwìŋ ŋgòyəəŋ kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ yi nə a və̀ mok laŋ. Mandzə̀ ànə ka yumok ŋgògʉ̀ bə lʉ̀k tse’ lok. Ŋwàk lʉ̀ʉk Musì bə ŋgàa tsòhòbum Nwì wèŋ à sə cèp gèsə lòfa’ bə zeŋ sə̀’. ²²Mandzə̀ nə̀ Nwìi gʉ̀ ŋwè ŋgòyəəŋ kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ yi nə, a ŋgòdzəm bohòJisòs Krɛst. Yà’a vɛ’nə bohòndàaŋwè pwe’ nə̀ yi dzəm. Ŋwə̀ nəmòk ka ye zok yeŋ, ²³bʉ̀ʉsə̀ bwìŋ pwe’fo’ a gʉ̀ bʉp laŋ, nə kà mvwe’ bòoŋ sə̀ Nwì sə mok kə̀ dzèŋ. ²⁴Wo yəəŋ mègù mok kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ yi anə bə bòvə̀m nə̀ nje nə. Yi gʉ̀ fagə̀ wo vɛ’nə wà nə̀ wà, bohòJisòs Krɛst nə̀ yi a fìŋ mè’rə wo nə. ²⁵Nwì à jə yi, nə fa co ndzə cop ya ŋga Nwìi nə swifa ndàaŋwè nə̀ nà’ dzəm bohòyi bʉp ye. Nwì à gʉ̀ yè’sə ŋgònìfa bwìŋ də yi gʉ̀gə̀ bum bə mandzə̀ nə̀ kə̀kʉrə̀. ²⁶À ye to mantombì, Nwì sə ko ntʉm, nə kà bʉp sə̀ bwìŋ à sə gʉ̀ʉ sə mʉtuhù wo naàŋ. Ye də nə̀ ŋga’a nè’e, yi sə nìtsə̀’ fa bwìŋ də yi ye kə̀kʉrə̀ bə mandzə̀ nə̀ yi sə kà bʉp mè’rə̀; nə ye sə̀’ də ŋwə̀ nə̀ nà’ dzəm bohòJisòs pwe’, yi nə gʉ nà’ ŋgòye sə̀’ kə̀kʉrə̀. Yi sə kà bʉp mè’rə̀, ŋgònìtsə̀’ fa bwìŋ də yi kə̀kʉrə̀.

²⁷A ye-a də Nwì a gʉ̀ bwìŋ ŋgòyəəŋ kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ yi bə bòvə̀m nə̀ nje, ye də yumok cu fe’lə sə̀ co a kum ŋgùŋ bʉ̀ʉ zeŋ yo à? Hai’, mʉzə̀p yumook bʉ̀ə̀. Bʉ̀ʉ yà? Bʉsə̀ ka də vesùwèŋ a gʉ̀ yumok ŋkuŋ Nwì nə jəŋ ves də a kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ yi yeŋ; a mègù bʉ̀ʉsə̀ vesùwèŋ a dzəm bohòJisòs Krɛst. ²⁸Vesùwèŋ yə də Nwìi gʉ̀ ŋwè ŋgòyəəŋ kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ yi bʉ̀ʉ dzədzəm. Yà’ ka yumok ŋgògʉ̀ bə lʉ̀ʉk Musì tse’ lok fʉk. ²⁹Kè wèŋ tsəm də Nwì mègù Nwì bʉ̀ʉ Jus wèŋ woòwo ɛ? Hai’, yi Nwì bʉ̀ lakmvum wèŋ sə̀’. ³⁰A vɛ’nə bʉ̀ʉsə̀ Nwì mègù mò’fis. Yi nə jəŋ bʉ̀ʉ Jus wèŋ sə̀ wo komgə̀ yàwo tu mbəmbam sə co wo yəyərə̀ mʉlisə̀ yi ŋga wo dzəm bohòJisòs Krɛst. A bohòbʉ̀ lakmvum sə̀ wo kà yàwo tu komgə̀ sə sə̀’ wup. Yi nə jəŋ wo co wo mʉlisə̀ yi yəyərə̀ ŋga wo dzəm sə̀’ bohòJisòs Krɛst. ³¹A ye-a də Nwì sə jə bwìŋ co wo kə̀kʉrə̀ mok bʉ̀ʉsə̀ wo tse’ dzədzəm, ye də a sə dʉk mok də lʉ̀k ka fàk mok tse’ fe’lə à? Hai’, ka vɛ’nə sə̀’ yeŋ lok. Yusə də vesùwèŋ sə nìŋ rɛŋsə njo nə̀ wo ànə gʉ lʉ̀ʉk sə bʉ̀ʉ zeŋ sə.

Mandzə̀ Nə̀ Abràham À Ye Kə̀kʉrə̀ Mʉlisə̀ Nwì

¹Vesùwèeŋ cep ja’a na bə nzak Abràham nə̀ yi à ye tàcici àvès bʉ̀ʉ Jus wèŋ nà’a nɛ̀. ²Abràham nə ànə bʉʉŋ-a kə̀kʉrə̀ bʉ̀ʉ yumok sə̀ yi à gʉ̀ʉ, ye də yi tse’ yumok co yi kumŋgùŋ bʉ̀ʉ zeŋ yo. Mègù kə də Abràham nə à ka yumok nə̀ co yi kumŋgùŋ bʉ̀ʉ zeŋ mantombìi Nwì tse’. ³Ŋwàk Nwì sə cèp ye də yà? Nà’ sə cèp də vɛ’, <<Abràham à dzəm yusə̀ Nwì à cèep, ànə geŋ Nwì jəŋ yi co ŋwə̀ nə̀ yi kə̀kʉrə̀.>> ⁴A ye-a ŋga ŋwè fàk yumok, wo lak yi mbàam sə̀ yà’ a sə̀ ye, bʉ̀ʉsə̀ yi gʉ̀ fàk. Mbàam yà’sə ka sə̀ də wo fa yi yà’ wà yeŋ, a sə̀ yi fàk yà’ yi. ⁵Yà’ ye sə̀’ də yi gʉ̀gə̀ ŋgàa gʉ̀ bʉp wèŋ yəəŋ kə̀kʉrə̀. A ye-a ŋga ŋwə̀ mòk ka ye yumok fak, nə fa megu ntʉm nə̀ nje bohòNwì, fana ye də Nwìi nə jəŋ yi də yi kə̀kʉrə̀ njo nə̀ nà’ a fa ntʉm ye bohòyi. ⁶Devìd à dzəm sə̀’ də a zìnə də, ŋwə̀ nə̀ Nwì jə yi də yi kə̀kʉrə̀ ŋga ŋgə̀ŋgàŋ ka yumok sə̀ co Nwì jəŋ yi vɛ’nə bʉ̀ʉ zeŋ gʉ fana ŋwə̀ ànə tse’ rɛŋsi anə zìnə. ⁷Yusə̀ yi à cèp sə dʉk də,

A rɛŋsi bohòbʉ̀ʉ sə̀ Nwì a swì fa wo bʉp awo, nə swi bisə yà’.

⁸A rɛŋsi bohòŋwə̀ nə̀ Tàa nə kà yi co ŋwə̀ nə̀ bʉp mok jə fe’lə̀.

⁹Aco a fek mali də, tse’ mègù nsàp rɛŋsi ènə bʉ̀ʉ sə̀ wo a kom fa wo tu kè bʉ̀ʉ sə̀ wo a ka yàwo kom sə̀’ ɛ? Vesùwèŋ cèp càsə mè fa’ laŋ də, Nwì ànə jəŋ Abràham də nà’a kə̀kʉrə̀ bʉ̀ʉsə̀ nà’ à dzəm yusə̀ yi à cèep. ¹⁰Ghà nə̀ Nwì ànə jəŋ Abràham də nà’a kə̀kʉrə̀ yà’sə, ànə ye ŋga wo kom fa yi nə tu laŋ à? Hai’, ànə ye ŋga wo ka yi ntòkom fa. ¹¹Ànə geŋ wo kom fa yi tu sə maŋkwɛ̀ŋ, yà’ ye mok co ŋgwè ŋgònìtsə̀’ də Nwì à jə Abràham co nà’a kə̀kʉrə̀ laŋ bʉ̀ʉsə̀ nà’ à dzəm yusə̀ yi à cèep. Yà’a mvwe’ sə̀ Abràham nə yi tɛ̀’ bohòndàaŋwè pwe’ nə̀ nà’ dzəm tse’ bohòNwì ŋga wo ka yi tu kom fa, fana Nwì jəŋ ŋwə̀ ànə də yi kə̀kʉrə̀ mʉ lìsə̀ yi. ¹²Yi sə̀’ tɛ̀’ bohòbʉ̀ʉ sə̀ wo a kom fa wo tu wèŋ pwe’fo’, ŋga ye-a də wo sə yù kùu Abràham nə, nə sə dzəm tse’ bohòNwì mvə̀’nə̀ yi à dzəm to mantombì ŋga wo ka yi tu ntòkom fa yà’a na.

Yusə̀ Nwì à Kàak, Anə Tse’ Yà’ Bʉ̀ʉ Sə̀ Wo Tse’ Dzədzəm

¹³Nwì ànə kak fa Abràham bə ŋgwì bʉ̀ ye dʉk də, yi nə fa nzeŋgòŋ nə pwe’ ndzə bohòyà’wèŋ. Nwì ànə kak fa yi yè’sə, à ka bʉ̀ʉsə̀ də yi nə à sə nòŋsə lʉ̀ʉk sə yeŋ. Yi à kàk fa nà’ bʉ̀ʉsə̀ Abràham ànə dzəm tse’ yusə̀ yi ànə cep fana yi ye mok ŋwə̀ nə̀ yi yəyərə̀ mʉlisə̀ Nwì. ¹⁴A ye-a də bʉ̀ʉ sə̀ wo sə nòŋsə lʉ̀ʉk sə wèeŋ nə̀ kə̀ tse’ bum sə̀ Nwì à kàk sə wo fana ye də ŋgòdzəm tse’ bohòNwìi yu wà, nə ye sə̀’ də yusə̀ Nwì à kàk sə yà’ ka fàk tse’. ¹⁵Yusə̀ aco lʉ̀k gʉ to sə, a ŋgògʉ̀ Nwì yi jok. Megu də wo à ka-a lʉ̀ʉk sə gʉ, bwɛ̀rɛ ŋwè kà lʉ̀k sə̀’ bʉpsə̀ yuk.

¹⁶Ye də kə̀kàk ènə bohòbʉ̀ʉ sə̀ wo dzəm tse’ bohòNwì. A vɛ’nə ya yà’a rɛɛŋ də Nwì sə fa ves kə̀kà’ ènə bə bòvə̀m nə̀ nje, nə ye sə̀’ də yi sə fa yà’ bohòŋgwì bʉ̀ Abràham nə lòoŋ. Ka də yi fa mègù bohòbʉ̀ʉ sə̀ wo sə nòŋsə lʉ̀k wèŋ yeŋ, yi sə fa bʉ̀ʉ sə̀ wo dzəm tse’ bohòyi pwe’ mvə̀’nə̀ Abràham à dzəm. A zìnə də Abràham nə tɛ̀’ àvès pwe’fo’ yi. ¹⁷Yà’ mègù mvə̀’nə̀ wo à còm nòŋsə yà’ ndzənə ŋwàk Nwì yà’a də, Nwì à dʉk də, <<Mʉ̀ gʉ̀ wu, də wu ye tɛ̀’ bohòlak ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ.>> Ye də Abràhaam tɛ̀’ àvès mantombìi Nwì yi. Nwì nə̀ Abràham a dzəm bohòyi ènə, yi fagə̀ yòŋsə̀ bohòbʉ̀ʉ sə̀ wo à kpʉ laŋ yi. Yi togə̀ bum sə̀ yà’ ka ntòye co də yà’a ye vɛ’nə laŋ. ¹⁸Bum sə̀ Nwì à kàk sə à sə yəəŋ co də yà’a nə kà fàk fana Abràham sə dzəm mali Nwì fo’, nə sə naaŋ mali tu bohònà’. Ànə geŋ yi kə ye tɛ̀’ bohòlak ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ anə. Yà’ à mègù mvə̀’nə̀ wo à còm yà’ ndzənə ŋwàk Nwì sə də, <<Ŋgwì bʉ̀ yòo nə̀ yam ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ.>> ¹⁹À ye yè’sə ŋga Abràhaam mok co lùumŋgòŋ ŋkʉ̀ mò’fis vɛ’ɛ. Yi riŋ də yi kʉəp mègù ye mok kpʉ, nə riŋ sə̀’ də ŋgwe ye Sàra ŋwà nə̀ yi kà mwe dzəgə̀. Bum yà’sə lòoŋ à ka dzədzəm ye nə kum lok. ²⁰Yi à sə kà mərə̀, nə kà ŋgòtsərə yusə̀ Nwì à kà’ də nà’a nə̀ gʉ̀ sə sə̀’ teŋsə̀. Yi à sə kùksə Nwì, nə gʉŋ ghaha bə dzədzəm ye nə ghaha. ²¹Yi à rì tse’ vɛ’ɛ pap də Nwìi nə gʉ tsoŋ li yusə̀ nà’ a kàk sə. ²²Nwì ànə jəŋ yi də yi kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ yi bʉ̀ʉ nsàp dzədzəm ye ènə. ²³Yusə̀ wo à còm də Nwì à jə yi də yi kə̀kʉrə̀ yà’sə, yà’ sə kà mvə̀’nə̀ Nwì à gʉ̀ megu bohòyi nìtsə̀’. ²⁴Yà’ sə nìtsə̀’ fa vesùwèŋ mvə̀’nə̀ Nwìi nə̀ gʉ̀ bohòvesùwèŋ sə̀’ vɛ’nə, ŋga ye-a də vesùwèeŋ dzəm-a də Nwì à lòkoksə Tà Jisòs Krɛst àvès nə mvwe’ kpʉ na. ²⁵Jisòs nə, Nwì à tumsə yi də ya yi kpʉ bʉ̀ʉ bʉp avès, nə lokoksə yi mvwe’ kpʉ sə̀mok də ya vesùwèeŋ tse’ mandzə̀ nə̀ ŋgòye kə̀kʉrə̀.

Ves Nwì Wèeŋ Mok Ŋge’ Bʉ̀ʉ Jisòs Krɛst

¹Ye də mvə̀’nə̀ vesùwèeŋ mok kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ Nwì bʉ̀ʉsə̀ a dzəm tse’ bohòyi fana ves Nwì wèeŋ mok ŋge’ bʉ̀ʉ Tà àvès Jisòs Krɛst. ²Jisòs nə à gʉ̀ yi ŋkuŋ vesùwèŋ sə naaŋ tu bohòyi, nə riŋ nsàp bòvə̀m nə̀ Nwì tse’ nà’, nə̀ a ni cu ŋga’a ca ènə. Fana vesùwèeŋ sə kwa bʉ̀ʉsə̀ a sə kʉ̀k lis də a nə̀ kə̀ tse’ ma njàvès sənə kə̀kuk nə̀ Nwì tse’ nə sə̀’. ³Yusəmook sə̀’ də, a yə-a ŋgə’ fana a kwa bə zeŋ sə̀’ bʉ̀ʉsə̀ a rì də wu yə-a ŋgə’, nà’ gʉ wu ŋgòko rì ntʉm, nə kà teŋsə̀. ⁴Wu ko rì ntʉm vɛ’nə fana wù bʉ̀ʉŋ mok ŋwə̀ nə̀ ŋwè. Wu bʉ̀ʉŋ nsàp ŋwə̀ nà’nə vɛ’nə fana wù naaŋ bwi ŋga’a tu də Nwìi nə gʉ tsoŋ li yusə̀ yi dʉk sə. ⁵Vesùwèeŋ sə naaŋ tu fana yà’ kà wà kə̀ cà, bʉ̀ʉsə̀ dzədzəm nə̀ Nwì nə rwiŋ sə ntʉʉ̀ vès anə laŋ. Yi a gʉ̀ yè’sə vɛ’nə bə ŋàaŋ Yòŋsə̀ nə̀ Rərɛŋ nə̀ yi a fa ves nə.

⁶Ghà nə̀ vesùwèŋ à cu bə jamə̀ fana Krɛst və nə kə jəŋ kpʉ àvès, nə kpʉ fa ves sə̀ vèes ŋgàa gʉ̀ bʉp. Yi à kə̀ kpʉ tsə mègù mʉnə mvə̀k nə̀ nà’a kə̀kʉrə̀ nə. ⁷A rì də gʉ vɛ’ɛ wùriŋ bohòŋwè ŋgòkpʉ fa mòk, a dzəm ye ŋga ŋgə̀ŋgàaŋ ŋwə̀ nə̀ bə̀boŋ na. Kàmòk aco ŋwə̀ nəmòk dzəm ŋgòkpʉ bʉ̀ʉ tu ŋwə̀ nə̀ bə̀boŋ mòk yo àlɛ. ⁸Krɛst à kpʉ ye bohòvès ŋga a cu ntòbʉ̀ʉ sə̀ bʉp. Yà’a mvəsə̀ Nwì à nìtsə̀’ dzədzəm ye bohòvès sə. ⁹Nwìi jəgə̀ ves co bʉ̀ʉ sə̀ kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ yi bʉ̀ʉ ndʉəm Krɛst nə. Ye də yà’ nòjəja də yi nə̀ gʉ̀ lì vesùwèŋ a kà mvwe’ sə̀ jə̀jòk nə̀ Nwì cu sə kə̀ tiŋ lok. ¹⁰Ghà nə̀ ves Nwì wèŋ ànə ye mali ntòbə bə̀bɛ̀ŋ fana mo ye kə tɛs fa ves ŋkɛ̀ŋ bə kpʉ ye. Ŋga’a nə̀ vès Nwì wèeŋ mok ŋge’ fana anə kə̀ lə̀ tsoŋ lì gù də a nə tse’ lùŋ bʉ̀ʉsə̀ yi cu fe’lə ŋwəm. ¹¹Ka yà’sə megu. Mook sə̀’ də vesùwèŋ sə kwa ŋga’a vɛ’ɛ bə yusə̀ Nwì a gʉ̀ fa ves yà’ ndzə bohòTà àvès Jisòs Krɛst sə. A yi Jisòs nə̀ yi a tɛs fa ves Nwì wèŋ ŋkɛ̀ŋ nə.

Adàm à Jə Və̀ Kpʉ, Krɛst Jə Və Ye Lùŋ

¹²Bʉp à ni və̀ sə nzeŋgòŋ fɛɛŋ bʉ̀ʉ ŋwə̀ nə̀ mò’fis fana bʉp nə soŋ jəŋ və kpʉ. Yà’a mvə̀’nə̀ kpʉ à və̀ bohòndàaŋwè pwe’fo’ sə, bʉ̀ʉsə̀ bwìŋ pwe’ à gʉ̀ bʉp. ¹³Nwì à sə jə və̀ lʉ̀ʉk ye ŋga bʉp cu sə nzeŋgòŋ anə laŋ. Megu də kaco wo taŋ də nè’e bʉp yeŋ, ŋga wo ka-a lʉ̀k ntònoŋsə na. ¹⁴Ànə ye-a sə̀ vɛ’nə fana ye jəŋ bə mvə̀k nə̀ Adàm kə dzeŋ bə mvə̀k nə̀ Musì mʉmvə̀’nə̀ lʉ̀k à ka ntòyeŋ nà’a, kpʉ à sə kogə̀ bwìŋ. Kpʉ à sə ko wo vɛ’nə, ŋga ye-a sə̀ də wo à ka nsàp bʉp nə̀ co Adàm, nə̀ yi à dzèeŋ tsə ŋgì Nwì vɛ’ nà’a gʉ na.

Adàm nə yè’sə ŋwə̀ nə̀ yi tə mʉnə tu ŋwə̀ nəmòk nə̀ yi nə̀ kə̀ və̀ ntsə’mòk. ¹⁵Megu kə də fəfa nə̀ Nwìi ye zok bə bʉp nə̀ Adàm à gʉ̀ nə. Bʉsə̀ ŋwə̀ nə̀ mò’fis à gʉ̀ bʉp fana mfèŋ bwìŋ kpʉ. Megu də bòvə̀m nə̀ Nwì tse’ ŋàŋ nə ghak càsə. Nwì a sè bwìŋ vɛ’ɛ wùriŋ, nə niŋ fa ves bòvə̀m nə̀ nje nə ndzə bohòŋwə̀ nə̀ mò’fis, nə̀ yi Jisòs Krɛst nə. ¹⁶Fəfa nə̀ Nwì nə jəŋ və ye yusə̀ zok bə bʉp nə̀ ŋwè à gʉ̀ nə. Yusə̀ bʉp ànə à gʉ̀ sə, à ye də Nwìi sak bwìŋ fana ya ndàaŋwè pwe’ gbʉ nzak. Yusə̀ bòvə̀m à jə və̀ ye sə də, nà’ à gʉ̀ bwìŋ ŋgòyəəŋ mʉlisə̀ Nwì co bʉ̀ʉ sə̀ wo kə̀kʉrə̀, ŋga ye-a sə̀ də wo à gʉ̀ bʉp kɛ̀’ ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ laŋ na. ¹⁷Njo bʉp nə̀ ŋwə̀ nə̀ mò’fis à gʉ̀ fana kpʉ tse’ nzeŋgòŋ nə pwe’ bʉ̀ʉ ŋwə̀ nə̀ mò’fis ànə. Ŋwə̀ nəmòk sə̀’ nə̀ mò’fis nà’a, yuye sə̀ yi à gʉ̀ʉ à yam càsə. Bʉ̀ʉ yusə̀ yi à gʉ̀ʉ sə fana ndàaŋwè pwe’ nə̀ yi jə bòvə̀m Nwì, nə ye fəfa nə̀ ŋgòye kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ Nwì wèeŋ nə̀ kə̀ cu ncu nə̀ co bʉ̀ʉ sə̀ ghaŋ wèŋ.

¹⁸A yà’sə də mvə̀’nə̀ bʉp nə̀ Adàm à gʉ̀ nə à gʉ̀ bwìŋ pwe’ gbʉ nzak fana yà’ ye sə̀’ vɛ’nə də bə̀bo nə̀ Jisòs à gʉ̀ nə a fìŋ mè’rə wes bwìŋ bohònza’ ènə sə̀’ pwe’, nə fa wo lùŋ. ¹⁹Bwìŋ pwe’ a bʉ̀ʉŋ wes ŋgàa gʉ̀ bʉp bʉ̀ʉ bʉp nə̀ ŋwə̀ nə̀ mò’fis à gʉ̀ʉ fana a sə̀’ vɛ’nə də bwìŋ pwe’ nə kə yəəŋ mok kə̀kʉrə̀ bʉ̀ʉ ŋwə̀ nə̀ mò’fis mòk nə̀ yi à gʉ̀ ye yusə̀ Nwì à cèp sə.

²⁰Bə ma nə̀ nzak lʉ̀k ye fana lʉ̀ʉk sə à ni və̀ yàwo ya bwìŋ gʉ ghaha bʉp ghaha. Mvə̀’nə̀ bwìŋ à sə gʉ̀ ghaha lòbʉp mantombì fana bòvə̀m nə̀ Nwì ghaha casə bwi ye sə̀’. ²¹Ya ŋga yà’a ye də mvə̀’nə̀ ŋàaŋ sə̀ bʉp tse’ sə à sə gʉ̀ bwìŋ wo kpʉ fana bòvə̀m nə̀ Nwì tse’ bwìŋ ye ŋàŋ sə̀’ ŋgògʉ̀ bwìŋ wo yəəŋ kə̀kʉrə̀, nə kə tse’ lùŋ nə̀ nà’a nə̀ kà mè yuk nə bohòJisòs Krɛst nə̀ yi Tà àvès nə.

Bʉp Ka Weŋ Sə Bàa Yi Mok Kotse’

¹Ye də aco a dʉk yè’sə ŋga’a da? Ye də a sə gʉ ghaha lo mali bʉp mantombì ya bòvə̀m nə̀ Nwì nə sə ghaha ye sə̀’ à? ²Hai’ ka vɛ’nə yeŋ. Aco ŋwə̀ nə̀ yi a kpʉ ma nə̀ bohòbʉp laŋ sə gʉ mali bʉp à? ³Wèŋ ka riŋ də mvə̀’nə̀ vesùwèŋ à bàptɛsə nə bʉʉŋ bʉ̀ʉ Jisòs wèŋ yà’a ye də ànə kpʉ be’lə yà’sə ves Jisòs wèŋ mvwe’ mò’fis riŋ à? ⁴Ye də yà’ mègù co də vesùwèŋ à kpʉ venə wèŋ, fana wo tuuŋ be’lə ves sə̀’ venə wèŋ ghà nə̀ vesùwèŋ à bàptɛsə nə. A yà’sə mok də mvə̀’nə̀ Jisòs à lòkok mvwe’ kpʉ bə ŋàaŋ Tɛ̀’ ye sə fana ye də vesùwèŋ cu yà’sə mok sə̀’ ŋwəm. Vesùwèŋ tse’ yòŋsə̀ nə̀ fi, ya a gi mok bə mandzə̀ nə̀ fi sə̀’.

⁵A ye-a də mvə̀’nə̀ yi à kpʉ, à kpʉ be’lə venə wèŋ fana ye də vesiwèeŋ nə̀ lòkok be’lə mvwe’ kpʉ sə̀’ vɛ’nə. ⁶Vesùwèŋ rì də ghà nə̀ wo ànə tɛ’lə Jisòs Krɛst mʉntə̀əŋ nà’a fana nsàp nə̀ vesùwèŋ ànə sə ye to mantombì nà’a à kpʉ bə nà’ mʉntə̀əŋ anə. Yà’ à ye vɛ’nə də ya wo gʉ bʉpsə gɛsə ŋwə̀ nə̀ bʉp nə fo’. A vɛ’nə də vesùwèeŋ kà ŋkwɛ̀ŋ bohòbʉp mok sə fàk malì. ⁷Bʉsə̀ a zìnə də a ye ŋga ŋwè kpʉ laŋ fana bʉp kà ŋgə̀ŋgàŋ yumok mok gʉ̀ to fe’lə̀.

⁸Yà’ mègù mvə̀’nə̀ də vesùwèŋ a kpʉ be’lə ves Krɛst fana a tse’ dzədzəm sə̀’ də a nə̀ kə̀ cu ŋwəm sə̀’ venə wèŋ bəbɛ’. ⁹Bʉsə̀ a rì də Nwì à lòkoksə Krɛst nə mvwe’ kpʉ laŋ fana yi nə kà mok kpʉ fe’lə̀. Kpʉ ka ŋàŋ bohòyi mok tse’ fe’lə. ¹⁰Bʉsə̀ yi ànə kpʉ fana yi kpʉ, nə mesə bə bʉp kɛ̀’ mò’fis, də bʉp kà yi mok mumsə̀ fe’lə̀. Ncu ye nə̀ yi cu nà’ ŋga’a nə, yi sə cu mok ncu nə̀ nà’a nə̀ bohòNwì. ¹¹Yà’a mègù bohòwèŋ sə̀’ bə mandzə̀ ànə vɛ’nə də wèeŋ sə tsərə tu awèŋ co də wèeŋ bʉ̀ʉ sə̀ wèŋ a kpʉ, nə ga’a mesə weŋ bʉp wèŋ laŋ. Wèeŋ tsərə mok də wèŋ cu mok ncu nə̀ Nwì co bʉ̀ʉ Jisòs Krɛst wèŋ.

¹²Mʉmvə̀’nə̀ yà’ nə yeè nə vɛ’nə fana kà də wèeŋ me’rə bʉp ko nisə weŋ sə bàa yi ya ni’ awèeŋ sə dzəm ŋgògʉ̀hʉ bʉp dʉk. Wèeŋ sə tsərə tse’ də, ni’ awèŋ sə nə kpʉ mvə̀k momjo. ¹³Ye də kà də wèeŋ me’rə fa fʉk ni’ awèŋ sə mamòk co yu nə̀ wo sə gʉ̀hʉ bʉp bə zeŋ dʉk. Wèeŋ gʉ bə ni’ awèŋ sə lɛ co bʉ̀ʉ sə̀ wo a kpʉ laŋ, nə lokok foho və ŋwəm sə̀mok. Wèeŋ me’rə fa ni’ awèŋ bohòNwì ŋgògʉ̀ mègù bə zeŋ yumok sə̀ yà’a bə̀boŋ. ¹⁴Bʉp kà weŋ sə bàa yi mok kotse’. A ye vɛ’nə bʉ̀ʉsə̀ lʉ̀k ka weŋ yi tse’, tse’ weŋ bòvə̀m Nwì nə.

Fa Ni’ Awèŋ Co Ŋkwɛ̀ŋ ŊgòSə Gʉ̀ Bòŋ

¹⁵Bum yè’sə sə tsə̀’ yè’sə ŋga’a da? Yà’ sə tsə̀’ yè’sə mok də, bʉ̀ʉsə̀ lʉ̀k ka ves yi tse’, də a cu mok ncu bòvə̀m Nwì àlɛ, aco a sə gʉ bʉp mok ntɛ̀ŋ à? Hai’, ka vɛ’nə yeŋ. ¹⁶Wèŋ ka riŋ də a ye-a ŋga wù mè’rə fa ni’ yòbohòŋwə̀ nəmòk də wu sə yuk dʉk ye, ye də wu yà’a mok ŋkwɛ̀ŋ ye riŋ à? A ye-a də wèeŋ ŋkwɛ̀ŋ bohòbʉp ye də anə̀ kə̀ tesə fo’ kpʉ. Bʉ̀ʉ sə̀ wo sə yuk yàwo Nwì fana anə̀ kə̀ tesə də wo bʉ̀ʉ sə̀ wo kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ Nwì. ¹⁷Vesùwèeŋ kwasə Nwì. Bʉsə̀ wèŋ ànə ye to ŋkwɛ̀ŋ bohòbʉp fana wo yə’rə fa weŋ bum sə̀ zìnə sə, wèŋ sə bɛ’ lòbum yè’sə bə ntʉʉm awèŋ pwe’fo’. ¹⁸Wo a fìŋ mè’rə fis weŋ ndzə bohòbʉp laŋ fana ye də wèŋ ye mok co ŋkwɛ̀ŋ bə mandzə̀ nə̀ ŋgògʉ̀ bə̀boŋ. ¹⁹Mʉ̀ sə cèp, nə sə kum bə bum sə̀ a yəgə̀ yà’ nùumbu pwe’ də ya wèeŋ rɛɛŋ bə zeŋ, bʉ̀ʉsə̀ bum yè’sə gʉ bohòwèŋ ŋgòrɛɛŋ yà’. À ye to mantombì fa’ wèŋ me’rə fa wes ni’ awèŋ bohòbum sə̀ yà’ ka rərɛŋ yeŋ, nə sə fak fàak ŋkʉ̀ì’ fana bʉp sə ghaha lo mantombì. Ye də nə̀ ŋga’a nè’e, wèeŋ fa ni’ awèŋ sə mok ŋgògʉ̀ bə̀boŋ ya wèeŋ sə ye bʉ̀ʉ sə̀ rərɛŋ.

²⁰Wèŋ ànə ye to ŋkwɛ̀ŋ bohòbʉp, ŋgògʉ̀ bə̀boŋ à ka fàk bohòwèŋ tse’ fʉk. ²¹Swe’e sə̀ wèŋ à tse’ bə bum sə̀ wèŋ à gʉ̀ yà’ fana marè’tu sə ko weŋ ŋga’a bə zeŋ yà’sə yà? Yà’a nə̀ kə̀ lə̀ mègù bə kpʉ. ²²Wo a fìŋ mè’rə fis weŋ ndzə bohòbʉp mok laŋ, wèŋ a bʉ̀ʉŋ ŋga’a mok ŋkwɛ̀ɛŋ sə̀ Nwì. Swe’e yà’sə yàwo də wèeŋ mok bʉ̀ʉ sə̀ rərɛŋ fana yà’a nə̀ kə̀ lə̀ yàwo də wèeŋ nə̀ tse’ lùŋ nə̀ nà’a nə̀ kà mè yuk nə. ²³Lə̀làk nə̀ ŋwèe tse’ nà’ bohòbʉp, a kpʉ. Megu də fəfa nə̀ Nwìi ye lùŋ nə̀ nà’a nə̀ kà mè nə. Vesùwèŋ tse’ lùŋ ènə ndzə bohòTà àvès Jisòs Krɛst.

Lʉ̀k Tse’ Mègù Fàk BohòŊwə̀ Nə̀ Yi Cu Ŋwʉm

¹Bwema am wèŋ, mʉ̀ də wèŋ rì tse’ bə nzak lʉ̀k vɛ’ɛ bə̀boŋni, də lʉ̀ʉk sə tse’ mègù fàk bohòŋwè ŋga yi cu ntòŋwəm; ka vɛ’nə yeŋ à? ²A fʉhʉ ja’a na yà’ bə nzak gù ɛ̀. A ye-a ŋga ŋwàŋwè lògù fana lʉ̀k kotse’ yi, də mvə̀’nə̀ ndu ye cu ŋwəm fana yi nə sə cum megu bə nà’. A ye-a ŋga ndu ye nə kpʉ fana ye də lʉ̀ʉk sə kà yi mok kotse’ fe’lə̀. ³Ye də a ye-a ŋga ŋwà ànə lò-a bohòŋwə̀ mòk nə̀ zok ŋga ndu ye nə cu ntòfo’ fana wo nə dʉk də yi sə ko nto. A ye-a ŋga ndu ye nə kpʉ laŋ fana ye də lʉ̀k kà yi mok ko. Yi lò-a, nə kə jəŋ fe’lə ndu mòk ye də yi ka nto ko.

⁴Bwema am wèŋ, yà’ mègù bohòwèŋ bə nzak lʉ̀k sə̀’ vɛ’nə. Lʉ̀k ka weŋ kotse’ bʉ̀ʉsə̀ wèŋ a kpʉ weŋ Jisòs Krɛst wèŋ laŋ. A yà’sə ŋga’a də, wèŋ tse’ mok ndu nə̀ fi nə̀ yi Jisos Krɛst, nə̀ Nwì a lòkoksə yi mvwe’ kpʉ də ya vesùwèeŋ zəm nto’o sə̀ yà’ tse’ fàk bohòNwì. ⁵Ghà nə̀ vesùwèŋ à sə cu to ntòncu nə̀ ni’ avèes dzəmgə̀ nà’a fana lʉ̀ʉk sə à sə fimsə mis də a sə gʉ bum sə̀ vesùwèŋ à sə gʉ̀ yà’sə, fana yà’ sə zəm nto’o sə̀ a kpʉ. ⁶Ŋga’a fana, wo a fìŋ mè’rə fis ves bohòlʉ̀ʉk sə mok laŋ. Vesùwèŋ a kpʉ laŋ fana yusə̀ yà’ à sə koho tse’gə̀ ves mantombì fa’ sə ka ŋga’a mok yeŋ. Kà də a sə fak bohòNwì bə mandzə̀ nə̀ zəm nə̀ lʉ̀k à sə tse’ nà’ yi nà’a mok dʉk. A sə fàk bohòyi mok bə mandzə̀ nə̀ fi nə̀ Yòŋsə̀ Nwì sə nìtsə̀’ fa ves nà’ mok yi.

Lʉ̀ʉk Ye Ŋkuŋ Fana Bʉp Yəəŋ

⁷Ye də a sə cèp yè’sə də yà? A cèp yè’sə də lʉ̀ʉk sə yusə̀ bʉp à? Hai’ yà’ ka vɛ’nə yeŋ lok fʉk. Yusə̀ mʉ̀ sə dʉk sə də, lʉ̀k a gʉ̀ mʉ yi ŋkuŋ mʉ̀ rì bʉp. Lʉ̀k à ka-a də yi dʉk də, <<Kà yu ŋwə̀ mòk wa>> dʉk, bwɛ̀rɛ də mʉ̀ à ka də ŋgòwa yu ŋwə̀ mòok bʉp riŋ. ⁸Ncèp ànə à gʉ̀ yi ŋkuŋ fana bʉp tse’ ŋga’a mandzə̀ nə̀ ŋgògʉ̀ mʉ, mʉ̀ sə waŋ kɛ’ca bum bwìŋ nduk, nduk. A ye-a də lʉ̀ʉk bʉ̀ə̀, ye də bʉp kpʉ sə̀ laŋ. ⁹Mvə̀k mòk à ye to nə̀ mʉ̀ à sə cu yu am co lʉ̀ʉk bʉ̀ə̀. Mʉ̀ ànə geŋ də mʉ riŋ ŋga’a kə lʉ̀ʉk sə̀ Nwì sə fana bʉp lokok, mʉ̀ kpʉ. ¹⁰Lʉ̀ʉk sə̀ Nwì à fa yà’ də ya bwìŋ tse’ lùŋ bə zeŋ sə à jə və̀ fa mʉ yàm-e kə kpʉ. ¹¹Bʉp à cà ndzənə lʉ̀ʉk sə, nə borə mʉ, mʉ̀ gʉ̀ bʉp. Yà’a mvə̀’nə̀ bʉp à jə və̀ fa mʉ kpʉ sə. ¹²A zìnə də lʉ̀ʉk sə rərɛŋ, nə ye yusə̀ yà’ sə cèp sə pwe’fo’ sə̀’ rərɛŋ anə. Yà’a rərəŋ nə ye bə̀boŋ sə̀’.

¹³A yè’sə də yumok sə̀ yà’a bə̀boŋ a jə və̀ fa mʉ kpʉ à? Hai’, à ka kpʉ lʉ̀k jə və, à jə və̀ yi bʉp. Bʉp à jə və̀ kpʉ nə ma nə̀ ndzə mvwe’ lʉ̀ʉk sə̀ yà’ à ye yusə̀ bə̀boŋ sə. Yè’sə à ye vɛ’nə də ya vesùwèeŋ ye riŋ tsə’rə yu nə̀ wo to yi də bʉp nə. Yà’a mvəsə̀ lʉ̀ʉk Nwì a nìtsə̀’ yà’ jəja mvə̀’nə̀ bʉp, bʉp vɛ’ɛ wùriŋ nə casə sə.

Mvəsə̀ Ŋwèe Lʉ̀gə̀ Bə Bʉp

¹⁴A rì də lʉ̀ʉk sə yàwo yumok sə̀ ma nə̀ bohòyòŋsə̀ fana mʉ̀ ye megu yàm ŋwə̀ nə̀ mʉ kà dʉk Nwì yukgə̀, nə̀ bʉp kohotse’ mʉ yi. ¹⁵Mʉ̀ ka nsàp ncu nə̀ mʉ̀ cu riŋ, bʉ̀ʉsə̀ mʉ kà yusə̀ mʉ̀ dzəm də mʉ gʉ sə gʉ̀gə̀. Yà’ sə kə tesə megu də mʉ̀ sə gʉ̀ mègù yusə̀ mʉ̀ sə bɛ̀ŋ də mʉ kà yà’ gʉ̀ sə. ¹⁶A ye-a də mʉ̀ sə gʉ̀ bʉp, ŋga mʉ̀ sə dzəm sə ntʉʉ̀ mʉ̀ ŋgògʉ̀ lɛ bə̀boŋ fana mʉ̀ rì də lʉ̀ʉk yusə̀ bə̀boŋ. ¹⁷Fana ye də, sə kà bʉp yà’sə mok mʉ̀ gʉ̀, sə gʉ̀ yà’sə mok bʉp nə̀ yi cu ndzə ni’ì mʉ̀ nə. ¹⁸Bʉsə̀ mʉ̀ rì də yumok sə̀ bə̀boŋ ka ndzə ni’ì mʉ̀ nə̀ mʉ ŋwè wà ènə yeŋ. A vɛ’nə bʉ̀ʉsə̀ mʉ̀ dzəm ŋgògʉ̀ yusə̀ yà’a bə̀boŋ laŋ, nə kà yà’ gʉ̀ to. ¹⁹Mʉ kà yusə̀ bə̀boŋ sə̀ mʉ̀ dzəm ŋgògʉ̀ʉ sə gʉ̀gə̀. Mʉ̀ sə gʉ ŋga’a kə bum sə̀ bʉp sə̀ mʉ̀ ka dzəm ŋgògʉ̀ yà’ dzəm sə. ²⁰Fana a ye-a ŋga mʉ̀ sə gʉ̀ bum sə̀ mʉ̀ sə kà dzəm də mʉ gʉ yà’ dzəm sə fana, ye də sə kà yà’ yà’sə mok mʉ̀ gʉ̀. Sə gʉ̀ yà’ bʉp nə̀ yi cu ndzə ni’ì mʉ̀ nə.

²¹Fana mʉ̀ yə də yà’a mvə̀’nə̀ bum bʉ̀ʉŋgə̀, də mʉ̀ sə dzəm ŋgògʉ̀ bə̀boŋ, bʉp sə nooŋ kok megu sə̀’ fo’. ²²Mʉ̀ sə dzəm ŋgòbɛ’ lòlʉ̀ʉk sə̀ Nwì sə, sə ntʉʉ̀ mʉ̀; ²³fana yumok cum mali bohòmʉ̀ anə sə̀’ sə̀ yà’ sə lʉ̀ bə lʉ̀ʉk sə̀ ŋkərə̀ àm sə dzəm də yà’a bə̀boŋ sə. Yà’ sə kotse’ mʉ, nə sə gʉ mʉ ŋgòye mali ŋkwɛ̀ŋ bohòbʉp nə̀ yi cu ndzə ni’ì mʉ̀ nə. ²⁴Yè’sə yà vɛ’nə ŋkərə̀ bisə mʉ ɛ. Aco kə fis gɛsə mʉ sə mvwe’ nsàp ni’ nə̀ nà’ sə sə̀ jə lòmʉ mvwe’ kpʉ ènə ndà pip. ²⁵A kwasə Nwì bʉ̀ʉsə̀ yi a caŋsə gɛsə vesùwèŋ fo’ ndzə bohòTà àvès Jisòs Krɛst.

Ŋgòlə̀sə bə zeŋ fana mʉ̀ yàm bə tu àm, mʉ̀ sə fàk bohòlʉ̀ʉk sə̀ Nwì bə ŋkərə̀ àm, nə sə fàk mok bohòlʉ̀ʉk bʉp bə ŋgùpni’ àm.

Aco A Cum Ncu Nə̀ Kə̀kʉrə̀ Bə Ŋàaŋ Yòŋsə̀ Nə̀ Nwì

¹Ye də a yà’sə mok də bʉ̀ʉ sə̀ wo a be’lə bə Krɛst wèŋ ka bo mok sənə nzak tse’. ²Bʉsə̀ mʉ̀ cu yàm mok ndzə bohòyòŋsə̀ nə̀ yi gʉ̀gə̀ bwìŋ ŋgòcu ŋwəm ghà nə̀ wo be’lə bə Jisòs nà’a. Nà’ fis me’rə mʉ sə bàa bʉp nə ye kpʉ wèŋ laŋ. ³Lʉ̀ʉk sə̀ Nwì à fa sə yà’ ànə ka ŋgòghak to bʉp yeŋ, bʉ̀ʉsə̀ ni’ ŋwè ka ŋàŋ tse’. Ye də Nwì a gʉ̀ yusə̀ kaco lʉ̀k gʉ to yà’ yeŋ. Yi tumsə və mo ye, də wo dzə nà’ bə ŋgùpni’ co ni’ yàvès sə̀ bə bʉp yè’e, də ya nà’a ghak fa ves ŋàaŋ bʉp sə. ⁴Nwì à gʉ̀ vɛ’nə də ya vesùwèŋ sə̀ a cugə̀ bə ŋàaŋ yòŋsə̀ nə, sə̀ a ka bə ŋàaŋ ŋwè wà cum yè’e, a sə gʉ bum kə̀kʉrə̀ bə mandzə̀ nə̀ lʉ̀k sə dzəm nə. ⁵Bʉ̀ʉ sə̀ wo gʉ̀gə̀ bum yàwo mvə̀’nə̀ ŋgùpni’ sə dzəm wèeŋ tsərə mègù sə̀’ bum sə̀ ma nə̀ ŋgùpni’ anə. Bʉ̀ʉ sə̀ wo gʉ̀gə̀ yàwo yusə̀ yòŋsə̀ nə sə dzəm zeŋ sə fana wo sə tsərə yàwo sə̀’ bum sə̀ ma nə̀ yòŋsə̀ nə. ⁶Ŋwə̀ nə̀ yi tsərə mègù bum sə̀ ma nə̀ ŋgùpni’ fana anə̀ kə̀ tesə fo’ kpʉ. Ŋwə̀ nə̀ yi sə tsərə ye bum sə̀ ma nə̀ yòŋsə̀ə nə̀ kə̀ tse’ ye sə lùŋ, nə ye fifi. ⁷A ye-a ŋga ŋwè sə tsərə mègù bum sə̀ yà’a ma nə̀ ŋgùpni’ fana kaco ŋgə̀ŋgàŋ ye to fʉk ŋge’ bə Nwì yeŋ bʉ̀ʉsə̀ yi sə kà lʉ̀ʉk Nwì sə nòŋsə̀, nə ye sə̀’ də kaco yi bɛ’ to yà’ yeŋ. ⁸Kaco bʉ̀ʉ sə̀ wo cu ncu nə̀ ŋgùupni’ awo sə dzəm gʉ to Nwì yi kwa yeŋ.

⁹Mègù də wèŋ sə kà yàwèŋ yusə̀ ŋgùpni’ sə dzəm sə gʉ̀. A ye-a də Yòŋsə̀ Nwì nə cu sə ntʉʉ̀ wèŋ zìnə, fana wèŋ sə gʉ yàwèŋ yusə̀ yòŋsə̀ sə dzəm sə. A ye-a ŋga ŋwə̀ nəmòk ka yòŋsə̀ nə̀ Krɛst tse’ fana ye də ŋgə̀ŋgàŋ ka ŋwə̀ə Krɛst nə sə̀’ yeŋ. ¹⁰Ye sə̀’ də a ye-a ŋga Jisòs Krɛst cu sə ntʉʉ̀ wù fana ye də wù cu ŋwəm bʉ̀ʉsə̀ yi a gʉ̀ wu ŋgòye kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ Nwì; ŋga a ye-a sə̀ də wèŋ sə kpʉ malì bə ŋgùupni’ awèŋ bʉ̀ʉ bʉp awèŋ na. ¹¹Yusəmok cu sə̀’ də, a ye-a ŋga Yòŋsə̀ Nwì nə̀ yi à lòkoksə Jisòs mvwe’ kpʉ nà’a cu sə ntʉʉ̀ wèŋ fana Nwì nə̀ yi à lòkoksə Jisòs Krɛst mvwe’ kpʉ nə, nə gʉ ni’ awèŋ sə̀ yà’ kpʉ laŋ sə luŋ foho və sə̀mok. Yi nə gʉ vɛ’nə bə mandzə̀ nə̀ də yòŋsə̀ ye nə cu sə ntʉʉ̀ wèŋ.

¹²Vesùwèŋ tse’ yusəmok sə̀ a nə gʉ tsoŋ yà’ bwema am wèŋ-a. Kà də vesùwèeŋ sə gʉ yusə̀ ŋgùpni’ sə dzəm yà’ dʉk. ¹³Bʉsə̀ a ye-a ŋga wèŋ cu, nə sə gʉ yusə̀ ni’ awèŋ sə dzəm zeŋ fana ye də wèeŋ nə kpʉ. Yà’ ye sə̀’ də a ye-a ŋga wèŋ zə gɛsə fàak ŋgùpni’ sə bə ŋàaŋ Yòŋsə̀ Nwì fana ye də wèeŋ nə cum ŋwəm. ¹⁴Bʉ̀ʉ sə̀ wo bɛ’gə̀ mandzə̀ yusə̀ Yòŋsə̀ Nwì sə tsə̀’ wo fana ye də wo bwe Nwì. ¹⁵Yòŋsə̀ nə̀ wèŋ a jə nà’ bohòNwì nə a ka weŋ ŋkwɛ̀ŋ də ya wèeŋ sə tse’ wʉə bʉ̀sə. Nà’ tse’ ŋgògʉ̀ weŋ ŋgòye bwe sə̀ Nwì. Ye də yi gʉ ves ŋgòrì ŋgòcèp to bohòNwì, nə sə to yi də Pàpa, Tɛ̀’. ¹⁶Yà’a mvwe’ sə̀ Yòŋsə̀ Nwì nə gʉ̀gə̀ ves ŋgòrìŋtse’ sə ntʉʉ̀ vès pap də a bwe Nwì sə. ¹⁷A ye-a də vesùwèeŋ bwe ye fana ye də vesùwèeŋ nə kə tse’ bum sə̀ yi a nòŋsə fa bʉ̀ʉ ye wèŋ sə sə̀’. Yà’ ye sə̀’ də vesùwèeŋ nə kə tse’ bum yè’sə ves Krɛst wèŋ bəbɛ’. A ye-a ŋga vesùwèŋ sə yə ŋgə’ venə wèŋ bəbɛ’ fana a nə̀ kə̀ cu be’lə mvwe’ sə̀ kə̀kuk sə̀ ye sə sə̀’ bəbɛ’ anə.

Bum Nə̀ Kə̀ Ye Kə̀kʉrə̀ BohòBʉ̀ʉ Sə̀ Wo Dzəm Nwì

¹⁸Mʉ̀ rì yàm də ŋgə’ nə̀ vesùwèŋ sə yə ŋga’a nè’e, kaco wo fʉhʉ to nà’ bə nsàp kə̀kuk nə̀ nà’a nə̀ kə̀ ye ntsə’mòk bohòvès nə yeŋ. ¹⁹Nzeŋgòŋ nə̀ Nwì à gʉ̀ nə bə bum sə̀ yà’a ca sə pwe’fo’ sə kʉ̀k tse’, nə kà lis càp ŋgòyə nùmbu ànə nə̀ Nwìi nə̀ fis və̀ bwe ye wèŋ jəja nə. ²⁰Nwì a gʉ̀ fəsə lònzeŋgòŋ nə maŋkwɛ̀ŋ, nà’ kà fàak ye sə dak mok tse’ fe’lə̀. Nzeŋgòŋ nə bə bum sə̀ ca sə pwe’fo’ à ka wo də a ye vɛ’nə dzəm, Nwì à gʉ̀ yi də yà’a ye vɛ’nə. Nwì nə à sə kʉ̀k gèsə lòmantombì, ²¹bə nùmbu nə̀ bum sə̀ yi à gʉ̀ sə pwe’ nə̀ tesə sə mvwe’ ncu nə̀ wo nə̀ kə̀ bʉp cà wà nə. Ya ŋga nze nə tesə vɛ’nə fana, nà’ yəəŋ mok bə bòoŋ sə̀ bwe Nwì sə. ²²Vesùwèŋ rì də nzeŋgòŋ nə bə bum sə̀ Nwì à gʉ̀ ca sə pwe’fo’ sə wa furə fis, nə sə ye ŋgə’ co ŋwàŋwè nə̀ yi sə ghà mwe vɛ’ɛ tə̀tè kə wɛs ntinə. ²³Sə kà nze nə yiìyi wa mègù, vesùwèŋ sə̀ Nwì a fa ves yòŋsə̀ nə̀ nje nə co ŋgwì yumòk nə̀ nà’ yèto də yumòk cu ŋgòvə̀ə, a sə wa sə̀’ vɛ’nə. Vesùwèŋ sə tək nùmbu nə̀ Nwìi nə̀ kə̀ fis tes ves jəja co bwe ye, nə fiŋ me’rə fa ves ŋgùupni’ avès də ya ŋga yà’a kà bì. ²⁴Ghà nə̀ vesùwèŋ ànə dzəm, nə tse’ lùŋ ntɛ̀ŋ fana, a ye ŋgònaaŋ tu bə bum yè’sə. Yusə̀ wù yə-a yà’ mʉlisə̀ laŋ fana ye də wù kà tu bə zeŋ mok naàŋ, bʉ̀ʉsə̀ a ndà nə̀ yi yə-a yumok laŋ, yi sə naaŋ fe’lə tu sə̀mok ɛ? ²⁵A ye-a ŋga vesùwèŋ sə naaŋ tu avès bə yumok sə̀ a ka yà’ ntòye fana, a cu ŋgòtək vɛ’nə, yà’ rɛɛŋ də a sə ko rì ntʉm.

