లూక

లూక

లూకల్ లిహి కీత చొకొట్న కబుర్

ఇద్ పుస్తకున్ బారెత గొస్టి

లిహి కీతొన పొరొల్: లూక డాక్టరల్. వేర్ లూకల్ పవ్లునొర్ చొకొట్నొర్ సోప్తల్ ఆందుర్. వేర్ లూకల్ రండ్ పుస్తక్ లిహి కీతొర్. మొదొడ పుస్తక్ ఇద్ ఆంద్ అని దుస్రొ పుస్తక్ అపొస్‌తుల్క్‌నంగ్ కామ్క్ ఆంద్.

లిహి కీత సాల్: కిరిస్తు సకమ్ మొదొడ పిడితగ లిహి కియ్వల్ జర్గ్‌త.

ముకె గొస్టి: యేసు పాప్న సక్తితల్ పర్జతున్ కాబాడ్లె, బగవంతల్ నేమి కీతొర్ వోర్ బచి కియ్వల్ ఆందుర్. వోర్ పుటన్ మొదొలె, వోన్ బారెతె లిహి కీతంగ్ తొత్తంగ్ గ్రంత్క్‌నంగ్ వచన్క్ పూరి కియ్లె, బగవంతన సేవ బహన్ సురు కీతొర్ ఇన్వల్ ఇద్ పుస్తక్‌నగ మంత. “బూలె మాతంగ్ అవ్ గొరెన్ మోడితుర్ లోకుర్కున్ బచి కియ్వలె నావ కామ్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

“నావ పొరొల్ సూడ్సి ఆయొ బతి, ఇవ్ కామ్కున్ సూడ్సి తెర్, నా పొరొ బరొస ఇరట్. అహన్ మీవంగ్ దిల్క్‌నగ బగవంతన్ జాగ సీకిట్‌తె, బస్కెట్ జీవతె స్వర్గ్‌నగ బగవంతన్ సంగ మందంతిట్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్. యేసున పిస్వడున్ బారెతె లిహి కీనెకె, యూదుల్క్ బోన్తె కమి-పాన్దె సూడ్న్‌దిరొ, వూర్కున్ డగుర్-పాన్ సియుసెర్ లూకన కెయ్దె, ఇద్ పుస్తక్‌నగ బగవంతల్ లిహి కియుస్తొర్.

బగ బతల్ మంత

డగుర్ సాబ్ తియొపిలన్ లూకల్ చిటి లిహి కియ్వల్ 1:1-4

యేసున జల్మ అని బెర్‌స్వల్ 1:5–2:52

బగవంతన సేవ కియ్లె యేసు తయర్ ఆయ్వల్ 3:1–4:13

బగవంతన సేవ యోహన్ కియ్వల్ 3:1-20

యేసు బాప్తిస్‌మ యేత్వల్ 3:21-22

యేసునుర్ తొత్తుర చరిత్ర 3:23-38

యేసున్ సయ్తన్ పరిక్స కియ్వల్ 4:1-13

గలిలయతగ యేసున సేవ 4:14–9:50

గలిలయతల్ యాత్ర కీసెర్ యెరుసలెమ్ సొన్వల్ 9:51–19:27

యెరుసలెమ్నగ జర్గ్‌తంగ్ గట్నంగ్ 19:28–21:38

యెరుసలెమ్నగ యెవ్‌వల్ 19:28-47

మందిర్తగ బోద కియ్వల్ 20:1–21:4

బవిసత్నె యెరుసలెమున్ జర్గ్‌వడున్ బారెతె 21:5-38

యేసు సాసి-నేండ్వల్ 22:1–24:53

పస్క సడ్ అని యేసున ఆక్రిత జేవున్ 22:1-38

తక్‌లిబ్క్ బోగె మాసి మరన్ ఆయ్వల్ అని కూర్దున్ బుయరితగ ఇర్వల్ 22:39–23:56

యేసు నేండ్వల్ అని స్వర్గ్‌నగ మల్సి సొన్వల్ 24:1-53

తియొపిల సాబున్ లూకల్ చిటి లిహి కియ్వల్

^1-4మాన్-మర్యద వాలె తియొపిల సాబ్! మా నడ్డుమ్ జర్గ్‌తంగ్ గట్నన్ మొదొడల్ కుద్ సూడ్సి, వెలెటిర్ సేవ కియ్వలిర్ మాకున్ అవెన్ వెహ్తెర్. వూర్ వెహ్తంగ్ కేంచి, వెలెటిర్ లోకుర్ అవెన్ పోడి కీసి లిహి కీతెర్. అవ్ సమ్దొ గిర్ మొదొడల్ కరలెన్ బర్పుర్ జర్గ్‌తంగ్ ఇంజెర్ దిహన్తె సూడ్సి, కరి కీతొన్. అని అవ్ గట్నన్ ఉందిత్ పెజెయ్ ఉంది జర్గ్‌త తీర్ నీకున్ లిహి కియన ఇన్వల్ సోంచ్ నాకున్ వాత. సాబ్ ఇవెన్ వాచి కీసి, నిమె మొదొల్ కేంజ్తి అవ్ సమ్దొ గిర్, సతెమె ఆందుంగ్ ఇంజెర్ కరి కియన ఇన్వలె నావ ఇచ.

యోహన్త జల్మతున్ బారెతె వచన్

^5-6అద్ గట్కతె హేరొద్ రాజల్ రాజ్ తాకుస్వల్ యూదయ యేరియతగ, జకరియ ఇన్వల్ కటొడల్ మత్తొర్. వోర్ అబియ కటొడ కాన్‌దాన్తొర్ ఆందుర్. వోన వెయ్లొ అహరోన్ కటొడ కాన్‌దాన్త ఆంద్. తాన పొరొల్ ఎలిజబెత్. వీర్ ఆడ్-మాడ్సొ బగవంతన ఇచ తీర్ పిసెర్ మత్తెర్. అని వోనంగ్ హుకుమ్కున్ అని నేకిన్ పియ్సి కసుర్ సెల్వక్‌నె తాక్తెర్. ⁷తెర్ బతి ఎలిజబెత్ గొడ్డు మత్త కాడ్కి, వూర్కున్ సంతాన్ ఆయ్మకి. వూర్ ఇవిర్ గిర్ బెయ్ బుడి-బుడియలిర్ ఆసి మత్తెర్.

⁸జకరియల్ మన్వల్ కటొడ గురుప్నుర సేవ కియ్వల్ వకత్ వాత. తె వోర్ యెరుసలెమ్న మందిర్తగ బగవంతన సేవ కీసెర్ మత్తొర్.

⁹అస్కె బగవంతన మందిర్తగ దూప్ వాటన్ సాటి కటొడ-పాన్దున్ పియ్సి రివజ్ తీర్ చిటింగ్ వాడ్తెర్. అంటిత్క్ జకరియన వంత్ వాత. ¹⁰తె పర్జ సమ్దిర్ గిరె బహ్రి పార్తన కీసెర్ మనెకె, జకరియల్ మందిర్తగ రొపొ సొంజి, దూప్ వాడ్సెర్ మత్తొర్. ¹¹అస్కెనె అద్ దూప్న బొవ్లతున్ తిన బగ్ల, బగవంతనొర్ దూతల్ నిల్సి దిస్తొర్. ¹²తె దూతన్ సూడ్త బరొబర్ జకరియల్ దడ్కి తింజి, బెయ్ వెరితొర్. ¹³బతి దూతల్, “జకరియ వెరిమ! మరిన్ సాటి నిమ్ కీత పార్తన బగవంతల్ కేంజ్తొర్. నీ వెయ్లొ ఎలిజబెత్ మొడ్డన్ జల్మ సీంత. వోన్ యోహన్1:13 యోహన్: బగవంతల్ పెర్మత-దయ వాలె ఇంజెర్ అర్తమ్. ఇంజెర్ పొరొల్ దొస. ¹⁴వోన జల్మతున్ హిందల్ నీకున్ బెయ్ కుసి లాగంత. వోర్ పుడ్త కాడ్కి, పర్జ సమ్దిర్‌కున్ గిర్ వెలె ఆనంద్ లాగంత. ^15-17బారితెకె, బగవంతన నదుడె వోర్ డగుర్-పాన్ వాలె ఆంతొర్. కల్ ఆయి, నిస వరుస్వలిక్ రసంగె ఆయి, వోర్ ఉన్నొర్. అవన పీటెత్ రొపొ మనెకెడలె, బగవంతన పవిత్ర ఆత్మతె, వోర్ నించి మందంతొర్. యేలియ పర్‌వక్తన్ మోడిత దిల్తె అని సక్తితె పర్బున్ తెర్ మునె పర్జతగ దాంతొర్. వూర్ కియ్వలిక్ పాప్క్‌నల్ మలుసి, తిరిసి బాబొ బగవంతన సేవ కీనల్ కీంతొర్. బగడ్-నియత్నె తాక్వలిర్‌కున్ నియత్నె పిస్నల్ సోంచ్ వాయుసంతొర్. ఇహిన్ ఇజ్రయేల్ లోకుర్గటల్ వెలెటిర్కున్ వూరొర్ పర్బు ఆయ్వల్ బగవంతనెకె మలుసంతొర్. ఇద్ తీర్దె పర్బున్ సాటి, పర్జతున్ వోర్ తయర్ కీంతొర్” ఇంజెర్ దూతల్ వెహ్తొర్. ¹⁸తె జకరియల్, “నిమె వెహ్త తీర్ కరల్ జర్గంత ఇంజెర్ నాకున్ బహన్ కరె మాయర్? బారితెకె, నన బుడియన ఆతొన్ అని నా వెయ్లొ గిర్ డుగల్ మాతరి ఆత” ఇంజెర్ దూతన్ వెహ్తొర్. ¹⁹అస్కె దూతల్, “నావ పొరొల్ గాబ్రియెల్. నన బగవంతన చర్నతె సేవ కియ్వల్ దూతన ఆందున్. మొడ్డల్ పుట్వల్ చొకొట్న కబుడున్ నీకున్ వెహ ఇంజెర్, బగవంతల్ నాకున్ రొహ్తొర్. ²⁰ఇచుల కేంజ! ఇద్ గొస్టి బరొబర్ వకత్నె జర్గంత. బతి ఇదెన్ నిమె నమ్వ కాడ్కి, ఇద్ గట్న జర్గ్‌నల్ వేరి, మూకని ఆసి మందంతి” ఇంజెర్ జకరియన్ వెహ్తొర్. ^21-22అగ బహ్రి మన్వలిర్ సమ్దిర్, “జకరియల్ ఇచొర్ వెలె జేల్ మందిర్తున్ రొపొ బారి మంతొరెయ్?” ఇంజెర్ గుల్ ఆసెర్ మత్తెర్. ఆక్రిత్ బస్కెతె వోర్ బహ్రి వాతొరొ, అస్కె వూర్ సంగ బతయ్ వడ్క పర్మకి. అద్ సూడ్సి, జకరియన్ మందిర్తగ బగవంతన దర్సన్ ఆత ఇంజెర్ పర్జ కరి కీతెర్. బారితెకె, వోర్ మూకల్ ఆసి, కెయ్క్ హాలి కీసెర్ మత్తొర్. ²³అవ్ సేవ కియ్వలిక్ దివొస్క్ మార్త పెజె, జకరియల్ తన్వ రోన్ సొత్తొర్. ^24-25కహి రోజ్క్ ఆత పెజె, వోన వెయ్లొ ఎలిజబెత్ దివొస్క్ మత్త. తె అద్, “బగవంతల్ నా పొరొ దయ తొహ్చి, పర్జత్ నడ్డుమ్ సొత్త హిజతున్ నావ గర్బి నిపుసి, కాబాడ్తొర్” ఇంజెర్ సియుంగ్ మహినంగ్ వేరి, బోనె దిస్వక్‌నె మత్త.

యేసున జల్మత్ బారెతె వచన్

²⁶ఎలిజబెత్ సారుంగ్ మహినన పీటెతె మనెకె, గలిలయ యేరియత నజరేతు చహర్ద ఉంది కోరొ పేడినగ, బగవంతల్ గాబ్రియెల్ దూతన్ సారి కీతొర్. ²⁷అద్ కోరొ పేడిన పొరొల్ మరియల్. దావిద్న కాన్‌దాన్తొర్ యోసెప్ ఇన్వల్ మాయ్నన్ సంగ, తాన కాజె-కోబ్రె ఆసి మత్త. ²⁸తె బగవంతనొర్ దూతల్ తాన్గ వాసి, “నీకున్ నావ దండొస్! బగవంతల్ నీకున్ ఆసిర్‌వాద్ సీసి, నీ సంగ మందంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁹బతి మరియల్ అవ్ గొస్టింగ్ కేంచి, తకపిక ఆత. అని అవ్ గొస్టిన అర్తమ్ బతల్ మందర్ బెహె ఇంజెర్ సోంచ్ కీసెర్ మత్త. ³⁰తె అద్ సూడ్సి దూతల్, “మరియ నిమె వెరిమ! బగవంతల్ నీ పొరొ దయ తొహ్చెర్ మంతొర్. ³¹ఇచుల కేంజ! నిమె పీటె మంజి, మొడ్డన్ జల్మ సీంతి. వోన్ యేసు ఇంజెర్ పొరొల్ దొస లాగర్. ³²వోర్ బెయ్ డగుర్-పాన్ వాలె ఆందుర్. వోన్ సర్వ సక్తివంతల్ బగవంతనొర్ మరి ఇంజెర్ కేయనిర్. వోనొర్ తొత్తొర్ దావిద్ రాజన రాజ-గాది, పర్బు ఆయ్వల్ బగవంతల్ వోన్ సీంతొర్. ³³యాకొబ్న కాన్‌దాన్తుర్ పొరొ, వోర్ బస్కెట్ రాజ్ తాకుసంతొర్. వోన రాజ్ బస్కెట్‌కె మూరె మాయొ” ఇంజెర్ తాన్ వెహ్తొర్. ³⁴తె మరియల్ “నన కోరొ పేడిన ఆందున్. ఇద్ బహన్ జర్గర్?” ఇంజెర్ దూతన్ పూసి కీత. ³⁵అస్కె దూతల్, “బగవంతన పవిత్ర ఆత్మ నీ పొరొ రెయంత. అని వోర్ సర్వ సక్తివంతన సక్తి నిహ్గ వాంత. ఇదెన్ హిందల్, నీకున్ పుట్వల్ మొడ్డల్ పవిత్ర మందంతొర్ అని వోన్ బగవంతనొర్ మరి ఇంజెర్ కేయంతెర్. ³⁶మరియ ఇచుల కేంజ! నీ చుటమ్ ఎలిజబెత్, తన్వ మాతరి-పాందె పీటెతె మంత. గొడ్డుయ్ మన్వల్ తాన్ ఇంకె సారుంగ్ మహినంగ్ తాకంతంగ్. అద్ మొడ్డన్ జల్మ సీంత. ³⁷బగవంతన్ సంగ ఆయ పరొ ఇన్వల్ బతయ్ సెలె” ఇంజెర్ దూతల్ వెహ్తొర్. ³⁸అద్ కేంచి మరియల్, “నన బగవంతన సేవ కియ్వన ఆందున్. నిమ్ వెహ్త తీర్ జర్గి” ఇంజెర్ ఇత్త. అస్కె బగవంతనొర్ దూతల్ అగటల్ సొత్తొర్.

మరియల్ ఎలిజబెతున్ బేటె మాయ్వల్

^39-40తె మరియల్ సప్నె తయర్ ఆసి,1:39-40 తయర్ ఆసి: మరియల్ మన్వల్ నాట్నల్ ఎలిజబెత్న చహర్తె సొన్లె 3-4 రోజ్క్‌న సరి మత్త. సత్తర్ (70) కోస్క్ లంగ్ మత్త. యూద యేరియతంగ్ గుటన్ పొరొ మన్వల్ చహర్తె సొత్త. అని జకరియన రోన్ నేంగ్సి, ఎలిజబెతున్ చొకొట్-వాయుట్ పూసి కీత. ^41-42తాన లేంగ్ కేంజ్త బరొబర్, ఎలిజబెత్న పీటెతె మన్వల్ మొడ్డల్ పద-విద మెలితొర్. అస్కె ఎలిజబెత్ పవిత్ర ఆత్మత సక్తితె నించి జోర్తె, “బగవంతల్ సమ్దొ వెయ్లొక్‌నగటల్ నీకునె ఆసిర్‌వాద్ సీతొర్. నీ పీటెతె మన్వల్ మొడ్డన్ గిర్ ఆసిర్‌వాద్ సీతొర్. ⁴³నా పర్బున అవల్ నహ్గ తాక్సి వాత. ఇహిన్-బహన్ జర్గ్‌సి మందర్? ⁴⁴ఇచుల కేంజ! నీవ లేంగ్ కేంజ్త బరొబర్, నా పీటెతె మన్వల్ మొడ్డల్ ఆనంద్నె పద-విద మెలితొర్. ⁴⁵బగవంతల్ వెహుస్తంగ్ గొస్టింగ్ జర్గంతంగ్ ఇంజెర్ నమ్త కాడ్కి, నిమె ఆసిర్‌వాద్ యేత్తి” ఇంజెర్ మరియన్ ఇత్త.

⁴⁶అస్కె మరియల్,

“నావ ఆత్మ బగవంతన్ డగుర్-పాన్ సీసెర్ మంత.

⁴⁷నాకున్ బచి కియ్వల్ బగవంతనగ నావ మన్ ఆనంద్ యేచ్చెర్ మంత.

⁴⁸బారితెకె, బగవంతన సేవ కీసెర్ చుడుర్-పాన్దె మన్వన ఆందున్. తెర్ బతి, నా పొరొ దయ తొహ్తొర్.

అదెన్ సాటి, ఇంగెడల్ సమ్ది పిడినుర్, ‘ఆసిర్‌వాద్ యేత్త వెయ్లొ’ ఇంజెర్ నాకున్ కేయనిర్.

⁴⁹సర్వ సక్తి వాలె బగవంతల్ నా సాటి చొకొట్నంగ్ కామ్క్ కీతొర్. వోన పొరొల్ పవిత్ర ఆంద్.

⁵⁰తన్వ పొరొ బావ్-బక్తితె మన్వలిర సంతాన్దున్ పొరొ, పిడినంగ్-పిడింగ్ దయ తొహంతొర్.

⁵¹పర్బు తన్వ కెయ్దె తాకదున్ తొహ్తొర్. తమ్వ మన్దంగ్ సోంచ్-విచర్కున్ పియ్సి, గర్వతె మన్వలిర్‌కున్ పగ్రి కీసి వాట్తొర్.

⁵²డగుర్-పాన్దె మన్వలిర్ రాజలిర్కున్ రాజ-గాదినల్ రెహ్తొర్. అని చుడుర్-పాన్దె మన్వలిర్‌కున్ డగుర్-పాన్ సీసి, ఉపుస్తొర్.

⁵³కరుసాసి మన్వలిర్‌కున్ పహ్జె మత్త సమ్దొ చొకొట్న సీతొర్. అని దనెవంతలిర్కున్ రికమ్ కెయ్క్‌నె రొహ్తొర్.

^54-55మావుర్ తొత్తుర్‌కున్ తన వెహ్త తీరె అబ్రాహమున్ అని వోన సంతాన్దున్ పొరొ బస్కెట్ దయ తొహన ఇన్వల్ గొస్టితున్ హేతు ఇర్తొర్.

అని తన్వ సేవ కియ్వల్ ఇజ్రయేల్ పర్జతున్ మదత్ కీతొర్”

ఇంజెర్ ఎలిజబెతున్ వెహ్త.

⁵⁶ఎలిజబెత్న రోన్ లగ్-బగ్ మూంద్ మహినంగ్ వేరి మత్త పెజె, మరియల్ తన్వ రోన్ మల్సి సొత్త.

బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్త జల్మ

⁵⁷నొవ్ మహినంగ్ నొవ్ గట్కంగ్ నింత పెజె ఎలిజబెత్ మొడ్డన్ జల్మ సీత. ⁵⁸అస్కె ఆజు-బాజుతుర్ అని చుటల్-బంద్, ‘తాన్ పొరొ బగవంతల్ వెలె దయ తొహ్తొర్’ ఇంజి, తాన్ బరొబర్ బెయ్ ఆనంద్ యేత్తెర్. ⁵⁹అని వూర్ ఆట్ (8) రోజ్క్‌నె, మొడ్డలిర తోల్ కత్రి1:59 తోల్ కత్రి కియుస్వల్: యూదుల్క్‌న జాతితగ మొడ్డల్ పుట్సి ఆట్ రోజ్క్‌నె వోన సంసారత మునెత తోల్ కత్రి కీంతెర్. ఇద్ కార్యతున్ తోల్ కత్రి కియ్వల్ ఇంతెర్. ఇద్ కార్య కీనెకెనె పొరొల్ గిర్ దొసంతెర్. కియుస్వల్ కార్యతున్ సాటి వాతెర్. అస్కె బాబొ జకరియన పొరొలె1:59 బాబొ జకరియన పొరొలె: యూదుల్క్‌న జాతితగ బాబొ మార్త పెజె గిర్ అద్ పొరొడున్ రాకి కియన ఇంజెర్ బాబొన పొరొడున్ మరిన్ దొస్వల్ నియమ్ తాక్సెర్ మత్త. వోన్ దొస్లెన్ ఆతెర్. ⁶⁰బతి ఎలిజబెత్ వూర్కున్ ఆపుసి, “సెలె-సెలె! వేన్ యోహన్ ఇన్వల్ పొరొలె దొస లాగర్” ఇంజెర్ వెహ్త. ⁶¹అస్కె వూర్, “యెయా! ఈతల్ పొరొల్ మీ చుటల్-బంద్నగ బోనె సెలె కి!” ఇంజెర్ గుల్ ఆతెర్. ⁶²అని మొడ్డన్ బత పొరొల్ దొసన ఇంతి? ఇంజెర్ మూకలిర్ దాత్ కెయ్క్ హాలి కీసెర్ బాబొన్ వూర్ పూసి కీతెర్. ⁶³తె వోర్, ఉంది పాటి తరట్ ఇంజెర్ కెయ్క్‌నె సూచన కీతొర్. అని అద్ పాటితగ “వేన పొరొల్ యోహన్” ఇంజెర్ లిహి కీతొర్. అద్ సూడ్సి, వూర్ బెయ్ గుల్ ఆతెర్. ⁶⁴అస్కె యెంటనె జకరియన వెంజెర్ వోదల్ ఆసి, బగవంతన్ డగుర్-పాన్ సీసెర్, వడ్క్‌వల్ మొదొల్ కీతొర్. ⁶⁵అద్ సూడ్సి, ఆజు-బాజుతుర్గ బెయ్ వెరె జోమె మాత. యూదయ యేరియ సమ్దొ ఇవ్ గట్నన్ బారెత గొస్టి కప్త. ⁶⁶అద్ గొస్టి కేంజ్తుర్ సమ్దిర్ గిర్ అవ్ గట్నన్ తమ్వ మన్దె ఇర్సి, “వోర్ మొడ్డల్ ఉండె బహన్ తయర్ ఆంతొరెయ్?” ఇంజెర్ సోంచ్ కీతెర్. బగవంతన సక్తి1:66 బగవంతన సక్తి: గ్రీకు బాసతె పర్బున కెయ్ ఇంజెర్ మందంత. వోర్ కాండిన్ కరలెన్ సాత్ మత్త.

జకరియల్ వెహ్త బవిసత్న గొస్టి

⁶⁷అస్కె వోర్ కాండినొర్ బాబొ జకరియల్ పవిత్ర ఆత్మతె నించి, బగవంతల్ ఇహిన్ వెహుస్తొర్:

⁶⁸“మా ఇజ్రయేల్ లోకురొర్ పర్బు ఆయ్వల్ బగవంతన్ డగుర్-పాన్ వాయి! బారితెకె వోర్ వాసి, తన్వ పర్జ ఆయ్వల్ మాకున్ ముక్తి సీతొర్.

^69-70తొలె వోనుర్ నేకితుర్ పర్‌వక్తలిర కెయ్దె వాగ్దన్ సీత తీర్, మాకున్ పగ-దారన కెయ్దల్ బచి కియ్వల్ సక్తివంతన్, తన్వొర్ సేవ్కల్ దావిదు రాజన కాన్‌దాన్తల్ రొహ్తొర్.

⁷¹మా పగ-దార్క్‌నగటల్ అని మాకున్ మెచుర్ వూర్గటల్ బచి కీంతొర్.

⁷²మా తొత్తుర సంతాన్దున్ పొరొ దయ తొహంతొన్ ఇంజెర్ వాగ్దన్ సీతొర్. అదెన్ హేతు ఇర్లెనె, బగవంతల్ ఇహిన్ కీతొర్.

⁷³ఇద్ వాగ్దన్ మా తొత్తొర్ బాబొ అబ్రాహమున్ సీత ఆంద్.

^74-75మా పగ-దార్క్‌న కెయ్దల్ వోర్ మాకున్ బచి కీతొర్. ఇదెన్ హిందల్, మరట్ సమ్దిర్ గిరె సానల్ వేరి సుదుడ్-పాన్దె అని నాయమ్నె పిసెర్,

వెరివక్నె సేవ కియన ఇన్వలె బగవంతన ఇచ.

⁷⁶నా మరి నీకున్ సర్వ సక్తివంతల్ బగవంతనొర్ పర్‌వక్తల్ ఇంజెర్ కేయనిర్. బారితెకె, నిమె పర్బున్ మునె తాక్సెర్, వోన్ సాటి సర్దున్ సుద్రి కీంతి.

⁷⁷పాప్ మాపి ఆయ్వడున్ హిందల్, బచె మాయ పరంతిట్ ఇంజెర్ నిమె పర్జతున్ బోద వెహంతి.

⁷⁸బగవంతల్ తన్వ దిల్తగ లాగ్త దయ అని కివుల్తున్ హిందలె, స్వర్గ్‌నల్ వొరొర్ నీతివంతన్1:78 నీతివంతన్: ఇత్తెకె స్వర్గ్‌నల్ వాయ్వల్ బచి కియ్వల్ కిరిస్తు. పోడ్ద్ పెసినెకెడ వేడ్చిత్ దాత్ మహ్గ సారి కీతొర్.1:78 మలాకి 4:2

⁷⁹పోడ్ద్ పెసినెకె అద్ వేడ్చి బహన్తె సికటితున్ పూడంతొయొ, అహ్నె సికటితగ మన్వలిర్‌కున్ అని మరన్తున్ బారెతె వెరివలిర్కున్ తన్వ వేడ్చి సీసి, వోర్ సాంతిత సర్దె తాకుసంతొర్”

ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

⁸⁰వోర్ కాండి బెర్సెర్, బావ్-బక్తితగ బడె మాసెర్ మత్తొర్. ఇజ్రయేల్ పర్జతున్ బోద వెహ్వల్ వకత్ వానల్ వేరి, యోహన్ బోడి గుటనగ పిసెర్ మత్తొర్.

యేసున జల్మ ఆయ్వల్

(మత్తయి 1:18-25)

¹అవ్ దివొస్క్‌నగ రోమ రాజ్న జనొబత లెక కియన ఇంజెర్ సీజర్ అవ్‌గుస్తు మహ రాజల్ హుకుమ్ జారి కీతొర్. ²సిరియ యేరియతగ కురెనియల్ గవర్నర్ మనెకె, మొదొల్ జోక జర్గ్‌త జనొబ లెక ఇద్ ఆంద్. ³అదెన్ సాటి హర్ వొరొర్ తమ్వంగ్ పొరొల్క్ జనొబ లెకతగ లిహి కియుసన ఇంజి, తమ్వంగ్ తొత్తురంగ్ నహ్క్‌నె సొత్తెర్. ⁴యోసెప్, దావిద్ రాజన కాన్‌దాన్తొర్ ఆత కాడ్కి, గలిలయ యేరియత నజరేతు చహర్తల్, యూదయ యేరియతె మన్వల్ దావిదు పుడ్త బెత్లెహమ్ చహర్తె సొత్తొర్. ^5-6తన్వ సంగ కాజె-కోబ్రె ఆసి మన్వల్, మరియన పొరొడున్ గిర్ జనొబ లెకతగ లిహి కియుసన ఇంజెర్ వోతొర్. వూర్ అగ మనెకె మరియన్ నొవ్ మహినంగ్ నొవ్ గట్కంగ్ నింతంగ్. ⁷తె మరియల్ మడనొర్ మొడ్డన్ జల్మ సీత. వూర్కున్ మన్లె, బదె కిరెయ్త రోతగ కమ్ర పుట్మకి. తె వోర్ మొడ్డన్ గిందనె గూండి కీసి, చారొ వాట్వల్ కుండితగ మీండుసీత.

గొరెంగ్ గాయ్కిర్‌కున్ దూతలిర్ దిస్వల్

⁸అద్ చహర్దున్ ఆజు-బాజుతంగ్ పొలమ్క్‌నగ, కహితుర్ గొరెంగ్ గాయ్కిర్ రాత్నె, గొరెన్ కేప్సెర్ మత్తెర్. ⁹అస్కె బగవంతనొర్ దూతల్ వూర్గ పావె మాతొర్. అని బగవంతన మయ్మత వేడ్చి వూర్ సిర్ముట్ బెయ్ జగర్నె గేర్ పాత. తె వూర్ గాయ్కిర్ బెయ్ దడ్కి తిత్తెర్. ¹⁰అస్కె వోర్ దూతల్, “వెరిమట్! దిహన్తె కేంజట్! నన ఉంది చొకొట్న కబుర్ పియ్సి వాతొన్. అద్ కబుర్ పర్జ సమ్దిర్‌కున్ ఆనంద్ సీంత. ¹¹అద్ బతల్ ఇత్తెకె, నేండ్ దావిద్న బెత్లెహమ్ చహర్తగ మీకున్ బచి కియ్వల్ జల్మ ఆతొర్. వోరె పర్బు ఆయ్వల్ కిరిస్తు2:11 కిరిస్తు: హెబ్రి బాసతె మెసయల్ ఇంతెర్. ఇదెన అర్తమ్ పర్జతున్ బచి కియ్లె, బగవంతల్ నేమి కీసి, సారి కియ్వల్ రాజల్. వేన్ సాటి యూదుల్క్ సూడ్సెర్ మత్తెర్. ఆందుర్. ¹²ఇదెన ఆన్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, చారొ వాట్వల్ కుండితగ గిందనె గూండి కీసి, వొరొర్ మొడ్డల్ మీండుసి మందంతొర్” ఇంజెర్ గాయ్కిర్‌కున్ వెహ్తొర్. ^13-14అస్కె అచనక్ వోర్ దూతన్ సంగ, బెయ్ వెలెటిర్ బగవంతనుర్ దూతలిర్ పావె మాసి,

“పొరొ స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ బగవంతన్ డగుర్-పాన్ వాయి!

దర్తురిత్ పొరొ తన లాడ్ కియ్వల్ పర్జతున్ సాంతి వాయి!”

ఇంజెర్ పార్తన-వింతి కీతెర్. ¹⁵అని వూర్ దూతలిర్ అగటల్ స్వర్గ్‌నెకె మల్సి సొత్త పెజె, గొరెంగ్ గాయ్కిర్, “జర్గ్‌త అదెన్ బగవంతలె మాకున్ వెహుస్తొర్. బేంద్ వరట్ రా! బెత్లెహమ్ సొంజి సూడ్కట్!” ఇంజెర్ తమ్వ తమ ఇత్తెర్. ^16-17అని సప-సిప అగ సొంజి, మరియన్, యోసెపున్ అని చారొ వాట్వల్ కుండితగ మీండ్సి మన్వల్ మొడ్డన్ సూడ్తెర్. అహన్ సూడ్త పెజె, దూతల్ తమ్వకున్ మొడ్డన్ బారెతె వెహ్చి మత్త కబుడున్ పచర్ కీతెర్. ¹⁸గాయ్కిర్ వెహ్త కేంజ్తుర్ సమ్దిర్ గిర్ బెయ్ గుల్ ఆతెర్. ^19-20గొరెంగ్ గాయ్కిర్ కేంజ్తంగ్ అని సూడ్తంగ్ సమ్దొ గిర్ మొదొల్ తమ్వకున్ వెహ్చి మత్త తీరె జర్గ్‌త. అదెన్ సాటి బగవంతన్ డగుర్-పాన్ సీసెర్ అని పార్తన-వింతి కీసెర్ మల్సి సొత్తెర్. బతి మరియల్ ఇవ్ సమ్దొ గొస్టిన్ తన్వ దిల్తగ ఇర్సి, అవెన్ బారెతె హేతు కీసెర్ మందు.

వోర్ మొడ్డన్ మందిర్తగ వోయ్వల్

²¹అవల్-బాబొ వోర్ మొడ్డన్ ఆట్ రోజ్క్‌నె తోల్ కత్రి కియుస్వల్ కార్య కియుస్తెర్. అని పీటె రెహె మాయ్వక్ మనెకె, బగవంతనొర్ దూతల్ వెహ్చి మత్త అద్ యేసు ఇన్వల్ పొరొల్ వోన్ దొస్తెర్. ²²అవ్ చాలిస్ తొకుడ్ దివొస్క్2:22 కటొడలిర 12:2-8 మార్త పెజె, సుదుడ్ ఆయన్ సాటి, మోసెన కానున్తున్ పియ్సి బలిదాన్ సియ్లె, యోసెప్ అని మరియల్ యెరుసలెమ్ సొత్తెర్. వోర్ మొడ్డన్ గిర్ బగవంతన్ సాటి దత్త సుటి కియ్లె, తమ్వ సంగ వోతెర్. ²³బారితెకె బగవంతన కానున్తగ, “జల్మ ఆతొర్ మడనొర్ కాండిన్ బగవంతన్ సాటి దత్త సుటి కియ లాగర్”2:23 బహ్రి పెసివల్ 13:2 ఇంజెర్ లిహి కీసి మంత. ²⁴అని అద్ కానున్తగ హుకుమ్ సీతప్ రండ్ పారెవంగ్ ఆయి, సెలెతె రండ్ పురక్ ఆయి, బలిదాన్ సియ్లె వూర్ సొత్తెర్.

²⁵అద్ గట్కతె, యెరుసలెమ్నగ సుమెయొన్ ఇన్వల్ వొరొర్ మాయ్నల్ మత్తొర్. వోర్ బగవంతన బావ్-బక్తితె అని నియత్నె పిసెర్ మత్తొర్. దుక్సతె మన్వల్ ఇజ్రయేల్ పర్జతున్ బగవంతల్ సుమ్జి కియ్లె, బచి కియ్వన్ బస్కె రొహంతొరొ ఇంజెర్ సూడ్సెర్ మన్వల్ ఆందుర్. బగవంతన పవిత్ర ఆత్మతె వోర్ నించి మత్తొర్. ²⁶‘బగవంతల్ సారి కియ్వల్ కిరిస్తున్ సూడ బీగర్ మరన్ ఆయ్వి’ ఇంజెర్ పవిత్ర ఆత్మ సుమెయొన్తున్ వెహ్చి మత్త. ²⁷అని ఇంకె వోర్ సుమెయొన్తున్ మందిర్తగ వోత. అదె గట్కతె దర్మత కానున్తగ లిహి కీత తీర్ నేకింగ్ జర్గుసియ్లె, అవల్-బాబొ మొడ్డల్ యేసున్ పియ్సి మందిర్తగ వాతెర్. ^28-30తె సుమెయొన్ మొడ్డన్ తన్వంగ్ కెయ్క్‌నె యేచ్చి,

“పర్బు, నిమె వెహ్త తీర్ నీ సేవ్కన ఆయ్వల్ నాకున్ సాంతితె మరన్ ఆయ సీమ్. బారితెకె మా సాటి నిమె సారి కియ్వల్ బచి కియ్వన్ నన కుద్ సూడ్తొన్.

³¹వోర్ బచి కియ్వన్ దునియతుర నదుడున్ మునె నేమి కీతి.

³²యూదుల్క్ ఆయుర్ వూర్కున్ సతెమున్ బారెతె వెహ్చి తొహ్వల్ వేడ్చి అని ఇజ్రయేల్ పర్జతున్ డగుర్-పాన్ సియ్వల్ వేరె ఆందుర్”

ఇంజెర్ బగవంతన్ దనెవాద్ వెహ్తొర్.

³³అవ్ సమ్దొ కేంచి యేసునుర్ అవల్-బాబొ బెయ్ గుల్ ఆతెర్. ³⁴అద్ ఆత పెజె సుమెయొన్ వూర్కున్ ఆసిర్‌వాద్ సీతొర్ అని మరియన్, “ఇచుల! వేర్ మొడ్డన్ హిందల్ ఇజ్రయేల్ దేస్నుర్ వెలెటిర్ బచె మాంతెర్ అని వెలెటిర్ నాసెడమ్ గిర్ ఆంతెర్. వేర్ యేసు బగవంతన నిసని ఆత కాడ్కి, వెలెటిర్ ఉల్ట తిరియంతెర్. ³⁵ఇదెన్ హిందల్, పర్జత దిల్తగ మన్వలిక్ సోంచ్-విచర్క్ బహ్రి అరంతంగ్ అని నీవ దిల్తున్ బెయ్ డగుర్ దుక్స వాంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

³⁶అద్ మందిర్తగనె బగవంతనంగ్ గొస్టింగ్ వెహ్వల్ అన ఇన్వల్ పర్‌వక్తి వెయ్లొ మత్త. అద్ వెయ్లొ పనియేల్త మియడ్ అని ఆసెర్ ఇన్వల్ కాన్‌దాన్త ఆంద్. మర్మింగ్ ఆత పెజె, అద్ యేడుంగ్ సాల్క్‌నెనె రాండె వెయ్లొ ఆత. అని ఇంకె అద్ బెయ్ డుగ డుగ ఆసి మంత. ³⁷అద్ వకత్నె, తాన్ హసి నాలుంగ్ (84) సాల్క్‌న వహి మత్త. అద్ ఉపస్క్ పియ్సి పార్తన కీసెర్, రాత్-దిహ మందిర్తగనె సేవ కీసెర్ మందు. ³⁸మరియల్ అని యోసెపున్ సంగ సుమెయొన్ వడ్క్‌సెర్ మనెకె, అనల్ వూర్ కరుమ్ వాసి, బగవంతన్ దనెవాద్ వెహ్త. అని ముక్తి సియ్వన్ సాటి సూడ్సెర్ మన్వలిర్ ఇజ్రయేల్ లోకుర్ సంగ, వోర్ మొడ్డన్ బారెతె వెహ్వల్ సురు కీత. ³⁹ఇద్ తీర్దె బగవంతన కానున్తగ మత్త తీర్ సమ్దొ నేకింగ్ మహ్చి, యోసెప్ అని మరియల్ గలిలయ యేరియత నజరేత్ ఇన్వల్ తమ్వ చహర్తె మల్సి సొత్తెర్. ⁴⁰యేసు బెర్సెర్ మత్తొర్. ఆత్మతగ బుది-గియన్తె బడె మాసెర్ మత్తొర్. బగవంతన దయ వోన్ పొరొ మత్త.

⁴¹పస్క సడ్దున్ సాటి హర్ సాల్ వోనుర్ అవల్-బాబొ యెరుసలెమ్ సొందిర్. ⁴²యేసున్ బార సాల్క్‌న వహి మనెకె గిర్ తమ్వ ఆదతున్ పియ్సి, అద్ పండుగ్ జర్పుసియ్లె, వూర్ యెరుసలెమ్ సొత్తెర్. ⁴³అద్ పండుగ్ జర్గ్‌వలిక్ దివొస్క్ మార్త పెజె, యోసెప్ అని మరియల్ మల్సి తమ్వ నాటె సొన్లె పెసితెర్. బతి యేసు యెరుసలెమ్నగనె ఆగ్తొర్. అద్ గొస్టితున్ బారెతె, వూర్కున్ టావ సెలె మత్త. ⁴⁴మాందితగ మీరె మాసి వాసెర్ మందనుర్ ఇంజి మత్తెర్. అహన్ ఉంది దియత సరి ఆత పెజె, అవల్-బాబొ తమ్వుర్ చుటల్క్‌నగ అని సోప్తలిర్‌గ వోన్ సాటి మహ్క్‌తెర్. ⁴⁵బతి వోర్ పుట్మకి. తె మహ్క్‌సెర్ మహ్క్‌సెర్ దుస్రొ నేటి పెజె మల్సి, యెరుసలెమ్ సొత్తెర్. ⁴⁶అహన్ మూంద్ రోజ్క్ మహ్క్‌త పెజె, వూర్కున్ మందిర్తగ యేసు దిస్తొర్. అద్ గట్కతె, బోద గురుర్ నడ్డుమ్ ఉచ్చి, వూర్ వెహ్వలిక్ కేంచెర్ అని వూర్కున్ సవల్క్ పూసి కీసెర్ మత్తొర్. ⁴⁷వోర్ సియ్వలిక్ జవబ్క్ కేంజ్తుర్ సమ్దిర్ వోన గియన్తున్ సూడ్సి, బెయ్ గుల్ ఆతెర్. ⁴⁸అద్ సూడ్సి వోనుర్ అవల్-బాబొ గిరె బెయ్ గుల్ ఆతెర్. వోన అవల్, “కోకొ! మాకున్ బారి ఇహిన్ కీతి? మమొట్ దుక్సతె నీకున్ బెయ్ మహ్క్‌సెర్ మత్తొమ్” ఇంజెర్ ఇత్త. ⁴⁹తె యేసు, “నా సాటి బారి మహ్క్‌తిట్? నన నా బాబొన రోన్ మందన ఇన్వల్, మీకున్ టావ సెలెయ్?2:49 నన నా బాబొన రోన్ మందన: సెలెతె నన బాబొన కామ్ కియన ఇంజెర్ మందంత.” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁵⁰బతి వూర్కున్ తమ్వ సంగ వెహ్త గొస్టి అర్తమ్ ఆయ్మకి. ⁵¹అద్ ఆత పెజె యేసు అవల్-బాబొన్ సంగ నజరేతు చహర్దె సొత్తొర్. అని వూర జరబ్నె బెర్స్‌తొర్. వోన అవల్ ఇవ్ సమ్దొ గట్నన్ తన్వ దిల్తగ ఇర్త. ⁵²యేసు బుది-గియన్తగ అని మేందొడగ చొకొట్ బెర్సెర్ మత్తొర్. బగవంతన అని లోకుర దయతె బడె మాసెర్ మత్తొర్.

బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్ పర్బున సర్దున్ సుద్రి కియ్వల్

(మత్తయి 3:1-12; మార్క్ 1:1-8; యోహన్ 1:19-28)

¹తిబెరియ మహ రాజల్ రాజ్ తాకుస్వల్ పంద్ర సాల్ద గట్కతె, పొంతి పిలాతు యూదయ యేరియతున్ గవర్నర్ అని హేరొద్ గలిలయ యేరియతున్ అదికారి ఆసి మత్తొర్. హేరొద్నొర్ తముర్ పిలిపు, ఇతురయ అని తరకొనితస్ యేరియన్ అని లూసనియల్ అబిలేనె యేరియతున్ అదికారిర్ ఆసి మత్తెర్. ²అస్కె అన్నల్ అని కయప ఇన్వలిర్ పెర్సుర్ కటొడలిర్ ఆసి మత్తెర్. అద్ గట్కతె, బోడి గుటనగ పిసెర్ మన్వల్ జకరియనొర్ మరి యోహన్తగ బగవంతన వచన్ వాత. ³తె వోర్ యోహన్ వాసి, యోర్దన్ లవిడున్ ఆజు-బాజుతంగ్ యేరియనగ తిరిసెర్, “మిరట్ మీవంగ్ పాప్క్ చుక్ చుకె మాతత అని బగవంతల్ అవెన్ మాపి కీతత నిసని ఆయ్వల్ బాప్తిస్‌మ యేతన” ఇంజెర్ బోద వెహ్తొర్. ⁴ఇదెన్ బారెతె యెసయ పర్‌వక్తన గ్రంత్‌నగ,

“‘బగవంతల్3:4 బగవంతల్: సెలెతె పర్బు. వాయన్ సాటి సరి సుద్రి కీమ్ట్’ ఇంజెర్ వొరొర్ బోడి గుటనగ కిలిసెర్ మంతొర్.

⁵హర్ ఉంది లొది మూర లాగర్. హర్ ఉంది గుట అని మెట బొమిత్ మట్రమ్ ఆయ లాగర్.

వకెడలిక్ సరింగ్ సడ్కల్ ఆయ లాగర్. డొడ్డొంగ్-కప్పినె మన్వలిక్ సరింగ్ సపయ్ ఆయయ్ లాగర్.

⁶అస్కె మాయ్నన కన్వడితుర్ సమ్దిర్ బగవంతన బచి కియ్వల్ సక్తితున్ సూడనిర్”3:6 యెసయ 40:3-5

ఇంజెర్ లిహి కీసి మంత.

⁷బాప్తిస్‌మ యేత్లె, పర్జ గుబ్డంగ్ గుబ్డంగ్ యోహన్తగ వాతెర్. తె యోహన్, “మిరట్ విక్ వాలె తరస్క్‌న సంతాన్దున్ దాత్నుర్ ఆందిట్. సిరిప్ బాప్తిస్‌మ యేత్తెకె, బగవంతన సిక్సతల్ తపుసియ వచొ ఇంజెర్ బోర్ వెహ్తొర్? ననతె వెహ్మకి! ⁸చొకొట్నంగ్ మరక్ చొకొట్నంగ్ పండింగ్ సీతపినయ్, చుక్ చుకె మాతొమ్ ఇంజెర్ తొహ్లె, చొకొట్నంగ్ కామ్క్ కీమ్ట్. ‘మమొట్ అబ్రాహమ్‌న కాన్‌దాన్తుర్ ఆత కాడ్కి, బగవంతల్ మాకున్ సిక్స సియొర్’ ఇంజెర్ సోంచ్ కియ్మట్. బారితెకె, మిరట్ సెల్వెకె గిర్, అబ్రాహమున్ సాటి బగవంతల్ ఇవ్ బండనల్ గిర్ సంతాన్ పుటుస పరంతొర్ ఇంజి మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్. ⁹బహన్తె ఇంకె పండింగ్ సాదొ అద్ మరతున్ డుండుసియ్లె, నట్కన్ సాటి మొద్నగ మర్స్ మోప్ కీసి తయర్ మంతొరొ, అహ్నె ఇంకె పాప్నంగ్ కామ్క్‌నల్ మార్యుర్ వూర్కున్ బగవంతల్ సిక్స సియ్లె తయర్ మంతొర్”3:9 బోర్తె పాప్క్ సుటి కీసి, చొకొట్నంగ్ కామ్క్ కియొరొ, ఆతొర్ హర్ వొరొన్ పాతడ్త తడ్మితగ వాటంతొర్. ఇంజెర్ యోహన్ వెహ్తొర్. ¹⁰అద్ కేంచి మాందితల్ కహితుర్, “బగవంతన సిక్సతల్ బచె మాయ్లె మాకున్ బతల్ కీమ్ ఇంతి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ¹¹తె యోహన్, “బోన్గతె రండ్ ఆంగ్డెంగ్ మంతంగొ వోర్, కెర్లె దిక్ సెలొర్ వోన్ ఉంది సియన. అహ్నె బోన్గతె చంది మంతయొ వోర్, తిన్లె దిక్ సెలొర్ వోన్ సంగ తూసి తిందన” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹²అస్కె వోన్గ కహితుర్ టెక్స వసులి కియ్వలిర్ గిర్ బాప్తిస్‌మ యేత్లె వాతెర్. అని “గురుజి, మాకున్ బతల్ కీమ్ ఇంతి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ¹³తె యోహన్, “సర్కార్ వెహ్త అచొరె టెక్స వసులి కీమ్ట్. తాన్ అదిక్ వసులి కియ్మట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁴అస్కె కహితుర్ సిపాయిర్ గిర్ వోన్గ వాసి, “మాకున్ బతల్ కీమ్ ఇంతి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. తె యోహన్, “జుల్మతెన్ ఆయి, లబడ్ కసుర్ వాట్సిన్ ఆయి, బోన్గటలె కొతంగ్ యేత్మట్. మీకున్ వాయ్వల్ తన్కతెనె కుసితె మంట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁵పర్జ బచి కియ్వల్ కిరిస్తున్ సాటి సూడ్సెర్ మత్తెర్. అదెన్ సాటి, మోక వేరె కిరిస్తుయొ బతలొ ఇంజెర్ యోహన్తున్ బారెతె, మన్దగ సోంచ్ కీతెర్. ¹⁶తె యోహన్, “నన మీకున్ యేతె బాప్తిస్‌మ సీసెర్ మంతొన్. బతి నాకున్ తెర్ డగుర్ సక్తివంతల్ వాసెర్ మంతొర్. వోనంగ్ చెపుల్క్‌న పటి రెహ్వల్ సేవ్కన్ మోడి గిర్ నన కామి సియొన్. వోర్ మీకున్ పవిత్ర ఆత్మతె అని తడ్మితె బాప్తిస్‌మ సీంతొర్. ¹⁷వోర్ తన్వ కడత జాగ చొకొట్ సపయ్ కీంతొర్. తుడుస్వల్ సేతి వోన కెయ్దె మంత. వోర్ ఆపె గొహ్కున్ తుడుసి, అవెన్ గోదమ్నగ ఇరంతొర్. బతి పొటున్ పిరొ అద్ తడ్మితగ వాట్సి, డుండుసంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁸ఉండె గిర్ యోహన్ వెలె గొస్టింగ్ వెహ్చెర్, పర్జతున్ చొకొట్న కబుర్ పచర్ కీతొర్.

యేసు బాప్తిస్‌మ యేత్వల్ అని హేరొద్ యోహన్తున్ జేల్దగ వాటుస్వల్

(మత్తయి 3:13-17; మార్క్ 1:9-11)

^19-22తె పర్జ బాప్తిస్‌మ యేచ్చెర్ మత్తెర్. అస్కె యేసు గిర్ వోన్గ వాసి, బాప్తిస్‌మ యేత్తొర్. అని వోర్ పార్తన కీసెర్ మనెకె, హాబర్ కోలె మాత. తె పవిత్ర ఆత్మ పారెవత రూప్నె యేసున్ పొరొ రెయ్త. అస్కె, “నిమె నావొర్ లాడ్నొర్ మరిని ఆంది. నీ హిందల్ నన బచొరెయ్ ఆనంద్నె మంతొన్” ఇంజెర్ ఉంది లేంగ్ హాబడల్ కేంజ వాత.

ఇద్ సమ్దొ ఆత పెజె, యోహన్ హేరొద్ రాజన్, “నిమె తప్ కీసెర్ మంతి!” ఇంజెర్ పర్జతున్ మునెనె ఇత్తొర్. బారితెకె, వోర్ హేరొద్ తన్వొర్ తముర్ పిలిపు పిసి మనెకెన్, వోన బాయ్కొ హేరొదియన్ తుంగ్సి మత్తొర్. అని దుస్రొక్ గిర్ వెలెన్ తప్క్ కీసి మత్తొర్. తనకున్ అహన్ ఇత్త కాడ్కి, హేరొద్ యోహన్తున్ జేల్తగ వాటుసి, ఉండె ఉంది తప్ జోడి కీతొర్.

యేసున కాన్‌దాన్త చరిత్ర

(మత్తయి 1:1-17)

²³యేసు లగ్-బగ్ తీస సాల్క్‌న వహితె బోద వెహ్వల్ మొదొల్ కీతొర్. పర్జ వేర్ యేసున్ యోసెప్నొర్ మరి ఇందిర్. యోసెప్ హేలినొర్ మరి ఆందుర్.

²⁴హేలి మత్తతునొర్ మరి ఆందుర్. మత్తతు లేవినొర్ మరి ఆందుర్. లేవి మెల్కినొర్ మరి ఆందుర్. మెల్కి యన్ననొర్ మరి ఆందుర్. యన్నల్ యోసెప్నొర్ మరి ఆందుర్.

²⁵యోసెప్ మత్తతియనొర్ మరి ఆందుర్. మత్తతియల్ ఆమొస్నొర్ మరి ఆందుర్. ఆమొస్ నాహొమ్నొర్ మరి ఆందుర్. నాహొమ్ ఎస్లినొర్ మరి ఆందుర్. ఎస్లి నగ్గయినొర్ మరి ఆందుర్.

²⁶నగ్గయి మయత్నొర్ మరి ఆందుర్. మయతు మత్తతియనొర్ మరి ఆందుర్. మత్తతియల్ సిమియనొర్ మరి ఆందుర్. సిమియల్ యోసెక్నొర్ మరి ఆందుర్. యోసెక్ యోదనొర్ మరి ఆందుర్.

²⁷యోదల్ యోహన్ననొర్ మరి ఆందుర్. యోహన్నల్ రేసనొర్ మరి ఆందుర్. రేసల్ జెరుబబెల్తొర్ మరి ఆందుర్. జెరుబబెల్ సయల్‌తియేల్తొర్ మరి ఆందుర్. సయల్‌తియేల్ నేరినొర్ మరి ఆందుర్.

²⁸నేరి మెల్కినొర్ మరి ఆందుర్. మెల్కి అద్దినొర్ మరి ఆందుర్. అద్ది కొసామునొర్ మరి ఆందుర్. కొసామ్ ఎలమదామ్నొర్ మరి ఆందుర్. ఎలమదామ్ యేరునొర్ మరి ఆందుర్.

²⁹యేరు యెహోసువనొర్ మరి ఆందుర్. యెహోసువల్ యేలియాజర్తొర్ మరి ఆందుర్. యేలియాజర్ యోరిమ్నొర్ మరి ఆందుర్. యోరిమ్ మత్తతునొర్ మరి ఆందుర్. మత్తతు లేవినొర్ మరి ఆందుర్.

³⁰లేవి సిమియొన్తొర్ మరి ఆందుర్. సిమియొన్ యూదనొర్ మరి ఆందుర్. యూదల్ యోసెప్నొర్ మరి ఆందుర్. యోసెప్ యోనమ్నొర్ మరి ఆందుర్. యోనమ్ ఎలియకీమ్నొర్ మరి ఆందుర్.

³¹ఎలియకీమ్ మెలెయనొర్ మరి ఆందుర్. మెలెయల్ మెన్ననొర్ మరి ఆందుర్. మెన్నల్ మత్తతనొర్ మరి ఆందుర్. మత్తతల్ నాతన్తొర్ మరి ఆందుర్. నాతన్ దావిద్నొర్ మరి ఆందుర్.

³²దావిద్ యెసయినొర్ మరి ఆందుర్. యెసయి ఒబెద్నొర్ మరి ఆందుర్. ఒబెద్ బోయజ్నొర్ మరి ఆందుర్. బోయజ్ సల్మాన్‌తొర్ మరి ఆందుర్. సల్మాన్ నయసోన్తొర్ మరి ఆందుర్.

³³నయసోన్ అమినదాబ్నొర్ మరి ఆందుర్. అమ్మినదాబు అరామ్నొర్3:33 అరామ్: వేన్ రాము ఇంజెర్ గిర్ కేయంతెర్. రూతు 4:19 మరి ఆందుర్. అరామ్ ఎస్రొన్‌తొర్ మరి ఆందుర్. ఎస్రొన్ పెరెస్నొర్ మరి ఆందుర్. పెరెసు యూదనొర్ మరి ఆందుర్.

³⁴యూదల్ యాకొబ్నొర్ మరి ఆందుర్. యాకొబ్ ఇసక్నొర్ మరి ఆందుర్. ఇసక్ అబ్రాహమ్‌నొర్ మరి ఆందుర్. అబ్రాహమ్ తెరహునొర్ మరి ఆందుర్. తెరహు నాహొర్తొర్ మరి ఆందుర్.

³⁵నాహొర్ సెరుగ్నొర్ మరి ఆందుర్. సెరుగు రయునొర్ మరి ఆందుర్. రయు పెలెగునొర్ మరి ఆందుర్. పెలెగు హేబెర్తొర్ మరి ఆందుర్. హేబెరు సేలహునొర్ మరి ఆందుర్.

³⁶సేలహు కేయినాన్తొర్ మరి ఆందుర్. కేయినాను అర్పక్‌సదునొర్ మరి ఆందుర్. అర్పక్‌సదు సేమునొర్ మరి ఆందుర్. సేము నోవహునొర్ మరి ఆందుర్. నోవహు లెమెకునొర్ మరి ఆందుర్.

³⁷లెమెకు మెతుసెలనొర్ మరి ఆందుర్. మెతుసెలల్ హనొక్నొర్ మరి ఆందుర్. హానొకు యెరెద్నొర్ మరి ఆందుర్. యెరెద్ మహలలేల్తొర్ మరి ఆందుర్. మహలలేల్ కేయినాన్తొర్ మరి ఆందుర్.

³⁸కేయినాన్ యేనొస్నొర్ మరి ఆందుర్. యేనొస్ సేతునొర్ మరి ఆందుర్. సేతు ఆదమ్నొర్ మరి ఆందుర్. ఆదమున్ బగవంతల్ గడి కీతొర్.

సయ్తన్ యేసున్ పరిక్స కియ్వల్

(మత్తయి 4:1-11; మార్క్ 1:12-13)

¹యేసు పవిత్ర ఆత్మతె నించి యోర్దన్ లవిడ యేరియతల్ మల్సి వాతొర్. అస్కె అద్ పవిత్ర ఆత్మ వోన్ బోడి గుటనగ వోత. ²అగ చాలిస్ (40) దివొస్క్ వేరి యేసున్ తన్వంగ్ ఆసనగ కోండి కియ్లె సయ్తన్ సూడ్తొర్. అవ్ దివొస్క్‌నగ వోర్ ఉపస్ మత్త కాడ్కి, వోన్ బెయ్ కర్వస్‌త.

³అస్కె సయ్తన్ వోన్గ వాసి, “నిమె బగవంతనొర్ మరిని మంద్కితె, ఇద్ బండతున్, ‘సారిత్ దాత్ మారియ’ ఇంజి ఆగె సీమ్!” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁴బతి యేసు, “‘నరిమన్కల్ సిరిప్ గాటొ-సారితెన్ పిసొర్’4:4 రెండవ ఉపదేస్ 8:3 ఇంజి దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీసి మంత” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్.

⁵అస్కె సయ్తన్, యేసున్ బెయ్ డంగల్ గుటత్ పొరొ వోసి, బెయ్ సప్నె దునియతంగ్ సమ్దొ రాజ్కున్ తొహ్తొర్. ⁶అహన్ తొహ్చి, “ఇవ్ సమ్దొ రాజ్కున్ పొరొ అదికార్ అని అవెన్ హిందల్, పుట్వల్ సోబ అని డగుర్-పాన్ నీకున్ సీంతొన్. అహన్ సియ్వల్ అదికార్ నావ కెయ్దె మంత. నాకున్ పసంద్ వాతొన్ అద్ సమ్దొత్ సియ పరంతొన్. ⁷అదెన్ సాటి, నిమె నా మునె ముర్-టొంగ్రంగ్ కొట్సి, నావయ్ పూజ కీకితె, అద్ సమ్దొతున్ నీకునె సీంతొన్” ఇంజెర్ సయ్తన్ యేసున్ సంగ వెహ్తొర్. ⁸తె యేసు, “‘నీ పర్బు ఆయ్వల్ బగవంతనె కాల్క్ కరన అని సిరిప్ వోనయ్ సేవ తుంగన’4:8 రెండవ ఉపదేస్ 6:13 ఇంజి దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీసి మంత” ఇంజెర్ సయ్తన్‌తున్ జవబ్ సీతొర్.

⁹అస్కె, సయ్తన్ యెరుసలెమ్న మందిర్త టిక్రితగ వోసి, యేసున్ నిపుస్తొర్. అని, “నిమె బగవంతనొర్ మరిని మంద్కితె ఇగెటల్ బూడ్ డెహ్క. ¹⁰బారితెకె, ‘నీకున్ కాబాడన్ సాటి బగవంతల్ నీ బారెతె తన్వుర్ దూతలిర్కున్ ఆగె సీంతొర్.’4:10 కీర్‌తన్క్‌న 91:11¹¹అని, ‘వూర్ దూతలిర్ నీవ కాల్దున్ బండ లాగ్వక్‌నె నీకున్ ఆంజంతెర్’4:11 కీర్‌తన్క్‌న 91:12 ఇంజి దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీసి మంత కి?” ఇంజెర్ సయ్తన్ పూసి కీతొర్. ¹²తె యేసు, “‘నీ పర్బు ఆయ్వల్ బగవంతన్ పరిక్స కియ్వ’4:12 రెండవ ఉపదేస్ 6:16 ఇంజి దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీసి మంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

¹³అద్ తరికతె సయ్తన్, ఈతంగ్ ఆసనగ కోండి కియ్లె సూడ్త పెజె, మర్ల మోక పుట్నల్ వేరి యేసున్ సుటి కీసి సొడితొర్.

యేసు గలిలయ యేరియతగ సేవ సురు కియ్వల్

(మత్తయి 4:12-17; మార్క్ 1:14-15)

¹⁴అస్కె యేసు పవిత్ర ఆత్మత సక్తితె నించి గలిలయ యేరియతె మల్సి సొత్తొర్. వోన్ బారెత కబుర్ అద్ యేరియ పూరొ కప్త. ¹⁵యూదుల్క్ మీరె మాయ్వల్ సునగోక్నగ వోర్ సొంజి, బోద వెహ్చెర్ మందుర్. అద్ కేంచి, హర్ వొరొర్ వోన్ మాని కీందిర్.

యేసు తన బెర్స్‌త నాటె సొన్వల్

(మత్తయి 13:53-58; మార్క్ 6:1-6)

¹⁶ఉంది దియ తన బెర్స్‌త నజరేతు చహర్తె సొత్తొర్. ఉంది ఆరమ్న దివొసున్ నేటి4:16 ఆరమ్న దివొసున్ నేటి: బగవంతల్ వెహ్తపినయ్ యూదుల్క్ ఉంది వార్దున్ రొపొ ఉంది దియ, సబత్ ఇంజి, అద్ నేటి కామ్క్ కియ్వక్‌నె, బగవంతన్ పార్తన-వింతి కీందిర్. అద్ దివొస్ సనివర్ ఆంద్. రెండవ ఉపదేస్ 5:12-15 తనకున్ ఆదత్ మత్త తీర్ సునగోగ్నగ సొంజి, బగవంతన వచన్ వాచి కియ్లె యేసు నిల్తొర్. ¹⁷అస్కె వోన్గ యెసయ పర్‌వక్తన గ్రంత్ వొరొర్ అందుసీతొర్. తె యేసు అద్ గ్రంతున్ యేచ్చి, తన వాచి కియ్వల్ బాగమున్ తెరితొర్.

^18-19అని, “బగవంతన ఆత్మ నా పొరొ మంత. బారితెకె గరిబ్కున్ చొకొట్న కబుర్ వెహ్లె నాకున్ నేమి కీతొర్.

కోండె మాసి మన్వలిర్‌కున్ సుటి కియ్లె, గుడ్డిర్‌కున్ నదుర్ సియ్లె, నాకున్ సారి కీతొర్.

ఆడి కియ్వలిర్‌గటల్ మోక్డొ సుటి కియ్లె, తన్వుర్‌కున్ బగవంతల్ బచి కియ్వల్ గట్క వాత ఇంజెర్ వెహ్లెన్ నాకున్ రొహ్తొర్”4:18-19 యెసయ 61:1-2

ఇంజెర్ వాచి కీతొర్.

²⁰అద్ ఆత పెజె యేసు గ్రంతున్ తన్గ సీతొనగ అందుసి ఉద్‌తొర్. సునగోగ్నగ మన్వలిర్ సమ్దిర్ వోనె తిర్నె సూడ్సెర్ మత్తెర్. ²¹అస్కె యేసు, “దర్మ-గ్రంత్‌నల్ వాచి కీతంగ్ గొస్టింగ్ నేండ్ మిరట్ కేంజ్నెకెనె బర్పుర్ ఆతంగ్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²²తె వూర్ సమ్దిర్ వోర్ వెహ్తంగ్ దయతంగ్ గొస్టిన్ వని కీసెర్ గుల్ ఆతెర్. బతి వూర్గటల్ కహితుర్, “ఎహె! వేర్తె యోసెప్నొర్ మరి ఆందుర్ కి రా?” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ²³అస్కె యేసు, “మిరట్ ‘వయ్దు నీవ నిమె చొకొట్ కీమ్!’ ఇన్వల్ సాస్తుర్ నాకున్ వెహంతిట్. అని, ‘కపెర్నహోమ్‌నగ నిమె కీతంగ్ కామ్క్ ఇద్ నీవ సొంత చహర్తె గిర్ కీమ్!’ ఇంజి, తప్వక్ కోరంతిట్ ఇన్వల్ గొస్టి నాకున్ టావయ్” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్. ²⁴అని యేసు ఉండె గిర్, “బోరె పర్‌వక్తన్ తన్వ సొంత యేరియతుర్ వొపుర్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. ²⁵అద్ బహన్ ఇత్తెకె తొలె, యేలియ పర్‌వక్తన కాలమ్నె, ఇజ్రయేల్ దేస్నగ సడె మూంద్ సాల్క్ పిర్ అర్వ సొంజి కరు అర్త. అద్ గట్కతె, అగ వెలెనె రాండె వెయ్లొక్ మత్తంగ్. ²⁶బతి అవ్ సమ్దొ రాండె వెయ్లొక్‌నగ యేలియన్ బగవంతల్ రొహ్మకి. సిరిప్ సీదొన్ యేరియత సారెపతు నాటె మన్వల్ దుస్రొ జాతిత ఉంది రాండె వెయ్లొనగనె రొహ్తొర్. ²⁷అహ్నె ఎలిస పర్‌వక్తన కాలమ్నె, ఇజ్రయేల్ దేస్నగ వెలెన్ పెర్స నొపి వాలిర్ మత్తెర్. బతి వూర్ సమ్దిర్ చొకొట్ ఆయ్మకి. సిరిప్ సిరియ దేస్నొర్ దుస్రొ జాతితొర్ నయమన్ ఇన్వలె చొకొట్ ఆతొర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్. ²⁸ఇవ్ గొస్టింగ్ కేంచి, సునగోగ్నగ మన్వలిర్ సమ్దిర్ వోన్ పొరొ బెయ్ సోంగున్ వాతెర్.4:28 వోన్ పొరొ బెయ్ సోంగున్ వాతెర్: బారితెకె ఇజ్రయేల్ లోకుర్కున్ ఆయ్వ దుస్రుర్‌కున్ బగవంతల్ మదత్ కీతొర్ ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.²⁹అని తేచ్‌చి యేసున్ చహర్తున్ బహ్రి డగ్లి కీసెర్ వోతెర్. అద్ చహర్ డంగల్ గుటత్ పొరొ దొహ్చి మత్త. తె తాన్ పొరొడల్ వోన్ డగ్లి కియ్లె సూడ్తెర్. ³⁰బతి వోర్ యేసు వూర్ మాందిత్ నడ్డుమ్‌నల్ పెసిసి, తన్వ సరియ్ తన సొత్తొర్.

యేసు మాయ్ననగటల్ బూతున్ తెండ్సి పూడ్వల్

(మార్క్ 1:21-28)

³¹అహన్ చలె మాసి, యేసు గలిలయ యేరియత కపెర్నహోమ్ ఇన్వల్ చహర్దె యెవ్తొర్. అని ఆరమ్న దివొసున్ నేటి బోద వెహ్వల్ సురు కీతొర్. ³²వోర్ వెహ్వల్ బోద అదికార్దె మత్త కాడ్కి, కేంజ్తుర్ వూర్ గుల్ ఆతెర్. ^33-34అస్కె అద్ సునగోగ్నగ బూత్ సోప్రె మాతొర్ మాయ్నల్ మత్తొర్. తె వోన్గ మన్వల్ బూత్ బెయ్ జోర్తె, “యే! నజరేత్నొర్ యేసు! మా జోలిత్ బారి వాసెర్ మంతి? మాకున్ నాసెడమ్ కియ్లె వాతి కి? నిమె బోని ఆందియొ నాకున్ టావయ్. నిమె బగవంతనొర్ పవిత్రవంతని ఆంది” ఇంజెర్ కిల్యుసీత. ³⁵బతి యేసు, “నిమె కిలిమ! వోన్గటల్ బహ్రి వర” ఇంజెర్ దమ్కి సీతొర్. అస్కె అద్ బూత్ వోర్ మాయ్నన్ బూడ్ అరుసి, బతయ్ నుక్సన్ కియ్వక్‌నె వోన్గటల్ బహ్రి వాత. ³⁶అద్ సూడ్సి, అగ మన్వలిర్ సమ్దిర్ బెయ్ గుల్ ఆతెర్. అని, “ఇహిన్-బహన్ జర్గ్‌సెర్ మంత? బూత్కున్ గిర్ తన్వ సక్తి అని అదికార్దె వోర్ డటి కీసెర్ మంతొర్. అవ్ వెరిసి బహ్రి వాసెర్ మంతంగ్!” ఇంజెర్ వొరొన్ సంగ వొరొర్ వడ్క్‌తెర్. ³⁷ఇద్ తీర్దె యేసున్ బారెత కబుర్ అద్ యేరియ పూరొ కప్త.

యేసు వెలెటిర్కున్ చొకొట్ కియ్వల్

(మత్తయి 8:14-17; మార్క్ 1:29-34)

³⁸యేసు అద్ సునగోగ్నల్ పెసిసి సీమొన్త4:38 సీమొన్: వేన్ సీమొన్-పేతురు ఇంజెర్ గిర్ కేయంతెర్. రోన్ సొత్తొర్. సీమొన్త ఆతిహరె బెయ్ యెడ్కితె కటుల్ పియ్సి మత్త. తె వూర్ తాన్ సాటి యేసున్ కోర్తెర్. ³⁹తె యేసు తాన్ కరుమ్ నిల్సి, యెడ్కితున్ దమ్కి సీనెకెన్, అద్ యెడ్కి సుటి కీత. అస్కె యెంటనె అద్ బాయి తేచ్చి, వూర సర్బరెయ్ కియ్వల్ సురు కీత.

⁴⁰అద్ నేటి పోడ్ద్ సొన్వల్ గట్కతె, సమ్దొ తీర్క్‌నంగ్ బేమరింగ్ మన్వలిర్‌కున్ పర్జ యేసునగ పియ్సి వాతెర్. అస్కె యేసు హర్ వొరొన్ పొరొ కెయ్క్ ఇర్సి, చొకొట్ కీతొర్. ⁴¹వెలెటిర్గటల్ బూత్క్ బహ్రి పెసిసెర్, “నిమె బగవంతనొర్ మరిని ఆంది” ఇంజెర్ జోర్తె కిలితంగ్. కిరిస్తు ఆందుర్ ఇన్వల్ అవ్ బూత్కున్ టావ మత్త కాడ్కి, ‘వడ్క్‌మట్’ ఇంజెర్ అవెన్ దమ్కి సీతొర్.

యేసు దుస్రొక్ చహర్క్‌నె చొకొట్న కబుర్ వెహ్వల్

(మార్క్ 1:35-39)

⁴²తెలరి సక్రెన్ తేచ్చి, బోరె మనుర్ అవ్ గుటనెకె సొత్తొర్. పర్జ వోన్ సాటి మహ్క్‌సెర్ వోన్గ సొత్తెర్ అని తమ్వకున్ సుటి కీసి సొన్మ ఇంజెర్, యేసున్ ఆపుస్లె సూడ్తెర్. ⁴³బతి యేసు, “బగవంతల్ పర్జతంగ్ దిల్క్‌నగ మంజి, రాజ్ తాకుస్వల్ చొకొట్న కబుడున్ బారెతె, నన దుస్రొక్ చహర్క్‌నె గిర్ వెహ లాగర్. తాన్ సాటినె బగవంతల్ నాకున్ సారి కీతొర్” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్.

⁴⁴అని యేసు యూదయ యేరియతె సొంజి, అగ మన్వలిక్ చహర్క్‌నంగ్ యూదుల్క్ మీరె మాయ్వలిక్ సునగోక్నగ బోద వెహ్చెర్ మత్తొర్.

యేసునుర్ మొదొడుర్ సిస్యలిర్

(మత్తయి 4:18-22; మార్క్ 1:16-20)

¹ఉంది దియ యేసు గెనెసరెతు5:1 గెనెసరెతు: ఇదెన్ గలిలయ సమ్దుర్ గిర్ ఇంతెర్. ఇన్వల్ సమ్దుర్‌త డర్డితగ నిల్సి మత్తొర్. పర్జ సమ్దిర్ బగవంతన బోద కేంజన్ సాటి వొరొన్ వొరొర్ దుర్సెర్ వోన్ సిర్ముట్ మీరె మాతెర్. ²యేసున్ అద్ డర్డితగ రండ్ రూకంగ్ దిస్తంగ్. బోయలిర్ అవ్ రూకనల్ రెయ్సి తమ్వంగ్ జార్క్ నొర్సెర్ మత్తెర్. ³తె యేసు, అవెనల్ ఉంది రూకతగ తెర్గ్‌తొర్. అద్ రూక సీమొన్త ఆంద్. డర్డితల్ తాన్ జరసి రొపొ దుర్స ఇంజెర్ సీమొన్తున్ యేసు కోర్తొర్. అహన్ దుర్స్‌త పెజె రూకతగ ఉచ్చి మాందితున్ బోద వెహ్తొర్.

⁴వెహ్వల్ ఆత పెజె యేసు, “నీవ రూకతున్ కోల్ యేతగ వోసి, మీన్క్ పియ్లె జార్క్ వాట” ఇంజెర్ సీమొన్తున్ వెహ్తొర్. ⁵తె సీమొన్, “గురుజి! మమొట్ రాత్ పూరొ పర్పెడె మాతొమ్. బతి మీన్క్ సాప్డె మాయ్మకి. తెర్ బతి, నిమె వెహ్త గొస్టిత్ పియ్సి, జార్క్ వాటంతొన్” ఇంజెర్ యేసున్ వెహ్తొర్. ⁶వూర్ అహన్ జార్క్ వాడ్త పెజె, బెయ్ వెలె మీన్క్ అర్తంగ్. అదెన్ సాటి, వూరంగ్ జార్క్ సర్వల్ సురు కీతంగ్. ⁷తె దుస్రొ రూకతగ మన్వలిర్ బోయలిర్కున్ తమ్గ వాసి, మదత్ కీమ్ట్ ఇంజెర్ కెయ్క్ హాలి కీతెర్. తె వూర్ వాసి, రండుతె రూకన్ మీన్క్‌నె సిగ సిగ నిహ్తెర్. అస్కె అవ్ రూకంగ్ ముడుంగ్వల్ సురు కీతంగ్. ^8-10సీమొన్-పేతురు, వోన్ బరొబర్ మన్వలిర్ అవ్ మీన్క్‌న కుప్ప సూడ్సి, బెయ్ గుల్ ఆతెర్. సీమొన్తున్ సంగ బేపరి కియ్వలిర్ జెబెదయినుర్ మర్క్ యాకొబ్ అని యోహన్ గిర్ బెయ్ గుల్ ఆతెర్. అద్ జర్గ్‌త సూడ్సి, సీమొన్-పేతురు యేసునంగ్ కాల్క్ కర్తొర్. అని “పర్బు! నన పాపిన ఆందున్. నాకున్ సుటి కీసి సొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. తె యేసు, “వెరిమ! ఇంగెడల్ నిమె పర్జతున్ నావ చర్నతె తర్వని ఆంతి” ఇంజెర్ సీమొన్తున్ వెహ్తొర్. ¹¹తె వూర్ రూకన్ డర్డి వేరి తచి, అవ్ సమ్దొన్ సుటి కీసి, యేసున్ పెజెయ్ సొత్తెర్.

పెర్స నొపి వాలెన్ చొకొట్ కియ్వల్

(మత్తయి 8:1-4; మార్క్ 1:40-45)

¹²యేసు ఉంది చహర్తె మనెకె, ఇచుల కేంజట్! మేందొల్ పూరొ పెర్స నొపి మన్వల్ వొరొర్ మాయ్నల్ వోన్గ వాతొర్. యేసున్ సూడ్త బరొబర్ సతెలమ్ కాల్కున్ పొరొ అర్సి, “పర్బు! నీకున్ ఇస్టమ్ మత్తెకె, నాకున్ చొకొట్ కీసి సుదుడ్ కీమ్”5:12 సుదుడ్ కీమ్: ఇంతొర్ బారితెకె పెర్స నొపి వాలిర్కున్ యూదుల్క్ బే-సుదుడ్ ఆతెర్ ఇంజెర్ సమ్జె మాంతెర్. అని వూర్కున్ నాటె నేంగ సియుర్ అని ఇట్టుర్ గిర్. కటొడలిర 13:46 ఇంజెర్ జుల్మ కీతొర్. ¹³తె యేసు, “నీకున్ సుదుడ్ కియ్వల్ నాకున్ ఇస్టమె” ఇంజెర్ తన్వ కెయ్ చహ్చి, వోన్ ఇట్తొర్. తె యెంటనె వోన పెర్స నొపి కమి ఆత. ¹⁴అస్కె యేసు, “ఇద్ గొస్టి బోనె వెహ్మ. బతి నిమె సొంజి కటొడన్ తొహ.5:14 కటొడన్ తొహ: మోసెన కానున్తున్ పియ్సి, పెర్స నొపి వాసి, చొకొట్ ఆతొర్ వోర్ కటొడనగ సొంజి, తొహ లాగర్. అస్కె కటొడల్ వోన్ పరిక్స కీసి, చొకొట్ ఆతొర్ ఇంజెర్ వొప లాగర్. అద్ ఆత పెజె సుదుడ్ ఆయ్లె మొక్ కండి కియ లాగర్. అస్కె వోర్ నాటె సొంజి, సమ్దిర్ బరొబర్ పిస వచొ. కటొడలిర 14:2,3,11; రెండవ ఉపదేస్ 24:8 అని సుదుడ్ ఆతొన్ ఇంజెర్ సమ్దిర్‌కున్ నిసని తొహ్లె, మోసెన కానున్తగ ఆగె సీత అద్ సమ్దొతున్ కియన” ఇంజెర్ హుకుమ్ సీతొర్.

¹⁵తెర్ బతి యేసున్ బారెతె, కబుర్ ఉండె అదిక్ కప్త. బోద కేంజ్లె అని తమ్వంగ్ బేమరినల్ చొకొట్ ఆయ్లె, పర్జ గుబ్డంగ్ గుబ్డంగ్ వోన్గ వాసెర్ మందిర్. ¹⁶బతి యేసు వూర్ సంగ బస్కెట్ మన్వక్‌నె, పార్తన కియ్లె, బోరె మనుర్ అవ్ మెటనెకె సొందుర్.

యేసు కెయ్-కాల్క్ అర్సి మన్వన్ చొకొట్ కియ్వల్

(మత్తయి 9:1-8; మార్క్ 2:1-12)

¹⁷ఉంది దియ యేసు బోద వెహ్చెర్ మత్తొర్. అగ పరిసయుల్క్5:17 పరిసయుల్క్: నేకింగ్ అని రీతి-రివజ్క్ పియ్సి తాకంతెర్ కి సెలె ఇంజెర్ సమ్దిర్‌కున్ సూడ్వలిర్ మెహెంబర్క్ ఆందిర్. వూర్ తమకున్ మన్దె వాతంగ్ నేకింగ్ అని రీతి-రివజ్క్ వెలె తయర్ కీసి ఇవెన్ గిర్ సమ్దిర్ పియ్సి తాకన ఇంజెర్ వెహ్న్‌దిర్. అని సాస్తిరిర్5:17 సాస్తిరిర్: ఇత్తెకె దర్మ-గ్రంత్‌కున్ వాచి కీసి లిహి కియ్వలిర్ ఆందిర్. అవ్ గ్రంత్క్‌నంగ్ నేకిన్ అని నియమ్కున్ బారెతె వెలె కరి కీతుర్ ఆందిర్. గిర్ ఉచ్చి మత్తెర్. వీర్ సమ్దిర్ గలిలయ, యూదయ యేరియనంగ్ చహర్క్‌నల్ అని యెరుసలెమ్ నగుడల్ వాతుర్ ఆందిర్. బేమరితె మన్వలిర్‌కున్ చొకొట్ కియ్వల్ బగవంతన సక్తి యేసునగ మత్త. ¹⁸ఇచుల కేంజట్! కహితుర్, కెయ్-కాల్క్ అర్సి మన్వన్ చాప్రతగ మీండుసి పియ్సి వాతెర్. అని వోన్ రోత్ రొపొ మన్వల్ యేసున్ మునె వోయన ఇంజెర్ కోసిద్ కీతెర్. ¹⁹బతి పర్జత గుబ్డ కీనెకె, రొపొ వోయ పర్మకి. తె వూర్ రోత్ పొరొ తెర్గ్‌సి, డగుర్ గది కీసి, చాప్ర అరిక్ యేసున్ మునె మన్వల్ పర్జత్ నడ్డుమ్ వోన్ రెహ్తెర్. ²⁰అస్కె యేసు వూర బరొసతున్ సూడ్సి, “దాద! నీవంగ్ పాప్క్ మాపి ఆతంగ్” ఇంజెర్ వోన్ వెహ్తొర్.

²¹బతి అద్ కేంచి, పరిసయుల్క్ అని సాస్తిరిర్, ‘బగవంతల్ తపుసి దుస్రొర్ బోరె పాప్కున్ మాపి కియ పరొర్. ఇహిన్-బహన్ బగవంతన్ వేర్ రెహ్చి వడ్క్‌సెర్ మంతొర్!’ ఇంజెర్ తమ్వ మన్దగ సోంచ్ కీసెర్ మత్తెర్. ²²వూర మన్ద సోంచున్ యేసు కరి కీసి, “మీవ మన్దె బారి అహన్ సోంచ్ కీసెర్ మంతిట్? ²³‘నీవంగ్ పాప్క్ మాపి ఆతంగ్’ ఇంజెర్ వెహ్వల్ హల్కొ కి? సెలెకె, ‘నిమె తేచ్చి తాక’ ఇంజెర్ వెహ్వల్ హల్కొ? ²⁴బతి స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్5:24 స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్: ఇత్తెకె యేసు తన్వ బారెతె తన వెహ్నెకె వాడకమ్ కియ్వల్ పొరొల్ ఆంద్. ఇద్ దర్తురిత్ పొరొ పాప్కున్ మాపి కియ్వల్ అదికార్ మంత ఇంజి, కరి కియన” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అని యేసు వోర్ కెయ్-కాల్క్ అర్సి మన్వన్ సంగ, “‘తేద! నీవ చాప్రతున్ పియ్సి, రోన్ సొన్’ ఇంజి నన నీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ హుకుమ్ సీతొర్. ²⁵తె వోర్ యెంటనె వూర్ మునెనె నిల్తొర్. అని తన మీండ్సి మత్త అద్ చాప్ర పియ్సి, బగవంతన్ డగుర్-పాన్ సీసెర్ తన్వ రోన్ సొత్తొర్. ²⁶అగ మన్వలిర్ సమ్దిర్ బెయ్ గుల్ ఆతెర్ అని బగవంతన్ డగుర్-పాన్ సీసెర్, “నేండ్ బెయ్ మయ్మత గట్న సూడ్తట్” ఇంజెర్ ఇత్తెర్.

మత్తయి యేసున్ పెజెయ్ సొన్వల్

(మత్తయి 9:9-13; మార్క్ 2:13-17)

²⁷అద్ ఆత పెజె, యేసు అగటల్ పెసిసి, టెక్స వసులి కియ్వల్ కమ్రతగ ఉచ్చి మన్వల్ లేవిన్5:27 లేవి: వేన్ మత్తయి ఇంజెర్ గిర్ కేయంతెర్. సూడ్తొర్. వేర్ టెక్స వసులి కియ్వల్ ఆందుర్. అని “నా పెజెయ్ వర!” ఇంజెర్ వోన్ వెహ్తొర్. ²⁸వోర్ మత్తయి తేచ్చి, అగ మన్వల్ సమ్దొతున్ సుటి కీసి, యేసున్ పెజెయ్ సొత్తొర్.

²⁹అద్ గట్కతె వోర్ లేవి ఇన్వల్ మత్తయి యేసున్ సాటి తన్వ రోన్ ఉంది డగుర్ జేవున్ సీతొర్. తె వీర్ బరొబర్ వెలెటిర్ టెక్స వసులి కియ్వలిర్ అని దుస్రుర్ గిర్ జేవున్ కియ్లె ఉచ్చి మత్తెర్. ³⁰అద్ సూడ్సి, పరిసయుల్క్ అని వూర దర్మతుర్ సాస్తిరిర్, “మిరట్ టెక్స వసులి కియ్వలిర్ అని దుస్రుర్ పాపిర్ సంగ5:30 దుస్రుర్ పాపిర్ సంగ: యూదుల్క్‌నుర్ అదికారిర్ బూర్తె లోకుర్ మోసెనంగ్ నియమ్కున్ పియ్సి తాకురొ వూర్కున్ పాపిర్ ఇంజెర్ సమ్జె మాందిర్. అని టెక్స వసులి కియ్వలిర్ రోమ సర్కార్‌తున్ సాటి టెక్స వసులి కియ్వల్ కీనెకె, వూర్కున్ గిర్ పాపిర్ ఇంజెర్ సమ్జె మాందిర్. బారి మీరె మాసి తింతిట్-ఉంటిట్?” ఇంజెర్ యేసునుర్ సిస్యలిర్ పొరొ గొల్గ్‌తెర్.

³¹తె యేసు, “బేమరితె మన్వన్ వయ్దున జురత్ మందంత బతి, జీవత్ చొకొట్ మన్వన్ జురత్ మనొ. ³²అహ్నె నియత్నుర్ ఆందుమ్ ఇంజెర్ సోంచ్ కియ్వలిర్ సాటి నన వాయ్మకి. బతి పాపిర్ ఆందుమ్ ఇంజెర్ కరి కీసి, చుక్ చుకె మాయ్వలిర్ సాటినె దర్తురిత్ పొరొ వాతొన్” ఇంజెర్ వూర్కున్ జవబ్ సీతొర్.

ఉపసున్ బారెతె చర్చ

(మత్తయి 9:14-17; మార్క్ 2:18-22)

³³తె వూర్గటల్ కహితుర్, “యోహన్తుర్ సిస్యలిర్ బస్కెట్ ఉపస్ మంజెర్ పార్తన కీసెర్ మందంతెర్. అహ్నె పరిసయుల్క్‌నుర్ సిస్యలిర్ గిర్ అహ్నె కీసెర్ మంతెర్. బతి నీవుర్ సిస్యలిర్ బస్కెట్ తింజెర్-ఉంజెర్ మందంతెర్. వీర్ బారి ఉపస్ పియుర్?” ఇంజెర్ యేసున్ పూసి కీతెర్. ³⁴అస్కె యేసు, “నొవ్రల్ తన్వుర్ చుటల్-బందున్ తోడొ మనెకె, బోరె ఉపస్ పియుర్. అహ్నె నన గిర్ వీర్ సంగ మనెకె, వీర్ బారి ఉపస్ పియన? ³⁵బతి బస్కెతె వోర్ నొవ్రన్ వూర్గటల్ జుల్మతె వోయ్వల్ గట్క వాంతయొ, అస్కె వూర్ ఉపస్ పియంతెర్” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్.

³⁶పడనంగ్ బోదన్ పూననగ మిస్డి కియ వాయొ ఇంజెర్ తొహ్లె, యేసు నమునత రూప్నె, “బోరె గిర్ ఆయి, పూన కపిడె పడన కపిడున్ అత్క్ వాట్సి కొటొర్. ఉంది మోక అహన్ బోరె వాటనిర్తె, పడన కపిడున్ అద్ సరుసంత అని పడన కపిడగ పూన అత్క్ కూలె గిర్ మాయొ. ³⁷అదె తీర్దె, ఆంగుర్క్‌న పూన కల్ పడన తితితగ5:37 ఆంగుర్క్‌న పూన కల్ పడన తితితగ: ఇజ్రయేల్ దేస్నగ ఆంగుర్క్‌న పూన కల్దున్ రెహ్చి, ఉంది మోక తోల్ద పడన తితితగ వెడితెకె, తాన్గ వడి తయర్ ఆసి, తితితున్ పోకి కీసి, వొహంత. అదెన్ సాటి పూన కల్దున్ పూన తితితగనె వెడిన్దిర్. బారితెకె అద్ తితితున్ పోకి కీతెకె గిర్ వోరొ. బోరె వెడియొర్. ఉంది మోక వెడితెకె ఆంగుర్క్‌న పూన కల్ తితితున్ వొహంత. అద్ కల్ తూరంత అని అద్ తితి గిర్ కరబ్ ఆంత. ³⁸అదెన్ సాటి ఆంగుర్క్‌న పూన కల్దున్ పూన తితితగనె వెడియ లాగర్. అస్కె రండ్ గిర్ కరబ్ ఆయ్వక్‌నె మందంతంగ్. ³⁹ఆంగుర్క్‌న పడన కల్ ఉటొర్ బోరె గిర్ ఆయి, ఆంగుర్క్‌న పూన కల్దున్ కోరొర్. ‘నాకున్ పడనయ్ పహ్జె; అదె చొకొట్ మంత’ ఇంతొర్” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్.

ఆరమ్న దివొసున్ బారెతె చర్చ

(మత్తయి 12:1-8; మార్క్ 2:23-28)

¹ఉంది ఆరమ్న దివొసున్ నేటి యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ పంట మన్వలిక్ వహుక్నల్ వీడ్సెర్ మత్తొర్. అస్కె వూర్ సిస్యలిర్ ఇచుంగ్సి సేంగంగ్ కొయ్సి, తిత్తెర్. ²అద్ సూడ్సి కహితుర్ పరిసయుల్క్ “ఆరమ్న దివొసున్ బారెత హుకుమున్ పియ్సి, కియ్వ అద్ కామున్ మిరట్ బారి కీసెర్ మంతిట్?”6:2 ఆరమ్న దివొసున్: బగవంతల్ వెహ్తపినయ్ యూదుల్క్ ఉంది వార్దున్ రొపొ ఉంది దియ, సబత్ ఇంజి, అద్ నేటి కామ్క్ ఆపుసి ఆరమ్ కీందిర్. వూర్ సేంగంగ్ ఊస్క్‌సి తిన్వడున్ కామ్ ఇంజెర్ యూదుల్క్ సోంచ్ కీందిర్. ఇంజెర్ వూర్కున్ పూసి కీతెర్.

³తె యేసు, “దర్మ-గ్రంత్‌నగ, దావిద్ రాజల్ అని వోనుర్ సోప్తలిర్ కరుసాతెర్. అస్కె వోర్ బతల్ కీతొర్ ఇన్వల్ మిరట్ వాచి కియ్మకి కి బతల్? ⁴వోర్ రాజల్ బగవంతన పార్తన-వింతి కియ్వల్ డేరతగ సొత్తొర్. అని కటొడలిర్ ఆయ్వ, బోరె తిన్లె హక్ సెలె అవ్ నివొద్నంగ్ సారింగ్ తెండ్సి, తన తిత్తొర్ అని తన్వ సంగ మన్వలిర్‌కున్ గిర్ సీతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁵అహన్ వెహ్త పెజె యేసు, “ఆరమ్న దివొసున్ పొరొ స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ మాల్కల్6:5 మాల్కల్: ఇత్తెకె బతల్ కియన అని బతల్ కియ్వ ఇన్వల్ అదికార్ వోన కెయ్దె మందంత. ఆసి మంతొర్” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్.

కెయ్ అర్సి సొత్తొన్ చొకొట్ కియ్వల్

(మత్తయి 12:9-14; మార్క్ 3:1-6)

⁶ఉండె ఉంది ఆరమ్న దివొసున్ నేటి, యేసు సునగోగ్నగ సొంజి, బోద వెహ్చెర్ మత్తొర్. అగ రొపొ తిన కెయ్ అర్సి మన్వల్ వొరొర్ మాయ్నల్ మత్తొర్. ⁷అంటిత్ వోర్ మాయ్నన్ చొకొట్ కీంతొరొ బతలొ ఇంజెర్, సాస్తిరిర్ అని పరిసయుల్క్ యేసున్ నెహ్న సూడ్సెర్ మత్తెర్. చొకొట్ కీనుర్తె, అద్ తప్న కసుర్ యేసున్ పొరొ వాట్కట్ ఇంజెర్ వూర్ పిలన్తె మత్తెర్. ⁸బతి యేసు వూరంగ్ సోంచ్క్ కరి కీసి, వోర్ కెయ్ అర్సి మన్వన్ సంగ, “తేచ్చి వూర్ నడ్డుమ్ నిల” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. తె వోర్ తేచ్చి నిల్తొర్. ⁹అస్కె యేసు, “ఆరమ్న దివొసున్ నేటి చొకొట్ కియ్వల్ నాయమ్ ఇంతిట్ కి సెలెకె వాయుట్ కియ్వల్ నాయమ్ ఇంతిట్? జీవతున్ బచి కియ్వల్ నాయమ్ ఇంతిట్ కి సెలెకె జీవతున్ తెండ్వల్ నాయమ్ ఇంతిట్?” ఇంజెర్ వూర్కున్ పూసి కీతొర్. ¹⁰అని యేసు వూర్ సమ్దిర్‌కె తిరిసి సూడ్సి, “నీవ కెయ్ చహ” ఇంజెర్ కెయ్ అర్సి మన్వన్ సంగ ఇత్తొర్. తె వెహ్త తీర్ వోర్ కీతొర్. అస్కె వోన కెయ్ బర్పుర్ చొకొట్ ఆత. ¹¹బతి వూర్ బెయ్ సోంగ్నె, “వేర్ యేసున్ బతల్ బహన్ కీకట్?” ఇంజెర్ తమ్వ తమ వడ్క్‌తెర్.

బార జన్క్ సిస్యలిర్‌కున్ నేమి కియ్వల్

(మత్తయి 10:1-4; మార్క్ 3:13-19)

¹²అద్ ఆత పెజె, ఉంది దియ యేసు పార్తన కియ్లె మెటత్ పొరొ సొత్తొర్. అంటిత్ రాత్ పూరొ బగవంతన్ పార్తన కీసెరెన్ మత్తొర్. ¹³పోడ్ద్ పెసిత పెజె తన్వుర్ సిస్యలిర్‌కున్ కరుమ్ కేయ్సి, వూర్గటల్ బార జన్కున్ నేమి కీతొర్. అని వూర్కున్, ‘అపొస్‌తుల్క్’ ఇంజెర్ పొరొల్ దొస్తొర్. ¹⁴వూర్ బూర్ ఇత్తెకె సీమొను (వేన్ పేతురు ఇంజెర్ యేసు పొరొల్ దొస్తొర్), వేనొర్ తముర్ ఆంద్రెయల్, యాకొబు, యోహన్, పిలిపు, బర్తలొమయి, ¹⁵మత్తయి,6:15 మత్తయి: వేన్ లేవి ఇంజెర్ గిర్ కేయంతెర్. తోమల్, ఆల్పయినొర్ మరి యాకొబు, జెలొతె6:15 జెలొతె: యూదుల్క్ అద్ గట్కతె రోమ సర్కార్‌ద అదికార్దున్ బూడ్ మత్తెర్. అస్కె అద్ సర్కార్‌దున్ కహితుర్ ఉల్ట తేత్తెర్. వీర్కున్ జెలొతె ఇంజెర్ కేయంతెర్. యేసునొర్ సిస్యల్ ఆయ్వక్ మనెకె వూర్ సంగ మత్తొర్. ఇంజెర్ కేయ్వల్ సీమొను, ¹⁶యాకొబ్నొర్ మరి యూదల్ అని ఆక్రిత్ యేసున్ దోక సియ్వల్ ఇస్కరియోత్ నాట్నొర్ యూదల్.

ఆసిర్‌వాద్ అని దుక్స

(మత్తయి 4:23-25; 5:1-12)

¹⁷అద్ ఆత పెజె యేసు, వూర్ బరొబర్ గుటతల్ రెయ్సి, సపయ్ జాగతగ నిల్సి మత్తొర్. అగ సిస్యలిర గుబ్డ మత్త. వూరె ఆయ్వ, యూదయ యేరియతల్, యెరుసలెమ్ నగుడల్, సమ్దుర్‌త డర్డితగ మన్వలిక్ తూరు అని సీదొన్ నగుక్నల్ వాతుర్ వెలెటిర్ పర్జ అగ మత్తెర్. ¹⁸యేసు వెహ్వల్ బోద కేంజ్లె అని తమ్వంగ్ బేమరినల్ చొకొట్ ఆయ్లె, వూర్ సమ్దిర్ అగ వాతెర్. బూత్క్ లాగ్తుర్ గిర్ బర్పుర్ చొకొట్ ఆతెర్. ¹⁹పర్జ సమ్దిర్ వోన్ ఇటన ఇంజెర్ పర్పెడె మాసెర్ మత్తెర్. బారితెకె యేసునగటల్ సక్తి బహ్రి వాసి, సమ్దిర్‌కున్ చొకొట్ కీందు.

²⁰అస్కె యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్ బాజున్ సూడ్సి,

“గరిబ్ లోకుర్నిట్! మిరట్ ఆసిర్‌వాద్ యేతంతిట్. బగవంతన రాజ్ మీవయ్ ఆంద్.

²¹ఇంకె కరుసాయ్వలిర్‌నిట్! మిరట్ ఆసిర్‌వాద్ యేతంతిట్. మీవ పెటి నిందంత.

ఇంకె ఆడ్వలిర్‌నిట్! ఆసిర్‌వాద్ యేతంతిట్. మిరట్ కవ్సెర్ మంద్కిట్.

²²స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ హిందల్ పర్జ మీకున్ పసంద్ కియ్వక్‌నె, అలది వాట్సి,

మీవ హిజత్ వోసెర్, సాపెన సీనిర్తె మిరట్ ఆసిర్‌వాద్ యేత్వలిర్ ఆంతిట్.

²³అంటిత్ బెయ్ కుసితె యేందట్! బారితెకె మీకున్ స్వర్గ్‌నగ డగుర్ ఇనమ్ పుటంత.

ఇద్ తీర్దె వూర్ మీకున్ తెర్ మునె తొత్తుర్ పర్‌వక్తలిర్‌కున్ దుక్స సీతెర్.

²⁴రేయ్! దనెవంతలిర్నిట్! మీకున్ దుక్స తపొ. మిరట్ ఇదెన్ మునెనె సుక్-బోగ్ యేత్తిట్.

²⁵రేయ్! ఇంకె పెటి నించి మన్వలిర్‌నిట్! మీకున్ దుక్స వాంత. మిరట్ కరుసాంతిట్.

రేయ్! ఇంకె కవ్‌వలిర్నిట్! మీకున్ దుక్స వాంత. అద్ దుక్సతె మిరట్ ఆడంతిట్.

²⁶రేయ్! మీకున్ పర్జ సమ్దిర్ వని కీనెకె, మీకున్ దుక్స తప్వక్ వాంత! వూరుర్ తొత్తుర్ లబడ్ పర్‌వక్తలిర్‌కున్ అదె తీర్దె కీతెర్”

ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

పగ-దార్కున్ పెర్మతె సూడ్వల్

(మత్తయి 5:38-48; 7:12)

²⁷బతి సిస్యలిర్ సంగ యేసు, “నావంగ్ గొస్టిన్ మిరట్ కేంచెర్ మంతిట్. మీకున్ వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, మీ దుస్మన్-దార్కున్ పెర్మతె సూడట్. మిరట్ ఇత్తెకె అర్సి వాయొ వూర్కున్ చొకొట్ కీమ్ట్. ²⁸మీకున్ సాపెన సియ్వలిర్‌కున్ ఆసిర్‌వాద్ సీమ్ట్. మీకున్ దుక్స సియ్వలిర్ సాటి పార్తన కీమ్ట్. ²⁹నీవ ఉంది కొర్వితున్ పాయ్వన్ ఉండె ఉంది కొర్వి గిర్ తొహ. నీవ పొరొడ సేలతున్ ఊంద్వన్, నీవ ఆంగ్డెతున్ ఊంద్లె ఆతెకె గిర్ ఆపుసియ్మ. ³⁰నీకున్ తల్క్‌వల్ హర్ వొరొన్ సీమ్. నీ వస్తు వోతొర్ వోన్, ‘తాన్ మల్సి తర’ ఇంజెర్ ఇన్మ. ³¹మీ సాటి దుస్రుర్ బతల్ కియన ఇంజెర్ ఆస కీంతిటొ, అవెకున్ మిరటె వూర్ దుస్రుర్ సాటి కీమ్ట్.

³²“మీకున్ పెర్మతె సూడ్వలిర్‌కునె మిరట్ పెర్మతె సూడ్తెకె, తాన్గ డగుర్-పాన్ బతల్ మంత? పాపెస్తలిర్ గిర్ తమ్వకున్ పెర్మ కియ్వలిర్‌కున్ పెర్మ కీంతెర్. ³³మీకున్ చొకొట్ కియ్వలిర్‌కున్ మిరట్ చొకొట్ కీకిట్‌తె, తాన్గ డగుర్-పాన్ బతల్ మంత? పాపెస్తలిర్ గిర్ అహ్నె కీంతెర్. ³⁴బాకి మల్సి కండి కీంతెర్ ఇంజి ఆస కీసి సీతెకె, తాన్గ డగుర్-పాన్ బతల్ మంత? పాపెస్తలిర్ గిర్, ‘బాకి సమ్దొ వసులి కియ వచొ’ ఇంజెర్ పాపెస్తలిర్‌కున్ బాకి సీంతెర్.

³⁵“బతి మిరట్ మీ పగ-దార్కున్ పెర్మతె సూడట్. వూర్కున్ చొకొట్ కీమ్ట్. మల్సి మీవ బాకి కండి కీనిర్ ఇంజెర్ ఆస కియ్వక్‌నె, వూర్కున్ బాకి సీమ్ట్. అస్కె మీకున్ డగుర్ ఇనమ్ పుటంత. మిరట్ సర్వ సక్తివంతల్ బగవంతన సంతాన్ ఆంతిట్. బారితెకె బగవంతల్ చొకొట్ కీతతున్ మరుంగ్వలిర్ పొరొ అని కరెబలిర్ పొరొ గిర్ దయ తొహంతొర్. ³⁶అదెన్ సాటి, మీ బాబొ బగవంతల్ దయతె సూడ్తపె, మిరట్ గిర్ సమ్దిర్‌కున్ దయతె సూడట్.

తస్వ అని మాపి కియ్వల్

(మత్తయి 7:1-5)

³⁷“దుస్రుర్‌కున్ తస్వ కియ్మట్. అస్కె మీకున్ బగవంతల్ తస్వ కియొర్. బోన్ పొరొన్ కసుర్ వాట్మట్. అస్కె బగవంతల్ మీ పొరొ కసుర్ వాటొర్. దుస్రుర్‌కున్ మాపి కీమ్ట్. అస్కె బగవంతల్ మీకున్ మాపి కీంతొర్. ³⁸దుస్రుర్‌కున్ సీమ్ట్. బగవంతల్ మీకున్ సీంతొర్. హాలి కీసి, అహ్చి, బగ్ల తూర్నల్ కహ్చి మీవంగ్ వోటినగ వెడియుసంతొర్. మిరట్ బద్ ఇసొబ్నె దుస్రుర్‌కున్ కహ్చి సీంతిటొ, అదె ఇసొబ్నె బగవంతల్ గిర్ మీకున్ సీంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

³⁹అని ఉండె యేసు, “గుడ్డి ఉండె వొరొర్ గుడ్డిన్ సరి తొహ పరనుర్ కి బతల్? తొహ పరొర్. మోక తొహ్తెకె గిర్ ఇవిర్తె డొడొతగ అరంతెర్. ⁴⁰సిస్యల్ తన్వొర్ గురున్ తెర్ డగుర్ ఆయ పరొర్. బతి సిక్సాన్ పూరొ మార్త పెజె గురున్ బరొబర్ ఆంతొర్” ఇంజెర్ ఉండె ఉంది నమున వెహ్తొర్.

^41-42డవరింగ్ కీసెర్, “ఉంది మొద్ నీ కడ్దగ అర్త ఇన్. నిమె అదెన్ తెండ్వక్‌నె చుడుసి తుకు అర్సి మన్వన్ సంగ, ‘నీవ కడ్ద తుకు తెండ సీమ్’ ఇంజి బహన్ వెహంతి?” ఇంజెర్ యేసు పూసి కీతొర్. అని అదెన అర్తమ్ వెహ్చెర్, “నిహ్గ డగుర్ తప్ ఇర్సి, బాజుతొన చుడుర్ తపున్ బారి తొహంతి? నీ రొపొ డగుర్ తప్ ఇర్సి, ‘నీవ చుడుర్ తప్ సుద్రి కియ సీమ్’ ఇంజి తప్ కీతొన్ బహన్ వెహంతి? యే కపెట! మునె నీవ డగుర్ తపున్ సుద్రి కీమ్. అస్కె నీ బాజుతొన చుడుర్ తప్ సుద్రి కియ పరంతి” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

మర అని తాన పండి

(మత్తయి 7:17-20; 12:34-35)

⁴³అని యేసు, “చొకొట్న మరతున్ కరబ్నంగ్ పండింగ్ సాదొంగ్. అహ్నె కరబ్న మరతున్ చొకొట్నంగ్ పండింగ్ సాదొంగ్. ⁴⁴హర్ మర బాతల్ ఇన్వల్ అవెనంగ్ పండిన్ పియ్సి కరె మాంత. చహ్క్‌నంగ్ వేలినగ ఆంగుర్ పండింగ్ అని చహ్క్‌నంగ్ పొదెలనగ అంజురి పండిన్ కొయుర్. ⁴⁵చొకొట్నొర్ మాయ్నల్ తన్వ దిల్తగ మన్వలిక్ చొకొట్నంగె బహ్రి వడ్కంతొర్. అని కరెబల్ తన్వ దిల్తగ మన్వలిక్ కరబ్నంగె బహ్రి వడ్కంతొర్. బారితెకె దిల్తగ నించి మన్వడునె తొడ్డి వడ్కంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

రండ్ తీర్క్‌నంగ్ రొహ్క్ దొహ్వలిర్

(మత్తయి 7:24-27)

⁴⁶అని ఉండె ఉంది జోక, “నన వెహ్త తీర్ కియ్వక్‌నె మిరట్ నాకున్ ‘పర్బు! పర్బు!’ ఇంజెర్ బారి కేయంతిట్? ⁴⁷నహ్గ వాసి నావంగ్ గొస్టింగ్ కేంచి, అవెన్ తీర్ కియ్వల్ బోన్ దాత్ మందంతొరొ మీకున్ వెహంతొన్. ⁴⁸వోర్ మాయ్నల్ కోల్ తాడ్సి, బండత్ పొరొ బునది దొహ్చి, రోన్ దొహ్వన్ దాత్ మందంతొర్. ఊస వాసి అద్ రోతున్ హెల్వంగ్ పాతెకె గిర్, అద్ రోన్ ఉల్టె మాయొ. బారితెకె, బండత్ పొరొ గట్ దొహ్చి మంత. ⁴⁹బతి బోర్తె నన వెహ్త కేంచి, అద్ తీర్ కియొర్ వోర్ మాయ్నల్ బొమిత్ పొరొ బునది సెల్వక్‌నె రోన్ దొహ్వన్ దాత్ మందంతొర్. ఊసతంగ్ హెల్వంగ్ ఆతల్ రోతున్ పానెకె బహన్తె ఉల్టె మాంతయొ, అహ్నె వోర్ గిరె నాసెడమ్ ఆంతొర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

కమండర్త బరొస

(మత్తయి 8:5-13; యోహన్ 4:43-54)

¹ఇద్ తీర్దె యేసు అవ్ సమ్దొన్ బారెతె పర్జతున్ వెహ్చి, కపెర్నహోమ్ ఇన్వల్ చహర్తె సొత్తొర్. ²అగ సిపాయిరొర్ కమండర్ మత్తొర్. వోనొర్ సేవ్కల్ వొరొర్ బేమరితె అర్సి, సానల్ ఆసి మత్తొర్. వోర్ సేవ్కన్ కమండర్ వెలె మాని కీందుర్. ³వోర్ కమండర్ యేసున్ బారెతె కేంచి, యూదుల్క్‌నుర్ కహితుర్ పెదొల్కున్ కేయుసి, “‘నా సేవ్కన్ చొకొట్ కియ్లె వాయన’ ఇంజెర్ వోన్ కోరట్” ఇంజి, వూర్కున్ యేసునగ సారి కీతొర్. ^4-5తె వూర్ యేసునగ వాసి, “పర్బు! వోర్ వెలె చొకొట్నొర్ ఆందుర్. మా పర్జతున్ వెలె పెర్మతె సూడంతొర్. మావ సునగోగున్ గిర్ వోరె దొహుస్తొర్. వోర్ అదికారిన్, నిమె మదత్ కీతెకె చొకొట్ మందంత” ఇంజెర్ జుల్మ కీతెర్.

⁶తె యేసు వూర్ పెజెయ్ సొత్తొర్. తన్వ రోతున్ జరసి లక్ మనెకెన్ కమండర్ తన్వుర్ సోప్తలిర్‌కున్ కేయ్సి, “పర్బు! నిమె తక్‌లిబ్ యేత్మ. నిమె నావ రోన్ వాయ్లె, నన కామి సియొన్. ⁷అహ్నె నన నిహ్గ వాయ్లె గిర్ కామి సియొన్. సిరిప్ నీవ జబన్ సీతెకె ఆయర్. నా సేవ్కల్ చొకొట్ ఆంతొర్. ⁸హుకుమ్ సియ్వల్ ఇత్తెకె నాకున్ టావయె. బారితెకె నన ఉండె వొరొర్ అదికారిన్ బూడ్ మన్వన ఆందున్. నా బూడ్ మన్వలిర్ సిపాయిర్ పొరొ నాకున్ అదికార్ మంత. నన వొరొన్, ‘సొన్’ ఇత్తెకె దాంతొర్. ఉండె వొరొన్, ‘వర్’ ఇత్తెకె వాంతొర్. అని నా సేవ్కన్, ‘ఇద్ కీమ్’ ఇత్తెకె కీంతొర్ ఇంజి వెహట్” ఇంజెర్ సోప్తలిర్‌కున్ యేసునగ రొహ్తొర్.

⁹కమండర్ రొహ్తురంగ్ గొస్టింగ్ కేంచి, యేసు గుల్ ఆతొర్. అని తన్వ పెజెయ్ వాయ్వలిర్ సంగ, “వేన్ అచొర్ బరొస వాలెన్ ఇజ్రయేల్ పర్జతగ గిర్ బోన్గనె సూడ్మకి ఇంజి మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

¹⁰బస్కెతె యేసునగ రొహ్తుర్ మల్సి కమండర్త రోన్ వాతెరొ, అస్కె వూర్కున్ బేమరితె మన్వల్ సేవ్కల్ చొకొట్ ఆసి దిస్తొర్.

సాతొర్ డియొన్ యేసు నేండుస్వల్

¹¹అద్ ఆత పెజె, యేసు నాయిన్ చహర్దె సొన్లె పెసితొర్. వోనుర్ సిస్యలిర్ అని వెలెటిర్ పర్జ గిర్ వోన్ సంగ సొత్తెర్. ¹²అద్ చహర్త పాటకున్ కరుమ్ సొనెకెతె, కహితుర్ కూర్దున్ కాంచి వాసెర్ మత్తెర్. సాతొర్ వోర్ రాండె వెయ్లొనొర్ వొరొరె మరి ఆందుర్. అద్ వెయ్లొన్ సంగ, అద్ చహర్తుర్ వెలెటిర్ లోకుర్ వాసెర్ మత్తెర్. ¹³అద్ వెయ్లొన్ సూడ్సి, పర్బున దిల్తగ బెయ్ కివుల్ లాగ్త. తె వోర్, “బాయి ఆడ్మ!” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹⁴అని సొంజి పాడెతున్ ఇట్తొర్. తె కాంద్ వాయ్లలిర్ ఆగ్తెర్. అస్కె యేసు, “డియొని! నన వెహ్చెర్ మంతొన్, తేద!” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹⁵తె సాతొర్ వోర్ తేచ్చి ఉత్తొర్ అని వడ్క్‌వల్ సురు కీతొర్. వోన అవనగ వోన్ యేసు హవ్లి కీతొర్.

¹⁶అద్ సూడ్సి సమ్దిర్ బెయ్ వెరిసి, “మా నడ్డుమ్ డగుర్ పర్‌వక్తల్ వాతొర్. బగవంతల్ తన్వ పర్జతున్ మదత్ కియ్లె పావె మాతొర్” ఇంజెర్ బగవంతన్ డగుర్-పాన్ సీతెర్. ¹⁷యేసున్ బారెత ఇద్ కబుర్ పూరొ యూదయ యేరియతగ అని ఆజు-బాజుతంగ్ సమ్దొ యేరియనగ గిర్ కప్త.

యోహన్ యేసునగ సేవ్కలిర్‌కున్ రొహ్వల్

(మత్తయి 11:2-19)

¹⁸ఇవ్ జర్గ్‌తంగ్ సమ్దొ గట్నన్ బారెతె, యోహన్తుర్ సిస్యలిర్ వోన్ వెహ్తెర్. ¹⁹తె యోహన్ తన్వుర్ సిస్యలిర్‌గటల్ ఇవిర్కున్ కేయ్సి, “‘వాయ్లె మన్వల్ బచి కియ్వని7:19 బచి కియ్వని: తమ బచె మాయ్లె, బగవంతల్ నేమి కీతొర్ రాజల్ ఆయ్వల్ కిరిస్తున్ సాటి యూదుల్క్ సూడ్సెర్ మత్తెర్. నిమెయ్ ఆంది కి? సెలెకె మమొట్ ఉండె వొరొన్ సాటి సూడ్సెర్ మంద లాగర్?’ ఇంజెర్ వోన్ పూసి కీమ్ట్” ఇంజి పర్బునగ రొహ్తొర్. ²⁰తె వూర్ పర్బునగ వాసి, “‘వాయ్లె మన్వని నిమెయ్ ఆంది కి? సెలెకె, మమొట్ ఉండె వొరొన్ సాటి సూడ్సెర్ మంద లాగర్?’ ఇంజెర్ మీకున్ పూసి కీమ్ట్ ఇంజి బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్ మాకున్ సారి కీతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ²¹అద్ గట్కతెన్ యేసు వెలెటిర్ బేమరినె మన్వలిర్‌కున్, దుకెలలిర్కున్, బూత్క్ సోప్రె మాతుర్కున్ చొకొట్ కీసెర్ మత్తొర్. అని వెలెటిర్ గుడ్డిర్‌కున్ గిర్ నదుర్ సీతొర్. ²²తె యేసు వూర్ కబ్రియలిర్ సంగ, “గుడ్డిర్ సూడ్సెర్ మంతెర్. లేంగ్డలిర్ తాక్సెర్ మంతెర్. పెర్స నొపినుర్ చొకొట్ ఆసెర్ మంతెర్. చెవ్డిర్ కేంజ పర్సెర్ మంతెర్. సాతుర్ నేండ్సెర్ మంతెర్. గరిబ్క్ చొకొట్న కబుర్ కేంచెర్ మంతెర్. ఇహిన్ కడ్క్‌నె సూడ్తన్ అని కెవ్క్‌నె కేంజ్తన్ మిరట్ మల్సి సొంజి, యోహన్తున్ వెహట్. ²³అహ్నె నా బారెతె, అనమిన ఆయొర్ వోర్, ఆసిర్‌వాద్ యేతంతొర్ ఇంజి, వోన్ వెహట్” ఇంజెర్ వూర్కున్ జవబ్ సీతొర్.

²⁴యోహన్ సారి కీతుర్ కబ్రియలిర్ మల్సి సొత్త పెజె, యేసు అగ మన్వల్ మాందితున్ సంగ యోహన్తున్ బారెతె, “బోడి గుటనెకె మిరట్ బాతొన్ సూడన్ సాటి సొత్తిట్? వడిదె హికె-హకె మెలివల్ జాడిత గున్తున్ దాత్నొన్ తె సూడ్లె సొన్మకి. ²⁵ఆతొన్ సూడ్లె ఆయ్వెకె, ఉండె బాతొన్ సూడ్కొమ్ ఇంజెర్ సొత్తిట్? వెలె సోబతంగ్ పాంగుక్ పోండ్తొన్ సాటి కి బతల్? సెలె, సుక్-బోగ్నె పిసెర్ సోబతంగ్ కప్డింగ్ కెర్వలిర్ రాజ్ మహల్క్‌నగ మందంతెర్! ²⁶తె బతతున్ సాటి సొత్తిట్? మిరట్ పర్‌వక్తన్ సూడన్ సాటినె సొత్తిట్ ఇంజెర్ నన ఇంతొన్. వోర్ పర్‌వక్తన్ తెర్ డగుర్ ఆందుర్. ²⁷వేర్ యోహన్తున్ బారెతె గ్రంత్‌నగ, ‘ఇచుల, నావొర్ కబ్రియన్ నీకున్ తెర్ మునె రొహంతొన్. వోర్ నీ సాటి సరి తయర్ కీంతొర్’7:27 మలాకి 3:1 ఇంజెర్ లిహి కీసి మంత. ²⁸కేంజట్! దునియతుర్ సమ్దిర్‌గటల్7:28 దునియతుర్ సమ్దిర్‌గటల్: వెయ్లొక్ మియ్తుర్‌గటల్ ఇంజెర్ గ్రీకు బాసతగ మంత. యోహన్తున్ తెర్ డగుర్ బోరె సెలొర్. బతి తమ్వంగ్ దిల్క్‌నగ బగవంతల్ రాజ్ తాకుస్లె వొప్తుర్‌గటల్ చుడుర్ ఆసి మన్వల్, యోహన్తున్ తెర్ డగుర్ ఆంతొర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

²⁹(వోర్ వెహ్వల్ కేంచి, యోహన్ సీత బాప్తిస్‌మ యేచ్చి మత్త కాడ్కి, వెలెటిర్ పర్జ అని టెక్స వసులి కియ్వలిర్ గిర్ బగవంతల్ నియత్నొర్ ఆందుర్ ఇంజి వొప్తెర్. ³⁰బతి పరిసయుల్క్ అని దర్మ గురుర్ యోహన్త కెయ్దె బాప్తిస్‌మ యేత్వ కాడ్కి, తమ్వ బారెతె మన్వల్ బగవంతన పిలన్తున్ వూర్ వొప్మకి.)

^31-32యేసు ఉండె గిర్, “ఇద్ పిడితుర్కున్ బాతుర్ సంగ నిపుసి బేద్-బావ్ తొహ్క? వూర్ బోన్ దాత్ మంతెర్? ఇత్తెకె బాజర్తె ఉచ్చి,

‘మమొట్ మీ సాటి సులుడి ఉహ్క్‌తొమ్. బతి మిరట్ యేంద్మకి.

మమొట్ సాతొన్ సాటి పాట వార్తొమ్. బతి మిరట్ ఆడ్మకి’

ఇంజెర్ వడ్క్‌వలిర్ చుడుక్ కాండిర్ దాత్ మంతెర్.

³³“బారితెకె బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్ వాసి, కానె తిన్వక్ అని ఆంగుర్ రస ఉన్వక్ మత్త కాడ్కి, ‘వోన్ బూత్ సోప్రె మాత’ ఇంజెర్ మిరట్ ఇంతిట్. ³⁴అని స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ తింజెర్-ఉంజెర్ వాత కాడ్కి, ‘ఇచుల వేర్ పుదెలల్, కల్-పిదెడల్, టెక్స వసులి కియ్వలిరొర్ అని పాపిరొర్ సోప్తల్’ ఇంజెర్ మిరట్ ఇంతిట్. ³⁵బతి బగవంతన బుది-గియన్తున్ పియ్సి తాక్వలిర్ సమ్దిర్, అద్ బుది-గియన్ సతెమ్ ఆంద్ ఇంజి, నిరుపన్ కీంతెర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

పాపెస్తల్ వెయ్లొ యేసునంగ్ కాల్కున్ సెంట్ సోక్వల్

³⁶ఉంది దియ యేసున్ పరిసయుల్క్‌న బాజ్నొర్ వొరొర్ మాయ్నల్ తన్వ రోన్ జేవున్ కియ్లె, కేయ్తొర్. తె యేసు వోన రోన్ సొంజి, జేవున్ కియ్లె ఉద్‌తొర్. ³⁷ఇచుల! అస్కెనె అద్ రోన్ జేవున్ కియ్లె, యేసు వాతొర్ ఇన్వల్ గొస్టితున్, అద్ చహర్తె మన్వల్ ఉంది పాపెస్తల్ వెయ్లొ కరి కీత. అని బండత బుడ్డితె వెలె మహ్గ్‌న సెంట్ పియ్సి వాత. ³⁸అని యేసున్ పెజె ఆడ్సెర్ నిల్త. తాన కాడెల్దె వోనంగ్ కాల్కున్ పుహ్త. తన్వంగ్ కెల్క్‌నె ఉసుమ్సి, మాన్దె కాల్కున్ ముక బుర్సెర్, అవెన్ సెంట్ సోక్త.

³⁹అద్ సూడ్సి జేవి కియ్లె కేయ్తొర్ వోర్ పరిసయుల్క్‌న బాజ్నొర్, ‘ఉంది మోక వేర్ మాయ్నల్ పర్‌వక్తల్ ఆయ్మడ్ ఇత్తెకె, తనకున్ ఇట్త వెయ్లొ బచొర్ అని బాతల్ పాపెస్తల్ ఇన్వల్ కరి కీందుర్’ ఇంజెర్ తన్వ మన్దె సోంచ్ కీతొర్. ⁴⁰అస్కె యేసు, వోన సోంచున్ కరి కీసి, “సీమొను! నీకున్ ఉంది గొస్టి వెహ లాగర్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. తె వోర్, “వెహ గురుజి” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

⁴¹అస్కె యేసు, “వొరొర్ సావ్కరల్ ఇవిర్ మాయ్నలిర్‌కున్ బాకి సీతొర్. తె వూర్గటల్ వొరొర్ సియుంగ్ నుహ్క్ (500) కూరతంగ్ బిలంగ్ అని ఉండె వొరొర్ పనస్ (50) కూరతంగ్ బిలంగ్ బాకి యేచ్చి మత్తెర్. ⁴²వూర్ ఇవిర్గతె అద్ బాకి కండి కియ్లె, బతయ్ సెలె మత్త. తె వోర్ సావ్కరల్ వూర బాకితున్ మాపి కీతొర్. మాపి కీత కాడ్కి, వూర్ ఇవిర్గటల్ వోర్ సావ్కరన్ పొరొ బోర్ వెలె పెర్మ తొహంతొర్ ఇంతి?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁴³తె, “బోర్తె వెలె బాకి మత్తొరొ, వోరె తొహ్మడ్ మందర్ ఇంతొన్” ఇంజెర్ సీమొన్ వెహ్తొర్. అస్కె యేసు, “నిమె బరొబర్ వెహ్తి” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

⁴⁴అని అద్ వెయ్లొనెకె మల్సి సీమొన్తున్ సంగ, “ఇద్ వెయ్లొన్ సూడ్సెర్ మంతియ్? నన నీవ రోన్ వాతొన్. తెర్ బతి నావంగ్ కాల్క్ నొర్లె నిమె యేర్ సియ్మకి. బతి ఇద్ వెయ్లొ తన్వ కాడెల్దె నావంగ్ కాల్కున్ పుహ్త అని తన్వంగ్ కెల్క్‌నె ఉసుమ్త. ⁴⁵నిమె నాకున్ మాన్దె ముక బుర్మకి.7:45 మాన్దె ముక బుర్మకి: యూదుల్క్‌న జాతితుర్ వొరొన్ వొరొర్ మాని కియ్లె, ముక బురంతెర్. బతి ఇద్ వెయ్లొ రొపొ వాతగటల్ మాన్దె నా కాల్కున్ ముక బుర్సెరెన్ మంత. ⁴⁶నిమె నా కెల్కున్ నియ్ సోక్మకి. బతి ఇద్ వెయ్లొ నావంగ్ కాల్కున్ సెంట్ సోక్త. ⁴⁷అదెన్ సాటి నీకున్ వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, ఇద్ వెయ్లొ కీతంగ్ సమ్దొ పాప్కున్ మాపి పుడ్త. బారితెకె ఇద్ తొహ్త పెర్మ డగుర్ ఆంద్. బతి ఇచుంగ్సి పాప్క్ మాపి ఆతొర్ వోర్, ఇచుసి పెర్మయ్ తొహంతొర్” ఇంజెర్ వోన్ వెహ్తొర్.

⁴⁸అని యేసు తాన్ సంగ, “బాయి, నీవంగ్ పాప్క్ మాపి ఆతంగ్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁴⁹బతి వోన్ బరొబర్ జేవున్ ఉచ్చి మన్వలిర్, “పాప్క్ మాపి కియ్వల్ వేర్ బోర్ ఆందుర్?” ఇంజెర్ తమ్వ తమ వడ్క్‌తెర్. ⁵⁰అదెన్ సాటి యేసు అద్ వెయ్లొన్ సంగ, “నీవ బరొసయ్ పాప్న సిక్సతల్ నీకున్ బచి కీత. సాంతితె సొన్!” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

యేసున సేవ కియ్వలిక్ వెయ్లొక్

¹అద్ ఆత బరొబర్ యేసు హర్ ఉంది చహర్తె, హర్ ఉంది నాటె తిరిసెర్ బగవంతన రాజున్ బారెత చొకొట్న కబుర్ పచర్ కీసెర్ మత్తొర్. వోన్ సంగ వోనుర్ బార జన్క్ సిస్యలిర్ మత్తెర్. ^2-3వీర్ బరొబర్ తమ్గ మన్వలిక్ బూత్క్ తెండ్సి పూడ్త పెజె చొకొట్ ఆతంగ్ అని బేమరినల్ చొకొట్ ఆతంగ్ అవ్ వెయ్లొక్ గిర్ మత్తంగ్. అవెనంగ్ పొరొల్క్: మగ్దలేనెత మరియల్ (తాన్గటల్ యేడుంగ్ బూత్కున్ యేసు తెండ్సి పూడ్సి మత్తొర్), కూజన వెయ్లొ యోహన్నల్ (వేర్ కూజల్ హేరొద్ రాజనొర్ కారొబారి ఆసి మత్తొర్) అని సుసన్నల్. ఇవె ఆయ్వ ఉండె వెలె జనిక్ వెయ్లొక్ గిర్ మత్తంగ్. ఇవ్ సమ్దొ వెయ్లొక్ తమ్వ దనమ్నె యేసున్ అని వోనుర్ సిస్యలిర్‌కున్ సేవత కామ్నగ మదత్ కీందుంగ్.

తీర్-తీర్క్‌నంగ్ బొమిన నమున

(మత్తయి 13:1-17; మార్క్ 4:1-12)

⁴ఉంది దియ యేసునగ వెలె చహర్క్‌నల్ బెయ్ వెలె పర్జ వాసి మీరె మాసెర్ మత్తెర్. తె యేసు వూర్కున్ నమునత రూప్నె ఇహిన్ బోద వెహ్తొర్: ⁵“వొరొర్ కేతిదారల్ విజ వీతన్ సాటి వావ్టె సొత్తొర్. వోర్ విజ వీచ్చెర్ మనెకె, ఇచుస విజ సర్దున్ పొరొ అర్త. తె సరియ్ సొన్వలిర్ అద్ విజతున్ జార్తెర్ అని పిటెంగ్ వాసి తిత్తంగ్. ⁶ఉండె కహిత విజ పాట బొమితగ అర్త. బూడ్ వెలె పద్న సెల్వ సొంజి, అద్ విజ పిర్త బతి, కిడ్డ-మొడ్డ వత్త. ⁷ఉండె కహిత విజ చహ్క్‌నంగ్ పొదెలనగ అర్త. అద్ విజతంగ్ మొలొకన్ బరొబర్ చహ్క్‌నంగ్ పొదెలంగ్ గిర్ బెర్స్‌త కాడ్కి, మొలొకన్ అవ్ దాబి కీసి వాడ్తంగ్. ⁸ఉండె కహిత విజ చొకొట్న బొమితగ అర్త. అద్ విజ (పిర్త, బెర్స్‌త, సెన్ ఆత, బరె మాసి దాననె నింత) బెర్సి, బర్పుర్ నూర్ పాల్క్ పంట ఆత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అని “ఇదెన్ అర్తమ్ కియన ఇంద్కిట్‌తె, చొకొట్ కేంచి, తేన్ బారెతె సోంచ్ కీమ్ట్!” ఇంజెర్ జోర్తె వెహ్తొర్.

బగవంతన వచన్ తీర్ బావ్-బక్తితగ బడె మాయ్వల్

(మత్తయి 13:18-23; మార్క్ 4:13-20)

⁹అస్కె సిస్యలిర్, “గురుజి! ఇద్ నమునత అర్తమ్ బతల్ ఆంద్?” ఇంజెర్ యేసున్ పూసి కీతెర్. ¹⁰తె యేసు, “బగవంతల్ తన్వ రాజున్ బారెతె కరి కియ్వల్ గియన్ మీకున్ సీతొర్. బతి గ్రంత్‌నగ లిహి కీత అదెన్ పూరి కియ్లె, దుస్రుర్‌కున్ నమునన రూప్నెనె వెహ్చెర్ మంతొన్. అదెన్ సాటి,

‘వూర్ సూడంతెర్ బతి వూర్కున్ దిసొ, కేంజంతెర్ బతి వూర్కున్ అర్తమ్ ఆయొ’8:10 యెసయ 6:9”

ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ వెహ్తొర్.

¹¹అని “ఇద్ నమునత అర్తమ్ బతల్ ఇత్తెకె: విజ ఇన్వల్ బగవంతన వచన్ ఆంద్. ¹²సర్దున్ పొరొ అర్త విజ బూర్ ఇత్తెకె, వచన్ కేంజ్వలిర్. బతి వూర్ వచన్ కేంచి, బచె మాయ్వల్ సయ్తన్‌తున్ పసంద్ మనొ. అదెన్ సాటి వూరంగ్ దిల్క్‌నల్ అద్ వచన్తున్ తెండ్సి వాటంతొర్. ¹³పాట బొమితగ అర్త విజ బూర్ ఇత్తెకె, వచన్ కేంచి ఆనంద్నె వొపంతెర్. బతి అవ్ వూర మన్దగ ఉద్దొంగ్. అదెన్ సాటి ఇచుసి వకత్ వేరి, వూర్ నమంతెర్. తక్‌లిబ్‌నంగ్ పరిక్సంగ్ వానెకెన్ బక్తితల్ బహ్కె మాంతెర్. ¹⁴చహ్క్‌నంగ్ పొదెలనగ అర్త విజ బూర్ ఇత్తెకె, వచన్ కేంజంతెర్. బతి పిస్వడున్ బారెతంగ్ సోంచ్-విచర్క్, దన్-దవ్లత్ అని సుక్-బోగ్నంగ్ ఆసంగ్ వూర్కున్ ఆపుసంతంగ్. బగవంతన్ ఆనంద్ సియ్వలిక్ కామ్క్ వూర్ కియ పరుర్. ¹⁵చొకొట్న బొమితగ అర్త విజ బూర్ ఇత్తెకె, వచన్ కేంచి, తమ్వ దిల్తగ చొకొటె ఇర్సి, వచన్ తీర్ తాక్వలిర్ ఆందిర్. వూర్ బగవంతన్ ఆనంద్ సియ్వలిక్ కామ్క్ వోర్చి, కీసెర్ మందంతెర్.

గియన్ ఉంది డివెతున్ దాత్న ఆంద్

(మార్క్ 4:21-25)

¹⁶“బోరె ఆయి, డివెతున్ నిరుసి అడ్డెతె ముచంతెరియ్? బోరె ముచుర్. అహ్నె తాన్ బోరె కటుడున్ బూడ్ ఇరంతెరియ్? బోరె ఇరుర్. బతి రొపొ వాయ్వలిర్‌కున్ వేడ్చి సియన ఇంజెర్, తాన్ దీసొడతగన్ ఇరంతెర్. ¹⁷అద్ వేడ్చితె మకుసి ఇర్తంగ్ అవ్ అని ముచ్చి ఇర్తంగ్ అవ్ సమ్దొ గిర్ తాత్కర్ దిసంతంగ్. ¹⁸అదెన్ సాటి మిరట్ కేంజ్వడున్ బారెతె దిహన్తె మంట్. బోర్తె నావ బోదతున్ దిహన్తె కేంజంతొరొ, వోన్ ఉండె అదిక్ అర్తమ్ ఆనల్ బగవంతల్ గియన్ సీంతొర్. అని బోర్తె దిహన్తె కేంజొరొ, వోర్ కేంజ్త అదెన్ గిర్ బగవంతల్ తెండ్సి వాటంతొర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

యేసున అవల్ అని తముక్

(మత్తయి 12:46-50; మార్క్ 3:31-35)

¹⁹అద్ గట్కతె యేసున్ సూడ్లె, వోన అవల్ అని తముక్ వాతెర్. యేసున్ సిర్ముట్ బెయ్ మాంది మీరె మాసి మత్త కాడ్కి, వోన్ కరుమ్ వూర్ సొంద పర్మకి. ²⁰తె వొరొర్ మాయ్నల్ వాసి, “నీ అవల్ అని తముక్ నీకున్ సూడ్లె వాసి, బహ్రి నిల్సి మంతెర్” ఇంజెర్ యేసున్ వెహ్తొర్. ²¹బతి యేసు, “బగవంతన వచన్ కేంచి, వచన్ తీర్ తాక్వలిరె నావ అవల్ అని నావుర్ తముక్ ఆందిర్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

యేసు తుపాన్తున్ అని హెల్వన్ సిమ్-సమ్ కియ్వల్

(మత్తయి 8:23-27; మార్క్ 4:35-41)

²²ఉంది దియ యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ రూకతగ ఉచ్చి, “ఇద్ సమ్దుర్‌త హంద డర్డితె దాకట్ దెట్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. తె వూర్ రూకతె పెసితెర్. ²³అహన్ వూర్ సొంజెర్ మనెకె, యేసు నరుమ్సెర్ మత్తొర్. అద్ వకత్నె సమ్దుర్‌తగ బెయ్ డగుర్ తుపాన్ తేత్త. అవ్ హెల్వనె రూకతగ యేర్ నించెర్ సొత్త కాడ్కి, గండమ్నగ కోండె మాతెర్. ²⁴అదెన్ సాటి సిస్యలిర్ యేసునగ సొంజి, “పర్బు! పర్బు! మరట్ ముడ్గంతట్!” ఇంజెర్ వోన్ జోప్నల్ తెహ్తెర్. వోర్ తేచ్చి తుపాన్తున్ అని అవ్ హెల్వన్ దమ్కి సీతొర్. తె అవ్ యెంటనె సిమ్-సమ్ దబె మాతంగ్. ²⁵అస్కె వూర్కున్, “మీ బరొస బగ సొత్త?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ఇద్ సమ్దొ సూడ్సి వూర్ బెయ్ వెరితెర్ అని గుల్ ఆసి, “వేర్ అసల్ బోర్ ఆందుర్? తుపాన్ అని హెల్వన్ దమ్కి సీనెకెన్, వేర్ దమ్కి సీతపినయ్ తాక్సెర్ మంతంగ్” ఇంజెర్ తమ్వ తమ వడ్క్‌తెర్.

యేసు వొరొన్గటల్ బూత్కున్ తెండ్సి పూడ్వల్

(మత్తయి 8:28-34; మార్క్ 5:1-20)

²⁶అని రూక తాకుసెర్ గలిలయ సమ్దుర్‌తున్ హంద డర్డితె మన్వల్ గెరసేన్ యేరియతగ యెవ్తెర్. ^27-29అని యేసు రూకతల్ రెయ్నెకె, బూత్క్ సోప్రె మాసి మన్వల్ అద్ చహర్తొర్ వొరొర్ మాయ్నల్ అడ్డమ్ వాతొర్. వోర్ వెలె కాలమ్నల్ కుడెకెయ్ మంజెర్, తన్వ రోన్ మన్వక్‌నె సిరిప్ వీచ్క్‌నగన్ మందుర్. అద్ బూత్ వెలె జోకంగ్ వోన్గ సోప్రె మాసెర్ మందు. అగటుర్ వోన్ సకలినె దొహ్చి, కేప్తెకె గిర్ అవెన్ నముసి, బోరె మనుర్ అవ్ మెటనెకె వోందు. వోర్ మాయ్నల్ యేసున్ సూడ్త బరొబర్ వోనంగ్ కాల్క్ కర్సి, “యేసు! సక్తివంతల్ బగవంతనొర్ మరిని! నా జోలిత్ బారి వాంతి? నాకున్ దుక్స సియ్మ ఇంజి, నీకున్ జుల్మ కీసెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ జోర్తె కిలితొర్. బారితెకె యేసు అద్ బూతున్ వోన్గటల్ బహ్రి వర ఇంజెర్ ఆగె సీసి మత్తొర్. ³⁰అస్కె యేసు, “నీవ బత పొరొల్?” ఇంజెర్ వోన్ పూసి కీతొర్. తె వోర్ మాయ్నల్, “మంద” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. బారితెకె వోన్గ బెయ్ వెలె బూత్క్ సోప్రె మాసి మత్తంగ్. ³¹అవ్ బూత్క్, ‘మాకున్ అంత్-లాగొ అద్ కోల్ డొడొతగ రొహ్మ’ ఇంజెర్ యేసున్ బెయ్ జుల్మ కీతంగ్.

³²అద్ గట్కతె అగ గుటత్ పొరొ పదిన మంద మేయ్సెర్ మత్త. అవెనగ సోప్రె మాయ్లె మాకున్ ఆగె సీమ్ ఇంజెర్ యేసున్ కోర్తంగ్. తె వోర్ వొప్తొర్. ³³అస్కె అవ్ బూత్క్ వోర్ మాయ్ననగటల్ పెసిసి, పదినగ సోప్రె మాతంగ్. అస్కె యెంటనె అవ్ పదింగ్ గుటత్ పొరొడల్ సడ్కల్ విచ్చెర్ సొంజి, సమ్దుర్‌తగ ముడుంగ్సి, సాతంగ్.

³⁴అద్ సూడ్సి పదింగ్ మెహ్వలిర్ పరర్ ఆసి, తమ్వ చహర్తె అని ఆజు-బాజుతంగ్ నహ్క్‌నగ సొంజి అద్ కబుర్ కపుస్తెర్. ³⁵తె పర్జ అగ బతల్ జర్గ్‌తయ్ సూడన ఇంజెర్ సొత్తెర్. అస్కె వేరి బూత్క్ సోప్రె మాసి మంజి, చొకొట్ ఆతొర్ వోర్ పాంగుక్ కెర్సి, యేసునంగ్ కాల్కున్ కరుమ్ సాదరన్ మాయ్నన్ దాత్ సాంత్నె ఉచ్చి మత్తొర్. అద్ సూడ్సి, వూర్కున్ బెయ్ వెరె పియ్త. ³⁶ఇద్ జర్గ్‌నెకె సూడ్తుర్ వూర్, బూత్క్ సోప్రె మాసి మన్వల్ బహన్ చొకొట్ ఆతొర్ ఇన్వల్ అగ సూడ్లె వాతుర్కున్ వెహ్తెర్. ³⁷అద్ కేంచి గెరసేన్ యేరియతుర్ సమ్దిర్‌కున్ బెయ్ వెరె పియ్త. తె తమ్వ యేరియతున్ సుటి కీసి సొడియన ఇంజెర్ యేసున్ కోర్తెర్. అస్కె యేసు రూకతె సొందన్ సాటి ఉత్తొర్. ^38-39అస్కెనె, “నీ సంగ వాయ సీమ్” ఇంజెర్ బూత్క్ సోప్రె మాసి మంజి, చొకొట్ ఆతొర్ వోర్ పూసి కీతొర్. బతి యేసు, “సెలె-సెలె, నిమె రోన్ సొంజి, బగవంతల్ కీత కామున్ బారెతె వెహ” ఇంజెర్ సారి కీతొర్. తె యేసు, తనకున్ బతల్ బహన్ కీతొర్ ఇన్వడున్ వోర్ మాయ్నల్ నాటె సొంజి, సమ్దిర్‌కున్ వెహ్తొర్.

ఉంది వెయ్లొ చొకొట్ ఆయ్వల్

(మత్తయి 9:18-26; మార్క్ 5:21-43)

⁴⁰అద్ ఆత పెజె యేసు అని వోనుర్ సిస్యలిర్ మల్సి హంద డర్డితె యెవ్తెర్. అగ వెలెటిర్ మాంది మత్తెర్. అదెన్ సాటి వూర్ యేసున్ ఆనంద్నె కరుమ్ కీతెర్.

^41-42అస్కెన్ సునగోగ్నొర్ డగుర్ అదికారి యాయిరు ఇన్వల్ యేసునగ వాతొర్. యేసునంగ్ కాల్క్ కర్సి, “నాకున్ ఉందియ్ మియడ్ మంత. తాన్ లగ్-బగ్ బార సాల్క్ మందంతంగ్. అద్ ఇంకె బేమరితె సానల్ ఆసి మంత. నిమ్ నావ రోన్ వాయన” ఇంజెర్ యేసున్ జుల్మ కీతొర్.

తె యేసు సొంజెర్ మనెకె, మాంది వొర్తొ-పొర్తొ ఆందిర్. ⁴³అద్ మాందితున్ రొపొ లంగ్ ఆసి బార (12) సాల్క్‌నల్ మన్వల్ బేమరి వాలె ఉంది వెయ్లొ మత్త. 8:43 తొలెతంగ్ కహితంగ్ గ్రీకు గ్రంత్క్‌నగ ఇద్ గొస్టి సెలె.[అద్ వెయ్లొ పిసగతిత్ రొపొ కమయ్ కీత సమ్దొతున్ అద్ బేమరితల్ చొకొట్ ఆయ్లెన్ కర్చి కీత.] బతి బోరె వయ్దున కెయ్దె చొకొట్ ఆయ పర్మకి. ⁴⁴అద్ వెయ్లొ యేసున్ పెజెటల్ వాసి, వోన పాంగుడ కాటున్ ఇట్త. తె యెంటనె తాన బేమరి హటె మాత. ⁴⁵అస్కె యేసు, “నాకున్ బోర్ ఇట్తిట్?” ఇంజెర్ తన్వ సిర్ముట్ మన్వల్ మాందితున్ పూసి కీతొర్. తె సమ్దిర్, ‘నన ఆయొన్’ ఇత్తెకె, ‘నన ఆయొన్’ ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. పేతురు, “గురుజి! ఇచొర్ వెలె మాంది దురెంగ్-పొదెంగ్ వాసెర్ మంతెర్. తెర్ బతి నిమె ‘నాకున్ బోర్ ఇట్తిట్?’ ఇంజి పూసి కీంతి” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁴⁶బతి యేసు, “నహ్గటల్ సక్తి బహ్రి సొన్వల్ కరి కీతొన్. బోరెయ్ బతి నాకున్ ఇట్తొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁴⁷అస్కె అద్ వెయ్లొన్, తన ఉండె గిర్ మక్సి మందపరొన్ ఇంజెర్ అర్తమ్ ఆత. తె అద్ తర తర ఆసెర్ వాసి, యేసున్ మునె ముర్-టొంగ్రన్ కొట్త. అసల్ తన బారి ఇట్త అని ఇట్త బరొబర్ బహన్ తన్వ బేమరి హటె మాత ఇన్వల్ సమ్దిర్ మునె వెహ్త. ⁴⁸అస్కె యేసు, “బాయి! నీవ బరొసయ్ నీకున్ చొకొట్ కీత. సాంతితె సొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

సాత పేడిన్ యేసు నేండుస్వల్

⁴⁹యేసు అహన్ వెహ్చెర్ మనెకెనె, వోర్ యాయిర్త రోతల్ వొరొర్ వాసి, “గురుజిన్ పరెసన్ కియ్మ సాబ్. నీవ మియడ్ మార్త” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁵⁰తెర్ బతి అద్ గొస్టి కేంచి యేసు, “నిమె వెరిమ! సిరిప్ బరొసతె మన్. అస్కె నీ మియడ్ చొకొట్ ఆంత” ఇంజెర్ యాయిర్తున్ వెహ్తొర్.

⁵¹అని యేసు వోన రోత్ కరుమ్ యెవ్నెకె, తన్వ పెజెయ్ పేతుర్తున్, యాకొబున్, యోహన్తున్ అని అద్ పేడినుర్ అవల్-బాబొన్ తపుసీసి, మాందితల్ బోనె రొపొ వాయ సియ్మకి. ⁵²అద్ గట్కతె యాయిర్త రోతగ మీరె మాతుర్ సమ్దిర్ ఆడ్సెర్-బోబ్లె మాసెర్ మత్తెర్. అద్ సూడ్సి యేసు, “ఆడ్మట్! అద్ పేడి సాయ్మకి బతి సిరిప్ నరుమ్సెర్ మంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.⁵³అద్ పేడి సాత ఇంజెర్ వూర్ సమ్దిర్‌కున్ టావయె. అదెన్ సాటి వూర్ కవ్సెర్ యేసున్ చేడి కీతెర్. ⁵⁴బతి యేసు, 8:54 అద్ కమ్రతల్ వూర్ సమ్దిర్‌కున్ బహ్రి సారి కీసి: తొలెతంగ్ కహితంగ్ గ్రీకు గ్రంత్క్‌నగ ఇద్ గొస్టి సెలె.[అద్ కమ్రతల్ వూర్ సమ్దిర్‌కున్ బహ్రి సారి కీసి] అద్ పేడిన కెయ్దున్ పియ్సి, “బుచ తేద!” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁵⁵అస్కె తాన ఆత్మ తాన్గ మల్సి వాత. తె యెంటనె అద్ పేడి తేచ్చి ఉత్త. అస్కె యేసు, “తాన్ తిన్లె బతయ్ సీమ్ట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁵⁶అద్ సూడ్సి, పేడినుర్ అవల్-బాబొ బెయ్ నిప్నె ఆతెర్. బతి యేసు, “ఇద్ గట్నతున్ బారెతె బోనె వెహ్మట్” ఇంజెర్ వూర్కున్ ఆగె సీతొర్.

యేసు తన్వ కామున్ సాటి బార జన్క్ సిస్యలిర్‌కున్ రొహ్వల్

(మత్తయి 10:5-15; మార్క్ 6:7-13)

¹ఉంది దియ యేసు తన్వుర్ బార (12) జన్క్ సిస్యలిర్‌కున్ కేయ్సి, సమ్దొ తీర్క్‌నంగ్ బూత్కున్ తెండ్సి పూడ్లె అని హరియేక్ బేమరిన్ చొకొట్ కియ్లె సక్తి అని అదికార్ సీతొర్. ²అని వూర్కున్ సారి కీసెర్, “బగవంతన రాజున్ బారెతె వెహట్ అని బేమరినె మన్వలిర్‌కున్ చొకొట్ కీమ్ట్. ³మీవ యాత్రతున్ సాటి, బెడ్డెయ్ ఆయి, తెయ్లయ్ ఆయి, చందియ్ ఆయి, కొతంగ్ ఆయి, ఉండె ఉంది ఆంగ్డెయ్ ఆయి వోయ్మట్. ⁴ఉంది నాటె సొత్త పెజె, అద్ నాట్నల్ పెసినల్ వేరి, మీకున్ కరుమ్ కీతుర రోనె మంట్. ⁵బదె ఉంది నాటె సొత్త పెజె, బోరె మీకున్ కరుమ్ కియ్వెకె దానిర్తె, వూర్ అహన్ కీతత నిసనిత్ సాటి, అద్ నాట్నల్ పెసినెకె, మీవంగ్ కాల్కున్ తుండ్త దుబ జడి కీసి9:5 మీవంగ్ కాల్కున్ తుండ్త దుబ జడి కీసి వరట్: యూదుల్క్ బూరె యూదుల్క్ ఆయుర్ వూరంగ్ జాగనగ సొత్తెకె, వూరంగ్ జాగన్ వీడ్సి సొనెకె తమ్వంగ్ కాల్కున్ అని పాంగుకున్ తుండ్త దుబ జడి కీందిర్. బారితెకె దుస్రుర్ అని వూర జాగ గిర్ అస్ట్ బస్ట్ ఆత ఇంజెర్ సమ్జె మాందిర్. బూర్తె యూదుల్క్ బగవంతన కబుడున్ వొపురొ, వూర్కున్ యేసు గిర్ తన్వుర్ సిస్యలిర్ అహ్నె కియన ఇంజెర్ వెహ్చెర్ మంతొర్. బారితెకె బగవంతల్ తమ్వంగ్ పాప్కున్ చుక్ చుకె మాయుర్ వూర్కున్ అస్ట్ బస్ట్ ఆతెర్ ఇంజెర్ సమ్జె మాంతొర్ అని సిక్స కీంతొర్. వరట్” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ యేసు వెహ్తొర్. ⁶అస్కె వూర్ అగటల్ పెసిసి, నార్-నాటె తిరిసెర్, బగవంతన్ బారెత చొకొట్న కబుర్ పచర్ కీసెర్, బేమరినె మన్వలిర్‌కున్ చొకొట్ కీతెర్.

హేరొద్ అంతిపస్ పరెసన్ ఆయ్వల్

(మత్తయి 14:1-12; మార్క్ 6:14-29)

⁷అద్ గట్కతె, అవ్ సమ్దొ కామ్కున్ బారెతె గలిలయ యేరియతొర్ రాజల్ హేరొద్ అంతిపస్9:7 హేరొద్ అంతిపస్: వేర్, హేరొద్ మహ రాజనొర్ మరి ఆందుర్. వోర్ మహ రాజల్ యేసున జల్మ ఆనెకె రాజ్ తాకుసెర్ మత్తొర్. కేంచి, పరెసన్ ఆతొర్. బారితెకె, ‘బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్ సాసి-నేండ్తొర్’ ఇంజెర్ కహితుర్ ఇత్తెర్. ⁸ఉండె కహితుర్, ‘యేలియ పర్‌వక్తల్ దిస్తొర్’ ఇత్తెర్ అని ఉండె కహితుర్, ‘తొత్తుర్ పర్‌వక్తలిర్‌గటల్ వొరొర్ నేండ్సి వాతొర్’ ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ⁹బతి హేరొద్ మాత్రమ్, “నన సిపాయిర కెయ్దె యోహన్త తల నట్కుసీతొన్. బతి ఉండె గిర్ వోన్ బారెతె, ఇవ్ గొస్టింగ్ కేంజ వాసెరెన్ మంతంగ్. వోర్ బోర్ మందర్ బెహె?” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. అని వోన్ బేటె మాయన ఇంజెర్ కోసిద్ కీతొర్.

