1 ТИМОФЕЙ

Тимофейд

илгәсн негдгч бичг

Тимофей Баһ Азийин баахн наста христианин, еврей гергнә болн грек залуһин көвүн бәәҗ. Павелын кеҗәх көдлмштнь тер ханнь болн нөкднь болҗ көдлнә.

Тимофейд илгәгдсн түрүн бичгт һурвн һол төр темдглгднә. Түрүңкнь – чонҗд сурһгдҗах худл номин тускар автор саглҗана. Эннь евреймүдин болн еврей биш улсин семрү ухан-тоолвр. Терүгәр болхла, эн орчлң хар санан болҗана. Күн болһн зуг шишлң нуувч медрләр дамҗад аврлт авч чадхмн, йилһсн хот идлго, өрк-бүл угаһар бәәх зөвтә гиҗәнә. Эн бичгт чонҗиг яһҗ һардхин тускар болн мөргүлхин тускар, чонҗин һардачнр болн теднә нөкднр ямаран заң-бәрцтә болхин тускар бичәтә бәәнә. Товчлгчднь Павел Исус Христосин сән зарц яһҗ болхин тускар селвг Тимофейд өгчәнә, дәкәд иткдг олн зүсн багмудт тер ямаран даалһвр күцәҗ чадхин тускар бичҗәнә.

Учр-утхин зура

Нүр үг 1.1–2

Чонҗин болн цергләчнрин зокалмуд 1.3 – 3.16

Тимофейин көдлмшин зокалмуд 4.1 – 6.21

Мендллһн

¹ Павелас, мана аврач Бурхна болн мана ицл Деед Эзн Христос Исусин закврар болсн апостолас Нанла хамдан иткдг мини көвүнд тоолгдсн Тимофейд. Цаһан сана, хәәрлт болн эвәр бәәлһ чамд Бурхн Эцк болн мана Деед Эзн Христос Исус өгтхә.

Худл номас сагл

³ Македоньд йовҗаһад, би чамаг Епест үлдтхә гиҗ сурлав. Тенд худл ном сурһдг әмтн бәәнә. Чи теднд сурһдган уурулх заквр өг. ⁴ Тедн кезәңк домгт болн то-томҗ уга уңг-тохмин тууҗд оньган бичә өгәд бәәтхә. Иим йовдл зуг керг уга зүткл учрана. Тернь Бурхна зурала төрүц залһлдан уга. Эн зураг бидн иткл дамҗад медҗ чадхвидн. ⁵ Эн закврин күслнь – нег-негндән дурна седкләр хәрлцлһн. Иим дурн килнц уга зүркнәс болн цевр седкләс, үнн иткләс үүдҗәнә. ⁶ Зәрм улс эднән үлдәчкәд, керг уга күүндврт авлгдв. ⁷ Тедн Бурхна зака сурһдг багшнр болхар седнә. Болв эврән ю келҗәхән чигн медҗәхш, ю лавлҗ сурһҗахан чигн медҗәхш. ⁸ Закаг чикднь эдлхлә, тер закан сән болхинь бидн меднәвидн. ⁹ Чикәр бәәдг улсин төлә закас эс тогтагдсиг ухалх кергтә. Иим закас эвддг улсин болн буцлт босхдг улсин төлә, Бурхнд иткдго болн килнцтә улсин төлә, Бурхиг болн әрүн юмиг күндлдго улсин төлә, эцк-экән алдг болн йирдән алач улсин төлә тогтагдсмн. ¹⁰ Тер закас аля, залус нег негән эзлдг, кү хулхалдг, худлч, андһаран эвддг болн чик номиг эвддг нань чигн улст нерәдҗ тогтагдсмн. ¹¹ Эн чик ном аврлтын туск Сән Зәңгәс үүдҗәнә. Эн туурмҗта Сән Зәңгиг цугтаннь алдр Бурхн нанд зарлх зөв өгв.

Павелд өгсн Бурхна хәәрлт ¹² Нанд көдлмш кех арһ-күч өгчәх, мана Деед Эзн Христос Исуст би ханлтан өргҗәнәв. Тер намаг итклтә гиҗ тоолад, церглтхә гиһәд шүүҗ авв. ¹³ Урднь би Христосиг му келәд, өөлүләд көөдг биләв. Болв Бурхн намаг хәәрлв. Яһад гихлә, би мел юм медлго, Христост итклго бәәсмн бәәҗв. ¹⁴ Мана Деед Эзн нанд аврлтын цаһан санаһан күртәҗ, иткл болн дуран өгв. Тернь Христосла ниилхлә ирдмн. ¹⁵ Иигҗ келсн чик, энүнд итктн: Исус эн орчлңд килнцтә улсиг аврхар ирсмн. Теднә хамгин мунь бив. ¹⁶ Болв Христос Исусиг эврәннь кемҗән уга теслтән үзүлхин төлә Бурхн намаг хәәрлв. Мини хөөн Христост иткх улст болн мөңк җирһл эдлх улст би үлгүр болҗ чадхв. ¹⁷ Мөңк хаанд, оньдинд әмд бәәдг, нүднд үзгддг уга ор һанцхн Бурхнд кезә чигн күндллһн болн туурмҗ күртҗ йовтха. Тиигтхә. ¹⁸ Тимофей, көвүн минь, би чамд эн заквран иткүлҗәнәв. Эн заквр урднь тана тускар келгдсн әәлдхлин үгмүдлә ирлцҗәнә. Сәәнәр дәәлдхин төләд чи эн үгмүдиг зевсг кевтә олзлҗ, ¹⁹ итклән хадһлҗ, седклән цеврәр бәрҗ йов. Зәрм улс ичрән алдснас көлтә итклән геев. ²⁰ Тедн дунд Хуменья Александр хойр бәәнә. Тедниг би засглхар эрлгт орулҗ өгләв. Бурхна тускар му бичә келтхә гиҗ дасххар би тиигләв.

Иткдг улсин зальврлһна тускар

¹ Хамгин түрүнд би олн-әмтнә төлә, ик ахлачнрин төлә, йос һардҗах улсин төлә Бурхнас сурад, Бурхнд ханлтан өргәд зальвртн гиҗ закҗанав. Тиигәд одҗ Бурхиг күндләд, талдан улсиг тевчәд, бидн төвкнүн эвтә җирһләр җирһҗ чадхвидн. ³ Тиим зальврлт сән болад, мана Аврачд, Бурхнд тааста болҗана. ⁴ Олн-әмтн цугтан үнниг медәд авргдтха гих седвәр Бурхнд бәәнә. ⁵ Бурхн ор һанцхн болдг. Бурхн олн-әмтнә хойрин хоорнд һанцхн эвцәчнь Исус Христос гидг күн болҗана. ⁶ Цуг әмтиг аврхин төлә тер эврәннь әмәрн шордв. Тертн цагтан олн-әмтнд аврлт өгхәр седснә герч. ⁷ Түүнә төлә би Бурхна ном тархачд, апостолд болн буру номта улсин төлә чик итклин багшт шүүҗ авлгдлав. Би таднд үнн үг келҗәнәв. Худл би келҗәхшв. ⁸ Иткдг залус цүүгән-керүл болн ууран мартад, альд болвчн зальврхларн цевр һаран өргтхә гиҗәнәв би. ⁹ Күүкд күн зальврхларн дигтә-тагта, цевр бийән дарсн хувц өмсх йоста. ¹⁰ Бурхнд бийән даалһсн күүкд күн толһадк үсән икәр атхруллго самлх, бийән алтар, сувсар дегд үнтә юмар, үнтә хувцар кеерүлхәс үлү сән керг күцәх йоста. ¹¹ Тедн тогтун-тагчг, соңсхврта болҗ суртха. ¹² Би иткдг әмтн дунд сурһх эс гихлә залусиг һардх зөв күүкд күүнд мел өгшгов. Тедн тагчг бәәх йоста. ¹³ Түрүн болҗ Бурхн Аадмиг үүдәлә, дәкәд Хабаг. Меклгдсн күнь Аадм биш, күүкд күн билә. Зуг тер меклгдәд Бурхна заквр эвдҗ. ¹⁵ Кемр күүкд күн Христост иткәд, иткдг улст дурлад, цевр-цеерәр бийән бәрәд бәәхлә, Бурхн терүг күүкд һарһлһар дамҗад аврх. Иигҗ келсн чик, энүг итктн.