²⁶A sə̀’ də Yòŋsə̀ nə̀ Nwì nə sə tɛsə vesùwèŋ sə̀ a jì ŋàŋ yè’sə. Bʉsə̀ a ka mvə̀’nə̀ aco a lɛŋ riŋ Nwì bə̀boŋ riŋ fana Yòŋsə̀ nə sə lɛŋ fa ves nsàp nə̀ bə jòŋ, bə mandzə̀ nə̀ anə ye-a vès a kà cèp to. ²⁷Nwì nə̀ yi rì ntʉm bwìŋ pwe’ nə, yi rì yusə̀ yòŋsə̀ nə sə tsərə sə sə̀’, bʉ̀ʉsə̀ yi sə lɛŋ fa bʉ̀ʉ Nwì wèŋ bə bum sə̀ Nwì sə dzəm sə.

²⁸Vesùwèŋ rì sə̀’ də yusə̀ yà’ kə̀ tsèŋ-a ŋwè pwe’ fana Nwì sə fàk bə zeŋ yi ŋgògʉ̀ yusə̀ yà’a nə ye bə̀boŋ bohòbʉ̀ʉ sə̀ yà’ dzəm yi wèŋ; bʉ̀ʉ yà’sə sə̀ yi a to fis wo mvə̀’nə̀ yi ànə dzəm kok sə ntʉʉ̀ yi də yà’a nə̀ ye vɛ’nə sə. ²⁹Bʉ̀ʉ yà’sə sə̀ yi ànə riŋ wo, yi dʉk də yà’wèeŋ nə̀ bʉ̀ʉŋ co mo ye, ya ŋga mo ye nə ye motu bohòbwema sə̀ wo ŋkʉ̀ʉŋ sə. ³⁰Bʉ̀ʉ sə̀ yi ànə dʉk də yà’wèeŋ bʉ̀ʉ sə̀ ye sə fana yi to yà’wèŋ. Yi ànə to wo fana yi gʉ yà’ ŋgòye yəyərə̀ mʉlisə̀ yi. Yi ànə gʉ wes wo yəyərə̀ anə fana yi fa yà’wèŋ mvwe’ ncum sə̀ ghaŋ sə̀ bə̀boŋ.

Yusə̀ Aco Yà’ Ghak Vees Yè’sə Yà?

³¹Yumok cu fe’lə sə̀ aco a cep ŋkuŋ à? A ye-a də Nwì tə ma nə̀ njàvès, ye də ŋwə̀ nə̀ aco yi ghak ves ye ndà? ³²Nwì à ka də mo ye kà ŋgə’ yə dzeeŋ, fana yi fis fa nà’ bʉ̀ʉ vès. Ye də yumòk ka nə̀ aco yi dzeeŋ də yi nə kà ves nà’ fa mok cum fe’lə. ³³Ŋwə̀ nə̀ aco yi lap bʉ̀ʉ Nwì wèŋ bə nzak yè’sə ndà? Nwì a gʉ̀ ves yi də vèes mok yəyərə̀. ³⁴Ye də ŋwə̀ nə̀ aco yi muk cù də vès gbʉ̀ nzak yè’sə ndà? Jisòs Krɛst bə tu ye à kpʉ bohòvès, nə lokok sə̀mok. Yi cu ŋga’a bo ma mà’a Nwì, nə sə lɛŋ fa ves. ³⁵Aco yumok gapsə vesùwèŋ bə dzədzəm nə̀ Krɛst tse’ nà’ bohòvesùwèŋ ènə à? Yumok co ŋgə’, bə jijipsə̀ ŋga wo sə yak ves bʉ̀ʉ yi, njè, jì cə̀k, kè ŋga wo sə tʉ̀ksə ves, kè wo də wo gbɛ’ ves bə fèk. A mègù-a sə̀ bum yè’sə aco yà’ gapsə ves à? ³⁶Yà’ mègù mvə̀’nə̀ wo à còm yà’ ndzənə ŋwàk Nwì də,

<<Wo sə zə ves nùumbu pwe’ bʉ̀ʉ wù.

Wo sə gʉ megu ves co nsùŋgaaŋ sə̀ wo sə jə lòwo ŋgòkə̀ sʉə wo sʉə.>>

³⁷Bə bum yè’sə pwe’, vès a ghak yà’ bə ŋàaŋ Krɛst nə̀ yi dzəm vès nə. ³⁸Mʉ̀ rì tse’ pap də kaco yumok gapsə fis ves bə dzədzəm ye nə yeŋ. A dzəm ye kpʉ kè lùŋ, kè masinjàa Nwì mʉbu bə tu awo, nə ye nsàp yòŋsə̀ mòk nə̀ yi tse’ ŋàŋ mbwa pwe’, kaco yà’ gapsə ves yeŋ. ³⁹A dzəm ye yumòk nə̀ nà’ cu kè nə̀ nà’ ka ntòvə, a dzəm ye ma mʉbu bə sə nze pwe’. A dzəm ye yumòk nə̀ Nwì a gʉ̀ nà’ pwe’, mʉ̀ ka yàm yumòk nə̀ aco nà’ gapsə fʉk ves bə dzədzəm nə̀ Nwì a nìtsə̀’ fa ves nà’ ndzə bohòJisòs Krɛst nə̀ yi Tà àvès ènə ye.

Bum Sə̀ Nwì À Fa Bʉ̀ʉ Izùrɛ Wèŋ

¹Yusə̀ mʉ̀ sə də mʉ cep yè’e ka ŋàhà jap yeŋ. Mʉ̀ sə cèp zìnə co ŋwə̀ə Jisòs Krɛst. Ntʉm àm nə̀ Yòŋsə̀ nə̀ Rərɛŋ nə tse’ nà’ yi nə, ²sə rì də a zìnə. A zìnə də manziŋ sə ko mʉ vɛ’ɛ wùriŋ, ntʉm sə yaaŋ mʉ sə̀’ nsàp nə̀ co kà teŋsə fʉ̀k, ³njo bʉ̀ʉ lak am bʉ̀ʉ Jus wèŋ, sə̀ wo ka Krɛst dzəm. Wo sə̀ wo bwema am sə̀ vesiwèeŋ njàŋ. A ye-a də Nwìi to fa mʉ ndò, nə cok fis gɛsə mʉ ndzə bohòKrɛst, yà’ tɛsə bʉ̀ʉ am yè’sə wèŋ fana boŋ ghak mʉ lɛ vɛ’nə. ⁴Wo bwe Izùrɛ, yi à jə wo də yà’a bwe ye, yi à sə ye bə yà’wèŋ bə ŋàaŋ ye, yi ànə zʉ rʉ̀k sə̀’ bə yà’wèŋ, yi fa yà’ lʉ̀ʉk ye, yi niŋtsok fa wo mvə̀’nə̀ yà’a nə sə kuksə yi fana yi kàk fa wo bum mok sə̀’. ⁵Wo ŋgwì bʉ̀ nə̀ wo à tesə bohòtàcici avès wèŋ. Krɛst bə tu ye, nə̀ wo à dzə yi sə nzeŋgòŋ fɛŋ nə, yi sə̀’ ŋwə̀ lak àwo. Yi Krɛst nə, yi Nwì nə̀ yi ghak bum pwe’, vesùwèeŋ kuksə yi nə kà teŋsə̀ yuk. Yà’a ye vɛ’nə.

Yusə̀ Nwì A Kàk, À Ka Wà Ca

⁶Mvə̀’nə̀ mʉ̀ də ntʉm sə yaaŋ mʉ bʉ̀ʉsə̀ bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ à dzèeŋ yusə̀ Nwì à kà’ sə vɛ’nə, mʉ̀ sə kà yè’sə də yusə̀ Nwì à kàk sə a cà wà dʉk. Ka də ŋwə̀ə Izùrɛ nə̀ fòpwe’ ŋgwì bʉ̀ Izùrɛ anə pap yeŋ. ⁷Yà’a sə̀’ vɛ’nə də ŋgwì bʉ̀ Abràham wèŋ ka pwe’ bwe Abràham sə̀ pap sə̀’ yeŋ. Nwì à dʉk fa Abràham nə də, <<Bwe sə̀ mʉ nə gʉ wo noŋsə liŋ yòsə, a bwe sə̀ bohòmo yòAzìk.>> ⁸Yè’sə sə nìtsə̀’ də bwe sə̀ Abràham à dzə sə, wo ka lòoŋ fo’ bwe Nwì yeŋ. Bwe ye sə mègù sə̀ wo dzə wo mvə̀’nə̀ Nwì à kà’ Abràham nə ŋkuŋ fana wo taŋ wo co bwe Abràham sə̀ zìnə sə. ⁹Mvə̀’nə̀ Nwì ànə kàk Abràham nə fana yi à dʉk fa nà’ də, <<Mvə̀ək nə kʉ̀rə mʉ̀ foho və, fana Sàra nə dzə mwe.>>

¹⁰Ka nà’nə megu. Mòok sə̀’ də ghà nə̀ Azìk ànə kuk fana ŋgwe ye Rèbekà dzə fa yi bwe fɛs. ^11-12Ghà nə̀ bwe yè’sə à cu ntòndzə və̀ə, ŋga wo ka yumok bʉp kè bə̀boŋ àlɛ ntògʉ, Nwì dʉk fa ma awo nə dʉk də, <<Mo nə̀ tu nə, nə fak bohònə̀ ma ŋkwɛ̀ŋ.>> Nwì ànə gʉ yè’sə ŋga yà’a yəəŋ jəja də a kokgə̀ sə və̀ə yi ŋkuŋ yi cok fis mo nje nə̀ yi dzəm. Yà’a bòyi fana yi to ndàaŋwè nə̀ yi dzəm, ka də tse’ŋga a ŋwə̀ nə̀ yi gʉ̀ yumok ŋkuŋ yeŋ. ¹³Yà’ mègù mvə̀’nə̀ wo à còm yà’ ndzənə ŋwàk Nwì sə də, <<Mʉ̀ dzəm Jakòp, nə bɛŋ Esò.>>

Nwìi Gʉ̀gə̀ Yuye Mvə̀’nə̀ Yi Dzəm

¹⁴A yè’sə də Nwìi gʉ̀gə̀ bum ye bə mandzə̀ nə̀ nà’ ka rərəŋ yeŋ à? Hai’ yà’ ka vɛ’nə yeŋ. ¹⁵Yi ànə dʉk fa Musì fa’ də,

<<Mʉ nə koksə manziŋ bohòŋwə̀ nə̀ mʉ̀ dzəm mʉ̀.

Mʉ nə niŋtsok fa gʉ̀bòŋ njàm nə bohòŋwə̀ nə̀ mʉ̀ dzəm sə̀’ mʉ̀.>>

¹⁶Yà’a yè’sə jəja də Nwìi dzəmgə̀ ŋgògʉ̀ yuye fana yà’ kà bʉ̀ʉsə̀ də yi gʉ̀ vɛ’nə bʉ̀ʉsə̀ bwìŋ dzəm vɛ’nə kènə də bʉ̀ʉsə̀ bwìiŋ gʉ̀gə̀ vɛ’nə sə̀’ ye. Yi gʉ̀gə̀ yà’ bʉ̀ʉ manziŋ nə̀ nje sə və̀ə yi. ¹⁷Yà’ cu ndzənə ŋwàk Nwì sə̀’ də,

<<Mʉ̀ a koksə wùu Feròŋkum ya mʉ niŋ fa bwìŋ ŋàaŋ am sə mʉtuhù wù,

Ya liŋ am sə nə yuhu bə nzeŋgòŋ nə pwe’.>>

¹⁸Ye də yà’ nòjəja də Nwìi koksəgə̀ manziŋ nje bohòŋwə̀ nə̀ yi dzəm yi, nə gʉŋsə fa tu bohòŋwə̀ nə̀ bòyi də yi gʉ nà’ vɛ’nə.

¹⁹Kàmòk aco ŋwə̀ nəmòk fek dʉk də, <<Aco Nwì bɛŋ ŋwè ŋga’a va, ŋga a ye-a də ŋwèe gʉ̀ mègù yusə̀ Nwì gʉ̀ ŋgə̀ŋgàŋ yi ŋkuŋ yi gʉ yà’ na.>> ²⁰Ŋwə̀ nə̀ wà, wù jə cù fòŋkuŋ nə sə fek Nwì yumok ɛ? Aco kʉ̀ŋ fek to ŋwə̀ nə̀ nà’ bom yi nə də, <<Wù bom mʉ vɛ’ɛ bʉ̀ʉ yàlɛ à?>> ²¹Ŋgà bom kʉ̀ŋ tse’ ŋàŋ bə mbom sə̀ yi sə bom kʉ̀ŋ bə zeŋ sə yi. Aco yi jəŋ mbom, nə bom kʉ̀ŋ bə zeŋ ba. Kʉ̀ŋ mòk ye nə̀ co wo kà nà’ nduk fis, mòk ye ye nə̀ wo sə fis, nə gʉ bum bə zeŋ ghà nə̀ fòlòoŋ.

²²À ye də Nwì ànə dzəm ŋgònìtsə̀’ jə̀jòk nə̀ nje nə ya bwìiŋ ye ŋàaŋ ye sə, fana yi ko bwi ntʉm bə bʉ̀ʉ sə̀ wo jòksə yi ntʉm sə̀ yi nə gʉ bʉpsə wo ntsə’mòk sə. ²³Yi à gʉ̀ vɛ’nə bʉ̀ʉsə̀ yi à dzəm ŋgònìtsə̀’ nsàp maŋgəŋgèŋ ŋàŋ nə̀ yi tse’ nə mʉtuhù bʉ̀ʉ mok sə̀ yi à koksə manziŋ bohòyà’ sə. Yi ànə fʉhʉ noŋsə də bʉ̀ʉ yè’sə wèeŋ nə̀ kə̀ tse’ kə̀kuk nə̀ nje nə. ²⁴Bʉ̀ʉ sə̀ yi à fʉ̀hʉ nòŋsə sə, a vès. Yi a ka vesùwèŋ mʉŋgorə̀ bʉ̀ʉ Jus wèŋ to fis jəŋ megu, yi a to fis jə ves mʉŋgorə̀ bʉ̀ lakmvum wèŋ sə̀’. ²⁵Nwì à cèp fana wo com yà’ ndzənə ŋwàk Hosiyà sə̀’ mvə̀k ànə də,

<<Bʉ̀ʉ sə̀ wo ànə ka bʉ̀ʉ yàm yeŋ sə, mʉ nə to wo mok də, bʉ̀ʉ am.

Lak sə̀ mʉ̀ à sə kà wo dzəmgə̀ sə, mʉ nə to wo mok də, Bʉ̀ʉ am sə̀ mʉ̀ dzəm wo.

²⁶Mvwe’ sə̀ wo à dʉk fa wo fo’ də, <Wèŋ ka bʉ̀ʉ am yeŋ,>

Yà’a sə̀’ mvwe’ sə̀ wo nə dʉk fəsə fa wo sə̀mok də,

<Wèeŋ bwe Nwì nə̀ yi cu ŋwəm nə.> >>

²⁷Ìzayà nə̀ yi à ye ŋgà tsòhòbum Nwì nə à wa fa bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ sə də,

<<A ye-a sə̀ də bʉ̀ʉ Izùrɛ sə wèŋ yam vɛ’ɛ co ŋgwansaa sə̀ sə ŋgʉ ndzəp,

Fana bʉ̀ʉ sə̀ wo nə tse’ lùŋ fo’ mègù momjo wà.

²⁸Tàa nə kà mvə̀k càsə̀.

Yi nə və ŋgòkə̀ sak mèsə nzak ye bə nzeŋgòŋ nə.>>

²⁹Ìzayà nə ànə cep mok sə̀’ də,

<<Ànə ye-a də Tà nə̀ yi tse’ nze yi nə à ka ves bwe mok bwes noŋsə fa,

Bwɛ̀rɛ də vès à lə̀ co lak Sodòm nə ye sə̀’ co lak Gòmorà.>>

³⁰A yè’sə ŋga’a da? Yusə dʉk də, bʉ̀ lakmvum wèŋ a yəəŋ mʉlisə̀ Nwì mok co wo kə̀kʉrə̀, ŋga ye-a sə̀ də wo à sə kà mandzə̀ ŋgòye kə̀kʉrə̀ anə sə làpgə̀ na. Wo à bʉ̀ʉŋ kə̀kʉrə̀ ŋga wo fa ntum awo bohòKrɛst. ³¹Bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ à sə bɛ’ yàwo mandzə̀ lʉ̀k də wo nə kə ye kə̀kʉrə̀ bʉ̀ʉ zeŋ fana wo gbʉ lə̀m bə lʉ̀ʉk sə. ³²Wo à gbʉ̀ bʉ̀ʉ yà? Wo à gbʉ̀ bʉ̀ʉsə̀ wo à sə naaŋ tu yàwo bə fàak awo sə̀ wo à sə gʉ̀ʉ sə, kà bə dzədzəm bohòKrɛst ye. Ànə geŋ wo kə lʉ’rə gbʉ mʉmvwe’ lìs ³³nə̀ wo à còm bə zeŋ ndzənə ŋwàk Nwì də,

<<Wèeŋ yeè, mʉ̀ tam nòŋsə lìs9:33 Lìs ènə Jisos Krɛst. mvwe’ lak Zayòŋ nə̀ bwìŋ nə lʉ’rə gbʉ bə zeŋ.

Bwìŋ nə lʉ’rə gbʉ fo’,

megu kə də ŋwə̀ nə̀ yi dzəm-a bohònà’ fana kaco lìs ènə fa yi marè’tu yeŋ.>>

Mvə̀’nə̀ Bwe Izùrɛ À Jàm Mandzə̀

¹Bwema am wèŋ, mʉ̀ sə dzəm vɛ’ɛ bə ntʉm àm pwe’fo’ də bʉ̀ʉ am, bʉ̀ʉ Izùrɛ wèeŋ tse’ lùŋ. Mʉ̀ sə lɛŋ Nwì bə zeŋ sə̀’ wùriŋ. ²Mʉ̀ rì zìnə də wo tse’ ntʉm bə ma nə̀ Nwì wùriŋ, megu də wo kà bə zìnə nə̀ nà’ cu ca nə rɛɛ̀ŋ. ³Wo ka mvə̀’nə̀ Nwìi gʉ̀gə̀ ŋwè ŋgòye kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ yi sə co yumok jəŋ fana wo lap mandzə̀ njàwo ŋgòye kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ Nwì anə. Yà’a mvəsə̀ wo à bɛ̀ŋ mandzə̀ Nwì sə. ⁴Ghà nə̀ Krɛst ànə və fana fàak sə̀ lʉ̀k sə me yàwo sə, fana yà’ ye mok də ŋwə̀ nə̀ yi tse’-a dzədzəm fana ŋgə̀ŋgàŋ ye kə̀kʉrə̀ mʉlisə̀ Nwì.

⁵Musì ànə com yumok bə nzak lʉ̀ʉk sə dʉk də, <<A ye-a ŋga ŋwè nòŋsə wes lʉ̀ʉk sə pwe’ nə̀ pwe’ àlɛ, ye də ŋgə̀ŋgàŋ tse’ lùŋ bʉ̀ʉ zeŋ sə̀’.>> ⁶Bə nzak nə̀ ŋgòye kə̀kʉrə̀ ŋga ŋwè fa ntʉm ye bohòNwì nà’a ye də, <<Kà də ŋwèe sə mərə sə ntʉʉ̀ yi də, <A nə lo mʉbu anə ndà?> dʉk.>> Yà’sə də wù sə tsəm ŋgòkə̀ jə tsoŋ və̀ Krɛst nə sə nze də yi tɛsə wu. ⁷Mok ye sə̀’ də, <<Kà də ŋwèe sə tsərə sə ntʉʉ̀ yi də, <Anə tsoŋ lo sə mvwe’ nzeŋgòŋ bʉ̀ kpʉkpʉ ndà,> >> də ya wo jəŋ kok və Krɛst ca sə̀’ dʉk. ⁸Ŋwàk Nwì sə cèp da? Nà’ sə cèp də, <<Ncèp nə nà’ kʉəp weŋ nè’ co wèŋ yuk, nà’a kə̀ cùhu wèŋ nə ye sə ntʉʉ̀ wèŋ sə̀’.>> A ncèp nə̀ vès sə tsòho fa weŋ də wèeŋ fa ntʉm bohòJisòs nà’a. ⁹Bʉsə̀ a ye-a ŋga ŋwè cèp fis kə̀ cùhu yi də Jisòs nə yi Tà, nə dzəm sə ntʉʉ̀ yi sə̀’ zìnə də Nwì à lòkoksə nà’ mvwe’ kpʉ fana ŋwə̀ ànə tse’ lùŋ. ¹⁰Ŋwèe dzəmgə̀ sə ntʉʉ̀ yi fana Nwì jəŋ yi də yi yəyərə̀, yi cep fis kə̀ cùhu yi fana yi tse’ lùŋ. ¹¹Ŋwàk Nwì sə cèp də, <<Ŋwə̀ nə̀ yi dzəm-a bohònà’ fana, kaco yi maha wà.>> ¹²Yà’ ka zok bohòŋwə̀ nə̀ yi ŋwə̀ə Jus bə nə̀ yi ŋwè lakmvum yeŋ. Nwìi Tà bohòwo yi pwe’ yəyərə̀. Yi sègə̀ ndàaŋwè pwe’ ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ, nə̀ nà’ lɛŋ tətɛsə̀ bohòyi. ¹³Wo a còm yà’ ndzənə ŋwàk Nwì də, <<A ye-a sə̀ ndà nə̀ yi to liŋ Tà sə fana ŋgə̀ŋgàaŋ nə tse’ lùŋ.>>

¹⁴Aco bwìŋ to ŋwə̀ nəmòk də nà’a kə tɛsə wo yè’sə va, ŋga a ye-a də wo ka bohòyi ntòdzəm ɛ? Yà’ ye sə̀’ də aco bwìŋ dzəm bohòŋwə̀ mòk yè’sə va ŋga wo ka yumok bə liŋ ye sə yuk yuk ɛ? Aco wo yuk va sə̀’, ŋga wo ka-a ŋwè ŋgòtsòho fa wo tse’ ɛ? ¹⁵Aco ŋwè lo ŋgòkə̀ tsòho anə va ŋga wo ka-a yi tum ɛ? Yà’ mègù mvə̀’nə̀ wo a còm yà’ ndzənə ŋwàk Nwì yà’a də, <<Bwìiŋ lògə̀ bə Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə ŋgòkə̀ tsə̀’ fa bwìŋ fana wo kwa bohòyà’wèŋ wùriŋ.>> ¹⁶Megu də ka də bʉ̀ʉ sə̀ wo yukgə̀ Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə dzəm wesgə̀ nà’ pwe’fo’ yeŋ. Ìzayà à dʉk bə cùu ye də, <<Tà, ŋwə̀ nə̀ yi a dzəm fʉ̀k ncèp àvès nə ndà?>> ¹⁷Ye də fantʉm və̀gə̀ bohòŋwè ŋga yi yuk yumok, bwìŋ yu’ ŋga wo sə tsòho fa wo ncèp nə̀ Krɛst nə.

¹⁸Mʉ̀ sə fek də, a yè’sə zìnə də bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ a ka Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə yè’e ntòyuk à? Hai’, wo a yuk laŋ. Yà’a mvə̀’nə̀ wo à còm yà’ ndzənə ŋwàk Nwì sə də,

<<Ntirə̀ nə̀ masinjà nə à tse’ nə a yuhu lòwes sənə nzeŋgòŋ nə pwe’fo’ laŋ.

Bwìŋ a yuk ncèp nə mvwe’ sə̀ a fɛŋ bə fɛŋ bʉ̀ə̀.>>

¹⁹A fek-a mòk sə̀’ də, ye də bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ à ka yàwo bə ncèp ànə rɛɛŋ àlɛ? Hai’ wo à rɛɛŋ sə̀ laŋ. Musì ànə cep to fa’ yi də Nwì à dʉk də,

<<Mʉ nə gʉ lak mok nsàp nə̀ wèeŋ nə kʉk ja’a wo nə waŋ,

Də anə ye co ye vɛ’nə lɛ wèŋ.

Mʉ nə gʉ lak mok sə̀ wo ləm wà,

Wèŋ kʉk ja’a wo ntʉm yaaŋ weŋ.>>

²⁰À cèp ghak gʉgʉŋ ŋgà tsòhòbum Nwì Ìzayà mvə̀’nə̀ yi ànə cep ye də,

Nwì a cèp də,

<<Bʉ̀ʉ sə̀ wo a sə kà mʉ làp wèŋ a yə mʉ laŋ.

Mʉ̀ a nìŋ fa ni’ àm bohòbʉ̀ʉ sə̀ wo a sə kà mʉ fe’rə̀.>>

²¹Bohòma nə̀ bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ fana yi à cèp də Nwì à dʉk də,

<<Mʉ̀ tse’ fa bʉ̀ʉ am wèŋ bo də wo və tə̀tè nùm kə ca co,

Wo kà ŋgì nə̀ njàm nə yuk lok.>>

Nwì Ka Bʉ̀ʉ Izùrɛ Wèŋ Swi

¹Mʉ fek mali-a weŋ yumok sə̀mok. A yè’sə də Nwì a bɛ̀ŋ bʉ̀ʉ ye wèŋ laŋ nə̀ kɛ̀’ mò’fis à? Hai’, ka vɛ’nə yeŋ. Mʉ̀ bə tu am, mʉ sə̀’ ŋwə̀ə Izùrɛ, tàcici àvèes Abràham fana mʉ̀ ye bə bòp lak Benjamè. ²Nwì a ka bo ye bohòbʉ̀ʉ ye wèŋ sə̀ yi ànə riŋ wo mantombì sə wèŋ lɛ co’rə fis. Mʉ̀ rì də wèŋ rì yusə̀ wo à còm yà’ ndzənə ŋwàk Nwì bə liŋ ŋwə̀ nə̀ wo to yi də Àlajà nà’a laŋ. Yi à sə cèp bohòNwì bə liŋ bʉ̀ʉ Izùrɛ, nə sə dʉk də, ³<<Tà, bʉ̀ʉ yè’e wèŋ a zə ŋgàa tsòhòbum yo wèŋ, wo a kʉ̀ə̀msə màk wes kàam sə̀ wo fagə̀ wu satikà’ fo’ sə sə̀’ pwe’. Bwehe cu mègù mok mʉmʉ̀ nə̀ mʉ̀ sə kùksə wu, fana wo sə lap mandzə̀ ŋgòzə mʉ sə̀’.>> ⁴Ànə geŋ Nwì dʉk fəsə fa yi da? Nwì à dʉk yi də, <<Mʉ̀ tse’ malì bʉ̀ʉ yàm fo’ ncùhù sàmba, sə̀ wo ka rùm nə̀ wo to nà’ də Baal nà’nə kuksə yu’.>>

⁵Yà’a bohòvesùwèŋ ŋga’a yè’e sə̀’ vɛ’nə. Mʉbwes bʉ̀ʉ Izùrɛ mok cu nə̀ Nwì a cok fis wo bə bòvə̀m nə̀ nje. ⁶Mvə̀’nə̀ yi a cok fis yà’ bə bòvə̀m nə̀ nje nə fana yà’ rɛɛŋ də yi a ka yà’wèŋ bʉ̀ʉ yumok sə̀ wo a gʉ̀ yà’ cok fis. Ànə ye-a də yi a cok fis yà’wèŋ vɛ’nə bwɛ̀rɛ də kaco a to nsàp bòvə̀m ànə də a bòvə̀m yeŋ.

⁷Yusə də vɛ’: bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ à ka yusə̀ wo à sə làp sə kə tse’. À tse’ mègù yà’ mʉbwes bʉ̀ nə̀ Nwì ànə cok fis wo nə. Ntʉm mok sə wèŋ a gʉ bʉp laŋ. ⁸Yà’ megu mvə̀’nə̀ wo à còm yà’ ndzənə ŋwàk Nwì yà’a də,

<<Nwì a jipsə wo ŋkərə̀.

Kaco lis awo ye yeŋ, ntu’ awo kà sə̀’ yuk,

Tə̀tè kə wɛs ntinə yè’e.>>

⁹Devìd à cèp ye sə̀’ də,

<<Yusə̀ wo sə kwa sàm bə zeŋ sə yà’a bʉ̀ʉŋ co tam bohòwo.

Wo gbʉ, nə ye ŋgə’ bə zeŋ sə̀’.

¹⁰Lis loho na wo co wo kà bum yə-ɛ̀,

Wo ye-a ŋgə’ nə̀ co nà’ zəm tse’ megu wo sə nze nə̀ mvèsə̀ bwɛ̀rà.>>

¹¹Ye də yà’ sə tsə̀’ yè’sə də Izùrɛ à lʉ’rə də ya wo gbʉ nə bisə nə̀ mvèsə̀ à? Hai’ ka vɛ’nə yeŋ lok. Bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ gbʉ̀ʉ fana Nwì fa bʉ̀ lakmvum wèŋ mandzə̀ də yà’a tse’ lùŋ ya bʉ̀ʉ Izùrɛ wèeŋ waŋ boŋsə yà’wèŋ. ¹²A ye ŋga bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ ànə jam mandzə̀ nə fana nzeŋgòŋ nə tse’ yàwo kə mandzə̀ ŋgòtse’ swe’ bʉ̀ʉ zeŋ. Bʉ̀ʉ Izùrɛ wèeŋ bisə fana bʉ̀ lakmvum wèŋ bʉ̀ʉŋ ŋgàa ghàk. A ye ŋga bʉp àwo nə a gʉ̀ Nwì yi se bwìŋ fana anə boŋ wesə yè’sə mok nsàp nə̀ fòŋga wo kpəəŋ foho və-a mvwe’ mandzə̀ nə̀ Nwì nə ɛ?

Mandzə̀ Nə̀ Nwì Sə Lùŋsə Bʉ̀ Lakmvum Wèŋ

¹³Mʉ̀ dzəm ŋgòcèp bohòwèŋ bʉ̀ lakmvum wèŋ. Nwì a tum və̀ mʉ co ŋgà ntum bohòwèŋ fana mʉ̀ sə jə yà’ co fàak sə̀ ghaŋ. ¹⁴Bʉsə̀ kàmòk aco mʉ̀ gʉ bʉ̀ʉ lak am bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ mok ŋgòwa weŋ, nə foho və kə tse’ lùŋ. ¹⁵Ghà nə̀ Nwì ànə bɛŋ bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ fana yà’ gʉ bʉ̀ʉ sə̀ sənə nzeŋgòŋ nə pwe’ ŋgòtɛs ŋkɛ̀ŋ bə Nwì wèŋ mok mvwe’ mò’fis. Ye də anə ye yè’sə va, ŋga a ye-a də Nwì jə fəsə wo co bʉ̀ʉ ye wèŋ ɛ? Anə ye megu mok co də bʉ̀ʉ sə̀ wo à kpʉ wèŋ bwìŋ foho və̀ fe’lə laŋ.

¹⁶A ye-a ŋga ŋwè fa to ntu’ brɛd nə̀ mantombì nə bohòNwì fana ye də bwes sə pwe’ sə̀’ sə̀ ye. A ye-a ŋga ŋgàaŋ tʉ mòok sə̀ Nwì fana ntaŋ tʉ sə ye mali sə̀ ye. ¹⁷Tʉ nə̀ bə̀boŋ nə̀ wo togə̀ nà’ də Olìp nà’a à təəŋ ye sə̀ fo’, wo kə sa fis jəŋ lo ntaŋ sə, nə jəŋ ŋga’a nsàp tʉ mòk nə̀ sə ŋgəà, nə kə lem gesə nà’ ndzənə tʉ mòk nə. Wèŋ bʉ̀ lakmvum yè’sə, ntaŋ sə̀ wo à kə̀ lèm gèsə yà’ lèmə sə wèŋ. A wèŋ sə̀ wèŋ à və̀ ŋgòkə̀ tse’ jə mʉŋàŋ ndzə mvwe’ ŋgàaŋ tʉ Olìp nə̀ bə̀boŋ nə. ¹⁸Yà’ nə yeè nə vɛ’nə fana kà də wèeŋ jəŋ ntaŋ sə̀ yà’ à ye sə̀ tʉ nə co yà’a yusə̀ wà dʉk. A ye-a də wèŋ sə nɛ̀ni’ fana wèŋ sə tsərə tse’ də wèŋ sə kà ŋgàaŋ tʉ nə wèŋ tɛsə̀, ŋgàaŋ tʉ nə sə tɛsə weŋ yi.

¹⁹Kàmòk aco wèŋ dʉk də wo à sà fis ntaŋ mok sə, ya ŋga vèes tse’ mandzə̀. ²⁰A lɛ zìnə. Wo à sà fis yà’ bʉ̀ʉsə̀ wo à ka dzədzəm bohòKrɛst tse’. Wèŋ a bʉ̀ʉŋ mok ni’ tʉ ànə ma mòk wèŋ bʉ̀ʉ dzədzəm àwèŋ nə̀ wèŋ tse’ nə. Kà də wèeŋ sə nɛni’ dʉk, wèeŋ sə koksə lɛ wʉə. ²¹A lòntaŋ sə̀ yà’ ànə kuk kok yàwo bə tʉ nə̀ nà’ à ye nə, Nwì nə kà wo mè’rə̀. Ye də a ye-a ŋga wèŋ ka bohòyi dzəm, wèŋ tsəm də yi nə me’rə weŋ yàwèŋ à? ²²Vesùwèŋ yə də Nwìi mamòk ŋwə̀ nə̀ yi bòŋwè vɛ’ɛ wùriŋ, yi ye bwi mamòk sə̀’ ŋwə̀ nə̀ co yi ko gesə-a wu ndzə bohòyi, wù waŋ kpʉ yò. Yi tʉ̀ksəgə̀ bʉ̀ʉ sə̀ wo a mè’rə mandzə̀ nə̀ nje, nə ye bə̀boŋ bohòwèŋ, ŋga weŋ tə-a gʉgʉŋ bə mandzə̀ nə̀ nje nə. A kà-a vɛ’nə ye, wo gbɛ’ ci’ mak fis weŋ fo’. ²³Yumòok sə̀’ də, a ye-a ŋga bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ teŋsə gʉtu awo nə fana aco Nwì lem fəsə gesə lo fe’lə wo ndzə mvwe’ tʉ nə sə̀mok, bʉ̀ʉsə̀ yi tse’ nsàp ŋàŋ ànə yo. ²⁴Vesùwèŋ yə də aco yi jəŋ to weŋ sə̀ wèŋ ka bʉ̀ʉ Jus yeŋ, sə̀ wèeŋ yàwèŋ co ntaŋ tʉ mòk nə̀ sə ŋgəà, nə sa fis weŋ, nə kə lem gesə bə tʉ nə̀ bə̀boŋ, nə̀ wèŋ ànə ka ntaŋ tʉ ànə yeŋ. Ye də aco yi jəŋ to bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ sə̀ wo ànə ye yàwo ntaŋ tʉ nə̀ bə̀boŋ ànə, nə lem fəsə gesə yà’wèŋ ndzənə tʉ àwo nə.

Bʉ̀ʉ Izùrɛ Wèeŋ Nə Tse’ Lùŋ

²⁵Bwema am wèŋ, mʉ̀ sə dzəm də wèeŋ rɛɛŋ bə zìnə mòk nə̀ nà’ swìhi cu sə mvwe’ ncèp ènə, ya kà də wèeŋ sə tsəm də wèeŋ kəkərə̀ dʉk. Nà’a də, jə̀jʉ’rə̀ nə̀ nà’ a və̀ bohòbʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ mok ènə nə ye vɛ’nə tə̀tè kə dzeŋ ghà nə̀ bʉ̀ lakmvum wèŋ, sə̀ wo nə̀ tse’ lùŋ sə, və̀ wes bohòNwì pwe’ ŋkuŋ. ²⁶Yà’a mvə̀’nə̀ bʉ̀ʉ Izùrɛ pwe’ nə tse’ lùŋ sə. Yà’ cu ndzənə ŋwàk Nwì dʉk də,

<<Ŋgà tətɛsə̀ bwìŋ nə, nə̀ tesə və̀ mvwe’ lak Zayòŋ,

Fana yi nə fis gɛsə ŋkʉ̀ì’ mʉtsətsə’rə̀ə bwe’ Jàkop pwe’.

²⁷Də mvə̀’nə̀ mʉ fis wes bʉp awo sə vɛ’nə,

Fana yà’ ye mok də rʉ̀k àm nə̀ mʉ̀ à zʉ vesi wèŋ nə nà’ kʉ̀rə wes mvə̀’nə̀ mʉ̀ à dʉk sə laŋ.>>

²⁸Bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ a bʉ̀ʉŋ mok bʉ̀ʉ sə̀ də bə Nwì wèŋ ka ŋge’ yeŋ bʉ̀ʉsə̀ wo a ka Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə dzəm. Yè’sə à ye vɛ’nə də ya wèŋ sə̀ wèeŋ bʉ̀ lakmvum tse’ mandzə̀ ŋgòtse’ lùŋ. Megu də yi ànə cokfis to wo laŋ də yà’wèeŋ bʉ̀ʉ ye, fana yi sə dzəm malì yà’ sə̀’. Yi sə dzəm malì yà’ vɛ’nə njo nə̀ yi ànə zʉ me rʉ̀k bə tàcicii awo sə wèŋ laŋ. ²⁹Nwìi fa-a ŋwè yumok, kaco yi jəŋ fəsə yà’ yeŋ; yi fis jəŋ ŋwə̀ nje, yi kà nà’ sə̀’ mè’rə̀ fəsə̀.

³⁰Wèŋ bʉ̀ lakmvum, wèŋ à sə kà Nwì yukgə̀ fana Nwì a koksə manziŋ ŋga’a bohòwèŋ bʉ̀ʉsə̀ bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ à ka dʉk ye yuk. ³¹Mvə̀’nə̀ bʉ̀ʉ Izùrɛ wèŋ sə kà Nwì ŋga’a yè’e yuk sə fana, yà’ mègù sə̀’ vɛ’nə də, mvə̀’nə̀ Nwì ànə koksə manziŋ bohòwèŋ fana yi nə koksə manziŋ bohòwo sə̀’. ³²Nwì a lok tes bwìŋ pwe’ sənə gʉtu wo kà dʉk ye sə yuk, də ya yi niŋ fa koksə̀manziŋ nə̀ nje nə sə̀’ bohòbwìŋ pwe’.

Ŋkì Nə̀ ŊgòKùksə Liŋ Nwì

³³O, Nwìi ŋgà ghàk vɛ’ɛ co ŋwè kà cèp to,

Yi tse’ ŋkərə̀, nə riŋ bum sə̀’ nə̀bʉp.

Kaco ŋwè rɛɛŋ mvə̀’nə̀ yi tsərəgə̀ bum ye yeŋ,

Kaco ŋwè rɛɛŋ mandzə̀ə ye sə sə̀’ yeŋ fʉk.

³⁴<<À rì yuk yusə̀ Tà sə tsərə ndà?

Ŋwə̀ nə̀ aco yi fa to Nwì ntip cu yo à? A bʉ̀ə̀.

³⁵Ŋwè cu yo nə̀ yi à samsə fa yuk Nwì yumok,

Də ya nà’a nə lak fəsə fa yi à?>>

³⁶Bum pwe’ à tesə ndzə bohòyi,

Yi à gʉ̀ yà’ yi, yi tse’ yà’ sə̀’ yi nə.

Kə̀kuk ye bə liŋ ye sə nə̀ mvèsə̀.

Yà’ a ye vɛ’nə.

Ŋwə̀ Nə̀ Nwì A Jə Yi Co Ŋwə̀ Nje Laŋ Cum Lɛ Vɛ’ɛ

¹Ye də bwema am wèŋ, nə̀ Nwì a koksə manziŋ bohòvès fana mʉ̀ sə lɛŋ weŋ də wèeŋ fa ni’ awèŋ sə co satikà’ nə̀ nà’a cum mali geŋ fo’; wèeŋ ye rərɛŋ, nsàp nə̀ co Nwì dzəm weŋ. Nà’nə yà’sə mandzə̀ nə̀ aco wèŋ kuksə yi nə. ²Kà də wèeŋ bɛ’ lo nsàap kùu gìi bʉ̀ʉ sə̀ sə nzeŋgòŋ sə dʉk. Wèeŋ me’rə Nwì ŋgòkupsə weŋ, nə fa weŋ tsətsərə̀ nə̀ fi, ya ŋga wèeŋ sə gʉ bum mok bə mandzə̀ nə̀ nà’a zok. Nà’a mègù mandzə̀ nə̀ aco wèŋ riŋ yusə̀ Nwì dzəm, sə̀ yà’a bə̀boŋ, nə ye sə̀ aco yà’ gʉ Nwì yi kwa, sə̀ yà’a mʉmvə̀’nə̀ yà’ tse’ ŋgòye pap sə.

³Mʉ̀ sə cèp bohòwèŋ bə dzə̀’ nə̀ Nwì a fa mʉ nà’ bə bòvə̀m nə̀ nje nə də, kà də ŋwèe sə tsərə bə ni’ ye co də yi ŋwə̀ nə̀ ŋkʉ̀ʉŋ nə casə mʉ mvə̀’nə̀ yi sə dʉk. Wèeŋ sə tsərə fʉ̀ə̀, nə ja’a nsàp ŋàŋ nə̀ Nwì a fa weŋ bʉ̀ʉsə̀ wèŋ dzəm bohòyi nə. Wèeŋ sə moo və̀m bə zeŋ ya wèeŋ riŋ mvə̀’nə̀ wèŋ cu nə̀ zìnə. ⁴Wèeŋ kʉk ja’a na yàwèeŋ ni’ ŋwè ɛ̀. Ni’ ŋwə̀ nə̀ mò’fis tse’ bòp nja zok, zok. Bòop sə̀ zəzok yè’sə yà’ ka nsàp fàk nə̀ mò’fis lòoŋ tse’. ⁵Yà’ mègù sə̀’ vɛ’nə də mvə̀’nə̀ vesùwèeŋ ŋkʉ̀ʉŋ yè’sə, a mègù ni’ nə̀ mò’fis ves Krɛst wèŋ, fana a tse’ fàk zəzok. ⁶Mvə̀’nə̀ Nwì a sè ndàaŋwè pwe’, nə fa nà’ ŋkərə̀ nə̀ ŋgògʉ̀ nsàp fàk nə̀ nje bə zeŋ fana vesùwèeŋ fak-a bə zeŋ. Ŋwə̀ nə̀ nje ŋgòtsòho rì fa bwìŋ bum mok sə̀ Nwì tsòho fa yi yà’ yi fana ŋwə̀ ànə tsoho bə dzədzəm nə̀ yi tse’ nə pwe’. ⁷Ŋwə̀ nə̀ ma nje ŋgòfàk bohòbwìŋ fana yi sə fak sə̀ ntɛ̀ŋ. Ŋwə̀ nə̀ nje ŋgòyə’rə bwìŋ fana yi sə yə’rə sə̀’. ⁸Ŋwə̀ nə̀ ma njòo ŋgòtsòho nə kwɛ’sə riŋ bwìŋ fana wu sə tsoho kwɛ’sə wo; nə̀ wu yòŋgà fa bwìŋ mbo, wù fa bə ntʉm nə̀ mò’fis. Wu ye-a yòŋwə̀ nə̀ mantombì, wù fak gʉgʉŋ. Bʉ̀ʉ sə̀ wo rì yàwo ŋgòkoksə manziŋ bohòbwìŋ, wo sə gʉ fàak koksə̀manziŋ sə bə kwəkwa.

⁹Wèeŋ dzəm ŋwè, wèŋ dzəm kok yi sə ntʉʉ̀ wèŋ bə zìnə. Wèeŋ bɛŋ yusə̀ yà’a bʉp, nə bɛ’ tse’ yusə̀ yà’a bə̀boŋ cʉ̀k. ¹⁰Dzəm mòk bə mòk bə nsàp dzədzəm nə̀ nà’a yegə̀ mʉtsətsə’rəə bwema wèŋ. Tse’ ntʉm nə̀ ŋgòjə bwìŋ co bʉ̀ʉ sə̀ ghaŋ. ¹¹Fàk gʉgʉŋ bə ŋàaŋ awèŋ pwe’fo’, nə kà wò. Fàk bohòTà bə ntʉʉm awèŋ pwe’fo’. ¹²Mvə̀’nə̀ wèŋ sə naaŋ tu bə yusə̀ Nwì à kàk sə fana wèeŋ sə kwa wùriŋ. Ghà nə̀ ŋgə’ və̀ bohòwèŋ fana wèŋ kontʉm, nə təəŋ gʉgʉŋ. Wèeŋ sə lɛŋ pìriyà bohòNwì ghà nə̀ fòlòoŋ. ¹³Yusə̀ ŋwè tse’ yà’ fana yi gap fa ma mòk bohòkrətèŋ nə̀ yi ka ye tse’. A ye-a ŋga ŋkʉ̀ìŋ və̀ mʉnda’à wèŋ, wèŋ kà wo bɛ’ fəsə̀.

¹⁴Fek Nwì ŋgòsè bʉ̀ʉ sə̀ wo sə fa wu ŋgə’. Ŋ̀, a zìnə, də yi se yà’, kà wo yàk. ¹⁵Wèeŋ kwa wèŋ bʉ̀ʉ sə̀ wo sə kwa, nə waŋ wèŋ bʉ̀ʉ sə̀ wo sə wa. ¹⁶Wèeŋ cum cù mò’fis weŋ bwìŋ pwe’. Wèeŋ kà ni’ sə nɛ̀, wèeŋ dzəm ŋgògì bə bʉ̀ʉ sə̀ bwìŋ jəgə̀ wo co bʉ̀ʉ sə̀ wà. Kà də wèeŋ jəŋ ni’ awèŋ co də wèeŋ ŋgàa ŋkərə̀ dʉk.

¹⁷Ŋwə̀ nəmòk gʉ-a wu bʉp, wù kà yi bə bʉp làk fəsə̀ fa. Gʉ̀ lɛ yusə̀ aco ndàaŋwè pwe’ dzəm də yà’a bə̀boŋ. ¹⁸A ye-a ŋga mandzə̀ nə yo fana wù jihi nzòŋ ŋgòcu bə fifi weŋ bwìŋ pwe’fo’. ¹⁹Ŋge’ am wèŋ, kà də wèeŋ fəsə fʉk fòo bʉp dʉk; me’rə fa Tà Nwì mandzə̀ ŋgòsak nà’ yi. Yà’ cu ndzənə ŋwàk Nwì də Nwì a cèp də, <<Me’rə fa fòo bʉp bohòmʉ̀, mʉ nə fəsə yà’ mʉ̀.>> ²⁰Yà’a ye lɛ də, <<A ye-a ŋga njè sə ya ŋwə̀ nə̀ yi bɛ̀ŋgə̀ wu, wù fa yi bɛŋ; a ye-a ŋga ntʉm sə cʉəm yi, wù fa yi ndzəp. Bʉsə̀ wu gʉ̀-a vɛ’nə fana ye də wù cup naaŋ fa ŋgə̀ŋgàŋ ŋàhamis mʉtuhù.>> ²¹Kà də wèeŋ dzəm də bʉp ghak weŋ dʉk, wèeŋ ghak bʉp bə gʉ̀ bòŋ.

Krətèŋ Wèeŋ Yuk Bʉ̀ʉ Sə̀ Wo Tse’ Lak Wo

¹Ndàaŋwè pwe’fo’ yuk bʉ̀ʉ sə̀ wo tse’ lak wo, bʉ̀ʉsə̀ ŋàaŋ sə̀ wo tse’ yà’ ŋgòtse’ bwìŋ bə zeŋ yà’sə a fa wo yà’ Nwì, wo a ka yà’ bə ŋàaŋ yàwo jəŋ. ²Ye də a ye-a ŋga ŋwə̀ nəmòk sə kà wo yuk fana ye də yi sə bɛ̀ŋ yà’sə yumòk sə̀ Nwì a nòŋsə yà’ yi. Ŋwə̀ nə̀ yi gʉ̀-a vɛ’nə fana ye də yi sə jə və̀ nzak mʉtuhù yi. ³Ŋwə̀ nə̀ yi sə gʉ̀-a ye yusə̀ yà’a bə̀boŋ fana kaco wʉə ko yi bə bʉ̀ʉ sə̀ wo tse’ lak sə wèŋ yeŋ. Ŋwə̀ nə̀ yi gʉ̀gə̀ ye bʉp wəpgə̀ yà’wèŋ yi. A ye-a ŋga wèŋ dzəm ŋgòcu bə fifi weŋ bʉ̀ʉ sə̀ wo tse’ lak sə wèŋ fana wèŋ sə gʉ megu yusə̀ yà’a bə̀boŋ, ya wo sə kwa bohòwèŋ. ⁴Bʉsə̀ nsàap bʉ̀ʉ yà’sə wèeŋ ŋgàa fàak Nwì, wo sə fàk bʉ̀ʉ tu awèŋ sə̀’. Yà’a lɛ sə̀’ də a ye-a ŋga wù sə gʉ̀ bʉp, wù wəp li wo, bʉ̀ʉsə̀ ŋàaŋ sə̀ wo tse’ sə yà’ ka wà yeŋ. Wo ŋgàa fàak Nwì, sə̀ wo tse’ ŋgòyeŋsə ŋgàa gʉ̀ bʉp wèŋ ŋgə’. ⁵Ye də a bə̀boŋ ŋgòyuk wo, kà də bʉ̀ʉsə̀ jə̀jòok nə tesə ye, a ye bʉ̀ʉsə̀ wèŋ rì sə ntʉʉ̀ wèŋ də a bə̀boŋ ŋgògʉ̀ vɛ’nə.

⁶Nà’a sə̀’ njo nə̀ wèŋ tse’ ŋgòlàk tas awèŋ sə, bʉ̀ʉsə̀ bʉ̀ʉ sə̀ wo sə benə mbàam tas sə wèŋ sə fàk yà’sə bohòNwì. ⁷Ye də wèeŋ fa ndàaŋwè pwe’ nsèe yusə̀ yà’a sə̀ ye. A ye-a ŋga ŋwè ka tas ye ntòlak, bə̀boŋ də yi lak; bʉ̀ʉ sə̀ wo tse’ lak sə dʉk-a də wèeŋ lak yà pwe’, wèŋ lak fa wo. Wèeŋ sə wəp bʉ̀ʉ sə̀ bwìŋ tse’ ŋgòwəp wo, nə sə kwasə bʉ̀ʉ sə̀ bwìŋ tse’ ŋgòkwasə wo sə̀’.

Krətèŋ Wèŋ Tse’ ŊgòDzəm Mòk Bə Mòk

⁸Kà də wèeŋ tse’ ŋwə̀ nəmòk kəa dʉk. Kəa nə̀ aco wèŋ tse’ ŋwè nà’a nə̀ də wèŋ tse’ dzədzəm bohòmòk bə mòk. Bʉsə̀ ŋwə̀ nə̀ yi dzəm-a mòk bə mòk fana ye də yi nòŋsə wes lʉ̀ʉk sə pwe’ laŋ. ⁹Nwì a dʉk vesùwèŋ də, <<Wèeŋ kà nto ko, kà ŋwè zə, kà yə̀yə̀, nə kà yu ŋwə̀ mòk wa.>> Lʉ̀ʉk yè’sə bə mok sə̀ yà’ bwehe cu sə pwe’fo’, yà’ kə̀ kì be’lə ni’ ndzənə ncèp nə̀ mò’fis nè’e də, <<Dzəm moma yo mʉmvə̀’nə̀ wù dzəm ni’ yò.>> ¹⁰Ŋwèe dzəm-a moma ye fana kaco yi gʉ nà’ bʉp yeŋ. Ye də ŋgòtse’ dzədzəm, a ŋgònòŋsə wes lʉ̀ʉk sə.

¹¹Wèeŋ lap mandzə̀ ŋgògʉ̀ bum yè’sə pwe’fo’, bʉ̀ʉsə̀ mvə̀k kʉ̀rə laŋ nə̀ a tse’ ŋgòlòkok mok mʉtsə̀. Mvə̀’nə̀ vèes nə kə tse’ lùŋ nə kʉəp wesə və̀ mok ŋga’a nə nòŋsə mvə̀k nə̀ ànə dzəm to bohòJisòs Krɛst fa’ sə. ¹²Ndzəm sə də a me, tsok kʉəp ŋgòrɛŋ laŋ. Vesùwèeŋ mak gɛsə bum sə̀ bʉp sə̀ yà’a bum ndzəm sə fo’. Vesùwèeŋ bək jəŋ ŋkə̀ avès co bʉ̀ʉ sə̀ aco a lʉ mvwe’ marɛŋ. ¹³Vesùwèeŋ cum ncu nə̀ bə̀boŋ co bʉ̀ʉ sə̀ wo cu mvwe’ marɛŋ. Vesùwèeŋ me’rə gɛsə bum sə̀ ŋgòcèp vàk kɛ’cà nduk, nə ye ŋgòjʉhʉ rùk wèŋ fo’. Vesùwèeŋ co’rə fis bo avès bə nzak sàhà, nə ye bə bum sə̀ yà’ cà cù pwe’fo’. A kà sə kʉ̀ə̀m, nə kà yu ŋwə̀ nəmòk sə̀’ wa. ¹⁴Wèeŋ jəŋ Tà Jisòs Krɛst co ŋkə̀ bohòwèŋ. Kà də wèeŋ sə fʉhʉ noŋsə mandzə̀ ŋgògʉ̀ nsàap bʉp sə̀ ŋgùpni’ sə dzəm yà’, sə̀ yà’ tesə kokgə̀ sə və̀ə vès sə dʉk.

Ŋwèe Kà Moma Mòk Sak

¹Ŋwə̀ nə̀ yi a dzəm-a ncèp Krɛst laŋ, ŋga dzədzəm nje nə momjo, wèŋ ko gesə lo yi mʉŋgorə̀ wèŋ anə. Wèŋ kà də wenə wèeŋ sə fenə bə bum sə̀ ma nə̀ mandzə̀ Jisos Krɛst dʉk. ²Ŋwə̀ nəmòok yo nə̀ yi tsərə ye də aco yi zʉ yu yà pwe’. Mòk ye bwìŋ ye nə̀ dzədzəm nə̀ nje momjo fana yi sə tsərə ye də aco yi zʉ megu ye njàp mvùuŋgaŋ. ³Ŋwə̀ nə̀ wu zʉgə̀-a yòbum pwe’ nduk fana wù kà ŋwə̀ nə̀ yi kà ye nduk zʉgə̀ nə co də yi yu nə̀ wà jə. Mamòk nə sə̀’ vɛ’nə də ŋwə̀ nə̀ yi sə kà ye bum pwe’ nduk zʉ nə kà nə̀ yi sə zʉ ye nduk nə sak, bʉ̀ʉsə̀ Nwì a jə yi laŋ. ⁴Wù, wu yè’sə ndà ŋkuŋ wù sə kə sak mo ŋgà fàk ŋwə̀ nəmòk-ɛ? Masà ye tse’ ŋàaŋ sə̀ ŋgòdʉk də nà’ gʉ̀ bə̀boŋ kè bʉp àlɛ yi. Yi nə gʉ li lɛ bə̀boŋ bʉ̀ʉsə̀ aco masà nə gʉ to yi, yi gʉ bə̀boŋ.

⁵Aco ŋwə̀ nəmòk sə tsərə ye də nùmbu mòk yam ghak mòk; ŋwə̀ mòk sə tsərə ye də nùumbu sə pwe’fo’ mègù nùumbu, mòk ka zok yeŋ. A ye-a vɛ’nə, fana ndàaŋwè pwe’ tse’ ŋgòrìŋtse’ sə ntʉʉ̀ yi pap də yusə̀ yi sə tsəm sə yà’a yəyərə̀. ⁶Ŋwə̀ nə̀ yi sə jə-a ye nùmbu mòk co nə̀ ghaŋ fana yi sə gʉ vɛ’nə ŋgòkùksə Tà fo’. Ŋwə̀ nə̀ yi sə zʉ ye nsàap zʉzʉ nduk, yi sə dzəm sə̀’ ŋgòkùksə sə̀’ Tà, bʉ̀ʉsə̀ yi sə kwasə Nwì bə yusə̀ yi sə zʉ sə. Ŋwə̀ nə̀ yi kà ye bum nduk zʉgə̀ nə sə dzəm ŋgòkùksə sə̀’ Tà bʉ̀ʉsə̀ yi sə kwasə Nwì ye sə sə̀’. ⁷Vesùwèŋ pwe’, ŋwə̀ nəmòk ka bə tu ye yiìyi cum. A ye-a sə̀ kpʉ, kaco ŋwə̀ nəmòk kpʉ megu bə tu ye yiìyi yeŋ. ⁸A ye-a ŋga vesùwèŋ cu fo’ ŋwəm fana ye də a sə cu ncu nə̀ Tà nə. A ye-a də vesùwèŋ kpʉ fana ye də a kpʉ sə̀’ bʉ̀ʉ yi. Ye də a ye-a ŋga vesùwèŋ cu-a fo’, kè a kpʉ-a, yà’ megu də Tà tse’ vesùwèŋ yi. ⁹Nà’a njo nə̀ Krɛst à kpʉ nə lokok nə, də ya yi ye Tà bohòbʉ̀ʉ sə̀ wo à kpʉ laŋ bə sə̀ wo cu fo’ mwè pwe’ yi.

¹⁰Yà’ nə yeè nə vɛ’nə fana wù sə sak bwi moma yo bʉ̀ʉ yà? Kènə wù yòsə̀’, wù sə jəŋ moma yòco yusə̀ wà bʉ̀ʉ yà? Vesùwèŋ pwe’ nə̀ kə̀ təəŋ mantombìi Nwì fana yi sak ves. ¹¹Yà’ cu ndzənə ŋwàk Nwì də,

<<Tà Nwì à cèp də,

<Mvə̀’nə̀ mʉ̀ cu fo’ fana ndàaŋwè pwe’ nə̀ kə̀ təəŋ bə tumfərə kə mantombìi mʉ̀,

Nə dʉk fis də mʉ̀, mʉ Nwì.> >>

¹²Ye də ndàaŋwè pwe’ nə̀ kə̀ təəŋ mantombìi Nwì, nə tsok fa yi yusə̀ yi à gʉ̀ʉ.

Kà Yusə̀ Co Yà’ Gʉ Moma Yo Mòk Gbʉ Bʉ̀ʉ Zeŋ Gʉ̀

¹³Ye də vesùwèeŋ kà ŋwə̀ nəmòk mok sə sak fe’lə̀. Bòghak lɛ də ndàaŋwè pwe’ mum və̀əm ye, nə kà də yi gʉ yumok sə̀ co yà’ jəŋ və fa moma mòk mə̀mumsə̀ fana yi gbʉ gʉ̀. ¹⁴Mʉ̀ riŋ tse’ yàm zìnə co ŋwə̀ nə̀ Jisòs Krɛst nə̀ yi Tà tse’ mʉ yi nə də, nsàp zʉzʉ mòk nə̀ wo tse’ ŋgòdzə̀ nà’ dzə̀ə bʉ̀ə̀. Yà’a sə̀’ də, a ye-a ŋga ŋwə̀ nəmòk sə jə nsàp zʉzʉ mòk co yusə̀ yi tse’ ŋgòdzə̀ nà’ fana yà’ ye vɛ’nə bohòyi anə. ¹⁵Ye də a ye-a ŋga wù sə zʉ yòbum nduk, yà’sə gʉ ntʉm moma mòk ŋgòye rə̀rwi’, wù kà mbɛŋ kòm, fana ye də wù sə kà yi yà’sə dzədzəm nìŋ fa. Kà də wu dzəm də nsàp zʉzʉ nə̀ wù sə zʉ bʉʉŋ yumok sə̀ aco yà’ gʉ bʉpsə yòŋsə̀ ŋwè nə̀ Jisòs Krɛst à kpʉ bʉ̀ʉ tu ye nə dʉk. ¹⁶A ye-a ŋga yumok cu sə̀ yà’a bohòwù yòbə̀boŋ fana boŋ ghak lɛ də wu me’rə yà’, nə noŋsə nə̀ də wu sə gʉ yà’ fana bwìŋ sə cep bə zeŋ bʉp. ¹⁷Bʉsə̀ yusə̀ yà’a gʉgʉŋ bohòbʉ̀ʉ sə̀ wo bɛ’ lògə̀ Nwì co ŋkum àwo sə ka zʉzʉ bə nəno yeŋ. Yusə̀ gʉgʉŋ sə, a ŋgògʉ̀ yusə̀ yà’a rərəŋ, nə ye fifi, nə ye kwəkwa nə̀ nà’ tesə və̀ bohòYòŋsə̀ nə̀ Rərɛŋ nə. ¹⁸Ŋwə̀ nə̀ yi bɛ’-a Krɛst bə nsàp mandzə̀ ènə fana Nwì sə dzəm yi, yà’ sə yəəŋ mʉlisə̀ bwìŋ bə̀boŋ sə̀’.

¹⁹Ye də a bə̀boŋ də vesùwèeŋ sə lap ŋgògʉ̀ mègù yusə̀ aco yà’ jəŋ və fifi, nə ye sə̀ aco yà’ sə gʉ ntʉm mòk bə mòk ŋgòkwa lòmantombì. ²⁰Kà də wu bʉpsə fàak Nwì bə nsàp zʉzʉ nə̀ wù sə zʉ dʉk. A zìnə də zʉzʉ pwe’fo’ bə̀boŋ, nə ye də, a ye-a ŋga wù sə zʉ yumok sə̀ aco yà’ gʉ moma yo mòk yi gbʉ fana ye də wù sə gʉ̀ jòŋ. ²¹Ye də a bə̀boŋ də, kà də wu gʉ yumok sə̀ aco yà’ gʉ moma yo mòk yi gbʉ dʉk. A dzəm yà’ ye zʉ njàp, kè no rùk, kè yu yà pwe’fo’. ²²Nòŋsə yusə̀ wù dzəmtse’ yà’ sə və̀ə wù bə ncèp ènə mʉtsətsə’rə̀ə wù wèŋ Nwì ba. A rɛŋsi bohòŋwə̀ nə̀ yi sə gʉ-a yumok, ntʉm ye kà yi bə zeŋ sə sak. ²³Ŋwə̀ nə̀ yi sə zʉ-a ye yumok, sə̀ ntʉm ye sə kà bə zeŋ pap sə rɛɛŋ fana ye də Nwìi nə jəŋ yi də yi ŋgà jòŋ, bʉ̀ʉsə̀ yi sə zʉ yusə̀ yi ka dzədzəm sə ntʉʉ̀ yi pap də yà’a bə̀boŋ tse’. Fana yà’a sə̀’ də, vesùwèeŋ gʉ-a yumok sə̀ yà’ ka bə dzədzəm sə ntʉʉ̀ vès pap yeŋ fana ye də yà’a yà’sə bʉp.

Tsərə Bʉ̀ʉ Mok Ŋkuŋ Nə̀ Tsəm Ni’ Njò

¹Vesùwèŋ sə̀ a yàvès gʉgʉŋ, a sə ko ntʉm, nə sə tɛsə sə̀ wo ka yàwo gʉgʉŋ yeŋ sə wèŋ. Kà də vesùwèeŋ sə gʉ megu mvə̀’nə̀ yà’ sə bòkʉ̀rə gù vès dʉk. ²Ndàaŋwè pwe’ sə kʉk lis bə yusə̀ aco yà’ tɛsə moma yo mòk, yusə̀ aco yà’ gʉ yi, yi sə kuk kok lo ye sə̀’ mantombì. ³Jisòs Krɛst bə tu ye à ka yusə̀ yà’ à sə bòkʉ̀rə mègù yi gʉ. Yà’a mʉmvə̀’nə̀ wo à còm yà’ ndzənə ŋwàk Nwì də, <<Yə̀ya’ nə̀ wo à yà’ wu bə zeŋ nə, a kə̀ naaŋ mʉni’ì mʉ̀.>> ⁴Ncèep sə̀ wo à còm nòŋsə yà’ ndzənə ŋwàk Nwì yè’sə pwe’fo’, wo à còm yà’ də ya yà’a sə fa ves ntip. Yà’a tɛsə ves ŋgòko ntʉm, nə sə kwɛ’sə ves sə̀’, ya ŋga vesùwèeŋ nə riŋ ŋgònaaŋ tu avès bohòNwì. ⁵Mʉ̀ lɛŋ Nwì nə̀ yi fagə̀ vesùwèŋ ko ntʉm, nə sə kwɛ’sə ves ŋgòlòmantombì nə, də yi gʉ weŋ, ya wèeŋ cum cù mò’fis mvə̀’nə̀ wèŋ sə yù mandzə̀ Jisòs Krɛst yè’sə. ⁶Ya ŋga wèeŋ kwasə riŋ Nwì nə̀ yi tɛ̀’ɛ Tà Jisòs Krɛst àvès nə bə cù mò’fis.

⁷Ye də a bə̀boŋ də wèeŋ ko gesə lo ndàaŋwè nə̀ yi dzəm ŋgòye mʉŋgorə̀ wèŋ ndzə ŋgùuŋ mvə̀’nə̀ Jisòs ànə ko gesə weŋ, ya ŋga bwìiŋ yə vɛ’nə, wo kwasə riŋ Nwì. ⁸Mʉ̀ sə tsə̀’ fa weŋ də Krɛst ànə və ŋgòfàk bohòbʉ̀ʉ Jus wèŋ də ya bum sə̀ Nwì ànə kak fa tàcici avès sə ye zìnə, ya bwìiŋ riŋ də Nwìi ŋwə̀ nə̀ yi tse’ zìnə. ⁹Yi ànə və sə̀’ də ya bʉ̀ʉ sə̀ wo ka Nwì riŋ wèŋ sə tse’ mandzə̀ ŋgòkwasə Nwì bə bòvə̀m nà’ nə. Yà’ mègù mvə̀’nə̀ wo à còm yà’ ndzənə ŋwàk Nwì də,

<<Ye də mʉ nə kwasə wu mʉŋgorə̀ bʉ̀ lakmvum wèŋ,

Mʉ nə yəm kuksə liŋ yòsə.>>

¹⁰Wo à còm mok sə̀’ də,

<<Wèŋ bʉ̀ lakmvum,

Wèeŋ kwa be’lə weŋ bʉ̀ʉ ye wèŋ mvwe’ mò’fis.>>

¹¹Wo à còm fe’lə mvwe’ mok sə̀’ ŋkuŋ də,

<<Wèŋ bʉ̀ lakmvum pwe’fo’, wèeŋ gɛŋ Tà.

Bòop lak sə̀ sənə nzeŋgòŋ nə pwe’, wèeŋ kwasə yi.>>

¹²Ìzayà à cèp ye sə̀’ də,

<<Ŋgwì bʉ̀ Jesìi nə lokok, nə tse’ bʉ̀ lakmvum wèŋ yi.

Bʉ̀ lakmvum wèŋ pwe’ nə sə kʉk megu lis mok bohònà’,

Də nà’a nə ye ŋgà tətɛsə̀ àwo yi.>>

¹³Mʉ̀ lɛŋ də Nwì nə̀ yi gʉ̀gə̀ bwìŋ wo sə naaŋ tu də bum pwe’ nə kə̀ ye bə̀boŋ, nə gʉ ntʉʉm awèeŋ rwiŋ bə kwəkwa nə ye bə fifi mvə̀’nə̀ wèŋ sə dzəm bohòyi sə. Yà’a ye vɛ’nə ya wèeŋ nə sə tse’ mali nsàp tsətsərə̀ ènə ŋkʉ̀ʉŋntɛ̀ŋ, bə ŋàaŋ Yòŋsə̀ nə̀ Rərɛŋ nə.

Pol Cèp Bə Nsàp Fàk Ye Nə̀ Yi Tse’ Nə

¹⁴Bwema am wèŋ, mʉ̀ rìŋtse’ sə və̀ə mʉ̀ pap də wèeŋ bʉ̀ʉ sə̀ wèŋ rì ŋgògʉ̀ bə̀boŋ, nə riŋ ŋkərə̀ bə ma nə̀ Nwì, nə ye sə̀’ də wèŋ tse’ ŋkərə̀ nə̀ aco wèŋ yə’rə to bʉ̀ʉ mok sə̀’. ¹⁵Ncèep mok sə̀ mʉ̀ còm fa weŋ yà’ ndzənə ŋwàk nè’e fana yà’a bə ŋgì nə̀ gʉgʉŋ də ya wèeŋ kà bum yè’sə swì bisə̀. Mʉ̀ a còm vɛ’nə bʉ̀ʉsə̀ Nwì a nìŋ bo mʉni’ì mʉ̀ bə bòvə̀m nə̀ nje nə, ¹⁶də mʉ ye ŋgà fàk Jisòs Krɛst mʉŋgorə̀ bʉ̀ lakmvum wèŋ. Mʉ bə fàak yàm sə̀ mʉ̀ sə gʉ̀ʉ sə co ŋgà fa satikà’ bohòNwì. Fàak am sə də mʉ̀ sə tsòho fa bwìŋ Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə̀ Nwì nə. Mʉ̀ sə tsòho də ya Nwìi jəŋ bʉ̀ lakmvum sə wèŋ co yu satikà’a sə. Yi jəŋ yà’ vɛ’nə bʉ̀ʉsə̀ Yòŋsə̀ nə̀ Rərɛŋ nə a gʉ̀ rɛŋsə wo laŋ. ¹⁷Mʉmvə̀’nə̀ mʉ ŋwə̀ə Jisòs Krɛst fana aco mʉ̀ ga bàap am bə nsàp fàk nə̀ mʉ̀ sə fàk fa Nwì nə. ¹⁸Kaco mʉ̀ muk fʉk cùu am ŋgòcèp bə yumok sə̀ zok yeŋ. Aco mʉ̀ cep megu bə fàak sə̀ Krɛst a gʉ̀ càsə yà’ ndzə bohòmʉ̀, mvə̀’nə̀ yi a gʉ̀ bʉ̀ lakmvum wèŋ ŋgòyuk yi yè’e. Yusə̀ yi a gʉ̀ sə, a bə ncèp nə̀ mʉ̀ a cèp nə, nə ye bə fàak sə̀ mʉ̀ a gʉ̀ sə sə̀’. ¹⁹Yi ànə gʉ fàak ye sə bə ŋàaŋ maŋgəŋgèŋ, nə gʉ fàak ye sə bə ŋàaŋ yòŋsə̀ nə̀ nje nə. Fana mʉ̀ a tsòho yè jə Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə̀ nà’a bə liŋ Krɛst nə mvwe’ lak Jòrosalèm kə dzeŋ mvwe’ nzeŋgòŋ Ìlirikùm. Mʉ̀ à sə yə’rə nà’ pwe’fo’ mvwe’ buk lak yè’sə. ²⁰Mʉ lapgə̀ yàm mandzə̀ gʉgʉŋ ŋgòtsòho Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə mvwe’ sə̀ ŋwə̀ nəmòk ka liŋ ye sə fo’ ntòyuk yuk, ya ŋga kà də a ye də mʉ̀ sə ci ndap mʉmvwe’ kùumndap sə̀ ŋwə̀ mòk à gʉ̀ nòŋsə lòyi dʉk. ²¹Mʉ̀ dzəm yàm də mʉ gʉ mvə̀’nə̀ wo à còm ndzənə ŋwàk Nwì də,

<<Bʉ̀ʉ sə̀ wo à ka liŋ ye sə yuk yuk wèeŋ nə ye yi.

Bʉ̀ʉ sə̀ wo à ka mʉzə̀p yumok bə liŋ ye riŋ yuk wèeŋ nə rɛɛŋ bə liŋ ye sə.>>

Pol Tsə̀’ Də Yi Nə Kə Kɛ’ Cepsə Bwìŋ Mvwe’ Lak Rumà

²²Nà’a njo nə̀ mʉ dzəmgə̀ ŋgòlòkə̀ yə weŋ fana mʉ̀ kà mandzə̀ nə sə tse’ sə. ²³Mʉ̀ ka fàk mvwe’ yè’e ŋga’a mok tse’ fe’lə. Mvə̀’nə̀ a lùumŋgòŋ wùriŋ sə̀ mʉ̀ a sə dzəm də mʉ kə ye weŋ fana, ²⁴mʉ̀ tsəm də mʉ nə ye weŋ ghà nə̀ mʉ̀ sə cà ŋgòlòmvwe’ lak Sə̀peŋ yà’a. Mʉ nə dzəm ŋgòcu vesùwèŋ mvə̀k momjo ya a kwa mvwe’ mò’fis ŋkuŋ fana wèŋ gʉ ya gì àm nə sə lo mantombì. ²⁵Mʉ̀ sə də mʉ lo ŋga’a ye’e mvwe’ lak Jòrosalèm ŋgòkə̀ fa bʉ̀ʉ Nwì sə̀ fo’ sə wèŋ bum mok sə̀ wo a tum fa wo yà’ bohòmʉ̀. ²⁶Yusə də bʉ̀ lakmvum mok sə̀ wo krətèeŋ sə̀ mvwe’ nzeŋgòŋ Màsìdoniyà bə nzeŋgòŋ Àkayà wèŋ a tsərə də wo benə mbàam mok mvwe’ mò’fis, nə tumsə fa lo bʉ̀ ŋgàa jìŋ sə̀ wo cu mʉŋgorə̀ bʉ̀ʉ Nwì sə̀ mvwe’ lak Jòrosalèm. ²⁷Wo a gʉ̀ yè’sə bə kwəkwa njàwo nə̀ nà’ a kok sə və̀ə wo fana mʉ̀ ye yàm sə̀’ də a bə̀boŋ co wo tɛsə yà’wèŋ vɛ’nə. Co bʉ̀ lakmvum a kə̀ tse’ bum sə̀ Nwì à kàk sə njo bʉ̀ʉ Jus wèŋ, fana ye də a sə̀’ bə̀boŋ də wo gapsə bum yàwo sə̀ sə nzeŋgòŋ sə bə bʉ̀ʉ Jus wèŋ sə sə̀’. ²⁸Mʉ kə dzeŋ fo’, nə fa wo mbàam sə̀ wo a tum fa wo sə fana mʉ̀ foho və kə ye weŋ ŋkuŋ nə ca lo mvwe’ lak Sə̀peŋ anə. ²⁹Mʉ̀ rì sə̀’ də mʉ kə̀ tsèŋ weŋ fana yà’ jəŋ və sə̀sè nə̀ Krɛst nə bohòvesùwèŋ wù kà fʉ̀k.

³⁰Bwema am wèŋ, mʉ̀ sə lɛŋ weŋ bə liŋ Jisòs Krɛst nə̀ yi Tà àvès, nə ye bə liŋ Yòŋsə̀ nə̀ Rərɛŋ nə̀ yi gʉ̀gə̀ yi ŋkuŋ a sə dzəm mòk bə mòk, nə də wèeŋ lɛŋ fa mʉ Nwì gʉgʉŋ. ³¹Wèeŋ lɛŋ fa mʉ yi də yi caŋsə gɛsə mʉ ndzə bohòbʉ̀ʉ sə̀ wo ka Krɛst riŋ sə̀ wo cu mvwe’ nzeŋgòŋ Jùdiyà yà’a. Wèeŋ lɛŋ sə̀’ də yi gʉ də mʉ jə lòmbàam sə mvwe’ lak Jòrosalèm anə fana bʉ̀ʉ Nwì wèŋ sə jəŋ yà’ bə kwəkwa. ³²A ye-a ŋga Nwì fa-a fana yà’sə càa, mʉ̀ və mok bohòwèŋ bə kwəkwa, ya vesùwèeŋ cum yoŋsə. ³³Mʉ̀ lɛŋ də Nwì nə̀ yi ŋgà fa bwìŋ fifi nə, yi ye wenə wèŋ. Yà’ a ye vɛ’nə.

Pol Sə Cèpsə Gèsə LòBʉ̀ʉ Sə̀ Mvwe’ Lak Rumà

¹Mʉ̀ dzəm də wèeŋ riŋ njɛ̀’ avès Fibì nə̀ yi fàkgə̀ mʉmvwe’ cos nə̀ mvwe’ lak Kènkerɛ̀s. ²Yi kə dzeŋ-a bohòwèŋ fana kwəkwè’, wèŋ ko yi bo ma ba co ŋwə̀ nə̀ yi rì Tà àvès sə̀’. Wèeŋ kotse’ yi mvə̀’nə̀ aco wèŋ bʉ̀ʉ Nwì kotse’ to ŋwè. Wèeŋ tɛsə yi bə yusə̀ yi sə dzəm yà’ bʉ̀ʉsə̀ yi a tɛsə bwìŋ vɛ’ɛ wùriŋ, nə tɛsə mʉ yàm sə̀’.

³Mʉ̀ cèpsə Prìsiliyà bə Àkwilà ba fo’, sə̀ vesi wèŋ à sə fàk lok bohòJisòs Krɛst bəbɛ’. ⁴Wo à də wo tɛsə mʉ fana wo swìrə kpʉ bʉ̀ʉ mʉ̀. Mʉ̀ sə kà wo mʉmʉ̀ kwasə̀ mègù. Coos sə̀ krətèeŋ sə mbwa bʉ̀ lakmvum pwe’fo’ sə kwasə wo sə̀’. ⁵Cèpsə fa mʉ krətèeŋ sə̀ wo kə̀ nigə̀ cos mʉnda’à wo yà’a sə̀’ bə̀boŋ. Cèpsə fa mʉ ŋge’ àm Ìpènitòs sə̀’. Yi à bʉ̀ʉŋ to tsə krətèŋ mvwe’ nzeŋgòŋ Ɛsiyà cap yi.

⁶Mʉ̀ cèpsə Mèri nə̀ yi a fàk mʉŋgorə̀ wèŋ anə vɛ’ɛ gʉgʉŋ. ⁷Mʉ̀ sə cèpsə fe’lə Andrònikòs bə Jùniyàs. Wo bʉ̀ʉ Jus sə̀ venə wèŋ à ni ndapndzəm bəbɛ’. Bwìŋ rìŋ wo bə̀boŋ co ŋgàa ntum Jisòs mok sə̀ wo gìhigə̀ mʉtsə̀. Wo à ye to krətèŋ wo ŋkuŋ mʉ̀ kə ye yàm. ⁸Cèpsə fa mʉ Àmpìlìyatòs nə̀ yi ŋge’ àm bʉ̀ʉ Tà àvès nə. ⁹Cèpsə Ùbanùs nə̀ vesi wèŋ sə fàk bohòKrɛst mvwe’ mò’fis, nə ye Sə̀tacì sə̀’, nə̀ yi ŋge’ àm nà’a. ¹⁰Cèpsə Àpelìs, bwìŋ rì də yi zìnə bohòKrɛst. Cèpsə fa mʉ ndap Àristòbulùs pwe’fo’. ¹¹Cèpsə Hèrodòŋ nə̀ yi ŋwə̀ lak àm. Cèpsə bwema sə̀ wo mʉmvwe’ ndap Nàsisò, sə̀ wo bʉ̀ʉ Tà Jisòs yà’a pwe’. ¹²Cèpsə Tràfinà bə Tràfosà sə̀ wo sə fàk bohòTà yà’a. Cèpsə ŋge’ àm Pesìs, yi a fàk bohòTà vɛ’ɛ wùriŋ. ¹³Mʉ̀ sə cèpsə Rufù nə̀ yi fàkgə̀ bohòTà bə ntʉm ye pwe’ nà’a. Mʉ̀ sə cèpsə ma ye nə̀ yi a sə kotse’gə̀ mʉ sə̀’ co mo ye nà’a. ¹⁴Mʉ̀ cèpsə Àsikritù, bə Flegòŋ bə Hemì bə Pàtrobà bə Himàs, nə ye bwema mok sə̀ wo krətèŋ, sə̀ bə yà’wèŋ cu yà’sə pwe’. ¹⁵Cèpsə fa mʉ Fìlòlogù bə Jùliyà. Cèpsə Nèriyòs bə njɛ̀’ ye, nə ye Òlimpà nə ye bʉ̀ʉ Nwì sə̀ yi cu bə yà’wèŋ pwe’. ¹⁶Wèeŋ cepsə mòk bə mòk bə nsàp cə̀cèpsə̀ nə̀ ntʉm mò’fis. Coos Krɛst sə̀ yà’a ma fɛŋ pwe’fo’ dʉk də mʉ cepsə weŋ pwe’ bə̀boŋ.

Ntip Nə̀ Nà’a ŊgòLə̀sə

¹⁷Bwema am wèŋ, mʉ̀ sə lɛŋ weŋ də wèeŋ sə kərə bə bʉ̀ʉ sə̀ wo sə jə və̀ gə̀gà’à, nə sə gʉ bwìŋ wo me’rə mandzə̀ nə̀ zìnə nə yà’a. Wo sə bɛŋ bum sə̀ zìnə sə̀ wèŋ à yə’rə sə. Kà wenə wèŋ sə be’lə̀, ¹⁸bʉ̀ʉsə̀ wo sə kà yà’sə bohòJisòs Krɛst nə̀ yi Tà àvès nə fàk; wo sə gʉ̀ mègù yusə̀ yà’ sə bòwo. Wo cèp lʉ̀msə boŋsə kə̀ cùhu vɛ’ɛ, nə sə borə mak bʉ̀ʉ sə̀ wo ka yumok riŋ wèŋ bə ncèp cù àwo nə. ¹⁹Bwìŋ pwe’ a yuk mvə̀’nə̀ wèŋ a ko jə Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə bə ntʉm nə̀ mò’fis sə laŋ. Mʉ̀ sə kwa bohòwèŋ vɛ’ɛ wùriŋ. Mʉ̀ sə dzəm də wèeŋ tse’ ŋkərə̀ ŋgòrì yusə̀ yà’a bə̀boŋ, nə kà yumok sə̀ yà’a bʉp rì lok. ²⁰Fana Nwì nə̀ yi fagə̀ bwìŋ fifi nə, yi nə ko noŋsə Satà sə nze, wèŋ tes kùu awèŋ mʉni’ì yi. Mʉ lɛŋ də bə̀bo nə̀ Tà àvès Jisòs Krɛst nə ye bohòwèŋ.

²¹Timatì nə̀ yi fàkgə̀ venə sə cèpsə weŋ sə̀’. Bwe tɛ̀’ am Lùsiyòs bə Jasòŋ nə ye Sòsìpatà sə̀ wo bʉ̀ʉ Jus sə cèpsə weŋ sə̀’. ²²Mʉ̀ʉ Tetìyòs nə̀ mʉ yàm ŋgà cə̀còm nə, mʉ̀ sə cèpsə weŋ yàm sə̀’ bə liŋ Tà anə. ²³Gayòs nə̀ mʉ̀ cu fɛɛŋ mʉnda’à yi, nə ye bə bʉ̀ʉ sə̀ wo kə̀ nigə̀ cos mʉnda’à yi sə wèŋ pwe’fo’ cèpsə weŋ. Ɛ̀ratòs nə̀ yi ŋgà lòksə mbàm mʉntòlak yi nə bə moma avès Kwatùs cèpsə weŋ sə̀’. ( ²⁴Bə̀bo nə̀ Jisòs Krɛst nə̀ yi Tà àvès nə ye bohòweŋ. Yà’ a ye vɛ’nə.)

Ncèp Nə̀ Nà’ Lə̀sə Wesə

²⁵Vesùwèeŋ kwasə Nwì bʉ̀ʉsə̀ aco yi gʉ to weŋ ŋgòtəəŋ gʉgʉŋ. Yà’a yusə̀ mʉ̀ ànə tsok fa weŋ, ghà nə̀ mʉ̀ ànə tsok fa weŋ Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə̀ nà’a bə liŋ Jisòs Krɛst nə. Ntirə̀ nə̀ Bə̀boŋ nə nà’ à cu sàp ntòmvwe’ sə̀swihì. ²⁶Nà’ a tesə və̀ ŋga’a mok mvwe’ jəja laŋ. Zìnə ènə a tesə və̀ jəja bə bum sə̀ ŋgàa tsòhòbum Nwì wèŋ ànə com sə. Bʉ̀ʉ sə̀ sənə nzeŋgòŋ nə pwe’ a yuk nà’ ŋga à dʉk vɛ’nə Nwì nə̀ yi mègù ye Nwì nə̀ mvèsə̀ nə. Wo yuk vɛ’nə ya wo dzəm Ntirə̀ nə, nə bɛ’ mandzə̀ Nwì. ²⁷Vesùwèeŋ kwasə Nwì, Yi mègù Nwì yiìyi, Yi tse’ ŋkərə̀ sə̀’ yi yiìyi. Vesùwèeŋ kuksə liŋ ye bʉ̀ʉ Jisòs Krɛst, nə kà teŋsə̀ yuk. Yà’ a ye vɛ’nə.