సియుంగ్ హజర్క్ మాందితున్ యేసు జేవున్ సియ్వల్

(మత్తయి 14:13-21; మార్క్ 6:30-44; యోహన్ 6:1-14)

¹⁰అపొస్‌తుల్క్ యేసునగ మల్సి వాసి, తమ కీతంగ్ సమ్దొ కామ్కున్ బారెతె వెహ్తెర్. అస్కె యేసు, వూర్కున్ తన్వ సంగ బెత్సయిద ఇన్వల్ చహర్తున్ కరుమ్న బోరె మనుర్ అద్ జాగతగ వోతొర్. ¹¹బతి అదెన్ బారెతె, గెండెంగ్ గెండెంగ్ మాంది కరి కీసి, వోన్ పెజెయ్ అగ గిర్ సొత్తెర్. తె వూర్కున్ కరుమ్ కీసి, బగవంతన రాజున్ బారెతె వెహ్తొర్. అని బేమరితె మన్వలిర్‌కున్ చొకొట్ కీతొర్.¹²పోడ్ద్ సొంజెర్ మనెకె, బార జన్క్ సిస్యలిర్ యేసునగ వాసి, “మరట్ ఇంకె బోరె మనుర్ అద్ జాగతగ మంతట్. అదెన్ సాటి వీర్ మాందితున్ ఆజు-బాజుతంగ్ నహ్క్‌నగ అని గూడనగ సారి కీమ్. అస్కె వూర్ తమ్వ చందిత అని మన్వడ సవ్లత్ సూడంతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ^13-14బతి యేసు వూర్ సంగ, “మిరటె వూర చందిత ఇంతజమ్ కీమ్ట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అగ లగ్-బగ్ సియుంగ్ హజర్క్ (5,000) మాయ్నలిర్9:13-14 మాయ్నలిర్: అద్ మాందితగ మాయ్నలిర్, వెయ్లొక్ అని వూరెర్ మరి-మియడ్ సమ్దిర్ మత్తెర్. బతి యూదుల్క్‌న రివజ్నగ సిరిప్ మాయ్నలిర్‌కునె లెక కీంతెర్. మత్తెర్. తె వూర్ సిస్యలిర్, “మహ్గ సిరిప్ సియుంగ్ సారింగ్, రండ్ మీన్కె మంతంగ్. మమొట్ వీర్ సమ్దిర్ సాటి, చంది యేచ్చి, తరన ఇంతి కి బతల్?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. అస్కె యేసు సిస్యలిర్ సంగ, “ఉంది ఉంది గురుప్నగ పనస్ (50) జన్కున్ ఉపుసట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁵అహన్ వెహ్త తీర్ పర్జతున్ ఉపుస్తెర్. ¹⁶ఉపుస్త పెజె యేసు, అవ్ సియుంగ్ సారింగ్ అని రండ్ మీన్క్ పియ్సి, పొరొ హాబడెకె సూడ్సెర్ బగవంతన్ దనెవాద్ వెహ్తొర్. అని అవెన్ టుక్డెంగ్ కీసి, “పర్జతున్ వహ్డి కీమ్ట్” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌గ సీతొర్. ¹⁷సమ్దిర్ గిరె పెటిమెన్ తిత పెజె, మెయ్తంగ్ టుక్డెంగ్ మీరి కీతెర్. తె అవ్ బార డాలంగ్ నింతంగ్.

యేసు అసల్ బోర్ ఇన్వల్ గొస్టితున్ పేతురు వెహ్వల్

(మత్తయి 16:13-19; మార్క్ 8:27-29)

¹⁸ఉంది దియ యేసు అని వోనుర్ సిస్యలిర్ మాందితల్ లక్ సొత్తెర్. అగ యెవ్త పెజె వోనుర్ సిస్యలిర్ వోన్ కరుమ్ మత్తెర్. బతి యేసు వొరొరె పార్తన కీసెర్ మత్తొర్. తె పార్తన కియ్వల్ ఆత పెజె సిస్యలిర్‌కున్, “పర్జ నాకున్ బోర్ ఆందుర్ ఇంజెర్ మంతెర్?” ఇంజి పూసి కీతొర్. ¹⁹తె సిస్యలిర్, “కహితుర్ బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ యోహన్ ఇంజెర్ మంతెర్. కహితుర్ యేలియ పర్‌వక్తల్ ఇంజెర్ మంతెర్. ఉండె కహితుర్ తొత్తుర్ పర్‌వక్తలిర్‌గటల్ వొరొర్ నేండ్సి వాతొర్ ఇంజెర్ మంతెర్” ఇంజి వెహ్తెర్. ²⁰అస్కె యేసు, “మిరట్ నాకున్ బోర్ ఆందుర్ ఇంతిట్?” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ పూసి కీతొర్. తె పేతురు, “బగవంతల్ రొహ్తొర్ వోర్ బచి కియ్వల్ కిరిస్తుని ఆంది” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. ²¹“ఇద్ గొస్టితున్ బోనె వెహ్మట్” ఇంజెర్ వూర్కున్ దమ్కి సీసి, ఆగె సీతొర్. ²²అని వూర్ సంగ, “స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ వెలె దుక్సంగ్ బోగె మాయ లాగర్. పెదొల్క్, డగుక్ కటొడలిర్ అని సాస్తిరిర్ వోన్ వొప్వక్‌నె ఉల్ట తిరియంతెర్. వోన జీవ యేతంతెర్. బతి బగవంతల్ మూంద్ రోజ్క్‌నె వోన్ నేండుసంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

దునియ కమయ్ కీసి జీవ సుటి కియ్వన్ బతల్ పాయ్ద?

(మత్తయి 16:21-28; మార్క్ 8:30–9:1)

²³అని, “నా సంగ బోర్తె వాక ఇంతొరొ, వోర్ తన్వ తన పటి కియ్వక్‌నె, హర్ రోజ్ తన్వ తక్‌లిబున్ తన బోగె మాసెర్9:23 తన్వ తక్‌లిబున్ తన బోగె మాసెర్: గ్రీకు బాసతె రోజి మొద్ కాంచి, నా పెజెయ్ వర ఇంజెర్ మందంత. రోమ సర్కార్‌తున్ రొపొ బోరె మని తప్ కీతొర్ వోన్ మొద్ కాంజుసి, చహర్ పూరొ తిరుసి, అదె మొద్నగ మోలనె పాసి, వోన జీవ యేత్న్‌దిర్. బోర్తె మొద్ కాంచి తాకంతొర్ సాయ్లె తయర్ మందన. బూరె ఆయి యేసున చర్న పియ్వల్ వోన్ సాటి సాయ్లె గిర్ తయర్ మందన. వాయ లాగర్. ²⁴బోర్తె తన్వ జీవతున్ బచి కీక ఇంతొరొ, వోర్ తన్వ జీవ సుటి కియ లాగర్. బతి బోర్తె నా సాటి తన్వ జీవతున్ సుటి కీంతొరొ, వోర్ అద్ జీవతున్ దకుసంతొర్. ²⁵పరిపంచమ్ సమ్దొతున్ వొరొర్ మాయ్నల్ కమయ్ కీసి గిర్ బగవంతల్ సియ్వల్ అసల్ జిన్గనితున్ సొడుస్తెకె, సెలెకె వోర్ మాయ్నల్ నాసెడమ్ ఆతెకె, వోన్ బతల్ పాయ్ద పుటంత? ²⁶బోరె మని నా బారెతెన్ ఆయి, నావంగ్ గొస్టిన్ బారెతెన్ ఆయి, లజె మానుర్తె, స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ మయ్మత వేడ్చితె తన్వొర్ బాబొన్ సంగ అని పవిత్ర దూతలిర్ సంగ మల్సి వానెకె, వోర్ ఆతొన్ బారెతె గిర్ లజె మాంతొర్. ²⁷బతి ఇగె నిల్సి మన్వలిర్ మిహ్గటల్ కహితుర్ మరన్ ఆయ్వక్ మునె, దర్తురిత్ పొరొ బగవంతల్ రాజ్ తాకుస్వల్ సూడంతిట్.9:27 మార్క్ 9:1 ఇద్ సతెమ్ ఆంద్” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ వెహ్తొర్.

యేసున రూప్ మారివల్

(మత్తయి 17:1-8; మార్క్ 9:2-8)

²⁸ఇవ్ గొస్టింగ్ వెహ్త నేటితల్ తె లగ్-బగ్ ఆట్ రోజ్క్ ఆత పెజె, డంగల్ గుటత్ పొరొ పార్తన కియ్లె యేసు తన్వ సంగ, పేతుర్తున్, యోహన్తున్ అని యాకొబున్ వోతొర్. ²⁹యేసు పార్తన కీసెర్ మనెకె, వోన మొకొమ్న రూప్ మారిత. అని వోనంగ్ పాంగుక్ గిర్ బెయ్ చక్ దవ్రలిక్ ఆసి, జగ జగ మిడ్చెర్ మత్తంగ్.^30-31అస్కెనె ఇవిర్ మాయ్నలిర్ మయ్మతె పావె మాతెర్. వూర్ మోసె అని యేలియ ఇన్వలిర్ తొత్తుర్ పర్‌వక్తలిర్ ఆందిర్. యెరుసలెమ్నగ జర్గ్‌వల్ యేసున మరన్తున్ బారెతె, వోన్ సంగ వడ్క్‌సెర్ మత్తెర్. ³²పేతురు అని వోన్ సంగ మన్వలిర్ బెయ్ జప్నె మత్తెర్. బతి వూర్కున్ చేవ్ వాత అస్కె, యేసున మయ్మత వేడ్చితున్ అని వోన్ సంగ మన్వలిర్ ఇవిర్కున్ సూడ్తెర్. ³³వూర్ ఇవిర్ యేసున్ సుటి కీసి సొంజెర్ మనెకె, అగ బతల్ జర్గ్‌సెర్ మంతయొ కరె మాయ్వక్‌నెనె పేతురు, “గురుజి! మరట్ ఇగెన్ మన్వల్ చొకొట్ దిసంత. నీ సాటి, యేలియన్ అని మోసెన్ సాటి మమొట్ మూంద్ గుడ్సెంగ్ వాటంతొమ్” ఇంజెర్ యేసున్ ఇత్తొర్. ³⁴అహన్ ఇనెకెన్ యేసున్ అని వోన్ సంగ వడ్క్‌వలిర్ ఇవిర్కున్ ఉంది టెప వాసి, కప్త. అద్ సూడ్సి, వూర్ సిస్యలిర్ వెరితెర్. ³⁵అద్ టెపతల్, “వేర్ నన నేమి కీతొర్ వోర్, నావొర్ లాడ్నొర్ మరి ఆందుర్. వేర్ వెహ్వడున్ మిరట్ కేంజట్” ఇన్వలిక్ గొస్టింగ్ కేంజ వాతంగ్. ³⁶అద్ టెపతల్ గొస్టింగ్ వాయ్వల్ ఆగ్త పెజె, సిరిప్ యేసుయ్ దిస్తొర్. వూర్ సిస్యలిర్ అగ సూడ్తంగ్ గట్నన్ బారెతె దబ్ మత్తెర్ అని వెలె రోజ్క్ ఆనల్ వేరి, అవెన్ బారెతె బోనె వెహ్మకి.

బూత్ సోప్రె మాతొర్ కాండిన్ చొకొట్ కియ్వల్

(మత్తయి 17:14-18; మార్క్ 9:14-27)

³⁷దుస్రొ నేటి వూర్ అద్ గుటతల్ బూడ్ రెయ్సి వానెకె, బెయ్ వెలె మాంది యేసున్ మునెత్క్ వాతెర్. ³⁸అస్కెనె, అద్ మాందితల్ వొరొర్ జోర్తె, “గురుజి! నాకున్ వొరొరె మరి మంతొర్. వోన్ పొరొ దయ తొహ. ³⁹ఇచుల! వోన్గ ఉంది బూత్ సోప్రె మాంత. అస్కె వోర్ బెయ్ జోర్తె కిలియంతొర్. వోన తొడ్దల్ పేస్క్ పెసియంతంగ్. వోన మేందొడున్ గజ గజ హాలి కీంత. వోన్ సుటి కియ్వక్‌నె బెయ్ నోముర్ కీసెర్ మంత. ⁴⁰తాన్ తెండ్సి పూడట్ ఇంజెర్ నీవుర్ సిస్యలిర్‌కున్ కోర్తొన్. బతి వూర్ తాన్ తెండ్సి పూడ పర్మకి” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁴¹అస్కె యేసు, “నా పొరొ బరొస సెలుర్ వూర్ మూజొర్క్‌నిట్! నన ఉండె బచెజెల్ మీ సంగ మంజి, మీకున్ సోసి కీక?” ఇంజెర్ వూర్కున్ ఇత్తొర్. అని వోర్ మాయ్నన్, “నీవొర్ మరిన్ నా మునె పియ్సి వర” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్. ⁴²వోర్ కాండి యేసునగ వాసెర్ మనెకె, అద్ బూత్ వోన్ బూడ్ అరుసి, మేందొడున్ గజ గజ హాలి కియుస్త. తె యేసు అద్ బూతున్ దమ్కి సీసి, తెండ్సి పూడ్తొర్. అని వోర్ కాండిన్ చొకొట్ కీసి, వోనొర్ బాబొనగ హవ్లి కీతొర్. ⁴³అద్ మయ్మతగ బగవంతన సక్తితున్ సూడ్సి, సమ్దిర్ బెయ్ గుల్ ఆతెర్.

యేసు తన్వ మరన్తున్ బారెతె వెహ్వల్

(మత్తయి 17:22-23; మార్క్ 9:30-32)

అహన్ వూర్ సిస్యలిర్ గుల్ ఆసెర్ మత్తెర్. ⁴⁴తె యేసు వూర్ సంగ, “నన వెహ్వల్ చొకొట్ దిహన్తె కేంజట్. స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ దుస్రుర కెయ్దె హవ్లి కీంతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁴⁵బతి వూర్ సిస్యలిర్‌కున్ అద్ గొస్టి అర్తమ్ ఆయ్మకి. బారితెకె, అద్ వూర్కున్ అర్తమ్ ఆయ్వక్‌నె మక్డితె మత్త. అద్ గొస్టితున్ బారెతె, యేసున్ పూసి కియ్లె, వూర్కున్ దర్యమ్ గిర్ ఆయ్మకి.

సమ్దిర్‌కున్ డగుర్ బోర్?

(మత్తయి 18:1-5; మార్క్ 9:33-37)

⁴⁶వూర్ సిస్యలిర్, ‘మా బార జన్క్‌నగటల్ బోర్ డగుర్?’ ఇన్వల్ గొస్టితున్ బారెతె జట్-పట్ లాగ్తెర్. ⁴⁷వూరంగ్ దిల్క్‌నగ మన్వల్ అద్ విచర్తున్ కరి కీసి, యేసు వొరొర్ చుడుర్-కాండిన్ కరుమ్ కేయ్సి, తన్వ కరుమ్ నిపుస్తొర్. ⁴⁸అని వూర్ సంగ, “ఈతొర్ చుడుర్-కాండిన్ నా హిందల్ బోరె కరుమ్ కీనుర్తె, నాకున్ గిర్ కరుమ్ కీత లెకతెన్ వాంతొర్. నాకున్ కరుమ్ కియ్వల్ నాకున్ రొహ్తొర్ వోర్ బాబొన్ గిర్, కరుమ్ కీత లెకతెన్ వాంతొర్. మీ సమ్దిర్‌గటల్ బోర్తె చుడుర్-పాన్ కీసి తాకంతొరొ, వోరె సమ్దిర్‌గటల్ డగుర్ ఆందుర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

మీకున్ ఉల్ట ఆయొర్ వోర్ మీవొరె ఆందుర్

(మార్క్ 9:38-40)

⁴⁹అద్ కేంచి యోహన్, “గురుజి! నీవ పొరొల్ ముట్సి, బూత్కున్ తెండ్సి పూడ్సెర్ వొరొర్ దిస్తొర్. బతి వోర్ మావొర్ ఆయొర్ ఇంజి, వోన్ మమొట్ రోకి కీతొమ్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁵⁰అస్కె యేసు, “వోన్ రోకి కియ్మట్! బారితెకె మాకున్ ఉల్ట తాకొర్ వోర్ మా బాజున్ మత్త లెకతెన్ వాంతొర్” ఇంజెర్ యోహన్తున్ వెహ్తొర్.

సమరయత ఉంది నాట్నుర్ యేసున్ నమ్‌మకి

^51-52యేసు స్వర్గ్‌నెకె మల్సి సొన్వల్ వకత్ కరుమ్ యెవ్త. అస్కె వోర్ యెరుసలెమ్ సొన్లె గట్ నిర్నయ్ యేచ్చి, తనకున్ మునె తన్వుర్ కబ్రియలిర్‌కున్ సారి కీతొర్. తె వూర్ యేసున్ లాసి సమ్దొ తయరి కీకట్ ఇంజెర్, సమరయ యేరియత ఉంది నాటె సొత్తెర్. ⁵³బతి అద్ నాట్నుర్ యేసున్ వొప్మకి.9:53 నాట్నుర్ యేసున్ వొప్మకి: బగవంతన్ పార్తన-వింతి కియ్వల్ జాగ యూదుల్క్ యెరుసలెమ్ ఇందిర్ అని సమయరతుర్ గెరాజిమ్ గుటతగన్ కియన ఇందిర్. యేసు అని వోనుర్ సిస్యలిర్ యెరుసలెమ్నగ జర్గ్‌వల్ పస్క సడ్ తుంగ్లె సొంజెర్ మత్త కాడ్కి, వీర్కున్ వూర్ వొప్మకి. బారితెకె యేసు యెరుసలెమ్ సొందన ఇన్వల్ నిర్నయ్‌తె మత్తొర్. ⁵⁴తె యాకొబ్ అని యోహన్ ఇన్వలిర్ సిస్యలిర్ అద్ సూడ్సి, “పర్బు! వీర్కున్ నాసెడమ్ కియ్లె, హాబడల్ తడ్మి వాయుసట్ ఇంతియ్?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ⁵⁵బతి యేసు వూర్ బాజున్ మల్సి, వూర్కున్ రాంగి సీతొర్. ⁵⁶రాంగి సీత పెజె, వూర్ అగటల్ పెసిసి, దుస్రొ నాటె సొన్లె సొత్తెర్.

యేసున బక్తి కీకొమ్ ఇన్వలిర్ మువిర్ జన్క్

(మత్తయి 8:19-22)

⁵⁷అహన్ సొంజెర్ మనెకె, వొరొర్ మాయ్నల్ యేసున్ సంగ, “నిమె బగ దాకి అగ నన గిర్ వాంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁵⁸తె యేసు, “కోయ్లలిక్ మన్లె డోబ్రంగ్ మంతంగ్ అని పిటెన్ మన్లె గూడంగ్ మంతంగ్. బతి స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ మాత్రమ్ నరుమ్లె జాగ గిర్ సెలె” ఇంజెర్ వోన్ వెహ్తొర్. ⁵⁹అని ఉండె వొరొన్ సంగ, “నా పెజెయ్ వర” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. బతి వోర్, “పర్బు! నా బాబొన జీవ సొన్వల్ గట్క కరుమ్ వాసెర్ మంత. తె వోర్ మార్త పెజె మాతి కీసి వాయ్లె, మొదొల్ నాకున్ సొంద సీమ్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁶⁰తె యేసు, “సాతపినయ్ మన్వలిరె తమ్వుర్ సాతుర్కున్ మాతి కియ సీమ్. బతి నిమ్ సొంజి బగవంతన రాజున్ బారెతె పచర్ కీమ్”9:60 బగవంతన బక్తి కియుర్ వూర్ సాతుర లెకతె వాంతెర్. అదెన్ సాటి యేసు వూర్కున్ సాతుర్ ఇంజెర్ ఇంతొర్. ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁶¹ఉండె వొరొర్, “పర్బు! నన నీ పెజెయ్ వాంతొన్. బతి మొదొల్ నా కుటుంబతుర్కున్ వెహ్చి వాయ సీమ్” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁶²తె యేసు వోన్ సంగ, “బోరె ఆయి బొమి ఊడ్నెకె పెజె సూడ్సెర్ మందనుర్తె, ఆతొర్ మాయ్నన కామ్ బతతునె కామి సియొ. అహ్నె బగవంతన రాజ్నగ కామ్ కియ్వల్ తన సుటి కీసి వాతొర్ అదెన్ సూడ్సెర్ మందనుర్తె, ఆతొన కామ్ బగవంతన రాజ్నగ బతతునె కామి సియొ” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

సత్తర్ ఇవిర్ సిస్యలిర్‌కున్ యేసు రొహ్వల్

¹అద్ ఆత పెజె పర్బు, ఉండె దుస్రుర్ సత్తర్ ఇవిర్ (72) సిస్యలిర్‌కున్ నేమి కీతొర్. అని తన సొన్వల్ హర్ నాటె, తనకున్ తెర్ మునె ఇవిర్-ఇవిర్కున్ సారి కీతొర్. ²సారి కియన్ మునె వూర్కున్ ఇహిన్ వెహ్తొర్: “బెయ్ వెలె పంట కొయ్లెన్ వాత.10:2 వెలె పంట కొయ్లెన్ వాత: ఇత్తెకె వెలెటిర్ లోకుర్ బూర్తె బగవంతన చొకొట్న కబుర్ కేంచి, వొప్లె తయర్ మంతెరొ, వూర్ ఆందిర్. బతి కొయ్వలిర్ బూయ్తలిర్ కమి మంతెర్. అదెన్ సాటి పంట కొయుస్వల్ మాల్కన్, ‘పంట కొయ్లె బూయ్తలిర్‌కున్ రొహ’ ఇంజి కోరట్. ³ఇచుల కేంజట్! లాండిగలికున్ నడ్డుమ్ గొరెన్ సారి కీతపినయ్, నన మీకున్ సారి కీసెర్ మంతొన్. మిరట్ సొంట్. ⁴మీ సంగ కొతన చంచియ్ ఆయి, తెయ్లయ్ ఆయి, చెపుల్కె ఆయి వోయ్మట్. సరియ్ సొనెకె బేటె మాతుర్కున్ వడ్కుసియ్మట్. బారితెకె వకత్ మీకున్ యెవ్వొ.

⁵“ఉంది నాటె బోరె మీకున్ కేయనుర్తె, వోన రోన్ నేంగన్ మునె, ‘ఇద్ రోతుర్కున్ సాంతి వాయి’ ఇంజెర్ ఇందన. ⁶అద్ రోతగ బోరె సాంతి కోర్వల్ మత్తెకె, అద్ సాంతి రోతగ నిలంత. బోరె సెల్వెకె, మీ సాంతి మీకునె మల్సి వాంత. ⁷కామ్ కియ్వలిర్‌కున్ బూతి తప్వక్ పుట లాగర్. మిరట్ గిర్ సేవ కీనెకె, మొదొల్ సొత్త అదె రోన్ మంజెర్, వూర్ సీత తింట్-ఉంట్. దుస్రొక్ రొహ్క్‌న సొంజి మన్మట్.

⁸“మిరట్ బద్ నాటె దాకిట్ అద్ నాట్నుర్ మీకున్ కరుమ్ కీనిర్తె, వూర్ బతల్ దొసనిర్ అదెన్ తింట్. ⁹అద్ నాటె బేమరితె మన్వలిర్‌కున్ చొకొట్ కీసి, ‘బగవంతల్ మీవంగ్ దిల్క్‌నగ రాజ్ తాకుస్వల్ వకత్ కరుమ్ వాసి మంత’ ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహట్. ^10-11ఉంది మోక బదె నాట్నుర్ మీకున్ కరుమ్ కియ్వెకె దానిర్తె, అద్ నాట్నంగ్ గలినగ సొంజి, ‘మా గొస్టి మిరట్ వొప్మకి. అదెన నిసని ఆసి మన్లె, మా కాల్కున్ తుండ్త మీ నాట్న దుబతున్ జడి కీసెర్ మంతొమ్. బతి బగవంతల్ మీవంగ్ దిల్క్‌నగ రాజ్ తాకుస్వల్ వకత్ కరుమ్ వాసి, మంత ఇంజి కరి కీమ్ట్’ ఇంజెర్ వెహట్. ¹²తస్వ కియ్వల్ దివొసున్ నేటి అద్ నాటున్ వాయ్వల్ సిక్స, సొదొమ నగుడున్ వాయ్వల్ సిక్సతున్ తెర్10:12 పుట్‌గడ్మి 19:23-29 వెరినల్ మందంత ఇంజెర్ మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్.

బరొస కియుర్ వూర్కున్ దమ్కి సియ్వల్

(మత్తయి 11:20-24)

¹³“రేయ్! కొరజీన్ అని బెత్సయిద చహర్క్‌నుర్‌నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. మీ నడ్డుమ్ కీతంగ్ మయ్మతంగ్ కామ్క్ తూరు అని సీదొన్ చహర్క్‌నె కియ్మడ్ ఇత్తెకె, వూర్ బస్కెయొ తమ్వంగ్ పాప్క్‌నల్ చుక్ చుకె మాసి, వూర్ బుయ్లి పోతెంగ్ గూండి కీందిర్ అని ఉచ్చి తలత్ పొరొ నీర్ వాట్న్‌దిర్.10:13 వూర్ బుయ్లి పోతెంగ్ గూండి కీందిర్ అని ఉచ్చి తలత్ పొరొ నీర్ వాట్న్‌దిర్: తొలె పాప్నల్ చుక్ చుకె మాతతున్ దుస్రుర్‌కున్ తొహ్లె, ఇహిన్ కీందిర్. ¹⁴బతి తస్వ కియన్ నేటి, మీకున్ వాయ్వల్ సిక్సతున్ తెర్ తూరు అని సీదొన్‌తుర్కున్ వాయ్వల్ సిక్స సోసి కీనల్ మందంత. ¹⁵రేయ్! కపెర్నహోమ్ చహర్తుర్‌నిట్! మీకున్ స్వర్గ్‌నగ మాన్ పుటంత ఇంజెర్ సోంచ్ కియ్మట్. బూడ్ సాన లోకమ్నగ అరంతిట్.

¹⁶“నా సిస్యలిర్‌నిట్! మీ గొస్టి కేంజ్వలిర్ నావ గొస్టి కేంజ్తపె. మీకున్ వొప్వెకె నాకున్ వొప్మకి ఇత్తపె. అని నాకున్ రొహ్తొర్ వోర్ బాబొన్ గిర్, వొప్మకి ఇత్తపె” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

¹⁷అద్ ఆత పెజె, వూర్ సత్తర్ ఇవిర్ (72) జన్క్ సిస్యలిర్, నార్-నాటె సొంజి, తమకున్ వెహ్త కామ్ మహ్చి, కుసితె మల్సి వాతెర్. అని, “పర్బు! నీ పొరొల్ వెహ్తెకె, బూత్క్ గిర్ మా గొస్టి కేంచెర్ మంతంగ్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ¹⁸తె యేసు, “హాబడగ మిడ్చ్‌తపినయ్ బెయ్ సప్నె సయ్తన్ బూడ్ అర్వల్ నన సూడ్తొన్. ¹⁹ఇచుల కేంజట్! తరస్క్, మిచొన్ కాల్క్‌నె దివ్స్‌నల్ అని పగ-దారల్ సయ్తన్‌ద సక్తిత్ పొరొ మీకున్ సమ్దొ అదికార్ సీతొన్. బదె మీకున్ నోముర్ కియొ. ²⁰బతి బూత్క్ మీ గొస్టి కేంజంతంగ్ ఇంజెర్ కుసి ఆయ్వడున్ తెర్, మీవంగ్ పొరొల్క్ స్వర్గ్‌నగ లిహి కీసి మంతంగ్ ఇంజెర్ ఆనంద్ యేతట్” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్.

యేసు బాబొన్ పార్తన కియ్వల్

(మత్తయి 11:25-27; 13:16-17)

²¹అని పవిత్ర ఆత్మతగ ఆనంద్ యేచ్చెర్ యేసు, “బాబ! దర్తురిత్ అని హాబడున్ మాల్కని ఆంది. నీకున్ సమ్దొత్ పొరొ అదికార్ మంత. నిమె గియన్ అని తెలివి వాలిర్కున్ ఇవ్ గొస్టింగ్ బహ్రి అరుస్వక్‌నె ఇర్సి, చుడుర్-కాండిర్ దాత్ మన్వలిర్‌కున్ వెహ్చి తొహ్తి. యే బాబ! అహన్ కియ్వలె నీవ ఇచ ఆంద్. అదెన్ సాటినె, నీకున్ పార్తన-వింతి కీసెర్ మంతొన్. ²²నా బాబొ సమ్దొతున్ నా కెయ్దె సీతొర్. బాబొన్ తపుసి మరి ఆయ్వల్ నా బారెతె, బర్పుర్ బోనె టావ సెలె. అహ్నె మరిన ఆయ్వల్ నాకున్ తపుసి, బాబొ బోర్ ఇన్వల్ బోనె టావ సెలె. అని మరి ఆయ్వల్ నన బాబొన్ బారెతె, బోన్తె వెహ్చి-తొహ్లె పసంద్ కీంతొనొ, వూర్కున్ గిర్ బాబొ టావయె” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

²³అహన్ వెహ్చి, యేసు సిస్యలిర్ బాజున్ తిరిసి, “మిరట్ సూడ్సెర్ మంతిట్ ఇవ్ గట్నన్ సూడ్వలిర్‌కున్ బగవంతల్ కరలెన్ ఆసిర్‌వాద్ సీతొర్. ²⁴నన మీకున్ బతల్ వెహంతొన్ ఇత్తెకె, మిరట్ సూడ్వలికున్ సూడన ఇంజెర్ అని కేంజ్వలికున్ కేంజన ఇంజెర్ వెలెటిర్ తొత్తుర్ పర్‌వక్తలిర్ అని రాజలిర్ ఆస కీతెర్. బతి వూర్ ఇవ్ సమ్దొన్ సూడ్మకి అని కేంజ్మకి” ఇంజెర్ తన్వ సంగ సిరిప్ సిస్యలిర్ మనెకె, వూర్కున్ వెహ్తొర్.

బస్కెట్ జీవతె మందన ఇత్తెకె బతల్ కియన?

²⁵ఉంది దియ యేసు బోద కీసెర్ మనెకె, వొరొర్ దర్మ గురు వాసి, “గురుజి! బగవంతన్ సంగ బస్కెట్ జీవతె మందన ఇత్తెకె నన బతల్ కియన?” ఇంజెర్ యేసున్ తప్నగ సాప్డి కియ్లె పూసి కీతొర్. ²⁶తె యేసు, “మోసెన కానున్తగ బతల్ లిహి కీసి మంత? నిమె వాచి కీత పెజె, నీకున్ బతల్ అర్తమ్ ఆత?” ఇంజెర్ ఉల్ట వోన్ పూసి కీతొర్. ²⁷తె వోర్, “‘నీ పర్బు ఆయ్వల్ బగవంతన్ నీవ బర్పుర్ దిల్తె, బర్పుర్ మన్దె, బర్పుర్ సక్తితె, బర్పుర్ బుది-గియన్తె పెర్మ కియన’10:27 రెండవ ఉపదేస్ 6:5 అని ‘నీవ నిమె పెర్మతె సూడ్తపె, నీ ఆజు-బాజుతుర్కున్ పెర్మతె సూడన’10:27 కటొడలిర 19:18 ఇంజి దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీసి మంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁸తె యేసు, “నిమె బరొబర్ వెహ్తి. అవ్ ఆగెన్ పియ్సి తాక. అస్కె నిమె బస్కెట్ జీవతె మందంతి” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁹తె వోర్ దర్మ గురు, తన నాయమ్నె తాక్సెర్ మంతొన్ ఇంజెర్ తొహ్లె, “నా ఆజు-బాజుతుర్ ఇత్తెకె బూర్?” ఇంజి యేసున్ పూసి కీతొర్.

మీకున్ మెచుర్ వూర్కున్ గిర్ పెర్మతె సూడన

³⁰తె యేసు వోన్ జవబ్ సియ్లె ఇహిన్ ఉంది నమున వెహ్తొర్: “వొరొర్ యూదుల్క్‌న జాతితొర్ యెరుసలెమ్నల్ రెయ్సి, యెరికొ చహర్తెకె సొంజెర్ మత్తొర్. అస్కె కలిర్ వోన్ పొరొ ముచ్లి అర్సి, వోనంగ్ పాంగుక్ ఊంతెర్ అని సబుడ్ జహ్చి, డుక్ డుక్ ఆనెకె, సుటి కీసి సొత్తెర్. ³¹అహన్ జర్గ్‌త పెజె వొరొర్ కటొడల్ అద్ సరియ్ వాతొర్. వోన్ సూడ్సి, కటొడల్ హంద బాజున్ ఆసి వీడ్తొర్. ³²అహ్నె లేవిన కాన్‌దాన్తొర్ వొరొర్ వాతొర్. వోర్ గిర్ అర్సి మన్వల్ మాయ్నన్ సూడ్సి, హంద బాజున్ ఆసి వీడ్తొర్. ³³బతి యూదుల్క్ మెచుర్ వూర్ సమరయ యేరియతొర్ వొరొర్ మాయ్నల్ యాత్ర కీసెర్ అగ వాతొర్. అస్కె అగ అర్సి మన్వల్ యూదుల్క్‌న జాతితొర్ మాయ్నన్ సూడ్సి, వోన్ బెయ్ కివుల్ లాగ్త. ³⁴తె వోర్ మాయ్ననగ సొంజి, లాగ్తంగ్ దన్కనగ ‘నియ్ అని ఆంగుర్ రస’10:34 నియ్ అని ఆంగుర్ రస: అద్ గట్కతె నియ్ అని ఆంగుర్ రసతున్ పున్క్‌నగ సోక్వల్ మత్తున్ దాత్ వాడకమ్ కీందిర్. సోక్సి, కట్ దొహ్తొర్. అస్కె వోన్ తహ్చి తన్వ జన్వర్‌తున్ పొరొ మీండుసి, సమ్దిర మాన్-పాన్ కియ్వల్ కిరెయ్త రోతగ వోతొర్. ఇద్ తీర్దె వోన చొకొట్-వాయుట్ సూడ్తొర్. ³⁵ఇమున్ నేటి అద్ రోతొర్ మాల్కన్ రండ్ కూరతంగ్ బిలంగ్10:35 రండ్ కూరతంగ్ బిలంగ్: ఉంది దియత బూతిత్ అచొర్ ఉంది కూరత బిలత విలువ మందంత. ఇవెన్ గ్రీకు బాసతె దేనరంగ్ ఇంతెర్. సీతొర్. అని ‘వేన చొకొట్-వాయుట్ సూడ. ఉండె గిర్ వోన్ సాటి అదిక్ కర్చ లాగర్తె, నన మల్సి వానెకె నీకున్ సీంతొన్’ ఇంజెర్ వెహ్చి, అగటల్ సొత్తొర్. ³⁶కలిర కెయ్దె దన్కంగ్ తింజి, అర్సి మన్వన్ వూర్ మువ్విర్ లోకుర్గటల్ ఆజు-బాజుతొన్ మోడి బోర్ మంతొర్?” ఇంజెర్ యేసు పూసి కీతొర్. ³⁷తె వోర్, “బోన్తె వోర్ మాయ్నన్ పొరొ కివుల్ లాగ్తయొ వోరె” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. తె యేసు, “నిమ్ గిర్ సొంజి, అహ్నె కీమ్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

పర్బున వచన్ కేంజ్వల్ సమ్దిన్ చొకొట్న కామ్

³⁸అని అహన్ యాత్ర కీసెర్ సొనెకె, ఉంది నాటె యెవ్తెర్. అద్ నాటె మార్త ఇన్వల్ వెయ్లొ మత్త. అద్ వెయ్లొ యేసున్ మాన్దె, తన్వ రోన్ కేయ్త. ³⁹అద్ వెయ్లొన్ మరియ ఇన్వల్ సేలడ్ గిర్ మత్త. అద్ మరియల్ పర్బునంగ్ కాల్కున్ కరుమ్ ఉచ్చి, వోర్ వెహ్వల్ బోద కేంచెర్ మత్త.⁴⁰బతి మార్తల్ సర్బరెయ్‌తంగ్ కామ్క్‌నె కటిన్ ఆత కాడ్కి, సిర-వర ఆసెర్, “పర్బు! నాకున్ వొరొన్ కటిన్ ఆసెర్ మంత. నా సేలడ్ సమ్దొ కామ్న వజన్ నా పొరొ వాడ్తతున్ హిందల్ నీకున్ దయ లాగ్సెర్ సెలె కి? నాకున్ మదత్ కీమ్ ఇంజి తాన్ వెహ” ఇంజెర్ యేసున్ ఇత్త. ⁴¹తె పర్బు, “మార్త బాయి! ఆయనచ్చొర్ కామ్న వజన్ తోచ్చి, వటి ఆగయెన్ రంది కీసెర్, పరెసన్ ఆసెర్ మంతి. ⁴²బతి బద్‌తె జురత్ మంతయొ, మరియల్ అద్ చొకొట్నతున్ ఆచ్చి కీసెర్ మంత. మరియనగటల్ అదెన్ తెండవాయొ” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

యేసు పార్తనత్ బారెతె వెహ్వల్

(మత్తయి 6:9-15)

¹ఉంది దియ బగయొ ఉంది జాగ యేసు పార్తన కీసెర్ మత్తొర్. అద్ పార్తన ఆత పెజె వొరొర్ సిస్యల్, “పర్బు! యోహన్ తన్వుర్ సిస్యలిర్‌కున్ పార్తన కరుస్తపినయ్, మాకున్ గిర్ నిమె కరుసీమ్” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ²తె యేసు, “పార్తన కీనెకె మిరట్ ఇహిన్ ఇందన:

‘స్వర్గ్‌నగ11:2 స్వర్గ్‌నగ: తొలెతంగ్ కహితంగ్ గ్రీకు గ్రంత్క్‌నగ ఇద్ గొస్టి సెలె. మన్వల్ మా బాబ! నిమె పవిత్రవంతని ఆత కాడ్కి, నీవ పొరొడున్ డగుర్-పాన్ వాయి.

దర్తురితుర్ లోకుర్ పొరొ నీవ రాజ్ వాయి.

³హర్ దివొస్ మాకున్ పహ్జె మత్త అద్ చందితున్ సీమ్.

⁴మాకున్ ఉల్ట పాప్ కీతుర్కున్ మాపి కీతొమ్. అహ్నె మా పాప్కున్ గిర్ మాపి కీమ్.

మమొట్ పాప్నంగ్ ఆసనగ అర్వక్‌నె కాబాడ’”

ఇంజెర్ కరుస్తొర్.

మీకున్ పహ్జె మత్తన్ సాటి బగవంతన్ తల్కట్

(మత్తయి 7:7-11)

^5-6అని యేసు ఉండె గిర్ వూర్ సంగ, “మీ రొపొ బోనె వొరొర్ సోప్తల్ మత్తొర్ ఇంటు. వోర్ ఉంది దియ నర్క సరియ్ సొనెకె, నీవ రోన్ ఆగ్తొర్ ఇన్. వోన్ తిన్లె నిహ్గ బతయ్ సెల్వెకె నీ రోతున్ బాజుతొర్ సోప్తనగ సొంజి, ‘నా రోన్ తిన్లె బతయ్ సెలె. నాకున్ మూంద్ సారింగ్ సీమ్’ ఇంజెర్ తల్క్‌తి ఇన్. ⁷అస్కె వోర్ రొపొడలె, ‘నాకున్ పరెసన్ కియ్మ! కావడ్ కెహ్చి మంత. నన అని నావుర్ చుడుక్ కాండిర్ మీండ్సి మంతొమ్. నన తేచ్చి నీకున్ బతయ్ సియ పరొన్’ ఇంజి వెహ్తొర్ ఇన్ను. ⁸అస్కె వోర్ నీవొర్ సోప్తల్ ఆత కాడ్కి, వోర్ తేచ్చి సియ పర్వెకె గిర్, నిమె లజె మాయ్వక్‌నె దుమ్ పూసి కియ్వల్ కీనెకె, నీకున్ పహ్జె మత్తంగ్ సమ్దొ తప్వక్ సీంతొర్. ⁹అదెన్ సాటి మిరట్ బగవంతన్ తల్క్‌సెరెన్ మంట్. వోర్ తప్వక్ మీకున్ సీంతొర్. మహ్క్‌సెరెన్ మంట్. మీకున్ తప్వక్ పుటంత. కావడ్ తాపి కీసెరెన్ మంట్. మీకున్ తప్వక్ అద్ ఉగ్డొ ఆంత. ¹⁰బారితెకె తల్క్‌వల్ హర్ వొరొన్ సియ్వల్ జర్గంత. మహ్క్‌వన్ పుటంత. తాపి కియ్వన్ కావడ్ కోలె మాంత. ¹¹మిహ్గటల్ బాబొ ఆసి మన్వల్ బోరె ఆయి, తన్వొర్ మరి మీన్ తల్క్‌తెకె, తాన్ బద్లి తరస్ సీంతొరియ్? ¹²సెలెకె మేంజ్ తల్క్‌తెకె మిచొ సీంతొరియ్? అసలె సియొర్! ¹³మిరట్ కరెబలిర్ ఆతెకె గిర్, బతి మీ మరి-మియడున్ చొకొట్నంగ్ చీజ్క్ సియన ఇన్వల్ మీకున్ టావయె. సోంచ్ కీమ్ట్! స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ చొకొట్నొర్ మీ బాబొతె, తనకున్ తల్క్‌వల్ హర్ వొరొన్ పవిత్ర ఆత్మ తప్వక్ సీంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

యేసు సక్తితొర్ మాల్కల్

(మత్తయి 12:22-30; మార్క్ 3:20-27)

¹⁴ఉంది దియ యేసు వొరొర్ మాయ్ననగటల్ ముక్డి బూతున్ తెండ్సి పూడ్సెర్ మత్తొర్. అద్ పెసిసి సొత్త పెజె, వోర్ మాయ్నల్ వడ్క్‌వల్ మొదొల్ కీతొర్. అద్ సూడ్సి పర్జ బెయ్ గుల్ ఆతెర్. ¹⁵బతి వూర్గటల్ కహితుర్, “బూత్క్‌నొర్ రాజల్ బయల్-జెబుల్త11:15 బయల్-జెబుల్: బూత్క్‌నొర్ రాజల్ సయ్తన్‌త పొరొల్ ఆంద్. సక్తితె అవ్ బూత్కున్ వేర్ తెండ్సి పూడ్సెర్ మంతొర్” ఇంజెర్ వడ్క్‌తెర్. ¹⁶ఉండె కహితుర్ వోన్ పరిక్స కియ్లె, “మాకున్ స్వర్గ్‌నల్ ఉంది మయ్మత కామ్ కీసి తొహ” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ¹⁷తె యేసు వూర మన్ద సోంచ్ కరి కీసి, “బదె మని రాజ్ తన్వ తనయ్ ఉల్ట ఆసి, పాకె మాయర్తె, అద్ నాసెడమ్ ఆంత. బదె ఉంది రోతుర్గ గిర్ బేద్-బావ్ పుడ్తెకె, అద్ రోన్ నాసెడమ్ ఆంత. ^18-19సయ్తన్ తన్వ తన బయ్మన్ ఆతెకె, వోన రాజ్ బహన్ నిల పరర్? నిల పరొ. మిరట్ నాకున్ బయల్-జెబుల్త సక్తితె బూత్కున్ తెండ్సి, పూడ్సెర్ మంతొర్ ఇంతిట్. తె మీ లోకుర్ బోన సక్తితె బూత్కున్ తెండ్సి పూడ్సెర్ మంతెర్? అదెన్ సాటి మిరట్ ఇన్వల్ తప్ ఆంద్ ఇంజెర్, మీవురె నిరుపన్ కీసెర్ మంతెర్. ²⁰బతి మోక నన బగవంతన అదికార్దె ఇవ్ బూత్కున్ తెండ్సి పూడ్సెర్ మంద్కతె, బగవంతన రాజ్ మిహ్గ వాసిన్ మంత ఇంజెర్ కరి కీమ్ట్.

²¹“వొరొర్ సక్తివంతల్ ఆయ్‌తర్క్ పియ్సి తన్వ మహల్తున్ కేప్సెర్ మత్తెకె, వోన జాయ్జతున్ బోరె ఇస్క పాయొర్. ²²బతి వోన్ తెర్ అదిక్ సక్తివంతల్ వాసి, వోన్ సంగ లడెయ్ కీసి మెయంతొర్ అని వోర్ బరొస ఇర్సి మత్తంగ్ ఆయ్తర్‌కున్ సమ్దొన్ ఇస్క పాంతొర్. అని అద్ జాయ్జతున్ లూటి కీసి, దుస్రుర్‌కున్ తూసి సీంతొర్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²³యేసు ఉండె గిర్ ఇహిన్ వెహ్వల్ సురు కీతొర్: “నా బాజున్ మనొర్ వోర్, నాకున్ ఉల్ట తిరివల్ ఆంతొర్. పగ్రె మాసి మన్వలిర్‌కున్ నా సంగ మీరి కియొర్ వోర్, బుజ్డి కియ్వల్ ఆంతొర్.

మొదొడతున్ తెర్ ఆక్రిత హాలత్ వెలె కరబ్ ఆయ్వల్

(మత్తయి 12:43-45)

²⁴“బూత్ వొరొన్గటల్ పెసిసి సొత్త పెజె, యేర్ సెలె అవ్ జాగనగ ఆరమ్ యేత్క ఇంజెర్ అద్ తిరియంత. బతి ఆరమ్ బగనె పుట్వ కాడ్కి, ‘సుటి కీసి వాత అదె రోన్ మల్సి దాక’ ఇంజెర్ ఇంత. ²⁵అని అగ సొంజి సూడ్తెకె, అద్ రోన్ చొకొట్ చక్నె సియ్సి, సమ్దొ సవ్రి కీసి మన్వల్ తాన్ దిసంత. ²⁶అస్కె తనకున్ తెర్ వెలె కరెబలిక్ ఉండె యేడుంగ్ బూత్కున్ తన్వ సంగ పియ్సి వాంత. అవ్ సమ్దొ అద్ రోతగ మన్వల్ సురు కీంతంగ్. ఇదెన్ హిందల్ వోర్ మాయ్నన గతి మొదొడున్ తెర్ ఉండె అదిక్ కరబ్ ఆంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

²⁷అహన్ వెహ్చెర్ మనెకె మాందితల్ ఉంది వెయ్లొ, “నీకున్ జల్మ సీసి, పాల్ ఉహ్త అవన్ బగవంతల్ ఆసిర్‌వాద్ సియిర్” ఇంజెర్ జోర్తె ఇత్త. ²⁸తె యేసు, “హో బతి, బగవంతన వచన్ కేంచి, తాన్ పియ్సి తాక్వలిర్ ఉండె అదిక్ ఆసిర్‌వాద్ యేతంతెర్” ఇంజెర్ తాన్ వెహ్తొర్.

బగవంతల్ తొహ్త నిసని

(మత్తయి 12:38-42; మార్క్ 8:12)

²⁹అగ పర్జత గుబ్డ బడె మాసెరెన్ మత్త. అస్కె యేసు, “ఇద్ పిడితుర్ కరెబలిర్ ఆత కాడ్కి, మయ్మత కామున్ సాటి పూసి కీసెర్ మంతెర్. బతి యోన11:29 యోన: నినెవె నగుడున్ బగవంతల్ నాసెడమ్ కియ్వల్ మత్తొర్. వూర్కున్ కాబాడన ఇంజెర్ యోన పర్‌వక్తన్ నేమి కీతొర్. బతి యోనల్ అగ సొన్వక్‌నె దుస్రొ జాగ సొన్లెన్ పెసితొర్. అస్కె యోనన్ పెర్స మీన్ మింగ్త. మూంద్ రోజ్క్ తాన పెటితగ ఇర్సి, వోన్ డర్డితె కాకుస్నల్ కీతొర్. అని నినెవ నగుడె సొంజి, బగవంతల్ వెహ్త గొస్టి పచర్ కీతొర్. అద్ గొస్టితున్ వొప్సి, వూర్ బచె మాతెర్. యోన 1:1–4:11; మత్తయి 12:40 పర్‌వక్తన గొస్టితున్ తపుసీసి, దుస్రొ బదె నిసని మీకున్ తొహ్వల్ జురత్ సెలె. ³⁰బహన్తె యోన పర్‌వక్తల్ నినెవ నగుడుర్కున్ నిసనిత్ మోడి మత్తొరొ, అహ్నె స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ గిర్ ఇద్ పిడితుర్కున్ నిసనిత్ మోడి మంతొర్.

