Filipʋ

’Sbɛ Pɔo pooa Kea ‑gbu ‑nɩa ’e

Filipʋ

‑jei" ɛ

’Jewlu‑

¹’Mɔ Pɔo ke Timote ‑nɩa Sesi Klisɩ ’a dbonʋʋn ɛ, ‑apʋ ‑ɔɔ ja ao Filipʋ‑kɔʋn ‑ɔ ‑jea Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’sbɛ‑. ’Sbɛ ‑nɛ, ‑aa jɛ Kea ‑gbu ‑jeopoʋn ke Kea ‑gbu sʋn opoʋn ’mɛ ‑ke.

²‑A "Bo Kea ke ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ po aopʋ "diwan ‑wɛe ɛ ’je aopʋ pɛe ’a blua’ "nyɩ.

Pɔo baeɛ Filipʋ‑kɔʋn ’a Kea

³Ka aoa’ ‑tɩ’ a ’kpa ’bo ’ʋn ‑kwlɩ" ɛ, ’kamɔ ’ma po ’ma Kea ’sɛ‑. ⁴‑Bo ’ma sea ao ‑wee’ "klein ’a Kea bae ’de ’wɩ "o ’wɩ ’di ɛ, ’ma baeɛ’ ’de ’mʋa‑ ’ʋn. ⁵Dɛ ‑wlʋa ’de ’wɩ ao ’jea Kea ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ‑wɛe ‑ɛ nynia ‑sɩanwɩ ’di ɛ, aoa poɛ ’ʋn sʋn o, ‑wɛe Kea ’a ‑tɩ’ a ‑kɔ’ ’blʋa‑ ja, ɛmɛ ‑tɩ ’ma po Kea ’sɛ‑. ⁶’Ɩn ’je kan’ ’mɛ Kea ‑ɛ ‑teea dbo ’dɔe ‑nɩa ’mʋa‑ ’de ao pɛe o ɛ, ɛɛ mu ɛ nya kpaa’ see, ‑wɛe ɛ ’je ɛ "i ‑kɔ’ ‑sɔntɩ Sesi Klisɩ ’a ’jrʋ a mua ’de nyʋ "jru nɩa’.

⁷‑Bo ’ma sea tɔ’ ‑nɛ inaa’ ’de ao ‑wee’ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɛ se dɛ foo" ’ma nʋ nɩ‑, dɛ‑nʋɛ’ aoa’ ‑tɩ’ nɩɛ ’de ’ʋn pɛe o ‑cɛɛn’‑. ’Nɔ ‑kaso ’di ’ɩn nɩa ’de Sesi ’a ‑tɩ’ ’tmʋ ‑tɩ ’ʋn ɛ, ’ma ’tmʋ ɛɛ’ "kpei ‑tɩ ’mɛ ’ɩn ’na ɛmɛ ‑nɩ tɔ’ ‑tɩ ’bo ’pee ’jeʋn "juɔi. ’Saaʋn Kea nʋa ’ʋn "jrii ɛ, aoa’ due’ koʋn ‑gbai’ ka se ɛ ’ʋn ‑pɔɔn. ⁸Ka Sesi Klisɩ kma ‑aa ‑tɩ’ ɛ, ’kamɔ ’ɩn kma aoa’ ‑tɩ’ ’de ’ma pɛe ‑wee’ "klein ’ʋn. Kea ’je kan’ ’mɛ.

⁹‑Bo ’ma sea Kea bae ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, dɛ ’ma ‑teea’ i, ɛmɛ ‑nɩ : Aoa’ ba ’a ‑tɩ’ kmaa’ ’je "kpei ’kpa sɔɔn‑ sɔɔn‑, ‑wɛe ɛ ’je ’pepe nɩ‑. Ɛmɛ ‑ɛɛ muɛ nʋa’ ‑wɛe ao ’je dɩ "ijuo ’de ao ’je dɩ ’mii ’wɔn ka ‑cɔɔn’ ka. ¹⁰Dɛ ao ’jea nʋ ‑bo ao juo ‑mɛ la ’ja a, ‑mɛ ao ’beeɛ’ ‑wɛe ao ’je ’dɔe ke saʋn "kpei ‑seea’ ka juo, ‑wɛe ao je nyɔ ’de dɛsaʋn ’di po. ’De ‑sɔntɩ Sesi Klisɩ a mua de jia’ a, ‑wɛe ɔ je aopʋ "bli ‑cɛ’ ’de dɛ‑saan" ka ’a ‑tɩ’ ’ʋn. ¹¹‑Mɛ kplɩn ’dɔe nʋa’ ‑ɛ ‑wlʋa ’de Sesi Klisɩ ’a ’sʋ ’ʋn ɛ, ɛɛ muɛ ’de aoa’ ’kmʋ ’ʋn nɩa’, ‑wɛe nyʋ "klein ‑a mua ɩa’ kplɩn tu ’jea’, ʋʋ ’je Kea ’a ’nynɩ "i ’bɛɛ‑ ’de ɩa’ ‑tɩ’ ’ʋn.

’Kmʋnɩa’ ‑cɛɛn’ nɩɛ ’de Sesi ’ʋn

¹²’Ma de’di ‑wi", dɩ ‑ɩ ‑nʋʋa ’ʋn "jrii ’nɔ, ’ɩn nɩɛ "i ao ’jɩ juo‑, ɩa’ dɩ tu se ɛ nʋ Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ se inyna‑. Ɩ nʋɛ’ ‑wɛe nyʋ ‑tuu"‑tuu ’wɔɔn‑ Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’. ¹³’Ma ’cɛ ao ‑gbʋn ’nɔ, ka ’ma nʋa Klisɩ ’a dbo ‑wɛe ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn nyʋ poa ’ʋn ‑kaso ’di ɛ, ’blʋajei ’a ‑gbu" ‑sɔn nyʋ ke ‑kwlɔ ‑wee’ juɩ’. ¹⁴’De nyʋ ‑ʋʋ ‑ke ’ma ‑a ‑jia’ de’di ’de Tʋ"bo ’ʋn ɛ, ’ma ‑kaso’dimua’ se ʋʋpʋ ’a deejrʋ’ ’a dɩ cɛn’, ’kaa ɛ "nyɩɛ ʋʋpʋ ’kpɩ ‑wɛe ʋʋa ’tmʋ Kea ’a ‑tɩ’, ʋʋa mu nya. ‑Bo ʋʋa sea ɛɛ’ ‑tɩ’ ’tmʋ ɛ, faʋn ’a nʋ ʋʋpʋ.

¹⁵Tɔ’ ‑o, nyʋ deejrʋ’ ‑nɩ ’de ʋʋpʋ "klu ‑wɛe ‑bo ‑ʋʋa sea Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’tmʋ ɛ, ’de ‑ʋʋa nʋ ’mɔ "cɛi o ‑wɛe ‑ʋʋa ‑pɔɔn ’ʋn ‑cɛa’ "jri i. ’Kaa jrʋ’ ‑mʋ a ’tmʋɛ Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’de pɛe ’dɔe ’ʋn. ¹⁶Ka Kea ‑tea’ ’ʋn ɛɛ’ ‑tɩ ’a tʋ ‑fɔan’ kwa, ‑wi" ‑mʋ juɛ’, ɛmɛ ‑tɩ ʋʋa ’tmʋ Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’de ’ma ‑tɩ’ kmaa’ ’ʋn. ¹⁷’De nyʋ ‑ʋʋa nʋa ’ʋn "cɛi o, ‑wi" ‑mʋ ɛ, ʋʋa ’tmʋ Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’mɛ, ’kaa ʋʋa’ tɔ’ se "isrɛ, dɛ‑nʋɛ’ ʋʋ nɩɛ "i ʋʋ ’je ’ma ’kle "kpei ‑tu" ’nɔ ‑kaso ’di.

¹⁸‑Bo nyʋ jrʋ’ a sea Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’tmʋ ’de tɔ’ ’dɔe ’ʋn o, ‑bo jrʋ’ a sea ɩ ’tmʋ ’de tɔ’ saʋn ’ʋn o, ɛ se ‑tɩ’ kɔn‑, ’ma nʋɛ ’mʋa‑ ka "o ka, dɛ‑nʋɛ’ Klisɩ ’a ‑tɩ’ a ’tmʋʋɛ’, ɛmɛ ‑tɩ ’ma mu ’mʋa‑ nʋa’ ke’wlɛ ’ɩn ’je nya mu. ¹⁹’Ɩn ’je kan’ ’mɛ, Sesi Klisɩ ’a ‑Suu ’a ’ma sʋn o poa’ ke aoa’ baewlu a muɛ nʋa’ ‑wɛe dɩ "klein ‑nɩa ’mʋa‑ ɩ ’je ’ma ’pʋʋa’ "jru "kpei‑ po. ²⁰Tɔ’ ‑o, dɛ ’ma fua ‑wɛe ’ma ‑pɔan ‑ɛ ‑jea ’o nyni, ɛmɛ ka : dɛ jrɛ’ se ’ma ‑tɩn’ ’ble, ’de ‑bo ɛ nɩ ’de ‑sɩanwɩ ke ’wɩ ‑a mua nynia’ ’di o, ‑bo ’ɩn ’mɛ o, ‑bo ’ɩn nɩ ’kmʋ o, faʋn se ’ʋn nʋ, ’ma muɛ Klisɩ ’a ’nynɩ "i ’bɛɛa’ ka "o ka.

²¹’Mɔ aoa ’jea i ‑ta, ‑bo ’ɩn nɩ ’kmʋ ɛ, ‑mɛ Klisɩ ’a ’kmʋ ’ɩn nɩ‑, ‑bo ’ɩn ’mɛ ɛ, ’ma muɛ ’de ɔ ‑pʋn" ‑mɛ "paa’. ²²’Kaa ‑bo ’ɩn nɩ ’kmʋ ‑wɛe ’ma sea ɔɔ’ dbo nʋ ɛ, ɛɛ muɛ naa’, ’de ‑bo ’ɩn ’wlʋ ’kmʋ ɛ, ‑mɛ ’ma muɛ ’bo ɔ ‑pʋn" ‑wɛe ɔ ke ’ma ‑a ‑je i ‑te. Dɩ ’a kpɛ ’sɔɔn ‑nɩa ’mʋa‑, ‑jɛ ’ɩn ’jea ’o ‑sa ‑gblein’, ’ɩn se ɛ ’je. ²³’Bo dɩ ’a kpɛ ’sɔɔn ‑ɩa ‑cria’ ’ʋn ‑nɩ "klu ɛ, dɛ ‑jɛ ’ma ‑pɔan ‑gblein’ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ : ’ɩn ’je ’nɔ ’kmʋ ‑nɛ "kpei ’wlʋ ‑wɛe ’ɩn ke Klisɩ ’je ‑tadue nɩ‑, ‑mɛ nmɔ "jrii, ɛ je ’nɔ ’kmʋ ‑nɛ "kpei nɩa’ ‑sii. ²⁴’Kaa ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn ‑bo ’ɩn nɩ ’nɔ ’kmʋ ‑nɛ "kpei ke ɛ, ɛ kɔn ‑tɩ’. ²⁵Ɛmɛ ‑tɩ ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ka ’ma mua ’kmʋnɩa’ ke, ’ɩn juɛ’. Ao ke ’ma ‑a muɛ i ‑tea’ ‑wɛe ’ɩn ’je ao sʋn o po, ’de aoa’ Kea ’a ‑jei" naa’ ’je nya mu ’de ’mʋa‑ ’ʋn. ²⁶‑Bo ao ke ’ma ‑a ‑te i ke’wlɛ ɛ, aoa’ ’sao a muɛ ’jaa’ ’de ao ’je Sesi Klisɩ ’a ’nynɩ "i ’bɛɛ‑ ’de ’ma ‑tɩ’ ’ʋn.

’Kle ’jea’ ’de Sesi ’a ‑tɩ’ ’ʋn

²⁷’Kaa dɛ ‑jɛ ‑kɔan ‑tɩ’ ‑wɛe ‑bo ’ɩn ji ’de ’ɩn ’jea jɛɛ‑, ’de ‑bo ’ɩn tɛɛn o ‑wɛe ’ɩn ’jea ’wɔn ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ka Klisɩ ’a wlu "sia ’nynɩ ɛ, ao na kan’. Ɛmɛ ‑ɛɛ muɛ nʋa’ ‑wɛe aoa’ pɛe se iplei, ’de aoa’ tɔ’ ’je due’ nɩ‑, ‑wɛe ao ’je Klisɩ ’a ‑tɩ’ ao ’jea tɔ’ ’ʋn ’a tʋ ‑fɔn’. ²⁸Ao ’bo aoa’ ‑cɛi" "taiɛ aoa’ tʋnyʋ ’bo ao faʋn ’ʋn pooɛ. ‑Bo aoa’ dɩ se crɛ ’bo aoa’ tʋnyʋ "juɔi ɛ, ɛmɛ ‑ɛɛ muɛ toa’ ‑wɛe ka ʋʋ "maa’ ’de aopʋ mɔ ’pʋa ‑wɛe ʋʋ ’je ɛ juo‑. ²⁹Kea mɛ ‑nʋ ao ’saa ’ʋn "jrii ‑wɛe ao ’je Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn. ’De ɛ se ɔɔ’ ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’jea’ ‑mɛ ’ɛ ’sʋ nɩ‑, ’kaa aoa muɛ ’kle ’jea’ ‑ke ’de ɔɔ’ ‑tɩ’ ’ʋn. ³⁰Tʋ ’ma ‑fɔan’ tɛin" ‑wɛe ao ’jea ’ʋn ɛ, ’ɩn nɩ ɛɛ’ ‑fɔan’ ’mɛ kaan ke. Aopʋ mɔ ‑ke ɛ, tʋ due’ ‑nɛ, ɛmɛ ao ‑fɔn’ ’de Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’ʋn.

Sesi ’a ‑cɛ" ja jaa’ ke ɔɔ’ dɛwɔn nɩa’ ke

¹Aopʋ ‑ɔ ‑jea Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ɛ, ɔɔ kuuɛ aopʋ ’a dɩ i, ɔɔ’ nyiɔ ’ɔ ‑tɩ’ kmaa’ a "nyɩɛ aopʋ ’kpɩ, ‑wɛe ao nɩ dɛ due’ ’de ɔɔ’ ‑Suu ’ʋn, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe aoa ’je ba ’a wɛe ’de ɔ ’ʋn ‑aee’, ɛ se kan’ nɩɩ‑ ? ²‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ ao kpa aoa’ dbɛɛa’ ke ba ’a ‑tɩ’ kmaa’ nya, ao ’ble tɔ’ due’, ao "sii‑ "i, ‑wɛe ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ’ma ’mʋa‑ ’je "kpei ’kpa ke’wlɛ. ³Dɩ "klein aoa mua nʋa’ a, ao ’bo ba "cɛi o nʋʋɛ, ’kaa ao jaa aoa’ ‑cɛ" ja ’de ba ‑pee, ao ’bo ba ’blʋɔ blaa, ao ‑te’ ba ’a ni’. ‑Bo jrɔ’ ɔ sea ɔ ‑podɛi" ja ‑gbʋn ɛ, ɔ ’na ɔ nɩɛ dɛwɔn ɔ je ’ʋn ‑sii. ⁴Nyɔ ’bo ’de aopʋ "klu nɩɛ ‑wɛe ɔ ’bo ɔɔ’ ’sʋ ’a ’dɔe i‑pɔɛn, ’kaa ao ‑pɔn’ ba ’a ’dɔe i ‑ke. ⁵Kplɩn "o kplɩn ‑ɩ ‑jea ’de aopʋ ’ʋn nɩ ‑wɛe ao ’jea nʋ ’de ba ‑pee ɛ, ’bo Sesi Klisɩ ‑pʋn" mɔ ɩ ’je ’wlʋ.

⁶Ɔmɔ nɩɛ Kea ‑o, ɔ ke Kea nɩɛ due’ ‑mɔ, ’kaa ɔ se ɛɛ’ dɛ tu i "klii‑. ⁷Ɔ ‑sɛɛ kwa ‑sɔn ‑wɛe ɔ nʋ ɔɔ’ ‑cɛ" kʋɔn ’ʋn ’de ɔ ‑snɛɛ nyiɔ ’ʋn ‑wɛe ka nyiɔ nɩa, ɔ nɩ kan’. ⁸Ɔ ’wɔɔn‑ ɔɔ’ ‑cɛi" ’piie ‑tɩ ’mɛ, ‑wɛe ɔɔ’ Kea wɔn ’jea’ po ɔɔ’ ’mɛa’ "jru "kpei‑. ’Mɛa’ ‑jɛ ‑ɛɛ ’mɛa’ tu ’blea ‑tɩn’ ɛ, ɛmɛ ɔ ’mɛ ’ʋn ’bo tu ‑kwlɩ". ⁹’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, Kea kpɔɔ’ ’nynɩ "jɛi ’bo nyʋ ‑wee’ "jru kpɔ’, ‑wɛe ɛ ‑tuu" ɔ ’nynɩ ‑ɩ ‑nɩa ’bo ’nynɩ ‑wee’ "jru kpɔ’ ɔ. ¹⁰‑Wɛe ’de Sesi ’a ’nynɩ ’ʋn ɛ, nyʋ ‑nɩa ’de jaʋn ’di o, nyʋ ‑nɩa ’nɔ ’blʋa‑ "kpei o, nyʋ ‑nɩa ’de ‑klu’ o, ʋʋ ‑wee’ ’je ’kɔi‑ i "sii‑ ’bo ɔ "juɔi. ¹¹‑Wɛe ka Sesi Klisɩ nɩa nyʋ ’Blei ɛ, ɛ ’je ’de nyʋ ‑wee’ "klein ’wɔn ji, ’de ʋʋ ’je Kea ‑nɩa "Bo ’a ’nynɩ "i ’bɛɛ‑.

Ka ‑sɔn’ nɩa ’kamɔ ao nɩ ’de ’blʋa‑ "kpei

¹²’Ma ‑tɩ’ kmaʋn, ‑bo Sesi Klisɩ ‑mɔ ’ɔ Kea wɔn ’jesʋn nɩ kan’ a, ‑mɛ ka Kea ’a faʋn nɩa ’de aopʋ ’ʋn ‑wɛe aoa ’je ɛ wɔn ɛ, ‑bo ’ɩn se ’de aopʋ "klu nɩ o, ‑bo ’ɩn nɩ ’o o, ao kpɛ nya. Ao nʋ aoa’ ’pʋdbo, ao ’je nya mu ‑crɔɔn’, ¹³dɛ‑nʋɛ’ Kea mɛ ‑ɛɛ po nyʋ dɛ ‑cɛɛn’ pɛe o, ’de ‑ɛɛ ‑nyɩ" nyʋ ɛɛ’ nʋa ’a ’kpɩ ‑wɛe ka ɛmɛ nɩa "i ɛ, ’de nyʋ a nʋ kan’. ¹⁴‑Bo aoa sea dɛ "o dɛ nʋ ɛ, ao ’bo ’mii wluuɛ, ao ’bo pɛe ipleeɛ, ¹⁵‑wɛe ao ’je ’pepe nɩ‑. Ka Kea ’a "nynuu‑ ‑sea’ ‑kɔ ‑pʋn" nɩ nɩa, ‑wɛe ao ’je fan ’de nyʋ ‑nɩa ’e ‑sɩanwɩ ’di "klu ’nɔ ’blʋa‑ "kpei. Ka ‑tau a wan ’de kwie ’di, ’kamɔ ao ’je wan ’de ’diwɔnyniʋn ‑ʋʋa’ pleea dɛsaʋn nʋa’ i "klu. ¹⁶‑Bo ɛ nɩ kan’ a, ‑mɛ wlu ao ’wɔan ao kpʋn ɛ i ‑sisi’, ‑wɛe ao ’je ɛ ’tmʋ ’de ʋʋ ‑pee. ‑Wɛe ‑sɔntɩ Klisɩ a mua de jia’ a, ’de ’ma ’sao ’je ’ja, ‑mɛ ’ɩn se dbo foo" nʋ ’de ’ɩn se sea "jɛi‑.

¹⁷Aoa’ Sesi ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’jea’ ‑kɔ’ ’sraadɛ ’ma kpa ’bo Kea "juɔi. ’De ‑bo ʋʋ ’bɛɛ‑ ʋʋ ’je ’ʋn ’dba mɔ ’de ɛ, ‑mɛ ’ma nymɔ ɔ muɛ aoa’ ’sraadɛ "kpei ’kpaa’. ’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ’ma nʋɛ ’mʋa‑, ao ke ’ma ‑a ‑wee’ nʋ ɛɛ’ ’mʋa‑. ¹⁸Aopʋ mɔ ‑ke ɛ, ao nʋ ’mʋa‑, ao ke ’ma ‑a bee o, ‑wɛe ‑a ’di ’je wɔn nmɔ ‑tadue.

Pɔo dboɛ Timote ke Epafroditɩ ke

¹⁹‑Bo Tʋ"bo Sesi nɩɛ "i ɛ, ’ma ‑pɔn ’ɩn ’je Timote ’de aopʋ o dbo ‑ta ’wɩ ’sɔɔn, ‑wɛe "kuan ɔɔ mua ’de aopʋ o ‑saa’ ’de ɛ ’je ’ma dɩ ikuu‑, ²⁰dɛ‑nʋɛ’ dbo ’ma nʋa, ɔɔ’ ’sʋ mɔ ‑ke ’ma ‑tu" ɛɛ’ ‑sɔɔn, ɔmɔ ‑ke ’ma ’wla aoa’ ‑fli i ka ‑cɔɔn’ ka. ²¹Nyʋ ‑jʋ ‑sia ’o mu ɛ, ‑wi" ‑mʋ a ‑pɔn ʋʋa’ ’sʋ ’a ’dɔe i, ʋʋa’ doin" se Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ inɩ‑. ²²Aoa’ ‑cɛ" ’je kan’ ’mɛ dbo "klein ’mɔ ke Timote nʋa, ɔ se "jru ‑jei" ‑saa. Ka "ju ke "bo nɩa, ’kamɔ ɔ ke ’ma ‑a ‑nɩ. Ɔ to ɛɛ’ sʋn ’mɛ ’de Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ ‑aa ‑tmʋa ’ʋn. ²³Dɛ ’ɩn nɩa ’ʋn ‑ta, ‑ta ɛ ’jea "jru ipo, ‑bo ’ɩn juo ’o ’sʋ ɛ, ‑mɛ ɔmɔ ’ma naa tɔ’ i ’ɩn ’je ’de aopʋ o dbo. ²⁴’Kaa ’ɩn ’je kan’ ’mɛ, ‑bo Tʋ"bo ’wɔn ɛ, ’ma ‑cɛ" ’kpa a muɛ ’de aopʋ o jia’ ‑ta ’wɩ ’sɔɔn.

²⁵’De dɛ ‑kɔan ‑tɩ’ ‑wɛe ’ma naa tɔ’ i ke’wlɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑aa de’di Epafroditɩ ‑ɔ ‑ke ’ma nʋa Kea ’a dbo ‑wɛe ‑aa ‑fɔan’ ɛɛ’ tʋ ɛ, ’de ao ‑tua" ‑paan’ ao nʋa ’ʋn "jrii ’kwa ‑wɛe ‑ɔ ‑jɛ ’ʋn ɛ, ɔ ’je ’de aopʋ o de ji ‑ke. ²⁶Ɔ nɩɛ "i ɔ ke aopʋ ’je ’jee‑, dɛ‑nʋɛ’ dɛ ao ’wɔan ɔɔ’ dɛ ’ɛ pooanynɩ ‑wɛe aoa ’wla ɛɛ’ ‑fli i ɛ, ɛ "si ɔ "i. ²⁷Tɔ’ ‑o ‑mɔ ‑cɛɛn’‑, ’wɛ‑ ‑ɛ kpʋn ɔ ɛ, ɛ mu ɔ ’dbaa’ ’de‑, ’kaa Kea ’jeɛ ɔɔ’ wɛe‑. Ɛ se ɔɔ’ ’sʋ mɔ ‑ɔɔ wɛe ɛ ’je nɩ‑, ɛ ’jeɛ ’ma ‑a wɛe ‑ke. Ɛ se ɛ "i nɩ ’ma "jrii "kaea’ ’je "kpei ’kpa ke’wlɛ. ²⁸Ɛmɛ ‑tɩ ’ma crɛɛ "kpei‑ ’ma dbo ɔ, ’de ‑bo ao ’jee ɔ "jriɛ‑ ’de ao ’di ’je wɔn nmɔ‑, ’de ’maa‑ "jrii "kaea’ ’je "kpei cɛn‑. ²⁹’De Tʋ"bo ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ao kpʋʋn ɔ sɩn ’sɔɔn ’de ’mʋa‑ ’ʋn. Nyʋ ka ɔ nɩa ‑ʋʋ ‑nɩa kan’ a, ao ‑te’ ʋʋpʋ ’a ni’, ³⁰dɛ‑nʋɛ’ ’de Klisɩ ’a dbo ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɔ mu’ mamaʋ ’sʋ ɔ je ’mɛa’ ’wɔin di. ’De ‑bo ɔ di ’mɛa’ ’wɔin kan’ a, ‑mɛ ɔ poɛ ’ʋn sʋn o ’bo aoa’ ‑kɔi".

"Isrɛa’ ‑cɛɛn’ ‑nɩa ’o Kea "juɔi ɛ

¹’De kaan ka la, ’ma de’di ‑wi", ao nʋ ’mʋa ’de Tʋ"bo ’ʋn. Dɩ ’ɩn ’tmʋa tɛin" ɛ, ’ɩn se ɩa’ de ‑saa’ ’ʋn sea ke, dɛ‑nʋɛ’ ’de aoa’ ’pʋ‑tɩ ’ʋn ɛ, ɩa’ de ‑saa’ "paa’.

²Ao ‑tu" aoa’ ‑cɛ" ’ɛ ‑tɩ’, ao ’bo dbonʋʋn saʋn ’a wlu doin" o poɛ. ‑Gbe’ ‑wi" ‑nʋ, ʋmʋ ’na ’klɛn mua’ mɛ ‑je nyʋ Kea ’a "nynuu ’ʋn nʋ. ³’Kaa ‑apʋ mu ’klɛn ‑cɛɛn. ‑Apʋ Kea ’a ‑Suu a poa ‑je o, ‑wɛe ‑ɔɔ ‑gbɛɛa’ Kea "juɔi ka ‑cɔɔn’ ka, Sesi Klisɩ mɔ ‑a tba tɔ’ "i, ‑a se ’klɛnmu‑tɩ "kpei ’pɛn.

⁴‑Bo ɛ nɩ nyiɔ ’ɔ nʋʋdɩ mɩ ‑ɩa ‑pʋʋ’ nyʋ ’de ɛ, ‑mɛ nyɔ ‑ɔ ‑jea ’de ’mɔ ’de jii ɛ, ɔ se nɩ‑. ⁵Dɩ ‑ɩ ’ʋn ’ɩn ’bɛɛa ’ɩn ’jea ’ma ‑cɛi" ’bɛɛ‑ ’de‑, ɩmɩ ‑nɩ ’ɩn ’wlʋa ’ɩn nʋɛ ’wɩ ‑mɛ"na ’sʋ ʋʋ je ’ʋn ’klɛn kpa. ’Ɩn nɩɛ Israɛ i ’a ‑cɛ" ’kpa ‑o, ’ɩn ’wlʋɛ ’de Bɛnsamɛ ’ɛ "ji ’di, ’ɩn nɩɛ Eblei ’a "ju Eblei ‑o. ’De ‑bo ɛ ‑tu" kɛ’ ‑mɛ ’ɛ wɔn’je‑tɩ ɛ, ‑mɛ ’ɩn nɩɛ Fariseɛn i ‑o. ⁶’Ma nɛ "kpei nɩa’ ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn mɛ ‑nʋɛ’ mamaʋ ’sʋ ’ma jea nyʋ ‑jea Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’kle ‑tu". ‑Kɔ nyʋ ’jea ’ʋn ‑pʋn" ’je ‑wɛe ʋʋ ’jea ’ʋn "bli ‑cɛ’ ’de kɛ’ɛ wɔn’je‑tɩ ’ʋn ɛ, ɛ se nɩ‑.

⁷’Kaa dɩ ’ma ’daa‑ ’ma crɔn’ tɛin" ’de ɛ, ’de Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ‑bo ’ma sea ɩ ja ‑gbʋn’ kaan ka la ’bode ɛ, ka sʋn idooa’ nɩa, ’kamɔ ɩ nɩ‑. ⁸’De ɛ se ‑mɩ ’a ’sʋ nɩ‑, dɩ "klein ‑sia ’o mu ɛ, ‑bo ’ma ‑gbʋn’ ɛ ɩ ja ’bode ɛ, ka sʋn idooa’ nɩa, ’kamɔ ɩ ‑wee’ nɩ‑, dɛ‑nʋɛ’ Sesi Klisɩ ‑nɩa ’ma ’Blei ’a jua’ nɩɛ dɛwɔn, ɛ jɩ ‑wee’ "klein ‑sii. Dɩ ‑nɩa ’ma ’dɔe tɛin" ɛ, ’de ɔɔ’ ‑tɩ’ ’ʋn ’ma doun" se ɩ inɩ‑. ‑Bo ’mɔ ‑gbʋn ɩ ja ’bode, ka wuuodɩ nɩa, ’kamɔ ɩ nɩ‑, dɛ‑nʋɛ’ ’ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’je Klisɩ ’a ’sʋ ’a ’kmʋnɩ‑. ⁹Dɛ ’ma ‑pɔan i ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ’ɩn ke Klisɩ ’je "i "sii‑ ka ‑cɔɔn’ ka. ‑Bo Kea nʋ ’ʋn "isrɛi ’ʋn ’bo ɛ "juɔi ɛ, ‑mɛ ’de ’ma Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’jea’ ’ʋn ‑o. Ɛ se ’ma Kea ’a kɛ’ wɔn ’jea’ mɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ’ɩn ’kpa "isrɛi ’bo Kea "juɔi nɩ‑. ¹⁰’Ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’je Klisɩ juo ’pepe, ‑wɛe "ikmaa’ ‑ɛ ‑nɩa ’de ɔ ’ʋn ‑wɛe ɔ sɔan "kunyɩɔ’ ɔ, ɛ ’je ’de ’ʋn nɩ‑. ’Ɩn nɩɛ "i ke’wlɛ ɔ ke ’ma ‑a ‑je ’kle due’ ’je. ’De ka nyɔ ke ɔ ’mɛa ‑tadue ɛ, ‑wɛe ’ɩn ’je kan’ nɩ‑, ¹¹’de ’ɩn ’je ’kmʋ de ji ‑ke de ’bɔɔ‑ nɔ".

‑A se ’o nyni ke

¹²’Ma ’cɛ, dɩ "klein ’ma ’tmʋa ‑ta, ’ɩn se ’na ‑mɛ ‑ta Kea "sia ’nynɩ ‑wɛe ’ɩn ’jea nɩ ɛ, ’ɩn nɩ ’o ‑wɛ‑, ’de ’ɩn se ’na ‑mɛ ’ɩn nɩ ’pepe ‑wɛ‑. "Ɩɩn‑, ’ɩn se kan’ ’da, ’kaa ’ma ple’, ’ma muɛ nya, ‑wɛe ’ɩn ’je ‑tiɛngblʋ kpʋn ’de Kea ’kwa, dɛ‑nʋɛ’ ɛmɛ ‑ɛɛ ’daa’ Sesi Klisɩ ’da ’ʋn. ¹³’Ma de’di ‑wi", ’ɩn se ’na ‑mɛ ’ɩn kpa ‑tiɛngblʋ ‑nɩa ’mʋa‑ ‑wɛ‑. ’Kaa dɛ due’ mɛ ’ma nʋ, ɛmɛ ‑nɩ dɩ ‑jɩ ‑sia’ a, ’ɩn "mae ‑mɩ o ’bode, ‑wɛe ’ma ‑pɔn dɩ ‑jɩ ‑nɩa ’de nya i. ¹⁴Ka ’ma nʋa plesʋn ‑wɛe ’ɩn ’jea ‑tiɛngblʋ kpa, ’kamɔ ‑nao. ’Ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’je ’kmʋnɩa’ ‑ɛ ‑nɩa ’bo Kea ‑pʋn" ’je, ɛmