Romɛ

’Sbɛ Pɔo pooa Kea ‑gbu ‑nɩa ’e

Rɔmʋ

‑jei" ɛ

’Jewlu

¹’Mɔ Pɔo ’ɩn nɩɛ Sesi Klisɩ ’a "juɔinʋʋi ‑o. Ɔ ’da ’ʋn ’ɛ ’de nyʋ "klu, ‑wɛe ’ɩn ’je ɔɔ’ dboi nɩ‑. Ɔ ‑teeɛ ’ʋn kpɔi" ‑wɛe ’ɩn ’je Kea ’a ‑pɔia" ‑tɩ ’tmʋ ’de nyʋ ‑pee.

²Ɩa’ ‑pɔia" ‑tɩ tu ɛ, Kea cɛn ɩa’ wlu ‑tie" tɛin" sese ‑wɛe ɛɛ’ wlu ’kwajaaʋn ’tmʋ ɩ, ’de ɩ ’crɩɩɛ ’de ɛɛ’ ’sbɛ ’di. ³Dɛ ɩa’ a, mɛ ‑nɩ ɛɛ’ "Ju ’a ‑tɩ’. Ɛɛ’ "Ju ‑nɔ ɔ nɩɛ nyiɔ ’ɔ "ju ‑o, ɔ ’wlʋʋ ’de Dafidɩ ’a "ji ’di. ⁴’De ka ɔ nɩa Kea ’a "Ju ‑wɛe ɛ ‑te’ ɔ ’o ’de ɛ "nyɩ ɔ "ikmaa’, ‑ta Kea ’a ‑Suu ‑kwea i ‑sɔ ’de ’mɛʋn "klu ɛ, ’bomɔ ɛ poo "jri "kpae’ ’pepe. Sesi Klisɩ ‑nɔ ɔmɔ ‑nɩ ‑aa Tʋ"bo. ⁵Ɔmɔ ‑nʋ ’ʋn ’saaʋn "jrii, ’de ‑ɔ dbo ’ʋn ‑wɛe ’ɩn ’je ɔɔ’ ‑tɩ’ ’tmʋ ’de nyʋ "klein sea Suifʋ nɩ ‑pee, ‑wɛe ʋʋ ’je ɔɔ’ ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’je, ’de ʋʋ ’je ɔ wɔn ’je. ‑Bo ɛ nɩ kan’, ‑wɛe ɔɔ’ ’nynɩ ’je "i ’bɛ. ⁶Aopʋ Sesi Klisɩ ’da a, ao nɩ ’e ʋʋa’ nyʋ tu "klu ’mɛ ‑ke.

⁷Aopʋ nyʋ "klein ‑ʋʋa ‑tɩ’ Kea kma, ’de ɛ ’da ‑wɛe ‑ɔ ‑jea ɛɛ’ nyʋ nɩ ’bo Rɔmʋ‑kwlɔ ’di, aopʋ ’ma ja ’sbɛ‑. ’Ɩn nɩɛ "i ‑a "Bo Kea ke ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ ’je aopʋ "diwan po ‑wɛe ɛ ’je aopʋ pɛe ’a blua’ "nyɩ !

Pɔo nɩɛ "i ɔ ke Kletiɛn‑wi" ‑nɩa Rɔmʋ ’e ’jee‑

⁸’Ma poɛ ’ma Kea ’sɛ‑ ke "i‑saa nɔ" ’de Sesi Klisɩ ’a ’nynɩ ’ʋn, ’de ao ‑wee’ "klein ’a ‑tɩ’ ’ʋn dɛ‑nʋɛ’ aoa’ Kea ’a ‑jei" naanynɩ "siiɛ ’blʋa‑ ‑wee’ "klein "i. ⁹Kea ’ma nʋʋa "juɔi ’de ’ma pɛe ‑wee’ "klein ’ʋn, ‑wɛe ‑ɛɛ "ju ’a ‑pɔia" ‑tɩ ’ma ’tmʋa a, ɛ ’je kan’ ’mɛ, ’ma cɛn aopʋ ’nynɩ jeejee. ¹⁰Dɛ ’ma ‑teea’ Kea i ’de ’ma baewlu ’di ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑bo ɛ nɩɛ "i ɛ, ɛ ’je ’mi "i "tai‑ la ‑wɛe ’ɩn ’je ’de aopʋ o ji ’wɩ jrɛ’ o. ¹¹’Ɩn ‑nɩɛi" ’ɩn ’je aopʋ "jriɛ‑ ’jee‑, ‑wɛe ’ɩn ’je ao Kea ’a ‑suu ’a ‑paan’ jrɛ’ "nyɩ ’de ɛ ’je aoa’ dɩ i kuu‑. ¹²’De ɛ se ‑mɛ ’ɛ ’sʋ nɩ‑, Aomɔ o ’mɔ o, ‑a ‑wee’ "klein ’a dɩ ’je i ku ’de ‑aa Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ‑nɩa due’ ’ʋn.

¹³’Ma de’di ‑wi", ka ’ma naa ’de aopʋ o ji ‑tɩ tɔ’ "kpei‑ ‑wɛe dɛ jrɛ’ kaan ’ʋn ‑je de jeejee ɛ, ’ɩn nɩɛ "i ao ’je ɛ juo‑. Dɛɛ‑tɩ ’ma ‑pɔan ’de aopʋ o jia’ i ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ka ’ɩn ’tmʋa Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’de ’blʋa‑ jrɩ’ "kpei ‑wɛe nyʋ ’je ɛ tɔ’ ’ʋn ɛ, ’kamɔ ’ɩn nɩɛ "i ɛ ’je kan’ dbo nʋa’ ’de ao "klu ‑ke ‑wɛe ’ɩn ’je ɛ ’je dɛwɛ‑jɛ. ¹⁴Ɛ se aoa’ ’sʋ ’mɔ ’ɩn ’je Kea ’a ‑tɩ’ ‑pee ’tmʋ ko‑, Glɛkɩ‑wi" o, nyʋ sea’ Klɛkɩ nɩ o, dɛ "ijuoʋn o, nyʋ sea’ dɛ "ijuoʋn nɩ o, ’ɩn ’je ʋʋ ‑wee’ "klein Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’tmʋʋ ‑o. Dɛ ‑ɛ ‑crɩɩa’ ’bo ’ʋn "jru ɛ, ɛmɛ ‑nao. ¹⁵Ɛmɛ ‑tɩ aopʋ‑ ‑ɔ ‑tia" ’o Rɔmʋ. ’De aopʋ o jia’ ’a ’tʋn a ’dba ’ʋn ’ɛ ‑wɛe ’ɩn ’je aopʋ Klisɩ ’a ‑pɔia" ‑tɩ ’tmʋʋ‑ ‑ke.

¹⁶Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’tmʋa ’a ‑tɩn’ se ’ʋn nʋ, dɛ‑nʋɛ’ Kea ’a "ikmaa’ ‑nɩ ’de ɛ ’di, ɛmɛ ɛɛ cɛɛn ’ʋn ‑wɛe ɛɛ ’pʋʋ nyɔ "o nyɔ ‑jea Sesi ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn. Suifʋ‑wi" mʋ ‑wɔn ɩ tɛin" ‑wɛe nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ’wɔn ɩ ’bo ʋʋpʋ ’de ‑ke. ¹⁷Ka Kea nʋɛ ‑wɛe nyɔ ’bɛɛa ɔ ’jea "isrɛi ’kpa ’bo ɛ "juɔi ɛ, ’de ɛɛ’ wlu ’di mɔ ɩ ’wlʋʋ ’kwla ’de nyʋ ‑pee. Nyɔ ‑tea Kea ‑kwlɩ" ɛ, ɔmɔ ‑kpa "isrɛi ’bo ɛ "juɔi, ‑wɛe ɔɔ’ "isrɛa’ ‑mɛ nʋɛ ‑wɛe ɔɔ’ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ a ’kpa "kpei sɔɔn‑ sɔɔn‑. ’Kamɔ wlu ‑crɩɩa’ ’da, ɛ ’naa :

"Isrɛi a muɛ ’kmʋnɩa’ ’de ɔɔ’ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ’ʋn.

Nyʋ ‑wee’ "klein nɩɛ dɛsaʋnʋʋn

^18-19Kea ’a ’cɛn ’wlʋɛ ’e jaʋn ’di ɛ je "jri "kpae’ po ’de nyʋ ‑flɛɛʋn ke nyʋ ‑sea’ "isrɛ ‑wɛe ‑ʋʋ ‑saan tɔ’ ‑tɩ sʋn "wɔin ‑pee. Kaa dɛ nyʋ ’jea juo de Kea mɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn, mɛ poɛ "jri kpae. Kea ’a ‑cɛ" ’kpa mɛ ‑sɩ ’kwla ’pepe ’de ʋʋ pee‑. ²⁰Tɔ’ ‑o, dɛ ‑tba’ ’e ’kmʋ ’a nʋʋa’ a, dɩ "klein Kea nyɔ ’ɔ ’jeea "jriɛ‑ nɩa ’ʋn ɛ, ɛɛ’ "ikmaa’ ‑ɛ sea ‑kwɛ ‑ta ’ble ke ɛɛ’ nɩsʋn ke ɩ ‑wee’ ’pɛɛn "kpae’ ’de ɛɛ’ nʋʋdɩ ’ʋn. ’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn nyiɔpʋ se ‑too’ ‑ta ’ble ’bode.

²¹Ka Kea nɩa ’kmʋ ʋʋ ’je kan’ ’mɛ ‑mɔ, ’kaa ʋʋ ’na ʋʋ se ɛɛ’ ’nynɩ "i ’bɛɛi, ʋʋ se ɛ ’sɛ poi. Ʋʋa’ tɔ’ ‑wee’ "biiɛ ’e foo" ’ʋn dɩ "kpei, ɛmɛ ‑tɩ ʋʋ se Kea ’a ‑kwlʋtɩ juo‑ ‑wɛe ’de ʋʋa’ pɛe ‑wee’ o kpe ‑plipli. ²²Ʋʋa ’daa‑ ʋʋa’ ‑cɛ" dɛ "jriijuoʋn, ’kaa ka ʋʋ ’kpa sɩɩanʋʋn, ʋʋ se ‑mɛ juo‑. ²³Kea ‑jɛ ‑ɛɛ ’nynɩ ’bɛa "i ‑ɛ sea ’mɛ ‑ta ’ble, ʋʋa’ ‑gbɛɛ’ ‑mɛ "juɔi, ’kaa dɩ nyiɔ ‑ɔ ‑mɛa ‑pa’ ‑ɩ ‑nɩa nyiɔ ’ɔ ‑kooɔ’ dɩ o, nʋʋɩ ’a ‑kooɔ’ dɩ o, kɔɔkpɩ ’a ‑kooɔ’ dɩ ke cniɛ ‑pɛɛ’ ’ɛ ‑kooɔ’ dɩ ke ɩmɩ ʋʋa ‑gbɛɛ’ "juɔi.

²⁴Ɛmɛ ‑tɩ Kea ‑saa ʋʋpʋ ’a ‑tɩ’ kwa ‑sɔn ‑wɛe ɛ ’bɔɔ‑ ʋʋpʋ ‑flɛn" dɩ kwa, ’de ʋʋa nʋ ʋʋa’ pɛe ’a ’tʋn nʋ‑tɩ saɩn. Ɛmɛ ‑tɩ dɩ ʋʋa nʋa ʋʋa’ ‑cɛ" ’ɛ ku "jrii ɛ, ɩa’ ’tmʋa’ ’bleɛ ‑tɩn’. ²⁵tɔ’ ‑tɩ ‑ɩa ‑tmʋa Kea ’a ‑nɩ ‑pʋn" ‑tɩ ɛ, ɩmɩ ʋʋ poo fai" ‑wɛe ʋʋ nʋ sɩ ‑tɩ ’ʋn. Kea ‑ɛ nʋa dɩ ‑wee’ "klein ɛ, ʋʋa’ ‑gbeɛ’ ‑mɛ ‑wɛe ɛɛ’ "juɔi nʋʋ ‑tɩ. Dɩ ‑jɩ Kea nʋa, ɩmɩ ʋʋa ‑gbɛɛ’ ‑wɛe ʋʋa nʋʋ "juɔi !

²⁶Dɩ ʋʋ nʋa ’mʋa‑, ɛmɛ ‑tɩ Kea ‑saa ʋʋpʋ ’a ‑tɩ’ kwa ‑sɔn, ‑wɛe ʋʋa’ tɔ’ saɩn ‑ɩa ’tmʋa’ ’blea ‑tɩn’ ɛ, ɛ ’bɔɔ‑ ʋʋpʋ ‑mɩ kwa. Ɛmɛ ‑tɩ ʋʋa’ ’nynʋkpae’ ’a ’sʋ a ’pɛɛn ba ’de. ²⁷’Kamɔ "nynunmai a nʋ foo" ’sʋ, ʋʋ ’bɔ ’nynʋkpae ’a ‑pɔn’ ‑tɩ ’mɛ ‑wɛe "nynunmai ’a ’sʋ ʋʋa ‑pɔn ba. Dɩ ‑sea’ nʋ ka nɩ ɛ, ʋʋa nʋɛ ba "jrii. Ʋʋa’ dɩsaɩn ʋʋa nʋa ɩmɩ ‑ɩa ‑kao ‑craa ʋʋa’ ‑cɛ" ’ʋn.

²⁸Dɛ ʋʋ se ɛ "i nɩ ʋʋ ’jea Kea juo ɛ, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe Kea ‑saa ʋʋpʋ ’a ‑tɩ’ kwa ‑sɔn ‑wɛe ɛ ’bɔɔ‑ ʋʋpʋ ʋʋa’ ‑cɛ" ’ɛ tɔ’ ‑ɛ ‑nyniia "jrii kwa, ’de dɩ ‑ɩ sea nʋ ka nɩ ɛ, ‑wɛe ʋʋ ’jɩ nya kpa. ²⁹Tɔ’ saɩn ’a "kwli ‑nɩa ’de ʋʋpʋ ’ʋn ɛ, ɩ ‑tiɛi" : ’Diwɔnyni tɔ’ o, "wliɛ ’ɛ ’tʋn o, nyʋ dɛsaʋn "jrii nʋa’ o, ba ‑kwlɛn o nʋa’ o, "ku ’dba tɔ’ o, ‑cɛ’ tɔ’ o, nyʋ ’srɛ ipoo tɔ’ "ji ’de ʋʋ pɛe o ’mɛ. Nyʋ ’a saʋn i ‑pɔan’ o, ³⁰‑sɔɔ wlua’ o, nyʋ ’a ’nynɩ dooa’ o, Kea ‑flɛɛan’ o, nyʋ "jriɛ‑ "jru blaa’ o, ‑cɛi" ’bɛɛa’ o, ‑cɛ" ’ɛ poa’ o, dɛsaʋn nʋa’ ’mii jua’ o, ‑maa’ ’je "bo ke de wɔn o toa’ o, ‑kaan" sia’ o, ³¹‑ɩn ‑cɛn dɛ ’ɛ wlu ‑tie" ’sʋ ‑maa’ nʋ ɛ o, ‑ɩn se nyɔ ’ɔ ‑tɩ’ kma o, ‑maa’ ’je nyʋ ’a wɛe o. ³²Nyʋ ‑ʋʋa nʋa ɩa’ dɩ tu ka Kea ’a ’pee a mua ʋʋpʋ kpʋan’ ‑wɛe ʋʋ ’jea ’mɛ ɛ, ʋʋ juɩ’, ’kaa ʋʋa nʋɩ’ ’sʋ, ’de ɛ se ‑mɛɛ’ ’sʋ nɩ‑, nyʋ ‑ʋʋa nʋ ɩ ke’wlɛ ɛ, ʋʋa poɛ ‑wi" ‑mʋ ‑tɩ’ o.

Kea ’a ’pee ’jesʋn ’srɛi"

¹’Oo nyiɔ, ‑mɔ ‑ɔɔ kpʋʋan nyʋ jrʋ’ ’pee ɛ, ka "o ka ‑ɩn ‑je ‑ɩn ‑nɩ ɛ, ‑ma kpʋʋɛn ‑ma ‑cɛ" ’pee, dɛ‑nʋɛ’ dɩ ‑ɩa ’pee ‑ma kpʋʋn a nyʋ jrʋ’ ɛ, ɩmɩ ‑ma ‑cɛ" ’kpa a nʋ, ɛmɛ ‑tɩ ‑ɩn se ‑too ‑ta ’ble. ²Tɔ’ ‑o, ‑a ‑je kan’ ’mɛ ‑bo Kea ’a ’pee kpʋn nyʋ ‑ʋʋa nʋa ɩa’ dɩ tu ɛ, ɛ ’bleɛ ‑kɩn, dɛ‑nʋɛ’ ɛmɛ ’ɛ nyʋ ’a ’pee ’jesʋn ’srɛi". ³’Kaa nyiɔ, ‑mɔ ‑ɔɔ kpʋʋan nyʋ jrʋ’ ’pee ‑wɛe dɩ ʋʋ nʋa ‑ɔɔ nʋ ɩ ‑ke ɛ, ‑ma naa tɔ’ i ’ee, Kea ’a ’pee ’je ‑ʋn seea ‑o ? ⁴‑Aee’, Kea ’a ’diwɔnmɔa’ ke ɛɛ’ pɛe i kua’ ɛɛ’ pɛe "wɔin ’bɛɛa’ ‑ɩ cɛan ‑je "kpei ‑tie" ɛ, ɩmɩ ‑ma blaa ’blʋɔ‑ ? ‑Ɩn se ɛ juo‑ ka Kea a fua ‑ʋn ‑wɛe ‑ɩn ‑jea ’de ɛ o "biie‑, ’de ‑ɩn ‑jea ‑ma dɛsaʋn "i juo ɛ‑ ? ⁵’Kaa ’de ‑ma "jrukua’ ke ‑ma pɛe "ikmuu ‑tɩ ’ʋn ɛ, ‑ɩn se "i nɩ ‑ɩn ‑je ‑ma dɛsaʋn "i juo‑. Ɛmɛ ‑tɩ ‑ɩn ‑ja ‑ma ‑cɛ" Kea ’a ’cɛn "kpei ‑wɛe ‑sɔntɩ Kea ’a "isrɛa’ a mua "jri "kpae’ poa’ ’pee ’jewɩ o ɛ, ɛɛ’ ’pee a muɛ ‑ʋn kpʋan’, ⁶dɛ‑nʋɛ’ dɩ "klein nyʋ a nʋa, Kea a muɛ nyʋ ɩa’ ‑kei" ‑saa’ due ’due. ⁷Nyʋ ‑ʋʋa nʋa dɩ ’dɔe ’de nai" ’blea’ ’ʋn ‑wɛe ‑ʋʋa ‑pɔan Kea ’a "jri ’dei nmɔa’ ke dɩ ‑ɩ sea i sɔn ‑ta ’ble ke ɛ, Kea a muɛ ‑wi" ‑mʋ ’kmʋ ‑sea’ ‑kwɛ ‑ta ’ble "nyɩa’. ⁸’De nyʋ ‑jʋ ‑ʋʋa ‑pɔan ʋʋa’ ’sʋ ’a ’dɔe i ɛ, ʋʋ se ɛ "i nɩ ʋʋ ’je tɔ’ ‑tɩ ’de bla, ’kaa dɩ sea’ "isrɛ ɩmɩ ʋʋa nʋ. Kea se ‑wi" ‑mʋ ’a wɛe ’jei, ɛɛ’ ’cɛn mɛ ‑ɛɛ mu ʋʋpʋ "kpei nɩa’. ⁹Nyɔ "oo nyɔ ‑ɔɔ nʋa a dɛsaʋn ɛ, "nmia‑tɩ ke ’kle a muɛ ɔ "kpei jia’. Suifʋ ‑a ’pee ’je ’jeeɛ tɛin" ‑wɛe nyʋ sea’ Suifʋ nɩ ’je ’o bla. ¹⁰’De nyɔ ‑ɔɔ nʋa dɩ ’dɔe ɛ, ‑bo ɛ nɩ Suifʋ o, ‑bo ɛ se Suifʋ nɩ o, Kea a muɛ ʋʋpʋ ‑tɩ’ o poa’ ‑wɛe ɛ ’je ʋʋpʋ "i ’bɛɛ‑, ’de ʋʋa’ pɛe ’je blu, ¹¹dɛ‑nʋɛ’ nyʋ ’mi i ’craa’ se ’o Kea "juɔi nɩ‑.

¹²Nyʋ "klein ‑sea’ Moisɩ ’a kɛ’ juo‑ ‑bo ʋʋ nʋ dɛsaʋn ɛ, ʋʋa muɛ i sɔan’ ‑mɔ, kɛ’ se ʋʋpʋ ’pee kpʋʋn‑. ’De nyʋ ‑jua kɛ’ ‑nɛ ’mɛ, ‑bo ʋʋ nʋ dɛsaʋn ɛ, ɛɛ’ kɛ’ tu mɛ ‑je ʋʋpʋ ’a ’pee ’je, ¹³dɛ‑nʋɛ’ ɛ se nyʋ ‑ʋʋa kpa kɛ’ ’ɛ wlu doin" o poa’ ’a ’sʋ mʋ Kea a ’daa‑ "isrɛ ʋn nɩ‑, ’kaa nyɔ ka kɛ’ "sia ’nynɩ ‑ʋʋa nʋa kan’ a, ʋʋpʋ Kea ’daa‑ "isrɛ ʋn‑. ¹⁴Nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ‑wɛe ‑ʋʋ sea Moisɩ ’a kɛ’ ’sbɛ ’ble ɛ, ‑bo dɩ kɛ’ "sia ’nynɩ ʋʋa sɩ nʋ ɛ, ‑mɛ kɛ’ ‑nɩa ’de ʋʋ ’ʋn mɛ ‑po’ ʋʋpʋ ‑je o, ɛ se kɛ’ ‑ɛ ‑crɩɩa’ nɩ‑. ¹⁵Dɩ ʋʋa nʋa, ɛmɛ ‑toɛ ka dɩ kɛ’ ’ɛ nʋʋdɩ ‑crɩɩa’ ’de ʋʋpʋ pɛe o ɛ. Dɩ ʋʋa nʋa, ʋʋ juɩ’ ’de ʋʋa’ ‑cɛ" ’kpa ’ʋn, dɛ‑nʋɛ’ ‑bo ‑sɔn ‑jrɔ’ ʋʋa’ ‑cɛ" ’kpa ’a tɔ’ ɔ ‑tuu" ɛ ʋʋpʋ ‑tɩ’ "kpei‑, ‑bo ‑sɔn’ ‑jrɛ’ ʋʋa’ ‑cɛ" ’kpa ’a tɔ’ ɔ ’wlʋɛ ʋʋpʋ o. ¹⁶‑Sɔntɩ Kea a mua ’e Sesi Klisɩ ’ʋn cɛɛan’ ‑wɛe ɛ ’jea dɩ "klein ‑ɩ pa ’kwla ’de nyiɔ ’ɔ ’kmʋ ’ʋn ’a ’pee ’je ɛ, dɩ ‑ɩa mua "jri "kpae’ poa’ a, ɩmɩ ‑nao. ’Kamɔ ‑pɔia" ‑tɩ ’ma ’tmʋa ’da.

Suifʋ‑wi" ke kɛ’ ke

¹⁷‑Mɔ ‑ɔɔ ‑daa’ ɔɔ’ ‑cɛ" Suifʋi ɛ, ‑ma ‑pɛn kɛ’ "kpei ’de ‑ma ‑bɛɛ’ ‑ma ‑cɛi" ’de Kea juo ‑tɩ ’ʋn. ¹⁸‑Ɩn ‑juɛ ɛɛ’ ‑kwlʋtɩ ‑wɛe ’de kɛ’ juo ‑tɩ ’ʋn ɛ, ‑ɩn ‑juo ’dɔe ke ’saʋn ’a "kpei‑ ‑seea’ ka ’mɛ. ¹⁹Nyʋ ‑ʋʋ ’di kpea i ɛ, ’de ka "jri ’a waʋn nɩa ‑ʋʋ ‑nɩa kan’ a, ʋʋpʋ ‑ma ‑bɛɛ’ ‑ma ‑cɛi" ‑wɛe ‑ɩn ‑na ‑mɔ ‑nɩ ʋʋa’ ‑jeopoi ‑mɔ ‑nɩ ʋʋa’ ‑sɔn’. ²⁰‑Ɩn ‑na nyʋ sɩɩan a nʋa ‑ʋʋ sea dɛ "i juo ɛ, ‑mɔ ‑nɩ ʋʋa’ dɛ "jriijuoi, ‑mɔ ‑nɩ ʋʋa’ dɛtɔɔi, dɛ‑nʋɛ’ ‑ɩn ‑na kɛ’ ‑ɩn ‑jua ’de ɛ ’di ’demɔ dɛ jua’ ke tɔ’ ‑tɩ ‑wee’ poo kɩn. ²¹‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ ‑mɔ ‑ɔɔ tɔɔa nyʋ jrʋ’ dɛ ’ee, ‑maa’ tɔɔ ‑ma ‑cɛ" ’kpa dɛ ’jaa ? ‑Mɔ ‑na nyɔ ’bo nyʋ ’a dɩ "jriiɛ, ‑maa ‑jrii" ! ²²‑Mɔ ‑ɔ ‑na nyɔ ’bo jɛi" ’jeɛ, ‑ma ‑jeɛ jɛi" ! ‑Mɔ ‑ɔ ‑na kɔin "juɔi ‑gbɛɛa’ a nyaa ‑mi i ɛ, ‑mɔ ‑saa dɩ ’e kɔin ‑gbi ’di ? ²³Dɛ ‑ɩn ‑blea Kea ’a kɛ’ ɛ, ‑ma ‑bɛɛ’ ‑ma ‑cɛi" ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn, ’kaa ‑ma dooa Kea ’a ’nynɩ ’mɛ, ’de kɛ’ ’ɛ ‑gban’ ‑saa ’ʋn. ²⁴Wlu ‑ɛ ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ɛ, ɛ nɩɛ tɔ’ ‑o, ɛ ’naa :

’De ao Suifʋ‑wi" ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ’blʋa ’dinyʋ ’a jrʋ’ a wlaa Kea ’mɛ.

²⁵‑Bo ‑ma sea Kea ’a kɛ’ wɔn ’je ɛ, ‑mɛ ‑ma ’klɛn mua’ ’bleɛ ’de, ’kaa ‑bo ‑ɩn ‑saa Kea ’a kɛ’ ɛ, ‑mɛ ‑ma ’klɛn mua’ se ’de ’ble. ²⁶’De nyɔ sea’ Suifʋ nɩ, ‑wɛe ‑ɔ sea ’klɛn mu, ‑bo ɔɔ sea Kea ’a kɛ’ wɔn ’je ɛ, Kea se ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’je ɔ ja ‑gbʋn ka ’klɛn mui nɩa a ? ²⁷’De ‑mɔ ‑ɔ ‑blea kɛ’ɛ ’sbɛ ‑wɛe ‑ɔ mua ’klɛn ɛ, ‑bo ‑maa’ ’je kɛ’ wɔn ɛ, ‑mɛ nyɔ sea ’klɛn mu ‑wɛe ‑ɔɔ ‑jea Kea ’a kɛ’ wɔn ɔ ’bɛɛ‑ ɔ ’je ‑ʋn ’pee kpʋʋn‑. ²⁸’De nyɔ ‑nɩa Suifʋi ’a ‑cɛ" ’kpa ’ja a, ‑mɔ se ɛ nɩ ’bo nyʋ "jri "kpei ’a ’sʋ, ’de ’klɛn mua’ ‑cɛɛn’ ‑mɛ se ‑jɛ nyiɔ ’ɔ sʋn nʋa ’bo nyʋ ku ‑pʋn" ‑mɛɛ’ ’sʋ nɩ‑. ²⁹’Kaa Suifʋi ’a ’jɔ jriɛ‑, ‑mɔ nɩɛ’ ’de ɔ pɛe o. Ɔɔ’ ‑nɩ ’klɛn mua’ ‑mɛ se ’e kɛ’ ’ʋn ’wlʋ, nyiɔ ’ɔ sʋn se ɛ nʋ, Kea ’a ‑Suu mɛ ‑tu" ɔ juo’ɩn ’de ɔ pɛe o. Kea ’a ‑cɛ" ’kpa ‑je ‑mɔɔ’ Suifʋi tu ‑tɩ’ o po, ɛ se nyiɔpʋ nɩ‑.

¹‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɔ ’ee, ‑mɛ Suifʋi nɩa’ mɛ ’ɛ ’dɔe ’de ɛ‑ ? ’De ʋʋa’ ’klɛn mua’ ‑mɛ ɛɛ’ ’dɔe ’de ɛ‑ ? ²Ɩa’ ’dɔe ‑tiɛi" ka "o ka. Ɛɛ’ "i‑saa ‑nɛ mɛ ‑nɩ wlu Kea cɛan ‑tie" ɛ, ɩmɩ ɛ ‑te’ Suifʋ‑wi" kwa. ³’De wlu Kea cɛan ‑tie" ‑bo ʋʋa’ jrʋ’ se ɛ tɔ’ ʋn ’je ’dee, ɛmɛ ‑je ɛ nʋ ‑wɛe Kea ’je wlu ‑kwlin ‑saa‑ ? ⁴Nyʋ ‑wee’ ’jeɛ juo ‑o ka Kea nɩa tɔ’ ‑wɛe nyiɔ nɩa sɩ ’tmʋɩ ɛ. Dɛ ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di, ’kamɔ ɛ ’da, ɛ ’naa :

Dɩ "klein ɛɛ’ wlu a ’tmʋa ɩ nɩɛ tɔ’ ‑tɩ. ‑Bo ɛ ke nyiɔ ’tmʋ ‑tɩ’ ɛ, ɛmɛ ‑ble ‑kɩn, ‑wɛe ɛɛ kpa tʋ ’a "jru.

⁵’Kaa ‑bo ‑aa ‑cɛ" ’kpa ’a ’diwɔnynia’ nʋɛ ‑wɛe Kea ’a "isrɛa’ ’je "jri "kpae’ po ’ee, ‑mɛ ka ‑aa mu ’daa‑ ? ‑Aee’ nyʋ jrʋ’ ’beeɛ’ ʋʋ ’je wlu ka : ‑Jɛ Kea ’a ’cɛn jia ‑a "kpei ’ee, ‑mɛ ɛ se ‑kɩn ’blee ? ’Kamɔ nyiɔpʋ‑ jrʋ’ a naa tɔ’ i. ⁶’Mɔ ’na, ɛ se kan’ nɩ‑, ‑bo Kea se "isrɛ ’de ɛ, ‑mɛ ɛ se ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’je nyʋ ‑wee’ ’a ’pee ’je.

⁷’De nyɔ jrɔ’ ’bɛɛ‑ ɔ ’je wlu ke’wlɛ : ‑Bo ’ma sɩ ’tmʋa’ nʋɛ ‑wɛe Kea ’a tɔ’ ‑tɩ ’je "jri "kpae’ po, ’de ɛɛ’ ’nynɩ ’je "i ’bɛ ’ee, ‑mɛ dɛɛ‑tɩ ɛɛ ’daa‑ ’ʋn dɛsaʋn nʋi, ‑wɛe ɛɛ’ ’pee ’je ’ʋn kpʋn ɛ‑ ? ⁸‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɔ ’de‑ ɛ, ‑mɛ dɛɛ‑tɩ ‑aa’ nʋ : ‑A nʋ dɛsaʋn ‑wɛe ɛ ’je dɛ ’dɔe "jru "kpei‑ po ɛ‑ ? Nyʋ jrʋ’ ‑ʋʋa bla ‑a ‑pa "kpei wlua ‑a ’dei ɛ, dɛ ʋʋa ’tmʋa ’de ‑aa ‑tɩ’ ’ʋn, ɛmɛ ‑nao. Ʋʋa’ nyʋ tu ɛ, ‑bo Kea ’a ’pee kpʋn ʋʋpʋ ɛ, ɛ ’srɛi".

Nyɔ jrɔ’ se "isrɛ

⁹‑Bo ’ma sea kan’ ‑mɔ ’da ’ee, ‑mɛ ’ɩn ’na : ‑Apʋ Suifʋ‑wi" ‑a ‑nɩɛ dɛwɔn ‑a je nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ‑sii ? "Ɩɩn‑, ɛ se kan’ nɩ‑, ’ɩn ’tmʋ ɛ sese, ’ɩn ’naa Suifʋ‑ o, nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ o, ‑a ‑wee’ "klein nɩɛ ’e dɛsaʋn ’a "dii ‑sɔn. ¹⁰Dɛ ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ɛ ’naa :

Nyɔ jrɔ’ se "isrɛ, "isrɛi due’ koʋn ‑gbai’ ka se nɩ‑. ¹¹Dɛ ’mii ’wɔin jrɔ’ se nɩ‑. Nyɔ jrɔ’ ɔ ‑pɔn Kea i. Nyʋ ‑wee’ "klein siɛ ’kwla. Ʋʋ ‑wee’ ’a pɛe ‑sɔɔn’. ¹²Nyɔ jrɔ’ ’ɔ ‑pɔn dɛ ’dɔe nʋa’ i. Dɛ ’dɔe nʋi due’ koʋn ‑gbai’ ka se nɩ‑. ¹³Ka ‑gbaɩn’ ‑flɔan wɔn nɩa, ’kamɔ ʋʋa’ ‑pliɔn’ ‑je nɩ‑. Ʋʋa’ mɩɩɔ ‑teɛ nyʋ ’srɛ i pooa’ ’a ‑tea’, wlu ‑ɩa ‑wlʋa ’o ʋʋpʋ ’wɔn ɛ, ka sɛn ’ɛ ‑ku’ nɩa, ’kamɔ ɩ nɩ‑. ¹⁴’Daɩnwlu ’a ’sʋ ‑a ji’ ’de ʋʋpʋ ’wɔn, ɩa "kaeɛ nyʋ "jrii. ¹⁵Ʋʋa pleeɛ bɩ ‑sɔn i ‑wɛe ʋʋa ’dba nyʋ. ¹⁶‑Ta "o ‑ta ʋʋ jiia dɩ ‑nɩa ’o ‑mɔ ɛ, ɩ sɔn i, ’sʋ ‑fɩn" ‑cruɛn" ɛ ’kpaa ’bomɔ. ¹⁷Ʋʋ se pɛe ’a blu ‑je juo‑. ¹⁸Ʋʋa’ plee Kea.

¹⁹‑A ‑je kan’ ’mɛ dɩ "klein kɛ’ ɛ ’tmʋa, ɛ ’tmʋ ɩ ’de nyʋ ‑nɩa ’e kɛ’ ‑sɔn ‑pee. ‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɛ nyʋ ‑wee’ "klein ’a wɔn "muu‑ ’bo Kea "juɔi. Ɛɛ’ ’pee kpʋn nyʋ ‑wee’ "klein ’mɛ. ²⁰Nyɔ ‑ɔɔ kɛ’ wɔn ’jea’ ’jeɛ nʋ ‑wɛe ‑ɔ ‑jea "isrɛi ’kpa ’bo Kea "juɔi, ɔ se nɩ‑. Dɛ kɛ’ ɛ tɔɔa nyɔ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ɔ nɩɛ dɛsaʋn nʋi.

Kea nʋɛ nyʋ "isrɛʋn ’ʋn

^21-22’Kaa kaan ka a, Kea ’a ’diwɔnmɔa’ poɛ "jri "kpae’ ’de nyɔ "o nyɔ ‑ɔ ‑jea Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ‑pee. Ka Kea nʋa nyʋ "isrɛʋn posʋn ’bo ɛ "juɔi ɛ, ɛ to ɛɛ’ sʋn ’mɛ. Kea ’a kɛ’ ke ɛɛ’ wlu ’kwajaaʋn ’tmʋ ɛɛ’ ‑tɩ’ ’mɛ ‑ke tɛin" ²³dɛ‑nʋɛ’ ʋʋ ‑wee’ "klein nʋɛ dɛsaʋn. Ʋʋ se ‑tɩ’ o po ka nɩ‑ ’de Kea "jri ’de. ²⁴’Kaa Kea nʋɛ ʋʋpʋ ’saaʋn "jrii ‑wɛe ʋʋ ’kpa "isrɛʋn foo" ’ʋn, dɛ‑nʋɛ’ Sesi Klisɩ seie ʋʋpʋ ’de dɛsaʋn ’kwa. ^25-26Ɔmɔ Kea ‑te ’o, ’de ɔɔ’ nymɔ ’wla i. Dɛsaʋn ’a ‑kao ‑ɛ ‑jea nyiɔ ’ʋn ‑craa ’de ɛ, ɛmɛ ‑craa Sesi ’ʋn ’bo nyiɔ ’ɔ ‑kɔi". ‑Wɛe nyʋ ‑jea ɔɔ’ ’mɛ ‑tɩ tɔ’ ’ʋn ɛ, ɔ nɩ ʋʋa’ ’sraadɛ ’bo Kea "juɔi ‑wɛe ʋʋa’ dɩsaɩn ‑kwɛ‑. Ka Kea nʋa ‑wɛe ɛɛ’ ’pee kpʋan dɛsaʋn ɛ, ’kamɔ ‑nao. Dɩsaɩn nyʋ nʋa tɛin" ɛ, ɛ se ʋʋpʋ ɩa’ ’pee kpʋʋn‑, ɛ kuuɛ tɔ’ i mamaʋ ’sʋ ɛ je ’e ‑sɩanwɩ jɛɛ‑ ‑wɛe ɛɛ’ ’pee ’jesʋn ‑srɛai" ɛ po "jri "kpae’ ’bo Sesi Klisɩ "kpei ’de nyɔ ‑ɔ ‑kpʋan’ Sesi ’a ’mɛ ‑tɩ sɩn ’sɔɔn ’de ɔ pɛe o ɛ, ɔmɔ Kea ’daa‑ "isrɛi ’bo ɛ "juɔi.

²⁷‑Bo ɛ nɩ kan’ mɔ ’ee, ‑mɛ dɛ jrɛ’ ‑sie ’o ‑wɛe ‑ɛɛ ‑tɩ’ ’ʋn nyiɔ ’je ɔɔ’ ‑cɛi" ’bɛɛ‑ ’ja a‑ ? "Ɩɩn‑, dɛ jrɛ’ se ’o sie‑. Dɛɛ ‑tɩ nyiɔ se ɔɔ’ ‑cɛi" ’bɛɛi ɛ‑ ? Dɛɛ ‑tɩ nyiɔ sea ɔɔ’ ‑cɛi" ’bɛɛi ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ɔ ’wɔan "isrɛi ’kpa ‑tɩ ’bo Kea "juɔi ɛ, ɛ se ’e ɔɔ’ kɛ’ wɔn ’jea’ ’ʋn nɩ‑. Ɛ nɩ ɔ ‑teɛ’ ’mɛa’ Sesi ’mɛɛa ’de ɔɔ’ ‑tɩ’ ’ʋn ‑kwlɩ" ‑o. ²⁸dɛ‑nʋɛ’ ‑bo nyiɔ ’je "isrɛi ’kpa ’bo Kea "juɔi ɛ, ɛ ’de ɔɔ’ Sesi ‑kwlɩ" ‑tea’ ’ʋn ‑o, ɛ se ’e ɔɔ’ kɛ’ wɔn ’jea’ ’ʋn nɩ‑. ²⁹Kea nɩ Suifʋ‑wi" ’a ’sʋ ’a Kea ‑oo ? Ɛ se nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ’a Kea nɩ ‑ke ? Kɩɩn, ɛ nɩ nyʋ sea’ Suifʋ nɩ ’a Kea ’mɛ ‑ke. ³⁰Kea ‑nɩa due’ koʋn ‑gbai’, ɛmɛ ‑ɛɛ nʋɛ ‑wɛe ‑bo nyiɔ kpʋʋn Sesi ’a ‑tɩ’ sɩn ’sɔɔn ’de ɔ pɛe o ɛ, ɔ ’kpa "isrɛi ’bo ɛ "juɔi. ‑Bo ɛ nɩ Suifʋi o, ‑bo ɛ se Suifʋi nɩ o, Kea nʋɛ ʋʋpʋ "isrɛʋn ’ʋn ’de ɛɛ’ ‑kwlɩ" ‑tea’ ’ʋn. ³¹‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɔ ’ee, ‑mɛ Sesi ‑kwlɩ" ‑tea’ mɛ ‑nʋɛ’ la, ‑wɛe nyɔ se kɛ’ wɔn ’jei ’bodee ? "Ɩɩn‑ ’de, ‑a ‑wla kɛ’ sʋn "kpei, ‑a ‑na ka kɛ’ nɩa dɛwɔn, ’kamɔ ɛ nɩ‑.

Kea poɛ Ablaam "isrɛi

¹’De Ablaam, ‑aa "ji ’wlʋa ’e ’ʋn ɛ, ka ‑a ‑je ’da ’de ‑mɔɔ’ ‑tɩ’ ’ʋn ’ja a‑ ? Dɛɛ ‑tɩ Kea po ɔ ‑tɩ’ o ɛ‑ ? ²‑Bo Kea ’daa‑ Ablaam "isrɛi ’de ɔɔ’ nʋʋdɩ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ’de ɛ, ‑mɛ ɔ ’bɛɛ‑ ɔ ’je ɔɔ’ ‑cɛ" ‑fan "kpei po ’de‑, ’kaa ‑mɛ ɛ se ’o Kea "juɔi ka ‑mɔ nɩ‑. ³Wlu ‑ɛ ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di kɛ ’da ’de Ablaam ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ‑ ? Ɛ ’naa : Ablaam ‑teɛ’ Kea ‑kwlɩ", ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ɛ ’dɔɔ‑ "isrɛi ’bo ɛ "juɔi. ⁴’De ‑bo nyɔ nʋ dbo ɛ, ɔ ’je ɛɛ’ ‑kei" ’je. Ɛɛ’ ‑kei" tu ɛ, nyɔ ’ɔ ’dɛɛ ‑paan’‑, ’kaa dɛ ɔ ’jea ’je see ɛ, ɛmɛ ‑o. ⁵’Kaa nyɔ ‑sea’ nʋʋdɩ ‑ɔ ‑jea "kpei ’pɛn ’ble ‑wɛe Kea ‑nʋa’ dɛsaʋnʋi ’saaʋn "jrii, ‑ɔ ‑te ɛ ‑kwlɩ" ɛ, ‑mɛ ɛɛ ’dɔɔ‑ "isrɛi ’bo ɛ "juɔi ’de ɔɔ’ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ’ʋn. ‑Mɛ ɛɛ’ "isrɛa’ tu ɛ, ɛ se ɔɔ’ nʋʋdbo ’a ‑kei" nɩ‑, ɛ Kea ’a ‑paan’ ‑o. ⁶’Kamɔ Dafidɩ ’da ‑ke. Nyɔ ka kɛ’ "sia ’nynɩ ‑ɔ sea kan’ nʋ mɔ Kea ’daa‑ "isrɛi ’bo ɛ "juɔi ɛ, ɔ ’tmʋ ‑mɔɔ’ "juɔi peeɛ ‑tɩ. ⁷Ɔ ’na :

Nyʋ ‑ʋʋa dɩsaɩn Kea ‑kɔa’ ‑wɛe ‑ʋʋa ‑kɔ ɛ ’mʋʋa "kpei‑ ɛ, ‑wi" ‑mʋ ’di nmɔ wɔn. ⁸’De nyɔ ‑ɔɔ dɛsaʋn Tʋ"bo sea ‑sro’ ’bo ɔ "jru ɛ, ‑mɔ nʋ ’mʋa‑.

⁹"Juɔi peeɛ ‑tɩ Dafidɩ ’tmʋa ‑ta ’ee, ɛ Suifʋ‑wi" ’a ’sʋ ’a wlu ‑o ? ‑Aee’, ɔ ’tmʋʋɛ ’de nyʋ sea’ Suifʋ nɩ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ‑kee ? Dɛɛ‑tɩ ’ma ‑teeɛ’ i kan’ a, ɛmɛ ‑nɩ ‑a ‑na Ablaam ‑teɛ’ Kea ‑kwlɩ" ɛmɛ ‑tɩ Kea ’dɔɔ‑ "isrɛi. ¹⁰Dɛɛnɔ" Kea ’dɔɔ‑ "isrɛi ɛ‑ ? Ɔ mu ’klɛn la ’sasa ‑wɛe Kea ’dɔɔ‑ "isrɛi ‑ae, ‑aee’ ɔ se ’klɛn mu ’sʋ Kea je ɔ "isrɛi ’daa‑ ? Ɛ ‑ta ɔ sea ’klɛn mu ke ɛ, ’bomɔ Kea ’dɔɔ‑ "isrɛi, ɛ se ɔ mu ’klɛn ‑wɛe ɛ ’dɔɔ‑ kan’nɩ‑. ¹¹‑Ta Ablaam ‑tea’ Kea ‑kwlɩ" ‑wɛe Kea ’dɔɔ‑ "isrɛi ɛ, ‑mɛ ɔ se ’klɛn mu ke. ’Klɛn mua’ mɛ ’bɔɔ‑ de. Ɛmɛ ‑nɩ dbɛɛdɛ Kea ke Ablaam ‑tua" ɛɛ’ juo ’ɩn. Ka ɛ nʋa ’de Ablaam ’a ‑tɩ’ ’ʋn, ’kamɔ ‑nao. Ɛ nʋ kan’ ’mɛ, ‑wɛe nyʋ "klein sea’ Suifʋ nɩ, ‑wɛe ‑ʋʋ ‑tea’ Kea ‑kwlɩ" ’de ɛɛ ’daa‑ "isrɛʋn ɛ, ɔ ’je ʋʋpʋ ’a "i‑saa ‑nɛ nɩ‑. ¹²’De ɔ nɩɛ Suifʋ‑wi" "bo ‑ke. Ɛ se Suifʋ "klein ‑mua’ ’klɛn ‑nɩ kan’ Ablaam ’a "nynuu‑ nɩ‑, ’kaa Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ‑ɛ ‑nɩa ’de ɔ ’ʋn ‑mɛ ɔ sea ’klɛn mu ke ɛ, nyʋ "klein ‑ʋʋ ‑tea Kea ‑kwlɩ" kan’ a, ɔ nɩ ʋʋpʋ "bo ’mɛ ‑ke.

¹³Kea cɛn wlu ‑tie" ’de Ablaam ke ɔɔ’ "nynuu‑ ‑pee, ɛ ’na ʋʋpʋ ‑je ’kmʋ ‑wee’ "klein ’ble ka ʋʋa’ ’kɛn nɩa. Ɛ se Ablaam ’jeɛ kɛ’ wɔn ɛmɛ nɩ‑, ɔ ‑teɛ’ Kea ‑kwlɩ" ‑wɛe ɔ ’kpa "isrɛi ’bo ɛ "juɔi, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe Kea cɛn wlu ‑tie" ’de ɔ ‑pee. ¹⁴Nyʋ ‑ʋʋ tba ʋʋa’ ‑cɛ" ’ɛ ’kpɩ tɔ’ "i ‑wɛe ‑ʋʋa ‑jea kɛ’ wɔn ‑bo ʋʋa sea ’kɛn kpa ’de ɛ, ‑mɛ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ nɩɛ dɛ foo" ‑o, ‑wɛe wlu Kea cɛan ‑tie" se dɛwɔn nɩ‑. ¹⁵Kɛ’ ɛ ‑sa’ Kea ’a ’cɛn "blo, dɛ‑nʋɛ’ ‑ta kɛ’ nɩa ’bomɔ ɛɛ wɔinblaa’ nɩ‑. ’De ‑ta kɛ’ sea nɩ ɛ, ‑mɛ ɛɛ’ wɔinblaa’ se ’o nɩ‑. ¹⁶Ɛmɛ ‑tɩ Kea nʋ nyʋ ‑ʋʋ ‑tea’ ɛ ‑kwlɩ" ’saaʋn "jrii ‑wɛe dɩ ɛ cɩɩan nyʋ ’nynɩ ɛ, ɛ ’jɩ ʋʋpʋ "nyɩ foo" ’ʋn. ‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ dɩ Kea "sia ’nynɩ ’de Ablaam ‑pee ɛ, ɩ nɩɛ ɔɔ’ "nynuu‑ ‑wee’ ’a dɛ ‑o. Suifʋ‑wi" ‑ʋʋ ‑nɩa ’o Kea ’a kɛ’ ‑sɔn ɛ, ɛ se ʋʋpʋ ’a ’sʋ ’a dɛ nɩ‑, ’kaa nyʋ "klein sea’ Suifʋ nɩ, ‑wɛe ‑ʋʋ ‑jea Kea ’a wlu tɔ ’ʋn ka Ablaam nʋa, ʋʋa’ dɛ ‑o ‑ke. ‑Mɛ Ablaam nɩɛ Kea ’a ‑jei" naaʋn ‑wee’ "klein "bo ‑o. ¹⁷Wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’sbɛ ’di ɛ, ’kamɔ ɛ ’da, Kea ’naa :

Ablaam, ‑mɔ ’ɩn ‑te’ ’o ‑wɛe ’ɩn nʋ ’blʋa‑ ‑tuu"‑tuu "bo ’ʋn.

Kea ‑ɛɛ ‑tɩ’ ɔ ’jea tɔ’ ’ʋn, ‑a ‑nɩɛ ɔɔ’ "nynuu ‑o ’de ɛ "jri ’de. Ka Kea ‑sa ’mɛʋn "kunyɩɔ’ ‑wɛe ‑bo ɛ ’na dɛ nɩ ’kmʋ ’sʋ ‑mɛ nɩa ’kmʋ ɛ, ɛmɛ Ablaam ’je tɔ’ ’ʋn. ¹⁸Ɔ ‑teɛ’ Kea ‑kwlɩ" ’de ‑mɛ ’kamɔ ɔ se tɔ’ tba‑ta ’ble see ’bo ɔɔ’ ‑cɛ" ‑kwlɩ". ’Kamɔ ɛ nɩ ‑wɛe ɔ ’kpa ’blʋa‑ ‑tuu"‑tuu "bo, ka Kea "sia ’nynɩ ’de ɔ ‑pee ɛ, ɛ ’naa : Ka ’cɩ ‑sɩɩn ‑tia, ’kamɔ ‑ma "nynuu‑ a mu ‑tia’. ¹⁹’De ɛɛ’ nɔ" tu ’di ‑mɛ Ablaam ’bɛɛ‑ ɔ ’je ‑sɩn ’a kmɛ’ ’due ’ble, ka ɔ ’kpa ‑kea" "nynuu‑ ’wlʋ‑tɩ ɛ, ɔ ’je kan’ ’mɛ. ’De ka Sara ’wlʋa ’o ‑gbaan ’a ‑jei" ɛ, ɔ juɩ’ ‑ke. ’Kaa ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɔɔ’ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ se "kpei cɛn‑. ²⁰Ɔ se pɛe iplee‑ ’de wlu Kea cɛan ‑tie" ’de ɔ ‑pee ’a ‑tɩ’ ’ʋn. Ɔ ‑teɛ’ ‑kwlɩ". Ɔɔ’ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ mɛ ‑kuu ɔɔ’ dɩ i ‑wɛe ɔ ’bɛɛ‑ Kea ’a ’nynɩ "i. ²¹Ɔ ’je kan’ ’mɛ ’pepe dɛ ‑ɛɛ wlu Kea cɛan ‑tie" ɛ ’na ɛ ’je nʋ ɛ, ɛ ’bɛɛ‑ ɛɛ’ nʋa’ ’mɛ ‑ke. ²²Ɛmɛ ‑tɩ Kea nʋ ɔ "isrɛi ’ʋn. ²³Kea ’a ɔɔ’ ‑tɩ’ o poa’ ‑nɛ, ɛ se ’crɩɩɛ ’de ɔɔ’ ’sʋ ’a ‑tɩ’ ’ʋn, ɛ ’crɩɩɛ ’de ‑a ‑wee’ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ‑ke. ²⁴Kea ‑ɛ ‑sa ‑aa Tʋ"bo Sesi ’de ’mɛʋn "klu ‑wɛe ‑ɛ ‑jɔ ’kmʋ de, ‑bo ‑a ‑te’ ɛ ‑kwlɩ" ɛ, ɛɛ muɛ ‑a ‑tɩ’ o poa’ ‑ke. ²⁵Ɔ tooɛ ’e ’mɛ ’de ‑aa dɩsaɩn ’a ‑tɩ’ ’ʋn, ‑wɛe ɔ sɔn "kunyɩɔ’ ’de ‑a ‑je "isrɛʋn ’kpa ’bo ɛ "juɔi.

Nyʋ ‑ʋʋ ‑kpa "isrɛʋn ʋʋ ke Kea ‑seea’ wlu "kpei‑

¹‑Jɛ ‑a ‑tea’ ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ ‑kwlɩ" ɛ, ‑a ‑kpa "isrɛʋn ’bo Kea "juɔi ‑mɛ ‑a ‑ke Kea ‑seea’ wlu "kpei‑ ’bode. ²Sesi mɔ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ‑a ‑bɛɛ’ ‑a ‑je Kea ‑pʋn" ’kpa ‑wɛe ’saaʋn ɛ nʋa ‑a "jrii ‑a ‑je ɛ sɩn ’sɔɔn kpʋʋn ‑kli. ’De dɛ ‑blea ‑aa ’mʋa‑ a, ɛmɛ ‑nɩ ‑a ‑je kan’ ’mɛ, ‑ta Kea nɩa ‑aa muɛ ’o nɩa’ ‑ke, ‑wɛe ɛ ke ‑a ‑je ɛɛ’ ’beɔdɛ ’ʋn ‑gble’. ³Ɛ se ‑mɛɛ’ ’sʋ nɩ, ’kle ‑a ‑jea, ’de Sesi ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ ’bleɛ ‑aa ’mʋa‑, dɛ‑nʋɛ’ ‑a ‑je kan’ ’mɛ, ‑bo ‑a ‑cɛɛn ’e ’kle ’ʋn ɛ, ‑wɛe ‑aa ‑cɩan pɛe "wɔin ’bɛɛa’. ⁴’De ‑bo ‑a ‑cɩan pɛe "wɔin ’bɛɛa’ ‑mɛ ‑aa muɛ ‑sisi’ nynaa’. ‑Bo ‑a ‑cɛɛn ’e ’kle ’ʋn, ‑wɛe ‑a se wlu ‑kwlin ‑saa’, ‑mɛ ‑a tba Kea tɔ’ "i. ⁵’De ɛɛ’ Kea tɔ’ "itbaa’ tu se ‑a ‑tɩn’ "i ’dbaai, dɛ‑nʋɛ’ ɛɛ’ ‑Suu ɛ "nyɩa ‑aʋn ɛ, ɛmɛ ‑jii" ɛɛ’ nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ ’de ‑a pɛe o.

⁶Tɔ’ ‑o, ‑ta ‑a sea ’diikua’ ’blee‑ ɛ, ’bomɔ Klisɩ ’mɛɛ ’diwɔnyniʋn ’a ‑tɩ’ ’de nɔ" Kea ‑tua" ’di. ⁷Nyɔ ‑ɔ ‑bɛɛa’ ‑ɔ ‑jea ’mɛ ‑tɩ ’wɔɔn‑ ’de kɛ’ wɔn’jei ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ‑mɔɔ’ ’jea’ nɩɛ ’kle. "Ko nyɔ ’bɛɛ‑ ɔ ’je ’mɛ ‑tɩ ’wɔɔn‑ ’de nyɔ ’dɔe ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ. Nyɔ se o juo‑. ⁸’Kaa ka Kea nʋa ɛɛ’ nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ to sʋn ’de ‑a ‑pee ɛmɛ ‑nɩ ‑ta ‑a ‑nɩɩa ’diwɔnyniʋn ke ɛ, ’bomɔ Klisɩ ’mɛɛ ‑aa ’mɛa’. ⁹Ɔɔ’ nymɔ ‑wlai mɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ‑a ‑kpa "isrɛʋn ’de Kea "jri ’de kaan ka. Ɔmɔ ‑ɔɔ muɛ nʋa’ ‑wɛe ‑a ‑je Kea ’a ’cɛn wɔin" ’pʋ, ¹⁰dɛ‑nʋɛ’ ‑ta ‑a ‑nɩa Kea ’a tʋnyʋ ke ɛ, ’bomɔ ɛɛ’ "Ju ’mɛɛ ‑aa ’mɛa’ ‑wɛe ‑a ‑ke Kea ‑seea’ ‑tɩ’ "kpei‑. ’De ‑bo ɔɔ’ ’mɛa’ nʋɛ ‑wɛe ‑a ‑ke Kea ’je ‑tɩ’ "kpei ‑seea’ a, ‑mɛ ɔɔ’ ’kmʋnɩa’ a muɛ ‑a ’pʋʋa’ see ’de Kea ke ‑a ‑je i "sii‑. ¹¹’De ɛ se ‑mɛɛ’ ’sʋ nɩ‑ dɛ ‑jɛ ‑blea ‑aa ’mʋa‑ ‑gblein’ ‑wɛe ‑aa poa tuosʋn de ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑a ‑je kan’ ’mɛ kaan ka ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ mɔ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ‑a ‑ke Kea ‑sea’ wlu "kpei.

Adam ke Klisɩ ke

¹²Dɛ ‑nʋʋa tɛin" ɛ, ɛmɛ ‑nɩ dɛsaʋn ’wɔan ’nɔ ’kmʋ ji ‑tɩ ɛ, nyɔ due’ mɔ ‑jɛ ’nɔ. Dɛsaʋn ‑nɛ, ɛɛ’ ‑kao mɛ ‑nɩ ’mɛa’ ‑wɛe ’mɛa’ ‑cri" nyʋ ‑wee’ "klein "kpei ‑sɩan, dɛ‑nʋɛ’ nyʋ ‑wee’ "klein nʋɛ dɛsaʋn. ¹³‑Ta Kea sea Moisɩ kɛ’ "nyɩ ke ɛ, ‑mɛ dɛsaʋn nɩ ’nɔ ’kmʋ "kpei ’mɛ sese. ’Kaa Kea ’a ‑gbʋn ɛ ja, dɛ‑nʋɛ’ kɛ’ se nɩ ke ’de ɛɛ’ nɔ" tu ’di. ¹⁴’De ‑mɛ ’kamɔ dɛ ‑tba’ ’e Adam "kpei ‑wɛe ‑ɛ ‑jɛɛa Moisɩ ɛ, ’mɛa’ ‑cri" nyʋ ‑wee’ "kpei. Nyʋ ka Adam blaa Kea ’a wlu wɔin, ‑ʋʋ sea kan’ nʋ ɛ, ʋʋ ‑wee’ a ’mɛɛ ‑ke. ’De Adam mɔ ɛ, ɔ nɩɛ "ju ‑ɔɔ mua jia ’a "ipoo dɛ ‑o. ¹⁵’Kaa ʋʋ se dɛ due’ nɩ‑. Dɛsaʋn Adam nʋa nyʋ se ɛ ’bɛɛ‑ nyʋ ’je ɛ Kea ’a ’saaʋn "ipoo‑, dɛ‑nʋɛ’ ’de nyɔ due ’a dɛsaʋn ’a ‑tɩ’ ’ʋn, nyʋ ‑tuu"‑tuu ‑mɛ, ’kaa ’saaʋn Kea nʋa ɛ ’bɛi" ɛ je dɩ ‑wee’ ‑sii, dɛ nyɔ ’je ɛ "ipoo, ɛ se nɩ‑ Ɛmɛ ji’ nyʋ ‑tuu" "kpei. Ɛɛ’ ’saaʋn tu jiiɛ ’de nyɔ due’ koʋn ‑gbai’ ’ʋn. Ɔmɔ ‑nɩ Sesi Klisɩ, Kea ’a ‑paan’‑. ¹⁶’De dɛ ɛɛ’ ‑paan’ tu ja ‑kwlɔi ɛ, ‑mɛ nɩɛ ɛɛ’ ‑nɛ ka‑, ɛ ke nyɔ due ’a dɛsaʋn ’a ‑kao se "ipoo ka nɩ‑. ’De nyɔ due’ ’a dɛsaʋn ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, Kea ’a ’pee kpʋn nyʋ ‑wee’ "klein ’mɛ, ’kaa kaan ka ɛɛ’ ’saaʋn poɛ nyʋ "isrɛʋn ’bo Kea "juɔi ‑mɛ ‑a jea kea wɔn o to ‑to ‑to. ¹⁷‑Bo nyɔ due’ ’a Kea ’a wlu wɔinblaa’ nʋɛ ‑wɛe ’mɛa’ ‑cri" nyʋ ‑wee’ "klein "kpei ’ee, ’de ‑mɛ nyʋ ‑a mua ɛɛ’ ’saaʋn klaa" ke ɛɛ’ "isrɛa’ sɩn ’sɔɔn kpʋan’ ‑wi" ‑mʋ ’ee, ʋʋ se ’kmʋnɩa’ ‑sea’ ‑kwɛ ‑ta ’ble ’jei ’de Sesi Klisɩ ’a ’sʋ ’ʋn see ?

¹⁸Mɛ ka ’de nyɔ due’ koʋn ‑gbai’ ’a ‑kɔ ’ɔ ‑tɩ’ ’ʋn ’pee kpʋan nyʋ ‑wee’ "klein ɛ, ’kamɔ nyɔ due’ koʋn ‑gbai’ ’a "isrɛa’ seie nyʋ ‑wee’ "klein ‑wɛe ʋʋ ’je ’kmʋ nɩ‑. ¹⁹Ka nyɔ due’ koʋn ‑gbai ’a Kea ’a wlu wɔinblaa’ nʋɛ ‑wɛe nyʋ ‑tuu"‑tuu ’kpa dɛsaʋnʋʋn ɛ, ’kamɔ nyɔ due’ ’a Kea ’a wlu wɔn ’jea’ nʋ ɛ, ‑wɛe nyʋ ‑tuu"‑tuu ’je "isrɛʋn ’kpa. ²⁰’De ‑ta kɛ’ jiia ’sʋ ɛ, dɛsaʋn ke ɛɛ’ "ikmaa’ ’wlʋɛ ’kwla, ’sʋ kɛ’ ’ɛ wlu wɔinblaa’ a ’kpa "kpei jeejee. ’Kaa ‑ta dɩsaɩn ‑tuu"‑tuu nɩa, ’bomɔ Kea ’a ’saaʋn a ’kpaa’ "kpei sɔɔn‑ sɔɔn‑, ²¹’De ka dɛsaʋn ja ’mɛa’ ‑kwlɔi ’de ɛ ‑cria" nyʋ "kpei ɛ, ’kamɔ Kea ’a ’saaʋn ja "isrɛa’ ‑kwlɔi ‑wɛe ɛ "nyɩ nyʋ ’kmʋnɩa’ ‑sea’ ‑kwɛ ‑ta ’ble ’de ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ ’ʋn.

Nyɔ ‑ɔ ‑ke Klisɩ "sia "i ɛ

¹‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɔ ’ee, ‑mɛ ka ‑a ‑je ’da‑ ? ‑A ‑je nʋ : ‑A ‑ti" ’e dɛsaʋn ’di ‑wɛe Kea ’a ’saaʋn ’je "kpei ’kpa a‑ ? ²"Ɩɩn‑, ɛ ’bo kan’ ‑mɔ nɩɛ ’nɔ ’kmʋ. ‑Apʋ ka ’mɛʋn nɩa ‑ɔ ‑nɩa kan’ ka ‑a ‑je dɛsaʋn nʋa’ nya kpa sʋn nʋ ke’wlɛ ɛ‑ ? ³‑Aa "ni "jru pooa’ ’de Sesi Klisɩ ’a ’nynɩ ’ʋn mɛ ‑toɛ ka ɔ ke ‑a ‑sii" a "i ɛ. ’De wlu ‑nɛ ’de tɛn’. Kɛ ’da ka : ‑Apʋ ‑pooa "ni "jru ’de Klisɩ ’a ’nynɩ ’ʋn ‑a ‑wɔan ka ɔ ’mɛa ‑aa ’mɛa’. ⁴‑Ta ‑a ‑pooa "ni "jru, ka nyɔ ɔ ’mɛa ‑wɛe ɔ ke Klisɩ a nmaea i ‑tadue, ’kamɔ ɛ nɩ‑. ‑Wɛe ka ɔ "Bo Kea ’a "ikmaa’ ‑sɔ "kunyɩɔ’ ‑wɛe ɔ jia ’kmʋ de ɛ, ’de ‑apʋ mɔ ’je kan’ nɩ ‑ke, ‑wɛe ‑a ‑je ’e ’kmʋ dee ’ʋn naa‑.

⁵‑Jɛ ‑a ‑ke Klisɩ ma tu due’ ’de ɔ ke ‑a "sia "i ’de ɔɔ’ ’mɛa’ ’ʋn ɛ, ‑mɛ ɔ ke ‑aa muɛ "i "sia’ ‑ke ’de ɔɔ’ ‑klu’ sɔɔan’ ’ʋn. ⁶Dɛ ‑a ‑jea ‑kwlʋ o sie ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑aa nɩsʋn ‑nɩa tɛin" ɛ, ‑mɛ ke Klisɩ ’mɛɛ ’bo tu ‑kwlɩ", ‑wɛe ‑aa dɛsaʋnʋkmʋ sɔn i ’de dɛsaʋn nʋa’ se ‑a kʋɔn ’ʋn ’ble ’bode. ⁷Nyɔ ‑ɔ ‑mɛa dɛsaʋn se ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’je ɔ wɔn ‑sii ’bode. ⁸’De ‑bo ‑a ‑ke Klisɩ ’mɛ ‑tadue ɛ, ‑a ‑je kan’ ’mɛ ɔ ke ‑aa muɛ ’kmʋnɩa’ ‑tadue ‑ke, ⁹dɛ‑nʋɛ’ Klisɩ ‑sɔan "kunyɩɔ’ se ’mɛi ’bode. ’Mɛa’ se ɔ "wɔin ’bɛɛ‑. ¹⁰’De ’mɛa’ ɔ ’mɛa, ɔ ’mɛʋn dɛsaʋn ’a ’mɛa’ kpɛ due’ koʋn ‑gbai’. ’Kaa kaan ka ɔ jiɛ ’kmʋ de. ¹¹Aopʋ mɔ ‑ke ɛ, ao ke Sesi Klisɩ "siiɛ "i ka nyʋ ‑ʋʋ ‑mɛa ’de dɛsaʋn ’a ‑tɩ’ ’ʋn ‑wɛe ‑ʋʋ ‑nɩa Kea ’a ’kmʋnɩa’, ’kamɔ ao ’je aoa’ ‑cɛ" ja ‑gbʋn.

¹²Ao ’bo aoa’ ‑cɛi" "taiɛ, ‑wɛe dɛsaʋn nʋa ’a ’tʋn ’bo aopʋ kʋɔn ’ʋn ’bleɛ, ’de ao ’bo ɛɛ’ ‑kwlʋtɩ nʋɛ. ¹³Ao ’bo aoa’ ’dae‑ "i "taiɛ, ‑wɛe ɩ ’bo dɛsaʋn ’a dbonʋdɩ nɩɛ. Ao "nyɩ aoa’ ’kmʋ ‑wee’ Kea, ka nyʋ ‑ʋʋ ‑wlʋa ’e ’mɛa’ ’ʋn ‑wɛe ‑ʋʋ jia ’kmʋ de nɩa, ’kamɔ ao ’je nɩ‑. Ao "nyɩ aoa’ ’dae‑ Kea, ‑wɛe ɩ ’je "isrɛdɩ nʋa ’a ‑tea’ ‑te. ¹⁴Ao ’bɛɛ‑ ao ’je kan’ nʋ, dɛ‑nʋɛ’ dɛsaʋn ’a "ikmaa’ se aopʋ wɔn ‑sii ’bode. Kaan ka ao se ’o kɛ’ ‑sɔn nɩ, ’kaa ao nɩɛ ’o Kea ’a ’saaʋn ‑sɔn.

¹⁵Ka ‑a ‑je ’da‑ ’jaa‑ ? ‑Jɛ ‑a ‑nɩa ’o Kea ’a ’saaʋn ‑sɔn ‑wɛe ‑a sea ’o kɛ’ ‑sɔn nɩ ɛ, ‑mɛ ‑a ‑bɛɛ’ ‑a ‑je dɛsaʋn nʋ ’jaa ? "Ɩɩn‑, ɛ ’bo kan’ nɩɛ. ¹⁶Ka ‑bo ao cɛn aoa’ ‑cɛ" wlu "kpei ’de nyɔ ’kwa ‑mɛ ao ’kpa ɔɔ’ kʋɔn ‑wɛe ao ’je ɔ wɔn ’je ɛ, ao se ɛ juoo‑ ? ‑Bo ɛ nɩ dɛsaʋn mɛ aoa ’je wɔn ’ja a, ‑mɛ aoa muɛ ’mɛa’. ’De ‑bo ɛ nɩ Kea mɛ aoa ’je wɔn ɛ, ‑mɛ aoa muɛ "isrɛʋn ’kpaa’ ’bo ɛ "juɔi. ¹⁷’Ma poɛ Kea ’sɛ‑, dɛ‑nʋɛ’ tɛin" ɛ, ao nɩɛ dɛsaʋn ’a kʋɔnpʋ‑ ’de‑, ’kaa kaan ka tɔ’ ‑tɩ nyʋ tɔɔ a aopʋ‑ ɛ, ao ’jɩ wɔn ’de aoa’ pɛe ‑wee’ "klein ’ʋn. ¹⁸Ao ‑seiɛ’ ’de dɛsaʋn ’kwa ’bode, ao ’kpa "isrɛdɩ nʋa ’a kʋɔnpʋ‑. ¹⁹Dɛɛ‑tɩ ’ma pooa kʋɔnpʋ‑ ’a ‑tɩ’ "i ’de ao ‑pee ɛ, ɛmɛ ‑nɩ dɛ ’ma ’tmʋa ’ɩn nɩɛ "i ao ’je ɛ ’mii ’wɔn ’pepe. Tɛin" ɛ, dɩ ‑nyniia "jrii ɛ, dɩ ‑sea’ ka ‑cɔɔn’ ka nɩ ɩmɩ ‑ble aoa’ ’kmʋ kʋɔn ’ʋn ‑wɛe ao se ’e Kea "jri "dei nmɔɔ‑, ’kaa kaan ka ao "duo aoa’ ’kmʋ ’ʋn ‑wɛe ao ’je "isrɛdɩ nʋ, ’de ao ’je ’e Kea "jri ’dei nmɔɔ‑.

²⁰‑Ta ao nɩɩa dɛsaʋn ’a kʋɔn ɛ ‑mɛ aoa’ ‑tɩ’ se "isrɛdɩ nʋa ’a ‑tɩ’ ’ʋn nɩ‑. ²¹Ao nʋa ‑mɩ tɛin" ‑nʋ ‑nʋ ’ee, dɛ ao ’je ’o ɛ‑ ? ’Mɔ ’na ɩa’ ‑kei" a ’dbaa aopʋ ‑tɩn’ "i ’de ‑sɩanwɩ ’di o, dɛ‑nʋɛ’ ɩa poɛ ’mɛa’ "jru "kpei‑. ²²’Kaa kaan ka ‑jɛ ao ‑seia ’de dɛsaʋn ’kwa ’bode ɛ, ‑mɛ ao ’kpa Kea ’a kʋɔnpʋ‑, dɛ ao ’jea ’o ‑mɔ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ’pepe nɩa’. Ao ke Kea ’je i ‑te ‑wɛe ’kmʋnɩa’ sea’ ‑kwɛ ‑ta ’ble nɩ ’e ɛɛ’ "jru ’a "ti ’ɩn, ²³dɛ‑nʋɛ’ dɛsaʋn ’a ‑kei" mɛ ‑nɩ ’mɛa’, ’kaa nyʋ ‑ʋʋ ‑ke ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ "sia "i ɛ, ‑paan’ Kea "nyɩa ʋʋpʋ foo" ’ʋn ɛ, ɩmɩ ‑nɩ ’kmʋnɩa’ ‑sea’ ‑kwɛ ‑ta ’ble ɛ.

Ba "blitia ’a "ipoo‑tɩ

¹’Ma de’di ‑wi", ’ma jiɛ ‑tɩ’ "ipooa’ ‑wɛe dɛ ’ma ’tmʋa ao ’je ɛ ’mii ’wɔn. Dɛ ’ma jia ’tmʋa’ a, ao juɛ’ see, dɛ‑nʋɛ’ ao juo kɛ’ ’mɛ. Ao ’je kan’ ’mɛ ‑ta nyɔ nɩa ’kmʋ ɛ, ’bomɔ kɛ’ ’blee ɔ wlu "kpei. ²’Kamɔ ɛ nɩ ‑ke ’de jra ’nynɔ ’ɔ ‑tɩ’ ’ʋn. Nɔ" ‑ɛ ’di ʋa’ kʋan nɩɩa ’kmʋ ke ɛ, ‑mɛ ʋ nɩɛ ’o ba "blitia ’a kɛ’ ‑sɔn, ’kaa ‑bo ʋa’ kʋan ’wlʋ ’kmʋ ɛ, ‑mɛ ʋ ’wlʋ ba "blitia ’a kɛ’ ‑sɔn ’mɛ. ³’De ‑ta ʋa’ kʋan nɩɩa ’kmʋ ‑bo ʋ ’pɛɛn‑ "junmɔu jrɔ’ ’de ɛ, ‑mɛ nyʋ a mu ʋ jɛi" ’jenynɔkpao’ ’daa’. ’Kaa ‑bo ʋa’ kʋan ’mɛ, ʋ ’bɛɛ ʋ ’je "junmɔu jrɔ’ "bliti, ‑mɛ nyʋ se ɛ ’bɛɛ‑ nyʋ ’je ʋ jɛi" ’jenynɔkpao’ ’daa‑, dɛ‑nʋɛ’ ʋ ‑teɛ ʋa’ ‑cɛ" ‑pee, ʋ se ba "blitia ’a kɛ’ ‑sɔn nɩ‑.

⁴’Ma de’di ‑wi", ’kamɔ ɛ nɩ ‑ke ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn, dɛ ao ke Klisɩ "siia "i ɛ, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ao ke kɛ’ ‑seea’ i. Ao ’kpa nyɔ jrɔ’ ’ɔ nyʋ. "Ju Kea ‑sa ’e ’mɛʋn "klu ‑wɛe ɛ ja ’kmʋ de ɛ, ɔmɔ ‑nɩ aoa’ ’blei ’bode. ’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ‑a ‑bɛɛ’ ‑aa nʋʋdɩ ’je Kea "jri ’dei nmɔɔ‑.

⁵‑Ta ‑aa ‑cɛ" ’kpa ’a ’tʋn nʋ‑tɩ ’blea ‑a kʋɔn ’ʋn tɛin" ɛ, ‑mɛ tɔ’ saɩn ‑nɩa ’de ‑a ’ʋn ɛ, ɩmɩ ‑a ‑po ‑a ‑je o. Dɛ‑nʋɛ’ ‑wɛe ɩ sɔan "nyɩɔ’, ɛmɛ ‑nɩ ɩa blaa kɛ’ ’ɛ wlu wɔin ’de ‑ɛɛ ‑tɩ’ ’ʋn ‑a diɛ ’mɛa’ ’wɔin. ⁶’Kaa kaan ka ‑a ‑ke kɛ’ ‑seea’ i ‑a ‑wlʋ ’e kɛ’ ’ɛ ’kle ’di ’mɛ ’bode, ka nyɔ ɔ ’mɛa, ’kamɔ ‑a ‑nɩ ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn. Kea ’a ‑Suu mɛ ‑ɛ po ‑a ‑je o ‑wɛe ‑aa nʋʋ Kea "juɔi ka dee ka‑, ɛ se kɛ’ ‑crɩɩa’ tɛin" nɩ ’bode.

Kɛ’ ’ɛ ji ‑po ’de ɛ‑ ?

⁷‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɔ la ’ee, ‑mɛ ka ‑a ‑je ’da‑ ? A ‑bɛɛ’ ‑a ‑je nʋ : kɛ’ se dɛ ’dɔe nɩɩ‑ ? "Ɩɩn‑, ‑a seɛ ’bɛɛ‑ ‑a ‑je kan’ ’da. ‑Bo kɛ’ se ji ’de ɛ, ‑mɛ dɛ ‑nɩa dɛsaʋn ’ɩn seɛ juoi. Ka dɛ ’ɛ nyʋ pɛe "ipoa’ nɩa dɛsaʋn ɛ, ‑bo kɛ’ sɩ ’tmʋ ’de ɛ, ‑mɛ ’ɩn seɛ juoi ‑ke ’de‑. Kɛ’ ’na : Dɛ ’bo ‑ʋn pɛe "ipoa ! ⁸Dɛ kɛ’ ’tmʋa ’mʋa "kpei mɔ ’ma tɔ’ saɩn tba ‑wɛe ɛ ‑sa dɩ ‑tuu"‑tuu ‑klu’ ’de ’ma ’kmʋ ’ʋn ‑wɛe ɩa pooa ’ʋn pɛe "i. ‑Ta kɛ’ sea jii ɛ, ‑mɛ tɔ’ saɩn ‑teɛ ’tɩɩn. ⁹Tɛin" ‑ta kɛ’ sea jii ɛ, ‑mɛ ’ɩn ‑teɛ ’ma ‑cɛ" ‑pee. ’Kaa kɛ’ jia ’sʋ ɛ, ’ma tɔ’ saɩn ’wlʋɛ "blo. ¹⁰’Sʋ ’mɔ ’mɛɛ. Kɛ’ ‑ɛ ‑jea ’kmʋnɩa’ "jru "kpei‑ po ’de ɛ, ‑jɛ ɛ jɛɛa ’mɔ ’sʋ ɛ poɛ ’mɛa’ "jru "kpei‑, ¹¹dɛ‑nʋɛ’ nɔ" ‑nɩa ’mʋa‑ mɛ ’ma tɔ’ saɩn "duo ’ʋn ‑wɛe ɩ jii ’de kɛ’ ’ʋn ’de ɩ poo ’ʋn ’srɛi ‑wɛe kɛ’ ja ’ʋn ’mɛa’ bɩ’.

¹²‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ se ‑kɔ ‑pʋn" nɩ, ɛ nɩɛ ’pepe, ɛ ’srɛi", ɛ nmɔ "jrii. ¹³Dɛ ‑nmɔa "jrii ’ee, ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’je ’mɔ ’mɛa’ bɩ’ ja a‑ ? "Ɩɩn‑, ɛ se kan’ nɩ‑, ’kaa ɛ dɛsaʋn mɛ ‑nɩɛ "i ‑ɛ ‑je "jri "kpae’ po ‑je ’doɛe ’ʋn "duo‑ ’de ‑ɛ ‑je ’ʋn ’mɛa’ bɩ’ ja‑. Dɛ dɛsaʋn nɩa ’ʋn, ɛmɛ ‑nao. Ɛɛ’ "ikmaa’ se ’tmʋ‑ta ’ble.

Dɛsaʋn a wa nyʋ ’kpɩ "i

¹⁴‑A ‑je kan’ ’mɛ kɛ’ ’wlʋɛ ’e Kea ’ʋn, ‑mɛ se ‑too’ ‑ta ’ble, ’kaa ’mɔ ɛ, ’ɩn nɩɛ nyiɔ ‑o, ’ɩn nɩɛ ’e ’blʋku ’ʋn. ’Ɩn pleeɛ’ ’de dɛsaʋn ’kwa. ’Ɩn nɩɛ ɛɛ’ kʋɔn ‑o, ¹⁵dɛ‑nʋɛ’ dɩ ’ma nʋa ’maa ’wɔn ɩ ’mii‑, dɛ ’ma ‑pɔan ’maa nʋ ‑mɛ, dɛ ‑jɛ ’ma ’nyɩaʋn mɛ ’ma nʋ. ¹⁶‑Bo dɛ ’ma nʋa ɛɛ’ nʋ ’ma ‑cɛ" ’kpa ’tʋn ɛ, ‑mɛ ka kɛ’ nmɔa "jrii ɛ, ’ɩn juoɛ’. ¹⁷’De dɛ ‑jɛ ‑nɩa ’e mu ‑gbɛin’ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑bo ’ma sea kan’ nʋ ɛ, ‑mɛ ɛ se ’ma ‑cɛ" ‑te’ tɔ’ nɩ‑, ’kaa dɛsaʋn ‑ɛ ‑tia" ’de ’ʋn pɛe o ɛ, mɛ ‑ɛɛ nʋ kan’. ¹⁸Ka dɛ ’dɔe sea ’de ’ma ’kmʋ ’ʋn nɩ ’ɩn ’je kan’ ‑mɔ ’mɛ, ’de ’ma nyiɔjɔ ’ʋn mɔ ’ma ’da, dɛ‑nʋɛ’ dɛ ’dɔe nʋa ’a tɔ’ ɔ ji ’de ’ʋn ’ɛ kpɩɩn‑, ’kaa ’ɩn se ɛɛ’ nʋa ’a ’kpɩ ’ble. ¹⁹Dɛ ’dɔe ’ɩn nɩa "i ’ɩn ’jea nʋ ɛ, ’maa nʋ ‑mɛ, ’kaa dɛsaʋn ’ɩn sea "i nɩ ’ɩn ’jea nʋ ɛ, ɛmɛ ’ma nʋ jeejee. ²⁰Dɛ ’ma pleea ‑bo ’ma sea ‑mɛ nʋ ɛ, ‑mɛ ɛ se ’mɔ ‑ɔɔ nʋ kan’ nɩ‑, ’kaa dɛsaʋn ‑ɛ ‑tia" ’ʋn pɛe o ɛ, ɛmɛ ‑o.

²¹Dɛ ‑ɛɛ nʋʋa ’de ’ʋn ’ma ’jea mɛ ‑nɩ ‑bo ’ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’je dɛ ’dɔe nʋ ka "o ka a, dɛsaʋn ’nɛ ’ʋn ‑pʋn". ²²’De, ’de ’ma pɛe ’a "kɛ o ɛ, Kea ’a kɛ’ mɛ ‑ɛɛ "dia ’ma ’je. ²³’Kaa kɛ’ dee jrɛ’ mɛ ’ma ’dae‑ bla ’o ’de. Ɛɛ’ kɛ’ tu ke kɛ’ ‑ɛɛ "dia ’ma ’jea se dɛ due’ nɩ‑. Ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe dɛsaʋn nʋa ’a ’tʋn ’ble ’ʋn kʋɔn ’ʋn ’de ’ma ’dae‑ ‑wee’ a ’je ɛ wɔn. ²⁴Ao ‑gbʋn dɛ ’ɩn nɩa "nmianyɔ ’de ’ma nyiɔjɔ ’kwa a ! ‑Ɔ ‑je ’ʋn seie la ’de ’ma ’blʋku ‑blea ’ʋn blu" ‑blu blu" ’kwa a‑ ? ²⁵Kea ’a ’nynɩ "bɛi ’de ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ ’ʋn ɛ !

Wlu ’ma ’wlʋa ’tmʋa’ ‑ta dɛ ’ma ’jea i ’de ɛ ’ʋn mɛ ‑nɩ ’de ’ʋn ’mɩ ‑sɔn ɛ, Kea ’a kɛ’ mɛ ‑ɛɛ "dia ’ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’je ’je, ’kaa ’ma ’blʋku ‑mɛ ’jeɛ ’o dɛsaʋn ’a kɛ’ wɔn.

Kea ’a ‑Suu a po ‑a ‑je o

¹’Ma ’cɛ, kaan ka la ’ja a, nyʋ ‑ʋʋ ‑ke Sesi Klisɩ "sia "i ɛ, ’pee seea ‑wi" ‑mʋ ’mɛ ’bode, ²dɛ‑nʋɛ’ Kea ’a ‑Suu ‑bo nyʋ ke Sesi Klisɩ "sii‑ "i ‑wɛe ‑ɛɛ ‑nyɩa" nyʋ ’kmʋnɩa’ a, ɛmɛ seie ’ʋn ’de ’mɛa’ ’kwa. ’Ɩn se dɛsaʋn ’a kɛ’ ’ɛ kʋɔnkwla’ nɩ ’bode. ³Dɛ kɛ’ wɔn ’jea’ sea ’bɛɛ‑ ɛ ’jea nʋ ɛ, ɛmɛ Kea nʋ. Dɛɛ‑tɩ kɛ’ sea ’bɛɛ‑ ɛ ’jea nyʋ ’pʋʋ‑ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ. ’blʋku se ɛɛ’ wɔn ’jea ’a ’kpɩ ’ble, ɛmɛ ‑tɩ Kea dbo ɛɛ’ "Ju ‑wɛe ka ‑a ‑nɩa ɔ nɩ kan’ ’de ɔ ’je ‑aa ’sraadɛ nɩ‑, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ɛ kpʋʋn ɔ ’pee ’bo ‑aa ‑kɔi". Ka Kea nʋa dɛsaʋn ’a i ‑sasʋn, ’kamɔ ‑nao. ⁴Kea nʋ kan’ ’mɛ ‑wɛe "isrɛa’ kɛ’ ɛ "sia ’nynɩ ɛ, ‑a ‑bɛɛ’ ‑a ‑je ɛ nʋ ’pepe, dɛ‑nʋɛ’ ’bo ‑mɛ ’de ɛ, ‑aa ‑cɛ" ’ɛ nyiɔtɔ’ ’ɔ po ‑a ‑je o ’bode, ’kaa Kea ’a ‑Suu mɛ ‑ɛɛ po ‑a ‑je o kaan ka.

⁵Nyʋ ‑nɩa ʋʋa’ nyiɔtɔ’ ’ɔ ’kmʋ ɛ, ʋʋa’ ’tʋn nʋdɩ ’a ’sʋ ’a ‑fli ʋʋa ’wla i. ’De nyʋ ‑nɩa Kea ’a ‑Suu ’a ’kmʋ ɛ, ɛmɛ ‑po’ ʋʋpʋ ‑je o, ‑wɛe ʋʋa nʋ ɛɛ’ ‑kwlʋtɩ. ⁶’De dɩ ’blʋku nɩa "i nyɔ ‑ɔɔ ‑kpa ’o ‑mɩ ’de ɛ, ɔɔ’ se ’e ’mɛa’ i ’tɛɛn‑, ’kaa nyʋ ‑ʋʋa nʋa Kea ’a ‑Suu ’a ‑kwlʋtɩ ɛ, ʋʋa muɛ ’kmʋnɩa’ ‑wɛe ʋʋa’ pɛe ’je blu. ⁷Nyʋ ‑ʋʋa bla ’o ʋʋa’ nyiɔtɔ’ ’de ɛ, ʋʋa nʋɛ ʋʋa’ ‑cɛ" Kea ’a tʋnyʋ ’ʋn, dɛ‑nʋɛ’ ʋʋa’ jaa "jru ja ’de Kea ’a kɛ’ ‑pee, ’de ʋʋ se ɛ ’bɛɛ‑ mɔ’ɔ ‑cɛ". ⁸Nyʋ ‑ʋʋa ‑jea ʋʋa’ ‑cɛ" ’ɛ nyiɔtɔ’ wɔn ɛ, ʋʋ se ɛ ’bɛɛ‑ ʋʋ ’je ’e Kea "jri ’dei nmɔɔ‑.

⁹’De aopʋ mɔ ao se aoa’ ‑cɛ" ’ɛ nyiɔtɔ’ ’ɔ ’kmʋ nɩ‑, ao nɩɛ Kea ’a ‑Suu ’a ’kmʋ, dɛ‑nʋɛ’ Kea ’a ‑Suu "ti ’de aopʋ ’ʋn ’ɛ. ’De nyɔ Klisɩ ’a ‑Suu sea ’e ’ʋn nɩ ɛ, ‑mɛ ‑mɔ se ɔɔ’ nyɔ nɩ‑. ¹⁰’De ‑bo Klisɩ ‑mɔ nɩ ’e aopʋ ’ʋn ɛ, ‑mɛ ’kamɔ aoa’ ’blʋku ‑mɛ ’mɛɛ ’de dɩsaɩn ’a ‑tɩ’ ’ʋn ’kaa aoa’ ‑suu nɩɛ ’kmʋ dɛ‑nʋɛ’ ao ’kpa "isrɛʋn ’bo Kea "juɔi. ¹¹Kea ’a ‑Suu ‑ɛ ‑sa Sesi ’de ’mɛʋn "klu ‑wɛe ‑ɛ ‑jɔ ’kmʋ de ‑bo ɛ "ti ’de aopʋ ’ʋn ɛ, ‑mɛ Kea ‑ɛ ‑sa Sesi Klisɩ "kunyɩɔ’ ‑wɛe ‑ɛ ‑nyɩɔ" ’kmʋnɩa’ a, ɛɛ muɛ aoa’ ku ‑ɛ ‑tea ’mɛa ’a ‑tea’ ’kmʋnɩa’ "nyɩa’ ‑ke, dɛ‑nʋɛ’ ɛɛ’ ‑Suu "ti ’de aopʋ ’ʋn ’ɛ.

¹²‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɔ ’ja a, ’ma de’di ‑wi", ‑mɛ ‑aa nyiɔtɔ’ se ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’je ‑a ‑je o po, dɛ‑nʋɛ’ ɛɛ’ "ikmaa’ se ‑a "kpei nɩ ’bode. ¹³‑Bo ɛ nɩ aoa’ nyiɔtɔ’ mɛ ‑ɛɛ ‑ble aopʋ "jɛi wei ’ja a, ‑mɛ aoa muɛ ’mɛa’. ’Kaa ‑bo ɛ nɩ Kea ’a ‑Suu mɛ ‑ɛɛ po aopʋ ‑je o ɛ, ‑mɛ ao nʋ ɛ ‑wɛe ao ’je aoa’ nyiɔtɔ’ saɩn i ‑sa ’de ao ’je ’kmʋ nɩ‑. ¹⁴Nyʋ "klein Kea ’a ‑Suu a poa ‑je o ɛ, ‑wi" ‑mʋ nɩɛ Kea ’a "nynuu ‑o, ¹⁵dɛ‑nʋɛ’ ɛ se aopʋ kʋɔnpʋ‑ ’ʋn nʋ ‑wɛe faʋn je aopʋ nʋ, ’kaa ‑Suu ‑nʋʋ aopʋ Kea ’a "nynuu‑ ’ʋn ‑wɛe ao ’bɛɛ‑ ao ’je Kea ao "Bo ’daa‑. ¹⁶Ka ‑a ‑kpa Kea ’a "nynuu‑ ɛ, ɛɛ’ ‑Suu ’a ‑cɛ" ’kpa mɛ ‑tmʋɛ’ ’de ‑aa ‑suu ‑pee. ¹⁷’De ‑bo ‑a ‑nɩ ɛɛ’ "nynuu‑ ɛ, ‑mɛ ’kɛn ɛ cɛɛan ɛɛ’ ’cɛ ’nynɩ ‑aa mu ɛ kpaa’ ‑ke. ‑Bo ‑a ‑ke Klisɩ a sea ’kle ’je ‑tadue ɛ, ‑mɛ "diwan Kea ‑tee ɔ ’dei ɛ, ɔ ke ‑aa mu ɛ i plaan’ ‑wɛe ɔ ke ‑a ‑je ’nynɩ i ’wlʋʋ ‑tadue.

"Diwan ‑nɩa ’e nya a

¹⁸Dɛ ’ma ’jea i ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ’kle ‑jɛ ‑aa ‑jea ’de ‑sɩanwɩ ’di ‑ta, ɛ ke "diwan ‑ɛɛ mua ’kwla ’wlʋa’ ’de ‑a ‑pee ’de nya se "i ‑tee’‑. ¹⁹‑Sɔntɩ Kea a mua ɛɛ’ "nynuu ’a ’nynɩ "kpae’ poa’ a, ɛɛ’ nɔ" tu mɛ ’kmʋ ‑wee’ a fuo ‑wɛe ‑ɛɛ ‑fli ɛɛ ’wla i, ²⁰dɛ‑nʋɛ’ dɩ "klein Kea nʋa ɩ ‑wee’ nɩɛ ’o ’mɛa ’a "dii ‑sɔn. Ɛɛ’ dɛ tu se ’e ɩa’ ‑cɛ" ’kpa ’ʋn ’wlʋ, mɛ ‑bɔɔ’ ɩ ’mɛa’ kwa. ’Kaa ’wɩ Kea "sia ’nynɩ ‑ɛ ’di ɩ ’jea seie mɛ ɩ tba tɔ’ "i. ²¹Dɛ ’kmʋ tba tɔ’ "i ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ’wɩ jrɛ’ o Kea a muɛ dɩ ‑wee’ "klein ‑gbɔdee "ni poa’ ‑wɛe ɩmɩ ‑tea isɔan’ ’a ‑tea’ ’de ɛ, ɩ ’je seiɛ ’de i sɔan’ ’kwa ’de ɛ ke Kea ’a "nynuu‑ ’je ’pepe nɩ ’de ‑cɛ" ‑pee ‑tea’ ’ʋn. ²²‑A ‑je kan’ ’mɛ ’de ‑sɩanwɩ ’di ɛ, ’kmʋ ‑wee’ "klein a ’kpa i ɛɛ ’jeɛ ɛɛ’ ‑cɛ" wɔn, ka ‑bo ‑gbaandi ’kpa ’nynɔkpao’ ’ʋn ‑wɛe ʋa ’jea ʋa’ ‑cɛ" wɔn ɛ, ’kamɔ ’kmʋ nɩ‑. ²³’De ɛ se ’kmʋ ’a ’sʋ nɩ‑, ‑apʋ mɔ ɛ, ‑aa ‑kpa i ‑ke. ’Kaa ’wɩ ‑ɛ ’di Kea ’jea ɛɛ’ "nynuu ’a ’nynɩ "kpae’ po ɛ, ‑apʋ ‑ɔ ‑jea Kea ’a ‑Suu ka nyɔ ɔ ’jea ‑kle’ ’a "i‑saajɔ ɔ, Kea ’je ‑a ku dee "nyɩ, ɛmɛ ‑aa fuo. ²⁴‑A tba ’pʋʋa’ tɔ’ "i ’mɛ ’kaa ‑aa’ ’jeɛ i ke, ‑aa fuɛ’. ’De ‑bo dɛ ’kpa ’e nyɔ ’kwa ‑wɛe ɔ ’na ’ɩn tbɛ tɔ’ "i ɛ, ‑mɛ se dɛ tɔ’ "itbaa’ nɩ‑. Dɛ ‑kpa ’e nyɔ ’kwa ’ee, ka ɔ ’je ‑mɛ ’ɛ tɔ’ "i tba sʋn nʋ ke’wlɛ ɛ‑ ? ²⁵’Kaa dɛ ‑a sea "jriɛ‑ ’jee‑, ‑bo ‑a tbɛ tɔ’ "i ɛ, ‑mɛ ‑a ‑kuuɛ tɔ’ i ’sʋ ‑aa jea ɛɛ’ ’o nynia’ a fuo.

²⁶‑Apʋ ‑ɔ sea ’kpɩ ’ble ɛ, Kea ’a ‑Suu mɛ ‑ɛɛ po ‑a sʋn o, dɛ‑nʋɛ’ dɛ ‑a ‑jea i ‑tee’‑ ‑gbo’ ’de ‑aa baewlu ’di ‑a se ɛ juo‑. ’Kaa Kea ’a ‑Suu ’a ‑cɛ" ’kpa mɛ ‑ɛɛ bae ‑aa Kea ’de ‑fli i ’wlaa ’ʋn. ²⁷Kea ‑ɛɛ ‑jea ’e nyʋ pɛe o i ɛ, ɛmɛ dɛ ‑Suu a ‑teea’ i ‑ɛɛ ‑wɔɛn ’mii, dɛ‑nʋɛ’ nyʋ ‑ʋʋ ‑tea Kea ’a ‑tea’ a, ʋʋpʋ ‑a baea’ ‑Suu a bae, ka Kea ’a ‑cɛ" ’kpa nɩɛ "i ɛ.

²⁸‑A ‑je kan’ ’mɛ dɩ "klein ‑ɩa nʋʋa nyʋ ‑kma Kea ’a ‑tɩ’ "jrii ɛ, Kea a nʋɛ’, ‑wɛe ɩa po ʋʋpʋ ’a ’dɔe "jru "kpei‑. Nyʋ ‑kma Kea ’a ‑tɩ’ ɛ, ʋʋpʋ ɛ ’da ’de ɛɛ’ ‑kwlʋtɩ ’ʋn ‑wɛe ʋʋ ’je ɛɛ’ ’cɛ nɩ‑. ²⁹Nyʋ Kea sia nɔ" nya ‑wɛe ɛ ’cra ’mii ɛ, ka ʋʋ ke ɛɛ’ "Ju ’jea due’ nɩ ɛ, ɛ siɛ nɔ" nya ɛ je ɛɛ’ wlu ‑tie" cɛn ‑ke, ‑wɛe ɛɛ’ "Ju ’je ’e ɔɔ’ de ’di‑wi" ‑tuu"‑tuu ’a nya kɔn‑. ³⁰Nyʋ ‑ʋʋa ‑tɩ’ ’ʋn Kea sia nɔ" nya ‑wɛe ɛ cɛan wlu ‑tie" ɛ, ɛ ‑te’ ʋʋpʋ kpɔi" ’mɛ ‑ke, ’de nyʋ ɛ ‑tea’ kpɔi" ɛ, ɛ nʋɛ ‑wi" ‑mʋ "isrɛʋn ’ʋn ’bo ɛ "juɔi, ’de nyʋ ɛ nʋa "isrɛʋn ’ʋn ɛ, ɛ "nyɩ ‑wi" ‑mʋ ‑teɩn ’mɛ ’de ɛɛ’ kɛɛma’ ‑kwlɔ ’di ‑ke.

Kea ’a nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’

³¹’Ma ’cɛ, wlu ‑jɛ ‑a ‑je ’tmʋ ’bo ‑mɛ ’de ɛ‑ ? ‑Jɛ Kea ‑mɛ pooa ’e ‑apʋ mɔ ’de kɩn ’ee, ‑mɛ nyɔ ‑ɔɔ tʋ ’je ‑a du ɛ‑ ? ³²Kea se ɛɛ’ ‑cɛ" ’kpa ’a "Ju "kpei‑ ’tʋan‑ ‑wɛe ɛ to ɔ ’de ’mɛa’ ’kwa ’de ‑a ‑wee’ "klein ’a ‑tɩ’ ’ʋn. Ɛ "nyɩ ‑aʋn ɛɛ’ "Ju ɛ, ‑mɛ ɛ se ‑a ’saaʋn ‑wee’ "klein "jrii nʋi ’de ɔ ’ʋn see ? ³³Nyʋ Kea ’cra ’mii ɛ, nyɔ jrɔ’ se ɛ ’bɛɛ‑ ɔ ’je ‑wi" ‑mʋ ‑tɩ’ "kpei bla, dɛ‑nʋɛ’ Kea ’a ‑cɛ" ’kpa mɛ ‑sa nyʋ ‑tɩ’ i ‑wɛe nyʋ a ’kpa "isrɛʋn ’bo ɛ "juɔi. ³⁴Nyɔ wɛ‑ ‑bɛɛ’ ‑ɔ ‑je ʋʋpʋ ’pee kpʋʋn ɛ‑ ? Klisɩ ’mɛɛ ’bode, ’de ɛ se ‑mɛɛ’ ’sʋ nɩ‑, ɔ sɔn "kunyɩɔ’, ɔ nɩɛ ’e Kea ’a dianfɔ o ‑wɛe ɔɔ bae ‑aa baea’. ³⁵Klisɩ kma ‑aa ‑tɩ’. Nyɔ wɛ‑ ‑je ’o ‑a ‑ke ɔ ’nynɩ paa‑ ‑wɛe ‑ɔ ‑je ɔ ke ‑a i ‑seea’ a‑ ? Ɛ ’kle ’jea’ ‑ae, ‑aee’ pɛe ’a inyna ’a ? ‑Aee’ nyʋ nʋ ‑ʋn ‑cruun" "jrii ‑ae, ‑aee’ ’mɩɩɛ ? Ɛ kui cɛan’ ke nɩɩa" ’a nyʋ ’dbaa’ ‑ae, ‑aee’ nyʋ ’dbaa ‑ʋn ‑cnɛ "ii ? ³⁶Wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di, ɛ ’naa :

’De ‑ma ‑tɩ’ ’ʋn mɔ ‑aa dii ’mɛa’ ’wɔin ’de ‑sɔn’ ’di. Ka ’blae ‑ɩ ‑tea ’dbaa ’a ‑tea’ nɩa, ’kamɔ ‑a ‑nɩ ’de nyiɔpʋ‑ "jri ’de.

³⁷’Kaa ’de dɩ "klein ‑nɩa ’mʋa‑ ’ʋn ɛ, ‑a kpa tʋ ’a "jru ’mɛ kpɛ ‑puue ’bo ciie’, dɛ‑nʋɛ’ "ju ‑kma ‑aa ‑tɩ’ ɛ, ɔmɔ ‑ɔɔ po ‑a sʋn o. ³⁸’De ’ɩn ’je kan’ ’mɛ ’pepe : ’mɛa’ o, ’kmʋnɩa’ o, Kea ’a "soa‑wi" o, dɛwɔnɩʋn o, dɩ ‑nɩa ’e ‑sɩan o, dɩ ‑ɩa jia o, ³⁹"ikmadɩ ‑nɩa ’e jaʋn ’di o, ‑jɩ ‑nɩa ’e ‑klu’ o, dɛ "oo dɛ Kea nʋa, ɛ se ɩmɩ ‑je ‑a ‑ke Kea i‑seea’ nɩ‑. Ɛɛ’ nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ klaa" ‑nɛ, ’de ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ ’ʋn mɔ ɛ poo "jri "kpae’ ’de ‑a ‑pee.

Wlu Kea cɛan ‑tie" ’de Israɛ‑nyʋ ‑pee ɛ

¹Dɛ ’ma jia ’tmʋa’ a, ɛ nɩɛ tɔ’ ‑tɩ ’a ‑cɛ" ’kpa ‑o. ‑Bo ’ɩn ’tmʋ sɩ ɛ, Klisɩ ’je kan’ ’mɛ. Kea ’a ‑Suu ‑ɛɛ poa ’ma tɔ’ ‑je o ɛ, ‑mɛɛ" ’nyɩɛ "kpei‑ ’de ’ʋn ‑pee ‑ke. ²’Ɩn "kaeɛ "jrii ‑cɛɛn’‑ ’de ’ʋn pɛe o ’ma ’mɩ a sin’ ’de ’ʋn ’di jeejee. ³’De ’ma pɛe ’a "weea’ ’ʋn ɛ, ’ɩn ’je nʋ : ‑bo Kea ’a ’daɩn kpʋn ’ʋn ‑wɛe ’ɩn ke Klisɩ ’je i ‑seea’ ’de ’ma de ’di Suifʋ‑wi" ’e ’pʋʋa’ ’je ɛ, ɛ "paa’. ⁴Ʋʋpʋ ‑nɩ Israɛ Kea ’daa‑ ɛɛ’ "nynuu‑, ʋʋpʋ ‑pee ɛ ‑sa ɛɛ’ ‑cɛ" ’kwla. Ʋʋpʋ ɛ "nyɩ ’nynɩ ’wlʋa’ Ʋʋpʋ ‑ke ɛ ‑tu" ’e dbɛɛdɛ. Ʋʋpʋ ɛ "nyɩ kɛ’, ‑wɛe ɛ tɔɔ ʋʋpʋ ɛɛ’ "juɔi ‑gbɛɛ’ ka, ʋʋpʋ ‑pee ɛ cɛn wlu ‑tie". ⁵Ʋʋpʋ ɛ "nyɩ ’mɛa’ klae", ’de ʋʋpʋ ’a "ji ’di ’demɔ Klisɩ ’wlʋʋ‑ ka nyiɔ ɔ ’wlʋa. Ɔmɔ ‑nɩ ’o dɩ ‑wee’ "klein "jru kpɔ’, ɔ nɩɛ Kea ‑o, ɔɔ’ ’nynɩ "bɛi mamaʋ ’sʋ. ’Kamɔ ɛ ’je nɩ‑.

⁶Dɛ ’ɩn ’tmʋa ’ɩn se ’na dɩ ‑ɩa wlu Kea cɛan ‑tie" ɩ ’wla "niɔ‑, "ɩɩn‑, ’ɩn se kan’ ’da. Dɩ ‑ɩa wlu Kea cɛan ‑tie" ɛ, ɩ nyni ’o ’ɛ. ’Kaa nyʋ "klein ‑wlʋa ’e Israɛ ’a "ji ’di ʋʋ ‑wee’ se kan’ Israɛ ’a "nynuu nɩ‑. ⁷’De nyʋ ‑ʋʋ ‑wlʋa ’e Ablaam ’a "ji ’di ɛ, ʋʋ ‑wee’ se kan’ ɔɔ’ "nynuu‑ ‑cɔʋn’ nɩ‑, ’kaa Kea wlu’ ’de Ablaam ‑pee ɛ ’naa :

Nyʋ ‑ʋʋa mua ’e Isaakɩ ’a "ji ’di ’wlʋa’ a, ʋʋpʋ ‑nɩ ‑ma "nynuu‑.

⁸Ɛ ’de mɛ ‑nɩ "nynuu‑ ‑wlʋa ’de nyiɔ ’ɔ ‑cɛ" ’ɛ ‑kwlʋtɩ ’ʋn ɛ, ʋʋ se Kea ’a "nynuu‑ nɩ‑, ’kaa "nynuu‑ ‑ʋʋa ’wlʋa ’a wlu Kea cɛan ‑tie" ʋʋpʋ Kea ’daa‑ Ablaam ’a "ji ‑cɛɛn’‑. ⁹Wlu Kea cɛan ‑tie" ’de Ablaam ‑pee ɛ ka, ɛ ’naa :

’De ‑sʋn ‑a jia ’di ɛ, ’ma muɛ de jia’, ‑mɛ Sara a muɛ "junmɔu ‑kwlɩ" ’bleea’.

¹⁰’De ɛ se ʋa’ ’sʋ ‑pee mɔ Kea cɛn wlu ‑tie" kan’ nɩ‑. Rebeka ke ‑a ’mɩa Isaakɩ ’wɔan ʋʋa’ "nynunmai ‑nɩa ’sɔɔn ’wlʋ‑tɩ ɛ, ’kamɔ ɛ ’da ‑ke. ^11-12‑Ta ʋʋa’ "nynuu‑ tu sea ’wlʋʋ‑ ke ‑wɛe ʋʋ sea ’dɔe ke saʋn ’a jrɛ’ nʋ ke ɛ, ’bomɔ Kea ‑tee due’ kpɔi" ‑wɛe ɛ wlu ’de Rebeka ‑pee, ɛ ’naa : Aa’ "ju klaa" a muɛ ɔɔ’ "dei "juɔi nʋʋa’. Kea nʋ kan’ ’mɛ ‑wɛe ka ‑bo ɛ ’je nyɔ kpɔi" ‑tee ɛ ɛɛ’ ‑gbʋan ɔɔ’ nʋʋdɩ ja, ɛ ’je ɛ to‑. Ɛɛ’ nyɔ kpɔi" ‑teesʋn ’wlʋɛ ’o ɛɛ’ ‑cɛ" ‑kwlɩ". ¹³Wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di, ɛ ’da kan’ ’mɛ, ɛ ’naa :

’Ɩn kma Sakɔbʋ ’a ‑tɩ’, ’kaa ’ɩn ’nyɛ Esaui ‑mɔ ’ʋn ’ɛ.

¹⁴‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɔ ’ee, ‑mɛ ‑a ‑je nʋ : Kea se "isrɛ ɛ ? "Ɩɩn‑, ‑a se ɛ ’bɛɛ‑ ‑a ‑je kan’ ’da, ¹⁵dɛ‑nʋɛ’ ɛ wlu’ ’de Moisɩ ‑pee, ɛ ’naa : Nyɔ ’ɩn nɩa "i ’ɩn ’jea ’saaʋn "jrii nʋ ɛ, ɔmɔ ’ɩn nʋ ’saaʋn "jrii. Nyɔ ‑ɔɔ wɛe ’ɩn nɩa "i ’ɩn ’jea ’je ɛ, ɔmɔ ‑ɔɔ wɛe ’ɩn ’je. ¹⁶‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ ɛ se nyiɔ ’ɔ ’tʋn nʋdɩ ke ɔɔ’ ‑ple’ ‑mu’ ’nɔ, ‑ple’ ‑mu’ ’nɔ mɛ ‑je ɛ nʋ ‑wɛe Kea ’je ɔ ’e nyʋ "klu ‑sa nɩ‑, ’kaa Kea ’a nyʋ ’a wɛe ’jeea’ mɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ɛɛ nʋ nyʋ ’saaʋn "jrii. ¹⁷Wlu Kea ’tmʋa ’de Faraɔn ‑pee, ɛ ’naa : Faraɔn, ’ɩn nʋ ‑ʋn ’blʋajei ’ʋn ’ɛ, ‑wɛe dɛ ’ma mua nʋa’ ’de ‑ma ’blʋa‑ ’di ɛ, ɛ ’je ’ma "ikmaa’ to ’bo ‑ʋn "kpei ‑wɛe ’blʋa‑ ‑wee’ "klein ’je ’ma ’nynɩ juo‑. ¹⁸Dɛ ‑a ‑jea ’mii ’wɔn ’bo ‑mɛɛ’ wlu tu "kpei ɛ, ɛmɛ ‑nɩ nyɔ Kea nɩa "i ɛ ’jea ’saaʋn "jrii nʋ ɛ, ɔmɔ ɛ nʋ ’saaʋn "jrii. ’De nyɔ ‑ɔɔ pɛe Kea nɩa "i ɛ ’jea "i "ikmuu ɛ, ɔmɔ ‑ɔɔ pɛe ɛ "ikmuu "i.

Kea ’a ’cɛn ke ɛɛ’ nyʋ ’a wɛe ’jea’ ke

¹⁹Nyɔ ’bɛɛ‑ ɔ ’je ’mii ‑tee’ ka ɔ ’je nʋ : ‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɔ ’ee, ‑mɛ dɛɛ ‑tɩ Kea a ‑cɛ’ nyiɔ "bli ɛ‑ ? Nyiɔ se ɛ ’bɛɛ‑ ɔ ’je ɛɛ’ ‑kwlʋtɩ o ‑fɔn’. ²⁰’Oo nyiɔ, ‑ma ’nynɩ wɛ‑, ‑wɛe ‑ɔ ‑je Kea ’a wlu ‑tɩ’ ‑kɔ woi ‑te ɛ‑ ? Dɛ nyɔ ma se wlu due’ ’de nyɔ ‑ɔ nʋ ɛ ‑pee, ɛ se ’na : Dɛɛ‑tɩ ‑ɩn nʋ ’ʋn kan’ ‑mɔ ɛ‑ ? ²¹Dɩ mai mɔ ‑se’ ‑mɛɛ’ jei nɩɩ‑ ? Dɛ ɔmɔ nɩa "i mɛ ɔ se mɛ "jrii nʋ ? ‑Bo ɔ nɩɛ "i, ɔ ’bɛɛ‑ ɔ ’je mɛkpo ’ʋn "duo‑ ‑wɛe ɔ ’e jae jrɛ’ ma, ’de ‑mɛ ’e dɩ ’dɔe ’di poa ’a ‑tea’ ‑te. ’De ‑bo ɔ nɩɛ "i ɛ, ɔ ’bɛɛ‑ ɔ ’e ɛɛ’ mɛkpo tu ’ʋn "duo‑ ‑wɛe ɔ ’e maʋn’ "ka jrɛ’ ma, ‑wɛe ‑mɛ ’e sii" ’kwla poa’ ’a ‑tea’ ‑te. ²²’Kamɔ ɛ nɩ ‑ke ’de Kea ’a ‑tɩ’ ’ʋn. Ɛmɛ ‑nɩ nyiɔ ’ɔ jei. ‑Bo ɛ nɩɛ "i ɛ ’je ɛɛ’ ’cɛn ke ɛɛ’ "ikmaa’ to ’de nyʋ jrʋ’ ‑pee ɛ, ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’je ɛ nʋ. ’De nyʋ ‑ʋʋ ‑tea ɛɛ’ ’cɛn ’ɛ ‑tea’, ‑wɛe ‑ʋʋa mua i sɔan’ a, ‑bo ɛ nɩɛ "i ɛ ’je pɛe "wɔin ’bɛɛ‑ ’de ʋʋpʋ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’je ɛ nʋ. Nyɔ se ɛ ‑tɩ’ "bli kpa i. ²³’De ‑bo ɛ nɩɛ "i ɛ ’je ɛɛ’ kɛɛma’ dɛ ’kwla ‑sa ’de nyʋ jrʋ’ ‑pee ɛ, ‑wɛe ɛ ’je ʋʋpʋ ’a wɛe ’je ɛ, ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’je ɛ nʋ. Ʋʋa’ nyʋ tu ɛ, ɛ ‑teeɛ ‑wi" ‑mʋ kpɔi" sese ‑wɛe ɛ ’je ʋʋpʋ ’saaʋn "jrii nʋ. ²⁴Ɛ ’da ‑aʋn ‑ɛ ‑ke ‑wɛe ‑a ‑je ɛɛ’ ’cɛ nɩ‑. Ɛ se ’e Suifʋ‑wi" ’a ’sʋ "klu mɔ ɛ ’daa‑ nyʋ nɩ‑, ’kaa ɛ ’da nyʋ sea’ Suifʋ nɩ ’mɛ ‑ke. ²⁵’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn wlu ɛ ’crɩɩa’ ’de Kea ’a wlu’ kwajaai Ose ’a ’sbɛ ’di, ’na‑ :

Nyʋ ‑sea’ ’ma nyʋ nɩ ɛ, ʋʋpʋ ’ɩn ’je ’ma nyʋ ’daa‑. Nyʋ ‑ʋʋa ‑tɩ’ ’ɩn sea kma ’de ɛ, ʋʋpʋ ’ɩn ’je ’ma ’cɛ ’daa‑. ²⁶‑Ta ʋʋ nɩa ‑wɛe nyʋ ’na ʋʋ se Kea ’a ’cɛ nɩ ɛ, ’bomɔ ʋʋ ’je nɩ ’sʋ nyʋ ’je ʋʋpʋ ’kmʋnɩ Kea ’a "nynuu‑ ’daa‑.

²⁷’Kaa ’de Israɛ‑kɔʋn ’a ‑tɩ’ ’ʋn Kea ’a wlu ’kwajaai Esai wlu’ ɔ ’na :

Ka ‑pɩɩɔn" ‑nɩa ’o ’tɔniɛ ‑kwlɩ" ‑tia ‑bo Israɛ‑kɔʋn ‑ti kan’ mɔ ’de ɛ, ʋʋa’ tɔe ’a ’sʋ ‑sia ’o mɛ ‑je ’pʋʋa’ ’je, ²⁸dɛ‑nʋɛ’ dɛ Tʋ"bo ’tmʋa ɛ se ’ʋn ‑kwlei, ɛ ’je nʋʋɛ ’pepe de ’blʋa‑ "kpei.

²⁹’De dɛ Esai ’jeea nya ‑wɛe ɔ ’tmʋa, ɛ ka ɔ ’naa :

Tʋ"bo "ikmaa’ ‑wee’ "klein nɩa ’e ’kwa a, ‑bo ɛ se ’o ‑aa "nynuu ’a tɔe sie ’de ɛ, ‑mɛ ka Sodɔm ke Gomɔɔ nɩa ‑wɛe ɩ sea "ji ’ble ɛ, ’kamɔ ‑a ‑kpa ’de‑.

Israɛ ‑fuuɛn ‑pɔia" ‑tɩ nya

³⁰Dɛ ‑a ‑je ’tmʋ ’bo ‑mɛ ’de ’ja a‑ ? ‑A ‑je nʋ : Nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ‑wɛe ‑ʋʋ sea "isrɛa’ i ‑pɔn mɔ "pɩ ɛ, ʋʋpʋ ‑kpa "isrɛʋn. Ɛ "isrɛa’ ‑ɛ ‑wlʋa ’e Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ’ʋn mɛ ’ma ’da. ³¹’De Israɛ‑kɔʋn‑wi" ‑mʋ ɛ, ʋʋa ‑pɔn ʋʋ ’je kɛ’ wɔn ’je ‑wɛe ʋʋ ’je "isrɛʋn ’kpa ’bo Kea "juɔi, ’kaa ʋʋ nʋɛ’ ‑nʋ ‑nʋ ’sʋ ʋʋ se ɛ ’kpa. ³²Dɛɛ ‑tɩ ʋʋ se "isrɛʋn ’kpa a‑ ? Dɛ‑nʋɛ’ ʋʋ se "i nɩ ʋʋ ’je ’e Kea "jri ’dei nmɔɔ‑ ’de ɛɛ’ ‑kwlɩ" ‑tea’ ’ʋn, ʋʋa ‑pɔn ʋʋ ’je "isrɛʋn ’kpa ’de ʋʋa’ ‑cɛ" ’kpa ’a nyiɔkpɩ ’ʋn. Ʋʋpʋ mɔ ’na ’de ʋʋa’ nʋʋdɩ ’a ’sʋ ’ʋn mɔ ʋʋ ’je ɛ ’kpaa’ ’de‑. Ka ʋʋa’ bɩɛ nʋa ‑tiie’ sʋn ’de "soukpo "jri, ’kamɔ ‑nao. ³³"Soukpo ‑nɛ, ɛɛ’ ‑tɩ’ ’tmʋʋɛ sese ’de Kea ’a ’sbɛ ’di. Kea ’naa :

Ao ‑gbʋn ’nɔ, ’ɩn ‑teɛ ’bo Selisalɛm "soukpo klaa" i, ‑wɛe ʋʋa’ bɩɩ ’je ’e ɛ "jri ‑tiie’ ’de ʋʋ ’je i ‑ka. ’Kaa nyʋ ‑ʋʋa mua ɛɛ’ ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’jea’ a, ‑tɩn’ se ‑wi" ‑mʋ "i ’dbaai.

¹’Ma de’di ‑wi" dɛ ’ma ‑pɔan ‑gblein’ ’de ’ʋn pɛe o ‑wɛe ’ma ‑teea’ Kea i ’de ’ma ’cɛ Suifʋ‑wi" ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ʋʋ ’je ’pʋ. ²Dɛ ’mɔ ’jea ‑wɛe ’ɩn ’bɛɛa ’ɩn ’jea ’tmʋ ’de ʋʋpʋ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɛmɛ ʋʋ nɩɛ nɛ "kpei ’de Kea ’a ‑tɩ’ ’ʋn. ’Kaa ʋʋa’ nɛ "kpeinɩa’ ‑nɛ, Kea ’a juua’ ’pepe se ’e ɛ ‑sɔn nɩ‑. ³Ka Kea nʋa nyʋ "isrɛʋn ’ʋn ɛ, ʋʋ se ɛ juo ʋʋa’ ‑cɛ" ’kpa ’a "isrɛsʋn ’a kɛ’ ʋʋ bla a, ’de ʋʋ ’pɛn ɛ "kpei ’de ʋʋa’ ‑cɛ" ’ɛ ’kwa i kua’ ’ʋn. Ka ‑jɔ Kea nʋa nyʋ "isrɛi ’daasʋn ’ʋn ’bo ɛ "juɔi ɛ, ʋʋ ’na ʋʋ se "jru ja jaai ’de ‑mɛ ‑pee. ⁴Klisɩ nɩ kɛ ’ɛ "jru ’a "ti ’ɩn, ’de nyɔ ‑ɔ ‑jea Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn mɔ ‑nɩ "isrɛi ’bo Kea "juɔi.

Nyʋ ‑jea Sesi ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’a ’pʋ‑tɩ

⁵‑Bo Moisɩ ’na dɩ kɛ’ "sia ’nynɩ nyɔ ‑nʋɩ’ mɔ ‑ɔ mu ’kmʋnɩa’ ’de ɩa’ ‑tɩ’ ’ʋn, ‑mɛ "isrɛa’ ‑wlʋa ’e kɛ’ wɔn ’jea’ ’ʋn, ɛmɛ ɔɔ ’da. ⁶’Kaa nyɔ ‑ɔɔ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ nʋɛ, ‑wɛe Kea poa ‑tɩ’ o ɛ, wlu ‑crɩɩa’ ’de ɔɔ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ ’naa : ‑Ɩn ‑bo wluɛ ka ’de ‑ma pɛe o, ‑ɩn ‑bo nʋɛ ‑ɔ ‑je ’e jaʋn ’di mu [‑wɛe ‑ɔ ‑je Klisɩ ’e ‑saa ? Ɔ "siɛ i ’bode.] ⁷’De ‑ɩn ‑bo nʋɛ ‑ɔ ‑je i "si ’de ‑klu’ ’a ‑klu’ [‑wɛe ‑ɔ ‑je Klisɩ ’e ’mɛʋn "klu ‑saa‑ ? Ɔ sɔn "kunyɩɔ’, ɔ se ’e ’mɛʋn "klu nɩ ’bode.] ⁸Wlu ‑ɩn ‑jea ’tmʋ ɛ ke ‑ɩn se o tɛɛn‑. Ɛ nɩɛ ’de ‑ɩn ’wɔn, ɛ nɩ ’de ‑ʋn pɛe o. Wlu Moisɩ "sia ’nynɩ ‑nɛ, ɛ Kea ‑kwlɩ" ‑te’ wlu ‑aa ‑tmʋa ‑o. ⁹Ɛmɛ ‑tɩ ka Sesi nɩa Tʋ"bo ‑bo ɛ ji ’de ‑ʋn ‑wɔn ‑wɛe ka Kea ‑sɔ "kunyɩɔ’ ‑ɩn ‑je ɛ tɔ’ ’ʋn ’de ‑ʋn pɛe o ɛ, ‑ma muɛ ’pʋʋa’. ¹⁰’De pɛe o mɔ ‑bo nyɔ ’jee‑ Sesi ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn, ‑wɛe Kea a nʋ ɔ "isrɛi ’ʋn ’bo ɛ "juɔi. ’De ka ɔ ‑tea’ Kea ‑kwlɩ" ‑bo ɛ ji ’de ɔ ’wɔn ɛ, ‑wɛe Kea a ’pʋʋ‑ ɔ. ¹¹Wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ɛ ’naa :

Nyɔ "o nyɔ ‑tea’ Kea ‑kwlɩ" ɛ, ‑tɩn’ se ɔ "i ’dbaai.

¹²Wlu ‑ɛ ‑crɩɩa’ ‑bo ɛ ’da kan’ a, ‑mɛ ‑mɔ ‑nɩ Suifʋi o, ‑mɔ se Suifʋi nɩ o, Kea nɩɛ due’, ɛ je nyʋ ‑wee’ "klein ’a Tʋ"bo nɩ‑. Ɛɛ’ ’cra nyʋ ’mii ‑wɛe ɛɛ’ "nyɩ ɔ ’pʋʋa’. Nyʋ "klein ‑a poa ‑too"‑ "i ’de ɛɛ’ ’nynɩ ’ʋn ɛ, ɛmɛ ‑ɛɛ nʋ ʋʋpʋ ’dɔe ’a "kwli ‑wee’ "jrii, ¹³dɛ‑nʋɛ’ wlu jrɛ’ ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ɛ ’naa :

Nyɔ "o nyɔ ‑poa’ ‑too"‑ "i ’de Tʋ"bo ’a ’nynɩ ’ʋn ɛ, ɔɔ muɛ ’pʋʋa’.

¹⁴’Kaa "ju ‑ɔɔ ‑tɩ’ ʋʋ sea tɔ’ ’ʋn ’je ɛ, ka ʋʋ ’je ɔɔ’ ’nynɩ ‑too"‑ "iposʋn nʋ ɛ‑ ? Ka ʋʋ ’je ɔɔ’ ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’jesʋn nʋ ‑bo ʋʋ se ɔɔ’ ’nynɩ ’wɔn ɛ‑ ? Ka ʋʋ ’je ’ɛɛ ’wɔn sʋn nʋ ‑bo nyɔɔ’ ’tmʋ ɔɔ’ ‑tɩ’ ɛ‑ ? ¹⁵’De ‑bo nyʋ se dbooɛ ’ee, ‑mɛ ka ʋʋ ’je ɩa’ ’tmʋsʋn nʋ ɛ‑ ? ’Kaa Kea dbo nyʋ ’mɛ ‑cɛɛn’‑. Wlu ‑crɩɩa’ ’de ɛɛ’ ’sbɛ ’di ɛ, ɛmɛ ‑to ɛ, ɛɛ’ wlu tu ’naa :

Nyʋ ‑ʋʋa ‑tmʋa ‑pɔia" ‑tɩ ɛ, ʋʋa nʋɛ dbo ’dɔe, ʋʋa’ jiia’ ’bleɛ ’mʋa‑.

¹⁶’Kaa Israɛ‑kɔʋn ‑wee’ se kan’ ‑pɔia" ‑tɩ doin" o po. Ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe Esai wlu ka, ɔ ’na :

Tʋ"bo, wlu ‑a ’tmʋa ’ee, nyɔ wɛ‑ ‑je ɛ tɔ’ ’ʋn ɛ‑ ?

¹⁷Aoa ’jee, ɛ nɩ ’de Kea ’a wlu doin" o poa’ ’ʋn ’demɔ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ a ’wlʋ. ’De dɛ nyʋ a poa doun" o ɛ, ɛ nɩɛ Kea ’a wlu ‑tmʋa Klisɩ ’a ‑tɩ’.

¹⁸Dɛ ’ma ‑teea’ ’ma ‑cɛ" i, ɛ ka, ’ɩn ’na wlu ‑ɛ ‑tmʋʋa’ ’mʋa‑ ’ee, ʋʋ se ɛ ’wɔn ? Ʋʋ ’wɔn ɛ ’mɛ ’pepe, wlu ‑crɩɩa’ ɛ ’naa :

Nyʋ ‑ʋʋa ‑tmʋa Kea ’a ‑tɩ’ ɛ, ʋʋa’ wlu ‑kɔ’ ’blʋa‑ ‑wee’ "klein ja, ʋʋ mu’ ʋʋ je ’e ’blʋa ’a "ti ’ɩn nyni.

¹⁹’De dɛ ’ma ‑teea’ ’ma ‑cɛ" i ke’wlɛ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ wlu ‑tmʋʋa’ ‑nɛ, Israɛ‑kɔʋn se ɛ juuo‑ ? ’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn, dɛ Kea ’tmʋa Moisɩ ‑pee sese, ɛ ka :

Nyʋ ‑ʋʋ ‑sea’ ’ma ’cɛ nɩ, ’de ‑ʋʋ sea ’ʋn juo ɛ, dɛ ’ma mua ʋʋpʋ "jrii nʋa’, ɛmɛ ‑ɛ mu aoa’ ‑kwlɛn "blo ‑saa’, ‑wɛe ao ’je ’cɛn ’kpa.

²⁰Esai foo" ’sʋ mu’ mamaʋ ’sʋ, ɔ je wlu ka ɔ ’naa :

Kea ’na : Nyʋ sea’ ’mii ‑pɔn ɛ, ʋʋpʋ ‑je ’ʋn. Nyʋ ‑sea’ ’ma ‑tɩ’ ’mii ‑te ɛ, ʋʋpʋ ‑ʋʋ ‑pee ’ɩn ‑sa ’ma ‑cɛ" ’kwla

²¹’Kaa ’de Israɛ‑nyʋ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɛ ’naa :

’Ɩn sro ’ma sɩn ’mɛ ’de nɔ" ‑wee’ ’di, ’ma ‑pɔn’ ’ɩn ’je Israɛ‑kɔʋn sɩn ’sɔɔn kpʋʋn‑. ’Kaa ʋʋ kuɛ "jru, ʋʋa ‑saa ’ma wlu ‑gbee’ wɔi, ʋʋ ’na ʋʋ se ɛ doin" o poi.

Kea se Israɛ‑nyʋ ’bɔ

¹’Sʋ ɔ ’na : ‑Bo ɛ nɩ kan’ mɔ ’ee, ‑mɛ Kea ’bɔ ɛɛ’ ’cɛ ’mɛ ’jaa ? "Ɩɩn‑, ɛ se kan’ ‑mɔ nɩ‑, dɛ‑nʋɛ’ ’mɔ nɩɛ Israɛ ‑kɔin ‑o ‑ke, ’ɩn nɩɛ Ablaam ’a "ju ‑o, ’ɩn ’wlʋɛ ’e Bɛnsamɛ ’ɛ "ji ’di. ²Kea ’a ’cɛ ɛ jua sese ɛ, ɛ se ʋʋpʋ ’bɔ. ‑Aee’ wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ’de Eli ’a ‑tɩ’ ’ʋn ao se ɛ juoo‑ ? Eli pooɛ Israɛ‑kɔʋn Kea "kuan ’wɩ jrɛ’ o, ɔ ’naa :

³Tʋ"bo, ʋʋ ’dba ɛɛ’ wlu ’kwajaaʋn ‑wee’ ’mɛ, ‑ta ‑wee’ nyʋ a ‑saa ’srae‑ ‑wɛe nyʋ a ‑gbɛɛa’ ɛ "juɔi ɛ, ʋʋ dooa ‑mɩ ‑wee’ "klein ’mɛ. ’Ma ’sʋ ‑sie ’o ‑wɛe ʋʋa ‑pɔn ʋʋ ’e ’dba.

⁴’Kaa wlu Kea ’tmʋa ’de ɔ ‑pee ɛ, kɛ ’da ka :

"Nynunmai ’a "wlu ‑mɛ" ’sɔn ‑ʋʋ sea ’kɔi‑ i "sii‑, ‑wɛe ‑ʋʋ sea Baalɩ‑kɔʋn "juɔi ‑gbɛɛ ɛ, ʋʋpʋ ’ɩn ‑tee kpɔi", ‑wɛe ʋʋ ‑te ’ma ‑tea’.

⁵’Kamɔ ɛ nɩ ‑ke ’de ‑sɩanwɩ ’di, Israɛ‑kɔʋn ’a tɔe ‑sia ’o ɛ, ʋʋpʋ Kea ‑tee kpɔi" ’de ɛɛ’ ’diwɔnmɔa’ ’ʋn. ⁶’Kaa ‑bo ɛ nɩ ’de ɛɛ’ ’diwɔnmɔa ’a ‑tɩ’ ’ʋn mɔ ɛ ‑tee ʋʋpʋ kpɔi" ɛ, ‑mɛ ɛ se ’e ʋʋa’ nʋʋdɩ ’a ‑tɩ’ ’ʋn nɩ‑. ‑Bo ɛɛ’ ’diwɔnmɔa’ nɩ ʋʋa’ nʋʋdɩ ’a ‑kei" ’de ɛ, ‑mɛ Kea se ʋʋpʋ ’saaʋn "jrii nʋ.

⁷Kɛ nɩ kan’ ‑mɔ ’ja a‑ ? "Isrɛa’ Israɛ‑kɔʋn ‑pɔan i ’de ʋʋa’ kɛ’ wɔn ’jea’ ’ʋn ɛ, ʋʋ se ɛ ’je kan’, ’kaa nyʋ Kea ‑tea kpɔi" ʋʋpʋ ‑je ɛ. Nyʋ ‑jʋ ‑sia ’omu ɛ, ‑wi" ‑mʋ kuɛ "jru, ʋʋa’ ’wɔn dɛ ’mii. ⁸Wlu ‑crɩɩa’ see ɛ ’naa :

‑Suu ‑ɛɛ ‑cruun" a nyʋ ’a pɛe "i ɛ, ɛmɛ Kea "nyɩ ʋʋpʋ ‑wɛe ʋʋa’ "jri se i ’jei ’de ʋʋa’ doin" se i ’wɔin mamaʋ ’sʋ ɛ ’je ’e ‑sɩanwɩ jɛɛ‑.

⁹Dafidɩ wlu’ ‑ke, ɔ ’naa :

Ʋʋa’ Kea "juɔi ‑gbɛɛsʋn ‑ɛ ‑nɩa "jridepooa’ ‑sɔn ɛ, ɛ nʋɛ’ mamaʋ ’sʋ ʋʋa’ ’srae‑ ‑saa’ o, ‑kɔ’ ‑tu" ’a je ‑sebeɛ nʋ, ɩ je ‑gbaa‑ ’de ʋʋpʋ "juɔi ‑wɛe Kea ’a ’pee ’je ʋʋpʋ kpʋn. ¹⁰Ɛ kan ʋʋpʋ ’a "jri ’mɛ ‑wɛe ʋʋ je i ’je, ɛ nʋɛ’ ‑wɛe ʋʋ ’je nyʋ ’a kʋɔnpʋ‑ nɩ mamaʋ.

¹¹Dɛ ’ma ‑teea’ i ɛ ka : ‑Bo Suifʋ‑wi" ku "jru ‑wɛe ʋʋ ‑fuun Kea nya ‑mɛ ʋʋ ke Kea ‑seea’ i ’bode ? "Ɩɩn‑, ɛ se kan’ nɩ‑. ’Kaa ʋʋa’ "jru kua’ mɛ ‑nʋɛ’ ‑sɩan ‑wɛe Kea kain ’pʋ‑je wɔn ’de nyʋ sea’ Suifʋ nɩ ‑pee ‑wɛe ɛ ’je Suifʋ‑wi" ’a ‑kwlɛn "blo ‑sa. ¹²Dɛ Suifʋ‑wi" kua "jru ‑bo ɛ nʋɛ ‑sɩan ‑wɛe "diwan ’je ’kmʋ ‑wee’ "klein kpʋn ’ee, ’de ‑mɛ ‑sɔntɩ ʋʋ ‑wee’ "klein a mua ’e Kea o "biia’ mɔ ’de,

Nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ’a ’pʋ‑tɩ

¹³Aopʋ ‑ɔ sea Suifʋ nɩ ɛ, aopʋ ’ma ji ‑pee wlua’ la. Dɛ Kea dboa ’ʋn ‑wɛe ’ɩn ’jea nyʋ sea’ Suifʋ nɩ ‑pɔia" ‑tɩ ’tmʋʋ ɛ, ɛ ’bleɛ ’ma ’mʋa‑. ¹⁴‑Bo ’ma sea kan’ nʋ ɛ, ‑wɛe ’ɩn ’je ’ma ’cɛ‑wi" ’a ‑kwlɛn "blo ‑sa ’de ʋʋa’ jrʋ’ ’je ’pʋʋa’ ’je dɛwɛ‑jɛ. ¹⁵Dɛ Kea ‑saa israɛ‑nyʋ ’a ‑tɩ’ kwa ‑sɔn ‑bo ‑mɛ nʋɛ, ‑wɛe nyʋ "klein sea’ Suifʋ nɩ ʋʋ ke Kea ‑seea’ ‑tɩ’ "kpei‑ ’ee, ‑mɛ ‑sɔntɩ ʋʋa mua ’de ɛ o "biia’ ‑wɛe ɛ ’je ʋʋpʋ sɩn ’sɔɔn kpʋʋn mɔ ’e, ’mɔ ’na ‑mɛ ka ’mɛʋn a jia ’kmʋ de, ’kamɔ ɛɛ mu nɩa’ o !

¹⁶‑Bo nyʋ ja diidɛ ’ɛ "i‑saajɔ ‑wɛe ɔ ’je Kea wɔn ‑saa’ ‑mɛ ɛɛ’ ‑jɛ ‑sia ’o ɛ, ɛ nɩɛ Kea ’a dɛ ‑o ‑ke. ’De ‑bo tu ’a ’sɩn ‑teeɛ Kea kwa, ‑mɛ ɛɛ’ ’dae‑ nɩɛ ɛɛ’ dɛ ‑o ‑ke. ¹⁷Ka nyɔ ’ɔ doa olifietu ’de ‑kle ‑wɛe ɔɔ cɩan ɛ ’dae‑ jrɩ’ jai ɛ, ’kamɔ Israɛ‑kɔʋn nɩ, ’de nyʋ sea’ Suifʋ nɩ ɛ, ka olifietu ‑mɛa ‑kea’ o ’de ’kwla ’di nɩa, ’kamɔ ‑wi" ‑mʋ nɩ‑. ‑Bo nyɔ "duo ɛɛ’ olifɩetu ’a ’dae‑ ’ʋn ‑wɛe ɔɔ’ ‑tuɩ" ’bo olifietu ‑cɛɛn’ ’ɛ ’dae ’a ‑kɔi" ɛ, ‑mɛ olifietu ‑cɛɛn’ɛ ’sɩn mɩ ‑a ‑nyɩ" "ni ‑wɛe ɩa ’boa. ¹⁸‑Mɔ ‑ɔ ‑kɔa’ ’dao‑ nyʋ ‑tuu" ’a ’bo olifietu ‑cɛɛn’ ’ɛ ’dao ’a ‑kɔi" ɛ, ‑ɩn ‑bo ‑ma ‑cɛi" ’beeɛ, ‑ɩn ‑bo olifietu ’a ’dae‑ ‑ɩa ‑teɩn ‑ɩn ‑nɩa ‑flɩɩɛn. ‑Bo ‑ma sea kan’ nʋ ɛ, ‑mɛ ‑ɩn ‑bo i "mae, ɛ se ‑mɔ mɔ ‑ble ’sɩn kwa nɩ, ’sɩn mɩ ‑ble ‑mɔ kwa.

¹⁹Dɛ ‑ɩn ‑jea ’tmʋ ɛ ka ‑ɩn ‑je nʋ : ’Dae‑ ‑nɩ, ɩa’ ’dae‑ tu cɩɩɛn ’o ’ɛ, ‑wɛe ’mɔ ’je ’o ɩa’ ‑kɔi" jii‑. ²⁰Tɔ’ ‑o, Suifʋ‑wi" ‑mʋ ɛ, ka tudae ‑ɩ ‑cɛɛan ’o nɩa, ’kamɔ ʋʋpʋ nɩ‑, dɛ‑nʋɛ’ Sesi Klisɩ ‑kwlɩ" ‑tea’ se ’de ʋʋpʋ ’ʋn nɩ‑. ’Kaa ‑bo ‑mɔ ‑jii ’bo ʋʋpʋ ’a ‑kɔi" ɛ, ‑mɛ ‑ma Sesi ‑kwlɩ" ‑tea’ ’ʋn ‑o. ‑Ɩn ‑bo ‑ma ‑cɛi" ’beeɛ. Faʋn mɛ ‑je ‑ʋn nʋ ka‑. ²¹Suifʋ‑wi" ‑nɩa olifietu ‑cɛɛn’ ’ɛ ’dae‑ ɛ, ‑jɛ Kea sea ’o ‑wi" ‑mʋ sie ’dee, ‑mɛ ka ɛ ’je ’o ‑ma siesʋn nʋ ɛ‑ ? ²²Ɛmɛ ‑tɩ ‑ɩn ‑je Kea ’a ’diwɔnmɔa’ ‑kwlʋ o po, ɛ ke ɛɛ’ wɔnkmaa’ ke‑. Nyʋ ‑ʋʋ ‑saa "jru ‑jei" ɛ, ʋʋpʋ ɛ kma wɔn "kpei, ‑wɛe ɛ nmɔ ’di wɔn ’de ‑mɔ ‑pee. ‑Mɔ ’ja a, ‑ɩn ‑te ’e ɛɛ’ ’diwɔnmɔa’ ‑nɛ ’dei, ‑ɩn ‑bo "jru ‑jei" ‑saa ! ‑Bo ɛ se ‑mɛ nɩ ɛ, ‑mɛ ɛɛ muɛ ‑ʋn ’bo cɛɛan’ ‑ke. ²³’De ‑bo Suifʋ‑wi" se ʋʋa’ "jrukua’ nya kpa, ‑wɛe ʋʋ ’je Kea o "biie‑ ɛ, ɛɛ muɛ ʋʋpʋ ’bo ʋʋa’ ‑teɩn de jaa’, dɛ‑nʋɛ’ Kea ’bɛɛ‑ ɛɛ’ nʋa’ ’mɛ kpɛ ‑puue. ²⁴‑Mɔ ‑ɔ sea Suifʋi nɩ ɛ, ka ’kwla ’di tu nɩa, ’kamɔ ‑ɩn ‑nɩ. ‑Bo Kea "duo tu ’srʋ ’a ’dao‑ ’ʋn ‑wɛe ɛ ‑tuɛ" ’o olifietu ‑cɛɛn’ ‑pʋn" ’de ‑kle’ ɛ, ‑mɛ kmai". Kea ‑ɛ nʋa dɛ ‑kmai" ɛ, ɛmɛ seɛ ’bɛɛ‑ ‑ɛ ‑je olifietu ’a ‑cɛ" ’ɛ ’dae‑ ’ʋn "duo‑ ‑wɛe ‑ɛ ‑jɩ ’bo ɩa’ ‑kɔi" de ‑tu" ke’wlɛɛ ?

Suifʋ‑wi" ’a ’pʋ‑tɩ

²⁵’Ma de’di ‑wi", tɔ’ ‑tɩ ‑ɛ ‑pa ’kwla ’de ɛ, ’ɩn ‑nɩɛi" ’ɩn ’je ɛ ’tmʋ ’de ao ‑pee, ‑wɛe ao je aoa’ ‑cɛi" ’bɛɛ‑. ‑Bo Israɛ‑nyʋ ’a jrʋ’ ku "jru ’de ‑sɩanwɩ ’di ɛ, ‑wɛe ʋʋa’ dɛ ’mii ’wɔan’ nɩ ’kle, ɛ se foo" ’ʋn nɩ‑. Ɛɛ’ dɛ tu a muɛ nʋʋa’ mamaʋ ’sʋ nyʋ sea Suifʋ nɩ ‑wɛe ‑ʋʋ ‑jea ’e Kea ’a "nynuu‑ "klu ’kpa, ʋʋa’ ‑tisʋn ’je ’o nyni. ²⁶’Bo ‑mɛ ’de ɛ, Israɛ‑kɔʋn ‑wee’ a muɛ ’pʋʋa’ ’jea’. Wlu ‑crɩɩa’ ’de ʋʋa’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ ’naa :

’Bo Selisalɛm ’bomɔ Nyʋ ’pʋʋi ’je ’wlʋ, ‑wɛe ɔ ’je Sakɔbʋ ’a "nynuu‑ seie ’de ʋʋa’ dɩsaɩn ’kwa. ²⁷’Ma muɛ ʋʋpʋ ’a dɩsaɩn "kpei ’wlʋa’. Dbɛɛdɛ ʋʋ ke ’ma ‑a ‑tu"a, ɛmɛ ‑nao.

²⁸Dɛ ʋʋ sea Sesi ’a ‑tɩ’ ’wɔɔn‑ ɛ, ɛmɛ ‑nʋɛ’, ‑wɛe ʋʋ ’kpa Kea ’a tʋnyʋ. ’De ‑bo ʋʋ ’kpa Kea ’a tʋnyʋ ɛ, ‑mɛ aoa’ ’dɔe ‑o. ’Kaa dɛ Kea ‑teea ʋʋ "bo ‑wi" kpɔi" ‑wɛe ʋʋ ’jea ɛɛ’ ’cɛ nɩ ɛ, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ɛ kma ʋʋpʋ ’a ‑tɩ’. ²⁹‑Bo Kea ’da nyʋ ‑wɛe ɛ cɛn ɛɛ’ wlu ‑tie" ’de ɛ ’je ʋʋ ‑paan’ "jrii nʋ ɛ, ‑mɛ ɛɛ’ poo wlu fai" ’nɔ ’kmʋ. ³⁰Aopʋ mɔ ɛ, ao se Kea wɔn ’je tɛin", ’kaa Kea nʋɛ aopʋ ’saaʋn "jrii. Suifʋ‑wi" ’a Kea ’a wlu wɔn i blaa’ mɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe Kea nʋ aopʋ ’saaʋn "jrii ’de ‑sɩanwɩ ’di. ³¹’Kamɔ ɛ mu nɩa’ ’de ʋʋpʋ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ‑ke. Ʋʋpʋ ‑blaa Kea ’a wlu wɔin ’de ‑sɩanwɩ ’di ɛ, ʋʋa muɛ ’saaʋn due’ ’jea’ ’bo Kea "juɔi ‑ke. Ka Kea ’jea aoa’ wɛe ɛ, ’kamɔ ɛ mu ʋʋpʋ ’a wɛe ’jea’ ‑ke. ³²Kea "taiɛ nyʋ ‑wee’ "klein "i ‑wɛe ka ‑kaso ’diʋn nɩa ’de ʋʋ ’je kan’ nɩ ’de ʋʋa’ ‑maa’ ’je Kea wɔn ’kwa. Ɛmɛ nʋɛ’ ‑wɛe ʋʋ juo ʋʋa’ ‑maa’ ’je Kea wɔn "i, ’de ɛ ’je ʋʋ ‑wee’ "klein ’saaʋn "jrii nʋ ‑tadue.

Kea ’a tɔ’ tɛn ’de

³³’Oo ’ma ’cɛ, Kea ’a dɛ "jriijua’ ke ɛɛ’ tɔ’ ’dinɩa’ tɛn ’de, nyɔ se ɛ ’bɛɛ‑ ɔ ’jɩ dbaa‑, ‑wɛe ɔ ’jɩ ’dei ’wɔn. Dɩ ‑ɩa wlu ɛ cɛan ‑tie" ɛ, nyɔ se ɛ ’bɛɛ‑ ɔ ’jɩ wɔ ‑sa. ³⁴Wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ɛ ’naa :

‑Ɔ ‑juo Tʋ"bo ’a tɔ’ ɛ‑ ? ‑Ɔ ‑bɛɛ’ ‑ɔ ‑je ɛ ’snɩ ‑tu" ɛ‑ ? ³⁵Nyɔ wɛ‑ ‑nyɩ" ɛ dɛ tɛin" ‑wɛe ‑ɔɔ kpan ɛ ’je ‑sa de ’bɔɔ‑ nɔ" ɛ‑ ?

³⁶’De ɛ ’ʋn ’demɔ dɩ ‑wee’ "klein ’wlʋ, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ɩ nɩ ’kmʋ. Ɩ ‑wee’ nɩɛ ɛɛ’ dɛ ‑o. Ɛmɛ ‑ɛɛ ’nynɩ nyʋ ’je "i ’bɛɛ‑ jeejee ’de ‑sʋn "o ‑sʋn ’di. ’Kamɔ ɛ ’je nɩ‑ !

Kea "juɔi ‑gbɛɛ’ sʋn ‑cɛɛn’‑

¹’Ma de’di ‑wi", ’bo ‑mɛ ’de ɛ, ‑jɛ Kea ’a nyʋ ’a wɛe ’jea’ poa "jri "kpae’ ’de ‑a ‑pee ’ja a, ‑mɛ dɛ ’ma ‑teea’ aopʋ i ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ao to ’e aoa’ ‑cɛ" ka ’sraadɛ ‑ɛ ‑nɩa ’kmʋnɩa’ ‑wɛe ao ’je Kea ’a ‑tea’ ‑te ’de ao ’je ’e Kea "jri ’dei nmɔɔ‑. Kea "juɔi ‑gbɛɛ’ sʋn ‑jɛ ‑nɩa ka ‑cɔɔn’ ka ao ’jea nʋ mɛ ‑nao. ²Nyʋ ‑nɩa ’nɔ ’kmʋ ‑nɛ "kpei ’de ‑sɩanwɩ ’di ɛ, ao ’bo ʋʋa’ nʋʋdɩ ’de blaa, ’kaa ao "tai‑ Kea "i ‑wɛe ɛ ’je aoa’ ’kmʋ ke aoa’ tɔ’ i naasʋn‑ fai" poo‑. ‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɔ ɛ, ‑mɛ ao ’bɛɛ‑ ao ’je Kea ’a ‑kwlʋtɩ ’mii ’wɔn. Ɛ ’de mɛ ‑nɩ ao ’je dɛ ’dɔe o, dɛ ‑nmɔa ’e Kea "jri ’dei o, dɛ ‑nɩa ’pepe juo‑.

³’Saaʋn Kea nʋa ’ʋn "jrii ɛ, ɛmɛ ’ɩn tba ‑gbɔo "jri, ‑wɛe ’ma ’tmʋʋ aopʋ wlu ‑nɛ ‑pee. Nyɔ ’bo ’e aopʋ‑ "klu nɩɛ, ‑wɛe ka ɔ sea nɩ ɛ, ɔ ’bo kan’ toɛ. Ɛɛ’ ‑kwlɩ" ‑te’ sʋn Kea poa ’de aopʋ‑ ’ʋn due ’due ɛ, ɛmɛ ao ’je ja ‑gbʋn ‑wɛe dɛ ao nɩa ’ʋn ’pepe ɛ, ao ’je ɛ tɔ’ "kpei naa ’de tɔ’ ‑tɩ ’ʋn. ⁴Dɛ‑nʋɛ’ ka nyiɔ ’ɔ ‑gboo nɩa due’ ‑wɛe ’dae‑ tba ’bo ɛ ‑pʋn" ɩ ‑tia "i ’de ɩ sea dbo due’ ’ble ɛ, ’kamɔ ‑a ‑nɩ. ⁵‑Apʋ ‑ɔ ‑ke Klisɩ "sia "i ‑a ‑tiɛi", ’kaa ‑a ma nyɔ due’. Ka nyiɔ due ’a ’dae‑ nɩa, ’kamɔ ‑a ‑nɩ. ‑Aa ‑teɛ’ ba kwa wɔi due ’due. ‑Aa nʋʋdbo se due’ nɩ‑. ⁶Ka Kea nʋa ‑aa ’saaʋn "jrii nʋsʋn ɛ, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ‑aa nʋʋdbo se due’ nɩ‑, jrɔ’ ’bleɛ ɔɔ’ ‑nɛ dbo, jrɔ’ ’bleɛ ɔɔ’ ‑nɛ dbo. ‑Bo Kea jaa ‑aa jrɔ’ wlu ’kwa a, ‑mɛ ka ɛ "sia ’nynɩ ɔ ’tmʋɛ kan’ ’de Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ’ʋn. ⁷’De ‑bo Kea "nyɩ ‑aa jrɔ’ ’kpɩ ‑wɛe ɔ ’je Kea ‑gbu sʋn o po ɛ, ‑mɛ ɔ kpa ‑mɛ ’ɛ dɛ tu nya. ‑Bo Kea "nyɩ ‑aa jrɔ’ nyʋ dɛ tɔɔa’ ’a ’kpɩ ɛ, ‑mɛ ɛɛ’ dbo tu mɛ ɔ ’je nya kpa. ⁸’De ‑bo Kea "nyɩ ‑aa jrɔ’ nyʋ ’a dɩ ikuua ’a ’kpɩ ɛ, ‑mɛ ɛɛ’ dbo tu mɛ ɔ ’je nya kpa. ’De nyɔ Kea "nyɩa dɛ kwa i‑saa ’a ’kpɩ ɛ, ‑mɛ ɔ kpa ɛɛ’ dɛ tu nya ’de pɛe ‑cɛɛn’ ’ʋn. Nyɔ Kea "nyɩa nyʋ ‑je o poa ’a ’kpɩ ɛ, ‑mɛ ɔ nɩ nɛ "kpei ɔ ’je ɛ nʋ. ’De nyɔ ‑ɔɔ ‑jea nyʋ ’a wɛe ɛ, ‑mɛ ɔ nʋ ɛɛ’ dɛ tu ’de ’mʋa‑ ’ʋn.

⁹Aoa’ ba ’a ‑tɩ’ kmaa’ ’bo "jridepooa’ ‑sɔn nɩɛ. Ao ’nyɛ dɛsaʋn ’ʋn, ao ‑si’ dɛ ’dɔe nʋa’ o. ¹⁰Ao kma ba ’a ‑tɩ’ ’de pɛe ‑wee’ "klein ’ʋn ka de’di ‑wi" nɩa, ao ’je ba ’a "dia kan’ due ’due. Ao ‑te’ ba ’a ni’, ao ’bo ba ‑flɩɩɛn. ¹¹Kea ’a ‑Suu ‑tu" aopʋ ‑cian" "kpei, ao nʋʋ Tʋ"bo "juɔi. Ao ’bo ’plʋ ’bleɛ, ao nɩ nɛ "kpei. ¹²Ao nʋ ’mʋa‑, dɛ‑nʋɛ’ ao ’bleɛ tɔ’ tba‑ta. ‑Bo aoa sea ’kle ’je ɛ, ao ’bɛɛ‑ pɛe "wɔin. Ao ’bo Kea baea’ ’ʋn seaa ! ¹³Aoa’ de ’di‑wi" ‑ʋʋ sea dɛ ’jea’ ’bɛɛ‑ ao po ʋʋpʋ sʋn o. Ao kpʋʋn ’dʋɩ‑ sɩn ’sɔɔn.

¹⁴Nyʋ ‑ʋʋa nʋa aopʋ ‑cruun" "jrii ɛ, ao po ʋʋpʋ "diwan. Ao bae ʋʋa’ Kea, ao ’bo ʋʋpʋ ‑soo’ o poɛ.

¹⁵Nyʋ ‑nɩa ’e ’mʋa‑ ’ʋn ɛ, ʋʋ ke ao nʋ ’mʋa‑. Nyʋ ‑nɩa ’e ‑fɩn" ’a ’ʋn ɛ, ʋʋ ke ao ‑fɩn". ¹⁶Ao ’wɔɔn‑ wlu’ i ’bo aoa’ ’sʋ ’nynɩ. Ao ’bo aoa’ ‑cɛ" dɛwɔnɩʋn ’daa ’bo jrʋ’ "jru kpɔ’. Nyʋ ‑ʋʋa ‑piia" ʋʋa’ ‑cɛi" ɛ, ʋʋpʋ ‑ke ao ’je na‑. Ao ’bo aoa’ ‑cɛ" tɔ’ ’dinɩʋn ’daa‑ ’de aoa’ ‑cɛ" ’kpa "jri ’de.

¹⁷Ao ’bo dɛ saʋn nʋɛ, ’de ao ’bo dɛ saʋn ’a kpan ‑saa. Dɩ ‑nɩa ka ‑cɔɔn’ ka ’bo nyʋ ‑wee’ "juɔi ɛ, ɩmɩ ‑ɩa nʋa’ ao ’je i ‑pɔn. ¹⁸‑Bo ɛ ‑tu" aopʋ mɔ ɛ, dɛ ao ’bɛɛa kwa i ao nʋ ɛ, ‑wɛe pɛe ’a blua’ ’je ’o ao ke nyʋ ‑wee’ ’nynɩ nɩ‑. ¹⁹’Ma ‑tɩ’ kmaʋn, ao ’bo aoa’ ‑cɛ" kpan o ‑saa. ’Kaa ao "tai‑ Kea ’a ’cɛn "i ɛ ’je ɛɛ’ dbo nʋ, dɛ‑nʋɛ’ wlu ‑crɩɩa’ ɛ ’naa :

Kea ’na : Ɛ ’mɔ ‑ɔɔ ‑sa nyʋ kpan o. ’Mɔ ‑ɔɔ mu nyʋ ‑kei" ‑saa’.

²⁰’Kaa ka Kea ’a wlu "sia ’nynɩ ao nʋ kan’ :

‑Bo ’mɩɩɛ‑ ɛ sea ‑ma tʋnyɔ nʋ ɛ, ‑ɩn ‑nyɩ" ɔ dɛ ɔ ’je di. ‑Bo "ni ’natʋn a sea ɔ nʋ ɛ, ‑ɩn ‑nyɩ" ɔ "ni ɔ ’je ’na. ‑Bo ‑ɩn nʋ kan’ a, ‑mɛ ɛɛ mu ɔ nɛ pɛe o poa’ ‑wɛe ɔ ’je tɔ’ i naa‑.

²¹‑Ɩn ‑bo dɛsaʋn "i "taiɛ ɛ ’bo tʋ ’a "jru kpaa ’bo ‑ʋn "kpei, ’kaa ‑ma ’dɔe nʋa’ kpa tʋ ’a "jru ’bo dɛsaʋn nʋa’ "kpei.

Nyʋ ‑ʋʋa poa ’blʋa‑ ‑je o ɛ, nyʋ ’e ʋʋpʋ wɔn ’je

¹Nyɔ "o nyɔ ’je "jru ja jaa ‑o ’de nyʋ ‑ʋʋa poa ’blʋa‑ ‑je o ‑pee, dɛ‑nʋɛ’ nyɔ ‑jea ’blʋa‑ ‑je o po ‑wɛe ɛ sea ’e Kea ’ʋn ’wlʋ ‑mɔ se nɩ‑. Nyʋ ‑ʋʋa poa ’blʋa‑ ‑je o ɛ, Kea mɛ ‑te ’o ʋʋpʋ. ²Ɛmɛ ‑tɩ nyɔ ‑ɔ ‑na ‑ɔ se "jru ja jaai ’de nyʋ ‑ʋʋa poa ’blʋa‑ ‑je o ‑pee ɛ, ‑mɛ Kea ’a nyʋ ‑je oposʋn mɛ ɔɔ blaa wɔn i. ’De nyʋ ‑ʋʋa blaa ɛ wɔn i ɛ, ‑wi" ‑mʋ a ja ʋʋa’ ‑cɛ" ’kpa ’pee "jru. ³Nyʋ ‑ʋʋa poa ’blʋa‑ ‑je o ɛ, ʋʋ se dɛ ’dɔenʋʋn ’a faʋn ’ble nyʋ ‑ʋʋa nʋa dɛsaʋn, ʋʋpʋ ʋʋa po faʋn’. ‑Bo ‑ɩn se "i nɩ ‑ɩn ‑je nyʋ ‑ʋʋa poa ’blʋa‑ ‑je o plee ɛ, ‑mɛ ‑ɩn nʋ dɛ ’dɔe, ‑wɛe ʋʋ ’je ‑ʋn ‑tɩ’ o po, ⁴dɛ‑nʋɛ’ ʋʋ nɩɛ Kea ’a dboi" ‑o ’de ‑ma ’dɔe ’a ‑tɩ’ ’ʋn. ’Kaa ‑bo ‑ma sea dɛsaʋn nʋ ɛ, ‑mɛ faʋn nʋ ‑ʋn, dɛ‑nʋɛ’ ʋʋ ’bɛɛ‑ ʋʋa’ nyʋ kplɩn ’kwa i‑saa’ ’je ’mɛa’ "jru "kpei‑ po‑. Ʋʋ nɩɛ Kea ’a dboi" ‑wɛe ʋʋ ’je nyɔ ‑ɔ nʋa dɛsaʋn Kea ’a ’cɛn "kpei ja‑. ⁵Ɛmɛ ‑tɩ ‑ɩn ‑je "jru ja jaa ’de ʋʋ ‑pee. Ɛ se ’pee kpʋan’ ’a ’sʋ mɛ ‑ɩn ‑je ʋʋ plee nɩ‑, ’kaa ‑ɩn ‑je ʋʋ wɔn ‑wɛe ‑ma pɛe ’bo ‑ʋn "bli ‑ceɛ.

⁶Ɛmɛ ‑tɩ aoa ‑sa’ ‑dɛɩnpo’ ‑ke, dɛ‑nʋɛ’ nyʋ ‑ʋʋa poa ’blʋa‑ ‑je o see ɛ, ʋʋ nɩɛ Kea ’a dboʋn ‑ʋʋ kpʋn ’de ʋʋa’ dbo "jrii ‑kli. ⁷‑Ɩn ‑sa nyʋ ‑wee’ "klein ’a kpan. ‑Bo nyɔ ’ɔ ’wɛi nɩ ao "kpei ɛ, ao ‑sa ɔɔ’ ’wɛi. ‑Bo nyɔ ’ɔ ‑saadɛ nɩ ao "kpei ɛ, ao ja aoa’ ‑nɛ. Nyɔ ao ’jea wɔn ’je ɛ, ao ’je ‑mɔ wɔn. Nyɔ ‑ɔɔ ni’ ao ’jea ‑te ɛ, ao ‑te’ ‑mɔɔ’ ni’.

Ba ’a ‑tɩ’ kma‑tɩ

⁸Nyɔɔ’ kpan ’bo ao "jru nɩɛ, ‑bo ɛ se ao ’je ba ’a ‑tɩ’ kma due ’due nɩ ɛ. Nyɔ ‑kma ɔɔ’ ‑ponyiɔ ’ɔ ‑tɩ’ ɛ, ‑mɛ dɛ Kea ’a kɛ’ "sia ’nynɩ ɛ, ɛɛ’ "ti na’ ‑wee ‑nao. ⁹Tɔ’ ‑o, Kea ’a kɛ’ ’na :

‑Ɩn ‑bo nyʋ ’a ’nynɔ ’jeɛ, ‑ɩn ‑bo "ku ’dbaa, ‑ɩn ‑bo "jriiɛ, nyʋ ’a dɛ ’bo ‑ʋn pɛe "ipooa.

Ɩ ke kɛ’ jrɩ’ ‑sia ’o ke ɩ ‑wee’ pooɛ ‑gboo "i ’de kɛ’ due’ ‑nɛ ’ʋn, ɛmɛ ‑nɩ :

‑Ɩn ‑kma ‑ma ‑ponyiɔ ’ɔ ‑tɩ’ ka ‑ɩn ‑kma ‑ma ‑cɛ" ’kpa ’a ‑tɩ’ ɛ.

¹⁰Nyɔ ‑kma ɔɔ’ ‑ponyiɔ ’ɔ ‑tɩ’ ɛ, ɔɔ’ nʋ ɔ dɛsaʋn "jrii. Nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ mɛ ‑nɩ Kea ’a kɛ’ wɔn ’jea’. Nyɔ ‑kma ɔɔ’ ‑ponyiɔ ’ɔ ‑tɩ’ ɛ, ‑mɛ ɔ ‑kɔ’ ’e Kea ’a kɛ’ ‑wee’ ’mɛ. Kɛ ’ɛ bʋ ‑wee’ ‑nao.

Ao ‑te Sesi ’a deji ‑tɩ ’a kein"ke

¹¹Ao kma ba ’a ‑tɩ’ due ’due ’ma de ’di‑wi", dɛ‑nʋɛ’ nɔ" ‑a ‑nɩa ’e ’di ɛ, ao juo ɛɛ’ nɔ" tu ’mɛ. "Nyɩɔ’ sɔnwɩ ka ! ’Pʋʋa’ ‑a ‑jea ɛɛ’ "jri "kpae po nɔ" "kʋʋan‑ i ‑wɛ‑ kaan ka, ɛ je ’wɩ ‑ɛ ’di ‑a ‑jea Kea ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn "i‑saa nɔ" ‑sii. ¹²‑Too’ cɛn ’ʋn ’ɛ ’bode, ‑sɔn "kʋʋan‑ i. ‑Ta ‑a ‑nɩɩa ’de kwie ’di ɛ, dɩ ‑a nʋa ’de ɛ ‑a ‑bɔ ‑mɩ o la. Ka ‑a ‑jua ɔɔ’ wlu ‑mɔ kaan ’ja a, ‑mɛ ka ɛ "sia ’nynɩ ‑a nʋ kan’. ‑A ‑nyna ‑sisi’ ka nyɔ ɔ ‑fɔan’ tʋ ɛ. ¹³‑A ‑naa ’e ‑sɔn’ ’ʋn ka ‑cɔɔn’ ka. ‑A se kwie ’a kplɩn ’ble ’bode. ‑A ‑bo dɛ dia’ ke nmɔ ’naa’ "ni ’di ‑siiɛ, ‑a ‑bo kao’ ’bleɛ, ‑a ‑bɔ ‑cɛa’ ke ‑kwlɛn nʋ‑tɩ. ¹⁴’Kaa dɛ ao ’jea ’cɩan ɛmɛ ‑nɩ Tʋ"bo Sesi Klisɩ ’a kplɩn ’dɔe. Ao ’bo aoa’ ‑cɛi" "taiɛ ‑wɛe aoa’ nyiɔtɔ’ ’bo aopʋ ‑cɩɛ ’klee ‑te’ ɛ, ’de ɛɛ’ ‑kwlʋtɩ ’bo "blo ’wlʋɛ ’bode.

Nyʋ bo ba ’a ’pee ’jeeɛ

¹Nyɔ ‑ɔɔ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ sea i ku ɛ, ɔ ke ao ’bo ba o ‑too’ ɛ, ao juo ɔɔ’ kpʋn ka. ²"Ko nyɔ jrɔ’ ‑nɩ ’de aopʋ "klu ‑ɔ ‑na : ’Ɩn ‑te’ Kea ‑kwlɩ" ’mɛ, ’ɩn ’beeɛ’ ’ɩn ’je dɩ ‑wee’ di, ‑wɛe jrɔ’ ‑ɔɔ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ sea i ku ɛ, ‑mɔ ’na : ’Ɩn se ɛ ’bɛɛ‑ ’ɩn ’je dɩ ‑wee’ "klein di, ’ma muɛ sii" ’a ’sʋ dia’. ³Nyɔ ‑ɔɔ dia dɩ ‑wee’ "klein ‑nɔ, ɔ ’bo nyɔ ‑ɔɔ’ dia dɩ ‑wee’ "klein ‑flɩɩɛn, ’de ‑jɔ ‑ɔɔ’ dia dɩ ‑wee’ "klein ‑mɔ ’bo nyɔ ‑ɔɔ dia dɩ ‑wee’ "klein ’a ’pee kpʋʋɛn, dɛ‑nʋɛ’ Kea kpʋʋn ɔ sɩn ’sɔɔn ’mɛ ‑ke. ⁴‑Mɔ ‑ɔ ‑kpʋʋan nyɔ jrɔ’ ’ɔ dbonʋi ’pee ɛ, ‑ma ’nynɩ wɛ‑ ? ‑Bo ɔ nyna ‑sisi’ o, ’de ‑bo ɔ ‑ka i o, ɛ nɩ ɔɔ’ jei ’a ’sʋ ’a ‑tɩ’ ‑o. ’Kaa ɔɔ muɛ ‑sisi’ nynaa’, dɛ‑nʋɛ’ Tʋ"bo ’beeɛ’ ɔ ’je ɔɔ’ dɩ ikuu‑.

⁵"Ko nyɔ jrɔ’ ‑nɩ ’de aopʋ "klu ‑ɔ ‑na : ’Wɩ ‑jɩ nɩɛ dɛwɔn, ɩ je ‑jɩ ‑sii, ‑wɛe jrɔ’ ’na : ’Wɩ ‑wee’ ’beeɛ’, dɛ se ba ‑sii. Dɛ ao ’jea nʋ ɛ, ao ’je ɛ juo ‑o ’pepe ’bo aoa’ ‑cɛ" ‑kwlɩ" due ’due.

⁶Nyɔ ‑ɔɔ ‑sa’ ’wɩ jrɩ’ ’de ’wɩ "klu, ‑wɛe ‑ɔ ‑na ɩ kɔn ‑tɩ’ ɛ, ɔɔ nʋɛ’ ’de Tʋ"bo ’a ’nynɩ ’ʋn. ’De nyɔ ‑ɔɔ dia dɩ ‑wee’ "klein ɛ, ɔɔ nʋɛ’ ’de Tʋ"bo ’a ’nynɩ ’ʋn ‑wɛe ɔɔ po Kea ’sɛ‑. ’De nyɔ ‑ɔɔ’ dia dɩ ‑wee’ "klein ɔɔ nʋɛ’ ’de Tʋ"bo ’a ’nynɩ ’ʋn, ‑wɛe ɔɔ po Kea ’sɛ‑ ‑ke. ⁷Tɔ’ ‑o, ‑aa jrɔ’ se ɔɔ’ ‑cɛ" ’ɛ ’kmʋ nɩ, ‑aa jrɔ’ ’ɔ ’mɛ ɔɔ’ ‑cɛ" ’kpa ’a ’mɛa’. ⁸’Kaa ‑bo ‑a ‑nɩ ’kmʋ ɛ, ‑a ‑nɩɛ Tʋ"bo ’a ’kmʋ, ’de ‑bo ‑a ‑mɛ ɛ, ‑a ‑mɛ Tʋ"bo ’a ’mɛa’. Ɛmɛ ‑tɩ ‑bo ‑a ‑nɩ ’kmʋ o, ‑bo ‑a ‑mɛ o, ‑a ‑nɩɛ Tʋ"bo ’a dɛ ‑o. ⁹’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn mɔ Klisɩ ’mɛɛ, ‑wɛe ɔ sɔn "kunyɩɔ’ ’de ɔ ’je ’mɛʋn ke ’kmʋnɩʋn ’a Tʋ"bo nɩ‑. ¹⁰‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɔ ’ee, ’ma de’di, dɛɛ‑tɩ ‑ma kpʋʋn ‑ma ‑ponyiɔ ’pee ɛ‑ ? ’De dɛɛ‑tɩ ‑ma ‑flɛɛn ‑ma ‑ponyiɔ ɛ‑ ? Ka ‑a ‑wee "klein a mua ’bo Kea "juɔi mua’ ‑wɛe ɛ ’jea ‑aa ’pee ’je, ‑ɩn sɩ juoo‑ ? ¹¹Wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ɛ ’naa :

Tʋ"bo ’na ’ɩn nɩɛ ’kmʋ, nyʋ ‑wee’ "klein a muɛ ’kɔi‑ i "sia’ ’bo ’ʋn "juɔi, ‑wɛe ʋʋ ‑wee’ "klein ’je ’ʋn Kea ’daa‑ ’de ʋʋ ’je ’ma ’nynɩ "i ’bɛɛ‑ ’bo nyʋ ‑kwea.

¹²Ɛmɛ ‑tɩ ‑a ‑wee’ "klein a mu ‑aa nʋʋdɩ ’a "kuan pooa’ due ’due ’bo Kea "juɔi.

¹³‑A ‑bo ba ’a ’pee ’jeeɛ ’bode. ’Kaa dɛ ‑jɛ ‑bo ‑a nʋ ‑wɛe ɛ sea ‑aa ‑ponyiɔ ’de dɛsaʋn ’di poi ɛ, ɛmɛ ‑a ‑e tɔ’ "kpei‑ naa ka‑. ¹⁴’Ɩn ’je kan’ ’mɛ dɛ ’ma ’tmʋa Tʋ"bo Sesi a po ɛ ‑tɩ’ o ‑ke, dɛ "o dɛ jrɛ’ se ‑gban’ dɛ nɩ‑ ’de ɛɛ’ ‑cɛ" ’ʋn, ’kaa ‑bo nyɔ ‑gbʋn dɛ jrɛ’ ja ‑wɛe ɔ ’dɛɛ ‑gban’ dɛ ɛ, ‑mɛ ɛ nɩɛ ‑gban’ dɛ ‑o ’de ɔɔ’ ‑tɩ’ ’ʋn. ¹⁵‑Bo ‑ma diidɛ ‑ma dia ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ‑ma ‑ponyiɔ "kae‑ "jrii ɛ, ‑mɛ ɛ se nyɔ ’ɔ ‑tɩ’ kmaa’ mɛ ‑ɛ po ‑ʋn ‑je o nɩ‑. Nyɔ ‑ɔɔ ’mɛa’ Klisɩ ’mɛa, ‑ɩn ‑bo ɔ "maa ’de diidɛ ‑ma dia ’a ‑tɩ’ ’ʋn. ¹⁶Ao ‑tu" aoa’ ‑cɛ" ’ɛ ‑tɩ’ ‑wɛe dɛ aoa ’daa ’dɔe ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, nyʋ ’bo ɛ ‑flɩɩɛn, ¹⁷dɛ‑nʋɛ’ Kea ’a ’beɔdɛ se dɛdi ‑tɩ ke ’naadɩ ’a ‑tɩ’ nɩ‑, ’kaa ɛ ’tmʋɛ "isrɛ‑tɩ ke pɛe ’a blu‑tɩ ke, ɛ ke ’mʋa‑ Kea ’a ‑Suu a "nyɩa nyʋ ke. ¹⁸’De nyɔ "isrɛa’ o, pɛe ’a blua’ o, ’mʋa‑ nɩa ’e ’ʋn ‑wɛe ‑ɔɔ nʋʋa Klisɩ "juɔi ɛ, ‑mɛ ‑mɔ nmɔɔ ’e Kea "jri ’dei ‑wɛe nyʋ a po ɔ ‑tɩ’ o.

¹⁹‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ dɩ ‑ɩa bluua nyʋ ’a pɛe ɩmɩ ‑ɩa nʋa’ ‑a ‑je i‑pɔn ‑wɛe ‑a ‑je ba ’a dɩ i kuu‑. ²⁰’De diidɛ ’ɛ ‑tɩ’ ’ʋn ‑ɩn ’bo Kea ’a dbo dooa. Tɔ’ ‑o, dɩ ‑wee’ "klein nmɔ "jrii, ɩ nɩɛ di ka, ’kaa dɛ ‑bo ‑ɩn di ‑wɛe ‑ɛ ‑jea ‑ma ‑ponyiɔ ’de dɛsaʋn ’di po ɛ, ‑mɛ ’ɛ dia’ se ka ‑cɔɔn’ ka nɩ‑. ²¹‑Bo ‑ɩn se nmi di, ‑bo ‑ɩn se nmɔ ’na, ‑bo ‑ɩn ‑saa dɩ jrɩ’ kwa ‑sɔn ’de ‑ma ‑ponyiɔ ‑ɔ sea i ku ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɛ nmɔ "jrii. ²²Dɛ ‑ɩn ‑jea tɔ’ ’ʋn ’de ɩa’ dɩ tu ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ‑ɩn ‑teɛ’ i ’de ‑ʋn pɛe o, ɛ nɩ ’o ‑ɩn ‑ke ‑ma Kea ’nynɩ. ‑Bo ‑ma pɛe a sea ‑ʋn "bli ‑cɛ’ ’de dɩ ‑ɩa "dia ‑ma ‑jea ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ‑mɛ ‑mɔ ‑peeɛ "juɔi. ²³’Kaa nyɔ ‑ɔɔ plee a tɔ’ i ’de dɛ ‑ɔɔ dia ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ’pee kpʋn ‑mɔ ’mɛ, dɛ‑nʋɛ’ dɛ ɔ ’jea tɔ’ ’ʋn ɛ, ka ɛ "sia ’nynɩ ɔ se kan’ nʋ. ’De dɛ "o dɛ ‑bo ‑ɩn nʋ ‑wɛe ‑ma pɛe ‑cɛa’ ‑ʋn "bli ‑mɛ nɩɛ dɛsaʋn ‑o.

¹‑Apʋ ‑ɔɔ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ kua ’e ’de i ɛ, ‑a po nyʋ ‑ʋʋa Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ sea i ku sʋn o. ‑Bo ʋʋ se ’kpɩ ’ble ɛ, ‑a ‑bɛɛ’ pɛe "wɔin ’de ʋʋpʋ ’a ‑tɩ’ ’ʋn. ‑A ‑bo ‑aa ‑cɛ" ’ɛ ’tʋn nʋ‑tɩ nʋɛ. ²Dɩ ‑ɩ ‑jea ‑a ‑podɛi" ‑kwlɩ’ i nmɔɔ ɛ, ɩmɩ ‑a ‑je nʋ due ’due ’de ɔɔ’ ’dɔe ’a ‑tɩ’ ’ʋn ‑wɛe ɔɔ’ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ’je i ku‑, ³dɛ‑nʋɛ’ Klisɩ mɔ se ɔɔ’ ‑cɛ" ’ɛ ’tʋn nʋ‑tɩ nʋ, ’kaa ka wlu ‑crɩɩa’ ’de ɔɔ’ ‑tɩ’ ’ʋn ’da a, ’kamɔ ɔ nʋ. Ɛɛ’ wlu tu ’naa :

‑Crei"‑ ʋʋa ‑cree" ’a ‑ʋn ɛ, ’mɔ ɩ ’kpa ’o "jru.

⁴’De wlu "o wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ɩ ’crɩɩɛ’ ‑wɛe ɩ ’je ‑a dɛ tɔɔ‑, ‑wɛe ‑a ‑je tɔ’ tba‑ta ’ble, dɛ‑nʋɛ’ wlu ‑crɩɩa’ ‑nɩ ɩmɩ ‑a tɔɔ ‑aʋn pɛe "wɔin ’bɛɛa’ ‑ɩa ‑tu" ‑a ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i ‑wɛe ‑ɩa kuu ‑aa dɩ i.

⁵Kea ‑ɛ ‑nyɩa" nyʋ pɛe "wɔin ’bɛɛa’ ‑wɛe ‑ɛ ‑kuua nyʋ ’a dɩ i ɛ ’je aopʋ‑ dɛ due’ po ‑wɛe aoa’ tɔ’ ’je due’ nɩ‑ ka Sesi Klisɩ nɩɛ "i ɛ. ⁶‑Wɛe ao ‑wee’ "klein ’je o bee ao ’je wlu due’ po ao ’je Kea ‑ɛ ‑nɩa ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ "Bo ’a ’nynɩ "i ’bɛɛ‑. ⁷Ɛmɛ ‑tɩ ao ’je ba sɩn ’sɔɔn kpʋʋn due ’due, ka Klisɩ kpʋʋan aopʋ sɩn ’sɔɔn ɛ, ‑wɛe nyʋ ’je Kea ’a ’nynɩ "i ’bɛɛ‑.

⁸Aoa ’jee, dɛ Klisɩ ’kpa Suifʋ‑wi" ’a "juɔinʋʋi, ɛmɛ ‑toɛ ka Kea nɩa tɔ’ ɛɛ’ pooa wlu fai" ɛ, dɩ ɛ cɛɛan ‑a "bo ‑wi" ’nynɩ tɛin" ɛ, ɔ nynii ’o ’ɛ. ⁹’De nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ‑mʋ a poɛ Kea ’sɛ, dɛ‑nʋɛ’ ɛ ’jeɛ ʋʋa’ wɛe, ’kamɔ ɛ ’crɩɩɛ ɛ ’naa :

Ɛmɛ ‑tɩ ’ma muɛ ’nynɩ ‑saa’ ’de nyʋ sea’ Suifʋ nɩ "klu, ‑wɛe ’ɩn ’je ‑ma ’nynɩ "i ’bɛɛ‑ ’de blewlu ’di.

¹⁰Wlu ‑crɩɩa’ kɛ ’da ka ke’wlɛ ɛ ’naa :

Aopʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ɛ, ao ke Suifʋ‑wi" bee o ‑wɛe ao ’je ’mʋa‑ nʋ.

¹¹’De ɛ wlu ’e ’fɔ jrɛ’ o ke’wlɛ, ɛ ’naa :

Nyʋ "klein ‑sea’ Suifʋ nɩ ao ‑sa Tʋ"bo ’a ’nynɩ ao nʋʋɔ ’mʋʋa i, ao ’blʋa‑ ‑wee’ "klein.

¹²Esai foo" ’sʋ wlu’ ka ‑ke, ɔ ’naa :

Nyɔ due’ ‑a mu ’e isai ’a "ji ’di ’wlʋa’ ‑wɛe ɔ ’je ’blʋa‑ ‑wee’ ’a ’beɔ nɩ‑, ’de ʋʋ ‑wee’ "klein ’je ɔ tɔ’ "itba.

¹³Kea ‑ɛɛ ‑nyɩa" nyʋ tɔ’ tba ‑ta a, ɛmɛ ‑je aopʋ ’mʋa‑ ke pɛe ’a blua’ ’ʋn "jii‑ ’de ɛɛ’ ‑kwlɩ" ‑tea’ ’ʋn. ‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑wɛe Kea’ a ‑Suu ’a "ikmaa’ ’je ɛ nʋ ’de dɩ ao tba tɔ’ "i ao ’jɩ kpʋn ‑sisi’, ‑wɛe ka ao ’blea tɔi" tba‑ta a, aoa’ ’kmʋ ’je ɛɛ’ sʋn to‑.

Ka Pɔo nɩai" ɛ, ɔ ’bɛɛ‑ ɔ ’je kan’ ɔɔ’ ’sbɛ ’crɩ

¹⁴’Ma de’di ‑wi" ‑bo ɛ ‑tu" aopʋ mɔ ɛ, ’ɩn ’je kan’ ’mɛ ao nmɔ ’di wɔn, dɛ ao jua Kea ’a ‑kwlʋtɩ ɛ, ao ’bɛɛ‑ ao ’je ba fɛn’ ‑saa, ao ’je ba ’a dɩ i kuu due ’due. ¹⁵’Kaa ’ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’je aopʋ ‑tɩ’ ‑kwlʋ o poo‑, ɛmɛ ‑tɩ ’ɩn se aopʋ wlu jrɩ’ ’a ‑pee ’tmʋa’ plee‑. ’Saaʋn Kea nʋa ’ʋn "jrii, ɛmɛ ‑tɩ ’ma nʋ kan’. ¹⁶Kea ’da ’ʋn ’ɛ, ‑wɛe ’ɩn ’je Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’tmʋ ’de nyʋ sea‑ Suifʋ nɩ ‑pee. ‑Bo ’ma sea Kea ’a ‑pɔia" ‑tɩ ’tmʋ ɛ, ‑mɛ ka nyɔɔ nʋʋa Kea "juɔi ka ’sraa ‑sai nɩa, ’kamɔ ’ɩn nɩ‑. ’Ma nʋ kan’ ’mɛ ‑wɛe nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ʋʋ ’je ’e Kea ’o "biie‑ ka ’sraadɛ Kea ’a ‑Suu ‑teea kpɔi" ‑wɛe ‑ɛ ‑nmɔɔa ’e Kea "jri ’dei nɩa.

¹⁷Dɛ ’ɩn ke Sesi Klisɩ "sia "i ɛ, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ’ma ’sao ’ja ’de ’ma po ‑tuosʋn de ’bo Kea "juɔi, ¹⁸dɛ‑nʋɛ’ ‑bo Klisɩ se dbo nʋ ’de ’ma ’kmʋ ’ʋn ’de ɛ, ‑mɛ ’ɩn se ɛ ’bɛɛ‑ ‑wɛe ’ɩn ’je wɔn "jɛi kpa ‑wɛe ’ɩn ’je wlu‑. Ɔmɔ ‑cɛɛn ’e ’ma wlu ke ’ma nʋʋdɩ ’ʋn ‑wɛe ‑ɔ nʋɛ, ’de nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ʋʋa ’je ɔ wɔn. ’De ɛ se ‑mɛ ’ɛ ’sʋ nɩ‑. ¹⁹Ɔ cɛɛn ’e dɩ klae" klae" nʋa’ o, jrii’ o, Kea ’a ‑Suu ’a "ikmaa’ ’ʋn ’ɛ ‑ke. Ɛmɛ ‑tɩ ’ɩn tba Klisɩ ’a ‑pɔia" ‑tɩ ’tmʋa’ ’bo Selisalɛm ke ’blʋɩ ‑nɩɛ ’dewoi ’dii mamaʋ ’sʋ ’ɩn nyni ’e Iliriblʋa "kpei ‑wɛe ’ɩn ‑kɔɔ ɩa’ ‑pɔia" ‑tɩ tu ’blʋa‑ ja. ²⁰Dɛ ‑ɛ ‑nɩa ’ma pɛe o ‑wɛe ‑ɛɛ nʋa’ ’ɩn ‑pɔan i ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑ta nyʋ ‑sea’ Klisɩ ’a ’nynɩ "sii‑ due’ ɛ, ’bomɔ ’ɩn mu ‑wɛe ’ɩn ’tmʋ ɔɔ’ ‑pɔia" ‑tɩ. ‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑wɛe ’ɩn je ‑gbu" po ’bo nyɔ jrɔ’ ’ɔ ‑gbu" ‑gban "kpei. ²¹’Kaa ka wlu ‑crɩɩa’ ’de Esai ’a ’sbɛ ’di ’da a, ’kamɔ ’ɩn nʋ, ɛɛ’ wlu tu ’naa :

Nyʋ ‑ʋʋ ‑pee nyɔ jrɔ’ sea ɔɔ’ ‑tɩ’ ’tmʋʋ‑ due’ ɛ, ʋʋa muɛ ’jeea’. ’De nyʋ sea’ ɔɔ’ ‑tɩ’ ’wɔn due’ ɛ, ʋʋa mu ɩ ’mii ’wɔan’.

Pɔo nɩɛ "i ɔ ’je ’dʋʋa’ mu ’de Rɔmʋ

²²Dɛ ‑kaan ’ʋn ‑je de ‑wɛe ’ɩn se ’de aopʋ o ji ke ɛmɛ ‑nao. ²³’Kaa kaan ka la ’ja a, dɛ jrɛ’ se ’ʋn bʋ wɔ kpʋn ’ma nʋʋdbo ‑kwɛ’ ‑wɛ‑ ’de ’nɔ ’blʋa ’a ’fɔ ‑nɛ o. ’De ‑sɩn ‑tuu"‑tuu ’di kaan, ’ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’de aopʋ o ji. ‑Bo ’ma sea ’e Ɛsipanyɩ‑blʋa "kpei mu ɛ, ’ɩn ’je ’o aopʋ o cɛɛn ‑wɛe ao ke ’ma ‑a ‑e ’jee‑. ²⁴‑Bo ’ɩn cɛɛn ’bo aopʋ o, ‑a ‑je ba ’mʋa‑ i nʋʋ‑ ’de ’wɩ pla ’di. ’De ‑bo ’ma sea ’de Ɛsipanyɩ‑blʋa "kpei mu ɛ, ‑wɛe ao ’je ’ʋn sʋn o poa’ ’bɛɛ‑. ²⁵’De ‑sɩanwɩ ’di ɛ, ’ma muɛ ’e Selisalɛm ke ‑wɛe ’ɩn ’je Kea ‑gbu ‑nɩa ’o sʋn o po. ²⁶Klisɩ ’a ‑jei" naaʋn ‑nɩa ’e Masedoanɩ ‑blʋa ke Akaiblʋa "kpei ɛ, ʋʋ ‑sa ’wɛi, ʋʋ nɩɛ "i ʋʋ ’je nɩɩa" nyʋ ‑nɩa ’e Selisalɛm Kea ‑gbu ’di ‑jei" poo‑. ²⁷Ʋʋ ‑nɩɛi" ʋʋ ’je ɛɛ’ dɛ tu nʋ ’de pɛe ’dɔe ’ʋn, dɛ‑nʋɛ’ Suifʋ‑wi" ‑ʋʋ ‑jea Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’bo Selisalɛm ‑nʋɛ’ ‑wɛe nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ’je Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ‑ke, ɛmɛ ‑tɩ ka Suifʋ ’a kpan nɩa nyʋ sea Suifʋ nɩ "jru, ɛ nɩ kan’. ’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ‑bo nyʋ sea Suifʋ nɩ "duo ʋʋa’ dɩ ’dɔe ’ʋn ‑wɛe ʋʋ ’je Suifʋ‑wi" ‑paan’ "jrii nʋ ɛ, ɛ nmɔ "jrii. ²⁸Ɛɛ’ ‑paan’ tu, ‑sɔntɩ ’ma mu ɛ kpaa’ ‑wɛe ’ɩn ’je ɛ ʋʋpʋ "nyɩ ɛ, ‑mɛ ’ma muɛ ’de aopʋ o cɛɛan’ ‑wɛe ’ɩn ’je ’e Ɛsipanyɩ‑blʋa "kpei mu. ²⁹’Ɩn ’je kan’ ’mɛ ‑bo ’ma sea ’de aopʋ o ji ɛ, ɛ Klisɩ ’a "diwan ‑wee’ "klein mɛ ‑ke ’ma mu ’e jia’.

³⁰’Ma de’di ‑wi", dɛ ‑a ‑ke ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ "sia "i ‑wɛe Kea ’a ‑Suu po ‑aʋn ba ’a ‑tɩ’ kmaa’ pɛe o ɛ, ɛmɛ ‑tɩ ’ma kuu aopʋ ’a dɩ i ‑wɛe ao ke ’ma ‑a ‑je Kea ’a ‑tɩ’ ’a tʋ ‑fɔn’ ’de aoa’ ’ma Kea baea’ ’ʋn. ³¹Ao bae ’ma baea’ ‑wɛe nyʋ ‑sea’ Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’je ’de Suide Kea ’je ’ʋn seie ’de ʋʋpʋ ’kwa. Ao bae ‑ke ‑wɛe ‑paan’ ’ma kpa ’e Selisalɛm ɛ, Klisɩ ’a ‑jei" naaʋn ’je ɛ sɩn ’sɔɔn kpʋʋn‑. ³²Ao bae Kea ‑wɛe ‑bo ɛ nɩɛ "i ɛ, ’ɩn ’je ’de aopʋ o nyni ’de ’mʋa‑ ’ʋn, ’de ’ɩn ’je ’o fɔn‑ dɛ‑saan" ’de aopʋ "klu. ³³’Ɩn nɩɛ "i ‑wɛe Kea ‑ɛ ‑nyɩa" nyʋ pɛe ’a blua’ a, ɛ ’je ao ‑wee’ "klein o sie‑. ’Kamɔ ɛ nɩ‑ !

’Jewlu

¹’Ɩn ‑te’ aopʋ ‑aa de ’dinynɔkpao’ Fobe kwa. Kea ‑gbu ‑nɩa ’o Sankre ɛ, ʋ nɩɛ ɛɛ’ sʋn o poi ‑o. ²Ao kpʋʋn ʋ sɩn ’sɔɔn ’de ‑aa Tʋ"bo ’a ’nynɩ ’ʋn, ka nyɔ ɔ ’blea Kea ‑jei" naai ɛ. Ao po ʋ sʋn o, ‑wɛe dɛ jrɛ’ je ʋ ’kwa ‑pɔɔn, dɛ‑nʋɛ’ ʋ ‑teɛ ’mɔ ke nyʋ ‑tuu"‑tuu kwa wɔi ‑ke.

³Prisilɩ ke Akilasɩ ‑ke ’ma ‑a nʋa Sesi Klisɩ ’a dbo ɛ, ao nyniia ’ma ’jewlu ’de ʋʋpʋ ‑pee. ⁴Ʋʋa’ nyʋ tu ɛ, ʋʋ diɛ ’mɛa’ ’wɔin ’de ’ma ‑tɩ’ ’ʋn ‑wɛe ’ɩn je ’kmʋ nɩ‑. Ɛ se ’ma ’sʋ mɔ ‑ɔɔ po ʋʋpʋ ’sɛ‑ nɩ‑, Kea ‑gbi "klein ‑nɩa ’e nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ’a ’blʋa‑ "kpei ɛ, ɩa poɛ ʋʋpʋ ’sɛ‑ ‑ke. ⁵Klisɩ ’a nyʋ ‑jʋ ‑nɩa ’de ʋʋpʋ o ‑gbu" ‑sɔn ɛ, ’mɔ ‑je ʋʋpʋ ‑ke. ’Mɔ ‑je ’ma ‑tɩ’ kmai Epainɛtɩ, nyʋ ‑jea Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’de Asiblʋa "kpei "i‑saa’ nɔ" ɛ, ɔmɔ ‑nɩ ’e ʋʋpʋ ’a nya. ⁶Ao nyniia ’ma ’jewlu ’de Madi ‑pee. Ʋa’ Madi tu ɛ, nyɩa ‑su’ ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn.

⁷’Mɔ ‑je ’ma ’wlʋaʋn Dronikisɩ ke Siniasɩ ke, ʋʋ ke ’ma ‑a muɛ ‑kaso ’di ‑tadue. Sesi ’a dboʋn a poɛ ʋʋpʋ ‑tɩ’ o ‑gblein’. ’De ‑ta ’mɔ sea Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’jee‑ ke ɛ, ‑mɛ ʋʋpʋ mɔ ’je ɔɔ’ ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’ɛ sese. ⁸Ao nyniia ’ma ’jewlu ’de Ampliasɩ ‑pee, dɛ ɔ ke Tʋ"bo "sia "i ɛ, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ’ɩn kma ɔɔ’ ‑tɩ’. ⁹Iribɛn ɔ ke ‑a nʋa Klisɩ ’a dbo ɛ, ’mɔ ‑je ɔ, ɔ ke ’ma ‑tɩ’ kmai Takisɩ ke‑. ¹⁰Ao nyniia ’ma ’jewlu ’de Apellɛsɩ ‑pee. Ɔɔ’ "ju tu ɛ, ɔ ‑teɛ Klisɩ ‑kwlɩ", ɛmɛ ‑tɩ ʋʋ ‑tɩn’ ɔ i ‑tɩn ‑tɩn ‑wɛe ɔ se wlu ‑kwlin ‑saa. Nyʋ "klein ‑nɩa ’de Aristobuilɩ o ‑gbu" ‑sɔn ɛ, ’mɔ ‑je ʋʋpʋ. ¹¹Ao nyniia ’ma ’jewlu ’de ’ma ’wlʋai Erodiɔn ‑pee. Nyʋ ‑jea Tʋ"bo ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’de Nasisɩ o ‑gbu" ‑sɔn ɛ, ’mɔ ‑je ʋʋpʋ. ¹²Ao nyniia ’ma ’jewlu ’de Trifɛnɩ ke Trifosɩ ‑ʋʋa nʋa Tʋ"bo ’a dbo ‑pee. ’Mɔ ‑je Pɛsidɩ ’ɩn kma ʋa’ ‑tɩ’, ʋ ’jeɛ ’kle ‑tuu"‑tuu ’de Tʋ"bo ’a ‑tɩ’ ’ʋn. ¹³Ruifisɩ Tʋ"bo ‑teea kpɔi" ɛ, ao nyniia ’ma ’jewlu ’de ɔ ke ɔ de ‑pee. Ɔ de ‑nʋ, ka ’ɩn de nɩa, ’kamɔ ʋ nɩ ‑ke. ¹⁴’Mɔ ‑je Asɛnkritɩ ke Flekɔn ke, ’mɔ ‑je Ermɛsɩ ke Patrobasɩ ke, ’mɔ ‑je Ermasɩ ke ‑aa de’di ‑wi" ‑ʋʋ ‑ke ʋʋ ‑tea i ke‑. ¹⁵Ao nyniia ’ma ’jewlu ’de Filolɔkɩ ke Suili ‑pee, ’mɔ ‑je Nere ke ɔɔ’ de’dinynɔkpao’ ke‑, ’mɔ ‑je Olɛmpasɩ ke Klisɩ ’a nyʋ "klein ‑ʋʋ ‑ke ʋʋ ‑tea i ke‑.

¹⁶Ao nyniia ’ma ’jewlu ’de ba o due ’due, ao ‑gblee ba ‑kwlɩ" ka de ’dinynuu a nʋa. Nyʋ "klein ‑jea Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ɛ, ʋʋ ’na ʋʋpʋ ‑je aopʋ‑.

Nyʋfɛn’ ‑saawlu ‑bɔɔa’ de ɛ

¹⁷’Ma de’di ‑wi", ’ma ‑tuɛ" aopʋ ’snɩ ɛ, nyʋ ‑ʋʋa ‑seea’ nyʋ i ‑wɛe ‑ʋʋa poa ‑cɛa’ ’bo nyʋ ’nynɩ ɛ, ao ‑tu" aoa’ ‑cɛ" ’ɛ ‑tɩ’ ’de ʋʋpʋ ’a ‑tɩ’ ’ʋn. Dɩ ʋʋa’ nyʋ tu a nʋa ‑wɛe ʋʋa tɔɔa nyʋ ɩ ke dɩ ao ’cɩan se due’ nɩ‑. Ao tɛɛn ʋʋpʋ kɩɩn, ¹⁸dɛ‑nʋɛ’ ʋʋa’ nyʋ tu se ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ a dbonʋʋn nɩ‑. ’Kaa ʋʋa’ ‑cɛ" ’kpa ’a ’tʋn nʋ‑tɩ mɩ ʋʋa nʋ. Ʋʋa nʋɛ mɩɩɔ ’dɩdɩ ‑wɛe ʋʋa ’tmʋ wlu ‑ɩ ‑jea ’e nyʋ doin" nmɔɔ ɛ, ’kamɔ ʋʋa nʋ ‑wɛe ʋʋa poo nyʋ ‑ʋʋa dɛ tɔ’ ’ʋn ’jea’ ‑tea ’o ‑cɩɛkɔun "kpei ’srɛ i. ¹⁹Aopʋ mɔ ɛ, nyʋ ‑wee’ "klein juo aoa’ Sesi wɔn’je ‑tɩ ’mɛ. Ɛmɛ ‑tɩ ’ma nʋ ’mʋa‑ ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn. ’Ɩn nɩɛ "i ao ’je dɩ ’dɔe nʋ ka juo ‑wɛe dɛsaʋn nʋ tɔ’ ’bo aopʋ ’ʋn nɩɛ. ²⁰Kea ‑ɛ ‑nyɩa" nyʋ pɛe ’a blua’ a, nɔ" ‑sia ’o ‑wɛe ɛ ’jea ‑siɔn’ ’ɔ "jru iwaa ’de ao bʋ ‑sɔn ɛ se "i tɛn‑. ’Ɩn nɩɛ "i ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisi ’je aopʋ‑ ’saaʋn "jrii nʋ.

²¹Timote ‑ɔ ‑ke ’ma na ‑wɛe ‑aa nʋa dbo due’ ɔ ’na ɔmɔ ‑je aopʋ. Lisisɩ ke Sasɔn ke Sosipatɛɛ ‑ʋʋ ‑nɩa ’ma ’wlʋaʋn ɛ, ʋʋ ’na ʋʋpʋ ‑je aopʋ.

²²’Mɔ Tɛtiisɩ, ’mɔ ‑je aopʋ. ’Sbɛ Pɔo poa aopʋ ‑jei" ‑ta, ’mɔ ‑crɩ ɛ.

²³Kaisɩ, ‑ɔ ‑blea ’mɔ ke Kea ‑gbu ’dʋɩ‑ ’ʋn ɛ, ɔ ’na ɔmɔ ‑je aopʋ. Erastɩ ‑ɔ ‑nɩa ’wɛi i ‑tei ‑ta ‑kwlɔ ɛ, ɔ ’na ɔmɔ ‑je aopʋ. Ɔ ke ‑aa de’di Katuisɩ ke‑.

²⁴[‑Aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ po ao ‑wee’ "klein "diwan. ’Kamɔ ɛ nɩ‑ ! ]

Kea ’a ’nynɩ "i ’bɛɛ‑wlu

^25-26‑A ‑bɛɛ’ Kea ’a ’nynɩ "i ! Ɛmɛ ‑bɛɛ’ ‑ɛ ‑je ɛ nʋ ‑wɛe aoa’ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ’je i ku ‑sisi’. ‑Pɔia" ‑tɩ ’ma ’tmʋa, ’kamɔ ɛ ’da. Ɛɛ’ ‑pɔia" ‑tɩ tu ’tmʋɛ Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’de nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ‑pee. Ɩ pa ’kwla tɛin" ’de‑, ’kaa ɩ po "jri "kpae’ ‑wɛ‑ la ’de ’sbɩ Kea ’a wlu ’kwajaaʋn ’crɩa ’di. ’Kamɔ Kea sea’ ’mɛ ‑ta ’ble nɩɛ "i. Ɛmɛ ‑tmʋʋɛ’ ’de nyʋ ‑wee’ "klein ‑pee ‑sɩan ‑wɛe ʋʋ ’je Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’je ’de ʋʋ ’je ɔ wɔn ’je.

²⁷Kea ’a ’sʋ ‑nɩ tɔ’di, ‑a ‑bɛɛ’ ɛɛ’ ’nynɩ "i ’de Sesi Klisɩ ’ʋn ’de ‑sʋn "o ‑sʋn ’di ! ’Kamɔ ɛ ’je nɩ‑ !