^31-32“యోనల్ బోద వెహ్నెకెనె నినెవతుర్ తమ్వంగ్ దిల్క్‌నగ చుక్ చుకె మాతెర్. ఇంకె ఇగె నిల్సి మన్వల్ యోనన్ తెర్ డగుర్ వాలె ఆందుర్. తెర్ బతి మిరట్ చుక్ చుకె మాసెర్ సెల్విట్. అదెన్ సాటి తస్వ కియ్వల్ దివొసున్ నేటి, నినెవ నగుడుర్ సమ్దిర్, ఇద్ పిడితుర్ బరొబర్ నిల్సి, వీర్ తప్ కీతెర్ ఇంజెర్ పిరది కీంతెర్. అదె తీర్దె కాల్వడ బాజ్నెకె మన్వల్ దేస్న రాని11:31-32 1వ రాజలిర 10:1-13 సొలొమొన్తంగ్ గియన్ వాలె గొస్టింగ్ కేంజ్లె బెయ్ లంగ్న దేస్నల్ వాత. ఇంకె ఇగె నిల్సి మన్వల్ సొలొమొన్ రాజన్ తెర్11:31-32 సొలొమొన్ రాజన్ తెర్: వోర్ రాజల్ దావిదు రాజనొర్ మరి ఆందుర్. వేన్ మునె అని వేన్ పెజె దర్తురిత్ పొరొ అచొర్ గియన్ వాలె రాజల్ బోరె సెలె మత్తొర్. డగుర్ వాలె ఆందుర్. తెర్ బతి మిరట్ నావంగ్ గొస్టింగ్ కేంచెర్ సెల్విట్. అదెన్ సాటి తస్వ కియ్వల్ దివొసున్ నేటి, అద్ రాని ఇద్ పిడితుర్ బరొబర్ నిల్సి, వీర్ తప్ కీతెర్ ఇంజెర్ పిరది కీంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

మేందొడ కరల్ వేడ్చి

(మత్తయి 5:15; 6:22-23)

³³“బోరె ఆయి డివెతున్ నిరుసి మకుసుర్, సెలెకె అడ్డెతె ముచుర్. బతి రొపొ వాయ్వలిర్‌కున్ అద్ వేడ్చి సియన ఇంజెర్ దీసొడతగన్ ఇరంతెర్. ³⁴నీవ మేందొడున్ వేడ్చి కడ్క్ ఆత కాడ్కి, నీవంగ్ కడ్క్ చొకొట్ మత్తెకెన్, మేందొల్ పూరొ వేడ్చితె బర్పుర్ నించి మందంత. అవ్ కడ్క్ చొకొట్ సెల్వెకె, నీ మేందొల్ పూరొ గిర్ సికటి ఆంత. ³⁵అదెన్ సాటి మీ రొపొ మన్వల్ వేడ్చి సికటి ఆయ్వక్‌నె దిహన్తె సూడట్. ³⁶మీవ మేందొల్ పూరొ వేడ్చితె నించి మత్తెకె, బదె బాగమ్నగ ఇచుర్ గిర్ సికటి సెల్వెకె, అద్ బర్పుర్ ఉగ్వ సీసెర్ మందంత. డివె పొచ్చెర్ మీకున్ వేడ్చి సీతపె, మీవ మేందొల్ పూరొ వేడ్చితె నించి మందంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

దర్మతుర్ అదికారిర తపున్ తొహ్వల్

(మత్తయి 23:1-36; మార్క్ 12:38-40; లూక 20:45-47)

³⁷అహన్ వెహ్చెర్ మనెకెనె, పరిసయుల్క్‌న బాజ్నొర్, “నా రోన్ జేవి కియ్లె వర” ఇంజెర్ యేసున్ కేయ్తొర్. తె యేసు సొంజి జేవి కియ్లె ఉత్తొర్. ³⁸తమ్వుర్ తొత్తురంగ్ నేకిన్ పియ్సి, జేవి కియన్ మునె యేసు కెయ్-కాల్క్ నొర్మకి ఇంజెర్ సూడ్సి, పరిసయుల్క్‌న బాజ్నొర్ గుల్ ఆతొర్. ³⁹అస్కె పర్బు వోన్ సంగ, “మీ పరిసయుల్క్ దెడియన్ అని తాలిన్ బహిడల్ చక్ నొరంతిట్. బతి మీ రొపొ లాల్సల్ అని కరెబలిక్ గున్క్‌నె నించి మందంతిట్. ⁴⁰పిసలిర్నిట్! బహిడతున్ నివ్డి కియ్వలె రొపొడతున్ గిర్ నివ్డి కీతొర్ కి సెలె? హో! నివ్డి కీతొర్. ⁴¹బతి మిహ్గ మన్వలికున్ బర్పుర్ దిల్దె గరిబున్ సీకిట్‌తె, అస్కె బగవంతన నదుడె మిరట్ సుదుడ్ ఆంతిట్. ⁴²రేయ్, పరిసయుల్క్‌నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. బారితెకె మిరట్ పుదిన, సమరె ఆయ్వ, మెయ్తంగ్ సమ్దొ బాజినల్ నూటల్ దహ ఈసంగ్ బగవంతన్ సీసెర్ మంతిట్. బతి నాయమున్ అని బగవంతన పెర్మతున్ సుటి కీసెర్ మంతిట్. అవెన్ కీసెరెన్, ఇవెన్ సుటి కియ్వక్‌నె మందిట్‌తె, చొకొట్ ఆంద్. ⁴³రేయ్, పరిసయుల్క్‌నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. మిరట్ సునగోక్నంగ్ ముకె మాయ్నలిర్ ఉద్వలిక్ జాగనగ ఉదన ఇంజెర్ పసంద్ కీంతిట్ అని బాజర్క్‌నగ సమ్దిర్ మీకున్ దండొస్ దొసన ఇంజెర్ కోరంతిట్. ⁴⁴రేయ్! మీకున్ సిక్స తపొ. రొపొ మన్వడున్ దిస సియొంగ్ అవ్ గోరిన్ దాత్నుర్ మిరట్ ఆందిట్. పర్జతున్ టావ సెల్వ సొంజి, వీచ్కున్ పొరొడల్ తాక్సెర్ మంతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

⁴⁵అస్కె వొరొర్ దర్మ గురు, “గురుజి! ఇహిన్ వెహ్చెర్ మావ గిర్ హిజత్ వోసెర్ మంతి” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁴⁶తె యేసు, “రేయ్, దర్మ గురుర్నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. మిరట్ బెయ్ వెలె నేకి-బదింగ్ తయర్ కీసి, పర్జ తోచ పరుర్ అచొర్ వజన్ వాటంతిట్. అని మిరట్ ఉంది బొటతె గిర్ అద్ వజన్తున్ తోచ్చి వోయ్లె మదత్ కియ్విట్. ⁴⁷రేయ్! మీకున్ సిక్స తపొ! మీ తొత్తుర్ పర్‌వక్తలిర్‌కున్ జక్తెర్. వూరంగ్ గోరిన్ మిరట్ దొహ్పుసెర్ మంతిట్. ⁴⁸కరల్ మిరట్ మీ తొత్తుర్ కీతంగ్ కామ్కున్ గవదార్క్ ఆసి మన్లె, ఇహిన్ కీసెర్ మంతిట్. వూర్ బెహెంకి పర్‌వక్తలిర్‌కున్ జక్తెర్. మిరట్ బెహెంకి వూరంగ్ గోరిన్ దొహ్చెర్ మంతిట్. ⁴⁹అదెన్ సాటిన్ బగవంతల్ తన్వ గియన్తె, ‘నన వూర్గ పర్‌వక్తలిర్‌కున్ అని కబ్రియలిర్‌కున్ సారి కీంతొన్. సారి కీతుర్గటల్ కహితుర్కున్ జకంతెర్ అని ఉండె కహితుర్కున్ దుక్స సీంతెర్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

⁵⁰“ఇద్ తీర్దె ఇద్ దునియత బునది అర్త అస్కెడల్ సమ్దిర్ పర్‌వక్తలిర్ తుహ్త నెతుడున్ పియ్సి, ఇద్ పిడితుర్ జిమ యేత లాగర్. ⁵¹హేబెల్త నెతుడల్11:51 హేబెల్త నెతుడల్: పుట్‌గడ్మి 4:8 మొదొల్ ఆసి, బలి చడి కియ్వల్ బొవ్లత్ అని మందిర్తున్ నడ్డుమ్ తూర్త జకరియన నెతుర్11:51 జకరియన నెతుర్: 2వ జర్గ్‌తంగ్ గట్నన 24:20-22 వేరి, తుహ్తుర్ వూర్ సమ్దిర నెతుడ జిమ ఇద్ పిడితురె యేత లాగర్ ఇంజెర్ వెహ్చెర్ మంతొన్. ⁵²రేయ్, దర్మ గురుర్నిట్! మీకున్ సిక్స తపొ. గియన్ వాలె రోత కుంజి మిహ్గనె ఇర్తిట్. మిరట్ రొపొ నేంగ్మకి అని నేంగ్లె కోసిద్ కియ్వలిర్‌కున్ గిర్ మిరట్ నేంగ సియ్మకి” ఇంజెర్ యేసు వూర్కున్ వెహ్తొర్.

⁵³అహన్ వెహ్తొర్ అగటల్ సాస్తిరిర్, పరిసయుల్క్ యేసున్ ఉల్ట ఆతెర్. అని వోన్ దుక్స సీసెర్, సవల్క్ పూసి కియ్వల్ మొదొల్ కీతెర్. ⁵⁴యేసున్ పొరొ కుట్ర పియ్తెర్. అని ‘వోర్ వెహ్వలిక్ గొస్టినగ తప్ సాప్డి కీసి, పిరది కీకట్’ ఇంజెర్ సూడ్సెర్ మత్తెర్.

పరిసయుల్కున్ దాత్ మన్వ

¹అద్ వకత్నె హజర్క్ కొది మాంది మీరె మాత కాడ్కి, వొరొన్ వొరొర్ వొర్తొ-పొర్తొ దుర్సెర్ మత్తెర్. అస్కె యేసు మొదొల్ తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ, “సొవుస్వల్ చీజ్ బహన్తె పూరొ పిండితున్ సొవుసంతయొ, అహ్నె కపట్నె మన్వలిర్ పరిసయుల్క్, సమ్దిర్‌కున్ పసి కీంతెర్. వూర్ బారెతె దిహన్తె మంట్. ²వూర్ కియ్వలిక్ కామ్క్ అని దిల్క్‌నగ మన్వలిక్ బవె గిర్ బహ్రి అర్వక్‌నె మక్డితె మనొంగ్. బారితెకె ముచ్‌చి ఇర్తంగ్ అవ్ అని మకుసి ఇర్తంగ్ అవ్ సమ్దొ గిర్ తాత్కర్ దిస్నల్ ఉంది వకత్ వాసెర్ మంత. ³అదెన్ సాటి మిరట్ సికటితగ వెహ్త హర్ ఉంది వేడ్చితగ కేంజ వాంత. రొపొడ కమ్రనగ కుసయె వెహ్తంగ్ అవ్ గొస్టింగ్ రొహ్క్‌నంగ్ చత్కున్ పొరొడల్ పచర్ ఆంతంగ్.

మాయ్నలిర్‌కున్ ఆయొ సిరిప్ బగవంతనె వెరియట్

(మత్తయి 10:28-31)

⁴“నా సోప్తలిర్‌నిట్! మీకున్ వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, మేందొడున్ జక్వలిర్‌కున్ మిరట్ వెరిమట్. సాత పెజె, వూర్ బతయ్ కియ పరుర్. ⁵బతి సాత పెజె గిర్, మీకున్ పాతడ్తగ వాట్వల్ అదికార్ వాలె బగవంతన్ వెరియట్. సిరిప్ వోనె వెరియన ఇంజెర్ మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్.

⁶“సియుంగ్ కొట్క పిటెన్ రండ్ కొతన్ యేతురియ్? తప్వక్ యేతంతెర్! బతి అవెనల్ ఉందితున్ గిర్ బగవంతల్ మర్న్‌గొర్. ⁷బెయ్ వెలె కొట్క పిటెన్ తెర్ మిరట్ అదిక్ విలువతుర్ ఆందిట్. మీవ తలతగ మన్వలిక్ సమ్దొ కెల్క్ గిర్ కహ్చి మంతంగ్. అదెన్ సాటి వెరివక్నె మంట్.

నహ్గ ఇర్త బరొసతున్ బారెతె లజె మాయ్మట్

(మత్తయి 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

⁸“నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, పర్జత్ మునె నా బారెతె వొప్వన్, స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ గిర్ వోర్ టావ ఇంజెర్ బగవంతనుర్ దూతలిర్ మునె వొపంతొర్. ⁹బతి పర్జత్ మునె, నా బారెతె వొపొర్ వోన్, నన గిర్ బగవంతనుర్ దూతలిర్ మునె, వోన్ వొపొన్ ఇంజి వెహ్చెర్ మంతొన్. ¹⁰స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ బోరె ఉల్ట వడ్కనుర్‌తె, వోన్ మాపి పుటంత. బతి పవిత్ర ఆత్మతున్ బోరె రెహ్చి వడ్కనుర్‌తె వోన్ అసలె మాపి పుటొ. ^11-12మాయ్నలిర్ మీకున్ పియ్సి సునగోక్నగ, అదికారిర్గ తస్వ కియ్లె వోనెకె, బహన్ వడ్కన అని బతల్ వడ్కన ఇన్వడున్ బారెతె పరెసన్ ఆయ్మట్. బారితెకె మిరట్ బతల్ వడ్కన ఇన్వల్ పవిత్ర ఆత్మ అదె గట్కతె మీకున్ కరుసీంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

చిక్టల్ మాయ్నన నమున

¹³అద్ మాందితల్ వొరొర్, “గురుజి! బాబొ కమయ్ కీత జాయ్జతున్ తూస ఇంజి మా దాదన్ వెహ” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹⁴అస్కె యేసు, “దాద! మీవ తస్వ కియ్లె సెలెకె, మీ నడ్డుమ్న గొస్టి తివుస్లె నాకున్ బోర్ నేమి కీతొర్?” ఇంజెర్ వోన్ పూసి కీతొర్. ¹⁵అని యేసు మాందిత్ సంగ, “కేంజట్! నరిమన్కన పిస్వల్ వెలె దన్-దవ్లతున్ పొరొ ఆదర్ ఆసి సెలె. లాల్సలిర్ ఆయ్వక్‌నె దిహన్తె మంట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

పిసల్ దనెవంతన నమున

¹⁶అని వూర్కున్ ఉండె ఉంది నమున ఇహిన్ వెహ్వల్ సురు కీతొర్: “వొరొర్ దనెవంతల్ మత్తొర్. వోన వావ్టె వెలె పంట పండ్త. ^17-18అస్కె వోర్ ఇద్ పంటత రాసితున్ ఇర్లె జాగ సెలె. ఇంగె బహన్ కీక? ఇంజెర్ సోంచ్ కీనెకెన్, ఇహిన్ వోన మన్దె వాత. బతల్ ఇత్తెకె, పడనంగ్ వాలెక్ చుడుక్ గోదమ్కున్ ఉల్టి కీసి, అవె జాగనగ డగుక్ గోదమ్క్ దొహుసి, పంటత రాసితున్ అని నావంగ్ చీజ్కున్ ఇరంతొన్. ¹⁹అస్కె నా పరన్తున్ సంగ, ‘నా పరన్తి, వెలె సాల్కున్ సాటి ఆస్తి కమయ్ కీసి ఇర్తొన్. సుక్నె మన్, తిన్, ఉన్ అని ఆనంద్ యేత’ ఇంజెర్ వెహంతొన్ ఇత్తొర్. ²⁰బతి బగవంతల్ వోన్, ‘యే పిస! ఇద్ రాత్ నీవ పరన్ దాంత. అస్కె నిమె కమయ్ కీత ఆస్తి బోన ఆంత?’ ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ²¹బగవంతన బావ్-బక్తితగ బడె మాయ్వక్‌నె, సిరిప్ తన్వ సాటినె ఆస్తి కమయ్ కియ్వన్ ఇదె గతి వాంత” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

బగవంతన మొదొడ రాజ్

(మత్తయి 6:25-34; 6:19-21)

²²అద్ ఆత పెజె సిస్యలిర్ సంగ, “అదెన్ సాటి నన మీకున్ వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, ‘మమొట్ జీవతె మన్లె బతల్ తింద్కొమ్? మా మేందొడున్ పొరొ బతల్ కెర్కొమ్?’ ఇంజెర్ పరెసన్ ఆయ్మట్. ²³బారితెకె తిండితున్ తెర్ పరన్ మన్వల్ ముకెత ఆంద్ అని కప్డిన్ తెర్ మేందొల్ ముకెత ఆంద్.

²⁴“అవ్ కాకకున్ సూడట్! అవ్ విజ వీతొంగ్, పంట కొయొంగ్. అవెన్ సిబింగ్ అని గోదమ్క్ సెలెంగ్. తెర్ బతి, బగవంతల్ అవెన్ పోసి కీసెర్ మంతొర్. మిరట్తె అవ్ పిటె-పురడున్ తెర్ వెలె విలువతుర్ ఆందిట్. ²⁵అవెన్ సాటి రంది కియ్వడున్ హిందల్, మిహ్గటల్ బోర్ పిస్వల్ కాలమున్ ఉంది గంటమెచ బడి కియ పరంతొర్? బోరె బడి కియ పరొర్! ²⁶అద్ చుడుసి గొస్టితున్ గిర్ కియ పర్వెకె, మెయ్తంగ్ చీజ్కున్ సాటి, ఆగమ్ బారి రంది కీంతిట్?

²⁷“ఇవ్ పుంగక్నంగ్ మరక్ బహన్ బెర్సెర్ మంతంగొ సూడట్. ఇవ్ కాయ-కస్టమ్ కియొంగ్ అని పాంగుకున్ సాటి నూల్ గిర్ తయర్ కియొంగ్. తెర్ బతి అవెన్ మంత అద్ సోబ, అచొర్ డగుర్ సొలొమొన్ రాజల్ కెర్తంగ్ పాంగుక్నగ గిర్ సెలె ఇంజెర్ మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్. ²⁸నేండ్ పోయ్సి, నాడి వచ్చి, తడ్మితగ వేయ్వల్ జాడితునె బగవంతల్ ఇచొర్ సోబతె నివ్డి కీంతొర్. తె బరొస కమి వాలిర్నిట్! మీకున్‌తె పంచ-పాంగుడ్ తప్వక్ సీంతొర్. ²⁹అదెన్ సాటి, ‘బతల్ తిన్కొమ్? బతల్ ఉన్కొమ్?’ ఇంజెర్ మహ్క్‌సెర్ మన్మట్. అవెన్ బారెతె బస్కెట్ రంది కీసెర్ అనుమానమ్నె మన్మట్. ³⁰మీకున్ ఇవ్ సమ్దొన జురత్ మంత ఇన్వల్ మీ బాబొ బగవంతన్ టావయె. దునియత పర్జ ఇవ్ సమ్దిన్ సాటి పర్పెడె మాంతెర్. ³¹బతి మిరట్ బగవంతన రాజున్ మహ్కట్. అస్కె తాన్ బరొబర్ ఇవ్ సమ్దొన్ గిర్ మీకున్ సీంతొర్.

స్వర్గ్‌నగ మన్వల్ జాయ్జత్

³²“చుడుర్ మందతున్ దాత్నుర్‌నిట్ వెరిమట్. మీకున్ తన్వ రాజ్ సియ్వల్ బాబొన్ వెలె పసంద్ మంత. ³³మిహ్గ మన్వడున్ వొమ్సి, అవ్ కొతన్ గరిబున్ సీమ్ట్. అని పడనంగ్ ఆయ్వక్‌నె మన్వలిక్ చంచింగ్ స్వర్గ్‌నగ తయర్ కీమ్ట్. అగ బస్కెన్ మారొ అద్ దన్తున్ కమయ్ కీమ్ట్. అగ కలిర్ అరుర్ అని వెలుమ్ గిర్ పియొ. ³⁴బారితెకె మీవ దన్-దవ్లత్ బగతె మందంతయొ, అగనె మీవ దిల్ గిర్ మందంత” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

మాల్కల్ వానెకె బరొసతొర్ సేవ్కల్ ఆసి మన్

(మత్తయి 24:42-44)

³⁵అని యేసు, “బగవంతన సేవ కియ్లె నర్క, పియల్ తయర్ మంట్.12:35 బగవంతన సేవ కియ్లె నర్క, పియల్ తయర్ మంట్: గ్రీకు బాసతె ఇహిన్ మంత. మీవంగ్ నడిన్ సేలనె దొహ్చి, మీవంగ్ డివ్టింగ్ పొచ్చెర్ మనల్ సూడట్.³⁶తమ్వొర్ మాల్కల్ మర్మిన జేవున్తల్ వాసి, కావడ్ తాపి కీనెకెన్ కావడ్ తెరిలె సూడ్సెర్ మన్వలిర్ సేవ్కలిర్ దాత్ మిరట్ మంట్. ³⁷వోర్ మాల్కల్ మల్సి వానెకె, చేతొ మన్వలిర్ ఆసిర్వాద్ యేతంతెర్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. వోర్ మాల్కల్ వాసి, నడితగ సేల దొహంతొర్ అని తన్వుర్ సేవ్కలిర్‌కున్ వహ్డి కీంతొర్. ³⁸మాల్కల్ బెయ్ రాత్నెన్ ఆయి, బెయ్ సక్రెన్ ఆయి బస్కె వాతెకె గిర్, బూర్తె సేవ్కలిర్ చేతొ దిసంతెరొ, వూర్ వెలె ఆసిర్వాద్ యేతంతెర్. ³⁹ఇద్ గొస్టి కరి కీమ్ట్. బద్ గట్కతె కలె వాంతొర్ ఇన్వల్ రోతొర్ మాల్కన్ కరె మాసి మత్తెకె, వోర్ కలె తన్వ రోన్ వాసి, కల సియ్వక్‌నె సూడంతొర్. ⁴⁰అదెన్ సాటి, సోంచ్ కియ్విట్ ఆతల్ గట్కతె వోర్ స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ వాయ్వల్ మత్త కాడ్కి, మిరట్ గిర్ అద్ తీర్దె తయర్ మందన” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

బరొసతుర్ సేవ్కలిర్

(మత్తయి 24:45-51)

⁴¹అస్కె పేతురు, “పర్బు! ఇద్ నమున మా సాటినె వెహ్తి కి, సమ్దిర్ సాటి వెహ్తి?” ఇంజెర్ యేసున్ పూసి కీతొర్. ⁴²తె యేసు పర్బు, “తన్వుర్ సేవ్కలిర్‌కున్ బరొబర్ యేలతె తిండి దొస్లె, మాల్కల్ నేమి కియ్వల్ బరొసతొర్ గియన్ వాలె కారొబారి బోర్ ఆందుర్? ⁴³మాల్కల్ మల్సి వాత పెజె, అద్ కామ్ కీసెర్ దిస్వల్ సేవ్కల్ వెలె ఆసిర్‌వాద్ యేతంతొర్. ⁴⁴ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. మాల్కల్ తన్వ జాయ్జత్ సమ్దొత్ పొరొ వోర్ సేవ్కన్ నేమి కీంతొర్. ⁴⁵బతి ఉంది మోక వోర్ సేవ్కల్, ‘నావొర్ మాల్కల్ వాయ్లె కోరుమ్ ఆంత’ ఇంజి, తన్వ బరొబర్ మన్వలిర్ దాసిర్కున్ పాయ్వల్ సురు కీతొర్. అచొరె ఆయ్వ కల్-పిదెడలిర్ సంగ తింజెర్-ఉంజెర్ నిసతె మన్వల్ సురు కీతొర్ ఇంట్. ⁴⁶వోర్ సేవ్కల్ సోంచ్ కియొర్ అద్ దివొస్నె, అద్ గట్కతె మాల్కల్ వాంతొర్. అని వోన్ నట్క్‌సి రండ్ టుక్డెంగ్ కియుసి, బరొస కియుర్ వూర్ బరొబర్ సిక్స వాటంతొర్. ⁴⁷తన్వొర్ మాల్కన ఇచతున్ కరి కీసి గిర్, తయర్ మన్వక్‌నె, అద్ ఇచ తీర్ తాకొర్ వోర్ సేవ్కన్ వెలె దన్కంగ్ తింద లాగర్. ⁴⁸బతి కరె మాయ్వ సొంజి, తప్ కామ్ కీతొన్, కమి దన్కంగ్ అరంతంగ్. బోన్తె వెలె సీంతలెయొ, వోన్గటల్ వెలెనె కోరంతొర్. అని బోన్తె వెలె హవ్లి కీంతొరెయొ, వోన్గటల్ ఉండె అదిక్ తల్కంతొర్.

పర్జత్ నడ్డుమ్ బేద్-బావ్ పుటంత ఇంజెర్ యేసు వెహ్వల్

(మత్తయి 10:34-36)

⁴⁹“నన బొమిత్ పొరొ తడ్మి వాట్లె వాతొన్.12:49 నన బొమిత్ పొరొ తడ్మి వాట్లె వాతొన్: యేసున కబుర్ పర్జతున్ బరొస ఇర్తుర్ అని బరొస ఇర్మకి వూర్, ఇంజెర్ పాకి కీంత. అద్ ఇంకె నిరుసి పొచ్చెర్ మందన ఇంజెర్ కోర్సెర్ మంతొన్. ⁵⁰నన వెలె దుక్సంగ్ బోగె మాసి,12:50 నన వెలె దుక్సంగ్ బోగె మాసి: గ్రీకు బాసతె నన బాప్తిస్‌మ యేత లాగర్ ఇంజెర్ మంత. పరన్ సియ్వల్ మంతొన్. అద్ జర్గ్‌నల్ వేరి నాకున్ ఇద్ డగుర్ వజన్ తోచ లాగర్. ⁵¹ఇద్ దర్తురిత్ పొరొ సాంతి సియన్ సాటి వాతొన్ ఇంజెర్ సోంచ్ కీంతిటియ్? అహన్ సోంచ్ కియ్మట్. సాంతితున్ బద్లి, పర్జత్ నడ్డుమ్ బేద్-బావ్ పుటుస్లెనె వాతొన్ ఇంజెర్ వెహ్చెర్ మంతొన్.

⁵²“ఇంగెడల్ ఉంది కుటుంబతగ సియ్విర్ జన్క్ మత్తెకె, వూర్కున్ అర్సి వాయ్వ ఉంది బాజున్ ఇవిర్, ఉండె ఉంది బాజున్ మువిర్ పాకె మాంతెర్. ⁵³బాబొ మరిన్ ఉల్ట, మరి బాబొన్ ఉల్ట, మియడ్ అవన్ ఉల్ట, అవల్ మియడున్ ఉల్ట, కోర్యడ్ పోరడున్ అని పోరడ్ కోర్యడున్ ఉల్ట తేచ్చి బయ్మన్ ఆంతెర్12:53 మీక 7:6” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

బగవంతన్ బారెతె బరొబర్ సమ్జె మాసెర్ సెల్విట్

(మత్తయి 16:2-3)

⁵⁴అని పర్జత్ సంగ యేసు, “పొరయింగ్నెకె టెపంగ్ ఆయ్వల్ దిసంత. అస్కె యెంటనె మిరట్, ‘పిర్ వాంత’ ఇంజెర్ ఇగె ఇంతిట్. ఇత్త తీర్ గిర్ జర్గంత. ⁵⁵అహ్నె కాల్వడ బాజ్నల్ వడి వాయ్వల్ సూడ్సి, ‘జడప్ లాగంత’ ఇంతిట్. ఇత్త తీర్ గిర్ జర్గంత. ⁵⁶యే! కపెటలిర్నిట్! దర్తురి అని హాబడున్ సూడ్సి, మునె జర్గ్‌వలికున్ వెహంతిట్. బతి బగవంతల్ ఇంకె కియ్వలికున్ సూడ్సి, బారి బరొబర్ సమ్జె మాసెర్ సెల్విట్?” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్.

మీకున్ ఉల్ట తిరివన్ సంగ సాంతితె మంట్

(మత్తయి 5:25-26)

⁵⁷ఉండె యేసు, “మీవ మిరట్ బద్ నాయమ్ ఇన్వల్ బారి నిర్నయ్ కీసెర్ సెల్విట్? ⁵⁸నీ పగ-దారల్ నీకున్ తస్వ కియ్వల్ అదికారినగ యెరిసెర్ వోనెకె, నడ్డుమ్ సర్దె మనెకెన్ వోన్ సంగ రజు ఆమ్. సెలెతె నీకున్ వోర్ అదికారినగ హవ్లి కీంతొర్. వోర్ అదికారి నీకున్ జేల్దొర్ అదికారిన కెయ్దె హవ్లి కీంతొర్. జేల్దొర్ అదికారి నీకున్ వోసి జేల్తె వాటంతొర్. ⁵⁹అస్కె ఆక్రిత కొత బర్పెయ్ కీనల్ వేరి, జేల్దల్ అసలె నిమె పెసివి” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్.

పాప్నల్ కబ్లె మాయొర్ వోర్ నాసెడమ్ ఆంతొర్

¹అద్ వకత్నె అగ మన్వలిర్‌గటల్ కహితుర్ యేసున్ సంగ, “గలిలయతల్ కహితుర్ మందిర్తగ జన్వర్‌కున్ బలిదాన్ సీసెర్ మనెకె, పిలాతు వూర జీవ యేతుస్తొర్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ²తె యేసు, “వూర పరన్ అహన్ సొత్త కాడ్కి, వూర్ గలిలయతుర్ సమ్దిర్‌గటల్ అదిక్ పాప్ కీతెర్ ఇంతిట్ కి? ³బతి వూర్ కియ్మకి ఇంజెర్ నన ఇంతొన్. పాప్నల్ కబ్లె మాయ్వెకె మిరట్ గిర్ అహ్నె నాసెడమ్ ఆంతిట్. ⁴అహ్నె సిలొయమ్న బురుజ్ ఉల్టె మాసి, సాతుర్ వూర్ అట్ర (18) జన్క్‌న గొస్టిత్ బతల్ ఇంతిట్? యెరుసలెమ్నగ మన్వలిర్ సమ్దిర్‌గటల్ అదిక్ వూర్ పాప్ కీతెర్ ఇంతిట్ కి? ⁵బతి వూర్ కియ్మకి ఇంజెర్ నన ఇంతొన్. పాప్నల్ కబ్లె మాయ్వెకె మిరట్ గిర్ అహ్నె నాసెడమ్ ఆంతిట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

సాదొ అద్ అంజురి మరత నమున

⁶అహన్ వెహ్త పెజె యేసు ఇద్ నమున: “వొరొర్ మాయ్నల్ తన్వ వాడితగ ఉంది అంజురి మర ఉర్స్‌తొర్. అద్ బెర్స్‌త పెజె అస్కె అస్కె తాన్గ సొంజి, పండిన్ సాటి సూడ్న్‌దుర్. బతి వోన్ బస్కెన్ పండింగ్ దిస్మకి. ⁷తె వోర్ మాల్కల్, గడియన్ సంగ, ‘ఇచుల! మూంద్ సాల్క్‌నల్ ఇద్ అంజురి మరతగ పండిన్ సాటి వాసెర్ మంతొన్. బతి ఉంది గిర్ పండి సాద్మకి. ఇద్ మర బెర్సి వటి ఆగయ్ వాడిత జాగతున్ ఆపుసెర్ మంత. తేన్ నట్క్‌సి వాట!’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁸తె వోర్ గడియల్, ‘మాల్క! ఇద్ సాల్ అద్ మంద సీమ్. అద్ మరతున్ సిర్ముట్ వోప తాడ్సి, యేర్ అని కాత్ వెడియంతొన్. ⁹వాయ్వల్ సాల్ సాదర్తె, చొకొట్న గొస్టి. సాద్వెకె దాయర్తె నిమె తాన్ నట్క్‌సి వాట వచొ’ ఇంజి వెహ్తొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

ఆరమ్న దివొసున్ నేటి ఉంది వెయ్లొన్ చొకొట్ కియ్వల్

¹⁰ఉంది ఆరమ్న దివొసున్ నేటి యేసు సునగోగ్నగ బోద వెహ్చెర్ మత్తొర్. ¹¹అగ అట్ర (18) సాల్క్‌నల్ బూత్ సోప్రె మాసి, బేమరితె మన్వల్ ఉంది వెయ్లొ మత్త. అద్ బేమరితె సడ్కల్ నిల వాయ్వక్‌నె నడి వరిసిన్ మందు. ¹²తె యేసు తాన్ సూడ్సి, తన్వ కరుమ్ కేయ్సి, “బాయి నీ బేమరితల్ చొకొట్ ఆమ్!” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹³అని తాన్ పొరొ కెయ్క్ ఇర్తొర్. అహన్ ఇర్నెకెన్ అద్ సడ్కల్ నిల్త. అని బగవంతన్ డగుర్-పాన్ సియ్వల్ సురు కీత.

¹⁴ఆరమ్న దివొసున్ నేటి యేసు అద్ వెయ్లొన్ చొకొట్ కీత కాడ్కి, సునగోగ్నొర్ అదికారిన్ సోంగ్ వాత. తె వోర్ మాందితున్ సంగ, “వారమ్నగ సారుంగ్ (6) రోజ్క్ కామ్ కియ్లెకె13:14 వారమ్నగ సారుంగ్ (6) రోజ్క్: యూదుల్క్‌న దర్మ-గ్రంత్‌నగ వారమ్నగ సారుంగ్ రోజ్క్ కామ్ కియన. అని యేడవ దివొస్నగ ఆరమ్ యేతన ఇంజెర్ మందంత. మంతంగ్. అవ్ దివొస్క్‌నగ బంటి గిర్ ఉంది దియ వాసి, చొకొట్ ఆమ్ట్. బతి ఆరమ్న దివొసున్ నేటి ఆయ్మట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁵అస్కె పర్బు, “యే! కపెటలిర్నిట్! మిహ్గటల్ బోరె కోందతునె ఆయి, గాదితునె ఆయి ఆరమ్న దివొసున్ నేటి కొట్కతల్ రెహ్చి, యేర్ ఉహ్లె వోయ్విటియ్? తప్వక్ వోంతిట్! ¹⁶అట్ర సాల్క్‌నల్ బూత్ సోప్రె మాసి మన్వల్ ఇద్ వెయ్లొ, అబ్రాహమ్‌న సంతాన్ ఆయ్వల్ ఇద్ వెయ్లొ, ఆరమ్న దివొసున్ నేటి సయ్తన్‌త కెయ్దల్ సుటె మాయ్వ కి?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ¹⁷అవ్ గొస్టింగ్ కేంచి వోనుర్ పగ-దార్క్ సిర్‌మిందింగ్ ఆతెర్. బతి అగ మన్వల్ మాంది వోర్ కీతంగ్ మయ్మతంగ్ కామ్కున్ సూడ్సి ఆనంద్ యేత్తెర్.

మోవెర దానత నమున

(మత్తయి 13:31-33; మార్క్ 4:30-32)

¹⁸అద్ ఆత పెజె యేసు, “బగవంతన రాజ్ బహన్ మందంత? అద్ బతతున్ దాత్ మంత ఇంజెర్ వెహ్క? ¹⁹అద్ ఇహిన్ మందంత: వొరొర్ మాయ్నల్ తన్వ వాడితగ మోవెర దానతున్ ఉర్స్‌తొర్. అద్ బెర్సి డగుర్ మర ఆత. పిటెంగ్ తానంగ్ కాందనగ గూడంగ్ కీంతంగ్. బగవంతన రాజ్ అహ్నె మంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

సొవుస్వల్ చీజ్న నమున

(మత్తయి 7:13-14,21-23)

²⁰అని ఉండె గిర్ యేసు, “బగవంతన రాజ్ బతతున్ దాత్ మంత ఇంజెర్ వెహ్క? ²¹అద్ ఇహిన్ మందంత: ఉంది వెయ్లొ మూంద్ అడ్డెంగ్ నహ్త పిండితగ సొవుస్వల్ చీజ్ ఇచుసి వాడ్త. తె అద్ పూరొ పిండితగ పగ్రె మాత. బగవంతన రాజ్ అహ్నె మంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

బగవంతన రాజ్న సరి, కాల్ సరిత్ దాత్న ఆంద్

²²అద్ ఆత పెజె యేసు చహర్క్‌నగ అని నహ్క్‌నగ వెలిసెర్, బోద కీసెర్, యెరుసలెమ్ సొంజెర్ మత్తొర్. ²³అస్కె వొరొర్ మాయ్నల్, “పర్బు! పాప్నల్ బచె మాయ్వలిర్ కహి జన్కె కి బతల్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ²⁴తె యేసు, “బగవంతన రాజ్నగ నేంగ్వల్ దర్వజ కుత్లెమ్ మంత. అద్ దర్వజతల్ నేంగ్లె, వెలె కోసిద్ కీమ్ట్. వెలెటిర్ అద్ దర్వజతల్ నేంగ్లె బెయ్ కోసిద్ కీంతెర్ బతి, వూర్ సంగ ఆయ పరొ. ²⁵అస్కె అద్ రోతొర్ మాల్కల్ తేచ్చి, కావడ్ కెహంతొర్.13:25 అద్ రోతొర్ మాల్కల్ తేచ్చి, కావడ్ కెహంతొర్: అస్కె అద్ రాజ్నొర్ మాల్కల్ బగవంతల్ తేచ్చి, కావక్ కెహ్చి, తాల వాటంతొర్. అహన్ కెహ్త పెజె మిరట్ బహ్రి నిల్సి, ‘పర్బు! పర్బు! మా సాటి కావడ్ తెరియ’ ఇంజెర్ కావడ్ పాయ్వల్ సురు కీంతిట్. అస్కె వోర్ పర్బు, ‘మిరట్ బూర్ ఆందిటొ, బగటల్ వాతిటొ, నాకున్ టావ సెలె’ ఇంజెర్ జవబ్ సీంతొర్. ²⁶అస్కె మిరట్, ‘నీ సంగ తితొమ్-ఉటొమ్. నిమె మావంగ్ చహర్క్‌నగ బోద గిర్ కీతి’ ఇంజెర్ వెహ్వల్ మొదొల్ కీంతిట్. ²⁷బతి వోర్ పర్బు, ‘మిరట్ బూర్ ఆందిటొ అని బగటల్ వాతిటొ నాకున్ టావ సెలె. కరెబలిక్ కామ్క్ కియ్వలిర్‌నిట్! మిరట్ సమ్దిర్ నహ్గటల్ సొంట్’ ఇంజెర్ వెహంతొర్.

²⁸“అస్కె అగటల్ సూడ్తెకె మీకున్, అబ్రాహమ్, ఇసక్, యాకొబ్ అని సమ్దిర్ పర్‌వక్తలిర్ బగవంతన రాజ్నగ దిసంతెర్. బతి మిరట్ అగ బహ్రి రెహె మాసి, వెలె నొపితె ఆడ్సెర్ పల్క్ కొర్క్‌సెర్ మందంతిట్. ²⁹అని దుస్రుర్ లోకుర్ సిడయింగ్, పొరయింగ్, కాల్వడ అని తలవడ బాజ్నల్ వాసి, బగవంతన రాజ్నగ జర్గ్‌వల్ జేవున్తగ ఉదంతెర్. ³⁰ఇచుల కేంజట్! ఆక్రి మన్వలిర్ కహితుర్ మునె ఆంతెర్. మునె మన్వలిర్ కహితుర్ ఆక్రి ఆంతెర్” ఇంజెర్ యేసు జవబ్ సీతొర్.

యెరుసలెమున్ బారెతె యేసు దిల్తగ దుక్స యేత్వల్

(మత్తయి 23:37-39)

³¹అద్ గట్కతెన్ కహితుర్ పరిసయుల్క్ యేసునగ వాసి, “హేరొద్ రాజల్ నీకున్ జకన ఇంజి సూడ్సెర్ మంతొర్. ఇగెటల్ సొన్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ³²తె వూర్ సంగ యేసు, “‘ఇవ్ దివొస్కున్ రొపొ13:32 ఇవ్ దివొస్కున్ రొపొ: నేండు అని నాడి. బూత్కున్ తెండ్సి పూడ్సెర్, బేమరినె మన్వలిర్‌కున్ చొకొట్ కీంతొన్. అవ్ దివొస్క్ మార్త పెజె13:32 అవ్ దివొస్క్ మార్త పెజె: మూడవ దివొస్నె. నావ కార్య బర్పుర్ కీసి మహంతొన్’ ఇత్తొర్ ఇంజి, కొయ్లడున్ దాత్నొర్ హేరొద్నగ సొంజి వెహట్. ³³తెర్ బతి నన నేండ్, నాడి అని మనె యెరుసలెమ్ యాత్ర కీసెర్ సొందయ్ లాగర్. బారితెకె, సిరిప్ యెరుసలెమ్నగన్ పర్‌వక్తలిర్‌కున్ జకంతెర్. ³⁴యే! యెరుసలెమ్నుర్ లోకుర్నిట్! మిరట్ పర్‌వక్తలిర్‌కున్ జక్సెర్ అని బగవంతల్ మిహ్గ సారి కీతుర్కున్ బండనె పాసెర్ మంతిట్. కొర్ తన్వంగ్ మారెల్కున్ బూడ్ పిలన్ కరుమ్ కీతపినయ్, బచొంగొ జోకంగ్ మీకున్ కరుమ్ కియన ఇంజెర్ నన సూడ్తొన్. బతి మిరట్ వొప్మకి. ³⁵ఇచుల కేంజట్! బగవంతల్ మీ నగుడున్ పాడ్ ఆసి సొన్లె, సుటి కీసెర్ మంతొర్. ‘పర్బున అదికార్దె13:35 అదికార్దె: సెలెతె పొరొడె. వాయ్వన్ బగవంతల్ ఆసిర్‌వాద్ సియిర్’13:35 కీర్‌తన్క్‌న 118:26 ఇంజెర్ మిరట్ ఇనల్ వేరి, నావ మొకొమ్ ఉండె ఉంది జోక సూడ్విట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

బేమరి వాలెన్ యేసు చొకొట్ కియ్వల్

^1-2ఉంది ఆరమ్న దివొసున్ నేటి పరిసయుల్క్‌న బాజ్నొర్ వొరొర్ అదికారిన రోన్ జేవున్ కియ్లె, యేసు సొత్తొర్. అగ మన్వలిర్ వోన్ దిహన్తె సూడ్సెర్ మత్తెర్. ఇచుల కేంజట్! అగ వొరొర్ మేందొల్ తోయ్వల్ బేమరితె మత్తొర్. ³తె యేసు అగ మన్వలిర్ దర్మ గురుర్ అని పరిసయుల్కున్ సూడ్సి, “దర్మత కానున్తున్ పియ్సి, ఆరమ్న దివొసున్ నేటి బేమరి వాలెన్ చొకొట్ కియ్వల్ నాయమ్ ఇంతిట్ కి నాయమ్ ఆయొ ఇంతిట్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁴బతి వూర్ దబ్ మత్తెర్. తె యేసు వోర్ తోయ్వల్ బేమరి వాలెన్ ఇట్సి, చొకొట్ కీతొర్. అని అగటల్ వోన్ సారి కీతొర్. ⁵అస్కె యేసు, “ఆరమ్న దివొసున్ నేటి మీవొర్ మరియ్ ఆయి, కోందయ్ ఆయి కుహితగ అర్తెకె, పొరొ తెండ్విటియ్?” ఇంజెర్ వూర్కున్ పూసి కీతొర్. ⁶అదెన్ వూర్ బతయ్ జవబ్ సియ పర్మకి.

బస్కె డగుర్-పాన్ పుటంత?

⁷అద్ జేవున్తగ కేయుస్తుర్ వెర్తలిర్ ఉద్వలిక్ చొకొట్నంగ్ జాగన్ ఆగుటి కియ్వల్ సూడ్సి, యేసు వూర్కున్ ఇద్ నమున వెహ్తొర్: ⁸“బోరె నీకున్ మర్మి జేవున్తగ కేయ్తెకె, డగుక్ ఉద్వల్ జాగతగ ఉద్మ. బారితెకె రోతొర్ నీకున్ తెర్ డగుకున్ కేయ్సి మంద వచొ. ⁹అహన్ ఉద్కితె, సమ్దిర్‌కున్ కేయుస్వల్ మాయ్నల్ నిహ్గ వాసి, ‘ఇగె వేన్ ఉద సీమ్’ ఇంజెర్ ఇంద వచొ. అస్కె నిమె సిర్‌మిందింగ్ ఆసి, ఆక్రి మన్వల్ జాగతగ ఉద లాగర్. ¹⁰అదెన్ సాటి నీకున్ బోరె కేయుస్తెకె, ఆక్రి మన్వల్ జాగతగ ఉద. అస్కె నీకున్ కేయుస్వల్ నిహ్గ వాసి, ‘నా సోప్త! అద్ డగుక్ ఉద్వల్ చొకొట్న జాగతగ సొంజి ఉద’ ఇంజెర్ వెహంతొర్. అద్ గట్కతె నీ బరొబర్ ఉద్వలిర్ మునె నీకున్ డగుర్-పాన్ పుటంత.

¹¹“తన్వ తన డగుర్-పాన్ కియ్వన్ చుడుర్-పాన్ సియ్వల్ జర్గంత అని తన్వ తన చుడుర్-పాన్ కియ్వన్ డగుర్-పాన్ సియ్వల్ జర్గంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹²అస్కె యేసు తనకున్ కేయుస్తొర్ వోన్ సంగ, “నర్క ఆయి, పియల్ ఆయి జేవున్ కియ్లె, నీ సోప్తలిర్‌కునె ఆయి, నీ తాదల్-తమునె ఆయి, నీ చుటల్-బందునె ఆయి, దనెవంతలిర్ ఆయ్వలిర్ నీ ఆజు-బాజుతుర్కునె ఆయి కేయ్మ. ఉంది మోక వూర్ తాన్ బద్లి నీకున్ కేయంతెర్. అస్కె నిమె దొస్త అదెన బర్పెయ్ ఆంత. ¹³బతి నిమె జేవున్ సీనెకె గరిబ్కున్, లెంగ్డలిర్-పెంగ్డలిర్‌కున్, గుడ్డి-గూనలిర్కున్ కేయ. ¹⁴వూర్ నీకున్ మల్సి తిండి దొస్వ కాడ్కి, బగవంతన ఇచ తీర్ తాక్వలిర్ బరొబర్ నేండ్నెకె, నిమ్ దొస్త అదెన్ బగవంతల్ బర్పెయ్ కీసి, నీకున్ ఆసిర్‌వాద్ సీంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

డగుర్ జేవున్త నమున

(మత్తయి 22:1-10)

¹⁵అస్కె యేసున్ బరొబర్ ఉచ్చి మన్వల్ వొరొర్ అవ్ గొస్టింగ్ కేంచి, “బగవంతన రాజ్నగ జేవున్ కియ్వల్ బెయ్ వెలె ఆసిర్‌వాద్ యేత్మడ్ మందర్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹⁶తె యేసు వోన్ సంగ, “వొరొర్ మాయ్నల్ జేవున్ తయర్ కియుసి, వెలెటిర్కున్ కేయుస్తొర్. ¹⁷అని జేవున్త యేల ఆనెకె, కబుర్ వెహ్చి మత్తుర్‌కున్, ‘వరట్! ఇంకె జేవున్ కియ్లె, సమ్దొ తయర్ మంత’ ఇంజెర్ వెహ ఇంజి సేవ్కన్ సారి కీతొర్. ¹⁸బతి వూర్ సమ్దిర్ జేవున్తగ సొన్వల్ తపుస్లె, ఉంది తీర్ వటి ఆగయెన్ ఇహిన్ వెహ్వల్ మొదొల్ కీతెర్: వూర్గటల్ మొదొడొర్, ‘నన వావుర్ యేత్తొన్. సొంజి సూడ లాగర్. నాకున్ మాపి కీమ్’ ఇంజెర్ వోర్ కోర్తొర్. ¹⁹ఉండె వొరొర్, ‘నన సియుంగ్ జోడింగ్ కోందంగ్ యేత్తొన్. అవ్ బహన్ కామ్ కీంతంగొ సొంజి, సూడ లాగర్. నాకున్ మాపి కీమ్’ ఇంజెర్ కోర్తొర్. ²⁰ఉండె వొరొర్, ‘నావంగ్ ఇంకెనె మర్మింగ్ ఆతంగ్. నన వాయ పరొన్’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

²¹“అస్కె వోర్ సేవ్కల్ తన్వొర్ మాల్కనగ మల్సి వాసి, వూర్ సమ్దిర్ వెహ్తంగ్ గొస్టింగ్ వెహ్తొర్. తె వోర్ మాల్కల్ సోంగున్ వాసి, సేవ్కన్ సంగ, ‘నిమె యెంటనె నగుడంగ్ సందింగ్-గొందినగ సొంజి, గరిబ్కున్, లెంగ్డలిర్-పెంగ్డలిర్‌కున్ అని గుడ్డిర్‌కున్ కేయ్సి పియ్సి వర’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²²తె వోర్ సేవ్కల్ మాల్కనగ మల్సి వాసి, ‘మాల్క నిమె ఆగె సీత తీరె నన కీతొన్. తెర్ బతి రోన్ ఉండె గిర్ నింద్లెకె మంత’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²³అస్కె వోర్ మాల్కల్ సేవ్కన్ సంగ, ‘నావ రోన్ పూరొ మాందితె నిందయ్ లాగర్. అదెన్ సాటి నిమె నగుడున్ బహ్రి సొంజి, సరినగ అని మారక్నగ మన్వలిర్‌కున్ జుల్మ కీసి తర. ²⁴ఇదెన్ మునె కబుర్ యెవ్త వూర్గటల్ వొరొర్ గిర్, నన సియ్వల్ జేవున్త సవద్ సూడొర్’ ఇంజెర్ వోర్ మాయ్నల్ ఇత్తొర్” ఇంజి యేసు వెహ్తొర్.

బాతొర్ యేసునొర్ సిస్యల్ ఆయ పరంతొర్?

