మత్తయి

మత్తయి

మత్తయి లిహి కీత చొకొట్న కబుర్

ఇద్ పుస్తకున్ బారెత గొస్టి

లిహి కీతొన పొరొల్: మత్తయి. కిరిస్తునుర్ మొదొడుర్ సిస్యలిర్‌గటల్ వేర్ గిర్ వొరొర్ ఆందుర్. వేన్ లేవి ఇంజెర్ గిర్ కేయంతెర్.

లిహి కీత సాల్: కిరిస్తు సకమ్ మొదొడ పిడితగ లిహి కియ్వల్ జర్గ్‌త.

ముకె గొస్టి: ఇద్ పుస్తక్‌నగ యేసు కిరిస్తున జల్మ, వోన జిన్గని, వోన మరన్ అని వోర్ సాసి-నేండ్వడున్ బారెతె లిహి కీతొర్. వోర్ యేసున జిన్గనితగ ఇవ్ సమ్దొ వాగ్‌దాన్క్ జర్గంతంగ్ ఇంజెర్ తొలెతంగ్ గ్రంత్క్‌నగ లిహి కీసి మంతంగ్. ఇవ్ వాగ్‌దాన్క్ యేసునగ బహన్ పూరె మాతంగ్ ఇన్వడున్ బారెతె పోడి కీసి వెహంతొర్.

వోర్ యేసు బహన్ స్వర్గ్‌న రాజున్ బారెతె పచర్ కీతొర్ అని పర్జత్ నడ్డుమ్ స్వర్గ్‌న రాజున్ బహన్ తత్తొర్ ఇన్వడున్ బారెతె మంత. ఇగె మత్తయి వోర్ యేసు కీతంగ్ మయ్మతంగ్ కామ్కున్ బారెతె, చమత్కార్‌కున్ బారెతె, అని వోన్గ బరొస ఇర్వలిర్‌కున్ పుట్వలిక్ ఆసిర్‌వాద్కున్ బారెతె లిహి కీతొర్.

బగ బతల్ మంత

యేసున జల్మ అని బెర్‌స్వల్ 1:1–2:23

యేసు కిరిస్తున కుటుంబత చరిత్ర 1:1-17

యేసు కిరిస్తున జల్మ ఆయ్వల్ 1:18–2:12

యోసెప్న కుటుంబ ఈజిప్ట్ దేస్నె సొంజి వాయ్వల్ 2:13-23

యేసున సేవ సురు కియ్వల్ 3:1–4:11

యోహన్ బోద వెహ్వల్ 3:1-12

యేసు బాప్తిస్‌మ యేత్వల్ 3:13-17

యేసున్ వాయ్వలిక్ పరిక్సంగ్ 4:1-11

గలిలయతగ యేసున సేవ 4:12–14:12

యేసు గలిలయ యేరియతె సేవ సురు కియ్వల్ 4:12-25

గుటత్ పొరొ బోద వెహ్వల్ 5:1–7:29

యేసు కీతంగ్ మయ్మతంగ్ కామ్క్ 8:1–9:38

అపొస్‌తుల్కున్ యేసు సారి కియ్వల్ 10:1-42

గలిలయ యేరియ పూరొ కీత సేవ 11:1–12:50

స్వర్గ్‌న రాజున్ బారెతె నమునంగ్ 13:1-58

యోహన్త మరన్తున్ బారెతె హేరొద్న సోంచ్ 14:1-12

యేసు గలిలయ యేరియతల్ వాయ్వల్ 14:13–17:20

గలిలయ యేరియత సిడయింగ్ బాజ్ సొన్వల్ 14:13–15:20

కనాన్ దేస్నగ సొన్వల్ 15:21-28

దెకపొలి ఇన్వలిక్ దహ చహర్క్‌నగ సొన్వల్ 15:29–16:12

కయ్సరియ పిలిపి సొన్వల్ 16:13–17:20

గలిలయ యేరియతె యేసున ఆక్రిత సేవ 17:22–18:35

యేసున మరన్తున్ బారెతె వెహ్వల్ 17:22-23

టెక్స వసులి కియ్వల్ 17:24-27

స్వర్గ్‌న రాజ్నగ మన్వల్ జిన్గనితున్ బారెతె 18:1-35

యూదయ యేరియతగ యేసున సేవ 19:1–20:34

పార్కతున్ బారెతె బోద వెహ్వల్ 19:1-12

చుడుర్ మరి-మియడున్ యేసు ఆసిర్‌వాద్ సియ్వల్ 19:13-15

దనెవంతల్ యేసున్ బేటె మాయ్వల్ 19:16-30

బగవంతల్ మాయ్నలిర్‌కున్ బద్ తరికతె ఇనమ్ సీంతొర్ 20:1-16

యేసు తనకున్ వాయ్వల్ మరన్తున్ బారెతె వెహ్వల్ 20:17-19

తన్వుర్ మర్కున్ ఆసిర్‌వాద్ సీమ్ ఇంజెర్ అవల్ కోర్వల్ 20:20-28

ఇవిర్ గుడ్డిర్‌కున్ యేసు నదుర్ సియ్వల్ 20:29-34

ఆక్రిత వారమ్నగ కీత సేవ 21:1–27:66

కిరిస్తు యెరుసలెమ్ సొన్వల్ 21:1-11

బేపరిదార్కున్ మందిర్తల్ తెండ్సి పూడ్వల్ 21:12-17

యేసున అదికార్దున్ బారెతె పూసి కియ్వల్ 21:18–23:39

ఒలివ గుటతగ యేసు బోద కియ్వల్ 24:1–25:46

బెతనియ ఇన్వల్ నాటె సెంట్ సోక్వల్ 26:1-13

యేసున్ పియ్సి వోసి, గల్తింగ్ వాట్సి, జీవ యేత్వల్ 26:14–27:66

యేసు తిరిసి జీవతె తేద్వల్ 28:1-20

బూకంప్ వాయ్వల్ అని దూతల్ యెలన్ కియ్వల్ 28:1-7

యేసు రండ్ వెయ్లొకున్ దిస్వల్ 28:8-10

డగుక్ కటొడలిర్ బుక దొసి లబడ్ వెహుస్వల్ 28:11-15

సిస్యలిర్ నిబి కియ్వల్ డగుర్ జిమ 28:16-20

యేసు కిరిస్తున కుటుంబత చరిత్ర

(లూక 3:23-38)

¹ఇద్ పుస్తక్ యేసు కిరిస్తునుర్ తొత్తురంగ్ పొరొల్క్‌నల్ సురు ఆంత. వేర్ యేసు దావిద్న కాన్‌దాన్తొర్ ఆందుర్ అని దావిద్ అబ్రాహమ్‌న కాన్‌దాన్తొర్ ఆందుర్.

²అబ్రాహమ్ ఇసకున్ మియ్తొర్. ఇసక్ యాకొబున్ మియ్తొర్. యాకొబ్ యూదన్ అని వోనుర్ తాదల్-తముకున్ మియ్తొర్.

³యూదల్ పెరెసు అని జెరహున్ మియ్తొర్. వీర అవల్ తామరు. పెరెసు ఎస్రొన్‌తున్ మియ్తొర్. ఎస్రొన్ అరామున్ మియ్తొర్.

⁴అరామ్ అమినదాబున్ మియ్తొర్. అమినదాబ్ నయసోన్తున్ మియ్తొర్. నయసోన్ సల్మాన్‌తున్ మియ్తొర్.

⁵సల్మాన్ బోయజున్ మియ్తొర్. వేర్ బోయజ్న అవల్ రాహబు ఆందు. బోయజు వోబెదున్ మియ్తొర్. వేర్ వోబెదున అవల్ రూతు ఆందు. వోబెదు యెసయిన్ మియ్తొర్.

⁶యెసయి దావిద్ రాజన్ మియ్తొర్. దావిద్ సొలొమొన్తున్ మియ్తొర్. వేర్ సొలొమొన్త అవల్ మొదొల్ ఉరియన్ తుంగ్సి మత్త.

⁷సొలొమొన్ రెహబామున్ మియ్తొర్. రెహబామ్ అబియన్ మియ్తొర్. అబియల్ ఆసాన్ మియ్తొర్.

⁸ఆసాల్ యెహోసపాతున్ మియ్తొర్. యెహోసపాత్ యెహోరామున్ మియ్తొర్. యెహోరామ్ ఉజియన్ మియ్తొర్.

⁹ఉజియల్ యోతమున్ మియ్తొర్. యోతమ్ ఆహజున్ మియ్తొర్. ఆహజ్ హిజ్కియన్ మియ్తొర్.

¹⁰హిజ్కియల్ మనసెన్ మియ్తొర్. మనసె ఆమొన్తున్ మియ్తొర్. ఆమొన్ యోసియన్ మియ్తొర్.

¹¹యోసియల్ యెకొనియన్ అని వోనుర్ తాదల్-తముకున్ మియ్తొర్. వీర గట్కతెన్ యూదుల్క్‌న జాతితుర్కున్ పియ్సి, దాసి-పాన్దె ఇర్లె బబులోన్ దేస్నె వోతెర్.

¹²బబులోన్ దేస్నె పియ్సి వోత పెజె, బూడ్ వెహ్వలిర్ జల్మ ఆతెర్. యెకొనియల్ సయల్తియేల్‌తున్ మియ్తొర్. సయల్తియేల్ జెరుబబెల్తున్ మియ్తొర్.

¹³జెరుబబెల్ అబిహూదున్ మియ్తొర్. అబిహూద్ యెలియాకిమున్ మియ్తొర్. యెలియాకిమ్ అజోర్తున్ మియ్తొర్.

¹⁴అజోర్ సాదొకున్ మియ్తొర్. సాదొక్ అకీమున్ మియ్తొర్. అకీమ్ యెలిహూదున్ మియ్తొర్.

¹⁵యెలిహూద్ యేలియాజర్తున్ మియ్తొర్. యేలియాజర్ మత్తాన్‌తున్ మియ్తొర్. మత్తాన్ యాకొబున్ మియ్తొర్.

¹⁶యాకొబ్ మరియనొర్ మాడ్సొ ఆయ్వల్ యోసెపున్ మియ్తొర్. అద్ మరియన పీటె కిరిస్తు ఇన్వల్ యేసు జల్మ ఆతొర్.

¹⁷ఇద్ తీర్దె అబ్రాహమ్‌న కాలమ్నల్ తె దావిద్న కాలమ్ వేరి, చొవ్ద పిడినుర్ మత్తెర్. దావిద్న కాలమ్నల్ తె దాసి-పాన్దె ఇర్లె, బబులోన్ దేస్నె వోనల్ వేరి, చొవ్ద పిడినుర్ మత్తెర్. అహన్ బబులోన్ దేస్నె వోత కాలమ్నల్ తె యేసు కిరిస్తున్ వేరి, చొవ్ద పిడినుర్ మత్తెర్.

యేసు కిరిస్తున జల్మ ఆయ్వల్

(లూక 2:1-7)

¹⁸యేసు కిరిస్తు ఇద్ తీర్దె జల్మ ఆతొర్: యేసున అవల్ మరియన కాజె-కోబ్రె యోసెప్ ఇన్వన్ సంగ ఆత. తె వూర్ ఇవిర్ మీరె మాయ్వక్ మునెనె, బగవంతన పవిత్ర ఆత్మత సక్తితె మరియల్ దివొస్క్ మత్త. ¹⁹బతి తానొర్ మాడ్సొ యోసెప్ నియత్నొర్ ఆత కాడ్కి, నాల్విర్ మునె తాన హిజత్ వోయ్వ ఇంజి, కుసయె తాన్ సుటి కియన ఇంజెర్ మన్దె సోంచ్ కీతొర్. ²⁰అహన్ సోంచ్ కీసెర్ మనెకె, బగవంతనొర్ దూతల్ వోన్ సప్నతె దిసి, “యోసెప్! దావిద్న కాన్‌దాన్తొని! మరియల్ నీవ వెయ్లొ ఆంద్ ఇంజి తాన్ కరుమ్ కియ్లె వెరిమ. బారితెకె అద్ బగవంతన పవిత్ర ఆత్మత సక్తితె దివొస్క్ మంత. ²¹అద్ మరియల్ వొరొర్ మొడ్డన్ జల్మ సీంత. వోర్ తన్వ పర్జతున్ పాప్నల్ బచి కియ్వల్ ఆత కాడ్కి, వోన్ ‘యేసు’ ఇంజి పొరొల్ దొసన” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²²ఇద్ గట్న బగవంతల్ మొదొల్ పర్‌వక్తన1:22 పర్‌వక్తన: వేర్ యెసయ పర్‌వక్తల్ ఆందుర్. కెయ్దె ఇహిన్ వాగ్దన్ సీత తీర్ పూరె మాత. ²³“కేంజట్! కోరొ పేడి దివొస్క్ మంజి, మొడ్డన్ జల్మ సీంత. వోర్ మొడ్డన్ ‘ఇమనుయేల్’ ఇంజెర్ పొరొల్ దొసంతెర్”1:23 యెసయ 7:14 ఇంజెర్ పర్‌వక్తల్ వెహ్తొర్. ఇమనుయేల్ ఇత్తెకె బగవంతల్ మా సంగ మంతొర్.

²⁴బస్కెతె యోసెప్ జోప్నల్ తేత్తొరొ, అస్కె బగవంతనొర్ దూతల్ హుకుమ్ సీత తీర్ మరియన్ తన్వ బాయ్కొ ఇంజెర్ కరుమ్ కీతొర్. ²⁵బతి, వోర్ మొడ్డన్ మరియల్ జల్మ సీనల్ వేరి, తాన్ సంగ యోసెప్ మీండ్మకి. జల్మ సీత పెజె వోర్ మొడ్డన్ ‘యేసు’ ఇంజెర్ పొరొల్ దొస్తొర్.

సిడయింగ్న దేస్క్‌నల్ గియన్ వాలిర్ వాయ్వల్

¹హేరొద్ రాజల్ రాజ్ తాకుస్వల్ గట్కతె, యూదయ యేరియత బెత్లెహమ్‌నగ యేసు జల్మ ఆతొర్. అద్ గట్కతె సిడయ్తంగ్ దేస్క్‌నల్ గియన్ వాలిర్ యెరుసలెమ్ వాతెర్. ²అని వోర్ రాజన్ సంగ, “యూదుల్క్‌నొర్ రాజల్ ఆయ్వల్ బగ జల్మ ఆతొర్? వోన జల్మతున్ బారెతె తొహ్వల్ సుకుమున్ సిడయింగ్ బాజ్ మమొట్ సూడ్తొమ్. అని ‘వోన్ పార్తన-వింతి కీసి వాకట్’ ఇంజి వాతొమ్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్.

³అద్ గొస్టి కేంచి, హేరొద్ రాజల్ తన్వ మన్దగ తక-పిక ఆతొర్. అని యెరుసలెమ్నుర్ లోకుర్ గిర్ గుల్ ఆతెర్. ⁴అస్కె వోర్ రాజల్ డగుక్ కటొడలిర్కున్ అని సాస్తిరిర్ సమ్దిర్‌కున్ ఉంది జాగ కేయుసి, “కిరిస్తు బగ జల్మ ఆయ్వల్ మంతొర్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁵తె వూర్, “యూదయ యేరియత బెత్లెహమ్ చహర్తగ” ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. అని, “ఇదెన్ బారెతె,

⁶‘యూదయ యేరియత బెత్లెహమ్ చహర్తి! నిమె యూదయతగ మన్వలిక్ చహర్క్‌నల్ బతయ్ కమి ఆయ్వి!

బారితెకె నిహ్గటల్ రాజ్ తాకుస్వల్ వొరొర్ వాంతొర్. వోర్ నా పర్జ ఆయ్వలిర్ ఇజ్రయేల్ లోకుర్కున్ గాయ్కిన్ దాత్ మందంతొర్’2:6 మీక 5:2

ఇంజి పర్‌వక్తల్ లిహి కీతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్.

⁷అద్ ఆత పెజె హేరొద్ రాజల్ వూర్ గియన్ వాలిర్కున్ కుసయె కేయుసి, అద్ సుకుమ్ దిస్త గట్కతున్ బారెతె వూర్కున్ పూసి కీసి, కరి కీతొర్. ⁸అని వూర్కున్ బెత్లెహమ్ సారి కీసెర్, “మిరట్ సొంజి వోర్ మొడ్డన్ బారెతె దిహన్తె మహ్క్‌సి, వోన పత కరి కీమ్ట్. అహన్ కరి కీత పెజె నహ్గ వాసి వెహట్. అస్కె నన గిర్ సొంజి వోన్ పూజ కీంతొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁹తె వూర్ రాజనంగ్ గొస్టింగ్ కేంచి, తమ్వ సరి తమ పెసితెర్. అస్కె సిడయింగ్ బాజ్నెకె దిసి మత్త అద్ సుకుమ్ దిసి, వోర్ మొడ్డల్ మన్వల్ రోతున్ పొరొ ఆగ్నల్ వేరి, వూర్కున్ తెర్ మునె మునె సొంజెర్ అద్ సరి తొహ్త. ¹⁰తె వూర్ అద్ సుకుమున్ సూడ్సి బెయ్ ఆనంద్ యేత్తెర్. ¹¹అని అద్ రోతగ సొంజి వోర్ మొడ్డన్ అని వోన అవల్ మరియన్ సూడ్తెర్. అని మొడ్డన్ మునె ముర్-టొంగ్రంగ్ కొట్సి పార్తన-వింతి కీతెర్. అహన్ కీత పెజె, తమ తత్తంగ్ అవ్ ఇనమ్క్‌నంగ్ సందొకంగ్ తెరిసి, సోనె, బారిత ఊదున్ మోడితంగ్ చీజ్క్ అని గమ గమ గాడి సియ్వల్ నియ్2:11 గమ గమ గాడి సియ్వల్ నియ్: తెలుగుతె బోలమ్ ఇంజెర్ మందంత. వోన్ మునె ఇర్తెర్. ¹²అద్ ఆత పెజె, బగవంతల్ వూర్ గియన్ వాలిర్కున్ సప్నతె దిసి, “హేరొద్నగ సొన్మట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. తె వూర్ దుస్రొ సరియ్ తమ్వ దేస్నగ సొత్తెర్.

యోసెప్, తన్వ వెయ్లొన్ అని మొడ్డన్ పియ్సి ఈజిప్ట్ దేస్నె పరర్ ఆసి సొన్వల్

¹³వూర్ సొత్త పెజె, బగవంతనొర్ దూతల్ యోసెపున్ సప్నతె దిసి, “హేరొద్ వేర్ మొడ్డన పరన్ యేత్లె, మహ్క్‌వల్ మంతొర్. అదెన్ సాటి తేచ్చి, మొడ్డన్ అని వోన అవన్ పియ్సి, ఈజిప్ట్ దేస్నె పరర్ ఆసి సొన్. అని ‘వర’ ఇంజెర్ నన నీకున్ వెహ్నల్ వేరి అగనె మన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁴తె యోసెప్ తేచ్చి, తన్వ బాయ్కొన్ అని మొడ్డన్ పియ్సి, రాతొ-రాత్ ఈజిప్ట్ దేస్ సొన్లె పెసితొర్. ¹⁵అని వోర్ హేరొద్న మరన్ ఆనల్ వేరి అగన్ మత్తొర్. ఇదెన్ హిందల్ బగవంతల్ మొదొల్ తన్వొర్ పర్‌వక్తన కెయ్దె, “ఈజిప్ట్‌నల్ నావొర్ మరిన్ కేయ్తొన్”2:15 హోసెయ 11:1 ఇన్వల్ గొస్టితున్ పూరి కియ్లెనె ఇహిన్ జర్గుసీతొర్.

¹⁶అద్ ఆత పెజె బస్కెతె హేరొద్ తనకున్ వూర్ గియన్ వాలిర్ పసి కీతెర్ ఇంజెర్ కరి కీతొరొ, అస్కె వోన్ బెయ్ సోంగ్ వాత. తె తన వూర్ గియన్ వాలిర్గటల్ బరొబర్ కరి కీత కాలమున్ పియ్సి, “బెత్లెహమ్‌నగ అని తాన్ సిర్ముట్ మన్వలిక్ నహ్క్‌నగ మన్వలిర్ రండ్ సాల్క్ అని తాన్ తెర్ కమి వహి వాలిర్ సమ్దిర్ మొడ్డలిర్‌కున్ జకట్” ఇంజెర్ హుకుమ్ సీతొర్. ^17-18ఇదెన్ హిందల్ బగవంతల్ తొలెనె యిర్మియ పర్‌వక్తన్ సంగ,

“రామ ఇన్వల్ నాటె బెయ్ దుక్సతె ఆడ్వల్ అని బోబ్లె మాయ్వల్ లేంగ్ కేంజ వాత.

అద్ లేంగ్ తన్వ సంతాన్దున్ సాటి ఆడ్వల్ రాహెల్త ఆంద్.

వూర్ సంతాన్ తన్గటల్ టూటె మాత కాడ్కి, అద్ బోన కెయ్దెన్ సుమ్జె మాయ్మకి”2:17-18 ఇర్మియ 31:15

ఇంజెర్ వెహుస్త గొస్టి పూరె మాత.

ఈజిప్ట్‌నల్ నజరేతు చహర్దె వాయ్వల్

^19-20హేరొద్న మరన్ ఆత పెజె, బగవంతనొర్ దూతల్ ఈజిప్ట్‌నగ మన్వల్ యోసెపున్ సప్నతె దిసి, “తేద! మొడ్డన జీవ యేతన ఇన్వల్ సాతొర్. అదెన్ సాటి తేచ్చి, మొడ్డన్ అని అవన్ పియ్సి ఇజ్రయేల్ దేస్నె సొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²¹తె యోసెప్ తేచ్చి, మొడ్డన్ అని అవన్ పియ్సి ఇజ్రయేల్ దేస్నె సొత్తొర్. ²²బతి యోసెప్, బెత్లెహమ్ మన్వల్ యూదయ యేరియతున్ హేరొద్ రాజన్ బద్లి, వోనొర్ మరి అర్కెలాయస్ రాజ్ తాకుసంతొర్ ఇంజెర్ కేంచి, అగ సొన్లె వెరితొర్. తె బగవంతల్ వోన్ సప్నతె దిసి, వెహ్త తీర్ గలిలయ యేరియతె సొత్తొర్. ²³అగ సొంజి నజరేతు ఇన్వల్ చహర్తగ పిసెర్ మత్తొర్. ఇదెన్ హిందల్, “వేర్ నజరేత్నొర్ ఆందుర్ ఇంజి కేయనిర్” ఇంజెర్ మొదొల్ పర్‌వక్తలిర కెయ్దె వెహుస్త గొస్టి పూరె మాత.

యోహన్ బోద వెహ్వల్

(మార్క్ 1:1-8; లూక 3:1-9,15-17; యోహన్ 1:19-28)

^1-2కహి సాల్క్ ఆత పెజె పవిత్ర ఆంగుడి3:1-2 పవిత్ర ఆంగుడి: గ్రీకు బాసతె బాప్టిస్‌ట్ ఇంజెర్ మందంత: ఇదెన అర్తమ్ తన్వ పడన జిన్గనితగ కియ్వలిక్ పాప్క్ సుటి కీసి, పూన జిన్గనితగ సుదుడ్ ఆసి పిస్వల్ ఆన్వడున్ సాటి ఇద్ పవిత్ర ఆంగుడి యేతంతెర్. సియ్వల్ యోహన్, యూదయ యేరియతంగ్ బోడి గుటనగ, “స్వర్గ్‌న రాజ్ కరుమ్ వాత. మీవ మన్దున్ బగవంతన బాజున్ మలుసట్” ఇంజెర్ బోద వెహ్వల్ సురు కీతొర్. ³వేన్ బారెతె యెసయ పర్‌వక్తన గ్రంత్‌నగ,

“‘బగవంతల్3:3 బగవంతల్: సెలెతె పర్బు. వాయన్ సాటి సరి సుద్రి కీమ్ట్’ ఇంజెర్ వొరొర్ బోడి గుటనగ కిలిసెర్ మంతొర్”3:3 యెసయ 40:3

ఇంజెర్ లిహి కీసి మంత.

⁴వేర్ యోహన్ హూటక్న బూరనె తయర్ కీతంగ్ పాంగుక్ పోండ్దుర్ అని తోల్దె తయర్ కీత పటితె నడిదున్ ఆవ్రి కీందుర్. వోర్ జాడి-కోడన్ అని సుర్వె నియ్ తింజి పిసెర్ మందుర్. ⁵అద్ గట్కతె యెరుసలెమ్నల్, యూదయ యేరియతల్ అని యోర్దన్ లవిడ ఆజు-బాజుతంగ్ యేరియనల్ వెలెటిర్ లోకుర్ యోహన్తగ వాతెర్. ⁶అని వూర్ తమ్వంగ్ పాప్క్ వొప్సి, చుక్ చుకె మాసెర్, వోన కెయ్దె యోర్దన్ లవిడగ బాప్తిస్‌మ యేచ్చెర్ మత్తెర్.

⁷అస్కె పరిసయుల్క్ అని సదుకయుల్క్ వెలెటిర్ తన్గ వాయ్వల్ యోహన్ సూడ్సి, “మిరట్ విక్ వాలె తరస్క్‌నంగ్ పిలన్ దాత్నుర్ ఆందిట్! సిరిప్ బాప్తిస్‌మ యేత్వడున్ హిందల్, బగవంతన సిక్సతల్ తపుసియ వచొ ఇంజెర్ మీకున్ బోర్ వెహ్తొర్? ననతె వెహ్మకి! ^8-9చొకొట్నంగ్ మరక్ చొకొట్నంగ్ పండింగ్ సీతపినయ్, చుక్ చుకె మాతొమ్ ఇంజెర్ తొహ్లె, చొకొట్నంగ్ కామ్క్ కీమ్ట్. ‘మమొట్ అబ్రాహమ్‌న కాన్‌దాన్తుర్ ఆత కాడ్కి, బగవంతల్ మాకున్ సిక్స సియొర్’ ఇంజెర్ సోంచ్ కియ్మట్. బారితెకె మిరట్ సెల్వెకె గిర్ అబ్రాహమున్ సాటి బగవంతల్ ఇవ్ బండనల్ గిర్ సంతాన్ పుటుస పరంతొర్ ఇంజి మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్. ¹⁰బహన్తె ఇంకె పండింగ్ సాదొ అద్ మరతున్ డుండుసియ్లె, మొద్నగ మర్స్ మోప్ కీసి నట్క్‌లె తయర్ మంతొరొ, అహ్నె ఇంకె పాప్నంగ్ కామ్క్‌నల్ మార్యుర్ వూర్కున్ బగవంతల్ సిక్స సియ్లె తయర్ మంతొర్”3:10 బోర్తె పాప్క్ సుటి కీసి, చొకొట్నంగ్ కామ్క్ కియొరొ, ఆతొర్ హర్ వొరొన్ పాతడ్త తడ్మితగ వాటంతొర్. ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

¹¹అని, “మిరట్ మీవ మన్దున్ మార్యుసీత కాడ్కి, నన మీకున్ యేతె బాప్తిస్‌మ సీసెర్ మంతొన్. బతి నాకున్ తెర్ డగుర్ సక్తివంతల్ వాసెర్ మంతొర్. వోనంగ్ చెపుల్క్‌న పటి రెహ్వల్ సేవ్కన్ మోడి గిర్ నన కామి సియొన్. వోర్ మీకున్ పవిత్ర ఆత్మతె అని తడ్మితె బాప్తిస్‌మ సీంతొర్. ¹²వోర్ తన్వ కడత జాగ చొకొట్ సపయ్ కీంతొర్. తుడుస్వల్ సేతి వోన కెయ్దె మంత. వోర్ ఆపె గొహ్కున్ తుడుసి, అవెన్ గోదమ్నగ ఇరంతొర్. బతి పొటున్ పిరొ అద్ తడ్మితగ వాట్సి డుండుసంతొర్” ఇంజెర్ యోహన్ వెహ్తొర్.

యేసు బాప్తిస్‌మ యేత్వల్

(మార్క్ 1:9-11; లూక 3:21-22)

¹³అద్ గట్కతె యేసు గలిలయ యేరియత నజరేతు చహర్దల్ బాప్తిస్‌మ యేత్లె, యోర్దన్ లవిడున్ కరుమ్ మన్వల్ యోహన్తగ వాతొర్. ¹⁴బతి యోహన్, “ననయ్ నీ కెయ్దె బాప్తిస్‌మ యేతన బతి, నిమె నహ్గ బారి వాసెర్ మంతి?” ఇంజెర్ యేసున్ ఆపుస్లె సూడ్తొర్. ¹⁵తె యేసు, “ఇంకెట్‌తె ఇద్ కార్య వీడుసీమ్. బారితెకె బగవంతన బర్పుర్ ఇచతున్ పియ్సి మరట్ ఇద్ కార్య వీడుస్వల్ నాయమె ఆంద్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁶అహన్ యేసు బాప్తిస్‌మ యేచ్చి, యేతల్ బహ్రి వాతొర్. అస్కెనె హాబర్ కోలె మాసి, బగవంతన పవిత్ర ఆత్మ ఉంది పారెవత్ దాత్ యేసున్ పొరొ రెయ్వల్ యోహన్ సూడ్తొర్. ¹⁷అస్కె స్వర్గ్‌నల్, “వేర్ నావొర్ లాడ్నొర్ మరి ఆందుర్. వేన్ హిందల్ నన వెలె ఆనంద్నె మంతొన్” ఇన్వల్ ఉంది లేంగ్ కేంజ వాత.

యేసున్ వాయ్వలిక్ పరిక్సంగ్

(మార్క్ 1:12-13; లూక 4:1-13)

¹అద్ ఆత పెజె యెంటనె సయ్తన్ తొహ్వలిక్ ఆసనగ కోండి కియ్లె, పవిత్ర ఆత్మ యేసున్ బోడి గుటనెకె వోత. ²అగ యేసు చాలిస్ దిహంగ్, చాలిస్ రాత్క్ ఉపస్ మత్త కాడ్కి, వోన్ బెయ్ కర్వస్‌త. ³అస్కె ఆసంగ్ తొహ్వల్ సయ్తన్, వోన్గ వాసి, “నిమె బగవంతనొర్ మరిని మంద్కితె, ఇవ్ బండన్ సంగ, ‘సారిన్ దాత్ మార్యట్’ ఇంజి ఆగె సీమ్!” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁴బతి యేసు, “‘నరిమన్కల్ సిరిప్ గాటొ-సారితెన్ పిసొర్ బతి, బగవంతన తొడ్దల్ వాయ్వల్ హర్ వచన్తున్ హిందల్ పిసంతొర్’4:4 రెండవ ఉపదేస్ 8:3 ఇంజి దర్మత కానున్తగ లిహి కీసి మంత” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్.

⁵అస్కె, సయ్తన్ యెరుసలెమ్న మందిర్త టిక్రితగ యేసున్ వోసి, నిపుస్తొర్. ⁶అని, “నిమె బగవంతనొర్ మరిని మంద్కితె ఇగెటల్ బూడ్ డెహ్క. బారితెకె, ‘నీకున్ కాబాడన్ సాటి బగవంతల్ నీ బారెతె తన్వుర్ దూతలిర్కున్ ఆగె సీంతొర్’4:6 కీర్‌తన్క్‌న 91:11” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అచొరె ఆయ్వ సయ్తన్, “‘వూర్ దూతలిర్ నీవ కాల్దున్ బండ లాగ్వక్‌నె నీకున్ ఆంజంతెర్’4:6 కీర్‌తన్క్‌న 91:12 ఇంజి దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీసి మంత కి?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁷బతి యేసు వోన్ సంగ, “‘నీవొర్ పర్బు ఆయ్వల్ బగవంతన్ పరిక్స కియ్వ’4:7 రెండవ ఉపదేస్ 6:16 ఇంజి దర్మత కానున్తగ లిహి కీసి మంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

⁸అస్కె సయ్తన్, యేసున్ బెయ్ డంగల్ గుటత్ పొరొ వోసి, దునియతంగ్ సమ్దొ రాజ్కున్, అవెన సోబతున్ అని డగుర్-పాన్దున్ తొహ్తొర్. ⁹అని యేసున్ సంగ, “నిమె నా మునె ముర్-టొంగ్రంగ్ కొట్సి, నావయ్ పూజ కీకితె, అద్ సమ్దొతున్ నీకునె సీంతొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁰బతి యేసు, “సయ్తన్‌ది! నహ్గటల్ సొడియ! బారితెకె, ‘నీవొర్ పర్బు ఆయ్వల్ బగవంతనె కాల్ కర్సి, వోనయ్ సేవ కియన’4:10 రెండవ ఉపదేస్ 6:13 ఇంజి దర్మత కానున్తగ లిహి కీసి మంత” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹¹అస్కె సయ్తన్, యేసున్ సుటి కీసి సొత్తొర్. అద్ గట్కతె అచనక్ బగవంతనుర్ దూతలిర్ వోన్గ పావె మాసి వోన సేవ కీతెర్.

యేసు గలిలయ యేరియతె సేవ సురు కియ్వల్

(మార్క్ 1:14-15; లూక 4:14-15)

¹²అద్ ఆత పెజె బస్కెతె యోహన్తున్ జేల్దగ వాడ్తెర్ ఇంజెర్ యేసున్ కరె మాతయొ, అస్కె వోర్ గలిలయ యేరియతె మల్సి సొత్తొర్. ¹³అని నజరేతు చహర్తున్ సుటి కీసి, కపెర్నహోమ్ ఇన్వల్ చహర్తె సొంజి, మన్వల్ సురు కీతొర్. ఇద్ చహర్, జెబులున్ అని నప్తాలి యేరియన సమ్దుర్‌త డడ్డితగ మంత. ^14-16యేసు అహన్ సొత్త కాడ్కి, బగవంతల్ యెసయ పర్‌వక్తన కెయ్దె,

“జెబులున్ అని నప్తాలి యేరియనుర్కున్, సమ్దుర్‌తున్ బగ్ల అని యోర్దన్ లవిడున్ వీడ్సి మన్వలిక్ యేరియనుర్కున్

అని గలిలయ యేరియతుర్, యూదుల్క్ ఆయుర్ వూర్ సికటితె పిసెర్ మన్వలిర్‌కున్ అద్ వేడ్చి దిస్త.

అని మరన్త గట్కతె మన్వలిర్ పొరొ అద్ వేడ్చి పార్త”4:14-16 యెసయ 9:1-2

ఇంజెర్ లిహి కియుసీత తీర్ పూరె మాత.

¹⁷అద్ గట్కతల్ యేసు, “స్వర్గ్‌న రాజ్ కరుమ్ వాసి మంత.4:17 స్వర్గ్‌న రాజ్ కరుమ్ వాసి మంత: ఇత్తెకె బగవంతల్ నరిమన్కనంగ్ దిల్క్‌నగ రాజ్ తాకుస్వల్ వకత్ కరుమ్ వాసి మంత. పాప్క్‌నల్ మీవ మన్దున్ మార్యుసట్” ఇంజెర్ బోద వెహ్వల్ మొదొల్ కీతొర్.

యేసునుర్ సిస్యలిర్

(మార్క్ 1:16-20; లూక 5:1-11)

¹⁸యేసు గలిలయ సమ్దుర్‌త డర్డితల్ తాక్సెర్ సొంజెర్ మత్తొర్. అస్కె బోయలిర్ ఆయ్వలిర్, పేతురు ఇంజెర్ కేయ్వల్ సీమొన్ అని వోనొర్ తముర్ ఆంద్రెయల్ యేతగ జార్క్ వాడ్సెర్ దిస్తెర్. ¹⁹తె యేసు వూర్ సంగ, “నా పెజెయ్ వరట్! పర్జతున్ నావ చర్నతె తర్వలిర్ మోడి నన మీకున్ తయర్ కీంతొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.²⁰తె వూర్ యెంటనె తమ్వంగ్ జార్క్ సుటి కీసి, యేసున్ పెజెయ్ సొత్తెర్. ^21-22అగటల్ యేసు ఉండె జరసి మునె సొనెకె, యాకొబ్ అని యోహన్ ఇన్వలిర్ తాదల్-తముర్ దిస్తెర్. వీరొర్ బావన పొరొల్ జెబెదయి. వీర్ ఇవిర్ తమ్వొర్ బాబొన్ సంగ రూకతగ ఉచ్చి జార్క్ సుద్రి కీసెర్ మత్తెర్. తె యేసు వూర్కున్ కేయ్తొర్. అస్కె యెంటనె వూర్ తమ్వ రూక అని బాబొన్ సుటి కీసి, యేసున్ పెజెయ్ సొత్తెర్.

యేసున్ పెజెయ్ పర్జ సొన్వల్

(లూక 6:17-19)

²³యేసు సునగోక్నగ4:23 సునగోక్నగ: ఇత్తెకె యూదుల్క్ మీరె మాయ్వలిక్ రొహ్క్. బోద వెహ్చెర్, స్వర్గ్‌న రాజున్ బారెత చొకొట్న కబుర్ పచర్ కీసెర్, గలిలయ యేరియ పూరొ తిరితొర్. అని పర్జత్ నడ్డుమ్ హరియేక్ బేమరినె అని యెడ్కి-దుక్నె మన్వలిర్‌కున్ చొకొట్ కీసెర్ సొత్తొర్. ²⁴వోర్ యేసున డగుర్-పాన్ సిరియ దేస్ పూరొ పగ్రె మాత. తె పర్జ తీర్-తీర్దంగ్ బేమరింగ్ మన్వలిర్‌కున్, దుక్సనగ మన్వలిర్‌కున్, బూత్క్ సోప్రె మాతుర్కున్, ముంజ్క అరుస్వల్ బేమరితుర్కున్, కెయ్-కాల్క్ అర్సి మన్వలిర్‌కున్, యేసునగ పియ్సి వాతెర్. తె యేసు వూర్కున్ చొకొట్ కీతొర్. ²⁵గలిలయ యేరియతల్, దెకపొలి చహర్క్‌నల్,4:25 దెకపొలి: ఇత్తెకె దహ చహర్క్‌న యేరియ. యెరుసలెమ్ నగుడల్, యూదయ యేరియతల్ అని యోర్దన్ లవిడున్ హంద బాజ్ మన్వలిక్ నహ్క్‌నల్ పర్జ సమ్దిర్, యేసున్ పెజెయ్ గుబ్డంగ్ గుబ్డంగ్ వాతెర్.

గుటత్ పొరొ బోద వెహ్వల్

(లూక 6:20-23)

¹యేసు పర్జతంగ్ అవ్ గుబ్డన్ సూడ్సి, ఉంది గుటత్ పొరొ సొంజి ఉత్తొర్. తె వోనుర్ సిస్యలిర్ గిర్ వోన్ కరుమ్ సొంజి, ఉత్తెర్. ²అస్కె యేసు ఇహిన్ బోద వెహ్వల్ సురు కీతొర్:

³“తమకున్ బగవంతన జురత్ మంత ఇంజెర్ కరి కీసి, ఆత్మత బక్తితగ చుడుర్-పాన్ కీసి, తాక్వలిర్‌నిట్, ఆసిర్‌వాద్ యేతంతిట్. బారితెకె స్వర్గ్‌న రాజ్5:3 స్వర్గ్‌న రాజ్: ఇదెన్ దుస్రొక్ పుస్తక్‌నగ స్వర్గ్‌న రాజ్ ఇంజెర్ మంత. ఆతురయ్ ఆంద్.

⁴ఇంకె దుక్సతె బోబ్లె మాయ్వలిర్ ఆసిర్‌వాద్ యేతంతెర్. బారితెకె బగవంతలె వూర్కున్ సుమ్జి కీంతొర్.

⁵సాదు-పాన్దె పిస్వలిర్ ఆసిర్‌వాద్ యేతంతెర్. బారితెకె వూరె పూరొ దర్తురితున్ ఈసదార్క్ ఆంతెర్.

⁶బగవంతన నదుడె నియత్నుర్ ఆయన ఇంజెర్ కోర్వలిర్5:6 నియత్నుర్ ఆయన ఇంజెర్ కోర్వలిర్: ఇత్తెకె గ్రీకు అని హెబ్రి బాసతె నియతున్ సాటి కరుసాయ్వలిర్ ఇంజెర్ మంత. ఆసిర్‌వాద్ యేతంతెర్. బారితెకె బగవంతలె వూర ఇచతున్ పూరి కీంతొర్.

⁷దయతె సూడ్వలిర్ ఆసిర్‌వాద్ యేతంతెర్. బారితెకె బగవంతల్ వూర్కున్ దయతె సూడంతొర్.

⁸సుదుడ్ దిల్ వాలిర్ ఆసిర్‌వాద్ యేతంతెర్. బారితెకె వూర్ బగవంతన్ సూడంతెర్.

⁹సాంతిత్ సాటి కామ్ కియ్వలిర్ ఆసిర్‌వాద్ యేతంతెర్. బారితెకె బగవంతల్ వూర్కున్ తన్వుర్ మరి-మియడ్ ఇంజెర్ కేయంతొర్.

¹⁰నియతున్ సాటి దుక్సంగ్ బోగె మాయ్వలిర్ ఆసిర్‌వాద్ యేతంతెర్. బారితెకె స్వర్గ్‌న రాజ్ ఆతురయ్ ఆంద్.

¹¹“మిరట్ నావుర్ బక్తలిర్ ఆత కాడ్కి, పర్జ మీవ హిజత్ వోతెకెన్ ఆయి, సెలెకె దుక్స సీతెకెన్ ఆయి, సెలెకె బెయ్ అనెలమ్నె మీ పొరొ సమ్దొ లబడ్ గొస్టింగ్ వెహ్తెకెన్ ఆయి, మిరట్ ఆసిర్‌వాద్ యేత్వలిర్ ఆంతిట్. ¹²బారితెకె స్వర్గ్‌నగ బగవంతల్ మీకున్ డగుర్ ఇనమ్ సీంతొర్. అదెన్ సాటి ఆనంద్ అని కుసితె మంట్. ఇద్ తీర్దె వూర్ మీకున్ తెర్ మునె తొత్తుర్ పర్‌వక్తలిర్‌కున్ దుక్స సీతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

సొవొర్ అని వేడ్చిత్ బారెతె

(మార్క్ 9:50; 4:21; లూక 14:34-35; 8:16)

¹³అహన్ వెహ్వల్ ఆత పెజె, యేసు పర్జతున్ సూడ్సి, “మిరట్ ఇద్ దునియతుర్ సాటి సవద్ సియ్వల్ సొవొడున్ మోడి మంతిట్. బతి అద్ సొవొర్ తన్వ సవద్ సొడుస్తెకె, తాన సవదున్ మల్సి తర్లె దుస్రొ సరి సెలె. ఈతల్ సొవొర్ బహ్రి వాడిసియ్లెక్ అని మాయ్నలిర్ దివ్సెర్ సొన్లెకె బతి, దుస్రొ బతతునె కామి సియొ. ¹⁴మిరట్ ఇద్ దునియతుర్ సాటి వేడ్చిత్ దాత్నుర్ ఆందిట్. గుటత్ పొరొ మన్వల్ చహర్దున్ బోరె మకుసియ పరుర్. ^15-16అదె తీర్దె బోరె ఆయి డివెతున్ నిరుసి అడ్డెతున్ బూడ్ ముచుర్, బతి తాన్ దీసొడతగనె ఇరంతెర్. అస్కె రోతగ మన్వలిర్ సమ్దిర్‌కున్ వేడ్చి సీంత. అహ్నె మీవ వేడ్చి గిర్ లోకుర్ మునె పార్నల్ సూడట్. అస్కె మిరట్ కియ్వలిక్ చొకొట్నంగ్ కామ్క్ సూడ్సి, స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ మీ బాబొ బగవంతన్ వూర్ డగుర్-పాన్ సీంతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

దర్మ-గ్రంతున్ పూరి కియ్లె యేసు వాతొర్

¹⁷ఉండె గిర్ యేసు, “నన మోసెన కానున్తునె ఆయి, పర్‌వక్తలిర్ వెహ్తంగ్ గొస్టినె ఆయి పాసి వాట్లె, వాతొన్ ఇంజెర్ సోంచ్ కియ్మట్. నన అవ్ సమ్దొన్ పాసి వాట్లె వాయ్మకి బతి, పూరి కియ్లెనె వాతొన్. ¹⁸హాబర్ అని దర్తురి నాసెడమ్ ఆనుంగ్ బతి, దర్మత కానున్తగ మన్వల్ సమ్దొ పూరె మానల్ వేరి, తాన్గ మన్వల్ చుడుసి గొస్టి గిర్ తప్సి సొనొ. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. ¹⁹తె, బోరె ఆయి ఇవ్ ఆగెనల్ ఉంది చుడుర్ ఆగెతున్ పియ్సి తాక్వక్‌నె, దుస్రుర్‌కున్ గిర్ నా దాత్ తాకన ఇంజెర్ బోద కియ్వల్ స్వర్గ్‌న రాజ్నగ వెలె కమి-పాన్దె మన్వలిర లెకతె వాంతొర్. బతి బోర్తె ఇవ్ ఆగెన్ తన పియ్సి తాక్సెర్, దుస్రుర్ గిర్ అవెన్ పియ్సి తాకన ఇంజెర్ బోద కీసెర్ మన్వల్ స్వర్గ్‌న రాజ్నగ డగుర్-పాన్ వాలిర లెకతె వాంతొర్. ²⁰బారితెకె నియత్నె తాక్వలిర్ సాస్తిరిర్ అని పరిసయుల్కున్ తెర్ మీవ నియత్ అదిక్ ఆయ్వెకె, స్వర్గ్‌న రాజ్నగ నేంగ పర్విట్ ఇంజి, మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

సోంగున్ బారెతె యేసు వెహ్వల్

²¹ఉండె గిర్ యేసు, “తొలె ‘బోనయ్ జీవ యేత్వ’5:21 బహ్రి పెసివల్ 20:13 అని ‘జీవ యేత్వన్ సిక్స అరంత’5:21 రెండవ ఉపదేస్ 17:8-9 ఇంజెర్ మోసెన కానున్తల్ తొత్తుర్‌కున్ వెహ్వల్ మిరట్ కేంజ్తిట్. ²²బతి నన ఇంకె వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, కారన్ బతయ్ సెల్వక్‌నె తన్వ సంగ మన్వన్ పొరొ సోంగున్ వాయ్వన్ సిక్స అరంత. అదె తీర్దె ఉండె వొరొన్, ‘నిమె బతతునె కామి సియ్వి’ ఇంజెర్ ఇన్వల్, పంచ్నుర్ పెదొల్కున్ మునె నిల లాగర్. అహ్నె ఉండె వొరొన్, ‘అరె పిసటి!’ ఇంజెర్ ఇన్వల్ పాతడ్త తడ్మితగ అర లాగర్. ^23-24అదెన్ సాటి నిమె తత్త అర్పన బగవంతన్ సాటి బలిదాన్ సియ్వల్ బొవ్లతగ ఇర్సెర్ మనెకె, బోరె వొరొన్ నీ పొరొ సోంగ్ మంత ఇన్వల్ హేతు వాతెకె, నీవ అర్పనతున్ అగన్ సుటి కీసి సొన్. అని తప్తొన్-చుక్తొన్ నాకున్ మాపి కీమ్ ఇంజెర్ కోర్సి, వోన్ సంగ రజు ఆమ్. అహన్ రజు ఆత పెజె, వాసి నీవ అర్పనతున్ సీమ్. ²⁵నీ పగ-దారల్ తస్వ కియ్వల్ కచురితగ సొంజెర్ మనెకెన్, సప్నె వోన్ సంగ రజు ఆమ్. అహన్ రజు ఆయ్వెకె దాకితె, వోర్ పగ-దారల్ నీకున్ తస్వ కియ్వల్ అదికారినగ హవ్లి కీంతొర్. వోర్ అదికారి నీకున్ జేల్దొర్ అదికారిన కెయ్దె హవ్లి కీంతొర్. వోర్ జేల్దొర్ అదికారి నీకున్ వోసి జేల్తె వాటంతొర్. ²⁶అస్కె ఆక్రిత కొత బర్పెయ్ కీనల్ వేరి, జేల్దల్ అసలె నిమె పెసివి. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్! ఇంజి నీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

పీర్ కియ్వల్ పాపున్ బారెతె యేసు వెహ్వల్

²⁷అని యేసు ఉండె గిర్, “‘పీర్ కియ్వ’5:27 బహ్రి పెసివల్ 20:14 ఇన్వల్ ఆగె మిరట్ కేంజ్తిట్. ²⁸బతి నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, బోరె వొరొర్ తన్వ బాయ్కొ ఆయ్వ దుస్రొ వెయ్లొన్ మేందొడ ఆసతె సూడ్తెకె గిర్ తన్వ మన్-దిల్తగ పీర్ కీతొన లెకతె వాంతొర్. ²⁹నిమె పాప్ కియ్లె కారన్ నీవ తిన కడ్ ఆయర్తె, అద్ కడ్దున్ తెండ్సి వాడి సీమ్. బారితెకె నీవ మేందొల్ పూరొ పాతడ్తగ బస్కెట్ సిక్స బోగె మాయ్వడున్ బద్లి, నీ మేందొడ ఉంది బాగమ్ నాసెడమ్ ఆయ్వల్ చొకొట్ మందంత. ³⁰నిమె పాప్ కియ్లె కారన్ నీవ తిన కెయ్ ఆయర్తె, అద్ కెయ్దున్ నట్క్‌సి వాడి సీమ్. బారితెకె నీవ మేందొల్ పూరొ పాతడ్తగ బస్కెట్ సిక్స బోగె మాయ్వడున్ బద్లి, నీ మేందొడ ఉంది బాగమ్ నాసెడమ్ ఆయ్వల్ చొకొట్ మందంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

పార్కతున్ బారెతె వెహ్వల్

³¹అని యేసు ఉండె, “తన్వ బాయ్కొన్ సుటి కియ్వల్, తాన్ ఉంది చిటితగ పార్కత్ సీసెర్ మంతొన్ ఇంజెర్ లిహి కీసి సియన ఇన్వల్ గిర్ దర్మ-గ్రంత్‌నగ హుకుమ్ మంత. ³²బతి నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, వొరొర్ తన్వ బాయ్కొన్ పీర్ కీత కారన్తున్ తపుసి, దుస్రొ బదె కారన్తున్ పియ్సి పార్కత్ సియ్వ. మోక దుస్రొ కారన్తె పార్కత్ సీనుర్తె, తాన్ లంజెన్ దాత్ తయర్ కీతొర్ వోర్ ఆంతొర్. అహన్ పార్కత్5:32 మలాకి 2:14-16 యేత్త వెయ్లొన్ తుంగ్వల్ దుస్రొర్ గిర్ పీర్ కీతొన లెకతెన్ వాంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

మరట్ నియతున్ పియ్సి తాకన

(మత్తయి 19:9; మార్క్ 10:11-12; లూక 16:18)

³³అని “‘నిమె బగవంతన్ గొస్టి సీకితె, అద్ గొస్టితున్ తప్వక్‌నె నిపుస’5:33 కటొడలిర 19:12; ఇసొబ్న 30:2 ఇన్వల్ దర్మత కానున్త ఆగెత్ గిర్ మిరట్ కేంజ్తిట్. ³⁴బతి నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, నిమె అసలె వొట్ వాట్వ. ఇత్తెకె స్వర్గ్‌న5:34 స్వర్గ్‌న: గ్రీకు బాసతె స్వర్గున్ బారెతె అని హాబడున్ బారెతె వెహ్లె సిరిప్ ఉంది గొస్టి మందంత. పొరొడె వొట్ వాట్వ. బారితెకె స్వర్గ్ బగవంతల్ ఉద్వల్ రాజ-గాది ఆంద్. ³⁵ఇద్ దర్తురిత్ పొరొడె ఇంజెర్ వొట్ వాట్వ. బారితెకె ఇద్ దర్తురి బగవంతనంగ్ కాల్క్ ఇర్వల్ కుతుల్ ఆంద్. యెరుసలెమున్ పొరొడె ఇంజెర్ వొట్ వాట్వ. బారితెకె అద్ నగుర్ మహ రాజల్ ఆయ్వల్ బగవంతన ఆంద్. ³⁶అహ్నె నీవ తలత్ పొరొ కెయ్ ఇర్సి వొట్ వాట్మ. బారితెకె నీ తలత్ పొరొ మన్వల్ ఉంది కెల్దున్ గిర్ దవ్రల్ కియ పర్వి అని కార్యల్ గిర్ కియ పర్వి. ³⁷మీవ గొస్టి కరల్ మత్తెకె కరల్ ఇందన అని లబడ్ మత్తెకె లబడ్ ఇందన. ఇవ్ ఆయ్వ దుస్రొక్ గొస్టింగ్ తొడ్దల్ వానుంగ్తె, అవ్ సయ్తన్‌తగటల్ వాతంగ్ ఆందుంగ్.

దుక్స సీతుర్ వూర్ పొరొ పగ యేత్వ

(లూక 6:29-30)

³⁸“అని, ‘కడ్ తెండ్తొన కడ్ తెండన అని పల్ ఉరుస్తొన పల్ ఉరుసన’5:38 బహ్రి పెసివల్ 21:24; కటొడలిర 24:20 ఇన్వల్ దర్మత కానున్త ఆగెత్ మిరట్ కేంజ్తిట్. ³⁹బతి నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, మీకున్ కరబ్ కియన ఇన్వన్ పొరొ పగ యేత్మట్. హిజత్ వోయ్లె, నీవ ఉంది కొర్వితున్5:39 కొర్వితున్: యూదుల్క్‌న సమాజ్నగ కొర్వితున్ పాసి హిజత్ వోయ్వల్ ఇత్తెకె చెపుడె పాత అచొర్ హిజత్ సొన్వల్ గొస్టి ఆంద్. పాయ్వన్ ఉండె ఉంది కొర్వి గిర్ తొహ. ⁴⁰బోరె ఆయి నీ పొరొ పిరది కీసి, ఆంగ్డె యేత్లె సూడ్తెకె, వోన్ నీవ సేల గిర్ సీసి వాట. ⁴¹బోరె ఆయి అదికారి నా సంగ ఉంది కిలొ మీటర్ వేరి వర ఇంజెర్ జుల్మ కీనుర్తె, వోన్ సంగ రండ్ కిలొ మీటర్క్ సొన్. ⁴²నీకున్ తల్క్‌వన్ సీమ్. నిహ్గ బాకి తల్క్‌లె వాతొన్ సూడ్సి, పెరె-గెహ్మ.

పగ-దార్కున్ పెర్మతె సూడ్వల్

(లూక 6:27-28,32-36)

⁴³“‘మీ ఆజు-బాజుతుర్కున్ పెర్మతె సూడన’5:43 కటొడలిర 19:18 అని ‘దుస్మన్-దార్కున్ పగతె సూడట్’ ఇన్వల్ గొస్టి మిరట్ కేంజ్తిట్. ⁴⁴బతి నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, మీ దుస్మన్-దార్కున్ పెర్మతె సూడట్. మీకున్ దుక్స సియ్వలిర్ సాటి పార్తన కీమ్ట్. ⁴⁵అస్కెన్ స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ మీ బాబొనుర్ మరి-మియడ్ ఆందిట్ ఇంజెర్ మిరట్ తొహ పరంతిట్. బారితెకె బగవంతల్ చొకొట్ అని వాయుట్నుర బేద్-బావ్ సెల్వక్‌నె పోడ్ద్‌న వేడ్చి సీసెర్ మంతొర్. నియత్ అని బగడ్-నియత్నుర బేద్-బావ్ సెల్వక్‌నె పిర్క్ అరుసంతొర్. ⁴⁶సిరిప్ మీకున్ పెర్మతె సూడ్వలిర్‌కునె మిరట్ పెర్మతె సూడ్తెకె, బగవంతల్ మీకున్ బారి ఇనమ్ సియన? అహన్తె పాపెస్తలిర్ ఆయ్వలిర్ టెక్స వసులి కియ్వలిర్ గిర్ తమ్వకున్ పెర్మతె సూడ్వలిర్‌కున్ పెర్మతె సూడంతెరె కి! ⁴⁷సిరిప్ మీవుర్ దాదలిర్-బాయికునె మాన్-పాన్ కీకిట్‌తె, దుస్రొ జాతితుర్గటల్ అదిక్ బతల్ కీతప్ ఆంత? టెక్స వసులి కియ్వలిర్ గిర్ అహ్నె కీంతెర్. ⁴⁸స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ మీ బాబొ బర్పుర్ గున్క్ వాలె ఆందుర్. అదెన్ సాటి మిరట్ గిర్ బర్పుర్ గున్క్ వాలిర్ ఆసి మంట్.

గరిబున్ సియ్వడున్ బారెతె యేసు వెహ్వల్

(లూక 11:2-4)

¹“కేంజట్! మిరట్ కియ్వలిక్ నియత్నంగ్ కామ్క్ సిరిప్ దుస్రుర్ సూడన ఇంజెర్ కియ్మట్. అహన్ కీతెకె స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ మీ బాబొ అవెన పండి మీకున్ సియొర్. ²అదెన్ సాటి మిరట్ దర్మ కీనెకె సమ్దిర్‌కున్ చాటుస్మట్. కపెటలిర్ తమకున్ డగుర్-పాన్ సియన ఇంజెర్ సునగోక్నగ అని బాజర్క్‌నగ అహన్ కీంతెర్. వూర్కున్ వాయ్వల్ పండి అస్కెడ అస్కెన్ పుట్త ఇంజెర్ కరి కీమ్ట్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. ³బతి నిమె బోరె గరిబున్ దర్మ సీనెకె, నీవ తిన కెయ్దె సియ్వల్, డెమ కెయ్దున్ కరె మాయ్వక్‌నె సీమ్. ⁴ఇహిన్ కుసయె కియ్వల్ కార్యతున్ నీ బాబొ బగవంతల్ సూడ్సి, నీకున్ తాన పండి సీంతొర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

బగవంతన్ పార్తన కియ్వడున్ బారెతె వెహ్వల్

(లూక 11:1-4)

⁵అని, “మిరట్ పార్తన కీనెకె కపెటలిర్ మోడి మన్మట్. మాయ్నలిర్ తమకున్ సూడన ఇంజెర్ వూర్ కపెటలిర్ సునగోక్నగ, బాజర్క్‌నగ నిల్సి పార్తన కియ్వల్ వెలె పసంద్ కీంతెర్. వూర్కున్ వాయ్వల్ పండి అస్కెడ అస్కెన్ బర్పుర్ పుట్త ఇంజెర్ కరి కీమ్ట్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. ⁶బతి నిమె పార్తన కీనెకె, కమ్రతగ సొంజి కావడ్ కెహ్చి, కడ్కున్ దిసొర్ వోర్ బాబొన్ పార్తన కీమ్. అస్కె నిమె కుసయె కియ్వల్ పార్తనతున్ కేంచి, నీ బాబొ బగవంతల్ నీకున్ తాన పండి సీంతొర్. ⁷అచొరె ఆయ్వ మిరట్ పార్తన కీనెకె, దుస్రొక్ జాతినుర్ మోడి వెలె గొస్టింగ్ వడ్క్‌వ. అవ్ వెలె గొస్టింగ్ వడ్క్‌వడున్ హిందల్ బగవంతల్ కేంజంతొర్ ఇంజెర్ వూర్ సోంచ్ కీంతెర్. ⁸వూర్ దాత్ మిరట్ పార్తన కియ్మట్. బారితెకె మిరట్ పూసి కియ్వక్ మనెకెనె మీకున్ బతల్ పహ్జె ఇన్వల్ మీ బాబొ బగవంతన్ టావ. ⁹అదెన్ సాటి మిరట్ ఇహిన్ పార్తన కియన:

‘స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ మా బాబ, నీవ పొరొడున్ డగుర్-పాన్ వాయి!

¹⁰నీవ రాజ్ వాయన అని స్వర్గ్‌నగ నీవ ఇచ తీర్ జర్గ్‌తపె, దర్తురిత్ పొరొ గిర్ జర్గి!

¹¹నేండ్ మాకున్ పహ్జె మత్త అద్ చందితున్ సీమ్.

¹²మాకున్ ఉల్ట పాప్ కీతుర్కున్ మాపి కీతొమ్. అహ్నె మా పాప్కున్ గిర్ మాపి కీమ్.

¹³మమొట్ పాప్నంగ్ ఆసనగ అర్వక్‌నె కాబాడ. అని సయ్తన్‌ద కెయ్దల్ బచి కీమ్.

6:13 తొలెతంగ్ కహితంగ్ గ్రీకు గ్రంత్క్‌నగ ఇద్ బాగమ్ సెలె.[బారితెకె బస్కెట్ మన్వల్ రాజున్ పొరొ బర్పుర్ అదికార్ నీకునె మంత. నిహ్గనె సమ్దొ సక్తి అని మయ్మ మంత. ఆమెన్!]’

¹⁴“దుస్రురంగ్ పాప్కున్ మిరట్ మాపి కీకిట్‌తె, స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ మీ బాబొ గిర్ మీవంగ్ పాప్కున్ మాపి కీంతొర్. ¹⁵బతి దుస్రురంగ్ పాప్కున్ మిరట్ మాపి కియ్వెకె, మీ బాబొ గిర్ మీవంగ్ తప్ కామ్కున్ మాపి కియొర్.

ఉపసున్ బారెతె యేసు వెహ్వల్

¹⁶“మిరట్ ఉపస్ పియ్నెకె కపెటలిర్ మోడి ఉపస్ పియ్మట్. వూర్ తమ ఉపస్ పియ్తెర్ ఇన్వల్ దుస్రుర్ కరి కియన ఇంజెర్ తమ్వంగ్ మొకొమ్క్ దుక్సతె ఇరంతెర్. వూర్కున్ పుట్వల్ పండి అస్కెడ అస్కెన్ బర్పుర్ పుట్త. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. ¹⁷బతి మిరట్ ఉపస్ పియ్నెకె తలదున్ నియ్ సోక్సి, ఊడట్ అని చక్నె మొకొమ్ నొరట్. ¹⁸అస్కె మిరట్ ఉపస్ పియ్తిట్ ఇన్వల్ దుస్రుర్ కరి కియుర్. బతి, బగవంతల్ అదెన్ కరి కీసి, మీకున్ చొకొట్న పండి సీంతొర్.

స్వర్గ్‌నగ మీవ దనమ్ కమయ్ కీమ్ట్

(లూక 12:33-34; 11:34-36; 16:13)

¹⁹“మీ సాటి ఇద్ దునియతగ దన్-దవ్లత్ కమయ్ కియ్మట్. బారితెకె ఇగె కమయ్ కీకిట్‌తె మీవ దన్-దవ్లత్ వెలుమ్ పియ్సి సెలెకె, చిలుమ్ పియ్సి కరబ్ ఆంత. అని కలిర్ అర్సి గిర్ తాన్ లూటి కీంతెర్. ²⁰అదెన్ సాటి మీవ దన్-దవ్లతున్ స్వర్గ్‌నగ కమయ్ కీమ్ట్. అగ వెలుమె ఆయి, చిలుమె ఆయి పియొ అని కలిర్ గిర్ లూటి కియుర్. ²¹బారితెకె మీవ దన్-దవ్లత్ బగతె మందంతయొ, అగనె మీవ దిల్ గిర్ మందంత.

కడ్క్ మేందొడున్ వేడ్చి సియ్వలిక్ డివెంగ్ ఆందుంగ్

²²“నీవ మేందొడున్ వేడ్చి కడ్క్ ఆత కాడ్కి, నీవంగ్ కడ్క్ చొకొట్ మత్తెకెన్, మేందొల్ పూరొ వేడ్చితె బర్పుర్ నించి మందంత. ²³అవ్ కడ్క్ చొకొట్ సెల్వెకె, మేందొల్ పూరొ సికటితె నించి మందంత. నీకున్ వేడ్చి సియ్వలె సికటి ఆసి మత్తెకె, ఉండె వెలె కహ్చర్ సికటి నీ రొపొ మందంత.

²⁴“బోరె ఆయి గడియల్ ఇవిర్ మాల్కలిర సేవ వొర్సొన్ కియ పరొర్. మోక అహన్ కీనుర్తె వొరొన్ పెర్మతె సూడ్సి, ఉండె వొరొన్ మెచ్వక్ ఆంతొర్. సెలెకె వొరొన్ మాని కీసెర్ ఉండె వొరొన్ చుడుర్-పాన్దె సూడంతొర్. మిరట్ దనమున్ పెర్మతె సూడ్కిట్‌తె, బగవంతన్ పెర్మతె సూడ పర్విట్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

బగవంతనగ బరొస ఇర్సి, దుస్రొత రంది దొస్మ

(లూక 12:22-34)

²⁵అద్ ఆత పెజె సిస్యలిర్ సంగ, “అదెన్ సాటి నన మీకున్ వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, ‘మమొట్ జీవతె మన్లె, బతల్ తింద్కొమ్ సెలెకె, బతల్ ఉండ్కొమ్? అని మా మేందొడున్ పొరొ బతల్ కెర్కొమ్?’ ఇంజెర్ పరెసన్ ఆయ్మట్. బారితెకె తిండితున్ తెర్ పరన్ మన్వల్ ముకెత ఆంద్ అని కప్డిన్ తెర్ మేందొల్ ముకెత ఆంద్. ²⁶పరివలిక్ పిటెన్ సూడట్! అవ్ విజ వీతొంగ్, పంట కొయొంగ్ అని తిన్లె దానంగ్ గోదమ్నగ మకుసొంగ్. తెర్ బతి స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ మీ బాబొ అవెకున్ పోసి కీసెర్ మంతొర్. మిరట్తె అవ్ పిటె-పురడున్ తెర్ వెలె విలువతుర్ ఆందిట్.

²⁷“రంది కియ్వడున్ హిందల్ మిహ్గటల్ బోర్ పిస్వల్ కాలమున్ ఉంది గంటమెచ బడి కియ పరంతొర్? బోరె బడి కియ పరొర్! ²⁸మిరట్ పాంగుకున్ బారెతె బారి రంది కీంతిట్? కేడతంగ్ పుంగక్ పోయ్వడున్ బారెతె సోంచ్ కీమ్ట్. అవ్ కాయ-కస్టమ్ కియొంగ్ అని పాంగుకున్ సాటి నూల్ గిర్ తయర్ కియొంగ్. ²⁹తెర్ బతి అవెన్ మన్వల్ సోబ, అచొర్ డగుర్ సొలొమొన్ రాజల్ కెర్తంగ్ పాంగుక్నగ గిర్ సెలె ఇంజెర్ మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్. ³⁰నేండ్ పోయ్సి, నాడి వచ్చి, తడ్మితగ వేయ్వల్ జాడితునె, బగవంతల్ ఇచొర్ సోబతె నివ్డి కీంతొర్. తె బరొస కమి వాలిర్నిట్! మీకున్‌తె పంచ-పాంగుడ్ తప్వక్ సీంతొర్.

³¹“అదెన్ సాటి మిరట్, ‘బతల్ తిన్కొమ్? బతల్ ఉన్కొమ్? అని బతల్ పోండ్కొమ్?’ ఇంజెర్ రంది కియ్మట్. ³²బగవంతనగ బరొస ఇర్మకి వూర్ దునియతుర్, ఇవెన్ సాటి పర్పెడె మాంతెర్. బతి మీకున్ ఇవ్ సమ్దొన జురత్ మంత ఇన్వల్ స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ మీ బాబొన్ టావయె. ³³తె మొదొల్ బగవంతన రాజున్ అని నియతున్ మహ్కట్. అస్కె వోర్ అవెన్ బరొబర్ ఇవ్ సమ్దొన్ గిర్ మీకున్ సీంతొర్. ³⁴అదెన్ సాటి నాడిత దివొసున్ బారెతె రంది కియ్మట్. నేట దివొసున్ బారెతె రంది కియ్వలె మస్త్ ఆంత. ఉండె దుస్రొక్ దివొస్క్‌న రంది కియ్వల్ జురత్ సెలె” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

దుస్రుర్‌కున్ తస్వ కియ్వడున్ బారెతె యేసు బోద వెహ్వల్

(లూక 6:37-38,41-42)

¹“మిరట్ దుస్రుర్‌కున్ కటిన్ తరికతె తస్వ కియ్మట్. అస్కెన్ బగవంతల్ మీకున్ కటిన్ తరికతె తస్వ కియొర్. ²బారితెకె మిరట్ దుస్రుర్‌కున్ బహన్తె తస్వ కీంతిటొ, అహ్నె మీవ గిర్ తస్వ బగవంతల్ కీంతొర్. అని మిరట్ బద్ ఇసొబ్నె దుస్రుర్‌కున్ కహ్చి సీంతిటొ, అదె ఇసొబ్నె బగవంతల్ గిర్ మీకున్ కహ్చి సీంతొర్. ³ఉంది మొద్ నీ కడ్దగ అర్త ఇన్. నిమె అదెన్ తెండ్వక్‌నె చుడుసి తుకు అర్సి మన్వన్ సంగ, ‘నీవ కడ్ద తుకు తెండ సీమ్’ ఇంజి బహన్ వెహంతి? ⁴సెలెకె నీవ కడ్దగ అచొర్ డగుర్ మొద్ ఇర్సి, నీ మునె మన్వల్ మాయ్నన్ సంగ, ‘నీ కడ్ద తుకు తెండ సీమ్’ ఇంజెర్ బహన్ పూసి కీసెర్ మంతి? ⁵యే కపెట! మొదొల్ నీ కడ్దగ మన్వల్ డగుర్ మొదున్ తెండ్సి వాట. అస్కె నీ మునె మన్వన కడ్దగ అర్త తుకుతున్ తెండ పరంతి.

⁶“బగవంతనంగ్ పవిత్ర వాలెకున్ కేడతంగ్ నెయ్కున్ దాత్నుర్‌కున్ సియ్మట్. అని మీవంగ్ ముతెల్కున్ పదిన్ మునె వాట్మట్. అహన్ వాట్కిట్‌తె అవ్ దీవ్సి దీవ్సి కరబ్ కీసి వాటంతంగ్.

బగవంతల్ మీవంగ్ జురత్కున్ పూరి కీంతొర్

(లూక 11:9-13)

⁷“అదెన్ సాటి, మిరట్ తల్క్‌సెరెన్ మంట్. మీకున్ తప్వక్ సియ్వల్ జర్గంత. మహ్క్‌సెరెన్ మంట్. మీకున్ తప్వక్ పుటంత. కావడ్ తాపి కీసెరెన్ మంట్. మీకున్ తప్వక్ అద్ ఉగ్డొ ఆంత. ⁸బారితెకె తల్క్‌వల్ హర్ వొరొన్ సియ్వల్ జర్గంత. మహ్క్‌వన్ పుటంత. తాపి కియ్వన్ కావడ్ కోలె మాంత. ^9-10మిహ్గటల్ బాబొ ఆసి మన్వల్ బోరె ఆయి, తన్వొర్ మరి సారి సీమ్ ఇంజెర్ తల్క్‌తెకె బండ సీంతొరియ్? అహ్నె మీన్ తల్క్‌తెకె, తరస్ సీంతొరియ్? ¹¹మిరట్ కరెబలిర్ ఆతెకె గిర్ బతి, మీ మరి-మియడున్ చొకొట్నంగ్ చీజ్క్ సియన ఇన్వల్ మీకున్ టావయె. సోంచ్ కీమ్ట్! స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ చొకొట్నొర్ మీ బాబొతె, తనకున్ తల్క్‌వల్ హర్ వొరొన్ చొకొట్నంగ్ వస్తుంగ్ తప్వక్ సీంతొర్.

¹²“హర్ గొస్టితగ మీ సాటి దుస్రుర్ బతల్ కియన ఇంజెర్ ఆస కీంతిటొ, అవెకున్ మిరటె వూర్ దుస్రుర్ సాటి కీమ్ట్. ఇహిన్ కీకిట్‌తె మోసెన కానున్తగ అని దుస్రుర్ పర్‌వక్తలిర్ లిహి కీతంగ్ సమ్దొ ఆగెన్ పియ్సి తాక్తుర్ ఆంతిట్.

స్వర్గ్ అని పాతడ్తగ సొన్వలిక్ సరింగ్

(లూక 13:24)

^13-14“పాతడ్తగ సొన్వల్ సరి బెయ్ రూంద్ అని సపయ్ మందంత. అని అగ నేంగ్లె పెర్స పాటక్ మందంత. ఇవెనల్ వెలెటిర్ దాంతెర్ అని వూర్ పాతడ్తగ అర్సి, నాసెడమ్ ఆంతెర్. బతి స్వర్గ్‌నగ సొన్వల్ సరి కుత్లెమ్ అని కటిన్త మందంత. అని అగ నేంగ్లె చుడుసి జోప మందంత. ఇదెనల్ కమి మాంది దాంతెర్ అని వూర్కున్ బస్కెట్ మన్వల్ జీవ పుటంత. మిరట్ ఇద్ కుత్లెమ్‌న జోపతల్ నేంగ్లె కోసిద్ కీమ్ట్.

లబడ్ పర్‌వక్తలిర్ బారెతె దమ్కి సియ్వల్

(లూక 6:43-44; 13:25-27)

¹⁵“లబడ్ పర్‌వక్తలిర్ బారెతె మిరట్ దిహన్తె మంట్. వూర్ పొరొ సూడ్లె, సాదు-పాన్దె మన్వలిక్ గొరెన్ మోడి దిసంతెర్. బతి వూర్ తమ్వ దిల్తగ నాసెడమ్ కియ్వలిక్ లాండిగలికున్ మోడి మందంతెర్. ¹⁶కియ్వలిక్ కామ్కున్ సూడ్సి, వూర్ బాతుర్ ఇన్వల్ మిరట్ కరి కియ వచొ. బహన్ ఇత్తెకె, చహ్క్‌నంగ్ వేలినల్ ఆంగుర్ పండింగ్ బోరె కొయుర్ అని చహ్క్‌నంగ్ పొదెలనల్ అంజురి పండింగ్ బోరె కొయుర్. ¹⁷ఇద్ తీర్దె హర్ ఉంది చొకొట్న మర చొకొట్నంగె పండింగ్ సాదంత. బతి వాయుట్న మర వాయుట్నంగ్ పండింగె సాదంత. ¹⁸చొకొట్న మర కామి సియొంగ్ అవ్ పండింగ్ సాదొ అని వాయుట్న మరతగ చొకొట్నంగ్ పండింగ్ సాద పరొంగ్. ¹⁹చొకొట్నంగ్ పండింగ్ సాదొ అద్ మరతున్ మాయ్నల్ నట్క్‌సి తడ్మితగ వాటంతొర్. ²⁰అదెన్ సాటి వూర్ కియ్వలిక్ కామ్కున్ సూడ్సి, బూర్ లబడ్ పర్‌వక్తలిర్ ఇన్వల్ కరి కియ పరంతిట్.

లబడ్ బక్తలిర్ బారెతె దమ్కి సియ్వల్

²¹“నాకున్ ‘పర్బు! పర్బు!’ ఇంజెర్ కేయ్వల్ హర్ వొరొర్ స్వర్గ్‌న రాజ్నగ నేంగుర్. బతి సిరిప్ స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ నా బాబొన ఇచ తీర్ తాక్వలిరె అగ నేంగ పరంతెర్. ²²బగవంతల్ సమ్దిర్‌కున్ తస్వ కియ్వల్ దివొసున్ నేటి వెలెటిర్ నా సంగ, ‘పర్బు! పర్బు! నీ పొరొడె మమొట్ గొస్టింగ్ వెహ్తొమ్ కి? నీ పొరొడె మమొట్ బూత్కున్ పూడి సీతొమ్ కి? అని నీ పొరొడె వెలె మయ్మతంగ్ కామ్క్ కీతొమ్ కి?’ ఇంజెర్ వెహంతెర్. ²³అస్కె వూర్ సంగ, ‘మిరట్ బూర్ ఆందిటొ నాకున్ టావ సెలె. కరెబలిర్నిట్! నా మునెతల్ సొడియట్’ ఇంజెర్ వెహంతొన్.

రండ్ తీర్క్‌నంగ్ రొహ్క్ దొహ్వలిర నమున

(లూక 6:47-49)

²⁴“అదెన్ సాటి నావంగ్ గొస్టింగ్ కేంచి, అవెన్ పియ్సి తాక్వల్ బండత్ పొరొ తన్వ రోన్ దొహ్వల్ గియన్ వాలె మాయ్నన్ మోడి మందంతొర్. ²⁵పిర్ వాత, ఊస వాత అని వడి-దూందడ్ గిర్ వాసి పాత. అద్ రోన్ మాత్రమ్ ఉల్టె మాయ్మకి. బారితెకె తాన బునది బండత్ పొరొ గట్ దొహ్చి మంత. ²⁶బతి నావంగ్ గొస్టింగ్ కేంచి, అవెన్ పియ్సి తాకొర్ వోర్, ఉస్కెత్ పొరొ తన్వ రోన్ దొహ్వల్ పిసన్ మోడి మందంతొర్. ^27-28పిర్ వాత, ఊస వాత అని వడి-దూందడ్ గిర్ వాసి పాత. తె వోర్ పిసల్ దొహ్త రోన్ పూరొ ఉల్టె మాసి, బొమిత్ మట్రమ్ ఆత” ఇంజెర్ యేసు తన వెహ్వలిక్ గొస్టింగ్ మహ్తొర్. వూర్ పర్జ కేంచి, బెయ్ గుల్ ఆతెర్. ²⁹బారితెకె యేసు, సాస్తిరిర్ వెహ్తపినయ్ వెహ్వక్‌నె బర్పుర్ అదికార్దె వెహ్తొర్.

పెర్స నొపితొర్ మాయ్నల్ చొకొట్ ఆయ్వల్

(మార్క్ 1:40-45; లూక 5:12-16)

¹అహన్ యేసు బోద వెహ్చి, గుటత్ పొరొడల్ బూడ్ రెయ్సి వానెకె, గుబ్డంగ్ గుబ్డంగ్ వెలె మాంది వోన్ పెజెయ్ వాసెర్ మత్తెర్. ²అస్కెనె అచనక్ వొరొర్ పెర్స నొపి వాలె మాయ్నల్ యేసున్ మునె ముర్-టొంగ్రంగ్ కొట్సి, “గురుజి! నీకున్ ఇస్టమ్ మత్తెకె, నాకున్ చొకొట్ కీసి సుదుడ్ కియ పరంతి”8:2 సుదుడ్ కియ పరంతి: ఇంతొర్ బారితెకె పెర్స నొపి వాలిర్కున్ యూదుల్క్ బే-సుదుడ్ ఆతెర్ ఇంజెర్ సమ్జె మాంతెర్. అని వూర్కున్ బాటె మాతపినయ్ ఇట్వక్‌నె నాటున్ బహ్రి ఇర్న్‌దిర్. కటొడలిర 13:46 ఇంజెర్ జుల్మ కీతొర్.³తె యేసు, “నీకున్ సుదుడ్ కియ్వల్ నాకున్ ఇస్టమె” ఇంజెర్ తన్వ కెయ్ చహ్చి, వోన్ ఇట్తొర్. తె యెంటనె వోన పెర్స నొపి కమి ఆత. ⁴అస్కె యేసు, “ఇద్ గొస్టి బోనె వెహ్మ. బతి నిమె కటొడనగ సొంజి తొహ.8:4 కటొడనగ సొంజి తొహ: మోసెన కానున్తున్ పియ్సి, పెర్స నొపి వాసి, చొకొట్ ఆతొర్ వోర్ కటొడనగ సొంజి, తొహ లాగర్. అస్కె కటొడల్ వోన్ పరిక్స కీసి, చొకొట్ ఆతొర్ ఇంజెర్ వొప లాగర్. అద్ ఆత పెజె సుదుడ్ ఆయ్లె మొక్ కండి కియ లాగర్. అస్కె వోర్ నాటె సొంజి, సమ్దిర్ బరొబర్ పిస వచొ. కటొడలిర 14:2,3,11; రెండవ ఉపదేస్ 24:8 అని సుదుడ్ ఆతొన్ ఇంజెర్ సమ్దిర్‌కున్ తొహ్లె, మోసెన కానున్తగ ఆగె సీత అద్ సమ్దొతున్ కియన” ఇంజెర్ హుకుమ్ సీతొర్.

నూర్ జన్క్ సిపాయిరొర్ అదికారిన బరొస

(లూక 7:1-10; యోహన్ 4:43-54)

⁵యేసు కపెర్నహోమ్ ఇన్వల్ చహర్తె సొత్త పెజె, నూర్ జన్క్ సిపాయిరొర్ వొరొర్ అదికారి ఆయ్వల్ కమండర్ యేసునగ వాతొర్. ⁶అని, “పర్బు! నావొర్ వొరొర్ సేవ్కల్ కెయ్-కాల్ అర్సి, తన్వ రోన్ బెయ్ దుక్సతె మీండ్సి మంతొర్. వోన్ చొకొట్ కీమ్” ఇంజెర్ జుల్మ కీతొర్. ⁷తె యేసు, “నన వాసి చొకొట్ కీంతొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁸బతి వోర్ కమండర్, “పర్బు! నిమె నావ రోన్ వాయ్లె, నన కామి సియొన్. నీవ సిరిప్ జబన్ సీతెకె ఆయర్. నా సేవ్కల్ చొకొట్ ఆంతొర్. ⁹బారితెకె, నన ఉండె వొరొర్ అదికారిన్ బూడ్ మన్వన ఆందున్. నా బూడ్ మన్వలిర్ సిపాయిర్ పొరొ నాకున్ అదికార్ మంత. నన వొరొన్, ‘సొన్’ ఇత్తెకె దాంతొర్. ఉండె వొరొన్, ‘వర్’ ఇత్తెకె వాంతొర్. అని నా సేవ్కన్, ‘ఇద్ కీమ్’ ఇత్తెకె కీంతొర్” ఇంజెర్ యేసున్ వెహ్తొర్.

¹⁰అవ్ గొస్టింగ్ కేంచి, యేసు గుల్ ఆతొర్. అని తన్వ పెజెయ్ వాయ్వలిర్ సంగ, “పూరొ ఇజ్రయేల్ పర్జతగ బోన్గనె వేన్ అచొర్ బరొస వాలెన్ సూడ్మకి. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. ¹¹నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, దుస్రొక్ జాతినల్ వెలెటిర్ సిడయింగ్, పొరయింగ్, కాల్వడ అని తలవడ బాజ్నల్ వాసి, అబ్రాహమ్, ఇసక్ అని యాకొబ్ ఇన్వలిర్ మా తొత్తుర్ సంగ స్వర్గ్‌న రాజ్నగ జర్గ్‌వల్ జేవున్తగ ఉదంతెర్. ¹²బతి తన్వ రాజ్నగ ఈసదార్క్ ఆయ్వలిర్ యూదుల్క్‌నగటల్ వెలెటిర్ తన్గ బరొస ఇర్వ కాడ్కి, వూర్కున్ బహ్రి లంగ్ సికటితగ వాడి సీంతొర్. అగ వూర్ ఆడ్సెర్, పల్క్ కొర్క్‌సెర్ మందంతెర్” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్. ¹³అని వోర్ కమండర్తున్ సంగ, “సొన్! నిమె బరొస కీత తీరె జర్గంత” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. అదె వకత్నె వోనొర్ సేవ్కల్ బర్పుర్ చొకొట్ ఆతొర్.

యేసు వెలెటిర్ లోకుర్కున్ చొకొట్ కియ్వల్

(మార్క్ 1:29-34; లూక 4:38-41)

¹⁴అద్ ఆత పెజె, యేసు పేతుర్త రోన్ సొత్తొర్ అని యెడ్కితె కటుల్ పియ్సి మన్వల్ పేతుర్త ఆతిహరెన్ సూడ్తొర్. ¹⁵అని తాన కెయ్దున్ వోర్ ఇట్నెకెన్ యెడ్కి సుటి కీత. తె అద్ బాయి తేచ్చి, వూర సర్బరెయ్ కియ్వల్ మొదొల్ కీత. ¹⁶పోడ్ద్ సొత్త పెజె, బూత్క్ సోప్రె మాతుర్ వెలెటిర్కున్ పర్జ యేసునగ పియ్సి వాతెర్. యేసు తన్వ గొస్టితెన్ అవ్ బూత్కున్ తెండ్సి పూడ్తొర్ అని యెడ్కి-దుక్ వాలిర్కున్ చొకొట్ కీతొర్. ¹⁷ఇదెన్ హిందల్, “మావ యెడ్కి-దుకున్ చొకొట్ కీతొర్. అని మావంగ్ దుక్సంగ్ బోగె మాతొర్”8:17 యెసయ 53:4 ఇన్వల్ యెసయ పర్‌వక్తల్ వెహ్త బగవంతన వచన్ పూరె మాత.

యేసున చర్న పియ్లె బతల్ సుటి కియ లాగర్?

(లూక 9:57-62)

¹⁸యేసు తన్ సిర్ముట్ మన్వల్ మాందితున్ సూడ్సి, తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ, “ఇద్ సమ్దుర్‌త హంద డర్డితె దాకట్ దెట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁹అదె గట్కతె వొరొర్ సాస్తిరి యేసునగ వాసి, “బోద గురు! నిమె బగ దాకి అగ నన గిర్ వాంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²⁰తె యేసు, “కోయ్లలిక్ మన్లె డోబ్రంగ్ మంతంగ్ అని పిటెన్ మన్లె గూడంగ్ మంతంగ్. బతి స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ మాత్రమ్ నరుమ్లె జాగ గిర్ సెలె” ఇంజెర్ వోన్ జవబ్ సీతొర్. ²¹ఉండె వొరొర్ సిస్యల్, “పర్బు! నా బాబొన జీవ సొన్వల్ గట్క కరుమ్ వాసెర్ మంత. వోర్ మార్త పెజె మాతి కీసి వాయ్లె, మొదొల్ నాకున్ సొంద సీమ్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²²తె యేసు, “సాతపినయ్ మన్వలిరె8:22 సాతపినయ్ మన్వలిరె: పర్బునగ బరొస ఇర్మకి వూర్, ఆత్మత రూప్నె సాతుర లెకతె వాంతెర్. 1వ యోహన్ 5:11 తమ్వుర్ సాతుర్కున్ మాతి కియ సీమ్. అని నిమె కోరుమ్ కియ్వక్ నా పెజెయ్ వర” ఇంజెర్ వోన్ జవబ్ సీతొర్.

యేసు వడి-దూందడున్ దమ్కి సియ్వల్

(మార్క్ 4:35-41; లూక 8:22-25)

²³అహన్ వెహ్చి వోర్ అని వోనుర్ సిస్యలిర్ రూకతగ ఉచ్చి సొత్తెర్. ²⁴అస్కె అచనక్ అద్ సమ్దుర్‌తగ బెయ్ డగుర్ తుపాన్ తేత్త. తె అద్ రూకతున్ హెల్వంగ్ జోర్తె పాసెర్ మత్తంగ్. బతి యేసు అద్ గట్కతె మస్త్ నరుమ్సెర్ మత్తొర్. ²⁵తె సిస్యలిర్ వోన్ కరుమ్ సొంజి, జోప్నల్ తెహ్చెర్, “పర్బు! మాకున్ బచి కీమ్. మమొట్ ముడుంగ్సెర్ మంతొమ్” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ²⁶తె యేసు, “యే, బరొస కమి వాలిర్నిట్! బారి వెరిసెర్ మంతిట్?” ఇంజెర్ వూర్కున్ ఇత్తొర్. అని తేచ్చి, అద్ తుపాన్తున్ అని అవ్ హెల్వన్, “దబ్ మంట్” ఇంజెర్ దమ్కి సీతొర్. తె యెంటనె అద్ తుపాన్ అని సమ్దుర్‌తంగ్ హెల్వంగ్ సమ్దొ సిమ్-సమ్ దబె మాతంగ్. ²⁷అద్ సూడ్సి, వూర్ సిస్యలిర్, “వేర్ బోర్ మందర్ బెహె? వేన గొస్టి వడి అని సమ్దుర్ గిర్ కేంచి తాక్సెర్ మంతంగ్!” ఇంజెర్ గుల్ ఆతెర్.

బూత్క్ సోప్రె మాతుర్కున్ చొకొట్ కియ్వల్

(మార్క్ 5:1-20; లూక 8:26-39)

²⁸యేసు అద్ సమ్దుర్‌తున్ హంద బాజ్ మన్వల్ గదరీన్ ఇన్వల్ యేరియతగ యెవ్తొర్. తె బూత్క్ సోప్రె మాసి మన్వలిర్ ఇవిర్ మాయ్నలిర్ వీచ్క్‌న జాగతల్ బహ్రి వాసి, వోన్ బేటె మాతెర్. వూర తాక్వల్ బెయ్ ఆడ్ముట్ మత్త కాడ్కి, అద్ సరియ్ బోరె సొన్వెకె సొందిర్. ²⁹అని వూర్ బూత్క్‌న సక్తితె, “బగవంతనొర్ మరిని! మా జోలిత్ బారి వాసెర్ మంతి? బగవంతల్ నేమి కీత వకత్ నింద్వక్ మనెకెన్, మాకున్ సిక్స కియ్లెక్ వాతియ్?” ఇంజెర్ జోర్తె కిలితెర్. ³⁰అద్ గట్కతె వూర్గటల్ జరసి లంగ్ పదిన డగుర్ మంద మేయ్సెర్ మత్త. ³¹తె అవ్ బూత్క్ యేసున్, “నిమె మాకున్ తెండ్సి పూడ్క ఇంద్కితె, అవ్ పదిన మందతగ సారి కీమ్” ఇంజెర్ జుల్మ కీతంగ్. ³²అస్కె యేసు అవెన్ సంగ, “సొంట్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. తె అవ్ వూర్గటల్ బహ్రి పెసిసి, పదిన మందతగ నేంగ్తంగ్. యెంటనె అద్ మంద పూరొ గుటత్ పొరొడల్ సడ్కల్ విచ్చెర్ సొంజి, సమ్దుర్‌తగ ముడుంగ్సి సాతంగ్. ³³తె అవ్ పదింగ్ మెహ్వలిర్ అగటల్ పరర్ ఆసి, చహర్తె సొంజి, అగ జర్గ్‌తంగ్ గట్నన్ బారెతె అని బూత్క్ సోప్రె మాతుర గొస్టి గిర్ కపుస్తెర్. ³⁴అద్ కేంచి అద్ చహర్తుర్ సమ్దిర్ గిర్ యేసున్ బేటె మాయన్ సాటి వాతెర్. అని వోన్ సూడ్సి, తమ్వ యేరియతున్ సుటి కీసి సొడియన ఇంజెర్ జుల్మ కీతెర్.

కెయ్-కాల్క్ అర్సి మన్వన్ యేసు చొకొట్ కియ్వల్

(మార్క్ 2:1-12; లూక 5:17-26)

¹తె యేసు రూకతగ ఉచ్చి, అద్ సమ్దుర్‌తున్ వీడ్సి తన్వ నాటె వాతొర్. ²అద్ వకత్నె కహితుర్, కెయ్-కాల్క్ అర్సి మన్వన్ చాప్రత పాడెతగ మీండుసి, యేసునగ పియ్సి వాతెర్. యేసు వూర బరొస సూడ్సి, వోర్ కెయ్-కాల్క్ అర్సి మన్వన్ సంగ, “నా మరి, నిమె దర్యమ్‌నె మన్. నీవంగ్ పాప్క్ మాపి ఆతంగ్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.³తె అద్ గొస్టి కేంచి కహితుర్ సాస్తిరిర్ తమ్వ మన్దె, “బగవంతన్ వేర్ రెహ్చి వడ్క్‌సెర్ మంతొర్!” ఇంజెర్ సోంచ్ కీతెర్. ⁴వూర్ తమ్వ మన్దగ బతల్ సోంచ్ కీసెర్ మంతెర్ ఇన్వడున్ యేసు కరి కీసి, “మీవ మన్దె బారి అహన్ సోంచ్ కీసెర్ మంతిట్? ⁵‘నీవంగ్ పాప్క్ మాపి ఆతంగ్’ ఇంజెర్ వెహ్వల్ హల్కొ కి, సెలెకె ‘నిమె తేచ్చి తాక’ ఇంజెర్ వెహ్వల్ హల్కొ? ⁶తెర్ బతి స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ పాప్కున్ మాపి కియ్వల్ అదికార్ ఇద్ దర్తురిత్ పొరొ మంత ఇన్వల్ మిరట్ కరి కియన” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అని కెయ్-కాల్క్ అర్సి మన్వన్ సంగ, “తేద! నీవ చాప్రతున్ పియ్సి రోన్ సొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁷అస్కె వోర్ మాయ్నల్ సప్నె తేచ్చి, తన్వ రోన్ సొత్తొర్. ⁸ఇద్ సూడ్సి, అగ మన్వల్ మాందితున్ బావ్-బక్తిత వెరె జోమె మాత. తె ఈతల్ అదికార్ మాయ్నన్ సియ్వల్ బగవంతన్ హేతు కీసెర్ డగుర్-పాన్ సీతెర్.

మత్తయిన్ యేసు కేయ్వల్

(మార్క్ 2:13-17; లూక 5:27-32)

⁹అగటల్ యేసు పెసిసి సొంజెర్ మనెకె, టెక్స వసులి కియ్వల్ కమ్రతగ ఉచ్చి మన్వల్ మత్తయిన్ సూడ్తొర్. వేర్ టెక్స వసులి కియ్వల్ ఆందుర్. వోన్ సంగ యేసు, “నా పెజెయ్ వర!” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. వోర్ మత్తయి తేచ్చి, వోన్ పెజెయ్ సొత్తొర్. ¹⁰తె యేసు మత్తయిన రోన్ జేవున్ కియ్లె ఉచ్చి మనెకె, వెలెటిర్ టెక్స వసులి కియ్వలిర్ అని పాపిర్ వాతెర్. అని వూర్, యేసు అని సిస్యలిర్ సంగ జేవున్ కియ్లె ఉత్తెర్. ¹¹ఇద్ సూడ్సి, పరిసయుల్క్ యేసునుర్ సిస్యలిర్ సంగ, “మీవొర్ గురుజి, టెక్స వసులి కియ్వలిర్ సంగ అని పాపిర్ సంగ ఉచ్చి బారి తింజెర్ మంతొర్?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ¹²అదెన్ యేసు కేంచి, “బేమరితె మన్వన్ వయ్దున జురత్ మందంత బతి, జీవత్ చొకొట్ మన్వన్ జురత్ మనొ. ¹³నన పాపిర్కున్ కేయ్లె వాతొన్ బతి, నియత్నుర్‌కున్ కేయ్లె వాయ్మకి. అదెన్ సాటి ‘నా సాటి బలిదాన్క్ సీమ్ట్ ఇన్వడున్ బద్లి, దుస్రుర్ పొరొ మిరట్ దయ తొహన ఇంజెర్ కోరంతొన్’.9:13 హోసెయ 6:6 ఇద్ గొస్టిత బావ్ బతల్ ఇన్వల్ మిరట్ సొంజి కరి కీమ్ట్” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్.

ఉపస్ పియ్వల్

(మార్క్ 2:18-22; లూక 5:33-39)

¹⁴అద్ ఆత పెజె, యోహన్ తెర్ సిస్యలిర్ యేసునగ వాసి, “మమొట్ అని పరిసయుల్క్ ఉపస్ పియంతొమ్. బతి నీవుర్ సిస్యలిర్ బారి ఉపస్ పియుర్?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్.

¹⁵తె యేసు, “నొవ్రల్ తన్వుర్ చుటల్-బందున్ తోడొ మనెకె, బోరె ఉపస్ పియుర్. అహ్నె నన గిర్ వీర్ సంగ మనెకె, వీర్ బారి ఉపస్ పియన? బతి బస్కెతె వోర్ నొవ్రన్ వూర్గటల్ జుల్మతె వోయ్వల్ గట్క వాంతయొ, అస్కె వూర్ ఉపస్ పియంతెర్” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్.

¹⁶అని, “బోరె గిర్ ఆయి, పడన కప్డి సర్తెకె పూన కపిడె అత్క్ వాట్సి కొటొర్. అహన్ కొట్తెకె అద్ అత్క్ పడన కప్డితున్ ఉండె ఇచుర్ అదిక్ సరుసంత. ¹⁷ఆంగుర్క్‌న పూన కల్ పడన తితితగ9:17 ఆంగుర్క్‌న పూన కల్ పడన తితితగ: ఇజ్రయేల్ దేస్నగ ఆంగుర్క్‌న పూన కల్దున్ రెహ్చి, ఉంది మోక తోల్ద పడన తితితగ వెడితెకె, తాన్గ వడి తయర్ ఆసి, తితితున్ పోకి కీసి, వొహంత. అదెన్ సాటి పూన కల్దున్ పూన తితితగనె వెడిన్దిర్. బారితెకె అద్ తితితున్ పోకి కీతెకె గిర్ వోరొ. బోరె వెడియొర్. ఉంది మోక వెడితెకె ఆంగుర్క్‌న పూన కల్ తితితున్ వొహంత. అదెన్ సాటి తాతొక్ ఆంగుర్క్‌న పూన కల్దున్ పూన తితితగన్ వెడియ లాగర్9:17 ఇద్ నమునత అర్తమ్: పడన బోదతున్ అని పూన బోదతున్ మీరి కియ వాయొ.” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

సాత పేడిన్ నేండుస్వల్

(మార్క్ 5:21-43; లూక 8:40-56)

¹⁸యేసు ఇహిన్ వడ్క్‌సెర్ మనెకెనె, యూదుల్క్‌నొర్ అదికారి వాసి ముర్-టొంగ్రంగ్ కొట్సి, “నావ మియడ్ ఇంకెనె మార్త. బతి నిమె వాసి నీవ కెయ్ తాన్ పొరొ ఇర్కితె అద్ పిసంత” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹⁹తె యేసు అని వోనుర్ సిస్యలిర్ వోర్ అదికారిన్ పెజెయ్ పెసితెర్.

²⁰అస్కె అచనక్ అగ, లంగ్ ఆసి బార (12) సాల్క్‌నల్ మన్వల్ బేమరి వాలె ఉంది వెయ్లొ మత్త. ²¹అద్ వెయ్లొ, “యేసున పాంగుడ కాటున్ ఇట్తెకె గిర్ ఆయర్ నన చొకొట్ ఆంతొన్” ఇంజెర్ తన్వ తన ఇత్త. అని సరియ్ సొన్వల్ యేసున పాంగుడ కాటున్ పెజెయె వాసి ఇట్త. ²²అస్కె యేసు పెజె మల్సి తాన్ సూడ్సి, “బాయి, గటి-దీర్యతె మన్. నీవ బరొసయె నీకున్ చొకొట్ కీత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అదె గట్కతె అద్ వెయ్లొ చొకొట్ ఆత.

^23-24అద్ ఆత పెజె యేసు వోర్ అదికారిన రోన్ యెవ్తొర్. పేడి సాత ఇంజెర్ రోత్ రొపొ ఆడ్సెర్, బోబ్లె మాసెర్ అని సులుడి వడుసెర్9:23-24 సులుడి వడుసెర్: యూదుల్క్‌న రివజున్ పియ్సి, దుక్సతున్ తొహ్లె సులుడి వడుసంతెర్. మన్వలిర్‌కున్ సూడ్తొర్. అని వూర్ సంగ, “ఇగెటల్ సొంట్! అద్ పేడి సాయ్మకి బతి, నరుమ్సెర్ మంత” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. తె అద్ కేంచి వూర్ కవ్సెర్, యేసున్ చేడి కీతెర్. ²⁵వూర్కున్ సారి కీత పెజె, యేసు రొపొ సొంజి, అద్ పేడిన కెయ్దున్ ఇట్తొర్. తె యెంటనె అద్ పేడి నేండ్త. ²⁶ఇద్ కబుర్ అద్ యేరియ పూరొ కప్త.

ఇవిర్ గుడ్డిర్‌కున్ నదుర్ సియ్వల్

²⁷యేసు అగటల్ పెసిసి సొనెకె, ఇవిర్ గుడ్డిర్, “దావిద్న కాన్‌దాన్తొని! మా పొరొ దయ తొహ” ఇంజెర్ కిలిసెర్ పెజెయ్ సొత్తెర్. ²⁸అని యేసు రోత్ రొపొ నేంగ్త పెజె, వూర్ గుడ్డిర్ వోన్గ సొత్తెర్. తె యేసు వూర్ సంగ, “నన మీకున్ చొకొట్ కియ పరంతొన్ ఇన్వల్ బరొస మీకున్ మంతకి?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె వూర్, “హో, పర్బు!” ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. ²⁹అస్కె యేసు వూరంగ్ కడ్కున్ ఇట్సి, “మీవ బరొస తీర్ మీకున్ జర్గి” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ³⁰అదె గట్కతె వూర్కున్ నదుర్ వాత. తె యేసు, “ఇద్ గొస్టితున్ మిరట్ బోనె వెహ్మట్” ఇంజెర్ దమ్కి సీతొర్. ³¹బతి వూర్ సొంజి, అద్ యేరియ పూరొ వోన గొస్టితున్ కపుసీతెర్.

³²యేసు అని వోనుర్ సిస్యలిర్ రోతల్ పెసిసి సొనెకె, బూత్ సోప్రె మాసి మన్వల్ మూకన్ కహితుర్ వోన్గ పియ్సి వాతెర్. ³³తె యేసు, అద్ బూతున్ తెండ్సి పూడ్త పెజె, వోర్ మూకల్ వడ్క్‌వల్ సురు కీతొర్. అద్ సూడ్సి, వూర్ మాంది బెయ్ గుల్ ఆసి, “ఈతల్ గట్న ఇంకె వేరి ఇజ్రయేల్‌తగ బస్కెన్ జర్గ్‌మకి” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ³⁴బతి పరిసయుల్క్, “వేర్, బూత్క్‌నొర్ రాజన మదత్నె అవ్ బూత్కున్ తెండ్సి పూడ్సెర్ మంతొర్” ఇంజెర్ యేసున్ బారెతె వెహ్తెర్.

పంట కొయ్వలిర్ బూయ్తలిర్

³⁵యేసు సునగోక్నగ బోద వెహ్చెర్, స్వర్గ్‌న రాజున్ బారెత చొకొట్న కబుర్ పచర్ కీసెర్, హర్ ఉంది చహర్ అని హర్ ఉంది నార్ తిరితొర్. అని పర్జత్ నడ్డుమ్ మన్వలిర్ హరియేక్ బేమరినె అని యెడ్కి-దుక్నె మన్వలిర్‌కున్ చొకొట్ కీసెర్ సొత్తొర్. ³⁶అస్కె గాయ్కి సెలొర్ అవ్ గొరెంగ్ బుజ్డె మాతపినయ్, పర్జతంగ్ గుబ్డంగ్ పరెసన్తె దిస్తంగ్. తె వూర్ పొరొ యేసున్ కివుల్ లాగ్త. ³⁷అస్కె తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ, “బెయ్ వెలె పంట కొయ్లెన్ వాత. బతి కొయ్వలిర్ బూయ్తలిర్ కమి మంతెర్. ³⁸తన్వ పంటతున్ కొయ్లె, బూయ్తలిర్‌కున్ రొహ ఇంజెర్ మాల్కల్ ఆయ్వల్ పర్బున్ పార్తన కీమ్ట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

అపొస్‌తుల్కున్ యేసు సారి కియ్వల్

(మార్క్ 3:13-19; 6:7-13; లూక 6:12-16; 9:1-6)

¹అని యేసు తన్వుర్ బార (12) జన్క్ సిస్యలిర్‌కున్ కేయ్సి, బే-సుదుడ్ వాలెక్ బూత్కున్ తెండ్సి పూడ్లె, హరియేక్ బేమరినె అని యెడ్కి-దుక్నె మన్వలిర్‌కున్ చొకొట్ కియ్లె అదికార్ సీతొర్. ²వూర్ బార జన్క్ సిస్యలిర్ ఆయ్వలిర్ అపొస్‌తుల్క్‌నంగ్ పొరొల్క్: సీమొన్, వేన్ పేతురు ఇంజెర్ కేయ్న్‌దిర్. అని వేనొర్ తముర్ ఆంద్రెయల్. యాకొబ్ అని వేనొర్ తముర్ యోహన్, వీర్ ఇవిర్తె జెబెదయినుర్ మర్క్ ఆందిర్.

³పిలిపు, బర్తలొమయి, తోమల్, టెక్స వసులి కియ్వల్ మత్తయి, ఆల్పయినొర్ మరి యాకొబు, తదయి ఇంజెర్ కేయ్వల్ లెబయి.

⁴కననియతొర్ సీమొన్, అని యేసున్ దోక సియ్వల్ ఇస్కరియోత్ నాట్నొర్ యూదల్.

⁵వీర్ బార (12) జన్క్ సిస్యలిర్‌కున్ పర్జతగ సొంట్ ఇంజి యేసు సారి కీసెర్ ఇహిన్ బోద వెహ్తొర్: “దుస్రొక్ జాతినంగ్ యేరియనగన్ ఆయి, సమరయ యేరియతంగ్ చహర్క్‌నగన్ ఆయి సొన్మట్. ⁶అవెన్ బద్లి, తప్సి సొత్తంగ్ గొరెన్ మోడి మన్వలిర్ ఇజ్రయేల్ పర్జతగన్ సొంట్. ⁷వూర్గ సొంజి, స్వర్గ్‌న రాజ్ కరుమ్ వాత ఇంజెర్ బోద వెహట్. ⁸అని యెడ్కి-దుక్నె మన్వలిర్‌కున్ చొకొట్ కీమ్ట్, సాతుర్‌కున్ నేండుసట్, పెర్స నొపితె మన్వలిర్‌కున్ సుదుడ్ కీమ్ట్ అని బూత్కున్ తెండ్సి పూడట్. మీకున్ పుకొట్ పుడ్త అదెన్ పుకొటె సీమ్ట్. ⁹సోనె, కూరతంగ్ కొతంగె ఆయి, సెలెకె తమతంగ్ కొతంగె ఆయి, మీవంగ్ కీసనగ ఇర్సి వోయ్మట్. ¹⁰మిరట్ యాత్ర కీనెకె, తెయ్లయ్ ఆయి, దుస్రొక్ పాంగుక్ ఆయి, చెపుల్క్ ఆయి, బెడ్డెయ్ ఆయి మీ సంగ వోయ్మట్. బారితెకె కామ్ కియ్వలిర్‌కున్ బూతి తప్వక్ పుట లాగర్.

¹¹“అని మిరట్ బదె చహర్దెన్ ఆయి, బదె నాటెన్ ఆయి సొత్తెకె, మీకున్ కరుమ్ కీనల్ బోర్ మంతొర్ ఇన్వల్ కరి కీసి, అగటల్ సొనల్ వేరి వోనయ్ రోన్ మందన. ¹²అద్ రోత్ రొపొ కొజి వాటన్ మునె, ‘సాంతి వాయి’ ఇంజెర్ అద్ రోతుర్కున్ దండొస్ దొసన. ¹³అద్ రోతుర్ మీకున్ కరుమ్ కీనల్ మందనిర్‌తె, మిరట్ వెహ్త సాంతి వూర్కున్ పుటంత. సెలెతె అద్ సాంతి మిహ్గ మల్సి వాంత. ¹⁴బతి బోరె మీకున్ కరుమ్ కియ్వెకెన్ ఆయి, సెలెకె మిరట్ వెహ్వలిక్ కేంజ్వెకెన్ ఆయి, వోర్ ఆతొన రోతల్ సెలెకె, వూర్ ఆతుర నాట్నల్ పెసినెకె, మీవంగ్ కాల్కున్ తుండ్త దుబ జడి కీసి10:14 మీవంగ్ కాల్కున్ తుండ్త దుబ జడి కీసి వరట్: యూదుల్క్ ఆయుర్ వూరంగ్ జాగనగ యూదుల్క్ సొత్తెకె, అవెనల్ వీడ్సి సొనెకె తమ్వంగ్ కాల్కున్ అని పాంగుకున్ తుండ్త దుబ జడి కీందిర్. బారితెకె దుస్రుర్ అని వూర జాగ గిర్ అస్ట్ బస్ట్ ఆత ఇంజెర్ సమ్జె మాందిర్. బూర్తె యూదుల్క్ బగవంతన కబుడున్ వొపురొ, వూర్కున్ యేసు గిర్ తన్వుర్ సిస్యలిర్ అహ్నె కియన ఇంజెర్ వెహ్చెర్ మంతొర్. బారితెకె బగవంతల్ తమ్వంగ్ పాప్కున్ చుక్ చుకె మాయుర్ వూర్కున్ అస్ట్ బస్ట్ ఆతెర్ ఇంజెర్ సమ్జె మాంతొర్ అని సిక్స కీంతొర్. వరట్” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ యేసు వెహ్తొర్. ¹⁵“తస్వ కియ్వల్ దివొసున్ నేటి, సొదొమ అని గొమొర నగుక్నుర్‌కున్ వాత సిక్స10:15 పుట్‌గడ్మి 19:23-29 వొర్చ్‌నల్ మందర్ బతి, అద్ నాటున్ వాయ్వల్ సిక్స, వోర్చ పర్వక్ మందంత. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్ ఇంజి, మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

సిస్యలిర్‌కున్ యేసు హిమత్ వెహ్వల్

(మార్క్ 13:9-13; లూక 21:12-17)

¹⁶“కేంజట్! లాండిగలికున్ నడ్డుమ్ గొరెన్ సారి కీతపినయ్ మీకున్ ఆతుర్ మాయ్నలిర్ నడ్డుమ్ సారి కీసెర్ మంతొన్. అదెన్ సాటి తరస్కున్ దాత్ గియన్తె అని పారెవత్ దాత్ కపట్ సెల్వక్ మందన. ¹⁷బతి ఆతుర్ మాయ్నలిర్ బారెతె దిహన్తె మంట్. వూర్ మీకున్ అదికారిరంగ్ కచురినగ హవ్లి కీంతెర్ అని తమ్వంగ్ సునగోక్నగ మీకున్ చాటల్క్‌నె పాయుసంతెర్. ¹⁸మిరట్ నా సిస్యలిర్ ఆత కాడ్కి, మీకున్ రాజలిర్ మునె, అదికారిర్ మునె యెరిసెర్ వోసి నిపుసంతెర్. అస్కె మోక పుడ్త ఇంజి, రాజలిర్కున్ అని దుస్రొక్ జాతినుర్కున్ నా బారెత చొకొట్న కబుర్ వెహన. ¹⁹అచొరె బతి వూర్ మునె బతల్ వడ్కన అని బహన్ వడ్కన ఇంజెర్ పరెసన్ ఆయ్మట్. అద్ గట్కతె బతల్ వడ్కన ఇన్వల్ మీకున్ అందంత. ²⁰బారితెకె, అద్ గట్కతె వడ్క్‌వలిర్ మిరట్ ఆయ్విట్ బతి, మీ బాబొ బగవంతలె తన్వ ఆత్మతె మీ సంగ వడ్కుసంతొర్. ²¹మాయ్నలిర్ తమ్వుర్ తాదల్-తమున్, అహ్నె బాబుర్ తమ్వుర్ మర్కున్ మరన్ ఆయ్లె హవ్లి కీంతెర్. అని మరి-మియడ్ తమ్వుర్ అవల్-బాబొన్ ఉల్ట ఆసి వూర జీవ యేతుసంతెర్. ²²నావుర్ బక్తలిర్ ఆత కాడ్కి,10:22 నావుర్ బక్తలిర్ ఆత కాడ్కి: గ్రీకు బాసతగ, ‘నా పొరొల్దున్ హిందల్’ ఇంజెర్ మందంత. మీకున్ సమ్దిర్ పసంద్ కియుర్. బతి ఆక్రి వేరి సోసి కియ్వన్ బగవంతల్ బచి కీంతొర్. ²³వూర్ మీకున్ ఉంది చహర్తె తక్‌లిబ్ సీతెకె, ఉండె ఉంది చహర్తె పరర్ ఆసి సొంట్. ఇజ్రయేల్ దేస్నంగ్ సమ్దొ చహర్క్ తిరిసి నా బారెతె వెహ్వక్ మనెకెన్, స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ ఆయ్వన నన మల్సి వాంతొన్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్ ఇంజి, వెహ్చెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

²⁴“సిస్యల్ తన్వొర్ గురున్ తెర్ డగుర్ ఆయ పరొర్. అహ్నె దాసి మాల్కన్ తెర్ డగుర్ ఆయ పరొర్. ²⁵తె సిస్యల్ తన్వొర్ గురున్ మోడి, అహ్నె దాసి తన్వొర్ మాల్కన్ మోడి, ఆతెకె గిర్ మస్త్ ఆంత. రోతొర్ మాల్కల్ ఆయ్వల్ నాకునె బూత్క్‌నొర్ రాజల్ ఆయ్వల్ బయల్-జెబుల్ ఇంజెర్ కేయంతెర్ తె, అద్ రోతుర్ ఆయ్వలిర్ మీకున్‌తె ఉండె వెలె కరబ్నంగ్ పొరొల్క్‌నె కేయంతెర్.

బగవంతన్ వెరిసి తాకట్

(లూక 12:2-7)

²⁶“అదెన్ సాటి మిరట్ వూర్కున్ వెరిమట్. ముచ్‌చి ఇర్తంగ్ అవ్ అని మకుసి ఇర్తంగ్ అవ్ సమ్దొ గిర్ తాత్కర్ దిస్నల్ ఉంది వకత్ వాసెర్ మంత. ²⁷నన మీ సంగ సికటితె వెహ్వలికున్ వేడ్చితె సమ్దిర్‌కున్ వెహట్. మీకున్ కుసయె వెహ్తంగ్ అవెన్ రొహ్క్‌నంగ్ చత్కున్ పొరొ తెర్గ్‌సి పచర్ కీమ్ట్. ²⁸అని పరన్తున్ జక పర్వ సొంజి, మేందొడున్ జక్వలిర్‌కున్ మిరట్ వెరిమట్. బతి పరన్తున్ అని మేందొడున్ గిర్ పాతడ్తగ వాట్సి, నాసెడమ్ కియ పర్వల్ బగవంతన్ వెరియట్. ²⁹రండ్ కొట్క పిటెన్ ఉంది కొతత్ సాటి వొమురియ్? తప్వక్ వొమంతెర్! తెర్ బతి అవెనల్ ఉంది గిర్ మీ స్వర్గ్‌నొర్ బాబొన ఆగె సెల్వక్ దర్తురిత్ పొరొ అరొ. ³⁰అని మీవ తలతగ మన్వలిక్ సమ్దొ కెల్క్ గిర్ కహ్చి మంతంగ్. ³¹బెయ్ వెలె కొట్క పిటెన్ తెర్ బగవంతన నదుడె మిరట్ అదిక్ విలువతుర్ ఆందిట్. అదెన్ సాటి వెరివక్నె మంట్.

దుస్రుర్ మునె యేసున్ బారెతె వొప్వల్

(లూక 12:8-9)

³²“పర్జత్ మునె నా బారెతె వొప్వన్, స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ నా బాబొన్ మునె నన గిర్ వోన్ వొపంతొన్. ³³బతి పర్జత్ మునె, నా బారెతె వొపొర్ వోన్, స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ నా బాబొన్ మునె నన గిర్ వొపొన్.

యేసునొర్ బక్తల్ తక్‌లిబ్కున్ వోర్చ లాగర్

(లూక 12:51-53; 14:26-27)

³⁴“నన దర్తురిత్ పొరొ సాంతి సియన్ సాటి వాతొన్ ఇంజెర్ సోంచ్ కియ్మట్. సాంతితున్ బద్లి తల్వర్ ఇన్వల్ తక్‌లిబునె పియ్సి వాతొన్. ^35-36ఇత్తెకె, మరి బాబొన్ ఉల్ట, మియడ్ అవన్ ఉల్ట అని కోర్యడ్ పోరడున్ ఉల్ట ఆనల్ కీంతొన్.10:35-36 మీక 7:6 వొరొర్ మాయ్నన్ వోన రోతురె వెలె పగ-దార్క్ ఆంతెర్. ³⁷తన్వుర్ అవల్-బాబొనె ఆయి, తన్వుర్ మరి-మియడునె ఆయి, నాకున్ తెర్ అదిక్ పెర్మ కీనుర్తె, వోర్ నా పెజెయ్ వాయ్లె కామ్ సియొర్. ³⁸తన్వ తన దుక్సంగ్-తక్‌లిబ్క్ ఇన్వల్ మొదున్ కాంచి, నా సంగ వాయొర్ వోర్ నాకున్ కామి సియొర్. ³⁹తన్వ జీవతున్ బచి కీక ఇన్వల్, తాన్ సుటి కియ లాగర్. బతి నా సాటి తన్వ జీవతున్ సుటి కియ్వల్, తాన్ దకుస పరంతొర్.

నియత్నొన్ పుట్వల్ పండి

(మార్క్ 9:41)

⁴⁰“మీకున్ కరుమ్ కియ్వల్, నాకున్ గిర్ కరుమ్ కీంతొర్. నాకున్ కరుమ్ కియ్వల్, నాకున్ రొహ్తొర్ వోర్ బాబొన్ గిర్ కరుమ్ కీంతొర్. ⁴¹వొరొర్ మాయ్నల్ పర్‌వక్తన్ మాని కీసి కరుమ్ కీనుర్తె, వోర్ పర్‌వక్తన్ పుట్వల్ పండియ్ వేన్ గిర్ పుటంత. అని బోరె ఆయి నియత్నొన్ మాని కీసి కరుమ్ కీనుర్తె, వోర్ నియత్నొన్ పుట్వల్ పండియె, వేన్ గిర్ పుటంత. ⁴²అని బోరె ఆయి, నా సిస్యలిర్ ఇంజెర్ మీకున్ చంబుమెన్ కినన్ యేర్ సీనుర్ తెర్, వోన్ తప్వక్ తాన పండి పుటంత. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్.

యోహన్ తన్వుర్ సిస్యలిర్‌కున్ యేసునగ సారి కియ్వల్

(లూక 7:18-35)

¹యేసు తన్వుర్ బార జన్క్ సిస్యలిర్‌కున్ అహన్ ఆగె సియ్వల్ ఆత పెజె, అద్ యేరియతంగ్ సమ్దొ చహర్క్‌నె బోద వెహ్లె అని పచర్ కియ్లె అగటల్ పెసితొర్. ^2-3టానెతగ కోండె మాసి మన్వల్ బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్ అవ్ కిరిస్తు కియ్వలిక్ కామ్కున్ బారెతె కేంజ్తొర్. అని తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ, “‘వాయ్లె మన్వల్ బచి కియ్వని11:2-3 బచి కియ్వని: తమ బచె మాయ్లె, బగవంతల్ నేమి కీతొర్ రాజల్ ఆయ్వల్ కిరిస్తున్ సాటి యూదుల్క్ సూడ్సెర్ మత్తెర్. నిమెయ్ ఆంది కి? సెలెకె మమొట్ ఉండె వొరొన్ సాటి సూడ్సెర్ మంద లాగర్?’ ఇంజెర్ వోన్ పూసి కీమ్ట్” ఇంజి యేసునగ రొహ్తొర్. ^4-5తె యేసు వూర్ సంగ, “గుడ్డిర్ సూడ్సెర్ మంతెర్. లేంగ్డలిర్ తాక్సెర్ మంతెర్. పెర్స నొపినుర్ చొకొట్ ఆసెర్ మంతెర్. చెవ్డిర్ కేంజ పర్సెర్ మంతెర్. సాతుర్ నేండ్సెర్ మంతెర్. గరిబ్క్ చొకొట్న కబుర్ కేంచెర్ మంతెర్. ఇహిన్ కడ్క్‌నె సూడ్తన్ అని కెవ్క్‌నె కేంజ్తన్ మిరట్ మల్సి సొంజి, యోహన్తున్ వెహట్. ⁶అహ్నె నా బారెతె అనమిన ఆయొర్ వోర్ ఆసిర్‌వాద్ యేతంతొర్ ఇంజి, వోన్ వెహట్” ఇంజెర్ వూర్కున్ జవబ్ సీతొర్.

⁷యోహన్ సారి కీతుర్ వూర్ మల్సి సొత్త పెజె, యేసు అగ మన్వల్ మాందితున్ సంగ యోహన్తున్ బారెతె, “బోడి గుటనెకె మిరట్ బాతొన్ సూడన్ సాటి సొత్తిట్? వడిదె హికె-హకె మెలివల్ జాడిత గున్తున్ దాత్నొన్ సూడ్లెతె సొన్మకి కి? ⁸ఆతొన్ సూడ్లె ఆయ్వెకె ఉండె బాతొన్ సూడ్కొమ్ ఇంజెర్ సొత్తిట్? సోబతంగ్ పాంగుక్ పోండ్తొన్ సూడ్లె సొత్తిట్ కి బతల్? సెలె, సుక్-బోగ్నె పిసెర్ సోబతంగ్ కప్డింగ్ కెర్వలిర్ రాజలిర్ మన్వలిక్ మహల్క్‌నగ మందంతెర్! ⁹తె బతతున్ సాటి సొత్తిట్? మిరట్ పర్‌వక్తన్ సూడన్ సాటినె సొత్తిట్ ఇంజెర్ నన ఇంతొన్. వోర్ పర్‌వక్తన్ తెర్ డగుర్ ఆందుర్. ¹⁰వేర్ యోహన్తున్ బారెతె గ్రంత్‌నగ, ‘ఇచుల! నావొర్ కబ్రియన్ నీకున్ తెర్ మునె రొహంతొన్. వోర్ నీ సాటి సరి తయర్ కీంతొర్’11:10 మలాకి 3:1 ఇంజెర్ లిహి కీసి మంత.

¹¹“దునియతుర్ సమ్దిర్‌గటల్11:11 దునియతుర్ సమ్దిర్‌గటల్: వెయ్లొక్ మియ్తుర్‌గటల్ ఇంజెర్ గ్రీకు బాసతగ మంత. బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్తున్ తెర్ డగుర్ బోరె సెలొర్. బతి స్వర్గ్‌న రాజున్ రొపొ చుడుర్ ఆసి మన్వల్,11:11 స్వర్గ్‌న రాజున్ రొపొ చుడుర్ ఆసి మన్వల్: ఇత్తెకె తమ్వంగ్ దిల్క్‌నగ బగవంతల్ రాజ్ తాకుస్లె వొప్తుర్. యోహన్తున్ తెర్ డగుర్ ఆంతొర్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. ¹²బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్ పచర్ కియ్వల్ సురు కీతొర్. అగటల్ నేండ్ వేరి బావ్-బక్తి వాలిర్ జుల్మతె స్వర్గ్‌న రాజ్నగ నేంగ్లె, కోసిద్ కీసెర్ మంతెర్. ¹³మోసెన కానున్తగ అని తొత్తుర్ పర్‌వక్తలిర్ సమ్దిర్ గిర్ ఇద్ గట్కతున్ బారెతె యోహన్ వానల్ వేరి వెహ్తెర్. ¹⁴నన వెహ్వడున్ బరొస కీకొమ్ ఇంద్కిట్‌తె, బవిసత్నె వాయ్లె మన్వల్ యేలియ పర్‌వక్తల్ వేర్ యోహనె ఆందుర్. ¹⁵ఇదెన్ అర్తమ్ కియన ఇంద్కిట్‌తె, చొకొట్ కేంచి తేన్ బారెతె సోంచ్ కీమ్ట్! ^16-17ఇద్ పిడితుర్కున్ బాతుర్ సంగ నిపుసి బేద్-బావ్ తొహ్క? వూర్ బోన్ దాత్ మంతెర్? ఇత్తెకె బాజర్తె ఉచ్చి,

‘మమొట్ మీ సాటి సులుడి ఉహ్క్‌తొమ్. బతి మిరట్ యేంద్మకి.

మమొట్ సాతొన్ సాటి పాట వార్తొమ్. బతి మిరట్ ఆడ్మకి’

ఇంజెర్ వడ్క్‌వలిర్ చుడుక్ కాండిర్ దాత్ మంతెర్. ¹⁸బారితెకె యోహన్ వాసి, తిన్వక్ అని ఉన్వక్ మత్త కాడ్కి, ‘వోన్ బూత్ సోప్రె మాత’ ఇంజెర్ మిరట్ ఇంతిట్. ¹⁹అని స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ తింజెర్ అని ఉంజెర్ వాత కాడ్కి, ‘ఇచుల వేర్ పుదెలల్, కల్-పిదెడల్, టెక్స వసులి కియ్వలిరొర్ అని పాపిరొర్ సోప్తల్’ ఇంజెర్ మిరట్ ఇంతిట్. బతి బగవంతన బుది-గియన్తున్ పియ్సి తాక్వలిర్, అద్ బుది-గియన్ సతెమ్ ఆంద్ ఇంజి, నిరుపన్ కీంతెర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

బగవంతల్ తస్వ కియ్వల్ దినమున్ నేటి వాయ్వల్ సిక్స

(లూక 10:13-15)

²⁰యేసు బచొంగ్ మయ్మతంగ్ కామ్క్ కీతెకె గిర్ బతి, చహర్తగ మన్వలిర్ కహితుర్ తమ్వంగ్ పాప్కున్ బారెతె చుక్ చుకె మాయ్మకి అని తమ్వ మన్దున్ మార్యుస్‌మకి. తె వూర్కున్ ఇహిన్ దమ్కి సీతొర్: ²¹“రేయ్! కొరజీన్ అని బెత్సయిద చహర్క్‌నుర్‌నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. మీ నడ్డుమ్ కీతంగ్ మయ్మతంగ్ కామ్క్, తూరు అని సీదొన్ చహర్క్‌నె కియ్మడ్ ఇత్తెకె, వూర్ బస్కెయొ తమ్వంగ్ పాప్క్‌నల్ చుక్ చుకె మాసి, వూర్ తమ్వ మేందొడగ బుయ్లి పోతెంగ్ గూండి కీందిర్ అని తలత్ పొరొ నీర్ వాట్న్‌దిర్.11:21 వూర్ తమ్వ మేందొడగ బుయ్లి పోతెంగ్ గూండి కీందిర్ అని తలత్ పొరొ నీర్ వాట్న్‌దిర్: తొలె తన్వ దుక్సతున్ దుస్రుర్‌కున్ తొహ్లె, ఇహిన్ కీందిర్.²²నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, తస్వ కియన్ నేటి, మీకున్ వాయ్వల్ సిక్సతున్ తెర్ తూరు అని సీదొన్‌తుర్కున్ వాయ్వల్ సిక్స సోసి కీనల్ మందంత. ²³రేయ్! కపెర్నహోమ్ చహర్తుర్‌నిట్! మీకున్ స్వర్గ్‌నగ మాన్ పుటంత ఇంజెర్ సోంచ్ కియ్మట్. బూడ్ సాన లోకమ్నగ అరంతిట్. మిహ్గ కియ్వలిక్ మయ్మతంగ్ కామ్క్ సొదొమ ఇన్వల్ నగుడె కియ్మడ్ ఇత్తెకె, అద్ నేండ్ వేరి గిర్ నిల్సి మందు. ²⁴తస్వ కియన్ నేటి మీకున్ వాయ్వల్ సిక్సతున్ తెర్, సొదొమ నగుడున్ వాత సిక్స11:24 పుట్‌గడ్మి 19:23-29 సోసి కీనల్ మందంత ఇంజి, మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

అవితుర్ వూర్కున్ ఆరమ్ సియ్వల్

(లూక 10:21-22)

^25-26అద్ గట్కతె యేసు, “బాబ! నిమె దర్తురిత్ అని హాబడున్ మాల్కని ఆంది. నీకున్ సమ్దొత్ పొరొ అదికార్ మంత. నిమె తెలివి అని గియన్ వాలిర్కున్ ఇవ్ గొస్టింగ్ బహ్రి అరుస్వక్‌నె, చుడుర్-కాండిర్ దాత్ మన్వలిర్‌కున్ ఇవెన్ వెహ్చి తొహ్తి. యే బాబ! అహన్ కియ్వలె నీవ ఇచ ఆంద్. అదెన్ సాటినె నీకున్ పార్తన-వింతి కీసెర్ మంతొన్. ²⁷నా బాబొ సమ్దొతున్ నా కెయ్దె సీతొర్. బాబొన్ తపుసి మరి ఆయ్వల్ నా బారెతె బర్పుర్ బోనె టావ సెలె. అహ్నె మరిన ఆయ్వల్ నాకున్ తపుసి, బాబొ బోర్ ఇన్వల్ బోనె టావ సెలె. అని మరి ఆయ్వల్ నన బాబొన్ బారెతె బోన్తె వెహ్చి-తొహ్లె పసంద్ కీంతొనొ, వూర్కున్ గిర్ బాబొ టావయె” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

²⁸అస్కె యేసు, “వెలె తక్‌లిబ్‌నె వజన్ తోచ్చి తాక్వలిర్ దునియతుర్ లోకుర్నిట్! మిరట్ సమ్దిర్ నహ్గ వరట్. నన మీకున్ ఆరమ్ సీంతొన్. ^29-30నావ జువ మిరట్ కాంచి, నహ్గటల్ కరియట్. నన సాంతి వాలెన అని చుడుర్-పాన్దె మన్వన ఆందున్. బారితెకె నావ జువ హల్కొ మందంత. అని తాన వజన్ గిర్ వెలె కమి మందంత. ఇదెన్ హిందల్ మీకున్ ఆరమ్ పుటంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

యేసున్ సవల్ పూసి కియ్వల్

(మార్క్ 2:23-28; లూక 6:1-5)

¹ఉంది ఆరమ్న దివొసున్ నేటి యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ, పంట మన్వలిక్ వహుక్నల్ వీడ్సెర్ మత్తొర్. అస్కె తన్వుర్ సిస్యలిర్ ఇచుంగ్సి కొయ్సి తిన్వల్ సురు కీతెర్. ²అద్ సూడ్సి కహితుర్ పరిసయుల్క్, “ఆరమ్న దివొసున్ బారెత హుకుమున్ పియ్సి, కియ్వ అద్ కామున్ నీవుర్ సిస్యలిర్ బారి కీసెర్ మంతెర్?”12:2 ఆరమ్న దివొసున్: బగవంతల్ వెహ్తపినయ్ యూదుల్క్ ఉంది వార్దున్ రొపొ ఉంది దియ, సబత్ ఇంజి, అద్ నేటి కామ్క్ ఆపుసి ఆరమ్ కీందిర్. వూర్ సేంగంగ్ ఊస్క్‌సి తిన్వడున్ కామ్ ఇంజెర్ యూదుల్క్ సోంచ్ కీందిర్. ఇంజెర్ యేసున్ పూసి కీతెర్. ^3-4తె యేసు, “దావిద్ రాజల్ అని వోనుర్ సోప్తలిర్ కరుసాతెర్. అస్కె, బగవంతన పార్తన-వింతి కియ్వల్ డేరతగ వోర్ సొత్తొర్. అని కటొడలిర్ ఆయ్వ, బోరె తిన్లె హక్ సెలె అవ్ నివొద్నంగ్ సారింగ్ తెండ్సి, తన తితొర్ అని తన్వ సంగ మన్వలిర్‌కున్ గిర్ సీతొర్ ఇన్వల్ మిరట్ దర్మ-గ్రంత్‌నగ వాచి కియ్మకి కి బతల్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁵అని, “అచొరె ఆయ్వ మందిర్తగ ఆరమ్న దివొసున్ నేటి వంత్ పియ్సి సేవ కియ్వలిర్ కటొడలిర్ అంటిత్ కామ్ కియ వచొ. అద్ తప్ ఆయొ ఇన్వల్ మోసెన కానున్తగ మంత. అదెన్ మిరట్ వాచి కియ్మకి కి బతల్? ⁶అద్ మందిర్తున్ తెర్ డగుర్ వాలె ఇగె మంతొర్ ఇంజెర్ మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్. ⁷‘నా సాటి బలిదాన్క్ సీమ్ట్ ఇన్వడున్ బద్లి, దుస్రుర్ పొరొ మిరట్ దయ తొహన ఇంజెర్ కోరంతొన్’12:7 హోసెయ 6:6 ఇన్వల్ వచన్త అర్తమ్ కరె మాసి మన్మడ్ ఇత్తెకె, మిరట్ బోల-పాన్దె మన్వలిర తస్వ కీసి మన్విట్. ⁸బతి ఇద్ ఆరమ్న దివొసున్ పొరొ స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ మాల్కల్12:8 మాల్కల్: ఇత్తెకె బతల్ కియన అని బతల్ కియ్వ ఇన్వల్ అదికార్ వోన కెయ్దె మందంత. ఆసి మంతొర్” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్.

కెయ్ అర్సి మన్వన్ చొకొట్ కియ్వల్

(మార్క్ 3:1-6; లూక 6:6-11)

⁹అని యేసు అగటల్ పెసిసి, వూర సునగోగ్నగ సొత్తొర్. ¹⁰అగ రొపొ కెయ్ అర్సి మన్వల్ వొరొర్ మాయ్నల్ మత్తొర్. యేసున్ పొరొ కసుర్ వాటన ఇంజెర్ సూడ్సెర్ మన్వలిర్ పరిసయుల్క్, “వేర్ మాయ్నన్ ఆరమ్న దివొసున్ నేటి చొకొట్ కియ్వల్ నాయమె ఆంద్ ఇంతి కి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ¹¹తె యేసు వూర్ సంగ, “మిహ్గటల్ బోనె ఆయి ఉంది గొరె మంత ఇంటు. అద్ ఆరమ్న దివొసున్ నేటి డొడొతగ అర్తెకె, తాన్ పొరొ తెండ్విటియ్? తప్వక్ తెండంతిట్! ¹²అద్ గొరెత్ తెర్ మాయ్నల్ బెయ్ వెలె విలువతొర్ ఆందుర్. అదెన్ సాటి ఆరమ్న దివొసున్ నేటి మాయ్నన్ చొకొట్ కియ్వల్ నాయమె ఆంద్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹³అని కెయ్ అర్సి మన్వన్ సంగ, “నీవ కెయ్ చహ” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. తె వోర్ కెయ్ చహ్నెకెనె, వోన ఉండె ఉంది కెయ్దున్ మోడి బర్పుర్ చొకొట్ ఆత. ¹⁴బతి వూర్ పరిసయుల్క్ బహ్రి సొంజి, యేసున్ జకన ఇంజెర్ పిలన్ వాట్తెర్. ¹⁵తె యేసు అద్ కరి కీసి, అద్ సునగోగ్నల్ సొడితొర్. వోన్ పెజెయ్ వెలె మాంది సొత్తెర్. వూర్గటల్ బేమరినె మన్వలిర్ సమ్దిర్‌కున్ చొకొట్ కీతొర్. ¹⁶అని, “నా బారెతె బోనె వెహ్మట్” ఇంజెర్ దమ్కి సీతొర్. ¹⁷యెసయ పర్‌వక్తన్ తోడొ బగవంతల్ లిహి కియుస్తంగ్ వచన్క్ పూరె మాయన్ సాటి అహన్ జర్గ్‌త.

¹⁸“ఇచుల! వేర్ సేవ్కన్ నన నేమి కీతొన్. వేన్ హిందల్ నాకున్ వెలె ఆనంద్ లాగ్సెర్ మంత. వేర్ లాడ్నొర్ సేవ్కన్ పొరొ నా ఆత్మతున్ ఇరంతొన్. వేర్ దుస్రొక్ జాతినుర్కున్ నాయమున్ బారెతె పచర్ కీంతొర్. ¹⁹వేర్ జగ్డ కియొర్ సెలెకె జోర్తె కిలియొర్. అని వేన లేంగ్ గిర్ బాజర్క్‌నగ బోనె కేంజ వాయొ. ²⁰నాయ్దున్ మెయుస్నల్ వేరి కమ్-జొర్ వాలిర్కున్ బూడ్ అరుస్వక్ మందంతొర్. అని జిగి సెలె వూర్ పొరొ దయ తొహంతొర్.12:20 కమ్-జొర్ వాలె జాడితున్ ఉరుసొర్. అని మల్‌లెన్ ఆయ్వల్ డివెత వాతితున్ పిహొర్.²¹అని వేన పొరొడగ దుస్రొ జాతితుర్ బరొస అని ఆస ఇరంతెర్”12:21 యెసయ 42:1-4

ఇంజెర్ మంత.

బూత్క్ సోప్రె మాసి మన్వల్ మూకన్ చొకొట్ కియ్వల్

(మార్క్ 3:20-30; లూక 11:14-23; 12:10)

²²అస్కెన్ కహితుర్, బూత్ సోప్రె మాసి, గుడ్డి అని మూకల్ ఆసి మన్వన్ వొరొన్ యేసునగ పియ్సి వాతెర్. వోన్ యేసు చొకొట్ కీతొర్. తె వోర్ సూడ్వల్ అని వడ్క్‌వల్ సురు కీతొర్. ²³అద్ సూడ్సి మాంది సమ్దిర్ గుల్ ఆసి యేసున్ బారెతె, “వేర్ మోక దావిద్న కాన్‌దాన్తొర్ ఆందురొయ్ బతలొ?” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ²⁴బతి బస్కెతె పరిసయుల్క్ అదెన్ బారెతె కేంజ్తెరొ, అస్కె, “ఎహె! వేర్తె బూత్క్‌నొర్ రాజల్, బయల్-జెబుల్త12:24 ఇత్తెకె సయ్తన్‌త ఉండె ఉంది పొరొల్ ఆంద్. సక్తితెన్ బూత్కున్ తెండ్సి పూడ్సెర్ మంతొర్” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ²⁵తె యేసు వూర మన్ద సోంచున్ కరి కీసి, “బదె మని ఉంది రాజ్ తన్వ తనయ్ ఉల్ట ఆసి, పాకె మాయర్తె, అద్ నాసెడమ్ ఆంత. హర్ చహర్తుర్ సెలెకె హర్ రోతుర్ తమ్వ తమ ఉల్ట ఆసి, పాకె మానిర్తె, అద్ చహర్ అని రోన్ నాసెడమ్ ఆంత. ²⁶తె సయ్తన్ తన్వ తనకునె బయ్మన్ ఆసి తెండ్సి పూడనుర్ తె, వోన రాజ్ బహన్ నిల పరర్? అసలె నిల పరొ! ²⁷నన మోక బయల్-జెబుల్త సక్తితె బూత్కున్ తెండ్సి పూడంతొన్ బెహెతె, మీ లోకుర్ బోన సక్తితె అవెన్ తెండ్సి పూడ్సెర్ మంతెర్? మిరట్ ఇన్వల్ తప్ ఆంద్ ఇంజెర్ మీవురె నిరుపన్ కీసెర్ మంతెర్. ²⁸మోక నన బగవంతన ఆత్మత సక్తితె ఇవ్ బూత్కున్ తెండ్సి పూడ్సెర్ మంద్కతె, బగవంతన రాజ్ మిహ్గ వాసిన్ మంత ఇంజెర్ కరి కీమ్ట్. ²⁹బోరె ఆయి వొరొర్ సక్తివంతన రోతగ లూటి కియ్లె సొందన ఇత్తెకె, వోన్ మొదొల్ దొహ్చి వాట బీగర్ వోన రోతున్ లూటి కియ పరొర్. వోన్ మొదొల్ దొహ్తెకెనె, అద్ రోతున్ లూటి కియ పరంతొర్. ³⁰నా బాజున్ మనొర్ వోర్, నాకున్ ఉల్ట తిరివల్ ఆంతొర్. పగ్రె మాసి మన్వలిర్‌కున్ నా సంగ మీరి కియొర్ వోర్, బుజ్డి కియ్వల్ ఆంతొర్.

³¹“అదెన్ సాటి నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, మాయ్నలిర్ కీత హర్ పాపున్ అని రెహ్చి వడ్క్‌త హర్ గొస్టితున్ బగవంతల్ మాపి కియ పరంతొర్. బతి బగవంతన ఆత్మతున్ బోరె రెహ్చి వడ్కనుర్‌తె, వోన్ అసలె మాపి పుటొ. ³²స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్, బోరె రెహ్చి వడ్క్‌తెకె, వోన్ మాపి పుటర్. బతి బగవంతన పవిత్ర ఆత్మతున్ బోరె రెహ్చి వడ్కనుర్‌తె, వోన్ మాత్రమ్ ఇద్ పిడితగన్ ఆయి, వాయ్వల్ పిడితగన్ ఆయి, బగవంతల్ మాపి కియొర్.

మర అని పండిత నమున వెహ్వల్

(లూక 6:43-45)

³³“పండితున్ పియ్సి బాతల్ మర ఇన్వల్ కరె మాంత. చొకొట్న మర మత్తెకె, చొకొట్నంగె పండింగ్ సాదంత. వాయుట్న మర మత్తెకె, వాయుట్నంగె పండింగ్ సాదంత. ³⁴మిరట్ విక్ వాలె తరస్క్‌నంగ్ పిలన్ దాత్నుర్ ఆందిట్. మిరట్ కరెబలిర్ ఆసి చొకొట్నంగ్ అని నాయమ్నంగ్ గొస్టింగ్ బహన్ వడ్క పర్కిట్? బారితెకె దిల్తగ నించి మన్వడునె తొడ్డి వడ్కంత. ³⁵చొకొట్నొర్ మాయ్నల్ తన్వ దిల్తగ మన్వలిక్ చొకొట్నంగె బహ్రి అరుసంతొర్. అని కరెబల్ తన్వ దిల్తగ మన్వలిక్ కరబ్నంగె బహ్రి అరుసంతొర్. ³⁶బతి నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, మాయ్నలిర్ వడ్క్‌వల్ హర్ ఉంది కరబ్ గొస్టిత లెక తస్వ జర్గన్ నేటి వెహ లాగర్. ³⁷బారితెకె నిమె వడ్క్‌వలిక్ గొస్టిన్ పియ్సి, నిమె నియత్నొని సెలెకె కరెబని ఇన్వల్ తస్వ కియన్ నేటి నిర్నయ్ జర్గంత” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

యోన పర్‌వక్తన్ బారెత నిసని

(మార్క్ 8:11-12; లూక 11:29-32)

³⁸అద్ ఆత పెజె, కహితుర్ సాస్తిరిర్ అని పరిసయుల్క్ యేసున్ సంగ, “బోద గురు! నిమె మాకున్ ఉంది మయ్మత కామ్ కీసి తొహన ఇంజి కోరంతొమ్” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ³⁹బతి యేసు, “ఇద్ పిడితుర్ కరెబలిర్ అని పీర్ కియ్వలిర్12:39 పీర్ కియ్వలిర్: ఇత్తెకె బగవంతనగ బరొస ఇర్మకి వూర్ ఇంజెర్ ఇగె అర్తమ్. మయ్మత కామున్ సాటి పూసి కీసెర్ మంతెర్. సిరిప్ యోన12:39 నినెవె నగుడున్ బగవంతల్ నాసెడమ్ కియ్వల్ మత్తొర్. వూర్కున్ కాబాడన ఇంజెర్ యోన పర్‌వక్తన్ నేమి కీతొర్. బతి యోనల్ అగ సొన్వక్‌నె దుస్రొ జాగ సొన్లెన్ పెసితొర్. అస్కె యోనన్ పెర్స మీన్ మింగ్త. మూంద్ రోజ్క్ తాన పెటితగ ఇర్సి, వోన్ డర్డితె కాకుస్నల్ కీతొర్. అని నినెవ నగుడె సొంజి, బగవంతల్ వెహ్త గొస్టి పచర్ కీతొర్. అద్ గొస్టితున్ వొప్సి, వూర్ బచె మాతెర్. యోన 1:1–4:11; మత్తయి 16:4; లూక 11:29 పర్‌వక్తన నిసనితున్ తపుసి, దుస్రొ బదె నిసని వూర్కున్ తొహ్వల్ జురత్ సెలె. ⁴⁰బహన్తె యోన పర్‌వక్తల్ డగుర్ మీన్ద పెటితగ మూంద్ రాత్క్, మూంద్ దిహంగ్ మత్తొరొ, అహ్నె స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ మూంద్ రాత్క్, మూంద్ దిహంగ్, దర్తురిత్ రొపొ మందంతొర్. ⁴¹యోనల్ బోద వెహ్నెకెనె నినెవతుర్ తమ్వంగ్ దిల్క్‌నగ చుక్ చుకె మాతెర్. ఇంకె ఇగె నిల్సి మన్వల్ యోనన్ తెర్ డగుర్ వాలె ఆందుర్. తెర్ బతి మిరట్ చుక్ చుకె మాసెర్ సెల్విట్. అదెన్ సాటి తస్వ కియ్వల్ దివొసున్ నేటి, నినెవ నగుడుర్ సమ్దిర్, ఇద్ పిడితుర్ బరొబర్ నిల్సి, వీర్ తప్ కీతెర్ ఇంజెర్ పిరది కీంతెర్.

⁴²“అదె తీర్దె కాల్వడ బాజ్నెకె మన్వల్ దేస్న రాని12:42 1వ రాజలిర 10:1-13 సొలొమొన్తంగ్ గియన్ వాలె గొస్టింగ్ కేంజ్లె బెయ్ లంగ్న దేస్నల్ వాత. ఇంకె ఇగె నిల్సి మన్వల్, సొలొమొన్12:42 సొలొమొన్ రాజల్ దావిదు రాజనొర్ మరి ఆందుర్. వేన్ మునె అని వేన్ పెజె దర్తురిత్ పొరొ అచొర్ గియన్ వాలె రాజల్ బోరె సెలె మత్తొర్. రాజన్ తెర్ డగుర్ వాలె ఆందుర్. తెర్ బతి మిరట్ నావంగ్ గొస్టింగ్ కేంచెర్ సెల్విట్. అదెన్ సాటి తస్వ కియ్వల్ దివొసున్ నేటి, అద్ రాని ఇద్ పిడితుర్ బరొబర్ నిల్సి, వీర్ తప్ కీతెర్ ఇంజెర్ పిరది కీంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

కరబ్ మాయ్నలిర్ బారెతె వెహ్వల్

(లూక 11:24-26)

^43-44“బూత్ వొరొన్గటల్ పెసిసి సొత్త పెజె, యేర్ సెలె అవ్ జాగనగ ఆరమ్ యేత్క ఇంజెర్ అద్ తిరియంత. బతి ఆరమ్ బగనె పుట్వ కాడ్కి, ‘సుటి కీసి వాత అదె రోన్ మల్సి దాక’ ఇంజెర్ ఇంత. అని అగ సొంజి సూడ్తెకె, అద్ రోన్ చొకొట్ చక్నె సియ్సి, సమ్దొ సవ్రి కీసి, మన్వల్ తాన్ దిసంత. ⁴⁵అస్కె తనకున్ తెర్ వెలె కరెబలిక్ ఉండె యేడుంగ్ బూత్కున్ తన్వ సంగ పియ్సి వాంత. అవ్ సమ్దొ అద్ రోతగ మన్వల్ సురు కీంతంగ్. ఇదెన్ హిందల్, వోర్ మాయ్నన గతి మొదొడున్ తెర్ ఉండె అదిక్ కరబ్ ఆంత. కరబ్న బుదితె తాక్వలిర్ ఇద్ పిడితుర్కున్ ఈతలె గతి వాంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

అవల్ అని తముక్ యేసునగ వాయ్వల్

(మార్క్ 3:31-35; లూక 8:19-21)

⁴⁶యేసు పర్జత్ సంగ అహన్ వెహ్చెర్ మనెకె, వోన అవల్ అని తముక్ వోన్ సంగ వడ్కన ఇంజెర్ వాసి అగ బహ్రి నిల్సి మత్తెర్. ⁴⁷తె మాందితల్ వొరొర్ యేసున్ సంగ, “నీవ అవల్ అని తముక్ నీ సంగ వడ్కన ఇంజి, బహ్రి నిల్సి మంతెర్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁴⁸బతి యేసు, “బద్ నావ అవల్ ఆంద్? బూర్ నావుర్ తముక్ ఆందిర్?” ఇంజెర్ ఇంజి, ⁴⁹తన్వుర్ సిస్యలిర్ బాజున్ కెయ్ సూట్సి, “ఇచుల! నావుర్ తముక్ అని అవల్ ఆందిర్. ⁵⁰బోర్తె స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ నా బాబొ బగవంతన ఇచతున్ పియ్సి తాకంతెరొ, వూరె నావుర్ తముక్, నావ సేలడ్ అని నావ అవల్ ఆంద్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

విజ వీత్వల్

(మార్క్ 4:1-9; లూక 8:4-8)

¹అద్ నేటినె యేసు తన్వ రోతల్ బహ్రి సొంజి, సమ్దుర్‌త డర్డితగ ఉత్తొర్. ²తె యేసున్ సిర్ముట్ వెలె మాంది గుబ్డంగ్ గుబ్డంగ్ మీరె మాత కాడ్కి, వోర్ ఉంది రూకతగ ఉత్తొర్. పర్జ సమ్దిర్ గిర్ సమ్దుర్‌త డర్డితగ నిల్తెర్. ³అస్కె వోర్, తీర్-తీర్దంగ్ గొస్టింగ్ నమునన రూప్నె ఇహిన్ బోద వెహ్తొర్: “వొరొర్ కేతిదారల్ విజ వీతన్ సాటి వావ్టె సొత్తొర్. ⁴అహన్ వోర్ విజ వీచ్చెర్ మనెకె, ఇచుస విజ సర్దున్ పొరొ అర్త. అద్ విజతున్ పిటెంగ్ వాసి పెర్సి తిత్తంగ్. ^5-6ఉండె ఇచుర్ విజ పాట బొమితగ అర్త. అద్ విజ వెయ్నెన్ మొడొక వాత. బతి అగ తోడి వెలె కోల్ సెల్వ సొంజి, అవెనంగ్ సీర్క్ కోల్ పార్మకి. అదెన్ సాటి బస్కెతె పోడ్ద్ పెసితయొ అస్కె, యెదితె కిడ్డ-మొడ్డ వత్తంగ్. ⁷ఉండె ఇచుస విజ చహ్క్‌నంగ్ పొదెలనగ అర్త. అద్ విజతంగ్ మొలొకన్ బరొబర్ చహ్క్‌నంగ్ పొదెలంగ్ గిర్ బెర్స్‌త కాడ్కి, మొలొకన్ అవ్ దాబి కీసి వాడ్తంగ్. ⁸అని ఉండె ఇచుస విజ చొకొట్న బొమితగ అర్త. అద్ విజ (పిర్త, బెర్స్‌త, సెన్ ఆత, బరె మాత అని దాననె నింత) బెర్సి, కహిత బర్పుర్ నూర్ పాల్క్, కహిత సాట్ పాల్క్, ఉండె కహిత తీస పాల్క్ పంట పండ్త. ⁹ఇదెన్ అర్తమ్ కియన ఇంద్కిట్‌తె, చొకొట్ కేంచి తేన్ బారెతె సోంచ్ కీమ్ట్!” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

యేసు నమునన రూప్నె బోద కియ్వల్ కారన్

(మార్క్ 4:10-12; లూక 8:9-10)

¹⁰సిస్యలిర్ వాసి యేసున్, “పర్జతున్ సంగ నిమె బారి నమునన రూప్నె వెహ్చెర్ మంతి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ¹¹తె యేసు వూర్ సంగ, “స్వర్గ్‌న రాజున్ బారెత మక్డితె మన్వల్ సత్న గియన్తున్ కరి కియ్వల్ మోక బగవంతల్ మీకున్ సీతొర్ బతి, దుస్రుర్ కహితుర్కున్ సియ్మకి. ¹²బోర్తె నావ బోదతున్ దిహన్తె కేంజంతొరొ, వోన్ ఉండె అదిక్ అర్తమ్ ఆనల్ బగవంతల్ గియన్ సీంతొర్. అస్కె వోన్గ బర్పుర్ మందంత. అని బోర్తె దిహన్తె కేంజొరొ, వోర్ కేంజ్త అద్ గిర్ సొడియంత. ¹³అదెన్ సాటి నన నమునంగ్ యేచ్చి వెహంతొన్. బారితెకె,

‘వూర్ సూడంతెర్ బతి, వొడ్కె మాయుర్. కేంజంతెర్ బతి వూర్కున్ అర్తమ్ ఆయొ’13:13 యెసయ 6:9”

ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ వెహ్తొర్. ¹⁴“ఇదెన్ హిందల్ యెసయ పర్‌వక్తల్ లిహి కీత వచన్ పూరె మాత: అద్ బతల్ ఇత్తెకె, ‘మిరట్ తప్వక్ కేంజంతిట్ బతి, అర్తమ్ కియ పర్విట్. మిరట్ తప్వక్ సూండంతిట్, బతి కరి కియ పర్విట్. ¹⁵వూర్ కడ్క్‌నె సూడ్సి, కెవ్క్‌నె కేంచి, దిల్తగ అర్తమ్ కీసి, నా బాజున్ తిరితెకె నన వూర్కున్ చొకొట్ కీంతొన్. బతి అహన్ జర్గ్‌వ ఇంజెర్ వూరంగ్ దిల్క్ బండత్ దాత్ గట్ ఆతంగ్’13:15 యెసయ 6:9-10 ఇంజెర్ మంత.

¹⁶“బతి మిరట్ ఆసిర్‌వాద్ యేత్తుర్ లోకుర్ ఆందిట్. బహన్ ఇత్తెకె మీవంగ్ కడ్క్ సూడ్సెర్ మంతంగ్. కెవ్క్ కేంచెర్ మంతంగ్. ¹⁷బారితెకె మిరట్ సూడ్వలికున్ సూడన ఇంజెర్ అని కేంజ్వలికున్ కేంజన ఇంజెర్ వెలెటిర్ తొత్తుర్ పర్‌వక్తలిర్ అని నియత్నుర్ ఆస కీతెర్. బతి వూర్ సూడ పర్మకి అని కేంజ గిర్ పర్మకి. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్” ఇంజెర్ సిరిప్ సిస్యలిర్‌కున్ వెహ్తొర్.

విజ వీత్వల్ కేతిదారన నమునతున్ పోడి కీసి వెహ్వల్

(మార్క్ 4:13-20; లూక 8:11-15)

¹⁸అద్ ఆత పెజె, “కేంజట్! విజ వీత్వల్ కేతిదారన నమునత అర్తమ్ వెహంతొన్. ¹⁹సర్దున్ పొరొ అర్త విజ బూర్ ఇత్తెకె, స్వర్గ్‌న రాజున్ బారెత వచన్ కేంచి, అర్తమ్ కియుర్ వూర్ ఆందిర్. అదెన్ సాటి సయ్తన్ వూరంగ్ దిల్క్‌నల్ అద్ వచన్తున్ తెండ్సి వాటంతొర్. ^20-21పాట బొమితగ అర్త విజ బూర్ ఇత్తెకె, వచన్ కేంచి ఆనంద్నె వొపంతెర్. బతి అవ్ గొస్టింగ్ వూర మన్దగ ఉద్దొంగ్. అదెన్ సాటి ఇచుసి వకత్ వేరిన్ వూర్ నమంతెర్. తక్‌లిబ్‌నంగ్ పరిక్సంగ్ వానెకెన్ బక్తితల్ బహ్కె మాంతెర్. ²²చహ్క్‌నంగ్ పొదెలనగ అర్త విజ బూర్ ఇత్తెకె, వీర్ గిర్ వచన్ కేంజ్వలిరె ఆందిర్. బతి దునియతగ పిస్వడున్ బారెతంగ్ సోంచ్-విచర్క్, దన్-దవ్లతున్ బారెతంగ్ ఆసంగ్ వూర్కున్ దాబి కీంతంగ్. అదెన్ సాటి చహ్క్‌నగ అర్త విజత్ మోడి మన్వలిర్ పంట సియ పరుర్. ²³చొకొట్న బొమితగ అర్త విజ బూర్ ఇత్తెకె, వచన్ కేంచి, తమ్వ దిల్తగ చొకొటె ఇర్సి, వచన్ తీర్ తాక్వలిర్ ఆందిర్. ఈతుర్ నూర్ పాల్క్, సాట్ పాల్క్ అని తీస పాల్క్ పంట అదిక్ సియ్వల్ చొకొట్న బొమిత్ మోడి మందంతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

పొరెయ్ యెహ్వల్ జాడిత నమున

²⁴వూర్ పర్జతున్ యేసు ఉండె ఉంది నమున వెహ్తొర్: అద్ బతల్ ఇత్తెకె, “తన్వ పొలమ్నగ గొహ్క్‌న చొకొట్న విజ వీత్వల్ మాయ్నన్ మోడి స్వర్గ్‌న రాజ్ మందంత. ²⁵సమ్దిర్ నరుమ్సెర్ మనెకె, వోనొర్ పగ-దారల్ వాసి, అవ్ గొహ్క్‌న విజత్ నడ్డుమ్ బర్టుమ్ జాడిత విజ వీచ్‌చి సొడితొర్. ²⁶తె గొహ్క్ బెర్సి చడ్ దాన ఆతంగ్ అస్కె, అద్ జాడి గిర్ బెర్సి దిస్త. ²⁷తె కామ్ కియ్వలిర్ వాసి, ‘మాల్క! నిమె నీవ పొలమ్నగ గొహ్క్‌న చొకొట్న విజ వీత్తి. బతి అవెనగ జాడి బహన్ పిర్సి బెర్స్‌త?’ ఇంజెర్ పూసి కీంతెర్. ²⁸అస్కె వోర్, ‘ఇద్ పగ-దారల్ కీత కామ్ ఆంద్’ ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. తె కామ్ కియ్వలిర్, ‘సొంజి అద్ జాడితున్ తెర్సి వాటట్ ఇంతి కి?’ ఇంజెర్ వోన్ పూసి కీతెర్. ²⁹తె వోర్ మాల్కల్, ‘వటిన్! మోక మిరట్ ఇంకె తెర్కిట్‌తె, జాడిత్ బరొబర్ గొహ్క్ గిర్ తెర్సి వాట్కిట్. ³⁰అదెన్ సాటి పంట కొయ్లె వానల్ వేరి, గొహ్కున్ బరొబర్ బర్టుమున్ బెర్స సీమ్ట్. అద్ పంట కొయ్నెకె నన కొయ్వలిర్ సంగ, “మొదొల్ బర్టుమున్ కొయ్సి, కట్టంగ్ దొహ్చి, డుండుసట్. అని గొహ్కున్ నావ గోదమ్నగ నిహట్” ఇంజి వెహంతొన్’” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

మోవెర దాన

(మార్క్ 4:30-34; లూక 13:18-21)

³¹వూర్కున్ ఉండె ఉంది నమున ఇహిన్ వెహ్తొర్: “స్వర్గ్‌న రాజ్ మోవెర దానత్ మోడి మందంత. వొరొర్ మాయ్నల్ తన్వ వాడితగ మోవెర దానతున్ ఉర్స్‌తొర్. ³²అద్ దాన సమ్ది దాననల్ వెలె చుడురె బతి, అద్ బెర్సి సమ్ది బాజి-పాలనల్ వెలె డగుర్ మర ఆంత. పిటెంగ్ తానంగ్ కాందనగ గూడంగ్ కీంతంగ్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

సొవుస్వల్ చీజ్

(లూక 13:20-21)

³³యేసు ఉండె ఉంది నమున ఇహిన్ వెహ్తొర్: “స్వర్గ్‌న రాజ్ బతతున్ దాత్ మంత ఇంజెర్ వెహ్క? అద్ ఇహిన్ మందంత: ఉంది వెయ్లొ మూంద్ అడ్డెంగ్ నహ్త పిండితగ సొవుస్వల్ చీజ్ ఇచుసి వాడ్త. తె అద్ పూరొ పిండితగ పగ్రె మాత. అదె తీర్దె స్వర్గ్‌న రాజ్ మంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ³⁴యేసు ఇవ్ సమ్దొ గొస్టింగ్ నమునన రూప్నె వెహ్తొర్. నమునంగ్ యేత్వక్ వూర్ పర్జతున్ బతయ్ గిర్ వెహ్మకి. ³⁵బారితెకె,

“కలి గడె మాతగటల్ మక్డితె మన్వలిక్ గొస్టిన్, వూర్ సంగ సిరిప్ నమునంగ్ యేచ్చినె వెహంతొన్”13:35 కీర్‌తన్క్‌న 78:2

ఇంజెర్ తొత్తొర్ పర్‌వక్తల్ వెహ్త గొస్టిత్ పూరి కియ్లె అహన్ వెహ్తొర్.

గొహ్క్ అని జాడిత నమునత అర్తమ్

³⁶అద్ ఆత పెజె, యేసు పర్జతున్ సారి కీసి, రోన్ సొత్తొర్. అస్కె వోనుర్ సిస్యలిర్ వోన్గ వాసి, “గొహ్క్ అని జాడిత నమునత అర్తమ్ మాకున్ వెహ” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ³⁷తె యేసు ఇహిన్ వెహ్వల్ మొదొల్ కీతొర్: “చొకొట్న విజతున్ వీత్వల్ స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ ఆందుర్. ³⁸పొలమ్ ఇద్ పరిపంచమ్ ఆంద్. చొకొట్న విజ స్వర్గ్‌న రాజ్నుర్ ఆందిర్ అని అద్ పొలమ్నగ బెర్స్‌త జాడి సయ్తన్‌ద రాజ్నుర్ ఆందిర్. ³⁹అద్ జాడిత విజ వీత్వల్ దుస్మన్-దారల్ సయ్తన్ ఆందుర్. పంట కొయ్వల్ కాలమ్ ఇద్ దునియతగ ఆక్రి గట్క ఆంద్. అద్ పంట కొయ్వలిర్ బగవంతనుర్ దూతలిర్ ఆందిర్. ⁴⁰జాడితున్ మీరి కీసి తడ్మితగ డుండుసీతపె, ఇద్ దునియత ఆక్రి గట్కతె జర్గంత. ^41-42స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ తన్వుర్ దూతలిర్కున్ సారి కీంతొర్. వూర్ వాసి, స్వర్గ్‌న రాజ్నగ పాప్ కియుస్వలిక్ సమ్దొన్ అని కరెబలిర్ సమ్దిర్‌కున్ మీరి కీసి, పొత్వల్ తడ్మిత గుండమ్నగ వాటంతెర్. అగ వూర్ ఆడ్సెర్, పల్క్ కొర్క్‌సెర్ మందంతెర్. ⁴³బతి నియత్నుర్ తమ్వొర్ బాబొన రాజ్నగ పోడ్దున్ మోడి మిడ్చెర్ మందంతెర్. ఇదెన్ అర్తమ్ కియన ఇంద్కిట్‌తె, చొకొట్ కేంచి తేన్ బారెతె సోంచ్ కీమ్ట్!” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

మకుస్త అద్ దన్

⁴⁴అని, “స్వర్గ్‌న రాజ్ ఉంది వావ్టున్ రొపొ మకుస్త అద్ దనమున్ మోడి మంత. వొరొర్ మాయ్నల్ తాన్ పుటుసి అహ్నె మకుసి ఇర్తొర్. అని పుడ్త ఇన్వల్ ఆనంద్నె సొంజి, తన్గ మన్వల్ ఆస్తి సమ్దొతున్ వొమ్సి అద్ వావ్టున్ యేత్తొర్.

⁴⁵“ఇద్ స్వర్గ్‌న రాజ్ బెయ్ బారితంగ్ ముతెల్క్‌న బేపరి కియ్వన్ దాత్ గిర్ మంత. ⁴⁶వోర్ బేపరి దారన్ ఉంది బారిత ముతెమ్ దిస్త. తె వోర్ సొంజి, తన్గ మన్వల్ ఆస్తి సమ్దొతున్ వొమ్సి, అద్ ముతెమున్ యేత్తొర్.

మీన్క్ పియ్వల్ జార్ద నమున

⁴⁷“స్వర్గ్‌న రాజ్ సమ్దుర్‌తగ వాట్సి, వెలె తీర్క్‌నంగ్ మీన్క్ పియ్వల్ జార్దున్ మోడి గిర్ మంత. ⁴⁸అద్ జార్ నింత పెజె తాన్ డర్డితెకె ఊమ్సి, చొకొట్నంగ్ మీన్కున్ తమ్వ బుట్టితగ వాటంతెర్. అని కామి సియొంగ్ అవెన్ బహ్రి వాడి సీంతెర్. ⁴⁹అదె తీర్దె, ఇద్ దునియతగ ఆక్రి గట్కతె, బగవంతనుర్ దూతలిర్ వాసి, నియత్నుర్‌గటల్ పాపిర్కున్ పాకి కీంతెర్. ⁵⁰అని వూర్కున్ పొత్వల్ తడ్మిత గుండమ్నగ వాటంతెర్. అగ వూర్ ఆడ్సెర్, పల్క్ కొర్క్‌సెర్ మందంతెర్” ఇంజెర్ నమునంగ్ యేచ్చి వెహ్తొర్.

⁵¹“నన వెహ్తంగ్ ఇవ్ సమ్దొ అర్తమ్ ఆతంగ్ కి?” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ యేసు పూసి కీతొర్. తె వూర్, “హో! అర్తమ్ ఆతంగ్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ⁵²అస్కె యేసు వూర్ సంగ, “బహన్తె రోతొర్ మాల్కల్ తన్వ దనమ్నల్ పడనంగ్, పూనంగ్ వస్తుంగ్ తరంతొరొ, అహ్నె స్వర్గ్‌న రాజున్ బారెత బోద కరితొర్ హర్ సాస్తిరి గిర్ తరంతొర్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

యేసు తన్వ నాటె బోద వెహ్వల్

(మార్క్ 6:1-6; లూక 4:16-30)

^53-54యేసు ఇవ్ నమునంగ్ వెహ్వల్ మహ్చి, అగటల్ తన్వ సొంత చహర్తె వాతొర్. అని సునగోగ్నగ పర్జతున్ బోద వెహ్తొర్. అద్ బోద కేంచి వూర్ నిప్నె ఆసి, “వేన్ ఇచొర్ బుది-గియన్ అని మయ్మతంగ్ కామ్క్ కియ్లె సక్తి బగటల్ వాత? ⁵⁵ఎహె! వేర్తె వాడెనొర్ మరి ఆందుర్ బెహె కి రా? వేన అవల్ మరియల్ ఆంద్ అని యాకొబు, యోసెప్, సీమొను, అని యూదల్ ఇన్వలిర్ వేనుర్ తముక్ ఆందిర్ కి రా! ⁵⁶అని వేనంగ్ సేలక్ గిర్ సమ్ది మావ నాటెన్ పిసెర్ మంతంగ్. అసల్! వేన్ ఇద్ సమ్దొ గియన్ అని సక్తి బగటల్ వాత?” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ⁵⁷అని వూర్ రొపొ గర్వ మత్త కాడ్కి, వోర్ వెహ్వలిక్ నమ్‌మకి అని వోన్గ బరొస గిర్ ఇర్మకి. తె యేసు వూర్ సంగ, “పర్‌వక్తన్ తన్వ రోన్ అని తన్వ నాటె తపుసి, దుస్రొక్ సమ్దొ జాగనగ మాన్ పుటంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁵⁸అని వూర్ తన్వ పొరొ బరొస ఇర్వ కాడ్కి, అగ వెలె మయ్మతంగ్ కామ్క్ యేసు కియ్మకి.

యోహన్త మరన్తున్ బారెతె హేరొద్న సోంచ్

(మార్క్ 6:14-29; లూక 9:7-9)

¹అద్ గట్కతె గలిలయ యేరియతగ రాజ్ తాకుసియ్వల్ హేరొద్ అంతిపస్14:1 హేరొద్ అంతిపస్: వేర్, హేరొద్ మహ రాజనొర్ మరి ఆందుర్. వోర్ మహ రాజల్ యేసున జల్మ ఆనెకె రాజ్ తాకుసెర్ మత్తొర్. యేసున్ బారెతె కేంజ్తొర్. ²అస్కె వోర్ తన్వుర్ సేవ్కలిర్ సంగ, “వేర్ కరలెన్ బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్ ఆందుర్. సాతుర్గటల్ నేండ్తొర్. అదెన్ సాటి వోన్గ మయ్మతంగ్ కామ్క్ కియ్వల్ సక్తి మంత. ^3-4బారితెకె ఇదెన్ మునె, ‘నీవొర్ తముర్ పిలిప్న వెయ్లొ హేరొదియన్ నిమె తుంగ్వల్ నాయమ్ ఆయొ’ ఇంజి యోహన్ నాకున్ వెహ్తొర్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. తె హేరొదియన జుల్మతున్ హిందల్, వోన్ జేల్తగ కోండి కీసి ఇర్తొర్. ⁵యోహన్త జీవ యేతన ఇంజి మత్తొర్ బతి, పర్జతున్ వెరితొర్. బారితెకె యోహన్తున్ వూర్ పర్‌వక్తల్ ఇంజెర్ మాని కీందిర్. ⁶తె హేరొద్ రాజన పుడ్త దివొసున్ నేటి దావత్ తిన్లె వాతుర్ మునె, హేరొదియన మియడ్ యేంచి, హేరొదున్ ఆనంద్ సీత. ⁷అదెన్ సాటి, “నీకున్ పహ్జె మత్త అద్ కోర. అదెన్ సీంతొన్” ఇంజెర్ వొట్ వాట్సి వాగ్దన్ కీతొర్. ⁸అస్కె అద్ పేడి విచ్చెర్ అవనగ సొంజి, “బతల్ తల్కక బెయె?” ఇంజెర్ పూసి కీత. తె అవల్, “‘బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్త తల ఇద్ దెడియతగ ఇర్సి నాకున్ సీమ్’ ఇంజి తల్క” ఇంజెర్ వెహ్త. అద్ పేడి అహ్నె తల్క్‌త. ⁹ఇద్ కేంచి హేరొద్ రాజన్ దుక్స లాగ్త. తన సమ్దిర్ మునె వొట్ వాడ్త కాడ్కి, అద్ వొటున్ నిపుస్లె, వోర్ మియడ ఆసత్ పూరి కియన్ సాటి వొప్తొర్. ¹⁰అని సిపాయిన్ కేయ్సి, యోహన్త తల నట్క్‌సి తర ఇంజెర్ సూచన కీతొర్. ¹¹తె వోర్ ఉంది దెడియతగ అద్ తలతున్ ఇర్సి, రాజనగ తత్తొర్. తె మియడ్ అదెన్ పియ్సి తన్వ అవనగ సొత్త. ¹²అదె గట్కతె యోహన్ తెర్ సిస్యలిర్ కరి కీసి, అగటల్ వోన కూర్దున్ వోసి మాతి కీతెర్. అని యేసునగ సొంజి, అద్ గొస్టి వెహ్తెర్.

సియుంగ్ హజర్క్ మాందితున్ జేవున్ సియ్వల్

(మార్క్ 6:30-44; లూక 9:10-17; యోహన్ 6:1-14)

¹³యేసు జర్గ్‌త అదెన్ కేంచి, సిరిప్ తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ రూకతగ ఉచ్చి, బోరె మనుర్ అద్ జాగతగ సొత్తొర్. బతి అద్ కబుర్ కేంచి, గుబ్డంగ్ గుబ్డంగ్ మాంది చహర్క్‌నల్ తాక్సెర్, వోన్ పెజెయ్ సొత్తెర్. ¹⁴తె యేసు రూకతల్ రెయ్సి సూడ్తెకె వోన్ వెలెటిర్ మాంది దిస్తెర్. అస్కె వూర్ పొరొ యేసున్ కివుల్ లాగ్త. తె వూర్ నడ్డుమ్ యెడ్కి-దుక్నె మన్వలిర్‌కున్ చొకొట్ కీతొర్.

¹⁵పోద్రెక్‌న యేలతె, సిస్యలిర్ యేసునగ వాసి, “మరట్ బోరె మనుర్ అద్ జాగతగ మంతట్. ఇంద్కెట్‌కె కోరుమ్ ఆత. అదెన్ సాటి మాందితున్ ఆజు-బాజుతంగ్ నహ్క్‌నగ సారి కీమ్. అస్కె వూర్ తమ్వ చందిత అని మన్వడ సవ్లత్ సూడంతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ¹⁶బతి యేసు, “వూర్ సొన్వల్ జురత్ సెలె. మిరటె వూర్కున్ తిందన్ సాటి చందిత ఇంతజమ్ కీమ్ట్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹⁷తె వూర్, “మహ్గ సిరిప్ సియుంగ్ సారింగ్ అని రండ్ మీన్కె మంతంగ్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ¹⁸అస్కె యేసు, “అవ్ సారింగ్ అని మీన్కున్ నహ్గ పియ్సి వరట్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹⁹అని జాడిత్ పొరొ ఉదట్ ఇంజెర్ పర్జతున్ సూచన సీతొర్. అస్కె అవ్ సియుంగ్ సారిన్ అని రండ్ మీన్కున్ పియ్సి, పొరొ హాబడెకె సూడ్సెర్, బగవంతన్ దనెవాద్ వెహ్తొర్. అని అవెన్ టుక్డెంగ్ కీసి, సిస్యలిర్‌కున్ సీతొర్. తె వూర్ మాందితున్ జేవున్ వహ్డి కీతెర్. ²⁰వూర్ సమ్దిర్ పెటిమెన్ తిత పెజె, మెయ్తంగ్ టుక్డెంగ్ సిస్యలిర్ మీరి కీసి, బార డాలంగ్ నిహ్తెర్. ²¹అద్ జేవున్ తిత్తుర్ వూర్ మరి-మియడ్ అని వెయ్లొకున్ సుటి కీసి, సిరిప్ మాయ్నలిరె లగ్-బగ్ సియుంగ్ హజర్క్ (5,000) మాంది మత్తెర్.

యేసు సమ్దుర్‌త యేత్ పొరొ తాక్వల్

(మార్క్ 6:45-52; యోహన్ 6:16-21)

²²అద్ ఆత బరొబర్, యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్‌కున్ రూకతగ ఉపుసి, తనకున్ తెర్ మునె హంద బాజ్న డర్డితె సొనల్ ఆగె సీతొర్. అని తన సమ్దిర్‌కున్ సారి కీసెర్ పెజె ఆగ్తొర్. ²³మాందితున్ సారి కీత పెజె, తన వొరొరె పార్తన కియ్లె, గుటత్ పొరొ సొత్తొర్. పోడ్ద్ సొంజి సికటి ఆనెకె, తన వొరొరె అగ మత్తొర్. ²⁴అద్ గట్కతె సిస్యలిర రూక డర్డితల్ లంగ్ మత్త. వడి-దూందడ్ అని హెల్వంగ్ రూకతున్ మునెత్క్ పాసి, వోసెర్ మత్తంగ్.

²⁵లగ్-బగ్ సక్రె నాలుంగ్ నేక్నెకె, యేసు సమ్దుర్‌త యేత్ పొరొ తాక్సెర్, సిస్యలిర్ కరుమ్ వాతొర్. ²⁶అహన్ యేతున్ పొరొ తాక్వల్ సూడ్సి, సిస్యలిర్ బెయ్ వెరితెర్. అని దడ్కి తింజి, “అద్ బోరడియ్ ఆంద్!” ఇంజెర్ జోర్తె కిలితెర్. ²⁷అస్కె యేసు యెంటనె, “వెరిమట్! ననయ్ ఆందున్. దర్యమ్‌నె మంట్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²⁸తె పేతురు, వోన్ సంగ, “పర్బు! నిమెయ్ ఆంది బెహెతె, నీ వేరి నన గిర్ యేతున్ పొరొ తాక్సెర్ వాయ సీమ్!” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²⁹అస్కె యేసు, “హో! వర” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. తె పేతురు రూకతల్ రెయ్సి, యేత్ పొరొ తాక్సెర్ యేసున్ బాజ్ సొత్తొర్. ³⁰బతి వడి-దూందడెకె సూడ్సి వెరిసి, యేతగ ముడుంగ్సెర్, “పర్బు! నాకున్ బచి కీమ్!” ఇంజెర్ జోర్తె కిలితొర్. ³¹యేసు యెంటనె తన్వ కెయ్ చహ్చి వోన్ పియ్తొర్. అని “నా పొరొ నీకున్ గట్ బరొస సెలె. బారి అనమిన ఆసెర్ మంతి?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ³²అని వూర్ ఇవిర్తె అద్ రూకతగ తెర్గ్‌త పెజె వడి-దూందడ్ ఆగ్త. ³³అస్కె రూకతగ మన్వలిర్ సిస్యలిర్, “నిమె కరలెన్ బగవంతనొర్ మరిని ఆంది” ఇంజెర్ పార్తన-వింతి కీతెర్.

యేసునంగ్ పాంగుక్ ఇట్తుర్ చొకొట్ ఆయ్వల్

(మార్క్ 6:53-56)

³⁴వూర్ అద్ సమ్దుర్‌త హంద బాజ్న డర్డితె మన్వల్ గెనెసరెతు ఇన్వల్ యేరియతగ యెవ్తెర్. ³⁵అగటుర్ లోకుర్ యేసున్ వొడ్కి పియ్సి, సిర్ముట్ మన్వలిక్ నహ్క్‌నుర్‌కున్ కబుర్ సారి కీసి, బేమరినె మన్వలిర్ సమ్దిర్‌కున్ వోన్గ తరుస్తెర్. ³⁶అని యేసున్, “నీవ పాంగుడ కాటున్ తెర్ వూర్కున్ ఇట సీమ్” ఇంజెర్ జుల్మ కీతెర్. అహన్ వోనంగ్ పాంగుక్ ఇట్తుర్ వూర్ సమ్దిర్ గిర్ చొకొట్ ఆతెర్.

రొపొడ సుదుడ్ మన్వడున్ బారెతె యేసు బోద కియ్వల్

(మార్క్ 7:1-23)

^1-2కహితుర్ పరిసయుల్క్ అని సాస్తిరిర్ యెరుసలెమ్నల్ వాసి, “నీవుర్ సిస్యలిర్ కెయ్క్ నొర్వక్‌నె జేవున్ కీసెర్, మా తొత్తురంగ్ నేకిన్ పియ్సి బారి తాక్సెర్ సెలుర్?” ఇంజెర్ యేసున్ పూసి కీతెర్. ³తె యేసు, “మీవంగ్ నేకిన్ సాటి, బగవంతనంగ్ ఆగెన్ మిరట్ బారి వీడ్సి, తాక్సెర్ మంతిట్?” ఇంజెర్ ఉల్ట పూసి కీతొర్. ⁴అని, “‘మీ అవల్-బాబొన్ మాన్ సీమ్ట్’15:4 బహ్రి పెసివల్ 20:12 అని ‘అవనె ఆయి బాబొనె ఆయి రాంగ్తొర్ వోన్ మరన్త సిక్స వాట లాగర్’15:4 బహ్రి పెసివల్ 21:17 ఇంజెర్ గిర్ బగవంతల్ ఆగె సీతొర్. ^5-6బతి మిరట్ ఉంది మోక బోరె, ‘నావుర్ అవల్-బాబొన్ సియ్వలిక్ కొతన్ బగవంతన్ సీంతొన్’ ఇంజెర్ వెహ్తెకె, అహన్ వోర్ అవల్-బాబొన్ మాని కియ్వెకె గిర్, ‘బతయ్ ఆయొ’ ఇంజెర్ వోన్ వెహంతిట్. మిరట్ మీ తొత్తురంగ్ నేకింగ్ పియ్సి తాక్లె, బగవంతన వచన్తున్ గిర్ వీడ్సి తాక్సెర్ మంతిట్. ⁷మిరట్ పసి కియ్వలిర్ ఆందిట్! తొలె యెసయ పర్‌వక్తల్ మీ బారెతె ఇహిన్ వెహ్వల్ బరొబరె ఆంద్: ⁸‘వీర్ పర్జ బగవంతల్ ఆయ్వల్ నాకున్ తమ్వంగ్ సివ్లినె మాని కీంతెర్. బతి వూర్ కపెటలిరంగ్ దిల్క్ నహ్గటల్ వెలె లక్ మంతంగ్. ⁹నావంగ్ హుకుమ్కున్ బద్లి, తమొ నివ్డి కీత అద్ బోద వెహంతెర్. అదెన్ సాటి, వూర పార్తన-వింతి నాకున్ కామి సియొ’15:9 యెసయ 29:13 ఇంజి బగవంతల్ వెహుస్తొర్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

^10-11అని యేసు అద్ మాందితున్ తన్గ కేయ్సి, “బహిడ బదె వస్తు మాయ్నన పెటితగ సొంజి, అస్ట్ బస్ట్ కియొ. బతి మాయ్నన దిల్తల్ బవ్తె బహ్రి వాంతంగొ, అవె మాయ్నన్ అస్ట్ బస్ట్ కీంతంగ్. ఇన్వలిక్ గొస్టిన్ అర్తమ్ కియ్లె కోసిద్ కీమ్ట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

¹²అద్ ఆత పెజె సిస్యలిర్ తన్గ వాసి, “నిమె వెహ్వల్ వూర్ పరిసయుల్కున్ సోంగ్ వానల్ కీత ఇన్వల్ టావయ్ కి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ^13-14తె యేసు, “వూర్ బారెతె పరెసన్ ఆయ్మట్. వూర్ గుడ్డిర్‌కున్ సరి తొహ్వలిర్ గుడ్డిర్ ఆందిర్. గుడ్డి ఉండె వొరొర్ గుడ్డిన్ సరి తొహ్తెకె, వూర్ ఇవిర్తె డొడొతగ అరంతెర్. స్వర్గ్‌నొర్ నా బాబొ ఉర్స్‌మకి అద్ హర్ మొడొకతున్ సీర్క్ అరిక్ తెర్సి వాటంతొర్” ఇంజెర్ పరిసయుల్కున్ బారెతె వెహ్తొర్.

¹⁵అస్కె పేతురు, “అద్ నమునతున్ మాక్ పోడి కీసి వెహ” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ^16-20తె యేసు, “తిన్వలిక్ సమ్దొ తొడ్దల్ రొపొ పెటితగ దాంతంగ్. అని అగ అవ్ జీరె మాసి, మెయ్దడ రూప్నె మేందొడల్ బహ్రి అరంతంగ్. అదెన్ సాటి కెయ్క్ నొర్వక్ జేవున్ కీతెకె గిర్ బే-సుదుడ్ ఆయుర్. బతి దిల్తున్ రొపొ మంజి, తొడ్దల్ బహ్రి వాయ్వలిక్ కరబ్ సోంచ్, మాయ్నలిర్‌కున్ జక్వల్, పీర్ కియ్వల్, లంజెతనమ్ కియ్వల్, కలె కామ్, పకట్ వెహ్వల్ అని రెహ్చి వడ్క్‌వల్ ఇన్వలిక్ మాయ్నన్ బే-సుదుడ్ కీంతంగ్. ఇదెన్ బారెతె మీకున్ టావ సెలె కి?” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

కనాన్ దేస్నగ కీత సేవ

(మార్క్ 7:24-30)

²¹అని యేసు అని వోనుర్ సిస్యలిర్ మాందితల్ అలగ్ ఆసి, అద్ గలిలయ యేరియతల్ తూరు అని సీదొన్ ఇన్వలిక్ నగుక్న యేరియతగ సొత్తెర్. ²²అస్కెనె కనానియ జాతిత ఉంది వెయ్లొ వాసి, “దావిద్న కాన్‌దాన్తొర్ ఆయ్వల్ పర్బు! నా పొరొ దయ తొహ. నా మియడగ బూత్ సోప్రె మాసి, బెయ్ దుక్స బోగె మాసెర్ మంత” ఇంజెర్ జోర్తె జుల్మ కీసెర్ మత్త. ²³బతి యేసు తాన్ బతయ్ జవబ్ సియ్మకి. అస్కె వోనుర్ సిస్యలిర్ వాసి, “అద్ వెయ్లొన్ రొహ. మా పెజెయ్ నంగడల్ జోర్తె జుల్మ కీసెర్ వాసెర్ మంత” ఇంజెర్ యేసున్ కోర్తెర్. ²⁴అస్కె యేసు, “తప్సి సొత్తంగ్ గొరెంగ్ మోడి మన్వల్ ఇజ్రయేల్ పర్జతున్ సాటినె, బగవంతల్ నాకున్ సారి కీతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁵అద్ వెయ్లొ యేసున్ మునె ముర్-టొంగ్రంగ్ కొట్సి, “పర్బు! నాకున్ మదత్ కీమ్” ఇంజెర్ ఇత్త. ²⁶తె యేసు, “మరి-మియడ్ తిన్వల్ కానెతున్ ఊంచి నెయ్కున్ వాట్వల్ బరొబర్ ఆయొ” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁷తె అద్ వెయ్లొ, “హో, పర్బు! వాటుర్ బతి, తమ్వొర్ మాల్కల్ తిత పెజె, మెయ్తంగ్-సుయ్తంగ్ టుక్డెంగ్ నెయ్ పిలంగ్ తింద వచొ కి!” ఇంజెర్ వెహ్త. ²⁸అస్కె యేసు, “బాయి! నిహ్గ వెలె బరొస మంత. నిమె కోర్త తీర్ జర్గంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అద్ గట్కతెనె తాన మియడ్ చొకొట్ ఆత.

²⁹యేసు అగటల్ పెసిసి, గలిలయ సమ్దుర్‌త డర్డియ్ తాక్సెర్ సొంజి, గుటత్ పొరొ ఉత్తొర్. ^30-31అస్కె వెలెటిర్ గుబ్డంగ్ గుబ్డంగ్ మాంది తమ్వ పెజెయ్ కూటలిర్కున్, గుడ్డిర్‌కున్, కెయ్-కాల్క్ అర్సి మన్వలిర్‌కున్, మూకలిర్కున్ అని ఉండె వెలె తీర్క్‌నంగ్ బేమరినె మన్వలిర్‌కున్ పియ్సి వాసి యేసునంగ్ కాల్కున్ మునె మీండుసీతెర్. తె యేసు వూర్ సమ్దిర్‌కున్ చొకొట్ కీతొర్. అదెన్ సూడ్సి, వూర్ పర్జ బెయ్ గుల్ ఆతెర్ అని ఇజ్రయేల్ లోకురొర్ బగవంతన్ డగుర్-పాన్ సీతెర్.

ఇచుసి కానెతె వెలె మాందితున్ బర్పుర్ జేవున్ దొస్వల్

(మార్క్ 8:1-10)

³²అద్ ఆత పెజె, యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్‌కున్ కేయ్సి, “వీర్ పర్జత్ పొరొ నాకున్ బెయ్ కివుల్ లాగ్సెర్ మంత. బారితెకె మూంద్ దివొస్క్‌నల్ నా సంగన్ మన్వల్ కీనెకె, వీర్గ ఇంకె తిందన్ సాటి బతయ్ సెలె. ఉపసె వీర్కున్ రొహ్వల్ ఇస్టమ్ సెలె. మోక వీర్ నడ్డుమ్ సర్దె బగనె అర వచొ” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

³³తె సిస్యలిర్, “ఇవ్ బోడి గుటనగ ఇచొర్ వెలె మాందితున్ తిన్లె చంది బగ పుటర్?” ఇంజెర్ యేసున్ పూసి కీతెర్. ³⁴తె యేసు కేంచి, “మిహ్గ బచొంగ్ సారింగ్ మంతంగ్?” ఇంజెర్ ఉల్ట సిస్యలిర్‌కున్ పూసి కీతొర్. అస్కె వూర్, “యేడుంగ్ సారింగ్ అని బొడ్స్‌తంగ్ ఇచుంగ్సి చుడుక్ మీన్క్ మంతంగ్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ³⁵తె యేసు, “బూడ్ ఉదట్” ఇంజెర్ పర్జతున్ ఆగె సీతొర్. ³⁶అస్కె అవ్ యేడుంగ్ సారింగ్ అని మీన్క్ పియ్సి బగవంతన్ దనెవాద్ వెహ్చి, ఉరుసి సిస్యలిర్‌గ అందుస్తొర్. తె వూర్ మాందితున్ వహ్డి కీతెర్. ³⁷మాంది సమ్దిర్ గిర్ పెటిమెన్ తిత్తెర్. అద్ ఆత పెజె, మెయ్తంగ్ అవ్ టుక్డెంగ్ మీరి కీతెర్. తె, యేడుంగ్ డాలంగ్ నింతంగ్. ³⁸వెయ్లొక్ అని మరి-మియడున్ కహ్వకె, నాలుంగ్ హజర్క్ (4,000) మాయ్నలిర్ అగ జేవున్ కీతెర్. ³⁹అద్ ఆత పెజె యేసు, వూర్ సమ్దిర్‌కున్ సారి కీసి, తన రూక ఉచ్చి మగదాన్ ఇన్వల్ యేరియతె సొత్తొర్.

మయ్మత కామ్ కీసి తొహ ఇంజెర్ పూసి కియ్వల్

(మార్క్ 8:11-13; లూక 12:54-56)

¹ఉంది దియ పరిసయుల్క్ అని సదుకయుల్క్ వోన్ పరిక్స కియ్లె, “నిమె బగవంతన అదికార్దె వాతి ఇంజెర్ నిరుపన్ కియ్లె, స్వర్గ్‌నల్ ఉంది మయ్మత కామ్ కీసి తొహ” ఇంజెర్ యేసున్ పూసి కీతెర్. ^2-3తె యేసు, “పోడ్ద్ సొన్వల్ వకత్నె హాబర్ రగల్ ఆసి దిస్తెకె, ‘నాడిత దివొస్ పూరొ పిర్-వడి సెల్వక్‌నె చొకొట్ మందంత’ ఇంతిట్. అని పోడ్ద్ పెసినెకె హాబర్ రగల్ ఆసి, టెపంగ్ అరిక్ మత్తెకె, ‘నేండ్ పిర్-వడి వాంత’ ఇంతిట్. కపెటలిర్నిట్! ఇహిన్ హాబడున్ సూడ్సి బంటి బతల్ జర్గంత ఇన్వల్ వొడ్కి కియ పరంతిట్ బతి, ఇద్ కాలమ్నగ జర్గ్‌సెర్ మన్వలికున్ బారి వొడ్కి కియ పర్సెర్ సెల్విట్?16:2-3 కహితంగ్ గ్రీకు గ్రంత్క్‌నగ ఇవ్ వచన్క్‌నగ మన్వలిక్ గొస్టింగ్ సెలెంగ్.⁴ఇద్ పిడితుర్ కరెబలిర్ అని పీర్ కియ్వలిర్ మయ్మత కామున్ సాటి పూసి కీసెర్ మంతెర్. సిరిప్ యోన16:4 నినెవె నగుడున్ బగవంతల్ నాసెడమ్ కియ్వల్ మత్తొర్. వూర్కున్ కాబాడన ఇంజెర్ యోన పర్‌వక్తన్ నేమి కీతొర్. బతి యోనల్ అగ సొన్వక్‌నె దుస్రొ జాగ సొన్లెన్ పెసితొర్. అస్కె యోనన్ పెర్స మీన్ మింగ్త. మూంద్ రోజ్క్ తాన పెటితగ ఇర్సి, వోన్ డర్డితె కాకుస్నల్ కీతొర్. అని నినెవ నగుడె సొంజి, బగవంతల్ వెహ్త గొస్టి పచర్ కీతొర్. అద్ గొస్టితున్ వొప్సి, వూర్ బచె మాతెర్. యోన 1:1–4:11; మత్తయి 12:39; లూక 11:29 పర్‌వక్తన నిసనితున్ తపుసి, దుస్రొ బదె నిసని వూర్కున్ తొహ్వల్ జురత్ సెలె” ఇంజెర్ వెహ్చి, వూర్కున్ సుటి కీసి అగటల్ సొత్తొర్.

కరబ్ కియ్వలిర్ బారెతె దిహన్తె మందన

(మార్క్ 8:14-21)

⁵యేసునుర్ సిస్యలిర్ సమ్దుర్‌తున్ వీడ్సి వానెకె, తమ్వ సంగ సారింగ్ తర్వల్ మరుంగ్తెర్. ⁶అస్కె యేసు, “సొవుస్వల్ చీజున్ దాత్ మన్వలిర్ పరిసయుల్క్ అని సదుకయుల్కున్ బారెతె దిహన్తె మంట్” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ దమ్కి సీతొర్. ⁷తె వూర్, “మరట్ సారింగ్ తర్వ కాడ్కినె ఇహిన్ ఇంతొర్” ఇంజెర్ తమ్వ తమ చర్చ కీసెర్ మత్తెర్. ⁸అదెన్ కరి కీసి యేసు, “కమి బరొస వాలిర్నిట్! మిరట్ సారింగ్ తర్మకి ఇంజెర్ బారి మీవ మిరట్ చర్చ కీసెర్ మంతిట్? ⁹మీకున్ ఉండె గిర్ అర్తమ్ ఆయ్మకి బతల్? సియుంగ్ హజర్క్ (5,000) మాందితున్ సియుంగ్ సారినె, జేవున్ దొస్త పెజె, మిరట్ మెయ్తంగ్ టుక్డెంగ్ మీరి కీసి బచొంగ్ డాలంగ్ నిహ్తిటొ, మీకున్ హేతు సెలె కి? ¹⁰అని ఉండె ఉంది జోక నాలుంగ్ హజర్క్ (4,000) మాందితున్, యేడుంగ్ సారింగ్ అని ఇచుంగ్సి మీన్క్‌నె జేవున్ దొస్త పెజె, మెయ్తంగ్ టుక్డెంగ్ మీరి కీసి, బచొంగ్ డాలంగ్ నిహ్తిటొ, మీకున్ హేతు సెలె కి? ¹¹నన సారిన్ బారెతె వడ్క్‌సెర్ సెలొన్ ఇంజెర్ మిరట్ బారి అర్తమ్ కీసెర్ సెల్విట్? పరిసయుల్క్ అని సదుకయుల్క్‌న కరబ్ కియ్వల్ బోదతున్ బారెతెన్ దిహన్తె మందన” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹²అస్కె సిస్యలిర్ పిండితున్ సొవుస్వల్ చీజున్ బారెతె ఆయొ బతి, పరిసయుల్క్ అని సదుకయుల్క్‌న కరబ్ కియ్వల్ బోదతున్ బారెతెన్ దిహన్తె మందన ఇంజి, వెహ్చెర్ మంతొర్ ఇంజెర్ అర్తమ్ కీతెర్.

యేసు అసల్ బోర్ ఆందుర్?

(మార్క్ 8:27-30; లూక 9:18-21)

¹³అని బస్కెతె యేసు సిజరియ పిలిపి చహర్తున్ కరుమ్ వాతొరొ, అస్కె సిస్యలిర్ సంగ, “స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ ఆయ్వల్ నా బారెతె పర్జ, బోర్ ఆందుర్ ఇంజెర్ మంతెర్?” ఇంజి పూసి కీతొర్. ¹⁴తె సిస్యలిర్, “కహితుర్ బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్ ఇంజెర్ మంతెర్. ఉండె కహితుర్ యేలియ పర్‌వక్తల్ ఇంజెర్ మంతెర్. ఉండె కహితుర్ ఇర్మియ పర్‌వక్తల్ ఇంతెర్. అని ఉండె కహితుర్ పర్‌వక్తలిర్‌గటల్ వొరొర్ ఆందుర్ ఇంజెర్ మంతెర్” ఇంజి వెహ్తెర్. ¹⁵అస్కె యేసు, “తె మిరట్ నాకున్ బోర్ ఆందుర్ ఇంతిట్?” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ పూసి కీతొర్. ¹⁶తె సీమొన్-పేతురు, “నిమె బచి కియ్వల్ కిరిస్తుని16:16 బచి కియ్వల్ కిరిస్తుని: హెబ్రి బాసతె మెసయల్ ఇంతెర్. ఇదెన అర్తమ్ పర్జతున్ బచి కియ్లె, బగవంతల్ నేమి కీసి, సారి కియ్వల్ రాజల్. వేన్ సాటి యూదుల్క్ సూడ్సెర్ మత్తెర్. అని జీవతె మన్వల్ బగవంతనొర్ మరిని ఆంది” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹⁷అస్కె యేసు, “యోననొర్ మరి16:17 యోననొర్ మరి: గ్రీకు బాసతె, ‘బర్-యోన’ ఇంజెర్ మంత. ఆయ్వల్ సీమొన్, నిమె ఆసిర్‌వాద్ యేత్వని ఆతి. బహన్ ఇత్తెకె, ఇద్ గొస్టితున్ సాదరన్ మాయ్నల్ నీకున్ వెహ్మకి బతి, స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ నా బాబొయ్ వెహ్తొర్. ¹⁸అదెన్ సాటి నీకున్ పేతురు ఇంజెర్ నన కేయంతొన్. ఇదెన అర్తమ్ బండ. ఇద్ బండత్ పొరొ నావంగ్ చర్చినుర్‌కున్ నిపుసంతొన్. పాతడ్తగ మన్వలిక్ సక్తింగ్ ఇవ్ చర్చినుర్‌కున్ హారి కియ పరొంగ్. ¹⁹స్వర్గ్‌న రాజ్నంగ్ కుంజింగ్ నీకున్ సీంతొన్. ఇద్ దునియతగ నిమె బవెన్తె వొప్వియొ, అవెన్ స్వర్గ్‌నగ గిర్ వొపొన్. ఇగె నిమె బవెన్తె వొపంతియొ, అవెన్ స్వర్గ్‌నగ గిర్ నన వొపంతొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁰అద్ ఆత పెజె, “నన కిరిస్తున ఆందున్ ఇంజెర్ బోనె వెహ్మట్” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ ఆగె సీతొర్.

వాయ్వల్ తన్వ దుక్స అని మరన్తున్ బారెతె యేసు వెహ్వల్

(మార్క్ 8:31–9:1; లూక 9:22-27)

²¹అస్కెడల్ యేసు, సిస్యలిర్ సంగ, “యెరుసలెమ్ సొత్త పెజె, స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ వెలె దుక్సంగ్ బోగె మాయ లాగర్. పెదొల్క్, డగుక్ కటొడలిర్ అని సాస్తిరిర్ వోన్ వొప్వక్‌నె ఉల్ట తిరియంతెర్. వోన జీవ యేతంతెర్ బతి, బగవంతల్ మూంద్ రోజ్క్‌నె వోన్ నేండుసంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్వల్ మొదొల్ కీతొర్. ²²తె పేతురు, యేసున్ బగ్ల వోసి, “అహన్ ఇన్మ పర్బు! ఇహిన్ నీకున్ బస్కెన్ జర్గ్‌వ! బగవంతలె ఇద్ గండమ్నల్ నీకున్ తపుసన!” ఇంజెర్ దమ్కి సీతొర్. ²³తె యేసు పేతుర్తున్ బాజ్ తిరిసి, “సయ్తన్‌ది, నా మునెతల్ సొడియ! నిమె నాకున్ ఆపుసెర్ మంతి. నిమె మాయ్నలిర్ దాత్ సోంచ్ కీసెర్ మంతి. బతి బగవంతన సోంచున్ కరి కీసెర్ సెల్వి” ఇంజెర్ వోన్ ఇత్తొర్.

²⁴అస్కె యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ, “నా సంగ బోర్తె తాకక ఇంతొరొ, వోర్ తన్వ తన పటి కియ్వక్‌నె, హర్ రోజ్ తన్వ తక్‌లిబున్ తన సోసి కీసెర్16:24 తన్వ తక్‌లిబున్ తన సోసి కీసెర్: గ్రీకు బాసతె మొదున్ కాంచి తాకన ఇంజెర్ మందంత. మొదున్ కాంజ్వల్ ఇత్తెకె తక్‌లిబ్ బోగె మాయ్వల్ అని మరన్ ఆయ్వల్. నా పెజెయ్ తాక లాగర్. ²⁵బోర్తె తన్వ జీవతున్ బచి కీక ఇంతొరొ, వోర్ తన్వ జీవ సుటి కియ లాగర్. బతి బోర్తె నా సాటి తన్వ జీవతున్ సుటి కీంతొరొ, వోర్ అద్ జీవతున్ దకుసంతొర్. ²⁶పరిపంచమ్ సమ్దొతున్ మెయ్సి తన్వ జీవ సుటి కీతెకె మాయ్నన్ బతల్ పాయ్ద పుటంత? అహ్నె సొడిత జీవతున్ మల్సి యేతన్ సాటి వోర్ బతల్ సియ పరంతొర్? ²⁷స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్, దూతలిర్ సంగ మీరె మాసి బగవంతన మయ్మతె వాయ్వల్ మంతొర్. అస్కె హర్ వొరొన్ వూర్ కీతంగ్ కామ్కున్ పియ్సి, వోర్ ఇనమ్ సీంతొర్. ²⁸ఇగె నిల్సి మన్వలిర్‌గటల్ కహితుర్ దర్తురిత్ పొరొ స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ ఆయ్వల్ బగవంతనొర్ మరి రాజ్ తాకుస్వల్ సూడ బీగర్ వూర మరన్ ఆయొ. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ వెహ్తొర్.

యేసున రూప్ మారివల్

(మార్క్ 9:2-13; లూక 9:28-36)

¹సారుంగ్ రోజ్క్ ఆత పెజె, యేసు తన్వ సంగ సిరిప్ పేతుర్తున్, తాదల్-తముర్ ఆయ్వలిర్ యాకొబున్ అని యోహన్తున్ పియ్సి, డంగల్ గుటత్ పొరొ సొత్తొర్. ²అగ వూర్ మునె యేసున రూప్ మారిత. బహన్ ఇత్తెకె, వోన మొకొమ్ పోడ్దున్ మోడి మిడ్చ్‌న్‌దు అని వోనంగ్ పాంగుక్ వేడ్చిత్ మోడి బెయ్ చక్ దవ్రలిక్ ఆతంగ్. ³అస్కెనె అచనక్ వోన్ సంగ మోసె అని యేలియ ఇన్వలిర్ తొత్తుర్ పర్‌వక్తలిర్ వడ్క్‌సెర్ సిస్యలిర్‌కున్ దిస్తెర్. ⁴తె పేతురు, “పర్బు! మరట్ ఇగెన్ మన్వల్ చొకొట్ దిసంత. నీ సాటి, యేలియన్ అని మోసెన్ సాటి మమొట్ మూంద్ గుడ్సెంగ్ వాటంతొమ్” ఇంజెర్ యేసున్ సంగ వెహ్తొర్. ⁵అహన్ వెహ్చెర్ మనెకెన్ వూర్కున్ జగర్నె వేడ్చి వాలె ఉంది టెప వాసి కప్త. అద్ టెపతల్, “వేర్ నావొర్ లాడ్నొర్ మరి ఆందుర్. వేన్ హిందల్ నన వెలె ఆనంద్నె మంతొన్. వేర్ వెహ్వడున్ కేంజట్” ఇంజెర్ ఉంది లేంగ్ కేంజ వాత. ⁶అద్ లేంగ్ కేంచి, వూర్ సిస్యలిర్ బెయ్ వెరిసి గప్-ముడ్గెంగ్ అర్తెర్. ⁷బతి యేసు వూర్గ సొంజి, వూర్కున్ తాపి కీసెర్, “తేదట్! మిరట్ వెరిమట్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁸తె వూర్ తల తహ్చి సూడ్తెకె, దుస్రుర్ బూరె వూర్కున్ దిస్మకి సిరిప్ యేసుయ్ దిస్తొర్.

⁹అద్ గుటతల్ రెయ్సి వానెకె, “స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ సాసి-నేండ్నల్ వేరి, మిరట్ ఇద్ గట్నతున్ బారెతె బోనె వెహ్మట్” ఇంజెర్ యేసు సిస్యలిర్‌కున్ ఆగె సీతొర్. ¹⁰అస్కె వోనుర్ సిస్యలిర్, “అహన్ బెహెతె కిరిస్తున్ తెర్ మునె యేలియ పర్‌వక్తల్ వాయ లాగర్ ఇంజెర్ బారి సాస్తిరిర్ వెహంతెర్?” ఇంజి వోన్ పూసి కీతెర్. ¹¹తె యేసు, “యేలియల్ తప్వక్ మొదొల్ వాసి, ఇవ్ సమ్దొన తయర్ కీంతొర్. ¹²బతి నన మీకున్ వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, యేలియ పర్‌వక్తల్ వాతొర్ బతి, వోన్ మిరట్ వొడ్కె మాయ్మకి. ఉండె వోర్ పర్జత కెయ్దె బహన్ దుక్సంగ్ బోగె మాయనయొ, అహన్ బోగె మాసి సొత్తొర్. అదె తీర్దె వూర్ పర్జ, స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ గిర్ తక్‌లిబ్ సియ్వలిర్ మంతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹³అస్కె సిస్యలిర్ బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్తున్ బారెతె యేసు వడ్క్‌సెర్ మంతొర్ ఇన్వల్ కరి కీతెర్.

బూత్ సోప్రె మాసి మన్వన్ చొకొట్ కియ్వల్

(మార్క్ 9:14-29; లూక 9:37-43)

^14-15మాందితగ వూర్ కరుమ్ యెవ్నెకెనె, వొరొర్ మాయ్నల్ యేసున్ మునె ముర్-టొంగ్రంగ్ కొట్సి, “గురుజి! నావొర్ మరిన్ పొరొ దయ తొహ. వోర్ ముంజ్క అరుస్వల్ బేమరితె దుక్స బోగె మాసెర్ మంతొర్. వోర్ తడ్మితగ సెలెకె యేతగ అర్సెరెన్ మందంతొర్. ¹⁶తె వోన్ నీవుర్ సిస్యలిర్‌గ తత్తొన్ బతి, వూర్ చొకొట్ కియ పర్మకి” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁷అస్కె యేసు, “నా పొరొ బరొస సెలుర్ వూర్ మూజొర్క్‌నిట్! నన బచెజెల్ మీ సంగ మంజి, మీకున్ సోసి కీక?” ఇంజెర్ వూర్కున్ ఇత్తొర్. అని, “వోన్ నహ్గ పియ్సి వరట్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్. ¹⁸అని వోన్ పియ్సి వాత పెజె, వోన్గ సోప్రె మాసి మన్వల్ బూతున్ సంగ, “వోన్గటల్ పెసిసి సొన్” ఇంజెర్ యేసు దమ్కి సీనెకెన్, అద్ సొడిత. యెంటనె వోర్ కాండి బర్పుర్ చొకొట్ ఆతొర్.

¹⁹అద్ ఆత పెజె, యేసు వొరొరె మనెకె, సిస్యలిర్ వోన్గ సొంజి, “మమొట్ అద్ బూతున్ బారి తెండ్సి పూడ పర్మకి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ^20-21తె వోర్, “బగవంతన్ పొరొ మీకున్ గట్ బరొస సెల్వ కాడ్కినె, తెండ్సి పూడ పర్మకి. బతి మీకున్ మోవెర దానతచొర్ బరొస మత్తెకె గిర్ ఆంత. ఇద్ గుటతున్ సూడ్సి, ‘యే! గుటతి ఇగెటల్ సొన్!’ ఇత్తెకె అద్ దాంత. ఇదె ఆయ్వ మీ సంగ ఆయ పరొ ఇన్వల్ బతయ్ సెలె. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. [17:20-21 తొలెతంగ్ కహితంగ్ గ్రీకు గ్రంత్క్‌నగ, ‘ఉపస్నెన్ ఈతడున్ తెండ్సి పూడ పరంతట్’ ఇంజెర్ 21వ వచన్‌తగ మందంత.]

యేసున మరన్తున్ బారెతె వెహ్వల్

²²వూర్ సమ్దిర్ గిర్ గలిలయతగ మల్సి మీరె మాత పెజె యేసు వూర్ సంగ, “స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ దుస్రుర కెయ్దె హవ్లి కియ లాగర్. ²³వోన్ వూర్ జకంతెర్ బతి, మూంద్ రోజ్క్‌నె నేండంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అద్ కేంచి సిస్యలిర్‌కున్ బెయ్ దుక్స లాగ్త.

టెక్స వసులి కియ్వల్

(మార్క్ 9:30-32; లూక 9:43-45)

²⁴యేసు అని వోనుర్ సిస్యలిర్ కపెర్నహోమ్ చహర్తె యెవ్తెర్. అగటుర్ టెక్స వసులి కియ్వలిర్ పేతుర్తగ వాసి, “మీవొర్ బోద గురు, ఇద్ మందిర్త టెక్స దొహొర్ కి బతల్?” ఇంజెర్ సవల్ పూసి కీతెర్. ²⁵తె పేతురు, “దొహంతొర్” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. అని పేతురు రోత్ రొపొ నేంగ్సి, వెహ్క ఇనెకెన్ యేసుయ్ మొదొల్, “సీమొను! దర్తురితగ మన్వలిర్ రాజలిర్ తమ్వుర్ మర్క్‌నగటల్ టెక్స వసులి కీంతెర్ కి, సెలెకె దుస్రుర్‌గటల్ వసులి కీంతెర్? నిమె బతల్ ఇంతి?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ²⁶అస్కె పేతురు, “దుస్రుర్‌గటల్ వసులి కీంతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. తె యేసు, “అహన్ బెహెతె మర్క్ టెక్స దొహ్వల్ జురత్ సెలె! ²⁷తెర్ బతి, వూర్ వటి ఆగయ్ సోంగ్ వాయ్వక్ మన్లె, నిమె సమ్దుర్‌తగ సొంజి గరి వాట. గరితగ మొదొల్ తట్త మీన్దున్ పియ్సి, తాన తొడ్డి తెరిసి సూడ్తెకె, కూరత ఉంది బిల17:27 కూరత ఉంది బిల: ఉంది దివొస్న బూతిత విలువ ఆంద్. దిసంత. తాన్ వోసి మా ఇవిర టెక్స దొహ” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

స్వర్గ్‌న రాజ్నగ బాతొన్ డగుర్-పాన్ వాంత?

(మార్క్ 9:33-37; లూక 9:46-48)

¹అద్ ఆత పెజె, సిస్యలిర్ యేసునగ వాసి, “స్వర్గ్‌న రాజ్నగ సమ్దిర్‌గటల్ బోర్ డగుర్ ఆంతొర్?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ²తె యేసు వొరొర్ చుడుర్-కాండిన్ తన్గ వర ఇంజెర్ కేయ్సి, వోన్ వూర్ నడ్డుమ్ నిపుసి ఇహిన్ వెహ్వల్ మొదొల్ కీతొర్: ³“మీవంగ్ గున్క్ మారిసి చుడుర్ మరి-మియడున్ మోడి ఆయ బీగర్ స్వర్గ్‌న రాజ్నగ వొరొర్ గిర్ నేంగ పర్విట్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్ ఇంజెర్ వెహ్చెర్ మంతొన్. ⁴బతి బోర్తె వేర్ చుడుర్-కాండిన్ దాత్ తన్వ తన చుడుర్-పాన్ కీంతొరొ, వోన్ స్వర్గ్‌న రాజ్నగ డగుర్-పాన్ వాంత. ⁵అచొరె ఆయ్వ, ఈతొర్ చుడుర్-కాండిన్ నా పొరొడె బోర్తె కరుమ్ కీంతొరొ, వోర్ నాకున్ గిర్ కరుమ్ కీత లెకతెన్ వాంతొర్.

పాప్ కియుస్వలిర్‌కున్ దమ్కి సియ్వల్

(మార్క్ 9:42-48; లూక 17:1-2)

⁶“బతి నా పొరొ బరొస ఇర్వలిర్ ఈతుర్ చుడుర్-పాన్దె మన్వలిర్‌గటల్ వొరొర్ పాప్ కియన్ సాటి, ఉంది మోక బోరె కారన్ ఆనుర్తె, ఆతొర్ మాయ్నన గోటితగ ఉంది డగుర్ జత్తతున్ దొహ్చి, సమ్దుర్‌తగ వాట్వల్ చొకొట్ మందంత. ⁷దునియతుర్ లోకుర్ దుస్రుర కెయ్దె పాప్ కియుసంతెర్. పాప్నగ కోండి కియ్వలిక్ తప్వక్ వాంతంగ్. బతి అవ్ బోన్ హిందల్ వాంతంగొ వోన్ సిక్స తపొ. ⁸ఉంది మోక మీవ కెయె ఆయి, కాలె ఆయి, పాప్ కియ్లె కారన్ ఆయర్తె, తాన్ నట్క్‌సి వాటట్. బారితెకె కెయ్-కాల్క్ మంజి, బస్కెట్ పొచ్చెర్ మన్వల్ పాతడ్త తడ్మితగ అరన్ బద్లి, కూటల్ ఆసి సెలెకె లెంగ్డల్ ఆసి, బస్కెట్ జీవతె మన్లె, స్వర్గ్‌నగ సొన్వల్ చొకొట్ మందంత. ⁹అహ్నె మిరట్ పాప్ కియ్లె, మీవ కడ్ కారన్ ఆయర్తె, అదెన్ తెండ్సి వాటట్. బారితెకె, రండ్ కడ్క్‌నె పాతడ్త తడ్మితగ అరన్ బద్లి, వొంటి కడ్దె బస్కెట్ జీవతె మన్లె, స్వర్గ్‌నగ సొన్వల్ చొకొట్ మందంత.

¹⁰“వీర్ చుడుర్ మరి-మియడున్ బోరె గిర్ కమి-పాన్దె సూడ్వక్‌నె దిహన్తె మంట్. బారితెకె వీరుర్ దూతలిర్ స్వర్గ్‌నగ నావొర్ బాబొన మొకొమున్ బస్కెట్ సూడ్సెర్ మందంతెర్ ఇంజి మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్.

బూలె మాత అద్ గొరెత నమున

(లూక 15:3-7)

¹¹18:11 తొలెతంగ్ కహితంగ్ గ్రీకు గ్రంత్క్‌నగ ఇద్ వచన్ సెలె.[స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ బూలె మాసి మన్వలిర్‌కున్ బచి కియ్లె వాతొర్.] ¹²“వొరొర్ మాయ్ననగ నూర్ (100) గొరెంగ్ మంతంగ్ ఇంట్. అవెనగటల్ ఉంది గొరె బూలె మాతెకె, అవ్ నొవద్ నొవ్ (99) గొరెన్ బోడి గుటనగ సుటి కీసి, తప్సి సొత్త అద్ గొరె పుట్నల్ వేరి మహ్క్‌లె సొనొర్ ఇంతిట్ కి? తప్వక్ మహ్క్‌లె దాంతొర్! ¹³అని వోర్, బూలె మాయ్మకి అవ్ నొవద్ నొవ్ (99) గొరెన్ హిందల్ పుట్వల్ ఆనందున్ తెర్, బూలె మాసి పుడ్త ఉందితున్ హిందల్ అదిక్ ఆనంద్ యేతంతొర్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్ ఇంజెర్ మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్. ¹⁴అహ్నె వీర్ చుడుర్ మరి-మియడల్ వొరొర్ గిర్ బూలె మాయ్వ ఇన్వలె మీవొర్ స్వర్గ్‌నొర్ బాబొన ఇచ మంత.

పాప్ కీతొర్ వోర్ బక్తన్ బహన్ మల్సి తరన

(లూక 17:3)

¹⁵“మోక నీ బరొబర్తొర్ బక్తల్ నీకున్ ఉల్ట ఆసి, బతయ్ పాప్ కీనుర్తె, వోర్ వొరొరె మనెకె, నిమె సొంజి, కుసయె అద్ గల్తితున్ బారెతె వోన్ దమ్కి సియన. ఉంది మోక వోర్ నీవ గొస్టి కేంజనుర్తె నిమె వోన్ బచి కీతొని ఆంతి. ¹⁶బతి ఉంది మోక నీవ గొస్టి కేంజ్వెకె దానుర్తె, ఉండె వొరొర్ సెలెకె, ఇవిర్కున్ పియ్సి వోన్గ సొన్. బారితెకె ఇవిర్-మువిర్ గవదార్క్‌న గొస్టిత్ పియ్సినె, జర్గ్‌త అద్ కరలె ఆంద్ ఇంజెర్ నిర్నయ్ యేతన ఇంజి దర్మ-గ్రంత్‌నగ మంత. ¹⁷ఉంది మోక వూర గొస్టి గిర్ వోర్ కేంజ్వెకె దానుర్తె, సొంజి చర్చినుర్‌కున్ వెహట్. అద్ చర్చితుర గొస్టి గిర్ కేంజ్వెకె దానుర్తె, నమ్మకి వోన్ మోడి అని టెక్స వసులి కియ్వల్ పాపెస్తన్ మోడి ఇంజి చర్చితుర్ బక్తలిర లెకతల్ వోన్ తెండ్సి వాటట్.

¹⁸“ఇద్ దునియతగ మిరట్ బవెన్తె వొప్విటొ, అవెన్ స్వర్గ్‌నగ గిర్ నన వొపొన్. ఇగె మిరట్ బవెన్తె వొపంతిటొ, అవెన్ స్వర్గ్‌నగ గిర్ నన వొపంతొన్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్ ఇంజెర్ మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్. ¹⁹అచొరె ఆయ్వ, మిహ్గటల్ బోరె ఆయి ఇవిర్ మీరె మాసి, బగవంతన్ బతల్ తల్కన ఇన్వల్ దర్తురిత్ పొరొ నిర్నయ్ కీసి, పార్తన కీకిట్‌తె, స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ నా బాబొ మీవ ఇచతున్ పూరి కీంతొర్ ఇంజెర్ మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్. ²⁰బారితెకె, నా పొరొడె బగతె ఇవిర్-మువిర్ మీరె మాంతెరొ, అగ వూర్ నడ్డుమ్ నన గిర్ మందంతొన్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

మాప్ కియొర్ వోర్ సేవ్కన నమున

²¹అస్కె పేతురు యేసున్ కరుమ్ సొంజి, “పర్బు! కసుర్ కీసి నాకున్ నుక్సన్ కియ్వన్, బచొంగ్ జోకంగ్ మాపి కియన ఇంతి? యేడుంగ్ జోకంగ్ కి బతల్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ²²తె యేసు, “యేడుంగ్ జోకంగ్ మాప్ కియ్వల్ ఆయొ బతి, లెక పర్వట్ అచొంగ్18:22 లెక పర్వట్ అచొంగ్: గ్రీకు బాసతె సత్తర్, సత్తర్ యేడుంగ్ జోకంగ్ బచొర్తె ఆంతయొ, అచొంగ్ జోకన్ తెర్ అదిక్ మాపి కియన ఇంజెర్ మందంత. జోకంగ్ మాప్ కియ లాగర్ ఇంజి మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²³“అదెన్ సాటి, స్వర్గ్‌న రాజున్ తన్వుర్ సేవ్కలిర్‌కున్ కేయ్సి, బోర్ బచొర్ బాకి మంతెర్ ఇన్వల్ లెక సూడ్వల్ రాజన్ మోడి మందంత ఇంజెర్ మరట్ వెహ వచొ. ²⁴వోర్ రాజల్ తనకున్ బాకి మత్తురంగ్ లెకంగ్ సూడ్వల్ మొదొల్ కీత పెజె, దహ హజర్క్ కూరతంగ్ బిలంగ్ బాకి మన్వన్ వోన్ మునె తచి నిపుస్తెర్. ²⁵అద్ బాకి కండి కియ్లె, వోర్ సేవ్కనగ బతయ్ సెలె మత్త. అదెన్ సాటి వోర్ రాజల్, నీవ నిమె, నీవ బాయ్కొన్, నీవుర్ మరి-మియడున్ అని నీవ జాయ్జత్ సమ్దొతున్ వొమ్సి, నావ బాకి కండి కీమ్ ఇంజెర్ హుకుమ్ సీతొర్. ²⁶తె వోర్ సేవ్కల్ రాజన్ మునె ముర్-టొంగ్రంగ్ కొట్సి, ‘రాజ! నాకున్ జరసి వకత్ సీమ్. నీవ బాకి పూరొ కండి కీంతొన్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁷అస్కె రాజన్ వోర్ సేవ్కన్ పొరొ కివుల్ లాగ్త. తె వోన బాకితున్ మాపి కీసి, వోన్ సుటి కీతొర్.

²⁸“వోర్ సేవ్కల్ బహ్రి వాసి, తన్వ సంగ కామ్ కియ్వల్ వొరొర్ సేవ్కన్ సూడ్తొర్. అని వోన్ గట-గిట పియ్సి గోటితున్ పిచ్కి కీసెర్, ‘నావ బాకి కండి కీమ్’ ఇంజెర్ తక్‌లిబ్ సీతొర్. ²⁹అస్కె బాకి మన్వల్ సేవ్కల్ వోనంగ్ కాల్కున్ పొరొ గప్నె అర్సి, ‘నాకున్ జరసి వకత్ సీమ్. నీవ బాకి పూరొ కండి కీంతొన్’ ఇంజెర్ కోర్తొర్. ³⁰బతి బాకి సీతొర్ వోర్ సేవ్కల్ వోన్ వొప్మకి. అచొరె ఆయ్వ తన్వ బాకి కండి కీనల్ వేరి, జేల్దగ వాటుస్తొర్. ³¹ఇద్ సమ్దొతున్ వోన్ బరొబర్ మన్వలిర్ సేవ్కలిర్ సూడ్తెర్. వూర్కున్ బెయ్ దుక్స లాగ్త. తె జర్గ్‌త అద్ సమ్దొతున్ రాజనగ సొంజి వెహ్తెర్. ³²అస్కె రాజల్, వోర్ సేవ్కన్ కేయ్సి సోంగ్నె, ‘అరె కరెబ! నిమె నాకున్ కోర్తి అస్కె, నన నీకున్ సీత బాకి సమ్దొతున్ మాపి కీతొన్. ³³నన నీ పొరొ దయ తొహ్తపె, నీ బరొబర్తొర్ సేవ్కన్ పొరొ గిర్ నిమె దయ తొహ మత్త’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ³⁴అద్ ఆత పెజె వోర్ రాజల్, ‘తన్వ బాకి పూరొ కండి కీనల్ వేన్ సుటి కియ్మట్’ ఇంజెర్ దుక్స సియ్వలిర్ సిపాయిర కెయ్దె వోన్ హవ్లి కీతొర్. ³⁵మిహ్గటల్ హర్ వొరొర్ మీ సంగ మన్వల్ బక్తన్ బర్పుర్ దిల్తె మాపి కియ్వెకె దాకిట్తె, స్వర్గ్‌నొర్ నా బాబొ గిర్ మీకున్ అహ్నె కీంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

పార్కతున్ బారెతె బోద వెహ్వల్

(మార్క్ 10:1-12)

¹అహన్ వెహ్వల్ ఆత పెజె, యేసు గలిలయతల్ పెసిసి, యోర్దన్ లవిడున్ హంద బాజ్ మన్వల్ యూదయ యేరియతగ సొత్తొర్. ²అస్కె పర్జ గుబ్డంగ్ గుబ్డంగ్ ఆసి, వోన్ పెజెయ్ సొత్తెర్. తె వూర్ నడ్డుమ్ యెడ్కి-దుక్నె మన్వలిర్‌కున్ చొకొట్ కీతొర్.

³అస్కె కహితుర్ పరిసయుల్క్ యేసున్ పరిక్స కీసి తప్నగ అట్కి కియన ఇంజి, “బదె ఉంది కారన్తున్ పియ్సి, మాయ్నల్ తన్వ బాయ్కొన్ పార్కత్ సియ్వల్ నాయమ్ ఇంతి కి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ^4-5తె యేసు, “కలి గడి కియ్వల్ బగవంతల్ మొదొల్ మాయ్నన్ అని వెయ్లొన్ గడి కీతొర్. అదెన్ సాటినె, ‘మాయ్నల్ తన్వుర్ అవల్-బాబొనల్ వేగొర ఆసి, తన్వ బాయ్కొన్ సంగ ఉంది మేందొల్ ఆసి పిసంతొర్’ ఇన్వల్ మిరట్ వాచి కియ్మకి బతల్? ⁶ఇద్ కారన్తున్ హిందల్, జోడ్ ఆత పెజె వూర్ ఇవిర్ అలగ్ అలగ్ ఆయొ బతి, ఉంది మేందొడున్ దాత్ మంతెర్. అహన్ బగవంతల్ జోడి కీతుర్కున్ బోరె మాయ్నల్ పాకి కియ్వ” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. ⁷అస్కె వూర్, “తె మంజె మాయ్నల్ తన్వ బాయ్కొన్ పార్కత్ సీసి, పాకె మాయ వచొ ఇంజెర్ మోసె బారి హుకుమ్ సీతొర్?” ఇంజెర్ వోన్ పూసి కీతెర్. ⁸తె యేసు, “మీవ మూజొర్-పాన్దున్ పియ్సినె, మాయ్నల్ తన్వ బాయ్కొన్ పార్కత్ సియ వచొ ఇంజెర్ మోసె వొప్తొర్. అచొరె బతి, మొదొడల్ అహన్ సెలె మత్త. ⁹వొరొర్ తన్వ బాయ్కొన్ పీర్ కీత కారన్తున్ తపుసి, దుస్రొ బదె కారన్తున్ పియ్సి పార్కత్ సియ్వ. బతి బోరె గిర్ ఆయి, తన్వ బాయ్కొన్ పార్కత్ సీసి, దుస్రొతున్ తుంగ్వల్ పీర్ కీతొన లెకతె వాంతొర్. అని పార్కత్ ఆసి మన్వడున్ తుంగ్వల్ దుస్రొర్ గిర్ పీర్ కీతొన లెకతెన్ వాంతొర్ ఇంజి నన ఇంతొన్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్. ¹⁰అస్కె సిస్యలిర్ యేసున్ సంగ, “మర్మింగ్ ఆతుర్ వూరయ్ లెక ఇహిన్ మత్తెకె, అసల్ మర్మింగ్ ఆయ్వక్ మన్వలె చొకొటొయ్ బతలొ!” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ^11-12తె యేసు, “మిరట్ వెహ్తతున్ సమ్దిర్ వొపుర్. బతి సిరిప్ బగవంతల్ కేయ్తురె వొపంతెర్. బారితెకె కహితుర్ జల్మతలె హిజ్డలిర్ ఆసి పుటంతెర్. ఉండె కహితుర్కున్ మాయ్నలిరె హిజ్డలిర్ మోడి తయర్ కీంతెర్. ఉండె కహితుర్ సడసాట్ మంజెర్, స్వర్గ్‌న రాజున్ సాటి చొకొట్ సేవ కియన ఇంజెర్ మర్మింగ్ ఆయ్వక్ మందంతెర్. బోరె ఆయి, ఇద్ బోదతున్ పియ్సి తాక పర్వల్ తాకన” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్.

చుడుర్ మరి-మియడున్ యేసు ఆసిర్‌వాద్ సియ్వల్

(మార్క్ 10:13-16; లూక 18:15-17)

¹³ఉంది దియ కహితుర్ లోకుర్, ‘తమ్వుర్ మరి-మియడున్ పొరొ యేసు కెయ్క్ ఇర్సి, పార్తన కియన’ ఇంజెర్ వూర్కున్ యేసునగ పియ్సి వాతెర్. అద్ సూడ్సి వోనుర్ సిస్యలిర్ వూర్కున్ రాంగి సీతెర్.¹⁴బతి యేసు, “చుడుర్ మరి-మియడున్ నహ్గ వాయ సీమ్ట్. వూర్కున్ ఆపుసియ్మట్. వూర్ దాత్నురయె స్వర్గ్‌న రాజ్ ఆంద్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁵అని వూర్ పొరొ కెయ్క్ ఇర్సి పార్తన కీసి, అగటల్ పెసితొర్.

దనెవంతల్ యేసున్ బేటె మాయ్వల్

(మార్క్ 10:17-31; లూక 18:18-30)

¹⁶అహన్ యేసు సొంజెర్ మనెకె, వొరొర్ డియొర్ యేసునగ వాసి, “చొకొట్నొర్ గురుజి! నాకున్ బస్కెట్ మన్వల్ జీవ పుటన ఇత్తెకె, నన బద్ చొకొట్న కామ్ కియన?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ¹⁷తె యేసు, “నాకున్ బారి ‘చొకొట్నొర్ గురుజి’ ఇంతి? బగవంతల్ వొరొరె చొకొట్నొర్ ఆందుర్. ఉండె దుస్రొర్ బోరె గిర్ చొకొట్నొర్ ఆయొర్. బస్కెట్ మన్వల్ జీవ నీకున్ పహ్జె మత్తెకె, బగవంతనంగ్ ఆగెన్ పియ్సి తాక” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ^18-19అస్కె వోర్ డియొర్, “బవ్ హుకుమ్క్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె యేసు, “బోనయ్ జీవ యేత్వ, పీర్ కియ్వ, బతయ్ కల్వ, లబడ్ గవ వెహ్వ, అవల్-బాబొన్ మాని కియన, నీవ నిమె పెర్మతె సూడ్తపె ఆజు-బాజుతుర్కున్ సూడన” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. ²⁰తె వోర్ డియొర్, “నన చుడు-గాదలె ఇవ్ సమ్దిన్ పియ్సి తాక్సెర్ మంతొన్. ఉండె నా రొపొ బతల్ కమి మంత?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ²¹అస్కె యేసు, “నీ రొపొ బతయ్ కమి సెల్వక్ మందన ఇంద్కితె, సొంజి నిహ్గ మన్వల్ జాయ్జత్ సమ్దొ వొమ్సి, అవ్ కొతంగ్ గరిబున్ తూసి సీమ్. అస్కె నీ సాటి స్వర్గ్‌నగ దన్ మందంత. అద్ ఆత పెజె, నావ చర్న పియ్సి తాక” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.²²బతి వోర్ డియొర్ డగుర్ దనెవంతల్ ఆత కాడ్కి, అద్ గొస్టి కేంచి, నారజ్ ఆసి, అగటల్ సొత్తొర్.

²³అస్కె యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ, “స్వర్గ్‌న రాజ్నగ దనెవంతల్ నేంగ్వల్ వెలె కటిన్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. ²⁴బగవంతన రాజ్నగ దనెవంతల్ నేంగ్వడున్ తెర్, కొట్వల్ సుయ్ద గదితల్ ఉంది హూటడ్ కడ్వల్ వెలె హల్కొ ఇంజి, మీకున్ ఉండె ఉంది జోక వెహ్చెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²⁵ఇద్ కేంచి సిస్యలిర్ బెయ్ గుల్ ఆసి, “అహన్ బెహెతె, బోర్ బచె మాసి స్వర్గ్‌నగ నేంగ పరనుర్?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ²⁶తె యేసు వూర్కె సూడ్సి, “నరిమన్కన కెయ్దె ఈతల్ కామ్ ఆయ పరొ. బతి సిరిప్ బగవంతలె ఈతల్ కామ్ కియ పరంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁷అస్కె పేతురు, “నీవ చర్న పియ్సి తాక్లె, మమొట్ సమ్దొ సుటి కీసి వాతొమ్. తె మాకున్ బతల్ పుటంత?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్.

²⁸తె యేసు, “పూన పరిపంచమ్నగ స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్, మయ్మత రాజ-గాదితగ ఉచ్చి మనెకె, నావ చర్న పియ్సి తాక్వలిర్ మిరట్ బార రాజ-గాదిన్ పొరొ ఉచ్చి, ఇజ్రయేల్ లోకురంగ్ బార కాన్‌దాన్కున్ పొరొ రాజ్ తాకుస్వలిర్ ఆంతిట్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. ²⁹అచొరె ఆయ్వ, నా పొరొడున్ సాటి, తాదల్-తమున్, సేలడ్-తకన్, అవల్-బాబొన్, మరి-మియడున్, బొమిన్ అని తన్వ రోతున్ సుటి కీసి తాక్వల్ హర్ వొరొర్, నూర్ పాల్క్ అవెన పండి యేతంతొర్. ఇదె ఆయ్వ, వోన్ బస్కెట్ మన్వల్ జీవ గిర్ పుటంత. ³⁰బతి ఆక్రి మన్వలిర్ కహితుర్ మునె ఆంతెర్. మునె మన్వలిర్ కహితుర్ ఆక్రి ఆంతెర్” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ వెహ్తొర్.

బగవంతల్ మాయ్నలిర్‌కున్ బద్ తరికతె ఇనమ్ సీంతొర్

¹“బారితెకె స్వర్గ్‌న రాజున్ బారెతె, ఉంది రోతొర్ మాల్కన నమున యేచ్చి, ఇహిన్ వెహ వచొ: వోర్ మాల్కల్ తన్వ ఆంగుర్క్‌న వాడితగ కామ్ కియ్లె, బూయ్తలిర్‌కున్ కేయన ఇంజెర్ సక్రెన్ తేచ్చి సొత్తొర్. ²అని వూర్ సంగ ఉంది దియత బూతిత విలువ మన్వల్ కూరత ఉంది బిల20:2 కూరత ఉంది బిల: గ్రీకు బాసతె ఇదెన్ దేనర ఇంతెర్. సీంతొన్ ఇంజెర్ వొప్సికున్ ఆంగుర్క్‌న వాడితగ కామ్ కియ్లె రొహ్తొర్. ³అని వోర్ ఉండె ఉంది జోక సక్రె లగ్-బగ్ నొవ్ బజె బహ్రి సొత్తొర్. అగ బాజర్క్‌నగ కహితుర్ కామ్ పుట్వ, ఆగమ్ నిల్సి దిస్తెర్. ⁴అస్కె వూర్ సంగ, ‘నావ ఆంగుర్క్‌న వాడితగ కామ్ కీమ్ట్. బచొర్ బూతి సియనయొ అచొర్ సీంతొన్’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁵వూర్ అదెన్ వొప్సి, సొత్తెర్. అస్కె వోర్ బార బజె అని ఉండె దుపరి మూంద్ గంటంగ్ నేక్నెకె గిర్ బహ్రి సొంజి, అహ్నె కీతొర్. ⁶అని లగ్-బగ్ పోద్రెక్ సియుంగ్ నేక్నెకె ఉండె ఉంది జోక బహ్రి సొత్తొర్. తె ఉండె కహితుర్ కామ్ పుట్వ ఆగమ్ నిల్సి దిస్తెర్. అస్కె వూర్ సంగ, ‘మిరట్ బారి దివొస్ పూరొ ఆగమ్ నిల్సి మంతిట్?’ ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁷తె వూర్, ‘మాకున్ బోరె బూతిత్ కేయ్వ కాడ్కి, నిల్సి మంతొమ్’ ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. అస్కె వోర్, ‘మిరట్ గిర్ నావ ఆంగుర్క్‌న వాడితగ సొంజి కామ్ కీమ్ట్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

⁸“పోడ్ద్ సొన్వల్ యేలతె అద్ ఆంగుర్క్‌న వాడితొర్ మాల్కల్ కారొబారిన్ కేయ్సి, ‘బూయ్తలిర్‌కున్ బూతి సీమ్. ఆక్రి వాతుర్కున్ మొదొల్ సీమ్ అని మొదొల్ వాతుర్కున్ ఆక్రి సీమ్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁹అస్కె పోద్రెక్ లగ్-బగ్ సియుంగ్ గంటన యేలతె వాతుర్ సొంజి, కూరత ఉంది బిల బూతి యేత్తెర్. ¹⁰తె సక్రె మొదొల్ వాతుర్ వూర్ బూయ్తలిర్ మాకున్ వెలె బూతి సియ్మడ్ మందర్ ఇంజెర్ ఆస కీతెర్. బతి వూర్కున్ గిర్ కూరత ఉంది బిలయ్ బూతి పుడ్త. ¹¹తె అద్ బూతి యేచ్చి మొదొల్ వాతుర్ బూయ్తలిర్ మాల్కన్ పొరొ గొల్గ్‌తెర్. ¹²అని మాల్కన్ సంగ, ‘ఆక్రి వాతుర్ వీర్, ఉంది గంటయె కామ్ కీతెర్ అని మమొట్ సకెడల్‌తె ఇంకె వేరి యెదితున్ సోసి కీసి, కాయ-కస్టమ్ కీతొమ్. తెర్ బతి వూర్కున్ మాకున్ బరొబరె బూతి సీతి’ ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ¹³బతి వోర్ మాల్కల్ బూయ్తలిర్ సంగ, ‘నా సోప్తలిర్‌నిట్! మీకున్ నన బతయ్ వాయుట్ కియ్మకి. ఉంది దియత బూతి కూరత ఉంది బిల సియ్వల్ ఇంజెర్ నన అని మిరట్ మునెనె వొప్తట్. ¹⁴అదెన్ సాటి మీవ బూతి మిరట్ యేచ్చి సొంట్. మీకున్ సీత అచొర్ బూతియె ఆక్రి వాతుర్కున్ గిర్ సియన ఇంజెర్ నా మన్దె వాత. ¹⁵నావంగ్ కొతనె నన ఇస్టమ్ వాత తీర్ కియ్లె నాకున్ హక్ సెలె కి బతల్? నన దుస్రుర్ పొరొ దయ తొహ్త కాడ్కి, మీవంగ్ కడ్క్ వేసెర్ మంతంగ్ కి బతల్?’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹⁶ఇద్ తీర్దె ఆక్రి మన్వలిర్ కహితుర్ మునె ఆంతెర్. అని మునె మన్వలిర్ కహితుర్ ఆక్రి ఆంతెర్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

యేసు తనకున్ వాయ్వల్ మరన్తున్ బారెతె వెహ్వల్

(మార్క్ 10:32-34; లూక 18:31-34)

^17-19యేసు తన్వుర్ బార జన్క్ సిస్యలిర్‌కున్ బోరె మనుర్ అద్ జాగతెకె వోసి, “కేంజట్! మరట్ పొరొ వర్సి యెరుసలెమ్ సొంజెర్ మంతట్. అగ స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ దోక సీంతెర్. డగుక్ కటొడలిర్గ అని సాస్తిరిర్‌గ వోన్ హవ్లి కీంతెర్. వూర్ సమ్దిర్ వోన్ మరన్త సిక్స వాట్సి, యూదుల్క్ ఆయుర్ వూర కెయ్దె హవ్లి కీంతెర్. వూర్ వోన్ చేడి కీసి, చాటల్క్‌నె పాంతెర్. ఆక్రిత్ వోన్ మొద్నగ టాంగి కీసి, జకంతెర్. బతి మూంద్ రోజ్క్‌నె నేండంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

తన్వుర్ మర్కున్ ఆసిర్‌వాద్ సీమ్ ఇంజెర్ అవల్ కోర్వల్

(మార్క్ 10:35-45)

²⁰అద్ ఆత పెజె, జెబెదయిన బాయ్కొ తన్వుర్ ఇవిర్ మర్కున్ పియ్సి యేసున్ మునె వాత. అని ముర్-టొంగ్రంగ్ కొట్సి, తనకున్ మదత్ కీమ్ ఇంజెర్ కోర్త. ²¹తె యేసు, “నీకున్ బతల్ పహ్జె?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె అద్ వెయ్లొ, “నీవ రాజ్నగ వీర్ ఇవిర్ మర్కున్ డగుర్-పాన్ సియ్లె, నీవ డెమ బగ్ల వొరొన్ అని తిన బగ్ల వొరొన్ ఉద సీమ్” ఇంజెర్ ఇత్త. ²²అస్కె యేసు, “మిరట్ పూసి కియ్వడున్ బారెతె మీకునె టావ సెలె. దుక్సంగ్ ఇన్వల్ కోజత రస నన ఉన్లె తయర్ మంతొన్. మిరట్ ఉన్లె తయర్ మంతిటియ్?” ఇంజెర్ వూర్కున్ పూసి కీతొర్. తె “హో, తయర్ మంతొమ్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ²³తె యేసు, “నన దుక్సంగ్ బోగె మాతపినయ్ మిరట్ బోగె మాయ పర్మడ్ మందర్. బతి నావ డెమ బగ్ల అని తిన బగ్ల ఉద్లె, నేమి కియ్వల్ అదికార్ నా కెయ్దె సెలె. ఇవ్ జాగంగ్ నా బాబొ బగవంతల్ బోన్ సాటి రాకి కీసి ఇర్తొరెయ్ వూర్కున్ అవ్ పుటంతంగ్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁴ఇవ్ గొస్టింగ్ కేంచి, మెయ్తుర్ దహ జన్క్ సిస్యలిర్, వూర్ ఇవిర్ తాదల్-తమున్ పొరొ సోంగున్ వాతెర్.

²⁵తె యేసు వూర్కున్ కేయ్సి, “ఇద్ దునియతుర్ రాజలిర్ పర్జత్ పొరొ రాజ్ తాకుసంతెర్. అని ముకె అదికారిర్ తమ్వ బూడ్నుర్ పొరొ అదికార్ తొహంతెర్. ²⁶బతి మిరట్ అహన్ మన్వ. మిహ్గటల్ డగుర్-పాన్ యేతన ఇంజెర్ కోర్వల్, మీ సమ్దిర మదత్ కియ్వల్ సేవ్కన్ దాత్ ఆయ లాగర్. ²⁷అని మిహ్గటల్ ముకె మాయ్నల్ ఆక ఇన్వల్ మీ సమ్దిరొర్ దాసి-మాయ్నల్ ఆయ లాగర్. ²⁸బారితెకె, స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ తన్వ సేవ కియుస్లె వాయ్మకి. బతి తనయ్ దుస్రుర సేవ కియ్లె వాతొర్. అచొరె ఆయ్వ, సమ్దిర్ కీతంగ్ పాప్కున్ కండి కియ్లె, సమ్దిర్ బద్లి తన్వ జీవత అర్పన సియ్లె వాతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

ఇవిర్ గుడ్డిర్‌కున్ యేసు నదుర్ సియ్వల్

(మార్క్ 10:46-52; లూక 18:35-43)

²⁹యేసు అని వోనుర్ సిస్యలిర్ యెరికొ చహర్దల్ పెసినెకె, వెలె మాంది వూర్ పెజెయ్ సొత్తెర్. ³⁰అద్ గట్కతె సర్దున్ బగ్ల ఇవిర్ గుడ్డిర్ ఉచ్చి మత్తెర్. తమ్వ కరుమ్నలె యేసు వీడ్సి సొంజెర్ మంతొర్ ఇంజెర్ కేంచి, “పర్బు! దావిద్న కాన్‌దాన్తొని! మా పొరొ దయ తొహ!” ఇంజెర్ జోర్తె కిలితెర్. ³¹తె మాందితల్ కహితుర్, “దబ్ మంట్!” ఇంజెర్ దమ్కి సీతెర్. తెర్ బతి, వూర్ ఉండె ఇచుర్ జోర్తె, “పర్బు! దావిద్న కాన్‌దాన్తొని! మా పొరొ దయ తొహ” ఇంజెర్ కిలితెర్. ³²అస్కె యేసు ఆగ్సి, “మీ సాటి నన బతల్ కియన ఇంతిట్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ³³తె వూర్, “పర్బు! మాకున్ నదుర్ పహ్జె” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ³⁴అస్కె యేసున్, వూర్ పొరొ కివుల్ లాగ్సి, వూరంగ్ కడ్కున్ ఇట్తొర్. తె యెంటనె వూర్కున్ నదుర్ వాత. అని వూర్ యేసున్ పెజెయ్ సొత్తెర్.

కిరిస్తు యెరుసలెమ్ సొన్వల్

(మార్క్ 11:1-11; లూక 19:28-38; యోహన్ 12:12-19)

^1-2అహన్ చలె మాసి, వూర్ సమ్దిర్ యెరుసలెమున్ కరుమ్ యెవ్తెర్. అగ మన్వల్ ఒలివ మరక్న గుటత్ పొరొడ బెత్పగె ఇన్వల్ నాటున్ కరుమ్ యెవ్నెకె, యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్‌గటల్ ఇవిర్కున్ మునె సారి కీసెర్, “ఇచుల! అద్ మునె దిస్వల్ నాటె సొంట్. అగ సొనెకెన్ ఉంది గాది అని తాన పిల దొహ్చి మన్వల్ మీకున్ దిసంత. అవెన్ సుటి కీసి, నహ్గ పియ్సి వరట్. ³బోరె మీకున్ బతయ్ ఇందనుర్తె, ‘పర్బున్ ఇవ్ పహ్జె అలె’ ఇంజి వెహట్. అస్కె యెంటనె వోర్ అవెన్ రొహంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

⁴పర్‌వక్తన తొడ్దె బగవంతల్ వెహుస్త అద్ గొస్టి పూరె మాయ్లె ఇహిన్ జర్గ్‌త. ⁵“‘సూడ! నీ రాజల్ వజన్ వొహ్వల్ గాదిత్ పొరొ ఉచ్చి, వాసెర్ మంతొర్! తన్వ తన చుడుర్-పాన్ కీసి, చుడుసి గాదితగ ఉచ్చి వాసెర్ మంతొర్!’21:5 జెకర్య 9:9 ఇంజి సియొన్ నగుడుర్కున్ వెహట్”21:5 యెసయ 62:11 ఇంజెర్ లిహి కీసి మంత. ⁶తె వూర్ ఇవిర్ సిస్యలిర్ సొంజి, యేసు హుకుమ్ సీత తీర్ కీతెర్. ⁷అద్ గాదితున్ అని తాన పిలతున్ పియ్సి వాసి, తాన్ పొరొ తమ్వంగ్ సాల్వంగ్ వాట్తెర్. తె యేసు అవ్ పాంగుకున్ పొరొ ఉత్తొర్. ⁸అగ మన్వలిర్ బెయ్ వెలె మాంది తమ పొరొ ముచ్వలిక్ పాంగుక్ సరిత్ పొరొ తార్తెర్. ఉండె కహితుర్ సీంది మరక్నంగ్ కాందంగ్ ఉరుసి అద్ సరిత్ పొరొ తార్తెర్. ⁹యేసున్ మునె తాక్వల్ అని పెజెయ్ వాయ్వల్ మాంది,

“జెయ్ జెయ్ కార్!21:9 జెయ్ జెయ్ కార్!: గ్రీకు బాసతగ హొసన్న ఇంజెర్ మంత. ఇదెన అర్తమ్, “ఇంకె బచి కీమ్!” దావిద్న కాన్‌దాన్తొనె డగుర్-పాన్ వాయి! పర్బున అదికార్దె21:9 అదికార్దె: సెలెతె పొరొడె ఇంజెర్ మందంత. వాయ్వన్ బగవంతల్ ఆసిర్‌వాద్ సియిర్!

స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ బగవంతనె డగుర్-పాన్ వాయి!”21:9 కీర్‌తన్క్‌న 118:26

ఇంజెర్ కిలిసెర్ మత్తెర్.

¹⁰అహన్ యేసు యెరుసలెమ్నగ నేంగ్త పెజె, అగటుర్ సమ్దిర్ గిర్, “వేర్ బోర్ ఆందుర్ బెహె?” ఇంజెర్ పరెసన్ ఆసెర్ పూసి కీతెర్. ¹¹తె యేసున్ సంగ వాత మాంది, “వేన పొరొల్ యేసు. గలిలయ యేరియత నజరేత్ చహర్తొర్ పర్‌వక్తల్ ఆందుర్” ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్.

బేపరిదార్కున్ మందిర్తల్ తెండ్సి పూడ్వల్

(మార్క్ 11:15-19; లూక 19:45-48; యోహన్ 2:13-22)

¹²యేసు మందిర్త ఆవ్రతగ నేంగ్తొర్ అని అగ బేపరి కియ్వలిర్ సమ్దిర్‌కున్ బహ్రి పెసుస్తొర్. కొతంగ్ బద్లి కియ్వలిరంగ్ టేబల్కున్ అని పారెవంగ్ వొమ్వలిరంగ్ కుతుల్కున్ ఉల్టి కీసి వాడ్తొర్. ¹³అని వూర్ సంగ, “‘ఇద్ నా మందిర్తున్ పార్తన కియ్వల్ మందిర్ ఇంజెర్ కేయంతెర్. బతి మిరట్ తేన్ కలిర్ మక్వల్ బుయరిత్ దాత్ తయర్ కీతిట్’ ఇంజి దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీసి మంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

¹⁴అద్ ఆత పెజె, మందిర్తగ మన్వల్ యేసునగ గుడ్డిర్, కూటలిర్ వాతెర్. తె వూర్కున్ వోర్ చొకొట్ కీతొర్. ¹⁵తె వోర్ కీతంగ్ అవ్ మయ్మతంగ్ కామ్కున్ డగుక్ కటొడలిర్ అని సాస్తిరిర్ సూడ్తెర్. అని అగ మందిర్తగ మన్వలిర్ చుడుక్ కాండిర్, “జెయ్ జెయ్ కార్! దావిద్న కాన్‌దాన్తొన్ డగుర్-పాన్ వాయి!” ఇంజెర్ కిలివల్ గిర్ కేంజ్తెర్. అస్కె వూర్ సోంగ్నె, ¹⁶యేసున్ సంగ, “వీర్ చుడుక్ కాండిర్ బతల్ ఇంజెర్ కిలిసెర్ మంతెరొ, నిమె కేంచెర్ మంతి కి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. తె యేసు, “హో కేంజ్తొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అని, “‘చుడుర్ మరి-మియడ్ అని పసి-బాలలిర్ నీకున్ డగుర్-పాన్ సీనల్ కీతి’ ఇంజెర్ దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీసి మంత. ఇదెన్ మిరట్ బస్కెన్ వాచి కియ్మకి కి బతల్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ¹⁷అని వూర్కున్ సుటి కీసి నగుడున్ బహ్రి మన్వల్ బెతనియ ఇన్వల్ నాటె సొంజి, అద్ రాతున్ అగ ముకమ్ కీతొర్.

అంజురి మర వత్వల్

(మార్క్ 11:12-14,20-24)

¹⁸సక్రె మల్సి నగుడెకె సొంజెర్ మనెకె, యేసున్ కర్వస్‌త. ¹⁹అస్కె వోన్ సర్దున్ బగ్ల ఉంది అంజురి మర దిస్త. బతి తాన్గ కరుమ్ సొంజి సూడ్తెకె, ఆకింగ్ తపుసీసి దుస్రొక్ బతంగె వోన్ దిస్మకి. తె వోర్ అద్ మరతున్ సంగ, “ఇంగెడల్ నిమె బస్కెన్ సాద్వి” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. తె యెంటనె అద్ మర వత్త. ²⁰సిస్యలిర్ అద్ సూడ్సి గుల్ ఆసి, “అరె! ఇద్ అంజురి మర ఇచొర్ సప్నె బహన్ వత్‌త?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ²¹తె యేసు, “బగవంతన్ పొరొ బరొసతె అనమిన ఆయ్వక్‌నె, ఇద్ అంజురి మరతున్ కీత అదెన్ మిరట్ గిర్ కియ పరంతిట్. ఇదె ఆయ్వ, ఇద్ గుటతున్ సూడ్సి, తాన్ సంగ, ‘నిమె తాచ్చి సొంజి, సమ్దుర్‌తగ అర’ ఇంజెర్ ఇత్తెకె, అద్ అరంత. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. ²²అదెన్ సాటి మిరట్ పార్తన కీనెకె, బతంగ్ తల్కంతిటొ, అవెన్ బగవంతల్ మాకున్ సీంతొర్ ఇంజెర్ బరొస కీమ్ట్. అస్కె అవ్ సమ్దొ మీకున్ పుటంతంగ్” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్.

యేసున అదికార్దున్ బారెతె పూసి కియ్వల్

(మార్క్ 11:27-33; లూక 20:1-8)

²³బస్కెతె యేసు మందిర్తగ సొంజి బోద వెహ్చెర్ మత్తొరొ, అస్కె డగుక్ కటొడలిర్ అని పెదొల్క్ వోన్గ వాసి, “నిమె బద్ అదికార్దె ఇవ్ కామ్క్ కీసెర్ మంతి? ఇద్ అదికార్ నీకున్ బోర్ సీతొర్?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ²⁴తె యేసు, “నన గిర్ మీకున్ ఉంది సవల్ పూసి కీంతొన్. మిరట్ అదెన్ జవబ్ సీతెకె, బద్ అదికార్దె ఇవ్ కామ్క్ కీంతొనొ మీకున్ వెహంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²⁵అని, “బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ అదికార్ యోహన్తున్, బగవంతనల్ వాత కి సెలెకె మాయ్ననల్ వాత? వెహట్” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె వూర్, “మరట్, ‘బగవంతనల్’ ఇంద్కట్‌తె, ‘యోహన్తగ బారి బరొస ఇర్మకి?’ ఇంజెర్ పూసి కీనుర్. ²⁶బతి మోక, ‘మాయ్ననల్’ ఇంద్కట్‌తె, మాకున్ సమ్దిర్ బండనె పానిర్. బారితెకె యోహన్ పర్‌వక్తల్ ఇంజెర్ సమ్దిర్ వొప్తెర్” ఇంజెర్ వెరసి తమ్వ తమ కుస కుస చర్చ కీతెర్. ²⁷అని వూర్, “అద్ మాకున్ టావ సెలె” ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. తె యేసు, “నన గిర్ బద్ అదికార్దె ఇవ్ కీసెర్ మంతొనొ, మీకున్ వెహొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

ఇవిర్ మర్క్‌న నమున

²⁸అని ఉండె వూర్ సంగ, “నన వెహ్వడున్ బారెతె బతల్ సోంచ్ కీంతిట్? వొరొర్ మాయ్నన్ ఇవిర్ మర్క్ మత్తెర్. వోర్ తన్వొర్ డగుర్ మరినగ సొంజి, ‘కోకొ! నేండ్ నిమె నా ఆంగుర్క్‌న వాడితగ సొంజి కామ్ కీమ్’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²⁹తె వోర్ మరి, ‘నన్ సొనొన్’ ఇత్తొర్. బతి జరసి ఆత పెజె, తన్వ మన్దున్ మార్యుసి సొత్తొర్. ³⁰అద్ ఆత పెజె వోర్ బాబొ తన్వొర్ చుడుర్ మరినగ సొంజి, అదె గొస్టి వెహ్తొర్. తె వోర్, ‘హో, దాంతొన్ బాబ’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. బతి వోర్ సొన్మకి. ³¹వీర్ ఇవిర్గటల్ బాబొ కోర్త తీర్ బోర్ కీతొర్ ఇంతిట్?” ఇంజెర్ వూర్కున్ పూసి కీతొర్. తె వూర్, “మొదొడొర్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. అస్కె యేసు, “టెక్స వసులి కియ్వలిర్ అని బోగమ్-సానిక్ మీకున్ తెర్ మునె బగవంతన రాజ్నగ నేంగంతంగ్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. ³²బారితెకె యోహన్ నియత్న సరి-మారగ్ పియ్సి మిహ్గ వాతొర్. మిరట్ వోన్ నమ్‌మకి. బతి టెక్స వసులి కియ్వలిర్ అని బోగమ్-సానిక్ వోన్ నమ్తంగ్. ఇవ్ సమ్ది సూడ్త పెజె గిర్, మీవ మన్దున్ పాప్నల్ మిరట్ మార్యుస్‌మకి అని వోన్ నమ్‌మకి” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

బటెయ్తె పియ్తుర నమున

(మార్క్ 12:1-12; లూక 20:9-19)

³³“ఉండె ఉంది నమున కేంజట్. వొరొర్ మాయ్నల్ తన్వ వాడితగ ఆంగుర్క్ ఉర్స్‌తొర్. అద్ వాడిత్ సిర్ముట్ గోడ దొహ్పుసీతొర్. ఆంగుర్ రస తెండ్లె బండతున్ నార్యుస్‌తొర్. అని జాగ్లి కియ్లె, ఉంది డంగల్ మండ గిర్ వాటుస్తొర్. సమ్దొ ఆత పెజె, అద్ వాడితున్ బటెయ్-దార్కున్ సీసి, యాత్ర కీసెర్ దుస్రొ దేస్నె సొత్తొర్.³⁴ఆంగుర్క్‌న పంట కొయ్వల్ కాలమ్ వాత పెజె, వోర్ మాయ్నల్, ‘నావ ఈస తరట్’ ఇంజెర్ సేవ్కలిర్‌కున్ బటెయ్-దార్క్‌నగ రొహ్తొర్. ³⁵బతి వూర్ బటెయ్-దార్క్ మాల్కనుర్ సేవ్కలిర్‌గటల్ వొరొన్ పియ్సి పాతెర్. ఉండె వొరొన్ జక్తెర్ అని ఉండె వొరొన్ జీవ సొనల్ బండంగ్ బిర్కిడి కీతెర్. ³⁶వోర్ మాల్కల్ ఉండె ఉంది జోక మొదొల్ సారి కీతుర్ సేవ్కలిర్‌గటల్ తెర్ అదిక్ జన్కున్ వూర్గ సారి కీతొర్. బతి వూర్ బటెయ్-దార్క్ మొదొడుర్కున్ కీతపె వీర్కున్ గిర్ కీతెర్. ³⁷తెర్ బతి వోర్ మాల్కల్, ‘నా మరిన్ తెర్ వూర్ చొకొట్ మాని కీనిర్’ ఇంజి, వూర్గ రొహ్తొర్. ³⁸బతి వూర్ బటెయ్-దార్క్ వోర్ మరి తమ్గ వాయ్వల్ సూడ్సి, ‘ఇచుల, వేర్ ఇద్ జాయ్జతున్ ఈసదారల్ ఆందుర్. వేన్ జక్సి, వేన జాయ్జతున్ ఇస్క పాకట్’ ఇంజెర్ తమ్వ తమ ఇత్తెర్. ³⁹అని వోన్ గట-గిట పియ్సి వాడితల్ బహ్రి వాట్సి జక్తెర్. ⁴⁰తె ఇంకె అద్ వాడితొర్ మాల్కల్ వానుర్తె వూర్కున్ బతల్ కీంతొర్ ఇంతిట్?” ఇంజెర్ యేసు వూర్ కటొడలిర్కున్ అని పెదొల్కున్ పూసి కీతొర్. ⁴¹అస్కె వూర్, “కరెబలిర్ వూర్ బటెయ్-దార్కున్ జక్సి, అద్ వాడిత పంట కాలమ్నగ తన్వ ఈస సియ్వలిర్ దుస్రుర్ బటెయ్-దార్కున్ సీంతొర్” ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. ⁴²తె యేసు వూర్కున్ సూడ్సెర్,

“‘రోన్ దొహ్వలిర్ బతతునె కామి సియొ ఇంజెర్ పాస్క్‌త బండ, సమ్దినల్ ముకె బండ ఆసి నిల్త.

ఇద్ సిరిప్ బగవంతన్ హిందలె జర్గ్‌త. ఇద్ మా కడ్కున్ నమవస్వక్ మంత’21:42 కీర్‌తన్క్‌న 118:22-23

ఇన్వల్ గొస్టితున్ దర్మ-గ్రంత్‌నగ మిరట్ వాచి కియ్మకి కి బతల్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁴³“అదెన్ సాటి నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, బగవంతల్ తన్వ రాజున్ మిహ్గటల్ తెండ్సి, అద్ రాజ్నగ నేంగ్లె బూర్తె కామి సీనల్ మంతెరొ, వూర్ దుస్రొక్ జాతినుర్కున్ సీంతొర్. ⁴⁴అని ఇద్ బండత్ పొరొ అర్వలిర్ సమ్దిర్ టుక్డెంగ్ ఆంతెర్. ఉంది మోక ఇద్ బండ బోన్ పొరొన్ అర్తెకె, వోన్ దుబత్ దాత్ నుయ నుయ కీంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁴⁵ఇద్ కేంచి వూర్ డగుక్ కటొడలిర్ అని పరిసయుల్క్ తమ్వ బారెతెన్ ఇద్ నమున వెహ్తొర్ ఇంజెర్ కరి కీతెర్. ⁴⁶అని అదె గట్కతె వోన్ పియ్లె సూడ్తెర్. బతి మాంది సమ్దిర్ వొరొర్ పర్‌వక్తల్ ఇంజెర్ యేసున్ మాని కీత కాడ్కి, వూర్కున్ సూడ్సి వెరితెర్.

మర్మిన జేవున్త నమున

(లూక 14:15-24)

^1-2యేసు నమునంగ్ యేచ్చి వూర్కున్ ఉండె ఇహిన్ వెహ్వల్ మొదొల్ కీతొర్: “స్వర్గ్‌న రాజ్, వొరొర్ రాజల్ తన్వొర్ మరిన మర్మిన జేవున్ సీతపినయ్ మందంత. ³వోర్ రాజల్ మర్మి జేవున్తున్ బారెతె కబుర్ అంద్‌తుర్ వూర్కున్ కేయ్లె, తన్వుర్ సేవ్కలిర్‌కున్ సారి కీంతొర్ బతి, వూర్ వాయ్లె వొప్మకి. ⁴తె వోర్ రాజల్ ఉండె కహి జన్క్ సేవ్కలిర్‌కున్ సారి కీసెర్, బోన్ బోన్తె కబుర్ అంద్‌తయొ వూర్ సంగ, ‘“కోందన్ అని చొకొట్ తాజ్యలిక్ పడ్డన్ కొయ్సి అట్తొమ్. మర్మిన జేవున్ పూరొ తయర్ ఆసి మంత. వరట్!” ఇంజి, వూర్కున్ కేయట్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁵బతి అద్ కబుడున్ బోరె పటి కియ్మకి. వూర్గటల్ వొరొర్ తన్వ వావ్టె సొత్తొర్. ఉండె వొరొర్ తన్వ బేపరి సూడ్లె సొత్తొర్. ⁶మెయ్తుర్ వూర్, రాజనుర్ సేవ్కలిర హిజత్ తెండ్సి జక్తెర్. ⁷అదెన్ బారెతె వోర్ రాజల్ కేంచి, బెయ్ సోంగున్ వాసి, తన్వుర్ సిపాయిర్కున్ వూర్గ సారి కీతొర్. తె వూర్ జక్వలిర్‌కున్ జక్సి, వూర నగుడున్ డుండుసి వాటుస్తొర్.

⁸“అద్ ఆత పెజె తన్వుర్ సేవ్కలిర్ సంగ, ‘మర్మిన జేవున్ తయర్ మంత. బతి తిన్లె వరట్ ఇన్వల్ కబుర్ అంద్‌త వూర్ బోరె గిర్ కామి సియుర్. ⁹అదెన్ సాటి, బాజర్క్‌నగ సొంజి, మీకున్ దిస్తుర్ వూర్కున్ మర్మి జేవున్ కియ్లె వరట్ ఇంజి కేయట్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁰తె వూర్ సేవ్కలిర్ అవ్ బాజర్క్‌నగ సొంజి, తమకున్ దిస్తుర్ వూర్ చొకొట్నుర్-వాయుట్నుర్ సమ్దిర్‌కున్ మీరి కీసి తత్తెర్. అద్ తీర్దె వూర్ వెర్తలిర్ హిందల్ మర్మి మండొప్ నింత.

¹¹“తె రాజల్ వూర్ వెర్తలిర్‌కున్ సూడన ఇంజెర్ రొపొ వాతొర్. అస్కె వూర్గటల్ వొరొర్ మర్మిన కార్యత్ సాటి బాతంగ్తె పాంగుక్ పోండ్సి వాయనయొ, ఆతంగ్ పాంగుక్ పోండ్సి దిస్మకి. ¹²తె వోర్ రాజల్ వోన్ సంగ, ‘సోప్త! నిమె మర్మిత కార్యత్ సాటి పోండ్వలిక్ పాంగుక్ పోండ్సి వాయ్వక్‌నె బహన్ వాతి?’ ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె వోర్ మాయ్నల్ బతయ్ జవబ్ సియ పర్మకి. ¹³అస్కె వోర్ రాజల్ తన్వుర్ సేవ్కలిర్ సంగ, ‘వోనంగ్ కెయ్క్-కాల్క్ దొహ్చి బహ్రి మన్వల్ సికటితగ వాటట్. అగ ఆడ్వల్ అని పల్క్ కొర్క్‌వల్ మందంత’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁴ఇద్ నమునతున్ బారెతె, ‘బగవంతల్ కేయ్వలిర్ వెలెటిర్ మంతెర్ బతి, వోర్ నేమి కియ్వలిర్ కహితురె మంతెర్’” ఇంజెర్ యేసు మహ్తొర్.

యేసున్ గల్తితగ సాప్డి కియ్లె పిలన్ వాట్వల్

(మార్క్ 12:13-17; లూక 20:20-26)

¹⁵జులుక్ ఆత పెజె, పరిసయుల్క్ యేసున్గటల్ సొంజి, వోర్ వెహ్వడగ తప్ సాప్డి కియన ఇంజెర్ పిలన్ వాట్తెర్. ^16-17అని తమ్వుర్ కహితుర్ సిస్యలిర్‌కున్ అని కహితుర్ హేరొద్న బాజ్నుర్‌కున్ ఇహిన్ పూసి కీమ్ట్ ఇంజెర్ వెహ్చి, యేసునగ సారి కీతెర్. తె వూర్, “గురుజి! నిమె వడ్క్‌వల్ అని బోద కియ్వల్ సతెమ్ ఆంద్. బోనయ్ బేద్-బావ్ సూడ్వని ఆయ్వి. బగవంతన సతె మారగ్ బాత అహన్ వెహ్వని ఆంది ఇన్వల్ మాకున్ టావయె. బతి ఇంకె మమొట్ సీజర్ మహ రాజన రోమ్ సర్కార్‌తున్ టెక్స దొహ్వల్ నాయమ్ ఆంద్ ఇంతి కి ఆయొ ఇంతి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ¹⁸బతి యేసు, వూర కరెబల్ గున్తున్ కరి కీసి, “కపెటలిర్నిట్! నాకున్ బారి పరిక్స కీసెర్ మంతిట్? ¹⁹మిరట్ నాకున్ ఉంది కూరత బిల తొహట్” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె వూర్ ఉంది కూరత బిల వోన్గ తచి సీతెర్. ²⁰అస్కె వోర్, “తేన్గ బోన పొరొల్ అని బోన మొకొటత మోర్ మంత?” ఇంజెర్ వూర్కున్ పూసి కీతొర్.²¹తె వూర్, “సీజర్ మహ రాజన” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. అస్కె యేసు, “సీజర్ మహ రాజనంగ్ మహ రాజన్ సీమ్ట్, అని బగవంతనంగ్ బగవంతన్ సీమ్ట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²²అద్ కేంచి వూర్ బెయ్ గుల్ ఆసి, యేసున్ సుటి కీసి అగటల్ సొడితెర్.

సాసి-నేండ్వలిర్ బారెతె సవల్

(మార్క్ 12:18-27; లూక 20:27-40)

²³సాతుర్ వూర్ నేండుర్ ఇంజెర్ జట్-పట్ లాగ్వలిర్ సదుకయుల్క్ అద్ నేటి యేసునగ వాసి, ఇహిన్ సవల్ పూసి కీతెర్: ²⁴“గురుజి! ‘బోరె వొరొర్ మరి-మియడ్ ఆయ్వకె సాతెకె, వోనొర్ తముర్ అద్ తంగెన్ తుంగ్సి, తన్వొర్ తాదన్ సాటి మరి-మియడ్ ఆయన. వూర్ మరి-మియడ్ తాదన సంతాన్ద లెకతె వాంతెర్’ ఇంజెర్ మోసె పర్‌వక్తల్ దర్మత కానున్తగ లిహి కీతొర్.

²⁵“తె నమునతున్ మా నడ్డుమ్ ఉంది కుటుంబతగ యేడ్విర్ తాదల్-తముర్ మత్తెర్ ఇంట్. వూర్గటల్ మడనొర్ వాలె మర్మింగ్ ఆతొర్ బతి, మరి-మియడ్ ఆయ్వక్‌నెన్ వోర్ మార్తొర్. అదెన్ సాటి తాన్ వోనొర్ తముర్ తుంగ్తొర్. ²⁶ఇద్ తీర్దె డగుర్ నట్పె, చుడుర్ నట్పె, ఉండె చుడుర్ నట్పె ఇహిన్ వూర్ యేడ్విర్ జన్క్ గిర్ తాన్ తుంగ్సి, మరి-మియడ్ ఆయ్వక్‌నెన్ మార్తెర్. ²⁷ఆక్రిత్ వూర్ పెజెయ్ అద్ వెయ్లొ గిర్ మార్త ఇంట్. ²⁸తె వూర్ యేడ్విర్ సాసి-నేండ్త పెజె, అద్ వెయ్లొ వూర్ యేడ్విర్‌గటల్ బోన బాయ్కొ ఆంత?” ఇంజెర్ యేసున్ పూసి కీతెర్. ²⁹బతి యేసు, “మిరట్ ఇన్వల్ బెయ్ డగుర్ తప్ ఆంద్. మీకున్ దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీసి మన్వలికె ఆయి, బగవంతన సక్తితున్ బారెతెన్ ఆయి, టావ సెలె. ³⁰బారితెకె సాసి-నేండ్త పెజె వెయ్లొ-మాయ్నల్ మర్మింగ్ ఆయుర్. వూర్ సమ్దిర్ గిర్ స్వర్గ్‌నుర్ దూతలిర్ దాత్ మందంతెర్. ^31-32అని సాసి-నేండ్వలిర్ బారెతె, ‘నన మీ తొత్తుర్ అబ్రాహమ్, ఇసక్ అని యాకొబ్ సేవ కియ్వల్ బగవంతన ఆందున్’ ఇంజెర్ మోసెన కెయ్దె లిహి కియుస్తొర్. అద్ వాచి కియ్మకి కి బతల్? వోర్ సానలిరొర్ బగవంతల్ ఆయొర్ బతి, జీవతె మన్వలిరొరె ఆందుర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్. ³³ఇద్ బోద కేంచి పర్జ బెయ్ గుల్ ఆతెర్.

సమ్దొ ఆగెనల్ బద్ ఆగె ముకె ఆంద్?

(మార్క్ 12:28-34; లూక 10:25-28)

³⁴అహన్ వడ్క్‌సి, సదుకయుల్కున్ వడ్క్‌వక్‌నె యేసు కీతొర్ ఇంజి, పరిసయుల్క్ మీరె మాసి వోన్గ వాతెర్. ^35-36వూర్గటల్ మోసెన కానున్తున్ వెహ్వల్ దర్మ గురు, “గురుజి! దర్మ-గ్రంత్‌నగ మన్వలిక్ సమ్దొ ఆగెనల్ బద్ ఆగె ముకె ఆంద్?” ఇంజెర్ యేసున్ పూసి కీతొర్. ³⁷తె వోన్, “‘నీ పర్బు ఆయ్వల్ బగవంతన్ నీవ బర్పుర్ దిల్తె, బర్పుర్ మన్దె, బర్పుర్ బుది-గియన్తె పెర్మ కియన’ ³⁸ఇదె సమ్దిన్ తెర్ ముకె అని మొదొడ ఆగె ఆంద్. ³⁹అని, ‘నీవ నిమె పెర్మతె సూడ్తపె, నీ ఆజు-బాజుతుర్కున్ పెర్మతె సూడన’ ఇన్వల్ రెండవ ఆగె గిర్ ఆతలె ఆంద్. ⁴⁰ఇవ్ రండ్ ఆగెంగె పూరొ మోసెన కానున్తున్ అని పర్‌వక్తలిర్ లిహి కీతంగ్ సమ్దొన్ ఆదర్ ఆసి మంతంగ్” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్.

కిరిస్తు బోనొర్ మరి ఆందుర్?

(మార్క్ 12:35-37; లూక 20:41-44)

⁴¹పరిసయుల్క్ ఉంది జాగ మీరె మాసి మనెకె, యేసు వూర్కె సూడ్సి, ⁴²“కిరిస్తున్ బారెతె మిరట్ బతల్ సోంచ్ కీంతిట్? వోర్ బోన కాన్‌దాన్తొర్ ఇంతిట్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె వూర్, “దావిద్న కాన్‌దాన్తొర్” ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. ^43-44అస్కె వూర్ సంగ, “ఇద్ గొస్టితున్ దావిద్ రాజలె,

‘నావొర్ పర్బున్ సంగ బగవంతల్, నీ సంగ లడెయ్క్ కియ్వలిర్‌కున్ నన మెయ్సి, నీ కాల్కున్ బూడ్ వూర్కున్ దాబి కీనల్ వేరి,

నావ తిన బగ్ల22:43-44 తిన బగ్ల: ఇత్తెకె డగుర్-పాన్ అని అదికార్త జాగ. వాసి ఉద’22:43-44 కీర్‌తన్క్‌న 110:1

ఇంజెర్ పవిత్ర ఆత్మత సక్తితె లిహి కీతొర్. ⁴⁵దావిద్ రాజలె వోన్, ‘నావొర్ పర్బు’ ఇంజెర్ కేయ్తొర్. తె వోర్ కిరిస్తు, దావిద్న కాన్‌దాన్తొర్ బహన్ ఆంతొర్?” ఇంజెర్ వూర్కున్ పూసి కీతొర్. ⁴⁶ఇద్ కేంచి వూర్ పరిసయుల్క్ బోరె వోన్ సవల్క్ పూసి కియ్లె దర్యమ్ కియ్మకి.

దర్మతుర్ అదికారిర తపున్ యేసు తొహ్వల్

(మార్క్ 12:38-40; లూక 11:37-52; 20:45-47)

¹అద్ ఆత పెజె, యేసు పర్జత్ సంగ అని తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ ఇహిన్ వెహ్వల్ మొదొల్ కీతొర్: ²“సాస్తిరిర్ అని పరిసయుల్క్ మోసెన కానున్తున్ అర్తమ్ ఆనల్ వెహన్ సాటి నేమె మాసి మంతెర్. ³అదెన్ సాటి వూర్ వెహ్తప్ మిరట్ కీమ్ట్. బతి వూర్ కియ్వలిక్ కామ్క్ మిరట్ కియ్మట్. బారితెకె వూర్ బోద కియ్వలిక్ వూర్ పియ్సి తాకుర్. ⁴బోరె తోచ పరుర్ అచొర్ వజన్, మాయ్నలిర్ పొరొ వాటంతెర్. బతి వూర్ అద్ వజన్తున్ తోచ్చి వోయ్లె జర గిర్ మదత్ కియుర్. ⁵తమ్వంగ్ కెయ్క్‌నగ బగవంతనంగ్ వచన్క్ లిహి కీసి మన్వలిక్ రూంద్ పటింగ్ కెరంతెర్. తమ్వంగ్ కప్డినంగ్ కాట్క్‌నగ మన్వలిక్ పుచుడ్కంగ్ లామ్ దిస్నల్ ఇరంతెర్. అని దుస్రుర్ మాయ్నలిర్ తమ్వ బక్తితున్ సూడ్నల్ ఈతంగ్ సమ్దొ కామ్క్ కీంతెర్. ⁶అని సునగోక్నగ అని జేవున్క్‌నగ తమ్వ డగుర్-పాన్ తొహన్ సాటి, వూర్ సాస్తిరిర్ ముకె మాయ్నలిర్ ఉద్వలిక్ కుర్చినగ ఉద్లె పసంద్ కీంతెర్. ⁷హాటుమ్క్‌నగ పర్జ సమ్దిర్ గిర్ తమ్వకున్ దండొస్ దొసన ఇంజెర్ అని గురుజి ఇంజి కేయన ఇంజెర్ తమ్వ మన్దె ఆస కీంతెర్. ⁸బతి మిరట్, గురుజి ఇంజెర్ మీకున్ కేయుస్మట్. బారితెకె మీ సమ్దిర్‌కున్ వొరొరె బోద గురు మంతొర్! మిరట్ సమ్దిర్ గిర్ తాదల్-తమున్ మోడితుర్ ఆందిట్. ⁹అని ఇద్ దునియతగ మీ బరొబర్తొర్ బోరె దుస్రొర్ బక్తన్ బాబల్ ఇంజెర్ కేయ్మట్. మీ సమ్దిర్‌కున్ స్వర్గ్‌నగ వొరొరె బాబొ ఆయ్వల్ బగవంతల్ మంతొర్. ¹⁰అచొరె ఆయ్వ మీవ మీకున్ గురుజి ఇంజెర్ కేయుస్మట్. మీ సమ్దిర్‌కున్ వొరొరె గురు ఆయ్వల్ కిరిస్తు మంతొర్. ¹¹మిహ్గటల్ డగుర్-పాన్ వాలె మీ సేవ్కల్ ఆసి మందంతొర్. ¹²బారితెకె తన్వ తన డగుర్-పాన్ కియ్వన్ బగవంతల్ చుడుర్-పాన్ సీంతొర్. అని బోర్తె చుడుర్-పాన్ కీంతొరొ, వోన్ డగుర్-పాన్ సీంతొర్.

యేసు సాస్తిరిర్‌కున్ అని పరిసయుల్కున్ దమ్కి సియ్వల్

¹³“రేయ్, కపెటలిర్ సాస్తిరిర్ అని పరిసయుల్క్‌నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. స్వర్గ్‌న రాజ్నగ నేంగ్వల్ సరి మీకున్ టావ. బతి అదెనల్ మిరట్ రొపొ నేంగ్మకి అని నేంగ్లె కోసిద్ కియ్వలిర్‌కున్ గిర్ మిరట్ నేంగ సీసెర్ సెల్విట్.

¹⁴23:14 తొలెతంగ్ కహితంగ్ గ్రీకు గ్రంత్క్‌నగ ఇద్ వచన్ సెలె.[“రేయ్, కపెటలిర్ సాస్తిరిర్ అని పరిసయుల్క్‌నిట్! రాండె వెయ్లొక్‌నంగ్ రొహ్కున్ లూటి కీంతిట్. ఇదెన్ మకుసన్ సాటి, పొరొ పొరొ బక్తి తొహ్చెర్ మాందితున్ మునె వెలెజెల్ పార్తనంగ్ కీసెర్ మందంతిట్. ఇవ్ ఈతన్ హిందల్ మీకున్ బగవంతల్ ఉండె ఇచుర్ వెలె సిక్స వాట్సి, నాయ్ద తస్వ కీంతొర్.]

¹⁵“రేయ్, కపెటలిర్ సాస్తిరిర్ అని పరిసయుల్క్‌నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. మీవ దర్మతగ మీరి కియ్లె, మిరట్ సమ్దుర్‌తున్ అని బొమితున్ తిరిసి వాంతిట్. బతి వోర్ మీ సంగ మీరె మాత పెజె, వోన్ రండ్ ఈసంగ్ అదిక్ సిక్స వానల్ కీంతిట్.

¹⁶“రేయ్, సరి తొహ్వలిర్ గుడ్డిర్‌నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. ‘మందిర్త పొరొడె వొట్ వాడ్తెకె బతయ్ ఆయొ బతి, మందిర్తగ మన్వల్ సోనెత్ పొరొ వొట్ వాడ్తెకె మాత్రమ్, అద్ వొటున్ పియ్సి తాక లాగర్’ ఇంజెర్ మిరట్ ఇంతిట్. ¹⁷తెలివి కమి వాలిర్ అని గుడ్డిర్‌నిట్! సోనె ముకె వాలె ఆంద్ ఇంతిట్ కి, సెలెకె సోనెతున్ పవిత్ర కియ్వల్ మందిర్ ముకె వాలె ఆంద్ ఇంతిట్? ¹⁸అచొరె ఆయ్వ, ‘బలిదాన్ సియ్వల్ బొవ్లతున్ పొరొ వొట్ వాడ్తెకె బతయ్ ఆయొ బతి, తాన్ పొరొ ఇర్వలిక్ అర్పనన్ పొరొ వొట్ వాడ్తెకె మాత్రమ్, అద్ వొటున్ పియ్సి తాక లాగర్’ ఇంజెర్ మిరట్ వెహంతిట్. ¹⁹గుడ్డిర్‌నిట్! అర్పనంగ్ ముకె వాలెక్ ఆందుంగ్ ఇంతిట్ కి, సెలెకె అర్పనన్ పవిత్ర కియ్వల్ బలిదాన్ సియ్వల్ బొవ్ల ముకె వాలె ఆంద్ ఇంతిట్? ²⁰అదెన్ సాటి బలిదాన్ సియ్వల్ బొవ్లత్ పొరొ వొట్ వాట్వలిర్, తాన్ పొరొ మన్వలిక్ అర్పనన్ పొరొ గిర్ వొట్ వాడ్తపె ఆంత. ²¹అదె తీర్దె మందిర్తున్ పొరొ వొట్ వాట్తెకె, తాన్గ మన్వన్ పొరొ గిర్ వొట్ వాడ్తపె ఆంత. ²²అద్ తీర్దె స్వర్గున్ పొరొ వొట్ వాట్తెకె అగ మన్వల్ రాజ-గాదితగ ఉద్వల్ బగవంతన్ పొరొ గిర్ వొట్ వాట్తప్ ఆంత.

²³“రేయ్, కపెటలిర్ సాస్తిరిర్ అని పరిసయుల్క్‌నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. బారితెకె మిరట్ పుదినతల్, సోప్నల్, జీరనల్ నూటల్ దహ ఈసంగ్ తచి బగవంతన్ అర్పన సీంతిట్. బతి దర్మత కానున్తగ వెహ్తప్ ముకె వాలెక్ ఆయ్వలిక్ నాయ్దున్, దయతున్ అని బరొసతున్ సుటి కీతిట్. మిరట్ అవెన్ సుటి కియ్వక్ ఇవెన్ గిర్ పియ్సి తాక్మడ్ ఇత్తెకె చొకొట్ మందు. ²⁴సరి తొహ్వలిర్ గుడ్డిర్‌నిట్! మిరట్ నులెతున్ గరి కీసి ఉంటిట్ బతి, డగుర్ హూటడున్ మింగంతిట్!

²⁵“రేయ్, కపెటలిర్ సాస్తిరిర్ అని పరిసయుల్క్‌నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. బారితెకె మిరట్ దెడియన్ అని తాలిన్ బహిడల్ చక్ నొరంతిట్. బతి అవెన్ రొపొ కర్క పియ్సి మందంత. అహ్నె మిరట్ గిర్ పొరొ పొరొ చక్-పక్ దిసంతిట్. బతి మీ రొపొ లాల్సల్ అని కరెబలిక్23:25 కరెబలిక్: ఇద్ వచన్తగ దుస్రుర్ బారెతె పటి కియ్వక్ సిరిప్ తమ్వ బారెతెన్ సోంచ్ కియ్వలిర్ మాయ్నలిర్ ఇంజెర్ అర్తమ్. గున్క్‌నె నించి మందంతిట్. ²⁶గుడ్డి పరిసయుల్క్‌నిట్! మొదొల్ మీవంగ్ దెడియంగ్, తాలినగ మన్వల్ రొపొడ కర్క చక్ ఊటి కీమ్ట్. అస్కె అవెనగ బహ్రి మన్వల్ గిర్ చక్నె ఆంత.

²⁷“రేయ్, కపెటలిర్ సాస్తిరిర్ అని పరిసయుల్క్‌నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. మిరట్ చున పాతంగ్ గోరిన్ దాత్నుర్ ఆందిట్! బహిడల్ అవ్ బెయ్ సోబ చక్ దిసంతంగ్. బతి అవ్ సాతురంగ్ బొకనె అని సడె మాతంగ్ కూర్క్‌నె నించి మందంతంగ్. ²⁸అదె తీర్దె మిరట్ పొరొ సూడ్లెక్ మాయ్నలిర్‌కున్ నియత్నుర్ దాత్ దిసంతిట్. బతి మిరట్ రొపొ పసి కియ్వలిక్ అని కరెబలిక్ ఆసనె నించి మంతిట్.

²⁹“రేయ్, కపెటలిర్ సాస్తిరిర్ అని పరిసయుల్క్‌నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. మిరట్ పర్‌వక్తలిర్ సాటి గోరింగ్ దొహంతిట్. అని నియత్నురంగ్ గోరిన్ సోబతె తయర్ కీంతిట్. ³⁰అచొరె ఆయ్వ, ‘మమొట్ గిర్ మావుర్ తాదుర్-బాబుర్ మన్వల్ గట్కతె పిసి మన్మడ్ ఇత్తెకె, వూర్ బరొబర్ మీరె మాసి పర్‌వక్తలిర నెతుడున్ తుహ్చి మనొమ్’ ఇంజెర్ మీవ మిరట్ ఇంతిట్. ³¹ఇహిన్ మిరట్ పర్‌వక్తలిర్ జీవ యేత్వలిర సంతాన్ ఆందుమ్ ఇంజెర్ వొప్సి, మీ పొరొ మిరటె ఉల్ట గవ వెహ్చెర్ మంతిట్. ³²మీ తాదుర్-బాబుర్ కియ్వడల్ మెయ్సి మన్వల్ లెకతున్ మిరట్ గిర్ పూరి కీమ్ట్. ^33-34అదెన్ సాటినె ఇచుల! నన మిహ్గ పర్‌వక్తలిర్‌కున్, గియన్ వాలిర్కున్ అని సాస్తిరిర్‌కున్ సారి కీసెర్ మంతొన్. వూర్గటల్ కహితుర్కున్ మొద్నగ మోలనె పాసి, జకంతిట్. ఉండె కహితుర్కున్ సునగోక్నగ వోసి చాటల్క్‌నె పాయుసంతిట్. ఉండె కహితుర్కున్ ఉంది నాట్నల్ ఉండె ఉంది నాటె పూడ్సెర్ దుక్స సీంతిట్. విక్ వాలె తరస్క్ అని అవెన సంతాన్దున్ మోడితుర్నిట్! మిరట్ వెలె కరెబలిర్ ఆందిట్. పాతడ్త సిక్సతున్ బహన్ తపుస పర్కిట్? ³⁵ఇద్ తీర్దె నియత్నొర్ హేబెల్త నెతుడల్ మొదొల్ ఆసి, బలి చడి కియ్వల్ బొవ్లత్ అని మందిర్తున్ నడ్డుమ్ తూర్త బరకియనొర్ మరి జకరియన నెతుర్ వేరి, మిరట్ దర్తురిత్ పొరొ తుహ్త సమ్దిర నెతుడ జిమ మిరటె యేత లాగర్. ³⁶ఇద్ సమ్దొ ఇద్ పిడితుర్ పొరొ వాంత. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్ ఇంజెర్ మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్.

యెరుసలెమున్ బారెతె దుక్స లాగ్వల్

(లూక 13:34-35)

³⁷“యెరుసలెమ్నుర్ లోకుర్నిట్! మిరట్ పర్‌వక్తలిర్‌కున్ జక్సెర్, బగవంతల్ మిహ్గ సారి కీతుర్కున్ బండనె పాసెర్ మన్వలిర్ ఆందిట్. కొర్ తన్వంగ్ మారెల్కున్ బూడ్ పిలన్ కరుమ్ కీతపినయ్, బచొంగొ జోకంగ్ మీకున్ కరుమ్ కియన ఇంజెర్ నన సూడ్తొన్. బతి మిరట్ వొప్మకి.³⁸కేంజట్! మీ నగుడున్ పాడ్ ఆసి సొన్లె23:38 నగుడున్: సెలెతె బగవంతన మందిర్ ఇన్వల్ రోన్. సుటి కీసెర్ మంతొన్. ³⁹‘పర్బున అదికార్దె వాయ్వన్ బగవంతల్ ఆసిర్‌వాద్ సియిర్’ ఇంజెర్ మిరట్ వెహ్నల్ వేరి, నావ మొకొమ్ ఉండె ఉంది జోక సూడ్విట్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

మందిర్తున్ నాసెడమ్ కియ్వడున్ బారెతె యేసు వెహ్వల్

(మార్క్ 13:1-31; లూక 21:5-33)

¹యేసు మందిర్తల్ పెసిసి సొంజెర్ మనెకె, వోనుర్ సిస్యలిర్, “పెరజతి బండనె బాతంగ్ రొహ్క్ దొహ్తెరొ సూడ!” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ²బతి యేసు, “మిరట్ సూడ్వలిక్ ఇవ్ సమ్దొ గిర్ బండత్ పొరొ బండ నిల్సి మన్వక్‌నె అర్సి సొన్వల్ దివొస్ వాంత. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్” ఇంజెర్ వూర్ సంగ వెహ్తొర్.

సంకట్క్ అని దుక్సంగ్

³అద్ ఆత పెజె, యేసు ఒలివ మరన గుటత్ పొరొ సొంజి ఉత్తొర్. అస్కె వోనుర్ సిస్యలిర్ సిరిప్ తమయ్ మీరె మాసి వోన్గ సొంజి, “పర్బు, ఇవ్ సమ్దొ బస్కె జర్గంతంగ్? నీవ మల్సి వాయ్వడున్ అని దునియత ఆక్రి గట్కతున్ బారెతె బాతంగ్ నిసనింగ్ దిసంతంగ్?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ⁴తె యేసు, “మీకున్ బోరె పసి కియ్వక్‌నె సూడట్. ⁵బారితెకె నా పొరొడె వెలెటిర్ లోకుర్ మిహ్గ వాసి, ‘ననయ్ కిరిస్తున ఆందున్’ ఇంజెర్ వెలెటిర్కున్ పసి కీంతెర్. ⁶మిరట్ లడెయ్క్ జర్గ్‌వల్ నాందున్ బారెతె అని లడెయ్కున్ బారెతంగ్ కబుక్ కేంజంతిట్. అద్ గట్కతె దడ్కి తిన్మట్. అవ్ సమ్దొ గిర్ తప్వక్ జర్గ లాగర్. బతి దునియ మూరె మాయ్వల్ ఆక్రిత గట్క అస్కెనె వాయొ. ⁷ఉంది దేస్నుర్ ఉండె ఉంది దేస్నుర్ సంగ లడెయ్ కీంతెర్. ఉంది రాజ్నుర్ ఉండె ఉంది రాజ్నుర్ సంగ లడెయ్క్ కీంతెర్. వెలె జాగనగ బూకంప్క్ అని కరుంగ్ గిర్ వాంతంగ్. ⁸అవ్ సమ్దొ బాలెంత ఆయన్ మునె వాయ్వలిక్ నొపిన్ మోడి మందంతంగ్. ⁹అద్ గట్కతె మీ సమ్దిర్‌కున్ అదికారిర కెయ్దె హవ్లి కీంతెర్. అదికారిర్ మీకున్ దుక్స సీంతెర్. అని మీవ జీవ యేతంతెర్. నావుర్ బక్తలిర్ ఆత కాడ్కి,24:9 నావుర్ బక్తలిర్ ఆత కాడ్కి: గ్రీకు బాసతగ, ‘నా పొరొల్దున్ హిందల్’ ఇంజెర్ మందంత. సమ్దొ దేస్నుర్ మీకున్ మెచుర్. ¹⁰వెలెటిర్ తమ్వ బరొసతల్ బహ్కె మాసి, వొరొన్ వొరొర్ పగ-దార్క్‌న కెయ్దె హవ్లి కీంతెర్. వొరొన్ వొరొర్ మెచుర్. ¹¹వెలెటిర్ లబడ్ పర్‌వక్తలిర్ వాసి వెలెటిర్కున్ పసి కీంతెర్. ¹²బారితెకె బగడ్-నియత్ బడె మాయ్వల్ కీనెకె, వొరొన్ పొరొ వొరొన్ మన్వల్ పెర్మ కమి ఆంత. ¹³బతి ఆక్రి వేరి బోర్తె వోర్చి నిలంతొరొ, వోర్ బచె మాంతొర్. ¹⁴అని వోన రాజున్ బారెతె వెహ్వల్ బగవంతన చొకొట్న కబుర్ పూరొ దునియత పర్జత్ నడ్డుమ్ గవత్ మోడి పగ్రె మాంత. అద్ ఆత పెజెనె, ఇద్ దునియత ఆక్రి గట్క వాంత.

¹⁵“అదెన్ సాటి దానియెల్ పర్‌వక్తల్ వెహ్త అద్ బే-సుదుడ్ కియ్వల్ బెయ్ కరెబల్ వస్తు పవిత్ర జాగతగ నిల్సి మన్వల్ మీకున్ దిస్తెకె, ఇదెన్ వాచి కియ్వల్ గిర్ కరి కియన. ¹⁶అద్ వకత్నె, యూదయ యేరియతగ మన్వలిర్ గుటనెకె పరర్ ఆయన. ¹⁷రోత మిదెతగ మన్వల్ తన్వ సామన్ తర్లె ఇంజెర్ గిర్ బూడ్ రెయ్వ. ¹⁸అహ్నె వావ్టె మన్వల్, తన్వంగ్ కప్డింగ్ తర్క ఇంజెర్ రోన్ వాయ్వ. ¹⁹అయ్యొ! అవ్ దివొస్క్‌నె పీటె మన్వలిక్ వెయ్లొకున్ అని బాలెంత వెయ్లొకున్ వెలె కస్టమ్ ఆంత. ²⁰అవ్ దివొస్క్‌నగ వెలె కస్టమ్ మందంత. అదెన్ సాటి మిరట్ పరర్ ఆసి సొన్లె, పీని-గాలుమె ఆయి, ఆరమ్న దివొసున్ నేటిన్ ఆయి ఈతల్ గతి వాయ్వ ఇంజెర్ బగవంతన్ పార్తన కీమ్ట్. ²¹ఈతంగ్ కస్ట-కాలమ్నంగ్ దివొస్క్ కలి గడె మాత అగటల్తె నేండ్ వేరి గిర్ బస్కెన్ వాయ్మకి. అని ఉండె బస్కెన్ ఈతల్ గతి వాయొ. ²²ఇవ్ కస్ట-కాలమ్నంగ్ దివొస్క్ కమి కియ్వక్ ఇత్తెకె, బోరె మాయ్నల్ గిర్ పిసి మంజి మనుర్. బతి బగవంతల్ తన నేమి కీతుర్ సాటి ఇవ్ దివొస్కున్ కమి కీతొర్.

²³“ఇవ్ దివొస్క్‌నగ, ‘ఇచుల! కిరిస్తు ఇగె మంతొర్’ సెలెతె ‘అచుల! అగ మంతొర్’ ఇంజెర్ బోరె వెహ్తెకె గిర్ బరొస కియ్మట్. ²⁴బారితెకె లబడ్ కిరిస్తుర్, లబడ్ పర్‌వక్తలిర్ బగవంతల్ నేమి కీతుర్కున్ పసి కియన ఇన్వల్ ఉదెస్నె, బెయ్ డగుక్ చమత్‌కార్క్‌ అని మయ్మతంగ్ కామ్క్ గిర్ కీంతెర్. ²⁵సూడట్! మీకున్ మునెనె ఇవెన్ బారెతె వెహ్చెర్ మంతొన్. ²⁶అదెన్ సాటి బోరె ఆయి మీ సంగ, ‘ఇచుల! బోడి గుటనెకె మంతొర్’ ఇంజెర్ వెహ్తెకె గిర్ సొన్మట్. ‘ఇచుల! రొపొడ కమ్రతగ మంతొర్’ ఇంజెర్ వెహ్తెకె గిర్ బరొస కియ్మట్. ²⁷బారితెకె పోడ్ద్ పెసివల్ బాజ్నల్‌తె పోడ్ద్ అర్వల్ బాజ్ వేరి, హాబడగ మిడ్చ్‌వల్ సమ్దిర్‌కున్ బహన్తె దిసంతయొ, అహ్నె స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ ఉండె ఉంది జోక మల్సి వానెకె దిసంతొర్. ²⁸బగతె సాత జన్వర్‌త చెత్త మందంతయొ అగన్ రాయలిక్ మీరె మాంతంగ్.

²⁹“ఇవ్ కస్ట-కాలమ్నంగ్ దివొస్క్ వీడ్త పెజె, పోడ్ద్ సికటి ఆసి దాంత అని నెలెంజ్ తన్వ వేడ్చి సియ్వెక్ ఆంత. హాబడంగ్ సుకుక్ సమ్దొ బూడ్ అర్సి దానుంగ్. ఇహిన్ హాబడంగ్ సమ్దొ సక్తింగ్ హాలె మాసి దాంతంగ్. ³⁰అస్కె హాబడగ స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన నిసని దిసంత. అద్ సూడ్సి, దర్తురిత్ పొరొ మన్వలిక్ సమ్ది జాతినుర్ వెరిసి సాతి పాసెర్ ఆడంతెర్. అద్ వకత్నె స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ సక్తితె అని మయ్మత వేడ్చితె టెపన్ పొరొ ఉచ్చి వాయ్వల్ వూర్ సూడంతెర్. ³¹అద్ వకత్నె వోర్ తన్వుర్ దూతలిర్కున్ తురత ఆవజ్నె, ‘దర్తురితంగ్ నాలుంగ్ కోన్క్‌నగ, హాబడ కాట్ వేరి పగ్రె మాసి మన్వలిర్ బగవంతల్ నేమి కీతుర్కున్ మీరి కీసి తరట్’ ఇంజెర్ సారి కీంతొర్. అస్కె వూర్ మీరి కీసి తరంతెర్.

మరక్ కొడ్స్‌వడల్ కరివల్ ఉంది గొస్టి

³²“ఇంకె మిరట్ మరక్నల్ ఉంది గొస్టి కరియన ఇంజెర్ అవెన్ బారెతె మీకున్ వెహంతొన్. బతల్ ఇత్తెకె, అవెనంగ్ కాందంగ్ కొడ్స్‌వల్ సూడ్సి, పిర్ గాలుమ్ కరుమ్ వాత ఇంజెర్ మిరట్ కరి కీంతిట్.24:32 గ్రీకు బాసతగ అంజురి మరత నమున మందంత. అద్ మర ఇజ్రయేల్ దేస్నగ యెది-గాలుమ్ కరుమ్ వానెకె కొడ్సంత.³³అదె తీర్దె ఇవ్ సమ్దొ గట్నంగ్ జర్గ్‌వల్ సూడ్సి, వోర్ వెలె కరుమ్ మంతొర్, కావడున్ కరుమె మంతొర్ ఇన్వల్ కరి కీమ్ట్. ^34-35ఇవ్ సమ్దొ జర్గ్‌నల్ వేరి, ఇద్ ఇంకె మన్వల్ నరిమన్కన జనొబ మూరె మాసి సొనొ. హాబర్ అని దర్తురి సమ్దొ మూరె మాసి దానుంగ్ బతి, నావంగ్ వచన్క్ బస్కెట్ నిల్సి మందనుంగ్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్.

స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ మల్సి వాయ్వల్ దివొసున్ బారెతె

(మార్క్ 13:32-37; లూక 17:26-30,34-37)

³⁶“అద్ దివొస్ అని అద్ గట్కతున్ బారెతె సిరిప్ బాబొ బగవంతనె టావ. అచొరె బతి, స్వర్గ్‌నుర్ దూతలిర్కునె ఆయి, బగవంతనొర్ మరినె ఆయి, బోనె గిర్ టావ సెలె. ³⁷నోవహున కాలమ్నె జర్గ్‌త తీరె స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన వాయ్వల్ గట్కతె గిర్ జర్గంత. ³⁸వోర్ నోవహు తన్వ రూకతగ నేంగ్నల్ వేరి, ఇత్తెకె అద్ జల్ గండమున్ మునె సమ్దిర్ పర్జ తింజెర్, ఉంజెర్, మర్మింగ్ కీసెర్ అని మర్మింగ్ ఆసెర్ పిసెర్ మత్తెర్. ³⁹అద్ జల్ గండమ్ వాసి సమ్దిర్‌కున్ మూరి కీనల్ వేరి, వూర్ కరి కియ్మకి. స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ వాయ్వల్ దివొస్ గిర్ అహ్నె జర్గంత. ⁴⁰అద్ గట్కతె ఇవిర్ మాయ్నలిర్ పొలమ్నగ కామ్ కీసెర్ మందంతెర్. వొరొన్ తన్వ సంగ వోంతొర్. ఉండె వొరొన్ సుటి కీంతొర్. ⁴¹రండ్ వెయ్లొక్ జత్త నోర్సెర్ మందంతంగ్. ఉందితున్ తన్వ సంగ వోంతొర్. ఉండె ఉందితున్ అగన్ సుటి కీంతొర్. ⁴²అదెన్ సాటి మీవొర్ పర్బు ఆయ్వల్ మాల్కల్ బంటి వాంతొరొ, మీకున్ టావ సెల్వ కాడ్కి, మిరట్ దిహన్తె మంట్. ⁴³బద్ గట్కతె కలె వాంతొర్ ఇన్వల్ రోతొర్ మాల్కన్ కరె మాసి మత్తెకె, వోర్ కలె తన్వ రోన్ వాసి, కల సియ్వక్‌నె చేతొ మంజి వోర్ మాల్కల్ కేపంతొర్. ⁴⁴అదెన్ సాటి, సోంచ్ కియ్విట్ ఆతల్ గట్కతె వోర్ స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ వాయ్వల్ మత్త కాడ్కి, మిరట్ గిర్ అద్ తీర్దె తయర్ మందన.

మాల్కల్ వెహ్త తీర్ కియ్వల్ అని కియొర్ వోర్ సేవ్కల్

(లూక 12:41-48)

⁴⁵“తన్వుర్ సేవ్కలిర్‌కున్ బరొబర్ యేలతె తిండి దొస్లె, మాల్కల్ నేమి కియ్వల్ బరొసతొర్ గియన్ వాలె కారొబారి బోర్ ఆందుర్? ⁴⁶వోర్ మాల్కల్ మల్సి వాత పెజె, అద్ కామ్ కీసెర్ దిస్వల్ సేవ్కల్ వెలె ఆసిర్‌వాద్ యేతంతొర్. ⁴⁷మాల్కల్ తన్వ జాయ్జత్ సమ్దొత్ పొరొ వోర్ సేవ్కన్ నేమి కీంతొర్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. ⁴⁸బతి కరెబల్ సేవ్కల్, ‘నావొర్ మాల్కల్ వాయ్లె కోరుమ్ కీసెర్ మంతొర్’ ఇంజి, ⁴⁹తన్వ బరొబర్ మన్వలిర్ సేవ్కలిర్‌కున్ పాయ్వల్ సురు కీతొర్. అచొరె ఆయ్వ, కల్-పిదెడలిర్ సంగ ఉంజెర్-తింజెర్ మన్వల్ సురు కీతొర్ ఇంట్. ^50-51వోర్ సేవ్కల్ సోంచ్ కియొర్ అద్ దివొస్నె, అద్ గట్కతె మాల్కల్ వాంతొర్. అని వోన్ రండ్ టుక్డెంగ్ కొయుసి, పసి కియ్వలిర్ బరొబర్ సిక్స వాటంతొర్. అద్ జాగతగ వోర్ ఆడ్సెర్, పల్క్ కొర్క్‌సెర్, దుక్స బోగె మాంతొర్.

దహ జనిక్ కోరొ పేకిక్న నమున

¹“స్వర్గ్‌న రాజ్, దహ జనిక్ కోరొ పేకింగ్ తమ్వంగ్ డివెంగ్ పియ్సి, నొవ్రన్ బేటె మాయ్లె సొన్వడున్ మోడి మందంత. ²ఇవెనల్ సియుంగ్ జనిక్ గియన్ సెలెంగ్ అవ్ అని సియుంగ్ జనిక్ చతుర్ వాలెక్ మత్తంగ్. ³గియన్ సెలెంగ్ అవ్ డివెంగ్ పియ్సి సొత్తంగ్. బతి నియ్ మార్తెకె వెడిలెన్ తమ్వ సంగ నియ్ వోయ్మకి. ⁴బతి చతుర్ వాలెక్ డివెన్ బరొబర్ కోపనగ నియ్ పియ్సి సొత్తంగ్. ⁵నొవ్రల్ వాయ్వల్ కోరుమ్ ఆత కాడ్కి, జప్నె అర్సి నరుమ్తంగ్. ⁶నడ్డుమ్ నర్క, ‘అచుల నొవ్రల్! వోన్ మునెత్క్ బేటె మాయ్లె వరట్’ ఇన్వల్ లేంగ్ కేంజ వాత. ⁷తె అవ్ సమ్దొ కోరొ పేకింగ్ తేచ్చి, తమ్వంగ్ డివెన్ సుద్రి కీతంగ్. ⁸అస్కె తమ్వంగ్ డివెంగ్ పిర్లె ఆయ్వల్ సూడ్సి, గియన్ సెలెంగ్ అవ్ కోరొ పేకింగ్, ‘మీవ నియ్దల్ జరసి సీమ్ట్’ ఇంజెర్ చతుర్ వాలెకున్ పూసి కీతంగ్. ⁹తె అవ్ పేకింగ్, ‘మాకున్ అని మీకున్ ఇద్ నియ్ యెవ్వొ. వొమ్వలిర్‌గ సొంజి యేతట్’ ఇంజెర్ వెహ్తంగ్. ¹⁰తె అవ్ యేత్లె సొనెకెన్ నొవ్రల్ వాతొర్. అస్కె డివెంగ్ పొచ్చెర్ తయర్ మన్వలిక్ చతుర్ వాలె పేకిన్ తన్వ సంగ పియ్సి, రొపొ మర్మిన జేవున్ కియ్లె సొత్తొర్. అద్ ఆత పెజె పాటక్న కావడ్ కెహ్తెర్. ¹¹కెహ్త పెజె మెయ్తంగ్ అవ్ కోరొ పేకింగ్ వాసి, ‘మాల్క! మాల్క! మమొట్ వాతొమ్. కావడ్ తెరియ’ ఇంజెర్ పూసి కీతంగ్. ¹²బతి నొవ్రల్, ‘కరల్ వెహన ఇత్తెకె, మిరట్ బవ్ ఆందిటొ నాకున్ టావ సెలె’ ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. ¹³స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ వాయ్వల్ దివొసె ఆయి, గట్కయ్ ఆయి మీకున్ గిర్ టావ సెలె. అదెన్ సాటి బస్కెట్ తయర్ మంట్.

మువిర్ సేవ్కలిర నమున

(లూక 19:11-27)

¹⁴“స్వర్గ్‌న రాజ్, వొరొర్ మాయ్నల్ యాత్ర కియ్లె పెసినెకె, తన్వుర్ సేవ్కలిర్‌కున్ కేయ్సి, తన్వ ఆస్తితున్ హవ్లి కియ్వన్ మోడి మందంత. ¹⁵వోర్, వూర వాప్రి కియ్వల్ సక్తితున్ పియ్సి, వొరొర్ సేవ్కన్ సియుంగ్ హజర్క్ (5,000) కొతంగ్,25:15 సియుంగ్ హజర్క్ (5,000) కొతంగ్: గ్రీకు బాసతె సియుంగ్ టాలంట్స్ ఇంజెర్ మందంత. ఉంది టాలంట్స్ విలువ హజర్ (1000) కొతంగ్. ఉండె వొరొన్ రండ్ హజర్క్ (2,000) కొతంగ్ అని ఆక్రితొన్ ఉంది హజర్ (1,000) కొతంగ్ సీతొర్. అస్కె వోర్ యాత్ర కియ్లె పెసితొర్. ¹⁶తె సియుంగ్ హజర్క్ కొతంగ్ యేత్వల్, అవెనె బేపరి కీసి, ఉండె సియుంగ్ హజర్క్ కొతంగ్ కమయ్ కీతొర్. ¹⁷అదె తీర్దె, రండ్ హజర్క్ యేత్వల్ గిర్ ఉండె రండ్ హజర్క్ కొతంగ్ కమయ్ కీతొర్. ¹⁸బతి తన్వొర్ మాల్కనల్ ఉంది హజర్ సోనెతంగ్ కొతంగ్ యేత్వల్, ఉంది డొడ్డొ తాడ్సి అద్ దనమున్ వోసి మిస్తొర్.

¹⁹“వెలెజెల్ ఆత పెజె, వోర్ మాల్కల్ మల్సి వాసి, తన సేవ్కలిర్‌కున్ సీత దనమ్న లెక సూడ్తొర్. ²⁰అస్కె సియుంగ్ హజర్క్ కొతంగ్ యేత్వల్, ‘మాల్క! నిమె నాకున్ సియుంగ్ హజర్క్ కొతంగ్ సీతి. తె నన అవెనె బేపరి కీసి, ఉండె సియుంగ్ హజర్క్ కమయ్ కీతొన్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²¹వోర్ మాల్కల్, ‘అబ! నిమె బరొసతొర్ చొకొట్నొర్ సేవ్కని ఆంది. ఇచుర్ సీతెకె గిర్ బతి, అదెనె బరొసతె కామ్ కీత కాడ్కి, నీకున్ ఉండె దుస్రొకున్ పొరొ గిర్ అదికారిన్ దాత్ నేమి కీంతొన్. నీవొర్ మాల్కన్ బరొబర్ మీరె మాసి అనంద్ యేత’ ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. ²²తె రండ్ హజర్క్ కొతంగ్ యేత్వల్ వాసి, ‘మాల్క! నిమె నాకున్ రండ్ హజర్క్ కొతంగ్ సీతి. అవెనె నన బేపరి కీసి, ఉండె రండ్ హజర్క్ కొతంగ్ కమయ్ కీతొన్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²³తె వోర్ మాల్కల్, ‘అబ! నిమె బరొసతొర్ చొకొట్నొర్ సేవ్కని ఆంది. ఇచుస సీతెకె గిర్ బతి, అదెనె బరొసతె కామ్ కీత కాడ్కి, నీకున్ ఉండె దుస్రొకున్ పొరొ గిర్ అదికారిన్ దాత్ నేమి కీంతొన్. నీవొర్ మాల్కన్ బరొబర్ మీరె మాసి అనంద్ యేత’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

²⁴“ఆక్రిత్ ఉంది హజర్ కొతంగ్ యేత్వల్ సేవ్కల్ వాసి, ‘మాల్క! నిమె విజ వీత్మకి అగ పంట కొయ్వని అని విజ ఉర్స్‌మకి అగ పంట మీరి కియ్వల్ బెయ్ మెండ్ గున్ వాలెని ఇన్వల్ నాకున్ టావ. ²⁵అదెన్ సాటి నన వెరిసి, నిమె సీతి అవ్ కొతన్ వోసి, బొమితగ తాడ్సి మిసి ఇర్తొన్. ఇచుల! నీవంగ్ నిమె యేత’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²⁶తె వోర్ మాల్కల్, ‘గహ్లల్ అని కరెబల్ సేవ్క! నన విజ వీత్మకి అగ పంట కొయ్వన అని విజ ఉర్స్‌మకి అగ పంట మీరి కియ్వన ఇన్వల్ నీకున్ టావయ్. ²⁷తె కమ్సెకమ్ నిమె నావంగ్ కొతంగ్ వోసి, సావ్కరనగ ఇర మత్త. నన వాత పెజె వడ్డిత్ అరిక్ నావంగ్ కొతంగ్ తెర్ వాందుంగ్’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²⁸అని ‘వేన్గటల్ హజర్ కొతంగ్ యేచ్చి, దహ హజర్క్ కొతంగ్ వాలెనగ సీమ్’ ఇంజెర్ దుస్రొర్ సేవ్కన్ ఆగె సీతొర్. ²⁹బారితెకె బోన్గతె వెలె మందంతయొ, ఉండె ఇచుర్ వెలె బగవంతల్ వోన్ సీంతొర్. అస్కె వోన్గ బర్పుర్ మందంత. బతి ఇచుసి మన్వనగటల్ మత్త అదెన్ గిర్ తెండ్సి వాటంతొర్. ³⁰అని, ‘బతతునె కామి సియొర్ వోర్ సేవ్కన్ వోసి, సికటితగ వాటట్. అగ వోర్ పల్క్ కొర్క్‌సెర్, ఆడ్సెర్ దుక్స బోగె మాంతొర్’ ఇంజి వెహంతొర్” ఇంజెర్ యేసు నమున వెహ్తొర్.

ఆక్రిత తస్వ జర్గ్‌వల్

³¹“బతి బస్కెతె స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ తన్వ మయ్మతె రాజన్ మోడి తన్వుర్ దూతలిర్కున్ పియ్సి వాంతొరొ, అస్కె తన్వ మయ్మ వాలె రాజ-గాదితగ ఉదంతొర్. ³²అస్కె వోన్ మునె సమ్దొ జాతినల్ పర్జ సమ్దిర్‌కున్25:32 పర్జ సమ్దిర్‌కున్: ఇత్తెకె సమ్దొ పిడినగ మత్తుర్ వూర్ సమ్దొ జాతినుర్ పర్జ. మీరి కియ్వల్ జర్గంత. గాయ్కి హెరెనల్ గొరెన్ బహన్ పాకి కీంతొరొ, అహన్ వూర్కున్ వోర్ పాకి కీంతొర్. ³³అని తన్వ తిన బాజున్ నియత్నుర్‌కున్25:33 నియత్నుర్‌కున్: గ్రీకు బాసనగ గొరెంగ్ ఇంజెర్ మందంత. అని కడ్మతుర్‌కున్25:33 కడ్మతుర్‌కున్: గ్రీకు బాసనగ హెరెంగ్ ఇంజెర్ మందంత. డెమ బాజున్ నిపుసంతొర్.

³⁴“అస్కె వోర్ రాజల్ తన్వ తిన బాజ్నుర్ సంగ, ‘నా బాబొన కెయ్దె ఆసిర్‌వాద్ యేత్తుర్ వూర్నిట్, వరట్! ఇద్ పరిపంచమ్ గడె మాతగటల్, మీ సాటి తయర్ ఇర్త రాజున్ యేతట్. ³⁵బారితెకె నన కరుతె మనెకె, నాకున్ కానె దొస్తిట్. యేర్ వట్క్‌సి మనెకె, నాకున్ యేర్ సీతిట్. పర్దేసిన్ మోడి మిహ్గ వాతొన్. అస్కె నావ మాన్-పాన్ కీతిట్. ³⁶నన డూండ్కొల మనెకె, నాకున్ పాంగుక్ సీతిట్. బేమరితె మనెకె, నావ చాకొర కీతిట్. నన జేల్తగ మనెకె, నాకున్ సూడ్లె వాతిట్’ ఇంజెర్ ఇంతొర్. ³⁷అస్కె నియత్నుర్, ‘పర్బు! నిమె కరుతె మనెకె, మమొట్ బస్కె కానె సీతొమ్? నిమె యేర్ వట్కిసి మనెకె, మమొట్ బస్కె యేర్ సీతొమ్? ³⁸నిమె బస్కె పర్దేసిన్ మోడి వాతి అని మమొట్ బస్కె నీవ మాన్-పాన్ కీతొమ్? నిమె బస్కె డూండ్కొల మత్తి అని మమొట్ బస్కె నీకున్ పాంగుక్ సీతొమ్? ³⁹నిమె బేమరితె మనెకె సెలెకె జేల్తగ అర్సి మనెకె నీకున్ సూడ్లె బస్కె వాతొమ్?’ ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ⁴⁰అద్ కేంచి వోర్ రాజల్, ‘వెలె కమి-పాన్ వాలిర్ వీర్ నా తాదల్-తమునగటల్ బోన్ మదత్ కీతెకె గిర్ బతి, నాకున్ మదత్ కీత లెకతె వాంత. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్’ ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్.

⁴¹“అస్కె వోర్ రాజల్ తన్వ డెమ బాజున్ మన్వలిర్ సంగ, ‘సాపెన లాక్తుర్‌నిట్! ఇగెటల్ సొడియట్! సయ్తన్‌తున్ సాటి అని వోనుర్ దూతలిర్ సాటి తయర్ ఇర్త బస్కెట్ పొచ్చెర్ మన్వల్ తడ్మితగ సొంజి అరట్. ⁴²బారితెకె నన కరుసాసి మనెకె, మిరట్ నాకున్ కానె సియ్మకి. యేర్ వట్క్‌సి మనెకె, మిరట్ నాకున్ యేర్ సియ్మకి. ⁴³ముసపరిన ఆసి మనెకె, మిరట్ నాకున్ కరుమ్ కియ్మకి. డూండ్కొల మనెకె మిరట్ నాకున్ పాంగుక్ సియ్మకి. జేల్తగ మనెకె, సెలెకె బేమరితె మనెకె, మిరట్ నాకున్ మదత్ కియ్మకి’ ఇంజెర్ ఇంతొర్. ⁴⁴అస్కె వూర్ గిర్, ‘పర్బు! నిమె కరుసాసి మన్వల్ ఆయి, యేర్ వట్క్‌సి మన్వల్ ఆయి, ముసపరిని ఆసి మన్వల్ ఆయి, డూండ్కొల మన్వల్ ఆయి, బేమరితె మన్వల్ ఆయి, జేల్తగ మన్వల్ ఆయి బస్కెన్ సూడ్మకి. తె మమొట్ బహన్ మదత్ కీకొమ్?’ ఇంజెర్ ఇంతెర్. ⁴⁵అస్కె వోర్, ‘వెలె కమి-పాన్ వాలిర్ వీర్ నా తాదల్-తమునగటల్ బోనె ఆయి మిరట్ మదత్ కియ్వెకె, నాకున్ గిర్ కియ్మకి ఇత్త లెకతెన్ వాంత. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్’ ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. ⁴⁶అని వీర్ బస్కెట్ మన్వల్ సిక్స బోగె మాయ లాగర్ బతి, నియత్నె తాక్వలిర్ బస్కెట్ జీవతె మందంతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

యేసున్ పియ్లె కపట్నె పిలన్ వాట్వల్

(మార్క్ 14:1-2; లూక 22:1-2; యోహన్ 11:45-53)

¹యేసు తన వెహ్వల్ సమ్దొ మహ్చి, తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ, ²“రండ్ రోజ్క్‌నె పస్క సడ్26:2 పస్క సడ్: పస్క సడ్దున్ తొత్తుర్ ఈజిప్ట్‌నగ చాక్రి కియ్వడల్ సుటె మాత కాడ్కి హేతు ఇరన్ సాటి తుంగంతెర్ (బహ్రి పెసివల్ 12:1-14). వాయ్వల్ మంత ఇన్వల్ మీకున్ టావ. అద్ గట్కతె స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్, వోనుర్ దుస్మన్-దార్క్ మొద్నగ టాంగి కీసి, జీవ యేతంతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ³అద్ గట్కతె డగుక్ కటొడలిర్ అని పెదొల్క్, కయప ఇన్వల్ పెర్సొర్ కటొడన మహల్తగ మీరె మాతెర్. ⁴అని బోనె కరె మాయ్వక్ యేసున్ బహన్ పియ్సి జకుసన ఇంజెర్ కపట్నె పిలన్ వాట్తెర్. ⁵బతి వూర్, “ఇద్ సడ్ జర్గ్‌సెర్ మనెకె వోన్ పియ్తెకె, పర్జత్ నడ్డుమ్ గడ్-బడ్ ఆయర్” ఇంజెర్ ఇత్తెర్.

బెతనియ ఇన్వల్ నాటె యేసున్ సెంట్ సోక్వల్

(మార్క్ 14:3-9; యోహన్ 12:1-8)

^6-7బెతనియ ఇన్వల్ నాటె పెర్స నొపితె మంజి, చొకొట్ ఆతొర్ వోర్ సీమొన్త, రోన్ యేసు మత్తొర్. యేసు తిందన్ సాటి ఉచ్చి మనెకె, ఉంది వెయ్లొ నారిత బండత కోపతగ గమ గమ గాడి సియ్వల్ వెలె మహ్గ్‌న సెంట్ పియ్సి రోత్ రొపొ వాత. అని యేసున తలత్ పొరొ వెడిత. ^8-9తె అద్ సూడ్సి సిస్యలిర్‌కున్ సోంగ్ వాత. తె వూర్, “అరెరె! వటి ఆగయెన్ సెంటున్ బారి కరబ్ కియ్వల్? అద్ సెంటున్ వెలె దరతున్ వొమ్సి, కొతన్ గరిబ్ లోకుర్కున్ సియ వచ్చొకి” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ¹⁰తె యేసు ఇద్ గొస్టి కరి కీసి, “తాన్ బారి అహన్ ఇంతిట్? అద్ వెయ్లొ చొకొట్నయ్ కామ్ కీత. ¹¹గరిబ్ లోకుర్ మీ నడ్డుమ్ బస్కెట్ గిర్ మందంతెర్. బతి నన మీ నడ్డుమ్ బస్కెట్ మేందొడ రూప్నె మనొన్. ¹²అద్ వెయ్లొ ఇద్ సెంట్ నా మేందొడగ వెడిసి, నావ కూర్దున్ వీచ్నగ మాతి కియ్లె తయర్ కీత. ¹³ఇద్ చొకొట్న కబుర్ పరిపంచమ్నగ బగ-బగతె పచర్ ఆంతయొ, అగ ఇద్ వెయ్లొన్ అని ఇద్ వెయ్లొ కీత కామున్ హేతు కీంతెర్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

యేసున్ దోక సియ్లె ఇస్కరియోత్ నాట్నొర్ యూదల్ వొప్వల్

(మార్క్ 14:10-11; లూక 22:3-6)

¹⁴అద్ ఆత పెజె, బార జన్క్ సిస్యలిర్‌గటల్ వొరొర్ ఇస్కరియోత్ నాట్నొర్ యూదల్ డగుక్ కటొడలిర్గ సొత్తొర్. ¹⁵అని వూర్కున్, “నన మీకున్ యేసున్ పియ్సి సీకతె, నాకున్ బతల్ సీంతిట్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె వూర్ కూరతంగ్ తీస (30) బిలంగ్ కహ్చి సీతెర్. ¹⁶అస్కెడల్ వోర్ యూదల్, యేసున్ వూర కెయ్దె పియ్సి సియ్లె, మోక సూడ్సెర్ మత్తొర్.