Иткдг улсин һардачин заңгин тускар

¹ Иткдг улс һардхар седҗәх күн бәәхлә, тер буйнта көдлмш кехәр седҗәнә. Иткдг улсин һардач күн иим болх йоста: әмтнәс келүлшго, һанцхн гергтә , чаһр ууҗ согтшго, бийән сәәнәр бәрдг, олн дунд күндтә, әмтиг гиичлүлхдән дурта, арһта багш, чаһрт авлгддго, ноолдач биш номһн заңгта, эвтә болн мөңгнд дурлшго күн болх. ⁴ Тер күн эврәннь өрк-бүлән сәәнәр һардҗ чаддг болх зөвтә. Үрдүднь терүг бас тевчәд, соңсхврта болх йоста. ⁵ Кемр кен чигн күн эврәннь өрк-бүлән эс һардҗ чадҗахла, тер күн яһҗ Бурхнд иткдг улсиг һардхмб? ⁶ Һардх күүг шиңкән Бурхнд итксн улсас шүүҗ авхмн биш. Тиим күн ик сана зүүдг болдг. Тиигхләрн тер эрлглә әдл засггдх. ⁷ Һардх күн олн дунд тоомсрта болх йоста. Эс тиигхлә тер күн һутагдҗ, эрлгин хавхд бәргдх.

Иткдг улсин нөкднрин заңгин тускар

⁸ Иткдг улсин нөкднр бас тиим болх йоста: сән заңгта, үннч, чаһрт авлгддго, мөңгнд хармч биш болх. ⁹ Тедн сүзгин медүлсн үннд цевр седкләрн иткх йоста. ¹⁰ Түрүләд тиим улсиг сөрәд хәләх кергтә. Кемр тедн эн шүүвр даахла, тиигәд одҗ иткдг улсин нөкдин көдлмш кеҗ чадхмн. ¹¹ Нөкднрин гергчүд бас сән заңгта, хов зөөшго, чаһр ууҗ согтшго, цугтад ицлтә бәәдг болх зөвтә. ¹² Нөкднр һанцхн гергтә болх зөвтә. Эврәннь өрк-бүлән болн үрдүдән сәәнәр һардҗ чаддг болх йоста. ¹³ Нөкднр эврәннь көдлмшән сәәнәр күцәхлә, тедниг талдан иткдг улс өөдән үнлх. Тедн Исус Христост итклиннь тускар зөргтәһәр келх.

Христианск сүзгин алдр нууц

¹⁴ Би удл уга танад күрхв гиҗ нәәлҗәнәв. Кемр намаг удадхла, эн бичг Бурхна өрк-бүлд бийән яһҗ бәрхиг зааҗ өгх. Бурхна өрк-бүл әмд Бурхнд иткдг улс мөн. Иткдг улс болхла үннә ул болн хаац болҗана. ¹⁶[а] Мана шаҗна нуувч ик алдр: Исус Христос күн болад төрсмн. ¹⁶[б] Әрүн Сәкүсн терүг чик седклтә гиҗ үзүлв. Терүг Бурхна элчнр цугтан үзлә. Түүнә тускар олн улс дунд цәәлһвр кегдв. Христос туурмҗтаһар теңгрүр авгдла. Терүнд делкән олн улс иткв.

Худл номин тускар

¹ Сүл цагт зәрм улс итклән хаяд худлч сәкүсиг соңсад, хар сәкүснә номд иткх гиҗ Әрүн Сәкүсн тодрхаһар келҗәнә. ² Тиим олн ном худл келдг улсар болн хойр чирәтә улсар дамҗад ирх. Теднә ичрнь кезәнә үкҗ. ³ Тедн әмтнд өрк-бүл бичә өндәлһтхә гиҗ, зәрм зүсн хотыг бичә идтхә гиҗ сурһх. Болв Бурхн тер хотыг иткдг улс болн үнниг медсн улс ханлтан өргҗ идтхә гиҗ үүдәҗ. ⁴ Бурхна үүдәсн юмн цугтан сән. Юунас чигн цөкрхмн биш, ханлтан өргҗ цугинь идх кергтә. Яһад гихлә, хот кевтән Бурхна келсн үгәр болн зальврлһар әрүслгднә.

Тимофейд өгсн сурһмҗ

⁶ Чи, Тимофей, кемр энүнә тускар ахнр-дүүнртән цәәлһәд келәд бәәхлә, Исус Христосин итклтә көдләч болхич. Итклин үгәр болн урднь эврәннь дахсн чик номар чи өс. ⁷ Чи Бурхн уга эргү домгт цаган бичә үрә. Бийән Бурхнд соңсхврта бәәдгәр дасх. ⁸ Цогц-махмудан чаңһахд эврә олз бәәнә. Зуг Бурхнд соңсхврта бәәдл ик олзта, яһад гихлә, эн бәәдл ода болн мөңк җирһлд тусан күргх. ⁹ Мини келсн мел үнн, цугтан иткх йоста. ¹⁰ Бидн әмд Бурхнд нәәләд көдлҗ ноолдҗ йовнавидн. Бурхн цугтаг аврхар седнә. Иткдг улст аврлтан Бурхн күргҗәнә. ¹¹ Әмтнд закад, энүг сурһҗа. ¹² Бийән баахн гиҗ бичә күүнд басул. Үгәрн, бәәдләрн, дурарн, иткләрн болн цеврәр бийән бәрлһәрн иткдг улст үлгүр болҗ йов. ¹³ Намаг иртл Бурхна Бичгиг олнд умшад, урмд өгәд сурһҗа, цәәлһҗ бә. ¹⁴ Иткдг улсин ахлачнрин һар тәвлһәр дамҗад, әәлдхлин үгәр дамҗад чамд өгсн билгән бичә үлдә. ¹⁵ Эн тоотыг шунҗ ке. Чини девшлһнә сән ашиг цугтан үздгәр бийән өгәд көдл. ¹⁶ Бийиннь бәәдлән болн ю сурһҗахан оньһҗ хәлә. Энүгән оньдинд кеҗ йов. Кемр чи иигҗ кехлә, бийән чигн, чамаг соңсҗах улсиг чигн аврхич.

¹ Медәтә күүнд шүрүһәр бичә үг кел. Теднлә эврәннь эцктәһән әдл бә. Баһчудла дүүнртәһән әдл бол. ² Медәтә күүкд күүнлә экләһән әдл бә. Баахн наста күүкдлә эврәннь эгч-дүүнрлә әдл бол. Альк халхарн теднлә чигн бийән цеврәр бәр.

Иткдг белвсн гергчүдин тускар

³ Түрҗәх белвсн улст эдлврәр килмҗән тусха. Кемр белвсн күүнд үрн бәәхлә, эс гихлә ачнр-зеенр бәәхлә, тедн иткдг улсин даалһврар өрк-бүлдән килмҗән өгәд асрх. Тер килмҗәрн тедн өвкнртән ачинь хәрүлх. Бурхн тиигхәр седҗәнә. ⁵ Йосндан һанц белвсн күүкд күн Бурхнд нәәләд, өдр-сө уга дөң сурад зальврна. ⁶ Кемр белвсн күүкд күн аля җирһләр бәәхлә, тер әмд болв чигн Бурхнд шүтлһәрн үкҗ одҗ. ⁷ Хөөннь кү гемшәдгон төләд чи энүнә тускар иткдг улст цәәлһәд келҗә. ⁸ Эврәннь төрл-садан, терүнәс үлү өрк-бүлән эс асрҗах күн иткләсн хольҗад, йосндан болхла, иткдго күүнәс дор болҗана. ⁹ Иткдг улсин теткврт җир күрсн болн нег дәкҗ мордсн белвсн күүг авхмн болҗана. Тер күн эврән сән йовдл һарһсарн темдгтә болх йоста: үрдән өскх, гиичлүлҗ чаддг, эврәннь герт орҗ ирсн иткдг күүнә көл уһах , күнд-түрүлә харһсн улст дөңгән күргх, цаарандан чигн сән йовдл һарһҗ йовх күн болх зөвтә. ¹¹ Җирн нас күрәд уга белвсн күүкд улсиг тер тоод бичә орул. Яһад гихлә, кемр әмд күүнә седвәрнь диилхлә, дәкн тедн мордхар седнә. Тер бәәдләрн тедн Исус Христосас холдҗана. ¹² Тиигәд тедн Христост өгсн үгән эвдсндән Бурхнас засглгдна: терүнәс оңданар болхла, тедн цаган хара давулдг дасна. Тедн гермүд эргнә, хов зөөнә, күүнә кергт орлдна, келгдшго юм келнә. ¹⁴ Тиигәд би баахн наста белвсн күүкд улст күүнд одтха гиҗ селвг өгчәнәв. Тедн үр һарһад, гериннь эдл-ахуһан бүтәһәд, хортнасн му келүллго бәәтхә гиҗәнәв. ¹⁵ Яһад гихлә, зәрм күүкд улс эврән итклән хаяд, эрлгиг дахлдв. ¹⁶ Кемр Христост иткдг гергчүдт белвсн төрл-садн бәәхлә, тедндән килмҗән күргх йоста. Бийинь килмҗән тедн иткдг улсин багд даалһх йосн уга. Иткдг улсин баг болхла, йосндан төрл-садн уга, белвсн күүнд дөңгән күргх зөвтә.

Иткдг улсин ахлачнрин тускар

¹⁷ Сәәнәр көдлмшән кеҗәх иткдг улсин ахлачнрт хойр дам җалв өгх кергтә. Түүнәс үлү цәәлһврин көдлмш кедг болн сурһдг ахлачнрт бас тиим мөңг өгхмн.

¹⁸ Бурхна Бичгт иигҗ бичәтә бәәнә: «Буудя цокҗах царин ам бичә бо», эс гихлә «Көдлҗәх күн эврәннь ачлвран авх йоста». ¹⁹ Иткдг улсин ахлачнрт хойр-һурвн күн герч эс болтл гемшәхәр седсиг бичә соңс. ²⁰ Килнц һарһҗах ахлачнриг илднь олна нүүрт кел. Тиигхлә талдан улс килнц һарһхасн әәх. ²¹ Бурхна, Исус Христосин, шүүҗ авсн Бурхна элчнрин нүүрт чамаг би эн зааврмуд авад, чирә хәләлго, нег чигн күүг йилһлго дураһад күцә гиҗ закҗанав. ²² Деед Эзнә көдлмш күцәх кү шүүҗ авхин төлә бичә адһҗ терүн деер һаран тәв. Бас күүнә килнцд бичә орлц. Бийән цеврәр бәр. ²³ Цаарандан һанцхн ус биш, эврәннь геснә төлә болн эрүл-мендин төлә невчкн чаһр ууҗа. ²⁴ Зәрм күүнә килнц иләр үзгднә. Тиигәд тедниг Бурхн засглҗана. Зәрминнь килнц хөөннь одҗ медгднә. ²⁵ Түүшң сән керг бас иләр үзгднә. Зәрм сән керг хөөннь медгднә.

¹ Бурхн болн христианск номиг әмтн мууһар бичә келтхә гиһәд, иткдг ялчнр эврәннь эзән соңсх йоста. ² Иткдг ялчнр эврәннь иткдг эздүдән күндлдгән баһрулх йосн уга. Яһад гихлә, эдн хоорндан ахнр-дүүнр болв. Ялчнр улм сәәнәр эзндән көдлх йоста. Ялчнрин көдлмшәс ору авчах эздүд теднд күндтә ахнр-дүүнр болҗана.

Худл олн ном болн йосн зөөр

² Энүг чи сурһад, иткдг улс тиигҗ кетхә гисн дуудвр кеҗә. ³ Талданар сурһҗах, мана Деед Эзн Исус Христосин тиим үгмүдлә болн христианск шаҗна номла эс зөвшәрҗәх күн ик саната күн. Тиим күүнд ямаран чигн медрл уга. ⁴ Тиим му седклтә күн цүүгхдән, үгмүдин учрин тускар зүткхдән дурта. Тиигәд үлү үзх, нег-негнтәһән дәәлдх, му келх, күүг харлх болн үгдән багтлго бәәсн күн эврәннь чик ухаһан, үнән геесн күн. Иткл күүг байҗуллһна эв-арһ болҗана гиҗ тиим күн санҗана. ⁶ Кемр тер нанд бәәснь болх гиҗәхлә, иткл күүг байҗулна. ⁷ Бидн эн орчлңд мел юм авч ирсмн угавидн. Эн җирһләс нег чигн юм бийтәһән бас авч йовшговидн. ⁸ Маднд хувцн, хот бәәхлә, бидн болҗана гих йоставидн.

⁹ Байҗхар седсн улс җилвтәд хавхд бәргднә. Тиим улс эргү болн әәмшгтә седкл зүүһәд бийән зована. Тернь хөөннь теднә әмнь таслна. ¹⁰ Мөңгнд дурллһн – цуг хорта тоотын уңгнь. Мөңгнд дурлад, эврәннь итклән хайсн олн улс бәәнә. Мөңгнд дурлснас көлтә тедн йир икәр зовцхав.

Христианск бәәдлин тускар

¹¹ Чи, Тимофей, Бурхна күнч. Тиигәд тиим бәәдләс зулҗ йов. Бурхна өмн чикәр бә, Бурхна зура күцә. Йосн иткл, дурн, тесвр, номһн бәәдл бийдән шиңгәҗ ав. ¹² Урлданд орлцад диилхәр седҗәх күн мет бол. Мөңк җирһлин өөдән ачлвр авхар шүтҗ йов. Герчин нүүрт чини герчлсн кемд Бурхн чамаг эн җирһлүр дуудв. ¹³ Цугтад җирһл өгсн Бурхна болн Понтий Пилатын нүүрт, әәлго герчлсн Исус Христосин өмн би чамд закҗанав: чамд заксиг тер кевтнь мана Деед Эзн Исус Христосин ирх өдр күртл күцә. Тиигәд кен чигн чамаг бичә гемшәтхә. ¹⁵ Бурхн Исусиг учрх цаглань ирүлх. Алдр Бурхн ор һанцхн һардач болҗана. Тертн цуг хаадудын хан болҗана, цуг эздүдин эзн болҗана. ¹⁶ Бурхн һанцарн мөңк әмд. Тер нег чигн күн өөрдшго герлд бәәнә. Терүг нег чигн күн үзәд уга. Үзҗ чигн чадшго. Тиигәд мөңк туурмҗ болн күчн Терүнә болтха. Тиигтхә. ¹⁷ Байн улсиг иигҗ зак: «Бичә деерлктн. Зөөртән бичә нәәлтн. Мана байрта бәәдлин төлә кергтә тоотыг элвгәр өгчәх Бурхнд тадн нәәлтн. ¹⁸ Тадн туста юм кетн. Кесг холван сән йовдл һарһтн, өгәнч болтн. Талдан улсла эврәннь зөөрән хувалцтн». ¹⁹ Тиигәд тедн бийдән зөөр зөөһәд, тернь иргчиннь сән ул болх. Тедн мөңк җирһлд күрч чадх. ²⁰ Тимофей, чамд даалһсиг хадһлҗ йов. Хоосн күүндврәс холд йов. Медрл гиҗ эндүһәр нерәдҗәх худл номиг бичә ав. ²¹ Харм тусҗ, зәрм улс иим номд бәәсндән итклин хаалһан геев. Бурхн тадниг хәәрлтхә!