(మత్తయి 10:37-38)

^25-26వెలెటిర్ మాంది యేసున్ పెజెయ్ వాసెర్ మత్తెర్. తె యేసు వూర్ బాజున్ మల్సి, “బోర్తె నా చర్నతె వాంతొరొ, వోర్ తన్వుర్ అవల్-బాబొన్, తన్వ వెయ్లొన్, మరి-మియడున్, తాదల్-తమున్, సేలడ్-తకకున్ అని తన్వ పరన్తున్ తెర్ అదిక్ నాకున్ పెర్మ కియొర్ వోర్, నావొర్ సిస్యల్ ఆయ పరొర్. ²⁷తన్వ తన దుక్సంగ్-తక్‌లిబ్క్ ఇన్వల్ మొదున్ కాంచి తాకొర్ వోర్,14:27 గ్రీకు బాసతె మొదున్ కాంచి తాకొర్ వోర్ ఇంజెర్ మందంత. 9:23 నావొర్ సిస్యల్ ఆయ పరొర్. ^28-30మిహ్గటల్ బోరె ఉంది బురుజ్ దొహన ఇంజెర్ మత్తొర్ ఇంటు. తె వోన్గ తాన్ దొహ్చి మహ్లె, పహ్జె మత్త అచొర్ మంత కి సెలె ఇంజెర్ లెక కీసి సూడొరియ్? తప్వక్ సూడంతొర్. ఉంది మోక సూడ్వక్‌నె బునది వాట్సి, వోర్ తాన్ పూరొ దొహ పరొర్. అదెన్ సూడ్సి, ‘వేర్ దొహ్లె మొదొల్ కీతొర్. బతి తాన్ పూరొ కియ పర్మకి’ ఇంజెర్ వోన్ చేడి కీంతెర్. ³¹అదె ఆయ్వ, వొరొర్ రాజల్ ఉండె వొరొర్ రాజన్ సంగ లడెయ్ కియ్లె, వీస హజర్క్ (20,000) సిపాయిర్ సంగ వాసెర్ మంతొర్. ఇత్తెకె వోన్ సంగ లడెయ్ కియ్లె సొన్వల్, తన్గ మన్వల్ దహ హజర్క్ (10,000) సిపాయిర్ యెవంతెర్ కి సెలె ఇంజెర్ సోంచ్ కియొరియ్? తప్వక్ వోర్ సోంచ్ కీంతొర్. ³²యెవుర్ ఇంజెర్ కరె మాతెకె, వోర్ రాజల్ వెలె లంగ్ మనెకెన్, ‘లడెయ్ వటిన్, సాంతి పహ్జె’ ఇంజెర్ వెహ్లె, కబ్రియన్ వోన్గ సారి కీంతొర్. ³³అహ్నె మిహ్గటల్ గిర్ బోరె ఆయి నా సిస్యల్ ఆయన ఇత్తెకె, వోర్ దిహన్తె సోంచ్ కీసి, తన్గ మన్వల్ సమ్దొతున్ సుటి కీసి వాయన.

కామి సియొ అద్ సొవొర్

(మత్తయి 5:13; మార్క్ 9:50)

³⁴“సొవొడగ బచెజెల్ సవద్ మందంత అచెజెల్ కామి సీంత. బతి తాన సవద్ సొడితెకె, మల్సి తాన్ తర వాయొ. ³⁵అద్ సొవొర్ వావ్టె వాట్లె కామి సియొ అని పొదితగ వాట్లె గిర్ కామ్ సియొ. మాయ్నలిర్ తాన్ బహ్రి వాడి సీంతెర్. ఇదెన్ అర్తమ్ కియన ఇంద్కిట్‌తె, చొకొట్ కేంచి, తేన్ బారెతె సోంచ్ కీమ్ట్!” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

దవ్డె మాత అద్ పుట్త పెజె వాయ్వల్ ఆనంద్

(మత్తయి 18:12-14)

¹ఉంది జోక టెక్స వసులి కియ్వలిర్ అని దుస్రుర్ పాపిర్15:1 టెక్స వసులి కియ్వలిర్ అని దుస్రుర్ పాపిర్: 5:29 యేసు వెహ్వలిక్ గొస్టింగ్ కేంజ్లె, వోన్గ మీరె మాతెర్. ²అద్ సూడ్సి పరిసయుల్క్ అని సాస్తిరిర్, “వేర్ యేసు పాపిర్కున్ కరుమ్ కీంతొర్. అని వూర్ సంగ మీరె మాసి తింతొర్” ఇంజెర్ గొల్గ్‌తెర్. ³అస్కె యేసు వూర్కున్ ఇద్ నమున వెహ్తొర్: ⁴“మిహ్గటల్ వొరొన్గ నూర్ (100) గొరెంగ్ మంతంగ్ ఇంట్. అవెనగటల్ ఉంది గొరె బూలె మాతెకె, అవ్ నొవద్ నొవ్ (99) గొరెన్ వోర్ బోడి గుటనగ సుటి కీసి, తప్సి సొత్త అద్ గొరె పుట్నల్ వేరి మహ్క్‌లె సొనొర్ ఇంతిట్ కి? తప్వక్ మహ్క్‌లె దాంతొర్! ⁵అని అద్ పుడ్త పెజె సెటనగ వాట్సి, ఆనంద్నె రోన్ పియ్సి వాంతొర్. ⁶అని వోనుర్ సోప్తలిర్‌కున్, ఆజు-బాజుతుర్కున్ కేయ్సి, ‘నావ తప్సి సొత్త అద్ గొరె పుడ్త. అదెన్ సాటి నా బరొబర్ ఆనంద్ యేతట్’ ఇంజెర్ వెహంతొర్. ⁷అహ్నె పాప్నల్ కబ్లె మాయ్వల్ జురత్ సెలె వూర్ నొవద్ నొవ్ (99) నియత్నుర్‌కున్ తెర్, కబ్లె మాయ్వల్ వొరొర్ పాపెస్తన్ బారెతె తప్వక్ స్వర్గ్‌నగ వెలె ఆనంద్ యేతంతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

దవ్డె మాత అద్ బిల పుట్తెకె వాయ్వల్ ఆనంద్

⁸అహన్ వెహ్త పెజె యేసు, “ఉంది వెయ్లొనగ దహ కూరతంగ్ బిలంగ్ మత్తంగ్ ఇంటు. అవెనగటల్ ఉంది బిల బగయొ తూర్త. తె అద్ వెయ్లొ డివె నిరుసి, బిల పుట్నల్ వేరి, రోన్ పూరొ సియ్సి మహ్క్‌వక్ మందర్ కి? తప్వక్ మహ్కంత! ⁹అద్ పుడ్త పెజె తన్వంగ్ సోప్తలికున్ అని ఆజు-బాజుతంగ్ వెయ్లొకున్ కేయ్సి, ‘నన తుహ్త బిల నాకున్ పుడ్త. అదెన్ సాటి నా బరొబర్ మిరట్ గిర్ ఆనంద్ యేతట్’ ఇంజెర్ వెహంత. ¹⁰అదె తీర్దె కబ్లె మాయ్వల్ వొరొర్ పాపెస్తన్ బారెతె, బగవంతన్ మునె దూతలిర్ తప్వక్ ఆనంద్ యేతంతెర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

బూలె మాసి తాక్తొర్ వోర్ మరిన నమున

¹¹యేసు ఉండె గిర్ ఇహిన్ వెహ్తొర్: “వొరొర్ మాయ్నన్ ఇవిర్ మర్క్ మత్తెర్. ¹²వూర్గటల్ చుడ్డొర్ బాబొన్ సంగ, ‘బాబగొ! ఆస్తితల్ నాకున్ వాయ్వల్ ఈస తూసి ఇంకె సీమ్’ ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె బాబొ వూర్ ఇవిర్కున్ అద్ ఆస్తి తూసి సీతొర్. ¹³కహి రోజ్క్‌నె వోర్ చుడ్డొర్ తన్వ ఈసతున్ వొమ్సి, కొతంగ్ పియ్సి లంగ్న దేస్ సొత్తొర్. అగ సుక్-బోగ్నె పిస్లె, కరబ్ ఆదత్క్ కరిసి, కొతంగ్ సమ్దొ కర్చి కీతొర్. ¹⁴వోనంగ్ సమ్దొ కొతంగ్ మార్త పెజె, అద్ దేస్నగ బెయ్ డగుర్ కరు అర్త. అస్కె వోన్గ తిన్లె-ఉన్లె గిర్ బతయ్ సెలె మత్త.

¹⁵“తె అద్ దేస్నొర్ వొరొర్ మాయ్ననగ సొంజి, కామ్ పూసి కీతొర్. అస్కె వోర్ మాయ్నల్ తన్వంగ్ పదిన తిన్వల్-ఉన్వడ సూడ్లె, వహుక్నెకె వోన్ సారి కీతొర్. ¹⁶తె వోర్ బెయ్ కరుతె మత్త కాడ్కి, పదింగ్ తిన్వల్ పీచితె తెర్ పెటి నిహ్క ఇంజెర్ సూడ్తొర్. తెర్ బతి, వోన్ తిన్లె బోరె బతయ్ సియ్మకి.

¹⁷“వోన్ బుది వాత అస్కె, ‘నా బాబొన రోన్ బచ్విరొ వెలెటిర్ బూయ్తలిర్‌కున్ ముక్తరి చంది మంత. బతి నన ఇగె చంది సెల్వ సాసెర్ మంతొన్. ¹⁸నన ఇద్ దేసున్ సుటి కీసి, నా బాబొనగ దాక అని, “బాబగొ! నన బగవంతన్ ఉల్ట ఆసి, నీవ నదుడున్ మునె పాప్ కీతొన్. ^19-20ఇంగెడల్ నీవొర్ మరిన ఇంజెర్ కేయ్లె కామి సియొన్. నీవుర్ బూయ్తలిర్‌గటల్ వొరొన ఇంజి, కామ్నగ నేమి కీమ్ ఇంద్క”’ ఇంజెర్ సోంచ్ కీసి, యెంటనె బాబొనగ సొన్లె పెసితొర్.

“బతి వోర్ లంగ్ మనెకెన్ బాబొ వోన్ సూడ్తొర్. తె వోన్ పొరొ కివుల్ లాగ్త. అస్కె విచ్చెర్ మరినగ సొత్తొర్ అని ముక బుర్సి, కలితొర్.²¹అస్కె వోర్ మరి బాబొన్ సంగ, ‘బాబగొ! నన బగవంతన్ ఉల్ట ఆసి, నీవ నదుడున్ మునె పాప్ కీతొన్. ఇంగెడల్ నీవొర్ మరిన ఇంజెర్ కేయ్లె కామి సియొన్’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²²బతి బాబొ తన్వుర్ సేవ్కలిర్ సంగ, ‘సప్నె సొంజి, సమ్దినల్ చొకొట్న పాంగుడ్ తచి, వేన్ పోండుసట్. వేన బొటతున్ ముద్ద దొసి, కాల్కున్ చెపుల్క్ కెరుసట్. ²³అని చొకొట్ కొడుత పడ్డతున్ తచి కొయట్. మరట్ సమ్దిర్ ఆనంద్నె జేవున్ కీకట్. ²⁴సాసి-నేండ్తపినయ్ అని తప్సి సొంజి పుడ్తపినయ్, వేర్ నావొర్ మరి మంతొర్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అస్కె వూర్ ఆనంద్నె జేవున్త కామ్ సురు కీతెర్.

పెర్సొర్ మరి సోంగ్ ఆయ్వల్

²⁵“అదె వకత్నె పెర్సొర్ మరి పొలమ్నల్ వాసెర్ మత్తొర్. తె తన్వ రోతల్ వాజ-గాజతె, పాటంగ్ వార్వల్ అని యేంద్వల్ నాంద్ వోన్ కేంజ వాత. ²⁶తె వొరొర్ సేవ్కన్ కేయ్సి, ‘బతల్ జర్గ్‌సెర్ మంత?’ ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ²⁷తె వోర్ సేవ్కల్, ‘నీవొర్ తముర్ వాతొర్. రోన్ వేరి, చొకొటె మల్సి వాత కాడ్కి, మీ బాబల్ కొడుత పడ్డతున్ కొయుసి, జేవున్ సీసెర్ మంతొర్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁸అద్ కేంచి, వోర్ పెర్సొన్ సోంగ్ వాత. తె వోర్ రోత్ రొపొ నేంగ్మకి. అదెన్ సాటి బాబొయ్ బహ్రి వాసి, ‘రొపొ వర కోకొ’ ఇంజెర్ వోన్ జుల్మ కీతొర్. ²⁹అస్కె బాబొన్ సంగ, ‘ఇచుల బాబ! ఇచొంగ్ సాల్క్‌నల్ సేవ్కన్ దాత్ నీవ చాకొర కీసెర్ మంతొన్. నీవంగ్ ఆగెన్ బస్కెన్ వీడ్సి తాక్మకి. తెర్ బతి, “నీ సోప్తలిర్ సంగ దావత్ కీసి తిన్” ఇంజెర్ ఉంది చుడుర్ హెరె గిర్ నాకున్ సియ్మకి. ³⁰బతి నీ ఆస్తి పూరొ బోగమ్-సానిక్నగ కర్చి కియ్వల్, నీ మరి రోన్ వాతొర్. తె వోన్ సాటి, కొడుత పడ్డతున్ కొయుస్తి’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ³¹అస్కె బాబొ, ‘కోకొ! నిమె బస్కెట్ నహ్గన్ మందంతి. నహ్గ మన్వల్ సమ్దొ నీవయె ఆంద్. ³²బతి సాతొర్ వోర్ నేండ్తపినయ్ అని తప్సి సొత్తొర్ వోర్ పుడ్తపినయ్, నీవొర్ తముర్ మంతొర్. అదెన్ సాటి, మరట్ ఆనంద్నె ఇద్ జేవున్ తిన్వల్ బరొబరె ఆంద్’ ఇంజి ఇత్తొర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

బగడ్-నియత్నె తాక్వల్ కారొబారిన నమున

¹యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ, “వొరొర్ దనెవంతన రోన్ వొరొర్ కారొబారి కామ్ కీందుర్. ఉంది దియ కహితుర్, ‘వోర్ నీవ ఆస్తితున్ ఆగమ్ కరబ్ కీసెర్ మంతొర్’ ఇంజెర్ కారొబారిన్ బారెతె దనెవంతన్ పిరది కీతెర్. ²తె దనెవంతల్ వోన్ కేయుసి, ‘నీ బారెతె పర్జ వెహ్వలిక్ కరబ్ కామ్క్ కరల్ ఆందుంగ్ కి? నిమె ఇంకె వేరి కీత కారొబారిన లెక నాకున్ హవ్లి కీమ్. ఇంగెడల్ నహ్గ కామ్ కియ్మ’ ఇంజెర్ వోన్ వెహ్తొర్.

³“తె వోర్ కారొబారి తన్వ తన మన్దె, ‘కారొబారిన కామ్నల్ నా మాల్కల్ నాకున్ తెండ్సి వాట్సెర్ మంతొర్. నాకున్తె కేతి కామ్ కీనల్ సక్తి సెలె. బిచెమ్ తల్కక ఇత్తెకె లజన్ వాటెంగ్ ఆంత. ఇంగె బతల్ కీక? ⁴నాకున్ అద్ నవ్కరితల్ తెండ్సి వాడ్త పెజె, కహితుర్ తమ్వంగ్ రొహ్క్‌నగ నాకున్ మాన్ సీనల్, బతల్ కియనయొ నాకున్ టావ’ ఇంజెర్ సోంచ్ కీతొర్. ⁵అని తన్వొర్ మాల్కన్ బాకి మన్వలిర్‌గటల్ వొరొన్ వొరొన్ కేయుస్తొర్. వూర్ వాత పెజె మొదొడొన్ సంగ, ‘నిమె నా మాల్కన్ బచొర్ బాకి మంతి?’ ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁶తె వోర్ మాయ్నల్ ‘నూర్ (100) సోరంగ్ ఒలివ నియ్ బాకి మంతొన్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అస్కె కారొబారి, ‘ఇద్ రసిద్ యేత అని అగ ఉచ్చి యెంటనె పనస్ (50) సోరంగ్ ఇంజెర్ లిహి కీమ్’ ఇంజి వెహ్తొర్. ⁷అద్ ఆత పెజె, ఉండె వొరొన్ సంగ, ‘నిమె బచొర్ బాకి మంతి?’ ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె వోర్ మాయ్నల్, ‘నూర్ (100) పోతెంగ్ గొహ్క్ బాకి మంతొన్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. తె కారొబారి, ‘ఇద్ రసిద్ యేచ్చి, తాన్ హసి (80) పోతెంగ్ ఇంజెర్ లిహి కీమ్’ ఇంజి వెహ్తొర్. ⁸బగడ్-నియత్నె తాక్వల్ వేర్ కారొబారి ఇహిన్ గుమి కీతొర్. తెర్ బతి, వోనొర్ మాల్కల్ వోన్ మెచ్‌తొర్. బారితెకె, ఇద్ దునియతుర్ లోకుర్ దుస్రుర్‌కున్ బహన్ సూడన అని వూర్ సంగ బహన్ మందన ఇన్వడగ వెలె చతుర్ మందంతెర్. సత్న వేడ్చితె తాక్వలిర్ వెలె జోకంగ్ అచొర్ చతుర్ మనుర్. ⁹అదెన్ సాటి, నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, ఇద్ దునియతగ మీవ బగడ్-నియత్నె కమయ్ కీత ఆస్తితె దుస్రుర్‌కున్ మదత్ కీసి, సోప్తలిర్‌కున్ కమయ్ కీమ్ట్. అస్కె మిరట్ బస్కెట్ మన్వల్ స్వర్గ్‌నగ సొత్త పెజె, బగవంతల్ మీకున్ కరుమ్ కీంతొర్. ¹⁰చుడుక్ గొస్టినగ నమకమ్నె మన్వల్ డగుక్ గొస్టినగ గిర్ నమకమ్నె మందంతొర్. చుడుక్ గొస్టినగన్ పసి కీతెకె, డగుక్ గొస్టినగ గిర్ పసి కీంతొర్. ¹¹అదె తీర్దె మిరట్ ఇద్ దునియత ఆస్తిత గొస్టితగన్ నమకమ్నె మన్విట్ తె, స్వర్గ్‌న కరల్ ఆస్తిత గొస్టితగ మీకున్ బోర్ నమంతొర్? ¹²మిరట్ దుస్రుర ఆస్తిత గొస్టితగన్ నమకమ్నె మన్వెకె, ‘ఇద్ ఆస్తి మీకునె సొంతమ్’ ఇంజెర్ బోర్ సీనుర్? బోరె సియొర్! ¹³రోన్ సేవ కియ్వల్ దాసి, ఇవిర్ మాల్కలిర సేవ వొర్సొన్ కియ పరొర్. మోక అహన్ కీనుర్తె, వొరొన్ పెర్మతె సూడ్సి, ఉండె వొరొన్ మెచ్వక్ ఆంతొర్. సెలెకె వొరొన్ మాని కీసెర్, ఉండె వొరొన్ చుడుర్-పాన్దె సూడంతొర్. మిరట్ దనమున్ పెర్మతె సూడ్కిట్‌తె, బగవంతన్ పెర్మతె సూడ పర్విట్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

బగవంతన ఉంది గిర్ గొస్టి తప్సి సొనొ

(మత్తయి 11:12-13)

¹⁴దనమున్ పెర్మ కియ్వలిర్ పరిసయుల్క్, యేసు వెహ్తంగ్ గొస్టింగ్ కేంచి, వోన్ చేడి కీతెర్. ¹⁵తె యేసు వూర్ సంగ, “మిరట్ లోకుర్ మునె నియత్నుర్ ఆందుమ్ ఇంజెర్ తొహ్లె సూడంతిట్. బతి మీ దిల్తగ బతల్ మంత ఇన్వల్ బగవంతన్ టావయె. లోకుర్ వెలె మాని కియ్వడున్ బారెతె బగవంతన్ అసలె పసంద్ మనొ.

¹⁶“యోహన్ వానల్ వేరి మోసెన కానున్ తీర్ అని పర్‌వక్తలిర్ లిహి కీతంగ్ గొస్టింగ్ తీర్ తాక్వల్ మత్త. బతి యోహన్ వాతొర్ అస్కెడల్ బగవంతన చొకొట్న కబుర్ పచర్ ఆసెర్ మంత. అని హర్ వొరొర్ బగవంతన కబుడున్ వొప్సి, తమ్వంగ్ దిల్క్‌నగ బగవంతల్ రాజ్ తాకుసన ఇంజెర్ వెలె కోసిద్ కీసెర్ మంతెర్. ¹⁷బతి కేంజట్! ఇద్ హాబర్ అని దర్తురి నాసెడమ్ ఆనుంగ్ బతి, దర్మత కానున్తగ లిహి కీసి మన్వల్ ఉంది చుడుసి గొస్టి గిర్ తప్సి సొనొ.

¹⁸“ఇద్ బస్కెట్ నిల్సి మందంత ఇన్వడ ఉంది నమున: తన్వ బాయ్కొన్ పార్కత్16:18 మలాకి 2:14-16 సీసి, దుస్రొతున్ తుంగ్వల్ మాయ్నల్ తాన్ సంగ పీర్ కియ్వల్ ఆంతొర్. పార్కత్ ఆసి మన్వల్ వెయ్లొన్ తుంగ్వల్ గిరె పీర్ కీత లెకతెన్ వాంతొర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

బగవంతన బక్తి కియ్వక్ సాతొన్ పుట్వల్ జాగ

¹⁹అహన్ వెహ్త పెజె, యేసు ఇద్ కత సురు కీతొర్: “తొలె వొరొర్ దనెవంతల్ మత్తొర్. వోర్ బెయ్ బారితంగ్ రగలిక్ పాంగుక్ పోండ్సి, సుక్-సాంతితె చొకొట్ తింజెర్ పిసెర్ మత్తొర్. ²⁰వోర్ దనెవంతన రోత్ మునె పాటకున్ బగ్ల లాజర్ ఇన్వల్ బిచె-గాండల్ మందుర్. వోన మేందొల్ పూరొ పొట్కుడింగ్ అర్సి మత్త. ²¹దనెవంతల్ తినెకె వోన టేబల్దల్ బూడ్ అర్వలిక్ మెయ్తంగ్-సుయ్తంగ్ టుక్డెంగ్ తిన్క ఇంజెర్ ఆసతె మందుర్. అచొరె ఆయ్వ, నెయ్క్ వాసి వోన మేందొడంగ్ పొట్కుడింగ్ నాక్‌దుంగ్. ^22-23వోర్ బిచె-గాండల్ మార్తొర్. తె బగవంతనుర్ దూతలిర్ వోన్ వోసి అబ్రాహమున్ బగ్ల ఉపుస్తెర్. అద్ ఆత పెజె, కహి రోజ్క్‌నె వోర్ దనెవంతల్ గిర్ మార్తొర్. తె వోన్ మాతి కీతెర్. వోర్ దనెవంతల్ సాన లోకమ్నగ దుక్సంగ్ బోగె మాసెర్ తల తహ్చి పొరొ సూడ్తొర్. అస్కె బెయ్ లంగ్ అబ్రాహమ్ అని వోన్ బగ్ల లాజర్ ఉచ్చి దిస్తెర్. ²⁴తె వోర్ దనెవంతల్, ‘అబ్రాహమ్ తాదొ! నా పొరొ దయ తొహ. ఇద్ తడ్మితగ దుక్సతె తల్‌మెలె మాసెర్ మంతొన్. అదెన్ సాటి, వోన బొట యేతగ ముడుసి, నా వెంజెడున్ కీనన్ కియ్లె లాజర్తున్ సారి కీమ్’ ఇంజెర్ జుల్మ కీతొర్. ²⁵బతి అబ్రాహమ్, ‘తంగ్మరి, నిమె బొమిత్ పొరొ పిసి మనల్ వేరి, చొకొట్ సుక్-బోగ్ యేత్‌తి. బతి అస్కె, లాజరు వెలె తక్‌లిబ్ బోగె మాతొర్. అద్ గొస్టితున్ హేతు కీమ్. ఇంకె వేర్ ఆరమ్ యేచ్చెర్ మంతొర్. నిమె దుక్సతె తల్‌-మెలె మాసెర్ మంతి. ²⁶ఇవె ఆయ్వ, ఉండె ఉంది గొస్టి బతల్ ఇత్తెకె, నీకున్ మాకున్ నడ్డుమ్ ఉంది అంత్ లాగొ అద్ కోల్ డొడ్డొ మంత. ఇదెన్ హిందల్, ఇగెటుర్ మిహ్గ వాయ పరుర్ అని అగటుర్ ఇగె వీడ్సి వాయ పరుర్’ ఇంజెర్ అబ్రాహమ్ వెహ్తొర్. ²⁷అస్కె దనెవంతల్, ‘అహన్ బెహెతె తాదొ, వోర్ లాజర్తున్ నా బాబొన రోన్ సారి కీమ్ ఇంజెర్ నీకున్ కోరంతొన్. ²⁸బారితెకె నాకున్ సియ్విర్ తాదల్-తముక్ మంతెర్. దుక్సతె తల్‌-మెలె మాయ్వల్ జాగతగ వాయ్వక్‌నె వూర్గ సొంజి, లాజర్ దమ్కి సియ పరంతొర్’ ఇంజెర్ కోర్తొర్.

²⁹“బతి అబ్రాహమ్, ‘మోసెన కానున్ అని దుస్రుర్ పర్‌వక్తలిర్ వెహ్తంగ్ వచన్క్ మంతంగ్. అవ్ వచన్క్ పియ్సి తాకిర్’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ³⁰తె వోర్ దనెవంతల్, ‘అహన్ ఆయొ, అబ్రాహమ్ తాదొ! సాతుర్గటల్ బోరె ఆయి వొరొర్ వూర్గ సొత్తెకె, వూర్ పాప్నల్ కబ్లె మాంతెర్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ³¹అస్కె అబ్రాహమ్, ‘మోసెన కానున్ అని పర్‌వక్తలిరంగ్ వచన్క్ పియ్సి, వూర్ తాక్వెకె దానిర్తె, సాతుర్గటల్ వొరొర్ నేండ్సి వూర్గ సొత్తెకె గిర్ బతి, వూర్ నమ్ముర్’ ఇంజి వెహ్తొర్” ఇంజెర్ యేసు పరిసయుల్కున్ వెహ్తొర్.

కబ్లె మాయ్వన్ బతల్ కియన

(మత్తయి 18:6-7,21-22; మార్క్ 9:42)

¹ఉంది దియ యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ, “పాప్నగ కోండి కియ్వలిక్ తప్వక్ వాంతంగ్. బతి అవ్ బోన్ హిందల్, వాంతంగొ వోన్ సిక్స తపొ. ²నా పొరొ బరొస ఇర్వలిర్ ఈతుర్ చుడుర్-పాన్దె మన్వలిర్‌గటల్ వొరొర్ పాప్ కియన్ సాటి, ఉంది మోక బోరె కారన్ ఆనుర్తె, ఆతొర్ మాయ్నన గోటితగ ఉంది డగుర్ జత్తతున్ దొహ్చి, సమ్దుర్‌తగ వాట్వల్ చొకొట్ మందంత. ³అదెన్ సాటి, మీవ మిరట్ దిహన్తె మంట్. మిహ్గటల్ బోరె ఆయి పాప్ కీనుర్తె, వోన్ దమ్కి సీమ్టు. అని వోర్ పాప్నల్ కబ్లె మాతెకె, మాపి కీమ్ట్. ⁴ఉంది మోక వోర్ ఉంది దియత్ రొపొ యేడుంగ్ జోకంగ్ 17:4 యేడుంగ్ జోకంగ్: యూదుల్క్‌న లెకతె యేడుంగ్ జోకంగ్ ఇత్తెకె వెలె జోకంగ్ ఇంజెర్ అర్తమ్.మీకున్ ఉల్ట పాప్ కీసి, అంటిత్కె యేడుంగ్ జోకంగ్ మిహ్గ వాసి, ‘నన కబ్లె మాసెర్ మంతొన్’ ఇందనుర్తె, వోన్ మాపి కీమ్ట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

విస్వాసున్ బారెతె

⁵అపొస్‌తుల్క్, “మావ బరొసతున్ బడి కీమ్” ఇంజెర్ పర్బున్ కోర్తెర్. ⁶తె పర్బు, “మీకున్ మోవెర దానతచొర్ బరొస మత్తెకె గిర్ ఆయర్. ఇద్ డగుర్ మరత్ సంగ, ‘యే! మరతి సీర్క్ మిసడి సమ్దుర్‌తగ సొంజి అర’ ఇత్తెకె గిర్, అద్ మీ గొస్టి కేంచి అరంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

సేవ్కన జిమెదారి

⁷యేసు ఉండె గిర్ ఇహిన్ వెహ్తొర్: “నీవ పొలమ్ ఊడ్వల్ సేవ్కలె ఆయి, సెలెకె నీవంగ్ గొరెంగ్ మెహ్వల్ గాయ్కియ్ ఆయి, కామ్నల్ రోన్ వాతొర్ ఇత్తెకె వోన్ సంగ, ‘వెయ్నె వాసి జేవున్ కియ్లె ఉద!’ ఇంజెర్ ఇంతి కి? అసలె ఇన్వి. ⁸అహన్ ఇందన్ బద్లి, ‘నా సాటి గాటొ-కుస్రి అట. సేలతె నడి దొహ్చి, నాకున్ వహ్డి కీమ్. నన తిన్వల్ ఆత పెజె నిమె తింద్కి’ ఇంజెర్ ఇంతి. ⁹నిమె వెహ్తప్ వోర్ సేవ్కల్ కీతొర్ ఇంజెర్, వోన్ నిమె దనెవాద్ వెహంతి కి? నిమె అసలె వెహ్వి.

¹⁰“మిరట్ గిర్ వెహ్త తీర్ నిబి కీత పెజె, ‘మమొట్ సాదరన్ సేవ్కలిర్ ఆందుమ్. మా పొరొ మన్వల్ జిమ నిబి కీతొమ్ అచొరె’ ఇంజి వెహన” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

బగవంతన్ దనెవాద్ వెహ్వల్

¹¹యేసు యెరుసలెమ్ సొన్లె యాత్ర కీనెకె, గలిలయ అని సమరయ యేరియన సివత్ నడ్డుమ్‌నల్ సొంజెర్ మత్తొర్. ¹²అహన్ సర్దె మన్వల్ ఉంది నాటె నేంగ్లె ఆనెకె, పెర్స నొపితె మన్వలిర్ దహ జన్క్ వోన్ మునెత్క్ వాసెర్ మత్తెర్. ¹³అని వూర్ యేసున్ సూడ్సి, లంగ్ నిల్తెర్. అని, “యేసు! మా మాల్క! మా పొరొ దయ తొహ్చి, మాకున్ చొకొట్ కీమ్” ఇంజెర్ జోర్తె కిలితెర్. ¹⁴తె యేసు వూర్కున్ సూడ్సి, “మిరట్ సొంజి కటొడలిర్కున్ తొహట్”17:14 సొంజి కటొడలిర్కున్ తొహట్: లూక 5:14; కటొడలిర 14:2-32 ఇంజెర్ వెహ్తొర్. అహన్ సొంజెర్ మనెకెనె, వూర్ చొకొట్ ఆతెర్. ¹⁵అస్కె వూర్గటల్ వొరొర్ తన్వ నొపి కమి ఆయ్వల్ సూడ్సి, జోర్తె “బగవంతనె డగుర్-పాన్ వాయి!” ఇంజెర్, పెజె మల్సి వాతొర్. ¹⁶వోర్ మాయ్నల్ సమరయ యేరియతొర్ ఆందుర్. వోర్ వాసి యేసునంగ్ కాల్క్ కర్సి, దనెవాద్ వెహ్తొర్. ¹⁷అస్కె యేసు, “పూరొ దహ జన్క్ చొకొట్ ఆతిట్ కి? మంజె మెయ్తుర్ నొవ్ జన్క్ బేందిర్? ¹⁸బగవంతన్ డగుర్-పాన్ కియ్లె, వేర్ సమరయ జాతితొన్ సుటి కీసి, మెయ్తుర్ చొకొట్ ఆతుర్ బోరె వాయ్మకియ్?” ఇంజెర్ వోన్ పూసి కీతొర్. ¹⁹అని, “నిమె తేచ్చి సొన్. నీవ బరొసయ్ నీకున్ చొకొట్ కీత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ మల్సి వాయ్వల్

(మత్తయి 24:23-28,37-41)

²⁰కహితుర్ పరిసయుల్క్, “బగవంతన రాజ్ బస్కె వాంత?” ఇంజెర్ యేసున్ పూసి కీతెర్. తె యేసు, “బగవంతన రాజ్ పర్జతున్ దిస్నల్ వాయొ. ²¹‘ఇచుల! ఇగె మంత. అచుల! అగ మంత’ ఇంజెర్ బగవంతన రాజున్ బారెతె వెహ వాయొ. బారితెకె, ఇంకె బగవంతల్ మీ నడ్డుమ్ మంజి, పర్జతంగ్ దిల్క్‌నగ రాజ్ తాకుసెర్ మంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²²అద్ ఆత పెజె తన్వుర్ సిస్యలిర్ సంగ, “బవిసత్నె స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ వాయ్వల్ దివొసున్ మిరట్ సూడన ఇంజెర్ బెయ్ ఆస కీంతిట్. బతి అద్ దివొసున్ సూడ్విట్. ²³అస్కె పర్జ మీ సంగ, ‘ఇచుల! ఇగె మంతొర్. సెలెకె అచుల! అగ మంతొర్’ ఇంజెర్ వెహంతెర్. బతి వూర గొస్టి కేంజ్మట్ అని వూర్ పెజెయ్ విచ్చెర్ సొన్మట్. ²⁴హాబడగ మిడ్చ్‌తతున్ సమ్దిర్ బహన్తె సూడంతెరొ, అహ్నె స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్, ఉండె ఉంది జోక మల్సి వానెకె, సమ్దిర్ సూడంతెర్. ²⁵బతి ఇవ్ సమ్దొ జర్గన్ మునె, ఇద్ పిడితుర్ నాకున్ ఉల్ట ఆయ లాగర్ అని నన వెలె దుక్సంగ్ బోగె మాయ లాగర్.

²⁶“నోవహున కాలమ్నె జర్గ్‌త తీరె స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన వాయ్వల్ గట్కతె గిర్ జర్గంత. ²⁷వోర్ నోవహు రూకతగ నేంగ్నల్ వేరి, పర్జ తింజెర్, ఉంజెర్, మర్మింగ్ ఆసెర్, మర్మింగ్ కీసెర్ మత్తెర్. అద్ గట్కతె జల్త గండమ్ వాసి, నోవహున కుటుంబతుర్కున్ ఆయ్వ మెయ్తుర్ సమ్దిర్‌కున్ నాసెడమ్ కీత.

²⁸“లోతున కాలమ్నె జర్గ్‌త తీర్ గిర్ జర్గంత. అస్కె వూర్ తింజెర్, ఉంజెర్, యేచ్‌చెర్, వొమ్సెర్, ఉర్సెర్, రొహ్క్ దొహ్చెర్ పిసెర్ మత్తెర్. ²⁹బతి లోతు సొదొమ నగుడున్ సుటి కీసి సొత్త నేటినె, హాబడల్ పొత్వల్ గందొక్ అని తడ్మి గొకంగ్ పిర్దున్ మోడి అరుసి, లోతున కుటుంబతుర్కున్ ఆయ్వ, మెయ్తుర్ సమ్దిర్‌కున్ నాసెడమ్ కీత. ³⁰స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ వాయ్వల్ దివొస్ గిర్, అహ్నె జర్గంత. ³¹అంటిత్ రోత మిదెతగ మన్వల్, తన్వ సామన్ తర్లె ఇంజెర్ గిర్ బూడ్ రెయ్వ. అహ్నె వావ్టె మన్వల్, బతతునె తర్లె రోన్ వాయ్వ. బారితంగ్ చీజ్కున్ బారెతె గిర్ రంది కియ్మట్. ³²లోతున వెయ్లొ బహన్ మార్తయొ17:32 లోతున వెయ్లొ బహన్ మార్తయొ: ఇత్తెకె అద్ సుటి కీసి వాతంగ్ చీజ్కున్ బారెతె రంది కీసెర్, పెజె సూడ్త కాడ్కి మార్త. హేతు కీమ్ట్! ³³తన్వ దన్-దవ్లతున్ అని తన్వ జీవతున్ బచి కీక ఇన్వన్ బస్కెట్ మన్వల్ జీవ పుటొ. బతి నా సాటి తన్వ జీవతున్ సుటి కియ్వన్, బస్కెట్ మన్వల్ జీవ పుటంత. ³⁴మీకున్ వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె, అంటిత రాతున్ ఇవిర్ కటుడ్ పొరొ మందంతెర్. వూర్గటల్ వొరొన్ సుటి కీసి, ఉండె వొరొన్ వోయ్వల్ జర్గంత. ³⁵రండ్ వెయ్లొక్ జత్త నోర్సెర్ మందంతంగ్. ఉందితున్ సుటి కీసి, ఉండె ఉందితున్ వోయ్వల్ జర్గంత. ^36-3717:36-37 తొలెతంగ్ కహితంగ్ గ్రీకు గ్రంత్క్‌నగ ఇద్ గొస్టి సెలె.[ఇవిర్ ఉందియ్ పొలమ్నగ మందంతెర్. వూర్గటల్ వొరొన్ సుటి కీసి, ఉండె వొరొన్ వోయ్వల్ జర్గంత]” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్. తె సిస్యలిర్, “ఇవ్ సమ్దొ బగ జర్గనుంగ్ పర్బు?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. అస్కె యేసు, “బగతె జన్వర్‌త చెత్త మందంతయొ అగ రాయలిక్ మీరె మాంతంగ్”17:36-37 ఇదెన అర్తమ్ ఇహిన్ మంద వచొ: బగతె కరెబలిర్ మందంతెరొ, అగ బగవంతన తస్వత సిక్స వాంత. ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్.

పట్ పియ్సి కోర్వల్ రాండె వెయ్లొన నమున

¹వీటున్ వాయ్వక్‌నె బస్కెట్ పార్తన కీసెర్ మందన ఇంజెర్ వెహ్లె, యేసు సిస్యలిర్‌కున్ ఇద్ నమున వెహ్తొర్. ²అద్ బతల్ ఇత్తెకె: “ఉంది చహర్తె తస్వ కియ్వల్ వొరొర్ అదికారి మత్తొర్. బగవంతల్ ఇత్తెకె వోన్ వెరె సెలె. అని పర్జతున్ మాని కియ్వెకె సొందుర్. ³అదె చహర్తె ఉంది రాండె వెయ్లొ మత్త. అద్ రాండె వెయ్లొ, వోర్ అదికారినగ గడి గడి వాసెర్, ‘సాబ్! నాకున్ అని నా పగ-దారన గొస్టితున్ తస్వ కీమ్’ ఇంజెర్ కోర్సెర్ మందు. ^4-5కహి రోజ్క్ వేరి, వోర్ తాన గొస్టితున్ వొప్మకి. బతి ఆక్రిత్, ‘నాకున్ బగవంతల్ ఇత్తెకె వెరె సెలె. అని పర్జ ఇత్తెకె మాన్ సెలె. తెర్ బతి, ఇద్ రాండె వెయ్లొ నహ్గ వాసి, జుల్మ కీసెర్ మంత. అదెన్ సాటి, ఇద్ వెయ్లొ నహ్గ గడి గడి వాయ్వక్‌నె, తస్వ కీక’ ఇంజెర్ వోర్ తన్వ మన్దె ఇత్తొర్” ఇంజెర్ పర్బు వెహ్తొర్. ⁶అహన్ వెహ్త పెజె పర్బు, “బగడ్-నియత్నె తాక్వల్ వోర్ తస్వ కియ్వల్ అదికారి ఇత్తంగ్ గొస్టింగ్ కేంజ్తిట్. ⁷తె బగవంతల్ తన నేమి కీతుర్ నర్క-పియల్ తనకున్ పార్తన కీసెర్ మత్తెకె, వూర్కున్ తప్వక్ నాయమ్ జర్గుసొరియ్? వోర్ కోరుమ్ కీనురియ్? ⁸వూర్ సాటి బగవంతల్ యెంటనె నాయమ్ జర్గుసంతొర్ ఇంజెర్ మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్. బతి స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ బగవంతనల్ మల్సి వానెకె, వోన్గ బరొస ఇర్తుర్ బోరె దర్తురిత్ పొరొ దిసనిరియ్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్.

కమి-పాన్ కీసి బగవంతన్ పార్తన కియ్వల్

⁹అని తమొ నియత్నుర్ ఇంజెర్ తమ్గ బరొస ఇర్సెర్, దుస్రుర్‌కున్ చుడుర్-పాన్దె సూడ్వలిర్ బారెతె యేసు ఇద్ నమున వెహ్తొర్. ¹⁰అద్ బతల్ ఇత్తెకె, “పార్తన కియన్ సాటి ఇవిర్ మాయ్నలిర్ మందిర్తగ సొత్తెర్. వూర్ ఇవిర్గటల్ వొరొర్ పరిసయుల్క్‌న వర్గతొర్ అని ఉండె వొరొర్ టెక్స వసులి కియ్వల్. ¹¹వోర్ పరిసయుల్క్‌న బాజ్నొర్ సమ్దిర్‌గటల్ అలగ్ నిల్సి, ‘బగవంత! పసి కియ్వలిర్ దాత్, బగడ్-నియత్నె తాక్వలిర్ దాత్, పీర్ కియ్వలిర్ దాత్ అని వేర్ టెక్స వసులి కియ్వన్ దాత్ నాకున్ ఇర్వ కాడ్కి, నీకున్ దనెవాద్ వెహ్చెర్ మంతొన్. ¹²నన వారమున్ రండ్ జోకంగ్ ఉపస్ పియంతొన్. నాకున్ వాయ్వల్ సమ్దొ లాబమ్నల్ నూటల్ దహ ఈసంగ్ సీసెర్ మంతొన్’ ఇంజెర్ పార్తన కీతొర్. ¹³బతి వోర్ టెక్స వసులి కియ్వల్ వోన్గటల్ లంగ్ నిల్సి, హాబడెకె సూడ్లె దర్యమ్ ఆయ్వ సొంజి, తన్వ సాతితున్ పాసెర్, ‘బగవంత! నన పాపిన ఆందున్. నా పొరొ దయ తొహ’ ఇంజెర్ పార్తన కీతొర్. ¹⁴బగవంతన నదుడె పరిసయుల్క్‌న బాజ్నొన్ తెర్, వేర్ టెక్స వసులి కియ్వల్ నియత్నొర్ ఆసి, రోన్ సొత్తొర్ ఇంజి మీకున్ వెహంతొన్. బారితెకె తన్వ తన డగుర్-పాన్ కియ్వన్ బగవంతల్ చుడుర్-పాన్ సీంతొర్. అని బోర్తె చుడుర్-పాన్ కీంతొరొ, వోన్ డగుర్-పాన్ సీంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

యేసు చుడుర్ మరి-మియడున్ ఆసిర్‌వాద్ సియ్వల్

(మత్తయి 19:13-15; మార్క్ 10:13-16)

¹⁵ఉంది దియ కహితుర్ లోకుర్, ‘యేసు కెయ్క్ ఇర్సి ఆసిర్‌వాద్ సియన’ ఇంజెర్ తమ్వుర్ మరి-మియడున్ పియ్సి వాతెర్. అద్ సూడ్సి వోనుర్ సిస్యలిర్ వూర్కున్ రాంగి సీతెర్. ¹⁶బతి యేసు వూర్కున్ తన్గ కేయుసి, “వూర్ మరి-మియడున్ నహ్గ వాయ సీమ్ట్, వూర్కున్ ఆపుసియ్మట్. వూర్ దాత్నురయె బగవంతన రాజ్ ఆంద్. ¹⁷ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. బూర్తె మరి-మియడున్ దాత్ తమ్వంగ్ దిల్క్‌నగ బగవంతల్ రాజ్ తాకుస్లె వొపురొ, వూర్ బస్కెన్ అద్ రాజ్నగ నేంగ పరుర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

దనెవంతలిర్ బగవంతన రాజ్నగ నేంగ్వల్ వెలె కస్టమ్

(మత్తయి 19:16-30; మార్క్ 10:17-31)

¹⁸యూదుల్క్‌నొర్ అదికారి వొరొర్ యేసున్, “చొకొట్నొర్ గురుజి! నాకున్ బస్కెట్ మన్వల్ జీవ పుటన ఇత్తెకె, నన బతల్ కియన?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ¹⁹తె యేసు, “నాకున్ బారి, ‘చొకొట్నొర్ గురుజి’ ఇంతి? బగవంతన్ తపుసీసి, దుస్రొర్ బోరె చొకొట్నొర్ ఆయొర్. ²⁰అని, ‘పీర్ కియ్వ, బోనయ్ జీవ యేత్వ, బతయ్ కల్వ, లబడ్ గవ వెహ్వ, అవల్-బాబొన్ మాన్ సియన’ ఇన్వలిక్ బగవంతనంగ్ ఆగెంగ్ టావయ్ కి?” ఇంజెర్ యేసు వోన్ పూసి కీతొర్. ²¹అస్కె వోర్ దనెవంతల్, “నావ చుడ్డు-గాదల్ ఇవ్ సమ్దొ ఆగెన్ పియ్సి తాక్సెరెన్ మంతొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²²అద్ కేంచి యేసు, “నిమె ఉండె ఉంది కామ్ కీమ్. అద్ బతల్ ఇత్తెకె, నిహ్గ మన్వల్ జాయ్జత్ సమ్దొ వొమ్సి, అవ్ కొతంగ్ గరిబున్ తూసి సీమ్. అస్కె నీ సాటి స్వర్గ్‌నగ దన్ మందంత. అద్ ఆత పెజె, నావ చర్న పియ్సి తాక” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²³బతి వోర్ డగుర్ దనెవంతల్ ఆత కాడ్కి, అద్ గొస్టి కేంజ్త బరొబర్ నారజ్ ఆసి, అగటల్ సొత్తొర్. ²⁴వోన్ బాజ్ సూడ్సి యేసు, “దన్తున్ పొరొ బరొస ఇర్వలిర్ బగవంతన రాజ్నగ నేంగ్వల్ వెలె కస్టమ్. ²⁵ఉంది హూటడ్, 18:25 ఉంది హూటడ్: గ్రీకు బాసతె హూటడ్ అని నోడె ఇన్వల్ గొస్టి కేంజ్లె లగ్-బగ్ ఉంది తీర్ మందంతంగ్.కొట్వల్ సుయ్ద గదితల్ కడ్సి సొందన ఇత్తెకె వెలె కస్టమ్. అహ్నె వొరొర్ దనెవంతల్ బగవంతన రాజ్నగ నేంగన ఇత్తెకె, ఉండె ఇచుర్ వెలె కస్టమ్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁶తె అద్ కేంజ్తుర్ వూర్, “అహన్ బెహెతె, బోర్ బచె మాసి, నేంగ పరనుర్?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ²⁷అస్కె యేసు, “నరిమన్కన కెయ్దె ఈతల్ కామ్ ఆయ పరొ బతి, సిరిప్ బగవంతలె ఈతల్ కామ్ కియ పరంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁸తె పేతురు, “ఇచుల! మహ్గ మన్వల్ సమ్దొ సుటి కీసి, నీవ చర్న పియ్సి తాక్సెర్ మంతొమ్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ^29-30అస్కె యేసు, “ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. బగవంతన రాజున్ సాటి, తన్వ రోతున్, బాయ్కొన్, తాదల్-తమున్, అవల్-బాబొన్ అని మరి-మియడున్ సుటి కీసి తాక్వల్ హర్ వొరొర్, ఇద్ దర్తురితగ వెలె పాల్క్ ఆసిర్‌వాద్న వెలె పండి యేచ్చెరెన్ మందంతొర్. అని బవిసత్నె వోన్ బస్కెట్ మన్వల్ జీవ గిర్ పుటంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

యేసు తన్వ మరన్తున్ బారెతె వెహ్వల్

(మత్తయి 20:17-19; మార్క్ 10:32-34)

³¹యేసు తన్వుర్ బార జన్క్ సిస్యలిర్‌కున్ బగ్ల కేయ్సి, “ఇచుల కేంజట్! మరట్ పొరొ వర్సి యెరుసలెమ్ సొంజెర్ మంతట్. అగ స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ బారెతె తొలె పర్‌వక్తలిర్ లిహి కీతంగ్ సమ్దొ వచన్క్ బర్పుర్ జర్గంతంగ్. ³²బహన్ ఇత్తెకె, వోన్ యూదుల్క్ ఆయుర్ వూర కెయ్దె హవ్లి కీంతెర్. వూర్ వోన్ చేడి కీసి, వోన హిజత్ వోంతెర్. వోన్ పొరొ ఉస్కంతెర్. ³³వోన్ చాటల్క్‌నె పాంతెర్. ఆక్రిత్ వోన్ జకంతెర్. బతి మూంద్ రోజ్క్‌నె నేండంతొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ³⁴బతి వూర్ సిస్యలిర్‌కున్ వోర్ వెహ్త జర గిర్ అర్తమ్ ఆయ్మకి. అద్ గొస్టితున్ మక్డితె ఇర్త కాడ్కి, వూర్కున్ అద్ సమ్జె మాయ్మకి.

గుడ్డిన్ యేసు చొకొట్ కియ్వల్

(మత్తయి 20:29-34; మార్క్ 10:46-52)

³⁵యేసు యెరికొ నగుడున్ కరుమ్ యెవ్నెకె, అగ సర్దున్ బగ్ల వొరొర్ గుడ్డి బిచెమ్ తల్క్‌సెర్ ఉచ్చి మత్తొర్. ³⁶మాంది వీడ్సి సొన్వల్ చపుడ్ కేంచి, “బతల్ జర్గ్‌సెర్ మంత?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ³⁷తె వూర్, “నజరేత్ చహర్తొర్ యేసు సరియ్ సొంజెర్ మంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్.³⁸అస్కె వోర్ గుడ్డి, “యేసు, దావిద్న కాన్‌దాన్తొని! నా పొరొ దయ తొహ!” ఇంజెర్ జోర్తె కిలితొర్. ³⁹తె వోన్ మునెతల్ వీడ్వలిర్, “దబ్ మన్!” ఇంజెర్ రాంగి సీతెర్. బతి వోర్ ఉండె ఇచుర్ జోర్తె, “దావిద్న కాన్‌దాన్తొని! నా పొరొ దయ తొహ!” ఇంజెర్ కిలితొర్. ⁴⁰తె యేసు ఆగ్సి, “వోన్ నహ్గ పియ్సి వరట్” ఇంజెర్ ఆగె సీతొర్. ⁴¹తె వోర్ గుడ్డిన్ వూర్ తత్త పెజె, “నన నీ సాటి బతల్ కియన ఇంతి?” ఇంజెర్ యేసు వోన్ పూసి కీతొర్. అస్కె వోర్, “పర్బు! నాకున్ నదుర్ పహ్జె” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁴²తె యేసు, “నీ కడ్క్‌నె సూడ! నీవ బరొసయె నీకున్ చొకొట్ కీత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁴³అస్కె యెంటనె వోనంగ్ కడ్క్ చొకొట్ ఆతంగ్. తె వోర్ బగవంతన్ దనెవాద్ వెహ్చెర్, యేసున్ పెజెయ్ సొత్తొర్. పర్జ సమ్దిర్ అద్ సూడ్సి, బగవంతన్ డగుర్-పాన్ సీతెర్.

జకయన రోన్ యేసు ముకమ్ కియ్వల్

¹యేసు యెరికొ నగుడె నేంగ్సి, వీడ్సెర్ మత్తొర్. ²ఇచుల కేంజట్! అద్ నగుడె జకయ ఇన్వల్ వొరొర్ మాయ్నల్ మత్తొర్. వోర్ టెక్స వసులి కియ్వలిరొర్ అదికారి ఆందుర్ అని వోన్గ వెలె జాయ్జత్ మత్త. ³అద్ గట్కతె, ‘యేసు బోర్ ఆందుర్ బెహె?’ ఇంజెర్ సూడ్లె కోసిద్ కీతొర్. బతి వోర్ వెలె టుగ్రి మత్త కాడ్కి, మాందిత్ రొపొ మన్వల్ యేసున్ సూడ పర్మకి. ⁴తె అద్ బాజునె వాంతొర్ ఇంజెర్ కరి కీసి, మునె విచ్చెర్ సొత్తొర్. అని తోయ మర తెర్గ్‌సి, సూడ్సెర్ మత్తొర్. ⁵తె యేసు అద్ జాగతగ యెవ్త పెజె, పొరొ సూడ్తొర్. అని వోన్ సంగ, “జకయ వెయ్నె బూడ్ రెయ! నేండ్ నీవ రోన్ నన ముకమ్ కియ లాగర్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁶అస్కె, యెంటనె జకయల్ మరతల్ రెయ్సి, బెయ్ ఆనంద్నె యేసున్ తన్వ రోన్ వోతొర్. ⁷తె పర్జ సమ్దిర్ సూడ్సి, “పాపెస్తన19:7 పాపెస్తన: 15:1 రోన్ బారి సొంజెర్ మంతొర్ బెహె!” ఇంజెర్ యేసున్ బారెతె గొల్గ్‌తెర్. ⁸బతి రోన్ వాత పెజె, జకయల్ నిల్సి, “ఇచుల పర్బు! నావ ఆస్తితల్ అర్దొ ఈస గరిబున్ సీంతొన్. నన బోనె పసి కీసి బతతునె యేచ్చి మంద్కతె, వోన్ నాలుంగ్ ఈసంగ్ అదిక్ మల్సి సీంతొన్” ఇంజెర్ యేసున్ వెహ్తొర్. ⁹తె యేసు, “నేండ్ నిమె అని నీవ రోతుర్ పాప్నల్ బచె మాతిట్. బారితెకె, నిమె గిర్ అబ్రాహమున్ మోడి బగవంతన్ పొరొ బరొస కీతి. ¹⁰బగవంతన సర్దల్ బూలె మాసి మన్వలిర్‌కున్ బచి కియ్లెనె స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ వాతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

దహ సోనెతంగ్ బిలన నమున

(మత్తయి 25:14-30)

¹¹పర్జ సమ్దిర్ ఇవ్ గొస్టింగ్ కేంచెర్ మత్తెర్. యేసు యెరుసలెమున్ కరుమ్ వాత కాడ్కి, పర్జ సమ్దిర్ బగవంతన రాజ్ వాయ్వల్ వెలె కరుమ్ మంత19:11 బగవంతన రాజ్ వాయ్వల్ వెలె కరుమ్ మంత: యూదుల్క్‌న జాతితుర్ సమ్దిర్ తమ్వకున్ రోమ సర్కార్‌దల్ సుటి కియుసి, తమ్వ పొరొ రాజ్ తాకుస్వన్ సాటి సూడ్సెర్ మత్తెర్. వోర్ యేసుయె బగవంతల్ రొహ్వల్ రాజల్ ఆందుర్ ఇంజి మత్త కాడ్కి, వోర్ యెరుసలెమ్ వాతొర్ అస్కె, ఇహిన్ సోంచ్ కీతెర్. ఇంజెర్ సోంచ్ కీసెర్ మత్తెర్. ^12-13అదెన్ సాటి, యేసు వూర్కున్ ఇద్ నమున వెహ్తొర్: “రాజలిర కాన్‌దాన్తొర్ వొరొర్ మాయ్నల్ మహ రాజన కెయ్దె తన రాజల్ ఆసి, తన్వ దేస్నె మల్సి వాయ్లె, లంగ్న దేస్ సొన్లె తయర్ ఆసెర్ మత్తొర్. అస్కె తన్వుర్ దహ జన్క్ సేవ్కలిర్‌కున్ కేయ్సి, మాయ్నన్ ఉంది హజర్ (1,000) కొతంగ్19:12-13 ఉంది హజర్ (1,000) కొతంగ్: గ్రీకు బాసతగ ఉంది మీన ఇత్తెకె మూంద్ మహినన బూతిత విలువ ఆంద్. సీసి, ‘నన మల్సి వానల్ వేరి, బేపరి కీమ్ట్’ ఇంజెర్ వెహ్చి సొత్తొర్. ¹⁴బతి వోనుర్ పర్జ వోన్ మెచ్వెకె సొందిర్. అదెన్ సాటి, ‘వేర్ మా పొరొ రాజ్ తాకుస్వల్ మాకున్ ఇస్టమ్ సెలె’ ఇంజెర్ మహ రాజనగ వోన్ పెజెయ్ కబుర్ సారి కీతెర్. ¹⁵తెర్ బతి, వోర్ రాజల్ ఆసి మల్సి వాతొర్. అస్కె, తన సీత దనమ్నె బోర్ బతల్ కమయ్ కీతెరొ, కరి కియన ఇంజెర్ వూర్ సేవ్కలిర్‌కున్ కేయుస్తొర్. ¹⁶తె మొదొడొర్ వాసి, ‘మాల్క! నిమె సీతి అవ్ కొతనె మెహ్నత్ కీసి, అవెన్ బరొబర్ దహ పాల్క్ అదిక్ కొతంగ్ కమయ్ కీతొన్’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹⁷అస్కె రాజల్, ‘అబ! నిమె చొకొట్నొర్ సేవ్కని ఆంది. నిమె ఇచుసితగ గిర్ బరొసతె మత్త కాడ్కి, దహ నగుకున్ పొరొ అదికారిని ఆసి మన్’ ఇంజెర్ సేవ్కన్ వెహ్తొర్. ¹⁸దహ జన్క్‌నల్ ఉండె వొరొర్ వాసి, ‘మాల్క! నిమె సీత అవ్ కొతనె సియుంగ్ పాల్క్ అదిక్ కొతంగ్ కమయ్ కీతొన్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁹తె వోన్ సంగ, ‘నిమె సియుంగ్ నగుకున్ పొరొ అదికారిని ఆసి మన్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁰అస్కె ఉండె వొరొర్ సేవ్కల్ వాసి, ‘మాల్క! ఇచుల నీవంగ్ కొతంగ్. ఇవెన్ నన దస్తితగ గూండి కీసి ఇర్తొన్. ²¹బారితెకె, నిమె వెలె కటిన్తొని ఆంది. ఇర్మకి అదెన్ తహ్వని అని విజ వీత్మకి అగ పంట కొయ్వని ఆంది. అదెన్ సాటినె నిమె ఇత్తెకె నాకున్ బెయ్ వెరె’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²²అస్కె వోర్ రాజల్, ‘గహ్లల్ అని కరెబల్ సేవ్క! నీ తొడ్దల్ వాత గొస్టితున్ పియ్సినె నీకున్ తస్వ కీంతొన్. నన కటిన్తొన ఆందున్. ఇర్మకి అదెన్ తహంతొన్. నన విజ వీత్మకి అగ పంట కొయ్వన ఇన్వల్ నీకున్ టావయ్. ²³తె కమ్సెకమ్ నిమె నావంగ్ కొతంగ్ వోసి, సావ్కరనగ బారి ఇర్మకి? అహన్ ఇర్మడ్ ఇత్తెకె, నన వాత పెజె వడ్డిత్ అరిక్ నావంగ్ కొతంగ్ తెర్ వాందుంగ్’ ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ²⁴అని కరుమ్ నిల్సి మన్వలిర్ సేవ్కలిర్ సంగ, ‘వేన్గటల్ ఇవ్ కొతంగ్ యేచ్చి, దహ పాల్క్ అదిక్ కొతంగ్ కమయ్ కీతొన కెయ్దె సీమ్ట్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁵19:25 తొలెతంగ్ కహితంగ్ గ్రీకు గ్రంత్క్‌నగ ఇద్ వచన్ సెలె.[తె వూర్ సేవ్కలిర్, ‘బతి మాల్క! వోన్గ దహ పాల్క్ అదిక్ కొతంగ్ మంతంగ్ కి!’ ఇంజెర్ ఇత్తెర్.] ²⁶అదెన్ సాటి రాజల్, ‘బోన్గతె వెలె మందంతయొ, ఉండె ఇచుర్ వెలె బగవంతల్ వోన్ సీంతొర్. అస్కె వోన్గ బర్పుర్ మందంత. బతి ఇచుసి మన్వనగటల్ మత్త అదెన్ గిర్ తెండ్సి వాటంతొర్’ ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁷అని, ‘నన రాజ్ తాకుస్వల్ ఇస్టమ్ సెలె వూర్కున్ తచి, నా మునె జకట్’ ఇంజి ఇత్తొర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

యేసు యెరుసలెమ్ నేంగ్లె తయరి కియ్వల్

(మత్తయి 21:1-11; మార్క్ 11:1-11; యోహన్ 12:12-19)

²⁸యేసు ఇద్ నమున వెహ్చి, యెరుసలెమ్నగ వర్సి సొన్లె పెసితొర్. ^29-30ఒలివ మరక్న గుటత్ పొరొడంగ్ నహ్క్, బెత్పగె అని బెతనియతున్ కరుమ్ యెవ్తెర్. అస్కె యేసు తన్వుర్ సిస్యలిర్‌గటల్ ఇవిర్కున్ మునె సారి కీసెర్, “ఇచుల! అద్ దిస్వల్ నాటె నేంగ్నెకెన్, అగ ఉంది చుడుసి గాది దొహ్చి మన్వల్ మీకున్ దిసంత. తాన్ పొరొ ఇంకె వేరి, బోరె ఉద్మకి. తాన్ సుటి కీసి తరట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ³¹“అద్ గాదితున్ సుటి కీనెకె, ‘బారి సుటి కీసెర్ మంతిట్?’ ఇంజెర్ బోరె పూసి కీనుర్తె, ‘ఇద్ పర్బున్ జురత్ మంత’ ఇంజి వెహట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ³²వోర్ సారి కియ్వలిర్ సొంజి సూడ్తెకె, యేసు వెహ్త తీర్ అద్ దొహ్చి దిస్త. ³³అద్ చుడుర్ గాదితున్ సుటి కీనెకె, తానుర్ మాల్కలిర్, “మిరట్ బారి గాదితున్ సుటి కీంతిట్?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ³⁴తె వూర్, “ఇద్ పర్బున్ జురత్ మంత” ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. ³⁵అస్కె అద్ చుడుర్ గాదితున్ యేసునగ పియ్సి వాతెర్. అని తాన్ పొరొ తమ్వంగ్ సాల్వంగ్ తార్సి, యేసున్ ఉపుస్తెర్. ³⁶యేసు అహన్ సరియ్ సొంజెర్ మనెకె, పర్జ తమ్వంగ్ సాల్వంగ్ అద్ సరియె తార్తెర్. ³⁷అహన్ యేసు ఒలివ మరక్న గుటత్ పొరొడల్ బూడ్ రెయ్తొర్. వోన్ పెజెయ్ వాయ్వలిర్ సమ్దిర్ గిరె తమొ సూడ్తంగ్ మయ్మతంగ్ కామ్కున్ బారెతె ఆనంద్నె జోర్తె బగవంతన్,

³⁸“పర్బున అదికార్దె19:38 అదికార్దె: సెలెతె పొరొడె ఇంజెర్ మందంత. వాయ్వల్ రాజనె బగవంతల్ ఆసిర్‌వాద్ సియిర్!19:38 కీర్‌తన్క్‌న 118:26; కీర్‌తన్క్‌న 148:1

పొరొ స్వర్గ్‌నగ సాంతి వాయి! అని బగవంతన్ డగుర్-పాన్ వాయి!”

ఇంజెర్ పార్తన-వింతి కీతెర్.

³⁹అస్కె అద్ మాందితగ మన్వలిర్ కహితుర్ పరిసయుల్క్, “గురుజి! నీవుర్ సిస్యలిర్‌కున్ దబ్ మంట్ ఇంజి రాంగి సీమ్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ⁴⁰తె యేసు, “నన వెహ్వల్ బతల్ ఇత్తెకె: మోక వీర్ దబ్ మందనిర్తె, తమ్వ తమ బండంగ్ గిర్ కిలివల్ సురు కీంతంగ్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

^41-42యేసు యెరుసలెమ్ నగుడున్ కరుమ్ యెవ్త పెజె ఆడ్సెర్, “యెరుసలెమ్నుర్ లోకుర్నిట్! సాంతిత సర్దున్ కరి కియ్మడ్ ఇత్తెకె, మీకున్ చొకొట్ మందు. బతి ఇంకె అదెన్ మిరట్ కరి కియ పర్విట్. ⁴³మీవుర్ పగ-దార్క్ మీ నగుడున్ సిర్ముట్ గేర్ పాసి, మీకున్ ఆగుటి కియ్వలిక్ దివొస్క్ వాంతంగ్. ⁴⁴ఇవ్ గోడన్ నడ్డుమ్ మన్వలిర్ మీకున్ అని మీవుర్ మరి-మియడున్ చెచ్రి కీంతెర్. బండత్ పొరొ బండ మన్వక్‌నె మీ నగుడున్ ఉల్టి కీనల్ వూర్ సుటి కియుర్. బారితెకె, బగవంతల్ మీకున్ బచి కియ్లె వాత దివొసున్ మిరట్ కరి కియ్మకి” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

యెరుసలెమ్న మందిర్తగ యేసు సొన్వల్

(మత్తయి 21:12-17; మార్క్ 11:15-19; యోహన్ 2:13-22)

^45-46అని యెరుసలెమ్న మందిర్తగ సొంజి, అగ బేపరి కియ్వలిర్ సంగ, “‘ఇద్ మందిర్ నావ రోన్ ఆంద్ అని పార్తన కియ్వల్ జాగ ఆంద్’ ఇంజెర్ దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీసి మంత. బతి తాన్ కలిర్ మక్వల్ బుయరిత్ దాత్ కీతిట్”19:45-46 యెసయ 56:7 ఇంజెర్ వూర్ సమ్దిర్‌కున్ బహ్రి పూడ్వల్ సురు కీతొర్.

⁴⁷అద్ ఆత పెజె, వోర్ హర్ దివొస్ మందిర్తగ సొంజి, పర్జతున్ బోద వెహ్చెర్ మందుర్. బతి డగుక్ కటొడలిర్, సాస్తిరిర్ అని డగుక్ వోన్ బహన్ జకన ఇన్వల్ పిలన్ వాట్వల్ మొదొల్ కీతెర్. ⁴⁸బతి పర్జ సమ్దిర్ యేసు వెహ్వలిక్ గొస్టింగ్ దిహన్తె కేంజ్వల్ కీనెకె, యేసున్ మక్డితె బహన్ జకనయొ వూర్కున్ సోంచ్ వాయ్మకి.

పెదొల్క్ సవల్క్ పూసి కియ్వల్

(మత్తయి 21:23-27; మార్క్ 11:27-33)

¹ఉంది దియ మందిర్త ఆవ్రతగ యేసు పర్జతున్ బోద వెహ్చెర్, చొకొట్న కబుర్ పచర్ కీసెర్ మత్తొర్. అస్కె వోన్గ డగుక్ కటొడలిర్, సాస్తిరిర్ అని పెదొల్క్ వాతెర్. ²అని, “నిమె బద్ అదికార్దె ఇవ్ కామ్క్ కీసెర్ మంతి? ఇద్ అదికార్ నీకున్ బోర్ సీతొర్? మాకున్ వెహ” ఇంజెర్ యేసున్ పూసి కీతెర్. ³తె వోర్, “నన మీకున్ ఉంది సవల్ పూసి కియ సీమ్ట్. ⁴బాప్తిస్‌మ సియ్వల్ అదికార్ యోహన్తున్, బగవంతనల్ వాత కి, సెలెకె మాయ్ననల్ వాత? వెహట్” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁵తె వూర్, “మరట్, ‘బగవంతనల్’ ఇంద్కట్‌తె, ‘యోహన్తగ బారి బరొస ఇర్మకి?’ ఇంజెర్ పూసి కీనుర్. ⁶బతి మోక, ‘మాయ్ననల్’ ఇంద్కట్‌తె, మాకున్ సమ్దిర్ బండనె పానిర్. బారితెకె, యోహన్ పర్‌వక్తల్ ఇంజెర్ సమ్దిర్ వొప్తెర్” ఇంజెర్ తమ్వ తమ కుస కుస చర్చ కీతెర్. ⁷అదెన్ సాటి వూర్, “అద్ మాకున్ టావ సెలె” ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. ⁸తె యేసు, “నన గిర్ బద్ అదికార్దె ఇవ్ కీసెర్ మంతొనొ, మీకున్ వెహొన్” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్.

వాయుట్నుర్ బటెయ్-దార్క్‌న నమున

(మత్తయి 21:33-46; మార్క్ 12:1-12)

⁹అద్ ఆత పెజె యేసు, పర్జతున్ ఇద్ నమున వెహ్వల్ సురు కీతొర్: “వొరొర్ మాయ్నల్ ఆంగుర్క్‌న వాడి తయర్ కియుసి, దుస్రుర్‌కున్ బటెయ్తె సీతొర్. అని రోన్ సుటి కీసి, దుస్రొ దేస్నగ యాత్ర కీసెర్, వెలె జేల్ మత్తొర్. ¹⁰ఆంగుర్క్‌న పంట కొయ్వల్ కాలమ్ వాత పెజె, వోర్ మాయ్నల్ తన్వ ఈస తర ఇంజెర్ వొరొర్ సేవ్కన్ బటెయ్-దార్క్‌నగ రొహ్తొర్. బతి వూర్, వోర్ సేవ్కన్ పాసి, రికమ్ కెయ్క్‌నె సారి కీతెర్. ¹¹తె వోర్ ఉండె వొరొర్ సేవ్కన్ రొహ్తొర్. బతి వూర్ వోన్ గిర్ పాతెర్. వోన హిజత్ తెండ్సి, రికమ్ కెయ్క్‌నె సారి కీతెర్. ¹²అస్కె వోర్ మాయ్నల్ ఉండె వొరొర్ సేవ్కన్ రొహ్తొర్. బతి వూర్ వోన్ నెతుర్ వానల్ పాసి, అద్ వాడితల్ బహ్రి వాడి సీతెర్. ¹³తె అద్ వాడితొర్ మాల్కల్ తన్వ తన, ‘బతల్ కీక? నన మియ్తొర్ లాడ్నొర్ మరినె సారి కీక. అస్కె వూర్ మోక వోన్ చొకొట్ మాని కీనిర్’ ఇంజి మత్తొర్. ¹⁴బతి బటెయ్తె పియ్తుర్ వోర్ తమ్గ వాయ్వల్ సూడ్సి తమ్వ తమ, ‘ఇచుల, వేర్ మాల్కనొర్ మరి ఆందుర్. వేన్ జక్సి, వేన జాయ్జతున్ ఇస్క పాకట్’ ఇంజెర్ సోంచ్ కీతెర్. ¹⁵తె వూర్ వోన్ ఆంగుర్క్‌న వాడితల్ బహ్రి డగ్లి కీసి, వోన జీవ యేత్తెర్. అద్ ఆత పెజె వోర్ ఆంగుర్క్‌న వాడితొర్ మాల్కల్ వూర్ బటెయ్-దార్కున్ బతల్ కీంతొర్ ఇంతిట్? ¹⁶తప్వక్ వోర్ మాల్కల్ వాసి, వూర్కున్ జకంతొర్ అని అద్ ఆంగుర్క్‌న వాడితున్ దుస్రుర్‌కున్ బటెయ్తె సీంతొర్” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్. అద్ కేంచి పర్జ, “అహన్ బస్కెన్ జర్గ్‌వ” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. ¹⁷తె వూర్కున్ నీటమ్ సూడ్సెర్, “‘రోన్ దొహ్వలిర్ బతతునె కామి సియొ ఇంజెర్ పాస్క్‌త బండ, సమ్దినల్ ముకె బండ ఆసి నిల్త’20:17 కీర్‌తన్క్‌న 118:22 ఇన్వల్ దర్మ-గ్రంత్‌న ఇద్ వచన్త అర్తమ్ బతల్ ఇంతిట్? ¹⁸అద్ బండత్ పొరొ అర్వలిర్ సమ్దిర్ టుక్డెంగ్ ఆంతెర్. ఉంది మోక అద్ బండ బోన్ పొరొన్ అర్తెకె గిర్, వోన్ దుబత్ దాత్ నుయ నుయ కీంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁹అద్ కేంచి వూర్ డగుక్ కటొడలిర్, సాస్తిరిర్ తమ్వ బారెతెన్ ఇద్ నమున వెహ్తొర్ ఇంజెర్ కరి కీతెర్. అని అదె గట్కతె వోన్ పియ్లె సూడ్తెర్ బతి పర్జతున్ వెరితెర్.

మహ రాజన్ టెక్స దొహ్వల్ గొస్టి

(మత్తయి 22:15-22; మార్క్ 12:13-17)

²⁰అద్ తీర్దె వోన్ పొరొ వూర్ నదుర్ వాట్సి ఇర్తెర్. వోనంగ్ గొస్టినగ తప్ సాప్డి కీసి, వోన్ రోమతొర్ మహ రాజన్ హవ్లి కియన ఇన్వల్ వూర పిలన్ మత్త. వోర్ మహ రాజన్ సిక్స వాట్వల్ అదికార్ మత్త. తె వూర్ కటొడలిర్ అని సాస్తిరిర్ బెయ్ చొకొట్నుర్ దాత్ తొహ్వలిర్‌కున్ మక్డితె యేసునగ సారి కీతెర్. ²¹తె వూర్ వోన్గ వాసి, “గురుజి! నిమె వడ్క్‌వల్ అని బోద కియ్వల్ సతెమ్ ఆంద్. బోనయ్ బేద్-బావ్ సూడ్వని ఆయ్వి. బగవంతన సతె మారగ్ బాత అహన్ వెహ్వని ఆంది ఇంజెర్ మాకున్ టావయె. ²²బతి ఇంకె, మమొట్ సమ్దిర్ సీజర్ మహ రాజన రోమ్ సర్కార్‌తున్ టెక్స దొహ్వల్ నాయమ్ ఆంద్ కి ఆయొ?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ^23-24తె తన వడ్క్‌వడగ తప్ కోండి కియ్లె సూడ్సెర్ మంతెర్ ఇన్వల్ యేసు కరి కీసి, “నాకున్ ఉంది కూరత బిల తొహట్” ఇంజి పూసి కీతొర్. వూర్ అద్ బిల సీత పెజె, “తేన్గ బోన పొరొల్ అని బోన మొకొటత మోర్ మంత?” ఇంజెర్ వూర్కున్ పూసి కీతొర్. తె వూర్, “సీజర్ మహ రాజన” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ²⁵అస్కె యేసు, “సీజర్ మహ రాజనంగ్ మహ రాజన్ సీమ్ట్, అని బగవంతనంగ్ బగవంతన్ సీమ్ట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁶ఇహిన్ వెహ్త కాడ్కి, వూర్ అదికారిర్ పర్జతున్ మునె వోన్ తప్నగ కోండి కియ పర్మకి. అదె ఆయ్వ, వోర్ వెహ్త జవబ్ కేంచి గుల్ ఆసి, ఉండె బతయ్ పూసి కియ పర్మకి.

సాసి-నేండ్వల్ గొస్టి

(మత్తయి 22:23-33; మార్క్ 12:18-27)

²⁷అద్ ఆత పెజె బోరె సాసి-నేండుర్ ఇన్వలిర్ సదుకయుల్క్ యేసునగ వాతెర్. ²⁸అని, “గురుజి! దర్మ-గ్రంత్‌క్నగ మోసె, ‘తాదల్ మరి-మియడ్ ఆయ్వకె సాతెకె, వోనొర్ తముర్ తంగెన్ తుంగ్సి, తన్వొర్ తాదన్ సాటి మరి-మియడ్ ఆయ లాగర్. వూర్ మరి-మియడ్ తాదన సంతాన్ద లెకతె వాంతెర్’20:28 రెండవ ఉపదేస్ 25:5-6 ఇంజెర్ లిహి కీతొర్. ²⁹ఉంది నాటె యేడ్విర్ తాదల్-తముర్ మత్తెర్ ఇంట్. వూర్గటల్ మడనొర్ వాలె మర్మింగ్ ఆతొర్ బతి, మరి-మియడ్ ఆయ్వక్‌నెన్ వోర్ మార్తొర్. ³⁰అహ్నె వోన్ పెజెటొర్ డగుర్ నట్పె, వోన్ పెజెయ్ చుడుర్ నట్పె గిర్ తాన్ తుంగ్తెర్. బతి మరి-మియడ్ ఆయ్వక్‌నెన్ మార్తెర్. ³¹ఇహిన్ వూర్ యేడ్విర్‌తె జన్క్ తాన్ తుంగ్సి, మరి-మియడ్ ఆయ్వక్‌నెనె మార్తెర్. ³²ఆక్రిత్ అద్ వెయ్లొ గిర్ మార్త ఇంట్. ³³మార్తుర్ వూర్ సమ్దిర్ నేండ్త పెజె, అద్ వెయ్లొ వూర్ యేడ్విర్‌గటల్ బోన బాయ్కొ ఆంత?” ఇంజెర్ యేసున్ పూసి కీతెర్.

³⁴యేసు వూర్కున్ జవబ్ సీసెర్, “ఇద్ దునియతగ పేడిన్ సియ్వల్ అని కాండిన్ మర్మింగ్ కియ్వల్ జర్గంత. ³⁵బతి స్వర్గ్‌నగ సొన్వలిర అని సాసి-నేండ్వలిర లెకతె వాయ్వలిర్ బోరె గిర్ మర్మింగ్ ఆయుర్ అని మర్మింగ్ కియుర్. ³⁶సాసి-నేండ్తుర్ వూర్, బగవంతనుర్ మరి-మియడ్ ఆంతెర్. వీర్ ఉండె ఉంది జోక మరన్ ఆయుర్. బతి వూర్ స్వర్గ్‌నగ మన్వలిర్ దూతలిర్ దాత్ మందంతెర్. ³⁷సాతుర్ వూర్ నేండ్వడున్ బారెతె మోసెన కెయ్దె, ‘నన అబ్రాహమ్, ఇసక్ అని యాకొబ్ సేవ కియ్వల్ పర్బు ఆయ్వల్ బగవంతన ఆందున్’20:37 బహ్రి పెసివల్ 3:6 ఇంజెర్ పొత్వల్ పొదెలత గట్నతగ బగవంతల్ లిహి కియుస్తొర్. ³⁸వూర్ సమ్దిర్ బగవంతన నదుడె పిసి మత్త లెకతెన్ వాంతెర్. తె వోర్ సానలిరొర్ బగవంతల్ ఆయొర్ బతి, జీవతె మన్వలిరొరె ఆందుర్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్. ³⁹అహన్ వెహ్త పెజె, కహితుర్ సాస్తిరిర్, “గురుజి, చొకొట్ వెహ్తి” ఇంజెర్ యేసున్ ఇత్తెర్. ⁴⁰అద్ గట్కతల్ బోరె వోన్ సవల్క్ పూసి కియ్లె దర్యమ్ కియ్మకి.

కిరిస్తు దావిద్నొర్ మరి కి బతల్?

(మత్తయి 22:41-46; మార్క్ 12:35-37)

⁴¹అద్ ఆత పెజె యేసు వూర్ సంగ, “కిరిస్తున్ దావిద్న కాన్‌దాన్తొర్ ఇంజెర్ బారి ఇంతెర్? ^42-43ఇద్ గొస్టితున్ దావిద్ రాజలె,

‘నావొర్ పర్బున్ సంగ బగవంతల్, నీ సంగ లడెయ్క్ కియ్వలిర్‌కున్ మెయ్సి దాబి కీనల్ వేరి,20:42-43 దాబి కీనల్ వేరి: గ్రీకు బాసతె కాల్కున్ బూడ్న కుతుల్ ఇంజెర్ మందంత.

నావ తిన బగ్ల20:42-43 తిన బగ్ల: ఇత్తెకె డగుర్-పాన్ అని అదికార్త జాగ. వాసి ఉద’20:42-43 కీర్‌తన్క్‌న 110:1

ఇంజెర్ కీర్‌తన్క్‌న పుస్తక్‌నగ లిహి కీతొర్. ⁴⁴అని దావిద్ రాజలె వోన్, ‘నావొర్ పర్బు’ ఇంజెర్ కేయ్తొర్. తె వోర్ కిరిస్తు, దావిద్న కాన్‌దాన్తొర్ బహన్ ఆంతొర్?” ఇంజెర్ వూర్కున్ పూసి కీతొర్.

పర్జతున్ పసి కియ్వలిర్ పెదొల్క్

(మత్తయి 23:1-36; మార్క్ 12:38-40; లూక 11:37-54)

⁴⁵పర్జ సమ్దిర్ కేంచెర్ మనెకె, తన్వుర్ సిస్యలిర్‌కున్ యేసు ఇహిన్ వెహ్తొర్: ⁴⁶“సాస్తిరిర్ బారెతె దిహన్తె మంట్! వూర్ పొరొడల్తె బూడ్ వేరి లహ్క్ కోట్క్ కెర్సి, బాజర్క్‌నె తిరివల్ అని పర్జ తమకున్ మాని కీసి, దండొస్ దొస్వల్ కోరంతెర్. సునగోక్నగ అని జేవున్క్‌నగ తమ్వ డగుర్-పాన్ తొహన్ సాటి, వూర్ సాస్తిరిర్ ముకె మాయ్నలిర్ ఉద్వలిక్ జాగనగ ఉద్లె పసంద్ కీంతెర్. ⁴⁷రాండె వెయ్లొకున్ పసి కీసి, అవెక్న దన్-దవ్లతున్ లూటి కీంతెర్. ఇదెన్ మకుసన్ సాటి పొరొ పొరొ బక్తి తొహ్చెర్, మాందితున్ మునె వెలెజెల్ పార్తనంగ్ కీసెర్ మందంతెర్. ఇవ్ ఈతన్ హిందల్ వూర్కున్, బగవంతల్ ఉండె డగుర్ సిక్స వాట్సి, నాయ్ద తస్వ కీంతొర్. బతి మిరట్ వూర్ దాత్ మన్మట్” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ యేసు వెహ్తొర్.

హుండితగ రాండె వెయ్లొ వాడ్తంగ్ కొతంగ్

(మార్క్ 12:41-44)

¹అహన్ వెహ్త పెజె యేసు, హుండితగ దనెవంతలిర్ తమ్వంగ్ కొతంగ్ వాట్వడున్ నెహ్న సూడ్తొర్. ²ఉంది గరిబ్ రాండె వెయ్లొ గిర్ రండ్ తమతంగ్ కొతంగ్ వాట్వల్ సూడ్తొర్. ^3-4అస్కె యేసు, “ఇంకె వేరి వూర్ దనెవంతలిర్ తమ్వ వెలె దన్-దవ్లత్‌నల్ ఇచుసి బాగమ్ తచి వాడ్తెర్. బతి ఇద్ గరిబ్ రాండె వెయ్లొనగ సిరిప్ రండె కొతంగ్ మత్తంగ్. అవెన్ పొరొన్ తాన పిసగతి ఆదర్ ఆసి మత్త. తెర్ బతి, అవ్ రండ్ కొతంగ్ గిర్ వాడ్త. అదెన్ సాటి బగవంతన నదుడె, ఇద్ వెయ్లొ వాడ్తన విలువ, మెయ్తుర్ సమ్దిర్ వాట్తనల్ తెర్ అదిక్ ఆంత. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

బవిసత్నె జర్గ్‌వలిక్ నిసనిన్ బారెతె యేసు వెహ్వల్

(మత్తయి 24:1-14; మార్క్ 13:1-13)

⁵అద్ ఆత పెజె, వోనుర్ సిస్యలిర్‌గటల్ కహితుర్, పెరజతి బండనె అని పర్జ అర్పన కీతంగ్ చీజ్క్‌నె దొహ్త మందిర్తున్ బారెతె, వడ్క్‌సెర్ మత్తెర్. ⁶అస్కె యేసు, “మిరట్ సూడ్వలిక్ ఇవ్ సమ్దొ వస్తుంగ్ అని బండంగ్ ఉందిత్ పొరొ ఉంది నిల్సి మన్వక్‌నె, నాసెడమ్ ఆయ్వల్ దివొస్ వాంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁷తె వూర్ సిస్యలిర్, “ఇవ్ సమ్దొ బస్కె జర్గంతంగ్ మాకున్ వెహ? అని ఇవ్ సమ్దొ జర్గన్ మునె మాకున్ బాతల్ నిసని దిసర్?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ⁸తె యేసు, “మీకున్ బోరె పసి కియ్వక్‌నె సూడట్. బారితెకె నా పొరొడె వెలెటిర్ మిహ్గ వాసి, ‘ననయ్ కిరిస్తున ఆందున్’ అని ‘ఆక్రిత గట్క వాత’ ఇంజెర్ పసి కియ్లె సూడంతెర్. బతి మిరట్ వూర్ పెజెయ్ సొన్మట్. ⁹లడెయ్క్ అని జగ్డంగ్ ఆయ్వడున్ బారెతె, మీకున్ కేంజ వాయర్తె, దడ్కి తిన్మట్. మొదొల్ ఇవ్ తప్వక్ జర్గ లాగర్. బతి సమ్దొత మూరె మాయ్వల్ ఆక్రిత గట్క అస్కెనె వాయొ” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁰“ఉంది దేస్నుర్ దుస్రొ దేస్నుర్ సంగ లడెయ్క్ కీంతెర్. ఉంది రాజ్నుర్ దుస్రొ రాజ్నుర్ సంగ లడెయ్క్ కీంతెర్. ¹¹వెలె జాగనగ బూకంప్క్ అని కరుంగ్ వాంతంగ్. అహ్నె బేమరింగ్ గిర్ వాంతంగ్. హాబడగ బెయ్ వెరినల్ మన్వలిక్ నిసనింగ్ అని చమత్‌కార్క్‌ దిసనుంగ్. ¹²బతి ఇవ్ సమ్ది జర్గన్ మునెనె, కహితుర్ యూదుల్క్ మీకున్ జుల్మతె పియ్సి, దుక్స సీంతెర్. నా పొరొ బరొస ఇర్తతున్ హిందల్, మీకున్ సునగోక్నగ హవ్లి కీసి, జేల్క్‌నగ వాటుసంతెర్. అహ్నె రాజలిర్ అని అదికారిర్ మునె గిర్ నిపుసంతెర్. ¹³అద్ తరికతె, నా బారెత చొకొట్న కబుర్ వూర్కున్ వెహ్లె, మీకున్ మోక పుటంత. ¹⁴బతి వూర్ మునె బతల్ వడ్కన అని బహన్ వడ్కన ఇన్వడున్ బారెతె, మునెనె సోంచ్ కియ్మట్. ¹⁵బారితెకె వడ్క్‌లె గొస్టిన గియన్ మీకున్ ననయ్ సీంతొన్. అవ్ కేంచి, మీవుర్ పగ-దార్క్ మీకున్ ఉల్ట వడ్కుర్ అని ఉల్ట నిల పరుర్. ¹⁶మీవుర్ అవల్-బాబొ, తాదల్-తముర్, చుటల్-బంద్, సోప్తలిర్ గిర్ మీకున్ పగ-దార్క్‌న కెయ్దె హవ్లి కీంతెర్. మిహ్గటల్ కహితుర జీవ గిర్ వూర్ యేతంతెర్. ¹⁷నావుర్ బక్తలిర్ ఆత కాడ్కి,21:17 నావుర్ బక్తలిర్ ఆత కాడ్కి: గ్రీకు బాసతగ, ‘నా పొరొల్దున్ హిందల్’ ఇంజెర్ మందంత. వెలెటిర్ మీకున్ మెచుర్. ¹⁸బతి నహ్గ మిరట్ ఇర్త బరొసతల్ మీకున్ బతయ్ గిర్ అలది కియ పరొ.21:18 బతి నీవ తలదంగ్ కెల్క్‌నల్ ఉంది గిర్ నాసెడమ్ ఆయొ ఇంజెర్ గ్రీకు బాసతగ మంత.¹⁹మిరట్ నా పొరొ బరొస ఇర్సి, వోర్చి తాకకిట్తె, బస్కెట్ మన్లె, మీ జీవతున్ బచి కీంతిట్” ఇంజెర్ యేసు వెహ్తొర్.

యెరుసలెమ్ నాసెడమ్ ఆంత ఇంజెర్ వెహ్వల్

(మత్తయి 24:15-21; మార్క్ 13:14-19)

²⁰అద్ ఆత పెజె యేసు, “బస్కెతె యెరుసలెమ్ నగుడున్ సిర్ముట్ సిపాయిర్ గేర్ పాసి మన్వల్ సూడంతిటొ, అస్కె తాన నాసెడమ్ కరుమ్ వాత ఇంజెర్ కరి కీమ్ట్. ²¹అద్ వకత్నె యూదయ యేరియతగ మన్వలిర్ గుటనెకె పరర్ ఆయన. ఇద్ నగుడగ మన్వలిర్ బహ్రి సొందన. బహ్రి మన్వలిర్ సమ్దిర్ ఇద్ నగుడున్ రొపొ నేంగ్వ. ²²బారితెకె బగవంతల్ సిక్స కియ్వలిక్ అవ్ దివొస్క్ ఆందుంగ్. దర్మ-గ్రంత్‌నగ లిహి కీతంగ్ వచన్క్ పూరె మానల్ ఇవ్ జర్గంతంగ్. ²³అయ్యొ! అవ్ దివొస్క్‌నె పీటె మన్వలిక్ వెయ్లొకున్ అని బాలెంత వెయ్లొకున్ వెలె కస్టమ్ ఆంత. బారితెకె, దేస్నగ బెయ్ తక్‌లిబ్ వాంత. బగవంతల్ ఇద్ దేస్నుర్ పొరొ తన్వ సోంగున్ తొహంతొర్. ²⁴వూర్గటల్ కహితుర్కున్ పగ-దార్క్ లడెయ్ కీసి, తల్‌వర్క్‌నె జకంతెర్. అని వెలెటిర్కున్ దాసి-పాన్ కియుస్లె, దుస్రొ దేస్క్‌నె పియ్సి వోంతెర్. బగవంతల్ యూదుల్క్ ఆయుర్ వూర్ దుస్రొక్ జాతినుర్కున్ సీత వకత్ వేరి, యెరుసలెమున్ అని ఇజ్రయేల్ దేసున్ తమ్వ అదికార్తున్ బూడ్ ఇరంతెర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ మల్సి వాయ్వల్

(మత్తయి 24:29-31; మార్క్ 13:24-27)

²⁵అని ఉండె గిర్ యేసు, “పోడ్ద్, నెలెంజ్ అని సుకుక్నగ బస్కెన్ జర్గ్‌మకి ఆతంగ్ గట్నంగ్ జర్గంతంగ్. దర్తురిత్ పొరొ సమ్దుర్‌త ఆవజ్ అని తానంగ్ హెల్వంగ్ బడె మాయ్వడున్ హిందల్ సమ్దొ దేస్క్‌నుర్ వెరిసి, దుక్సతె తకపిక ఆంతెర్. ²⁶అస్కె హాబడంగ్ సమ్దొ సక్తింగ్ హాలె మాయ్వడున్ హిందల్, దునియతగ మునె జర్గ్‌వలిక్ గట్నన వెరెతె లోకుర్ కేలి సెల్వక్ ఆంతెర్. ²⁷అద్ వకత్నె స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ సక్తితె అని మయ్మత వేడ్చితె టెపన్ పొరొ ఉచ్చి వాయ్వల్ సమ్దిర్ సూడంతెర్. ²⁸బస్కెతె ఇవ్ గట్నంగ్ సురు ఆంతంగొ, అస్కె దర్యమ్‌నె నిల్సి మంట్. బారితెకె బగవంతల్ మీకున్ బచి కియ్వల్ వకత్ వాసెర్ మందంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

అంజురి మరతల్ కరివల్ గియన్

(మత్తయి 24:32-35; మార్క్ 13:28-31)

²⁹అద్ వెహ్త పెజె, యేసు ఇద్ నమున వెహ్తొర్: “అంజురి మరతున్ అని దుస్రొక్ మరకున్ దిహన్తె సూడట్. ³⁰అద్ మరతంగ్ కాందంగ్ కొడ్స్‌వల్ సూడ్సి, ‘ఇంగె పిర్ గాలుమ్ వాయ్వల్ మంత’ ఇంజెర్ మిరట్ కరి కీంతిట్. ³¹అదె తీర్దె, ఇవ్ గట్నంగ్ జర్గ్‌వల్ సూడ్సి, బగవంతన రాజ్ కరుమ్ వాసెర్ మంత ఇంజెర్ కరి కీమ్ట్. ^32-33ఇవ్ సమ్దొ జర్గ్‌నల్ వేరి, ఇద్ ఇంకె మన్వల్ నరిమన్కన జనొబ మూరె మాసి సొనొ. ఇద్ హాబర్ అని దర్తురి సమ్ది మూరె మాసి దానుంగ్ బతి, నావంగ్ వచన్క్ బస్కెట్ గిరె నిల్సి మందనుంగ్. ఇద్ సతెమ్ ఆంద్.

^34-35“దిహన్తె మంట్! మీవ టేమున్ సిరిప్ కరబ్ కామ్క్ కియన్ సాటి, కల్-పిదెడలిర్ ఆయన్ సాటి అని బహన్ పిస్కొమొ ఇంజెర్ రంది కీసెర్ మందన్ సాటినె వాడకమ్ కీకిట్‌తె, మీవ దిల్ బహ్కె మాంత. అని బొమితగ పిస్వలిర్ మీ సమ్దిర్ పొరొ డాప్కతున్ దాత్ అచనక్ నన వాయ్వల్ దివొస్ మందంత. ³⁶మునె జర్గ్‌వలిక్ ఇవ్ సమ్దొ గండమ్క్‌నల్ మిరట్ తపుసీసి, స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ మునె నితన్ సాటి కామి సీనల్, దిహన్తె మంజి, పార్తన కీసెర్ మంట్” ఇంజెర్ యేసు వూర్కున్ వెహ్తొర్. ³⁷అహన్ యేసు హర్ రోజ్ మందిర్తగ బోద వెహ్న్‌దుర్. అని రాత్నె ఒలివ మరక్న గుటతగ సొంజి, ఆరమ్ కీసెర్ మందుర్. ³⁸పర్జ సమ్దిర్ వోర్ వెహ్వల్ బోద కేంజన ఇంజెర్ బెయ్ సక్రెన్ మందిర్తగ వాందిర్.

యేసున్ జక్లె కుట్ర కియ్వల్

(మత్తయి 26:1-5,14-16; మార్క్ 14:1-2,10-11; యోహన్ 11:45-53)

¹తాతొ పిండితంగ్22:1 తాతొ పిండితంగ్: యూదుల్క్ సాల్ పూరొ పిండితున్ సొవుసి, సారింగ్ తుంగ్‌దిర్. బతి పస్క సడ్దంగ్ దివొస్క్‌నగ మాత్రమ్ తాతొ పిండితె సారింగ్ తుంగ్‌దిర్. సారింగ్ సుర్వల్ సడ్ కరుమ్ వాసెర్ మత్త. అద్ సడ్దున్, ‘పస్క’ ఇంతెర్. ²అద్ గట్కతె, డగుక్ కటొడలిర్ అని సాస్తిరిర్ పర్జతున్ వెరిసి, యేసున్ బహన్ జకుసన ఇంజెర్ మోక సూడ్సెర్ మత్తెర్. ³బార జన్క్ సిస్యలిర్‌గటల్ వొరొర్ ఇస్కరియోత్ నాట్నొర్ యూదన మన్దగ సయ్తన్ వాసి, ఉత్త. ⁴అదెన్ సాటి, వోర్ డగుక్ కటొడలిర్గ అని మందిర్తున్ కేప్వలిరుర్ అదికారిర్గ సొంజి, తన బద్ తరికతె యేసున్ పియ్సి సియ పరంతొర్ ఇన్వల్ గొస్టితున్ వెహ్తొర్. ⁵అద్ గొస్టి కేంచి వూర్కున్ ఆనంద్ లాగ్త. తె, ‘నీకున్ కొతంగ్ సీంతొమ్’ ఇంజెర్ గొస్టి సీతెర్. ⁶తె అద్ గొస్టితున్ వోర్ వొప్తొర్. అని మాంది మనుర్ అస్కె, యేసున్ వూర కెయ్దె పియ్సి సియ్లె, మోక సూడ్సెర్ మత్తొర్.

పస్క సడ్ద జేవున్త తయరి

(మత్తయి 26:17-25; మార్క్ 14:12-21; యోహన్ 13:21-30)

⁷తాతొ పిండితంగ్ సారింగ్ సుర్సి తిన్వల్ సడ్ వాత. అద్ సడ్దున్ నేటి సాల్‌మెటంగ్ గొరె పిలన్ బలిదాన్22:7 గొరె పిలన్ బలిదాన్: బహ్రి పెసివల్ 12:5 సీసి, పస్క జేవున్ కియన ఇన్వల్ రివజ్ తాక్సెర్ మత్త. ⁸యేసు పేతుర్తున్ అని యోహన్తున్ మునె యెరుసలెమ్ నగుడె సారి కీసెర్, “మిరట్ సొంజి పస్క జేవున్తున్ తయర్ కియన” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁹తె వూర్, “మమొట్ బోన రోన్ అద్ జేవున్ తయర్ కియన ఇంతి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ¹⁰తె యేసు, “మిరట్ నగుడె నేంగ్నెకెనె, వొరొర్ మాయ్నల్ బుడ్డితె యేర్ తోచ్చి, మీకున్ బేటె మాంతొర్. వోర్ మాయ్నన్ పెజెయ్ సొంజి, వోర్ నేంగ్వల్ రోతగ మిరట్ గిర్ నేంగట్. ^11-12అని అద్ రోతొర్ మాల్కన్ తోడొ, ‘“నా సిస్యలిర్ సంగ పస్క సడ్ద జేవున్ కీనల్, కమ్ర బగ మంత?” ఇంజి మా గురుజి పూసి కీసెర్ మంతొర్’ ఇంజెర్, వోన్ పూసి కీమ్ట్. అస్కె వోర్, సమ్దొ సవ్లత్‌నె తయర్ మన్వల్ మిదెత డగుర్ కమ్రతున్ తొహంతొర్. అగ మిరట్ సడ్ద జేవున్తున్ తయర్ కీమ్ట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹³తె వూర్ సొంజి, యేసు తమకున్ వెహ్త తీరె సమ్దొ మన్వల్ సూడ్తెర్. అగ వూర్ పస్క సడ్ద జేవున్త తయర్ కీతెర్.

సిస్యలిర్ సంగ యేసు ఆక్రిత జేవున్ కియ్వల్

(మత్తయి 26:16-30; మార్క్ 14:22-26; 1వ కొరంతి 11:23-25)

¹⁴జేవున్ కియ్వల్ వకత్ వాత అస్కె, యేసు తన్వుర్ బార జన్క్ అపొస్‌తుల్కున్ సంగ అద్ కమ్రతగ సొంజి, ఉత్తొర్.¹⁵అని యేసు వూర్ సంగ, “నన దుక్స బోగె మాయన్ మునె, మీ సమ్దిర్ తోడొ మీరె మాసి ఇద్ పస్క సడ్ద జేవున్ కియన ఇంజెర్ వెలె ఆసతె మత్తొన్. ¹⁶బారితెకె బగవంతన రాజ్నగ ఇదెన అర్తమ్ బర్పుర్ జర్గ్‌నల్ వేరి, ఉండె బస్కెనె ఇద్ జేవున్ తినొన్ ఇంజి, మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹⁷అహన్ వెహ్త పెజె, యేసు ఆంగుర్ రసతె నించి మన్వల్ ఉంది చంబుతున్ పియ్సి, బగవంతన్ దనెవాద్ వెహ్తొర్. అని, “ఇదెన్ మీ సమ్దిర్ తూసి ఉంట్. ¹⁸బారితెకె, బగవంతన రాజ్ వానల్ వేరి, ఉండె బస్కెన్ ఇద్ ఆంగుర్ రస ఉన్నొన్ ఇంజి, మీకున్ వెహ్చెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ¹⁹అద్ ఆత పెజె, ఉంది సారి పియ్సి, బగవంతన్ దనెవాద్ వెహ్తొర్. అని తాన్ ఉరుసి వూర్గ సీసెర్, “ఇద్ మీకున్ బచి కియ్లె నన అర్పన సియ్వల్ నావ మేందొడ నిసని ఆంద్. మీరె మాసి తిన్వల్ ఇద్ కార్య నావ హేతుత్ సాటి కీసెర్ మంట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²⁰అని అద్ తీర్దె తిత పెజె, ఆంగుర్ రసత చంబు పియ్సి, “ఇద్ రస మీ లాసి, నావ నన బలిదాన్ సియ్వల్ నెతుడ నిసని ఆంద్. ఇద్ నావ నెతుర్ బగవంతన్ అని పర్జత్ నడ్డుమ్ పూన నియమ్ ఆసి మందంత. ²¹బతి సూడట్! పగ-దార్క్‌న కెయ్దె నాకున్ హవ్లి కియ్వల్ నా బరొబర్ తిన్లె ఉచ్చి మంతొర్. ²²బగవంతల్ వెహ్త తీర్, స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ పరన్ సుటి కీంతొర్. బతి వోన్ దోక సియ్వన్ వెలె దుక్స వాంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²³తె వూర్ సిస్యలిర్, “మహ్గటల్ ఆతల్ కామ్ బోర్ కియ్మడ్ మందర్?” ఇంజెర్ తమ్వ తమ పూసి కీతెర్.

బోర్ డగుర్ ఆంతొర్?

²⁴అద్ ఆత పెజె సిస్యలిర్, “మహ్గటల్ బోర్ డగుర్ మందన?” ఇన్వల్ గొస్టితున్ బారెతె జట్-పట్ లాగ్తెర్. ²⁵అస్కె యేసు వూర్ సంగ, “ఇద్ దునియతుర్ రాజలిర్, జుల్మతె పర్జత్ పొరొ రాజ్ తాకుసంతెర్. ‘పర్జతున్ మదత్ కియ్వలిర్ ఆందుమ్’ ఇంజెర్ తమ్వ తమ ఇంతెర్. ²⁶బతి మిరట్ అహన్ మన్వ. మిహ్గటల్ డగుర్-పాన్ వాలె చుడుర్-పాన్ కియ లాగర్. అదికారి సేవ్కన్ మోడి మంద లాగర్. ²⁷జేవున్తగ తిన్లె ఉద్వల్ డగుర్ కి, సెలెకె వోన్ వహ్డి కియ్వల్ డగుర్? సాదరన్తె తిన్లె ఉద్వలె డగుర్ ఇంతట్. బతి నన మీ నడ్డుమ్ సేవ కియ్వన్ మోడి మంతొన్. ²⁸మిరట్ నా బరొబర్ తక్‌లిబ్క్ బోగె మాసెర్, నాకున్ సుటి కియ్మకి. ²⁹అదెన్ సాటి, నా బాబొ రాజ్ తాకుస్లె, నాకున్ బహన్తె అదికార్ సీతొరొ, అహ్నె నన గిర్ మీకున్ అద్ అదికార్ సీంతొన్. ³⁰అస్కెనె నావ రాజ్నగ, మిరట్ నా బరొబర్ ఉన్కిట్-తిన్కిట్. అని మిరట్ రాజ-గాదినగ ఉచ్చి, ఇజ్రయేల్ లోకురంగ్ బార కాన్‌దాన్కున్22:30 ఇజ్రయేల్ లోకురంగ్ బార కాన్‌దాన్కున్: ఇత్తెకె బగవంతన చర్న పియ్తుర్ సమ్దిర్ లోకుర్ ఇంజెర్ అర్తమ్. గలతి 3:26-29; 6:16 పొరొ రాజ్ తాకుస్వలిర్ ఆంతిట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

సీమొను-పేతుర్తున్ బారెతె యేసు వెహ్వల్

(మత్తయి 26:31-35; మార్క్ 14:27-31; యోహన్ 13:36-38)

³¹అని యేసు సీమొన్-పేతుర్తున్ సంగ, “సీమొన్! సీమొన్! దిహన్తె కేంజ! కేతిదారల్ బహన్తె పొట్నల్ గొహ్క్ అలది కీంతొరొ, అహ్నె సయ్తన్ మీ సమ్దిర్‌కున్ బరొసతల్ బహ్కి కియన ఇంజెర్ సూడ్తొర్. ³²బతి నిమె బరొసతల్ బహ్కె మాయ్వక్ మందన ఇంజెర్, నీ సాటి బగవంతన్ పార్తన కీతొన్. అదెన్ సాటి నిమె బస్కెతె బరొసతెకె మల్సి వాంతియొ, అస్కె నీ బరొబర్ మన్వలిర్ బక్తలిర్‌కున్ గటి-దీర్య సీమ్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ³³బతి సీమొన్-పేతురు, “పర్బు! నన నీ సంగ జేల్దగ అర్లె అని నీ బరొబర్ నావ పరన్ సియ్లె గిర్ తయర్ మంతొన్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ³⁴తె యేసు, “పేతురు!22:34 పేతురు: వేన్ సీమొన్ ఇంజెర్ గిర్ కేయంతెర్. నా బారెతె నిమె, ‘వోర్ బోర్ ఆందురొ టావ సెలె’ ఇంజెర్, నిమె మూంద్ జోకంగ్ లబడ్ వెహ బీగర్, నేట రాతున్ గొగ్డి కూసొ” ఇంజెర్ వోన్ వెహ్తొర్.

వాయ్వలిక్ తక్‌లిబ్క్

³⁵అహన్ వెహ్వల్ ఆత పెజె యేసు, “చంచియ్ ఆయి, తెయ్లయ్ ఆయి, సెలెకె చెపుల్క్ ఆయి, సెల్వక్‌నె మీకున్ సారి కీతొన్ అస్కె, మిహ్గ బతయ్ కమి మత్త కి?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె వూర్, “బతతయ్ కమి మన్మకి” ఇంజెర్ జవబ్ సీతెర్. ³⁶అస్కె యేసు వూర్ సంగ, “బతి ఇంకె చంచి మన్వల్ చంచి వోయన అని తెయ్ల మన్వల్ తెయ్ల గిర్ వోయన. రూసి22:36 రూసి: గ్రీకు బాసతె ఇదెన అర్తమ్ లడెయ్ కీనెకె వాడకమ్ కియ్వల్ డగుర్ రూసి. సెలొర్ వోర్ తన్వ ముచ్వడున్ వొమ్సి తెర్, బతి ఉందితున్ యేతన. ³⁷బారితెకె నా బారెతె దర్మ-గ్రంత్‌నగ, ‘కరెబలిర్గటల్ వొరొన్ దాత్ వోన్ సూడ్తెర్’22:37 యెసయ 53:12 ఇంజి లిహి కీత తీర్ నాకున్ కరల్ కరల్ జర్గ్‌వల్ మంత” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ³⁸తె వూర్ సిస్యలిర్, “పర్బు! ఇచుల, ఇగె రండ్ రూసింగ్ మంతంగ్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. అస్కె యేసు, “ఆయర్! ఇంగెడల్ రూసిన్ బారెతె వడ్క్‌మట్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

ఒలివ మరక్న గుటత్ పొరొ యేసు పార్తన కియ్వల్

(మత్తయి 26:36-46; మార్క్ 14:32-42)

³⁹యేసు తనకున్ ఆదత్ మత్త తీర్ ఒలివ మరక్న గుటత్ పొరొ సొత్తొర్. సిస్యలిర్ గిర్ వోన్ పెజెయ్ సొత్తెర్. ⁴⁰అద్ గుటతగ యెవ్త పెజె, “బరొసతల్ మీకున్ బహ్కి కియ్వల్ ఆసతగ కోండె మాయ్వక్‌నె పార్తన కీమ్ట్” ఇంజెర్ సిస్యలిర్‌కున్ వెహ్తొర్. ⁴¹అని వూర్గటల్ జరసి లంగ్22:41 జరసి లంగ్: బండ జురుసంతట్ అచొర్ లంగ్. సొంజి, ముర్-టొంగ్రంగ్ కొట్సి, ఇహిన్ పార్తన కీతొర్: ⁴²“నా బాబ! ఉంది మోక నీవ ఇచ మత్తెకె, ఇద్ వాయ్వల్ తక్‌లిబున్22:42 ఇద్ వాయ్వల్ తక్‌లిబున్: గ్రీకు బాసతగ తక్‌లిబ్‌న కోజ ఇంజెర్ మంత. నహ్గటల్ వీడుస. తెర్ బతి, నావ ఇచతె ఆయొ. నీవ ఇచ తీరె జర్గుస” ఇంజెర్ పార్తన కీతొర్. ^43-4422:43-44 తొలెతంగ్ కహితంగ్ గ్రీకు గ్రంత్క్‌నగ ఇవ్ రండ్ వచన్క్ సెలెంగ్.[అస్కె స్వర్గ్‌నల్ వొరొర్ దూతల్ పావె మాసి, యేసున్ గటి-దీర్య సీతొర్. యేసు ఉండె అదిక్ తల్‌మెలె మాసెర్ పార్తన కీతొర్. అస్కె వోన్ ఉక్డె మాత. తె అవ్ టేమ్క్ నెతుడున్ దాత్ బూడ్ అర్తంగ్.] ⁴⁵పార్తన కీత పెజె, వోర్ తన్వుర్ సిస్యలిర్‌గ సొత్తొర్. వూర్ దుక్సతె అవిసి, నరుమ్సెర్ దిస్తెర్. ⁴⁶తె యేసు, “మిరట్ బారి నరుమ్సెర్ మంతిట్? బరొసతల్ మీకున్ బహ్కి కియ్వల్ ఆసతగ కోండె మాయ్వక్‌నె పార్తన కీమ్ట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

యేసున్ పియ్సి వోయ్వల్

(మత్తయి 26:47-56; మార్క్ 14:43-50; యోహన్ 18:3-11)

⁴⁷యేసు అహన్ వడ్క్‌సెర్ మనెకెనె, బార జన్క్ సిస్యలిర్‌గటల్ వొరొర్ ఆయ్వల్ యూదల్ తన్వ సంగ మాందితున్ పియ్సి వాసెర్ దిస్తొర్. వోర్ వాసి, యేసున్ ముక బురన్ సాటి కరుమ్ సొత్తొర్. ⁴⁸అస్కె యేసు, “యూద! స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ ముక బుర్సి దుస్రుర కెయ్దె పియ్సి సియ్లె వాతి కి?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁴⁹మునె బతల్ జర్గ్‌వల్ మంత ఇన్వల్ సిస్యలిర్‌కున్ అర్తమ్ ఆత. తె వూర్, “పర్బు! వీర్కున్ రూసినె కొయ్కొమియ్?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ⁵⁰అచొడ్ రొపొనె, వూర్గటల్ వొరొర్ సిస్యల్, పెర్సొర్ కటొడనొర్ సేవ్కన తిన కెవితున్ తివుస్తొర్. ⁵¹తె యేసు, “ఇచొట్కె ఆయర్!” ఇంజెర్ వెహ్చి, వోన కెవితున్ ఇట్సి, చొకొట్ కీతొర్. ⁵²అద్ గట్కతె యేసు తనకున్ పియ్లె వాతుర్ డగుక్ కటొడలిర్, మందిర్తున్ కేప్వలిరుర్ అదికారిర్ అని పెదొల్కున్ సంగ, “కలె-కంగ్రన్ పియ్లె వాతపినయ్ తల్‌వర్క్ అని డుడ్డుంగ్ పియ్సి బారి వాతిట్? ⁵³నన హర్ దివొస్ మందిర్తగ మీ సంగనె మందున్ బతి, నాకున్ పియ్లె కోసిద్ కియ్మకి. నా పొరొ అదికార్ తాకుస్లె, బగవంతల్ ఇద్ గట్కతున్ మీ కెయ్దె సీతొర్. అని సయ్తన్ కరబ్న కామ్ జర్గుస్‌లె వోన్ ఇంకె బగవంతల్ మోక సీతొర్” ఇంజెర్ ఇత్తొర్.

యేసు టావ సెలొర్ ఇంజెర్ పేతురు లబడ్ వెహ్వల్

(మత్తయి 26:57-58,69-75; మార్క్ 14:53-54,66-72; యోహన్ 18:12-18,25-27)

⁵⁴అస్కె వూర్ యేసున్ పియ్సి, పెర్సొర్ కటొడన రోన్ వోతెర్. తె పేతురు, యేసునల్ లక్ మంజెర్ పెజెయ్ పెజెయ్ కటొడన రోత ఆవ్రతగ నేంగ్తొర్. ⁵⁵అగ సొత్త పెజె వూర్గటల్ కహితుర్ నడ్డుమ్ రచతగ ఆక్టి కీసి, పీని ఆర్సెర్ ఉత్తెర్. తె పేతురు గిర్ వూర్ బరొబర్ ఉత్తొర్. ⁵⁶అహన్ పేతురు ఆక్టితగ ఉచ్చి మన్వల్ కామ్ కియ్వల్ పేడిన నదుడె అర్త. తె వోన్ నెహ్న సూడ్సి, “వేర్ మాయ్నల్ యేసున్ సంగ మత్తొరె ఆందుర్” ఇంజెర్ వెహ్త. ⁵⁷బతి పేతురు, “బాయి! వోర్ బోర్ ఆందురొ నాకున్ అసలె టావ సెలె” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁵⁸అహన్ జులుక్ ఆత పెజె, ఉండె వొరొర్, “నిమె గిర్ వోనుర్ సిస్యలిర్‌గటల్ వొరొని ఆంది సెలెయ్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. బతి పేతురు, “నన ఆయొన్ దాద!” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. ⁵⁹లగ్-బగ్ ఉంది గంట ఆత పెజె, ఉండె వొరొర్ మాయ్నల్ గిర్, “వేర్ గలిలయ యేరియతొర్ ఆత కాడ్కి, యేసున్ సంగ తప్వక్ మత్తొరె ఆందుర్!” ఇంజెర్ జోర్తె ఇత్తొర్. ⁶⁰అద్ కేంచి పేతురు, “దాద! నిమె బతతున్ బారెతె వడ్క్‌సెర్ మంతియొ, నాకున్ టావ సెలె” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. అహన్ ఇనెకెన్ గొగ్డి కూస్త. ⁶¹అస్కె యేసు తిరిసి నీటమ్ పేతుర్తున్ సూడ్తొర్. తె, “నేండ్ గొగ్డి కూస్వక్ మునె, నన బోన ఆందునొ టావ సెలె ఇంజి నా బారెతె మూంద్ జోకంగ్ లబడ్ వెహంతి” ఇంజెర్ పర్బు వెహ్చి మత్త అద్ గొస్టి, పేతుర్తున్ హేతు వాత. ⁶²అస్కె పేతురు బహ్రి సొంజి, బెయ్ దుక్సతె జొడ జొడ ఆడ్తొర్.

సిపాయిర్ యేసున్ చెహ్టెంగ్ కియ్వల్

(మత్తయి 26:67-68; మార్క్ 14:65)

^63-64యేసున్ కేప్సెర్ మన్వలిర్ సిపాయిర్ వోన్ చేడి కీసెర్ పాయ్వల్ సురు కీతెర్. అహన్ వోనంగ్ కడ్కున్ కపిడె ముచ్చి పాసెర్, “మహ్గటల్ నీకున్ బోర్ పాతొమొ, పుంద?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. ⁶⁵యేసున హిజత్ వోసెర్, ఇన్వ ఆతంగ్ గొస్టింగ్ ఇత్తెర్.

పంచున్ మునె యేసు నిల్వల్

(మత్తయి 26:59-66; మార్క్ 14:55-64; యోహన్ 18:19-24)

⁶⁶పోడ్ద్ పెసిత పెజె పెదొల్క్, డగుక్ కటొడలిర్ అని సాస్తిరిర్ మీరె మాసి ఉత్తెర్. అద్ పంచ్నగ యేసున్ కేయుసి నిపుస్తెర్.⁶⁷అస్కె వూర్ పంచ్నుర్, “బచి కియ్వల్ కిరిస్తుని22:67 బచి కియ్వల్ కిరిస్తుని: తమ బచె మాయ్లె, బగవంతల్ నేమి కీతొర్ రాజల్ ఆయ్వల్ కిరిస్తున్ సాటి యూదుల్క్ సూడ్సెర్ మత్తెర్. కరల్ మంద్కితె మాకున్ వెహ!” ఇంజెర్ ఇత్తెర్. తె యేసు, “నన వెహ్తెకె మిరట్ నమ్విట్. ⁶⁸అని నన ఉంది సవల్ మీకున్ పూసి కీతెకె, తాన్ జవబ్ సియ్విట్. ⁶⁹బతి ఇంగెడల్ సర్వ సక్తి వాలె బగవంతన తిన బగ్ల స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నల్ ఉచ్చి మందంతొర్” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. ⁷⁰అస్కె వూర్ సమ్దిర్, “అహన్ తె నిమె, బగవంతనొర్ మరిని ఆంది కి?” ఇంజెర్ పూసి కీతెర్. తె యేసు, “మిరటె అహన్ ఇంతిట్” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. ⁷¹అస్కె వూర్, “మాకున్ దుస్రొక్ ఉండె బవ్ గవంగ్ పహ్జె? వోర్ ఇత్త అదెన్, కుద్ మరటె కేంజ్తట్ కి?” ఇంజెర్ వెహ్తెర్.

పిలాతున్ మునె యేసు నిల్వల్

(మత్తయి 27:1-2,11-14; మార్క్ 15:1-5; యోహన్ 18:28-38)

¹అహన్ ఇత్త పెజె, వూర్ సమ్దిర్ తేచ్చి, యేసున్ పియ్సి, రోమ సర్కార్‌తొర్ గవర్నర్ పిలాతునగ వోతెర్. ²అని పిలాతున్, “మా పర్జతున్ సరి బహ్కి కియ్వల్ వేరె ఆందుర్. ‘మహ రాజన్ టెక్స దొహ్వ’ ఇంజెర్ ఇన్వల్ అని ‘రాజల్ ఆయ్వల్ కిరిస్తున’ ఇంజెర్ వెహ్వల్ వేరె ఆందుర్” ఇంజి పిరది కీతెర్.³అద్ కేంచి పిలాతు, “నిమె యూదుల్క్‌నొర్ రాజని ఆంది కి?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. అస్కె యేసు, “నిమెయ్ అహన్ ఇంతి” ఇంజెర్ జవబ్ సీతొర్. ⁴తె పిలాతు డగుక్ కటొడలిర్ అని మాందితున్ సంగ, “వేర్ మాయ్ననగ నాకున్ బదె గల్తి దిసెర్ సెలె” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁵బతి వూర్ పట్ పియ్సి, “వేర్ తన్వ బోదతె యూదయ యేరియతగ మన్వలిర్ సమ్దిర్‌కున్ బుజ్డి కీసెర్ మంతొర్. వేర్ తన్వ బోద కరుస్వల్, గలిలయ యేరియతగ సురు కీసి, ఇంకె ఇగె వాతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ^6-7అద్ కేంచి పిలాతు, “వేర్ గలిలయ యేరియతొర్ ఆందుర్ బెహెతె, వేన గొస్టి అగటొర్ హేరొద్ రాజలె సూడ్సి యేత లాగర్. అని ఇంకె హేరొద్ వాసి, ఉండె గిర్ యెరుసలెమ్నగన్ మంతొర్. వేన్ వోన్గనె వోమ్ట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

హేరొదున్ మునె యేసు నిల్వల్

తె వూర్ హేరొద్నగ యేసున్ వోతెర్. ⁸అస్కె హేరొదు వోన్ సూడ్సి, బెయ్ కుసి ఆతొర్. బారితెకె బస్కెడలెయొ వోన్ సూడ్క ఇంజెర్ మత్తొర్. యేసు కియ్వలిక్ మయ్మతంగ్ కామ్కున్ కేంచి మత్త కాడ్కి, తన్వ మునె బదె ఉంది మయ్మత కామ్ కియ్మడ్ మందర్ ఇంజెర్ ఆస కీసి మత్తొర్. ⁹యేసున్ వోర్ వెలె సవల్క్ పూసి కీతొర్. బతి యేసు ఉందితున్ గిర్ జవబ్ సియ్మకి. ¹⁰తె అగ నిల్సి మన్వలిర్ డగుక్ కటొడలిర్ అని సాస్తిరిర్ బెయ్ సోంగ్నె, వోన్ పొరొ ఆయొంగ్-సొనొంగ్ అవ్ కసుక్ వాట్సెర్ మత్తెర్. ¹¹అస్కె హేరొద్ అని వోనుర్ సిపాయిర్ యేసున్, రాజలిర్ పోండ్వలిక్ బారితంగ్ పాంగుక్ పోండుసి, కమి-పాన్దె సూడ్సెర్, చెహ్టెంగ్ కీతెర్. అద్ ఆత పెజె, మల్సి పిలాతునగ వోన్ సారి కీతొర్. ¹²అస్కెడల్ హేరొద్ అని పిలాతు సోప్తలిర్ ఆతెర్. అదెన్ మునె వూర్ ఇవిర్కున్ అర్సి వాయ్వెకె సొందు.

యేసున్ మరన్త సిక్స వాట్వల్

(మత్తయి 27:15-26; మార్క్ 15:6-15; యోహన్ 18:39–19:16)

¹³పిలాతు డగుక్ కటొడలిర్కున్, అదికారిర్కున్ అని పర్జతున్ కేయుస్తొర్. ¹⁴అని వూర్ సంగ, “సర్కార్‌దున్ ఉల్ట తిరినల్ పర్జతున్ హక్లి కీసెర్ మంతొర్ ఇంజెర్, వేర్ మాయ్నన్ మిరట్ నహ్గ పియ్సి వాతిట్. మీ మునెనె వేన్ సవల్క్ పూసి కీతొన్. బతి కేంజట్! మిరట్ పిరది కియ్వలిక్ బదె కసుర్ వేన్గ నాకున్ దిస్మకి. ¹⁵అని హేరొదున్ గిర్ బదె తప్ వేన్గ దిస్వ కాడ్కి, వేన్ మల్సి నహ్గ సారి కీతొర్. ఇదెన్ కుద్ మిరటె సూడ్తిట్. మరన్త సిక్స వాట్నల్ వేర్ బదె తప్ కియ్మకి. ¹⁶అదెన్ సాటి, వేన్ చాటల్క్‌నె పాయుసి సుటి కియుసంతొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ¹⁷23:16-18 తొలెతంగ్ కహితంగ్ గ్రీకు బాసతంగ్ గ్రంత్క్‌నగ ఇద్ వచన్ సెలె. [హర్ సాల్ పిలాతు యూదుల్కున్ సాటి, పస్క సడ్ద జేవున్తున్ నేటి టానెతల్ బోర్తెర్ వొరొన్ సుటి కియ్వల్ రివజ్ తాక్సెర్ మత్త.] ¹⁸బతి వూర్ సమ్దిర్ మీరె మాసి ఉంది తీర్, “వేన్ జకట్ అని మా సాటి బరబన్ సుటి కీమ్ట్!” ఇంజెర్ కిలితెర్. ¹⁹వోర్ బరబల్ సర్కార్‌దున్ ఉల్ట తేచ్చి, మాయ్నన జీవ యేచ్చి, జేల్దె అర్సి మన్వల్ ఆందుర్. ²⁰యేసున్ సుటి కియన ఇంజి, పిలాతు పర్జతున్ సంగ ఉండె ఉంది జోక వడ్క్‌తొర్. ²¹బతి వూర్ పర్జ, “వేన్ మొద్నగ టాంగి కీసి జకనయె! మొద్నగ టాంగి కీసి జకనయె!” ఇంజెర్ జోర్తె కిలిసెరెన్ మత్తెర్. ²²తెర్ బతి పిలాతు, మూడవ జోక వూర్ సంగ, “బారి? వేర్ బతల్ తప్ కీతొర్? వేన్ మరన్త సిక్స వాట్నల్ నాకున్ బదె కసుర్ దిసెర్ సెలె. అదెన్ సాటి, వేన్ చాటల్క్‌నె పాయుసి సుటి కియుసంతొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ²³బతి వూర్ సమ్దిర్ యేసున్ మొద్నగ మోలనె పాసి జకనయె ఇంజెర్ జోర్తె కిలిసెరెన్ మత్తెర్. ఆక్రిత్ వూర్ కిలిసిన్ మెయ్తెర్. ²⁴తె పిలాతు వూర్ పట్ పియ్తతున్ వొప్సి, నిర్నయ్ యేత్తొర్. ²⁵అని వూర ఇచ తీర్ కియ్లె, యేసున్ వూర్గ హవ్లి కీతొర్. బతి సర్కార్‌దున్ ఉల్ట తేచ్చి, మాయ్నన జీవ యేత్వల్ బరబన్ వూర్ కోర్త కాడ్కి, వోన్ సుటి కీతొర్.

యేసున్ మొద్నగ మోలనె పాసి టాంగి కీసి జక్వల్

(మత్తయి 27:32-44; మార్క్ 15:21-32; యోహన్ 19:17-19)

²⁶అద్ ఆత పెజె, సిపాయిర్ యేసున్ జక్లె నగుడున్ బహ్రి వోసెర్ మత్తెర్. అస్కెనె కురెని చహర్తొర్ సీమొన్ బహిడల్ నగుడె వాసెర్ మత్తొర్. తె వోన్ నడ్డుమ్ సర్దె పియ్సి, యేసు కాంజ్త మొదున్ జుల్మతె వోన్ కాంజుసి, యేసున్ పెజెయ్ తాకుస్తెర్. ²⁷బెయ్ వెలె మాంది యేసున్ పెజెయ్ సొత్తెర్. అద్ మాందితగ కహితంగ్ వెయ్లొక్ గిర్ మత్తంగ్. యేసున్ సాటి అవ్ వెయ్లొక్ సాతింగ్ పాసెర్, బెయ్ ఆడ్సెర్, పెజెయె సొంజెర్ మత్తంగ్. ²⁸తె యేసు అవెనెకె తిరిసి, “యెరుసలెమ్నంగ్ బాయిక్నిట్! నా సాటి ఆడ్మట్. బతి మీ సాటి, మీ మరి-మియడున్ సాటి ఆడట్. ²⁹బారితెకె, ‘బస్కెన్ పీటె మన్మకి అని బస్కెన్ తమ్వంగ్ బొమ్క్‌నె పాల్ సియ్మకి, అవ్ గొడ్డు వెయ్లొక్ ఆసిర్‌వాద్ యేత్తంగ్’ ఇంజెర్ వెహ్వలిక్ దివొస్క్ వాంతంగ్. ³⁰అద్ గట్కతె పర్జ, తక్‌లిబ్క్ బోగె మాయ్వడున్ తెర్ సాయ్వలె నయమ్ ఇంజి, ‘మా పొరొ అరట్’ ఇంజెర్ డంగలిక్ గుటన్ సంగ ఇందనిర్. ‘మాకున్ ముచట్’23:30 హోసెయ 10:8 ఇంజెర్ గుటన్ సంగ ఇందనిర్. ³¹‘నహ్గ బతయ్ తప్ సెల్వెకె గిర్ ఇచొర్ ఇహిన్ కీంతెర్ తె, తప్ కీతొర్ వోన్ ఉండె బచొర్-బహన్ కీంతెరెయొ?’23:31 గ్రీకు బాసతగ ఇహిన్ మంత: పహ్న కట్టెతునె ఇచొర్ ఇహిన్ కీంతెర్ తె, వత్త కటెతున్ ఉండె బచొర్-బహన్ కీంతెరెయ్?” ఇంజెర్ యేసు ఇత్తొర్.

³²యేసున్ బరొబర్ జక్లె, తప్ కీసి మన్వలిర్ దుస్రుర్ ఇవిర్కున్ గిర్ సిపాయిర్ పియ్సి వాతెర్. ³³అహన్ వూర్ కల్వరి (తల-టోక్రె) ఇన్వల్ జాగతగ యెవ్తెర్. అని అగ యేసున్ మొద్నగ మోలనె పాసి టాంగి కీతెర్. తప్ కీసి మన్వలిర్ దుస్రుర్ ఇవిర్కున్ యేసున తిన బగ్ల వొరొన్ అని డెమ బగ్ల వొరొన్ మొద్నగ మోలనె పాసి టాంగి కీతెర్. ³⁴అస్కె యేసు తనకున్ దుక్స సియ్వలిర్ సాటి, “బాబగొ! వీర్ బతల్ కీసెర్ మంతెరొ, వీర్కున్ టావ సెలె. అదెన్ సాటి వీర్కున్ మాపి కీమ్” ఇంజెర్ పార్తన కీతొర్. వోనంగ్ పాంగుక్నల్ బోన్ బద్ ఈస వాంత ఇంజెర్ చిటింగ్ వాట్సి, తూస్తెర్.

³⁵పర్జ అగ జర్గ్‌వడున్ నిల్సి సూడ్సెర్ మత్తెర్. బతి అదికారిర్, “వేర్ దుస్రుర్‌కున్ బచి కీంతొర్ అలె! ఉంది మోక బగవంతల్ నేమి కీతొర్ కిరిస్తు వేరె మందనుర్తె, అద్ మొద్నల్ బూడ్ రెయ్సి, వేన వోర్ బచి కియిర్” ఇంజెర్ చేడి కీతెర్. ^36-37అని సిపాయిర్ గిర్ పులిత ఆంగుర్ రస సీసెర్, “నిమె యూదుల్క్‌నొర్ రాజని మంద్కితె, నీవ నిమె బచి కీమ్!” ఇంజెర్ వోన్ చేడి కీతెర్. ³⁸“వేర్ యూదుల్క్‌నొర్ రాజల్” ఇంజెర్ లిహి కీత చెకతున్ గిర్, యేసున తలత్ పొరొ మొద్నగ పాతెర్. ³⁹తప్ కీతుర్ ఇవిర్కున్ గిర్ యేసున్ బరొబర్ దుస్రొక్ మొద్క్‌నగ టాంగి కీతెర్. వూర్గటల్ వొరొర్, “నిమె కిరిస్తుని మంద్కితె, నీవ నిమ్ బచి కీసి, మాకున్ గిర్ బచి కీమ్!” ఇంజెర్ యేసున హిజత్ వోతొర్. ⁴⁰ఉండె వొరొర్ మొదొడొన్ రాంగి సీసెర్, “నిమె బగవంతన్ వెరివి కి? మరట్ గిర్ అదె సిక్స బోగె మాసెర్ మంతట్. ⁴¹మరట్ కీత తపున్ సాటి, ఇద్ సిక్స బోగె మాయ్వల్ బరొబర్ ఆంద్. బతి వేర్ బతయ్ తప్ కియ్వక్‌నెన్, బోగె మాసెర్ మంతొర్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁴²అని వోర్, “యేసు! నిమె రాజన్ మోడి వానెకె, నాకున్ హేతు ఇర” ఇంజెర్ ఇత్తొర్. ⁴³తె యేసు, “ఇద్ సతెమ్ ఆంద్. నిమె నేండ్ నా సంగ బస్కెట్ మన్వల్ సోబత వాడితగ23:43 బస్కెట్ మన్వల్ సోబత వాడితగ: గ్రీకు బాసతె పరదీస్ ఇంజెర్ మందంత. మందంతి” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

యేసున మరన్ ఆయ్వల్

(మత్తయి 27:45-56; మార్క్ 15:33-41; యోహన్ 19:28-30)

^44-45అస్కె పోడ్ద్ దిస్వక్ ఆత కాడ్కి, దుపరి లగ్-బగ్ బార (12) నేక్నెకెడల్‌తె మూంద్ (3) నేక్నల్ వేరి, అద్ దేస్ పూరొ సిమ్నె సికటి ఆత. అద్ వకత్నె మందిర్త పడ్ద నడ్డుమ్‌నల్ సర్సి, రండ్ టుక్డెంగ్ ఆత. ⁴⁶అస్కె యేసు, “బాబగొ! నావ ఆత్మతున్ నీవ కెయ్దె ఇర్సెర్ మంతొన్” ఇంజెర్ బెయ్ జోర్తె కిలిసి, తన్వ పరన్ సుటి కీతొర్. ⁴⁷అద్ సమ్దొ సిపాయిరొర్ కమండర్ కుద్ సూడ్సి, బగవంతన్ డగుర్-పాన్ సీసెర్, “వేర్ మాయ్నల్ కరలెన్ నియత్నొర్ ఆందుర్” ఇంజెర్ వొప్తొర్. ⁴⁸అగ వాతుర్ వూర్ లోకుర్ జర్గ్‌త అద్ సమ్దొ సూడ్సి, దుక్సతె సాతింగ్ పాసెర్ ఆడ్సెర్ మల్సి సొత్తెర్. ⁴⁹బతి యేసునుర్ వొడ్‌క్యలిర్ అని గలిలయ యేరియతల్ వోన్ పెజెయ్ వాతంగ్ అవ్ వెయ్లొక్ గిర్, ఇద్ జర్గ్‌వల్ సమ్దొతున్ లంగ్ నిల్సి సూడ్సెర్ మత్తంగ్.

యేసున కూర్దున్ బండత బుయరితగ ఇర్వల్

(మత్తయి 27:57-61; మార్క్ 15:42-47; యోహన్ 19:38-42)

^50-51అరిమతయ చహర్తొర్ యోసెప్ ఇన్వల్ చొకొట్నొర్ మాయ్నల్ మత్తొర్. వోర్ సన్‌హెద్రిన్‌తుర్ అదికారిర్గటల్ వొరొర్ ఆసి గిర్, బగవంతన వెరెతె మన్వల్ నియత్నొర్ ఆందుర్. సన్‌హెద్రిన్‌తుర్ నిర్నయ్ కీత అదెన్ వోర్ వొప్మకి. అని వాయ్వల్ బగవంతన రాజున్ సాటి సూడ్సెర్ మన్వల్ ఆందుర్. ⁵²వోర్ యోసెపు పిలాతునగ సొంజి, “యేసున కూర్దున్ వోయ సీమ్” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁵³తె పిలాతు వొప్తొర్. అస్కె యేసున కూర్దున్ అద్ మొద్నల్ బూడ్ రెహ్చి, బారిత కాది కపిడె గూండి కీతొర్. అని ఇదెన్ మునె బోనయ్ కూర్ ఇర్మకి అద్, నార్యుసీత బండత పూన వీచ్న బుయరితగ వోసి ఇర్తొర్. ⁵⁴ఇద్ కార్య సప-సిప కీతొర్. బారితెకె, అద్ నేటి ఆరమ్న దివొస్ సురు ఆయ్వల్ మత్త.23:54 యూదుల్క్‌న ఆరమ్న దివొస్ సుకుర్ వార్ పోద్రెక్‌నల్ సురు ఆంత అని సన్వర్ పోద్రెక్ మారంత. తె వూర నేకితున్ పియ్సి అద్ దివొస్నగ బోనయ్ కూర్ మాతి కియ్వక్‌నె బహ్రి మన్వ. అదెన్ సాటి అద్ కామ్ వెయ్నె కియ్వల్ మత్త. తాన్ సాటి సమ్దొ తయరి కియ్వల్ మత్త. ⁵⁵గలిలయతల్ వాతంగ్ అవ్ వెయ్లొక్ యోసెపున్ పెజెయ్ సొంజి, యేసున కూర్దున్ వీచ్న బుయరితగ బహన్ ఇర్తొర్ ఇన్వల్ సూడ్తంగ్. ⁵⁶అద్ ఆత పెజె, అవ్ రోన్ సొంజి, యేసున కూర్దున్ సోక్లె, సెంట్ అని గమ గమ గాడి సియ్వలిక్ చీజ్క్ తయర్ కీతంగ్. బగవంతల్ సీత ఆగె తీర్ ఆరమ్న దివొసున్ నేటి రోమ్తంగ్.

యేసు నేండ్వల్

(మత్తయి 28:1-10; మార్క్ 16:1-8; యోహన్ 20:1-10)

¹ఆయ్త్‌వర్‌తున్ నేటి బయ్ బయ్ ఆనెకెన్ అవ్ వెయ్లొక్ యేసున కూర్దున్ సోక్లె, తమ తయర్ కీతంగ్ గమ గమ గాడి సియ్వలిక్ చీజ్కున్ పియ్సి, వోన కూర్ ఇర్త బుయరితగ సొత్తంగ్. ²తె అద్ బుయరితున్ అడ్డమ్ ఇర్త బండ, బగ్ల కూడుసి దిస్త.³బతి రొపొ సొంజి సూడ్తెకె, యేసు పర్బున కూర్ అవెన్ దిస్మకి. ⁴తె అవ్ గుల్ ఆసెర్ మనెకె, ఇచుల కేంజట్! ఎక్దమ్ ఇవిర్ మాయ్నలిర్ అవెన్ బగ్ల పావె మాతెర్. వూరంగ్ పాంగుక్ బెయ్ దవ్రలిక్ మంజి, జగ జగ మిడ్చెర్ మత్తంగ్. ⁵అవ్ వెయ్లొక్ బెయ్ వెరిసెర్ మొకొమ్క్ బూడ్ వాడ్తంగ్. తె వూర్ మాయ్నలిర్, “జీవతె మన్వన్ సానలిర్గ బారి మహ్క్‌సెర్ మంతిట్? ^6-7వోర్ ఇగె సెలొర్. వోర్ నేండ్తొర్. వోర్ యేసు గలిలయ మనెకె, ‘స్వర్గ్‌నొర్ మాయ్నన్ పాపెస్తలిర కెయ్దె హవ్లి కీంతెర్. వూర్ వోన్ మొద్నగ మోలనె పాసి, జీవ యేతంతెర్. అని మూడవ దివొస్నె నేండ లాగర్’ ఇన్వల్ గొస్టి మీకున్ హేతు సెలెయ్?” ఇంజెర్ వెహ్తెర్. ⁸అస్కె యేసు వెహ్చి మత్తంగ్ గొస్టింగ్ అవ్ వెయ్లొకున్ హేతు వాతంగ్. ^9-10మగ్దలేనె నాట్న మరియల్, యోహన్నల్, యాకొబ్న అవల్ మరియల్ అని ఉండె మెయ్తంగ్ వెయ్లొక్ అద్ వీచ్న బుయరితల్ మల్సి వాతంగ్. అని ఇవ్ సమ్దొ గొస్టిన్ అక్ర (11) జన్క్ అపొస్‌తుల్కున్ అని అగ మన్వలిర్ దుస్రుర్ సమ్దిర్‌కున్ వెహ్తంగ్. ¹¹బతి అవ్ వెయ్లొక్‌నంగ్ గొస్టిన్ వూర్ నమ్‌మకి. బారితెకె పిసెక్ వడ్క్‌తపినయ్ వడ్కంతంగ్ ఇంజి మత్తెర్. ¹²తెర్ బతి పేతురు తేచ్చి, కూర్దున్ ఇర్త బుయరితగ విచ్చెర్ సొత్తొర్. అని మాడ్క్‌సి సూడ్తెకె, సిరిప్ కూర్దున్ గూండి కీతంగ్ కప్డింగె దిస్తంగ్. తె, ‘బతల్ జర్గ్‌సి మందర్ బెహె?’ ఇంజెర్ గుల్ ఆసెర్ మల్సి రోన్ సొత్తొర్.

ఎమ్మాయి సొన్వల్ సర్దె ఇవిర్కున్ యేసు దిస్వల్

(మార్క్ 16:12-13)

¹³అదె నేటి యేసునుర్ బక్తలిర్‌గటల్ ఇవిర్ ఎమ్మాయి ఇన్వల్ నాటె సొంజెర్ మత్తెర్. అద్ నార్ యెరుసలెమ్నల్ యేడుంగ్ కోస్క్ లంగ్ మంత. ¹⁴జర్గ్‌తంగ్ అవ్ సమ్దొ గట్నన్ బారెతె, వూర్ వడ్క్‌సెర్ తాక్సెర్ మత్తెర్.¹⁵అహన్ వడ్క్‌సెర్, చర్చ కీసెర్ తాక్సెర్ మనెకె, యేసుయె వూర్గ వాసి, వూర్ బరొబర్ తాక్తొర్. ¹⁶బతి వోరె యేసు ఆందుర్ ఇంజెర్ వూర్ వొడ్కి పియ పర్మకి. బారితెకె బగవంతల్ వూర నదుర్ బంద్ కీసి మత్తొర్. ¹⁷యేసు వూర్కున్, “మిరట్ సరియ్ తాక్సెర్ బతతున్ బారెతె వడ్క్‌సెర్ మంతిట్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె అద్ కేంచి, వూర్ దుక్సతె గట్కమెన్ ఆగ్తెర్. ¹⁸అస్కె వూర్గటల్ కెలెయోప ఇన్వల్, “ఇవ్ దివొస్క్‌నగ యెరుసలెమ్నగ జర్గ్‌తంగ్ గట్నన్ బారెతె, టావ సెలొర్ వోర్ వెర్తని, నిమె వొరొనియొ బతలొ?” ఇంజెర్ వోన్ ఇత్తెర్. ¹⁹అస్కె యేసు, “బవ్ గట్నంగ్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. తె వూర్, “నజరేత్నొర్ యేసున్ బారెతంగ్ గట్నంగ్. బగవంతన అని సమ్దిర్ పర్జత నదుడె, వడ్క్‌వడగ అని కామ్క్ కీసి తొహ్వడగ, వోర్ సక్తివంతల్ పర్‌వక్తల్ ఆతొర్. ^20-21మావుర్ డగుక్ కటొడలిర్, అదికారిర్ వోన్ మరన్త సిక్స వాటుస్తెర్. అని వోసి మొద్నగ టాంగి కీసి, జీవ యేత్తెర్. బతి ఇజ్రయేల్ లోకుర్కున్ సుటి కియ్వల్ వోరె ఆందుర్ ఇంజి, ఆస కీసి మత్తొమ్. ఇవ్ గట్నంగ్ జర్గ్‌సి మూంద్ రోజ్కె ఆతంగ్. ^22-23అచొరె ఆయ్వ, మా సంగ మత్తంగ్ అవ్ బాయిక్, మమొట్ గుల్ ఆనల్ ఉంది గొస్టి వెహ్తంగ్. బతల్ ఇత్తెకె, నేండ్ బెయ్ సక్రెన్ కూర్ ఇర్త బుయరితగ అవ్ సొత్తంగ్ అలె. తె యేసున కూర్ అవెన్ దిస్మకి. అస్కె అవ్ బాయిక్ మహ్గ వాసి, ‘బగవంతనుర్ దూతలిర్కున్ సూడ్తొమ్. తె వూర్ మాకున్, “పర్బు నేండ్తొర్” ఇంజెర్ వెహ్తెర్’ ఇంజి మాకున్ వెహ్తంగ్. ²⁴మా సంగ మన్వలిర్ కహితుర్24:24 కహితుర్: యోహన్ 20:3-9 అద్ బుయరితగ సొంజి, సూడ్తెర్. వెయ్లొక్ వెహ్త తీరె సమ్దొ మత్త. బతి వూర్కున్ యేసు దిస్మకి” ఇంజెర్ వెహ్తెర్.

²⁵అస్కె యేసు, “పిసలిర్నిట్! జర్గంతంగ్ ఇంజెర్ పర్‌వక్తలిర్ వెహ్తంగ్ సమ్దొ నమ్లె, కోరుమ్ కియ్వలిర్‌నిట్! ²⁶కిరిస్తు ఇవ్ సమ్దొ బోగె మాసి, సాసి-నేండ లాగర్ అని స్వర్గ్‌నగ మయ్మ వాయయ్ లాగర్” ఇంజెర్ వూర్కున్ వెహ్తొర్. ²⁷అద్ ఆత పెజె తొలె మోసెనల్ మొదొల్ కీసి, మెయ్తుర్ సమ్దిర్ పర్‌వక్తలిర్ తన్వ బారెతె దర్మ-గ్రంత్‌క్నగ బతల్ లిహి కీతెరొ, వూర్కున్ అర్తమ్ ఆనల్ పోడి కీసి వెహ్తొర్.

²⁸వూర్ సొన్వల్ నాటున్ కరుమ్ యెవ్తెర్. అస్కె యేసు ఉండె గిర్ యాత్ర కియ్వన్ మోడి, మునె సొన్లె ఆతొర్. ²⁹బతి వూర్, “దాద! పోడ్ద్ సొంజి, సికటి ఆసెర్ మంత. నేండ్ మా సంగన్ ఆరమ్ కీమ్” ఇంజెర్ బెయ్ జుల్మ కీతెర్. తె అదెన్ వొప్సి, వూర్ బరొబర్ రోతగ నేంగ్తొర్. ^30-31బస్కెతె జేవున్ కియ్లె ఉత్తొరొ, అస్కె ఉంది సారి పియ్సి బగవంతన్ దనెవాద్ వెహ్తొర్. అని ఉరుసి, వూర్కున్ సీతొర్. తె బగవంతల్ వూర నదుర్ కోలి కీత కాడ్కి, వోర్ యేసు ఆందుర్ ఇంజెర్ వొడ్కి పియ్తెర్. బతి వోర్ మయడ్ ఆతొర్.

³²అస్కె వూర్, “హో కరలె! సరియ్ వానెకె, మాకున్ వోర్ దర్మ-గ్రంత్‌క్నగ లిహి కీతంగ్ గొస్టిన్ పోడి కీసి వెహ్నెకె, ఉండె జరసి కేంజ్తెకె చొకొటొయ్ బతలొ ఇత్తప్ మావంగ్ దిల్క్‌నగ లాగ్త సెలెయ్?24:32 ‘మావంగ్ దిల్క్‌నగ పూరొ రమ రమ తడ్మితె పొత్తపినయ్ ఆతంగ్ సెలెయ్?’ ఇంజెర్ గ్రీకు బాసతె మంత.” ఇంజెర్ వొరొన్ వొరొర్ ఇత్తెర్. ³³అని అదె గట్కతె తేచ్చి యెరుసలెమ్ మల్సి సొత్తెర్. అగ అక్ర (11) జన్క్ సిస్యలిర్‌కున్ అని మెయ్తుర్ వూర్కున్ బేటె మాతెర్. ³⁴అని, “హో! పర్బు నేండ్తొర్ ఇన్వల్ సతెమ్ ఆంద్. సీమొన్-పేతుర్తున్ గిర్ దిస్తొర్” ఇంజెర్ వూర్ అపొస్‌తుల్క్ వెహ్తెర్. ³⁵అస్కె వీర్ ఇవిర్, తమ సరియ్ సొనెకె, జర్గ్‌త గట్నతున్ అని ఎమ్మాయితగ సారి ఉరుస్నెకె, తమ పర్బున్ బహన్ వొడ్కి పియ్తెర్ ఇన్వల్ గొస్టితున్ వూర్కున్ వెహ్తెర్.

యేసు పర్బు తన్వుర్ సిస్యలిర్‌కున్ దిస్వల్

(మత్తయి 28:16-20; మార్క్ 16:14-18; యోహన్ 20:19-23; అపొ. కా. 1:6-8)

³⁶అహన్ అవ్ గట్నన్ బారెతె వడ్క్‌సెర్ మనెకె, యేసు వూర్ నడ్డుమ్ పావె మాసి, “మీకున్ సాంతి వాయి!” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ³⁷బతి వూర్ సమ్దిర్ దడ్కి తింజి, బూతున్ సూడ్తపినయ్ తర తర ఆతెర్. ³⁸అస్కె యేసు వూర్ సంగ, “మిరట్ బారి మీవంగ్ దిల్క్‌నగ పరెసన్ ఆసెర్ మంతిట్? నన నేండ్తొన్ అద్ గొస్టితున్ బారి నమ్సెర్ సెల్విట్? ³⁹నావంగ్ కెయ్కున్ అని కాల్కున్ సూడట్. ననయ్ పర్బున ఆందున్. నాకున్ ఇట్సి, ననయ్ వోన ఆందున్ ఇంజెర్ కరి కియ వచొ. బారితెకె నాకున్ మత్తపినయ్, మేందొల్ అని బొకంగ్ బూతున్ మనొంగ్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁴⁰అహన్ వెహ్త పెజె, తన్వంగ్ కెయ్కున్ అని కాల్కున్ వూర్కున్ తొహ్తొర్. ⁴¹తె వూర్ గుల్ ఆసి, ఆనంద్ యేత్తెర్. బతి నమ్లె తకపిక ఆసెరెన్ మత్తెర్. అదెన్ సాటి యేసు, “తిన్లె మిహ్గ బతయ్ మంతయ్?” ఇంజెర్ పూసి కీతొర్. ⁴²తె వూర్ చొకొట్ బొడ్స్‌త ఉంది మీన్ అందుస్తెర్. ⁴³అస్కె యేసు తాన్ యేచ్చి, వూర్ మునెనె తితొర్. ⁴⁴అని వూర్ సంగ, “మోసెన కానున్తగ, దుస్రుర్ పర్‌వక్తలిరంగ్ గ్రంత్క్‌నగ అని కీర్తన్క్‌నగ నా బారెతె లిహి కీతంగ్ సమ్దొ వచన్క్ బర్పుర్ జర్గంతంగ్ ఇంజి, మీ సంగ మనెకెన్ వెహ్చి మత్తొన్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్. ⁴⁵అని అస్కె దర్మ-గ్రంత్‌నంగ్ వచన్క్ అర్తమ్ కీనల్, వూర్కున్ గియన్ సీతొర్. ⁴⁶అని వూర్ సంగ, “‘కిరిస్తు తప్వక్ దుక్సంగ్ బోగె మాసి, పరన్ సియన అని మూంద్ రోజ్క్‌నె నేండన. ⁴⁷అని యెరుసలెమ్ మొదొల్ కీసి, సమ్దిర్ కీతంగ్ పాప్కున్ కబ్లె మాయ్వల్ అని అవెన మాపితున్ బారెతె వోన పొరొడ అదికార్దె దునియతుర్కున్ బోద వెహన’ ఇంజెర్ లిహి కీసి మంత. ⁴⁸ఇవ్ సమ్దొన్ మిరటె గవ మంతిట్. ⁴⁹ఇచుల కేంజట్! నా బాబల్ వాగ్దన్ సియ్వల్ బగవంతన ఆత్మతున్, మిహ్గ రొహంతొన్. బతి స్వర్గ్‌నల్ బగవంతన ఆత్మత సక్తి, మీ పొరొ రెయ్నల్ వేరి, మిరట్ యెరుసలెమ్ నగుడున్ సుటి కీసి, అసలె సొన్మట్” ఇంజెర్ వెహ్తొర్.

యేసు మల్సి స్వర్గ్‌నగ సొన్వల్

(మార్క్ 16:19-20; అపొ. కా. 1:9-11)

⁵⁰అహన్ వెహ్వల్ ఆత పెజె, వూర్ సమ్దిర్‌కున్ అగటల్ బెతనియ నార్ వేరి వోసి, తన్వంగ్ కెయ్క్ తహ్చి, వూర్కున్ ఆసిర్‌వాద్ సీతొర్. ⁵¹అహన్ ఆసిర్‌వాద్ సీసెరెన్, వూర్గటల్ అలగ్ ఆసి, స్వర్గ్‌నెకె పొరొ తాచ్చి సొత్తొర్. ⁵²అస్కె వూర్ యేసున్ పార్తన-వింతి కీసి, వెలె ఆనంద్నె యెరుసలెమ్ మల్సి సొత్తెర్. ⁵³హర్ దివొస్ వూర్ మందిర్త యేరియతగ సొంజి, బగవంతన్ డగుర్-పాన్ సీసెర్ మందిర్.