యేసున్ సంగ ఆక్రిత రాత్న జేవున్

(మార్క్ 14:12-21; లూక 22:7-14,21-23; యోహన్ 13:21-30)

¹⁷తాతొ పిండితె సారింగ్ సుర్సి తిన్వల్ సడ్ వాత. అద్ సడ్ద మొదొడ దివొసున్ నేటి సిస్యలిర్ యేసునగ వాసి, “పస్క జేవున్తున్26:17 పస్క జేవున్తున్: తాతొ పిండితె సారింగ్ సుర్సి తిన్వల్ యూదుల్క్‌న సడ్ ఆట్ రోజ్క్ వేరి మందంత. ఇద్ సడ్ద మొదొడ దివొసున్ నేటి పస్క ఇన్వల్ జేవున్ కీంతెర్ (కటొడలిర 23:6-8). బగ తయర్ కియన ఇంతి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ¹⁸తె యేసు, “నగుడె మన్వల్ పలన మాయ్ననగ మిరట్ సొంట్. అని వోన్ సంగ, ‘గురుజిన వకత్ కరుమ్ వాత. వోర్ తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ మీరె మాసి, పస్క జేవున్ నీవ రోన్ కియన ఇంతొర్’ ఇంజి వోన్ వెహట్” ఇంజెర్ తన్వుర్ సిస్యలిర్‌కున్ వెహ్తొర్. ¹⁹తె సిస్యలిర్ యేసు వెహ్త తీర్, పస్క జేవున్ తయర్ కీతెర్.

²⁰అంటిత్ పోద్రెక్‌న యేలతె యేసు తన్వుర్ బార జన్క్ సిస్యలిర్ సంగ అగ సొంజి, జేవున్ కియ్లె ఉత్తొర్. ²¹అహన్ వూర్ జేవున్ కీసెర్ మనెకె, “మిహ్గటల్ వొరొర్ నాకున్ దోక సీంతొర్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్. ²²అస్కె వూర్కున్ బెయ్ దుక్స లాగ్త. తె వూర్గటల్ హర్ వొరొర్ యేసున్ సంగ, “నన కి బతల్ పర్బు?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ²³అస్కె యేసు జవబ్ సీసెర్, “నా సంగ బోర్తె ఇద్ కోజతగ కెయ్ దొసంతొరొ, వోరె నాకున్ దోక సియ్వల్ ఆందుర్. ²⁴స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ బారెతె దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీత తీర్ వోర్ పరన్ సుటి కీంతొర్. బతి వోన్ దోక సియ్వన్ వెలె దుక్స వాంత. ఆతొన జల్మ ఆయ్వక్ మన్మడ్ ఇత్తెకె చొకొట్ మందు” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁵అస్కె దోక సియ్వల్ యూదల్, “గురుజి! నన కి బతల్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె యేసు, “హో! నిమె ఇత్తపె” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

యేసు సారితున్ అని ఆంగుర్ రసతున్ బారెతె వెహ్వల్

(మార్క్ 14:22-26; లూక 22:15-20; 1వ కొరంతి 11:23-25)

²⁶వూర్ జేవున్ కీసెర్ మనెకె, యేసు ఉంది సారి పియ్సి, బగవంతన్ దనెవాద్ వెహ్తొర్. అని తాన్ ఉరుసి, వూర్ సిస్యలిర్‌గ సీసెర్, “ఇదెన్ నావ మేందొల్ ఇంజి తింట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁷అని ఆంగుర్ రసత చంబుతున్ పియ్సి, బగవంతన్ దనెవాద్ వెహ్తొర్. అని అదెన్ వూర్గ సీసెర్, “ఇద్ రసతున్ ఉంట్. ²⁸బగవంతన్ అని పర్జత్ నడ్డుమ్ ఇద్ నావ నెతుర్ పూన నియమ్ ఆసి మందంత. బద్ ఇత్తెకె, నావ నన బలిదాన్ సియ్వల్ నెతుడున్ హిందల్ వెలెటిర పాప్ మాపి ఆంత. ²⁹నా బాబొన రాజ్నగ మీ బరొబర్ పూన ఆంగుర్ రస ఉన్వల్ దివొస్ వేరి, ఇంగెడల్ అదెన్ ఉన్నొన్ ఇంజి మీ సంగ వెహ్చెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ³⁰అద్ ఆత పెజె వూర్ కీర్తన్ వార్సి, ఒలివ మరక్న గుటత్ పొరొ సొత్తెర్.

పేతురు లబడ్ వెహ్వడున్ బారెతె యేసు వెహ్వల్

(మార్క్ 14:27-31; లూక 22:31-34; యోహన్ 13:36-38)

³¹అస్కె యేసు వూర్ సంగ, “నేట రాతునె నావ గొస్టితున్ హిందల్ మిరట్ సమ్దిర్ నాకున్ సుటి కీసి పరర్ ఆంతిట్. బారితెకె, ‘నన గొరెంగ్ గాయ్కిన్ జకంతొన్. అస్కె అవ్ గొరెన మంద సమ్దొ బుజ్డె మాసి బేందంగ్ హకె దాంతంగ్’26:31 జెకర్య 13:7 ఇంజెర్ లిహి కీసి మంత. ³²బతి బగవంతల్ నాకున్ నేండుస్త పెజె, మీకున్ తెర్ మునె నన గలిలయ యేరియతె దాంతొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ³³తె పేతురు, “సమ్దిర్ పరర్ ఆనిర్ బతి, నన నీకున్ బస్కెన్ సుటి కీసి సొనొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ^34-35అస్కె యేసు వోన్ సూడ్సి, “నా బారెతె నిమె, ‘వోర్ బోర్ ఆందురొ టావ సెలె’ ఇంజెర్, మూంద్ జోకంగ్ లబడ్ వెహ బీగర్, నేట రాతున్ అసలె గొగ్డి కూసొ. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్” ఇంజెర్ వోన్ ఇత్తొర్. బతి పేతురు, “నన నీ బరొబర్ ఉంది మోక పరన్ సుటి కియ్వల్ గట్క వాతెకె, సుటి కీక బతి అసలె అహన్ వెహొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. తె మెయ్తుర్ సమ్దిర్ సిస్యలిర్ గిర్ యేసున్ అదె తీర్దె వెహ్తెర్.

గెత్సెమనె వాడితగ యేసు పార్తన కియ్వల్

(మార్క్ 14:32-42; లూక 22:39-46)

³⁶అద్ ఆత పెజె, యేసు కడ్మతుర్ సిస్యలిర్ సంగ గెత్సెమనె ఇన్వల్ వాడితగ సొత్తొర్. అని వూర్ సంగ, “నన అగ సొంజి పార్తన కీసి వానల్ మిరట్ ఇగె ఉదట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ³⁷అని తన్వ సంగ పేతుర్తున్ అని జెబెదయినుర్ ఇవిర్ మర్క్ ఆయ్వలిర్ యాకొబున్ అని యోహన్తున్ వోతొర్. యేసు తన్వ మన్దగ బెయ్ దుక్స అని పికర్ కియ్వల్ సురు కీతొర్. ³⁸అని వూర్ సంగ, “నావ పరన్ దాంత ఇత్తపినయ్ నాకున్ బెయ్ దుక్స అని పికర్ లాగ్సెర్ మంత. మిరట్ ఇగె ఆగట్ అని నా బరొబర్ చేతొ మంట్” ఇంజెర్ వోర్ వెహ్తొర్. ³⁹వూర్గటల్ జరసి లక్ సొంజి, ముర్-టొంగ్రంగ్ కొట్సి, “నా బాబ! నిహ్గ ఉండె దుస్రొ సరి బదె మందర్తె, ఇద్ దుక్సతె నించి మన్వల్ కోజతున్ నహ్గటల్ తెండ్సి వాట. నావ ఇస్టమ్‌నె ఆయొ బతి, నీవ పసంద్‌నెన్ జర్గుస” ఇంజెర్ పార్తన కీతొర్. ⁴⁰అని మల్సి వాసి సూడ్తెకె, వూర్ సిస్యలిర్ నరుమ్సెర్ దిస్తెర్. తె వోర్ పేతుర్తున్ సంగ, “ఉంది గంటమెన్ గిర్ నా బరొబర్ చేతొ మంద పర్వియ్? ⁴¹కటిన్త పరిక్స వానెకె, తాన్గ కోండె మాయ్వక్ మన్లె బగవంతన్ దిహన్తె పార్తన కీమ్. ఆత్మ తయర్ మంత బతి, మేందొడగన్ జిగి సెలె” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

⁴²అని ఉండె ఉంది జోక మల్సి సొంజి, “నా బాబ! దుక్సతె నించి మన్వల్ ఇద్ కోజతగ మన్వడున్ నన ఉండ బీగర్ ఆయొ ఇంద్కితె, నీవ ఇచ తీరె జర్గి” ఇంజెర్ పార్తన కీతొర్. ⁴³అని మల్సి వాసి సూడ్తెకె, వూర్ ఉండె గిర్ నరుమ్సెరెన్ దిస్తెర్. వూర్ బెయ్ జప్నె అర్సి జోపున్ ఆపుసియ పర్మకి. ⁴⁴తె యేసు వూర్కున్ సుటి కీసి సొంజి, బగవంతన్ మూడవ జోక గిర్, అహ్నె పార్తన కీతొర్. ⁴⁵అద్ ఆత పెజె సిస్యలిర్‌గ తిరిసి వాసి, “మిరట్ ఉండె గిర్ నరుమ్సెర్ ఆరమ్ యేచ్చెర్ మంతిట్ కి? సూడట్! స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ పాపిర కెయ్దె హవ్లి కియ్వల్ గట్క వాత. ⁴⁶తేదట్, దెట్ దాకట్! ఇచుల నాకున్ దోక సియ్వల్ వాసెర్ మంతొర్” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్.

యేసున్ పియ్సి వోయ్వల్

(మార్క్ 14:43-50; లూక 22:47-53; యోహన్ 18:3-12)

⁴⁷యేసు అహన్ వడ్క్‌సెర్ మనెకెన్, బార జన్క్ సిస్యలిర్‌గటల్ వొరొర్ సిస్యల్ ఆయ్వల్ యూదల్ వాతొర్. డగుక్ కటొడలిర్ అని పెదొల్క్ సారి కీతుర్ వూర్ పర్జత డగుర్ గుబ్డ వోన్ పెజెయ్ వాతెర్. వూరంగ్ కెయ్క్‌నగ తల్‌వర్క్ అని డుడ్డుంగ్ మత్తంగ్. ⁴⁸వోర్ దోక సియ్వల్, “నన సొంజి బోన్తె ముక బురంతొనొ, వోన్ మిరట్ పియట్” ఇంజెర్ మునెనె అదెన్ బారెతె వెహ్చి, పిలన్తె వాతొర్. ^49-50వోర్ సడ్కల్ యేసునగ వాసి, “గురుజి! నీకున్ దండొస్” ఇంజెర్ ముక బుర్తొర్. అస్కె యేసు, “నా సోప్త, నిమె బతల్ కియన ఇంతియొ, అదెన్ సప్నె కీమ్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అస్కె పియ్లె వాతుర్ వూర్ మునె వాసి, యేసున్ పొరొ ముచ్లి అర్సి గట-గిట పియ్తెర్. ⁵¹బతి అస్కెనె యేసున్ సంగ మన్వలిర్‌గటల్ వొరొర్ తన్వ లామ్ రూసి తెండ్సి పెర్సొర్ కటొడనొర్ సేవ్కన కెవితున్ తివుస్తొర్. ⁵²తె యేసు, “నీవ రూసి నిమె టోప్రతగ ఇర. రూసి పియ్సి మన్వల్ రూసితెన్ సాంతొర్. ⁵³నన నావొర్ బాబొన్ మదత్ కీమ్ ఇంజెర్ పూసి కియ పరొన్ ఇంతి కి బతల్? నన పూసి కీతెకె యెంటనె నా బాబొ బార దలమ్కున్ తెర్26:53 దలమ్కున్ తెర్: ఉంది దలమ్నగ సారుంగ్ హజర్క్ (6,000) లడెయ్ కియ్వలిర్ సిపాయిర్ మందంతెర్. అదిక్ దూతలిర్కున్ సారి కీంతొర్. ⁵⁴బతి అహన్ నన కీకతె, ‘ఇహిన్ జర్గన’ ఇన్వల్ బగవంతన వచన్ బహన్ పూరె మాయర్?” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁵⁵అద్ గట్కతె యేసు మాందితున్ సూడ్సి, “కలె-కంగ్రన్ పియ్లె వాతపినయ్ తల్‌వర్క్ అని డుడ్డుంగ్ పియ్సి బారి వాతిట్? నన హర్ దివొస్ మందిర్తగ ఉచ్చి బోద వెహ్నెకె, బారి నాకున్ పియ్మకి? ⁵⁶బతి పర్‌వక్తలిర్ దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీతంగ్ వచన్క్ పూరె మాయ్లెనె, ఇద్ తీర్దె జర్గ్‌త” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అస్కె సిస్యలిర్ సమ్దిర్ సుటి కీసి పరర్ ఆతెర్.

యేసు సన్‌హెద్రిన్ ఇన్వల్ రాయ్‌సెంటర్తున్ మునె నిల్వల్

(మార్క్ 14:53-65; లూక 22:54-55,63-71; యోహన్ 18:13-14,19-24)

⁵⁷వూర్ బల్మితె యేసున్ పియ్సి పెర్సొర్ కటొడల్ కయపన రోన్ వోతెర్. అగ సాస్తిరిర్ అని పెదొల్క్ మీరె మాసి మత్తెర్. ⁵⁸బతి పేతురు, యేసునల్ లక్ మంజెర్ పెజెయ్ పెజెయ్ పెర్సొర్ కటొడన ఆవ్రతగ వాతొర్. అని అగ నేంగ్సి, యేసున్ బతల్ బహన్ జర్గ్‌మడ్ మందర్ బెహె ఇంజెర్ సూడ్లె, సిపాయిర్ సంగ ఉత్తొర్. ⁵⁹రొపొ డగుక్ కటొడలిర్ అని సన్‌హెద్రిన్‌తుర్ మెయ్తుర్ అదికారిర్ సమ్దిర్ యేసున్ జక్లె, లబడ్ గవ వెహ్వలిర్‌కున్ సూడ్సెర్ మత్తెర్. ⁶⁰వెలెటిర్ లోకుర్ లబడ్ గవ వెహన్ సాటి మునె వాతెర్. బతి యేసున జీవ యేత్నల్ ఉంది గిర్ కారన్ వూర్కున్ పుట్మకి. ఆక్రిత్ ఇవిర్ మాయ్నలిర్ వాసి, ఇద్ తీర్దె వెహ్తెర్: ⁶¹“వేర్ మాయ్నల్, బగవంతన మందిర్తున్ ఉల్టి కీసి, తిరిసి మూంద్ రోజ్క్‌నె దొహ పరంతొన్ ఇత్తొర్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ⁶²బగవంతనొర్ పెర్సొర్ కటొడల్ తేచ్చి యేసున్ సంగ, “నీ పొరొ ఇవ్ కసుక్ వాట్సెర్ మంతెర్. బారి బతయ్ జవబ్ సీసెర్ సెల్వి?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁶³బతి యేసు దబ్ మత్తొర్. తె వోర్ పెర్సొర్ కటొడల్, “నిమె బగవంతనొర్ మరిని ఆయ్వల్ బచి కియ్వల్ కిరిస్తుని26:63 బచి కియ్వల్ కిరిస్తుని: హెబ్రి బాసతె మెసయల్ ఇంతెర్. ఇదెన అర్తమ్ పర్జతున్ బచి కియ్లె, బగవంతల్ నేమి కీసి, సారి కియ్వల్ రాజల్. వేన్ సాటి యూదుల్క్ సూడ్సెర్ మత్తెర్. ఆంది కి? జీవ వాలె బగవంతన్ పొరొడె వొట్ వాట్సి, మాకున్ వెహ” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁶⁴తె యేసు, “హో! ననయ్ ఆందున్. ఇంగెడల్ సర్వ సక్తి వాలె బగవంతన తిన బగ్ల ఉచ్చి మన్వల్ స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్, హాబడంగ్ టెపన్ పొరొ వాయ్వల్ తప్వక్ సూడంతిట్” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. ⁶⁵అద్ కేంచి బగవంతనొర్ పెర్సొర్ కటొడల్ సోంగ్నె తన్వంగ్ కప్డింగ్ సరుసి, “వేర్ మాయ్నల్ బగవంతన్ రెహ్చి వడ్క్‌సెర్ మంతొర్. మాక్ ఉండె దుస్రొక్ బవ్ గవంగ్ పహ్జె? సూడట్! వోర్ ఇత్త అదెన్ మరటె కుద్ కేంజ్తట్. ⁶⁶తె ఇంకె మిరట్ బతల్ నిర్నయ్ యేత్తిట్?” ఇంజెర్ సన్‌హెద్రిన్‌తుర్ అదికారిర్కున్ పూసి కీతొర్. తె వూర్, “వోన్ మరన్త సిక్స వాటన ఇంజి నిర్నయ్ యేత్తొమ్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ⁶⁷వూర్గటల్ కహితుర్ వోన మొకొమ్నగ ఉస్క్‌సి, ఉండె కహితుర్ కొర్వినగ తాప్డంగ్ పాసి, ⁶⁸“యే కిరిస్తు! నీకున్ బోర్ పాతెరొ పుంద!” ఇంజెర్ చేడి కీతెర్.

యేసు బోర్ ఆందురెయ్ నాకున్ టావ సెలె ఇంజెర్ పేతురు వెహ్వల్

(మార్క్ 14:66-72; లూక 22:56-62; యోహన్ 18:15-18,25-27)

⁶⁹పేతురు అగ వోర్ కటొడన ఆవ్రతగ ఉచ్చి మనెకె, కామ్ కియ్వల్ పేడి వోన్ కరుమ్ వాసి, “నిమె గిర్ గలిలయతొర్ యేసున్ సంగ మత్తొనియ్ ఆంది” ఇంజెర్ ఇత్త. ⁷⁰బతి వోర్ సమ్దిర్ మునె అద్ గొస్టితున్ వొప్వక్‌నె, “నిమె బతతున్ బారెతె వడ్కంతియొ నాకున్ టావ సెలె” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁷¹అద్ ఆత పెజె, అగటల్ తేచ్చి వోర్ పాటకున్ కరుమ్ సొత్తొర్. తె వోన్ ఉండె ఉంది కామ్ కియ్వల్ పేడి సూడ్సి, “వేర్ మాయ్నల్ నజరేత్నొర్ యేసున్ సంగ మత్తొర్ వోరె ఆందుర్” ఇంజెర్ అగ మన్వలిర్ సంగ వెహ్త. ⁷²బతి ఇద్ జోక గిర్ వోర్ పేతురు వొప్వక్‌నె, బగవంతన పొరొల్ ముట్సి, “వోర్ బోర్ ఆందురొయ్ కరలెన్ నాకున్ టావ సెలె” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁷³జులుక్ ఆత పెజె అగ నిల్సి మన్వలిర్ పేతుర్తగ వాసి, “కరలెన్ నిమె వూర్గటల్ వొరొని ఆంది. నీవ వడ్క్‌వల్ తరికయె నీ బారెతె గవ వెహ్చెర్ మంత” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ⁷⁴అస్కె పేతురు వొట్ వాడ్సెర్ తన్వ తనకున్ సాపెన సీసెర్, “వోర్ మాయ్నన్ బారెతె నాకున్ టావ సెలె” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అస్కె యెంటనె గొగ్డి కూస్త. ⁷⁵అద్ కేంచి, “గొగ్డి కూస్వక్ మునెనె నన బోన ఆందునొయ్ టావ సెలె ఇంజి, మూంద్ జోకంగ్ లబడ్ వడ్కంతి” ఇంజెర్ యేసు వెహ్త అద్ గొస్టి, పేతుర్తున్ హేతు వాత. తె వోర్ చుక్ చుకె మాసెర్ ఆవ్రతల్ బహ్రి సొంజి బెయ్ దుక్సతె ఆడ్తొర్.

యూదల్ తన్వ తన సర్పాస వాట్సి సాయ్వల్

(మార్క్ 15:1; లూక 23:1-2; యోహన్ 18:28-32; అపొ. కా. 1:18-19)

¹బెయ్ సక్రెన్ డగుక్ కటొడలిర్, పెదొల్క్ సమ్దిర్ మీరె మాసి యేసున పరన్ యేత్లె నిర్నయ్ కీతెర్. ²అని వోనంగ్ కెయ్క్ దొహ్చి, అద్ యేరియతున్ గవర్నర్ ఆయ్వల్ పిలాతునగ వోసి హవ్లి కీతెర్. ³అస్కె వోన్ దోక సీసి పియ్సి సియ్వల్ యూదల్, యేసున్ సిక్స వాట్వల్ కరి కీసి, వోన మన్దె బెయ్ కల కల ఆతొర్. తె వోర్ తన యేత్తంగ్ కూరతంగ్ తీస బిలన్ డగుక్ కటొడలిర్గ అని పెదొల్క్‌నగ వోసి సీసెర్, ⁴“నన వోర్ బోలల్ మాయ్నన్ మీకున్ హవ్లి కీసి, పాప్ కీతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. తె వూర్, “అదెన్ బారెతె మమొట్ పటి కియ్వల్ జురత్ సెలె. నీవ నిమెయ్ సూడ” ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. ⁵అస్కె యూదల్ అవ్ కొతన్ మందిర్తగ పెకి కీసి, సొంజి తన్వ తన సర్పాస వాట్సి, జీవ సుటి కీతొర్.

⁶వూర్ డగుక్ కటొడలిర్ అవ్ కూరతంగ్ బిలంగ్ పెర్సి, “ఇవ్ కొతంగ్ నెతుర్ తుహ్చి, జీవ యేత్లె సీతంగ్ ఆందుంగ్. మందిర్త హుండితగ ఇర్వల్ నాయమ్ ఆయొ” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ⁷అని తమ్వ తమ చర్చ కీసి, అవ్ కొతనె పర్దేసిర్‌కున్ మాతి కియ్లె, కుమన పొలమ్ యేతన ఇంజెర్ నిర్నయ్ కీతెర్. ⁸అదెన్ సాటి, నేండ్ వేరి గిర్ అదెన్, “నెతుడ బొమి” ఇంజెర్ కేయంతెర్. ^9-10ఇద్ తరికతె బగవంతల్ తొలె ఇర్మియ పర్‌వక్తన కెయ్దె, “వూర్ తీస కూరతంగ్ బిలంగ్ వోసి, ఇద్ వోన దర ఆంద్ ఇంజి, కహితుర్ ఇజ్రయేల్ పర్జ నిర్నయ్ కీతెర్. అని బగవంతల్ హుకుమ్ సీతప్ వూర్ అవ్ బిలనె కుమన పొలమ్ యేత్తెర్”27:9-10 ఇర్మియ 32:6-9; జెకర్య 11:12-13 ఇంజెర్ లిహి కియుస్త వచన్ పూరె మాత.

పిలాతున్ మునె యేసు నిల్వల్

(మార్క్ 15:2-5; లూక 23:3-5; యోహన్ 18:33-38)

¹¹అద్ ఆత పెజె, యేసు రోమ సర్కార్‌తొర్ గవర్నర్ పిలాతున్ మునె నిల్తొర్. అస్కె వోర్ అదికారి, “నిమె యూదుల్క్‌నొర్ రాజని ఆంది కి?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె యేసు, “నిమ్ ఇత్తపె” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. ¹²డగుక్ కటొడలిర్, పెదొల్క్ యేసున్ పొరొ కసుక్ వాట్సెర్ మత్తెర్. బతి యేసు వూర్కున్ మల్సి జవబ్ సియ్మకి. ¹³తె పిలాతు, “వూర్ నీ పొరొ బచొంగ్ వెలె కసుక్ వాట్సెర్ మంతెరెయ్ సూడ. నిమె కేంచెర్ సెల్వి కి?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ¹⁴బతి యేసు అవెన్ బారెతె జవబ్ సియ్మకి. తె వోర్ గవర్నర్ బెయ్ గుల్ ఆతొర్.

యేసున్ మరన్త సిక్స వాట్వల్

(మార్క్ 15:6-15; లూక 23:13-25; యోహన్ 18:39–19:16)

¹⁵హర్ పస్క సడ్ జర్గ్‌నెకె జేల్తగ అర్సి మన్వలిర్‌గటల్ పర్జ సుటి కీమ్ట్ ఇంజెర్ కోర్తొన్, వోర్ గవర్నర్ సుటి కియ్వల్ రివజ్ తాక్సెర్ మత్త. ¹⁶అద్ గట్కతె బరబల్ ఇన్వల్ వెలె గల్తింగ్ కీసి పొరొల్ సొత్తొర్ వోర్, జేల్దగ కోండె మాసి మత్తొర్. ^17-18వూర్ కపట్నె యేసున్ తన్వ కెయ్దె హవ్లి కీతెర్ ఇన్వల్ పిలాతు కరి కీతొర్. అదెన్ సాటి పర్జ సమ్దిర్ మీరె మాసి వాత పెజె, పిలాతు వూర్కున్, “నన జేల్దల్ బోన్ సుటి కియన ఇంతిట్? బరబన్ కి సెలెతె, కిరిస్తు ఇన్వల్ యేసున్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్.¹⁹అహన్ వోర్ గవర్నర్ నాయ్ద తస్వ కియ్వల్ రాజ-గాదితగ ఉచ్చి మనెకె, వోన వెయ్లొ, “వేర్ నియత్నొన జోలిత్ సొన్మ. సొత్త రాతున్ వోన్ బారెతె సప్న దిస్త. అద్ సప్నతగ నన వెలె దుక్స బోగె మాతొన్” ఇంజెర్ కబుర్ సారి కీత. ²⁰బతి అద్ వకత్నె బరబన్ సుటి కియన, యేసున్ జకన ఇంజెర్ కోరన ఇంజి డగుక్ కటొడలిర్ అని పెదొల్క్ పర్జతున్ హక్లి కీతెర్. ²¹తెర్ బతి పిలాతు, “వీర్ ఇవిర్గటల్ నన బోన్ సుటి కియన ఇంతిట్?” ఇంజెర్ పర్జతున్ పూసి కీతొర్. తె వూర్, “బరబన్” ఇంజెర్ కిలితెర్. ²²తె పిలాతు, “అహన్ బెహెతె కిరిస్తు ఇన్వల్ యేసున్ బతల్ కియన?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. అస్కె వూర్ సమ్దిర్, “మొద్నగ మోలనె పాసి జకన” ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. ²³బతి పిలాతు, “బారి? వేర్ బతల్ తప్ కీతొర్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. బతి వూర్, “మొద్నగ మోలనె పాసి జకనయె” ఇంజెర్ ఉండె జోర్తె హంకత్ కీసెర్ మత్తెర్. ²⁴తె పిలాతు తన్వ కోసిదున్ హిందల్, ఉండె అదిక్ గడ్-బడ్ ఆసెర్ మంత బతి, పాయ్ద బతయ్ సెలె ఇంజెర్ కరి కీతొర్. అని యేర్ తరుసి, పర్జతున్ మునె కెయ్క్ నొర్సి, “వేర్ నియత్నొన మరన్తున్ బారెతె నన జిమెదారన ఆయొన్. మిరటె జిమెదారలిర్ ఆందిట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁵తె వూర్ పర్జ సమ్దిర్, “వోన మరన్త జిమ మా పొరొ అని మా మరి-మియడ్ పొరొ మని” ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. ²⁶అస్కె పిలాతు, వూర్ కోర్త తీర్ బరబన్ సుటి కియుసి, యేసున్ చాటల్క్‌నె పాయుసి, మొద్నగ మోలనె పాసి జక్లె, హవ్లి కీతొర్.

సిపాయిర్ యేసున్ చేడి కియ్వల్

(మార్క్ 15:16-20; యోహన్ 19:2-3)

²⁷తె పిలాతునుర్ సిపాయిర్ యేసున్ గవర్నర్‌త మహల్తగ వోతెర్. అని సిపాయిర్ తమ్వ దలమ్నుర్ సమ్దిర్‌కున్ వోన్గ మీరి కీతెర్. ²⁸యేసున పాంగుడ్ తెండ్సి, రాజలిర్ పోండ్వల్ రగల్ వాలె లామ్ పాంగుడ్ పోండుస్తెర్. ²⁹అద్ ఆత పెజె, చహ్క్‌న కాందతె ఉంది కిరిట్ సరిసి, వోన తలత్ పొరొ కెరుస్తెర్. అని తిన కెయ్దగ ఉంది బెడ్డె సీతెర్. అని వోన్ మునె ముర్-టొంగ్రంగ్ కొట్సి, “యూదుల్క్‌నొర్ రాజ! నీకున్ జెయ్ జెయ్ కార్” ఇంజెర్ చేడి కీతెర్. ³⁰అహన్ కీత పెజె, వోన్ పొరొ వూర్ సిపాయిర్ ఉస్క్‌తెర్ అని వోన కెయ్దల్ బెడ్డెతున్ యేచ్చి, తలత్ పొరొ పాతెర్. ³¹అహన్ వోన్ చేడి కీత పెజె, వోన్ పోండుస్త పాంగుడున్ తెండ్సి, వోన పాంగుడున్ వోన్ పోండుసీతెర్. అద్ ఆత పెజె, మొద్నగ టాంగి కియ్లె, వోన్ పియ్సి బహ్రి వోతెర్.

యేసున్ మొద్నగ టాంగి కియ్వల్

(మార్క్ 15:21-32; లూక 23:26-39; యోహన్ 19:17-19)

³²అహన్ సిపాయిర్ వోన్ బహ్రి వోసెర్ మనెకెన్, కురెని చహర్తొర్ సీమొన్ ఇన్వల్ వూర్కున్ దిస్తొర్. వోన్ పొరొ యేసు కాంచి మన్వల్ మొదున్ జుల్మతె కాంజుసీతెర్. ³³వూర్ ‘గొల్గొత’ ఇన్వల్ జాగతగ యెవ్తెర్. ‘గొల్గొత’ ఇత్తెకె తలద టోక్రె ఇంజెర్ అర్తమ్. ³⁴అగ కెయ్ముల్ వాలెతున్ మిస్డి కీత ఆంగుర్ రసతున్ ఉన్లె వోన్ సీతెర్. బతి వోర్ తాన సవద్ సూడ్సి, ఉన్లె వొప్మకి.

³⁵వూర్ యేసున్ మొద్నగ మోలనె పాత పెజె, వోనంగ్ పాంగుకున్ సాటి బోన్ బద్ ఈస వాంత ఇంజెర్ చిటింగ్ వాట్సి, తూస్తెర్. ³⁶అద్ ఆత పెజె వూర్ సిపాయిర్ వోన్ కేప్సెర్ అగన్ ఉచ్చి మత్తెర్. ³⁷“వేర్ యేసు యూదుల్క్‌నొర్ రాజల్ ఆందుర్” ఇంజెర్ వోన్ పొరొ వాడ్త కసుడున్ ఉంది చెకతగ లిహి కీసి యేసున తలత్ పొరొ మొద్నగ టాంగి కీతెర్. ³⁸అద్ ఆత పెజె, వోన్ బరొబర్ ఇవిర్ కలిర్కున్ మోలనె పాసి టాంగి కియ్లె తత్తెర్. వూర్గటల్ వొరొన్ యేసున డెమ బగ్ల, ఉండె వొరొన్ తిన బగ్ల టాంగి కీతెర్. ^39-40అస్కె అద్ సరియ్ సొంజెర్-వాసెర్ మన్వలిర్ తమ్వంగ్ తలంగ్ హాలి కీసెర్, “బగవంతన మందిర్తున్ ఉల్టి కీసి మూంద్ రోజ్క్‌నె దొహ్వని, నీవ నిమె బచి కీమ్. కరల్ బగవంతనొర్ మరిని మంద్కితె, నీకున్ టాంగి కీత మొద్నల్ రెయ్సి వర” ఇంజెర్ యేసున హిజత్ వోతెర్. ^41-42అదె తీర్దె డగుక్ కటొడలిర్, సాస్తిరిర్ అని పెదొల్క్ గిర్, “వేర్ దుస్రుర్‌కున్ బచి కీంతొర్ బతి, తన్వ తన బచి కియ పరొర్. ఇజ్రయేల్ పర్జతున్ వేర్ రాజల్ ఆందుర్ బెరె, ఇంకె ఇద్ మొద్నల్ రెయ్సి వాయిర్. అస్కె వేన్గ బరొస ఇరంతొమ్. ⁴³ఎహె! బగవంతనగ వేర్ బరొస ఇర్తొర్ అలె. ‘నన బగవంతనొర్ మరిన ఆందున్ గిర్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్ అలె. అదెన్ సాటి బగవంతన్ పసంద్ మత్తెకె, వేన్ ఇంకె బచి కియిర్” ఇంజెర్ చేడి కీతెర్. ⁴⁴వోన్ బరొబర్ మొద్క్‌నగ టాంగె మాతుర్ కలిర్ గిర్ అదె తీర్దె చేడి కీతెర్.

యేసున మరన్ ఆయ్వల్

(మార్క్ 15:33-41; లూక 23:44-49; యోహన్ 19:28-30)

⁴⁵అంటిత్ దుపరి బార (12) నేక్నెకెడల్‌తె మూంద్ (3) నేక్నల్ వేరి అద్ దేస్ పూరొ సిమ్నె సికటి కప్త. ⁴⁶లగ్-బగ్ మూంద్ నేక్నెకె యేసు, “యేలి! యేలి! లామ సబక్తని?” ఇంజెర్ బెయ్ జోర్తె కిలితొర్. ఇదెన అర్తమ్, “నా బగవంత! నా బగవంత! నాకున్ బారి సుటి కీతి?”⁴⁷అగ నిల్సి మన్వలిర్ కహితుర్ అద్ కేంచి, “వోర్ యేలియ పర్‌వక్తన్ కేయ్సెర్ మంతొర్” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ⁴⁸యెంటనె వొరొర్ విచ్చెర్ సొంజి, దూది తచి, పులిత ఆంగుర్క్‌న రసతగ ముడుస్తొర్. అని బెడ్డెతగ టటుసి ఉండన్ సాటి యేసున తొడ్దగ అందుస్తొర్. ⁴⁹బతి మెయ్తుర్, “ఆగట్! వోన్ బచి కియ్లె, యేలియల్ వాంతొర్ బతలొ సూడ్కట్” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ⁵⁰యేసు ఉండె ఉంది జోక బెయ్ జోర్తె కిలండి వాట్సి, తన్వ పరన్ సుటి కీతొర్.

⁵¹అస్కెనె యెరుసలెమ్నగ మన్వల్ బగవంతన మందిర్త పడ్ద పొరొడల్తె బూడ్ వేరి, సర్సి రండ్ టుక్డెంగ్ ఆత. బూకంప్ వాత అని పెర్సంగ్ బండంగ్ పయ్తంగ్. ⁵²వీచ్క్ ఉగ్డొ ఆతంగ్. బగవంతనుర్ బక్తలిర్ వెలెటిర్ నేండ్తెర్. ⁵³అని వూర్ అవ్ వీచ్క్‌నల్ బహ్రి వాసి, యేసు నేండ్త పెజె యెరుసలెమ్27:53 యెరుసలెమ్ నగుడున్ పవిత్ర నగుర్ ఇంజెర్ కేయంతెర్. నగుడె సొత్తెర్. అని అగ వెలెటిర్ లోకుర్కున్ వూర్ దిస్తెర్. ⁵⁴నూర్ జన్క్ సిపాయిరొర్ కమండర్ అని వోన్ బరొబర్ మన్వలిర్ సిపాయిర్, వాత బూకంపున్ అని జర్గ్‌తంగ్ అవెన్ సూడ్సి, దడ్కి తిత్తెర్. అని, “వేర్ కరలెన్ బగవంతనొర్ మరి ఆందుర్” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ⁵⁵యేసున్ మదత్ కియ్లె, వోన్ పెజెయ్ గలిలయ యేరియతల్ వాతంగ్ అవ్ వెలె జనిక్ వెయ్లొక్ అగ లంగ్ నిల్సి సూడ్సెర్ మత్తంగ్. ⁵⁶అవెనగ మగ్దలేనె నాట్న మరియల్, యాకొబ్ అని యోసెప్న అవల్ ఆయ్వల్ మరియల్, జెబెదయినుర్ మర్క్‌న అవల్ మత్త.

యేసున కూర్దున్ మాతి కియ్వల్

(మార్క్ 15:42-47; లూక 23:50-56; యోహన్ 19:38-42)

⁵⁷పోడ్ద్ సొందన్ మునె,27:57 పోడ్ద్ సొందన్ మునె: యూదుల్క్‌న ఆరమ్న దివొస్ సుకుర్ వార్ పోద్రెక్‌నల్ సురు ఆంత అని సన్వర్ పోద్రెక్ మారంత. తె వూర నేకితున్ పియ్సి అద్ దివొస్నగ బోనయ్ కూర్ మాతి కియ్వక్‌నె బహ్రి మన్వ. అదెన్ సాటి అద్ కామ్ వెయ్నె కియ్వల్ మత్త. అరిమతయ చహర్తొర్ యోసెప్ ఇన్వల్ దనెవంతల్ వాతొర్. వేర్ గిర్ యేసునొర్ సిస్యల్ ఆసి మత్తొర్. ⁵⁸అని వేర్, పిలాతునగ సొంజి, “యేసున కూర్దున్ వోయ సీమ్” ఇంజెర్ కోర్తొర్. అస్కె పిలాతు వోన్ హవ్లి కియన ఇంజెర్ ఆగె సీతొర్. ⁵⁹తె యోసెప్ అద్ కూర్దున్ రెహ్చి, బారిత పూన కాది కపిడె గూండి కీతొర్. ⁶⁰తన నార్యుసీత పెర్స బండత పూన వీచ్న బుయరితగ అద్ కూర్దున్ ఇర్సి, అద్ బుయరితున్ అడ్డమ్ పెర్స బండ కూడుసి సొడితొర్. ⁶¹మగ్దలేనె నాట్న మరియల్, ఉండె ఉంది మరియల్ అద్ బుయరితున్ మునె ఉచ్చి మత్తంగ్.

అద్ వీచున్ కేప్సెర్ మన్వల్

⁶²ఇమున్ నేటి ఆరమ్ యేత్వల్ దివొస్ ఆత కాడ్కి, వూర్ డగుక్ కటొడలిర్ అని పరిసయుల్క్ మీరె మాసి గవర్నర్ పిలాతునగ సొత్తెర్. ⁶³అని వూర్, “సాబ్! వోర్ పసి కియ్వల్ పిసి మనెకె, ‘నన మూంద్ రోజ్క్‌నె నేండంతొన్’ ఇంజెర్ వెహ్త అద్ గొస్టి మాకున్ హేతు మంత. ⁶⁴అదెన్ సాటి సాబ్, మూంద్ రోజ్క్ ఆనల్ వేరి అద్ వీచ్న బుయరితున్ చొకొట్ కేపన్ సాటి హుకుమ్ సీమ్. సెలెతె వోనుర్ సిస్యలిర్ వోన కూర్దున్ కల్సి వోసి, సాసి-నేండ్తొర్ ఇంజెర్ పర్జతున్ వెహనిర్. అస్కె మొదొల్ పసె మాతతున్ తెర్ ఆక్రిత పసె మాయ్వల్ వెలె కరబ్ కీంత” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ⁶⁵తె పిలాతు, “సిపాయిర్కున్ వోసి, మీ సంగ ఆత తీర్ బెయ్ చొకొట్ కేప్వల్ జిమ మీ పొరొ మంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁶⁶అస్కె వూర్ సొంజి, బుయరిత్ అడ్డమ్ కూడుస్త బండతగ మోర్ వాట్తెర్ అని వీచున్ చొకొటె కేప్లె సిపాయిర్కున్ ఇర్తెర్.

యేసు నేండ్వల్

(మార్క్ 16:1-8; లూక 24:1-12; యోహన్ 20:1-10)

¹ఆరమ్న దివొస్ ఆత తెలరి ఆయ్త్‌వర్‌తున్ నేటి, బయ్ బయ్ ఆనెకె మగ్దలేనె నాట్న మరియల్ అని ఉండె ఉంది మరియల్ వీచ్న బుయరితగ సూడ్లె సొత్తంగ్. ²అస్కె అచనక్ బెయ్ డగుర్ బూకంప్ వాత. అదె గట్కతె స్వర్గ్‌నల్ బగవంతనొర్ దూతల్ బూడ్ రెయ్సి వాతొర్. అని అడ్డమ్ ఇర్త బండతున్ బగ్ల కూడుసి, తాన్ పొరొ ఉత్తొర్. ³వోర్ దూతల్ హాబడగ మిడ్చ్‌వడున్ మోడి జగర్నె దిస్తొర్. వోనంగ్ పాంగుక్ బెయ్ దవ్రలిక్ మత్తంగ్. ⁴అద్ వీచున్ కేప్వలిర్ సిపాయిర్ వోన్ సూడ్సి, బెయ్ దడ్కి తింజి, సాతపినయ్ అర్సి మత్తెర్.

^5-6తె వోర్ దూతల్ అవ్ వెయ్లొకున్ సంగ, “వెరిమట్! మొద్నగ టాంగి కీసి జీవ యేత్తెర్ వోర్ యేసున్ సాటి మిరట్ మహ్క్‌సెర్ మంతిట్ ఇన్వల్ నాకున్ టావయ్. వోర్ ఇగె సెలొర్. మొదొలె మీకున్ వోర్ వెహ్త తీర్ నేండ్తొర్. వరట్! పర్బున కూర్దున్ ఇర్త జాగ సూడట్. ⁷అహన్ సూడ్త పెజె, వెయ్నె సిస్యలిర్‌గ సొంజి, ‘యేసు సాసి-నేండ్తొర్. మీకున్ తెర్ మునె గలిలయ యేరియతె సొంజెర్ మంతొర్. మిరట్ అగ వోన్ సూడంతిట్’ ఇంజి వెహట్. ఇద్ గొస్టి నన మీకున్ వెహ్తొన్” ఇంజెర్ దూతల్ అవెకున్ వెహ్తొర్. ⁸తె అవ్ వీచ్న బుయరితల్ వెరిసెర్ పెసిసి, బెయ్ ఆనంద్నె సిస్యలిర్‌కున్ వెహ్లె, విచ్చెర్ సొత్తంగ్. ⁹అచనక్ యేసు అవెన్ బేటె మాసి, “మీకున్ చొకొట్ ఆయి” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. తె అవ్ యేసునంగ్ కాల్క్‌ కర్సి, పార్తన-వింతి కీతంగ్. ¹⁰అస్కె యేసు అవెన్ సంగ, “మిరట్ వెరిమట్! సొంజి నావుర్ తాదల్-తముకున్ సంగ, ‘మిరట్ గలిలయ యేరియతె సొంట్. అగ పర్బున్ సూడంతిట్’ ఇంజి కబుర్ వెహట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

డగుక్ కటొడలిర్ బుక దొసి లబడ్ వెహుస్వల్

(మార్క్ 16:14-18; లూక 24:36-49; యోహన్ 20:19-23; అపొ. కా. 1:6-8)

¹¹అహన్ అవ్ వెయ్లొక్ సొంజెర్ మనెకె, కేప్వలిర్‌గటల్ కహితుర్ సిపాయిర్ నగుడె సొంజి, జర్గ్‌త అద్ సమ్దొతున్ డగుక్ కటొడలిర్‌కున్ వెహ్తెర్. ¹²తె వూర్ డగుక్ కటొడలిర్, పెదొల్కున్ సంగ మీరె మాసి కుట్రతె పిలన్ వాట్తెర్. అద్ బతల్ ఇత్తెకె, సిపాయిర్కున్ వెలె బుక దొసి, ¹³వూర్ సంగ, “‘మమొట్ నరుమ్సెర్ మనెకె, వోనుర్ సిస్యలిర్ రాత్నె వాసి, వోన కూర్దున్ కల్సి వోతెర్’ ఇంజెర్ వెహట్. ¹⁴అని ఇద్ కబుర్ గవర్నర్‌తున్ కరె మాతెకె, మీకున్ బతయ్ జర్గ్‌వక్‌నె మమొట్ వోన్ సాంతి కీంతొమ్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ¹⁵అస్కె వూర్ సిపాయిర్ కొతన బుక తింజి, తమకున్ వెహ్త తీర్ కీతెర్. ఇద్ లబడ్ గొస్టి, నేట్క్ వేరి గిర్ యూదుల్కున్ నడ్డుమ్ పగ్రె మాసి మంత.

యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్‌కున్ దిస్వల్

¹⁶అద్ ఆత పెజె, వూర్ అక్ర జన్క్ సిస్యలిర్ యేసు మొదొలె వెహ్చి మత్త గలిలయ యేరియత గుటత్ పొరొ సొత్తెర్. ¹⁷అగ యేసున్ సూడ్సి, వోన్ పార్తన-వింతి కీతెర్. బతి వూర్గటల్ కహితుర్, ‘కరల్ వేరె మందర్ కి?’ ఇంజెర్ అనమిన ఆతెర్. ¹⁸అస్కె యేసు వూర్ కరుమ్ సొంజి, “స్వర్గ్‌నగ అని దర్తురిత్ పొరొ నాకున్ సమ్దొ అదికార్ సీసి మంత. ¹⁹అదెన్ సాటి నా అదికార్దె మిరట్ సొంజి, సమ్దొ జాతినల్ సిస్యలిర్‌కున్ తయర్ కీమ్ట్. అని బాబొన, మరిన అని పవిత్ర ఆత్మత పొరొడె వూర్కున్ బాప్తిస్‌మ సీమ్ట్. ²⁰బవ్ బవ్ గొస్టింగ్ పియ్సి తాకన ఇంజెర్ మీకున్ ఆగె సీతొనొ, అవ్ సమ్దొన్ పియ్సి తాకన ఇంజెర్ వూర్కున్ కరుసట్. ఇచుల! నన దునియత ఆక్రి గట్క వేరి, బస్కెట్ మీ సంగన్ మందంతొన్ ఇన్వల్ హేతు ఇరట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.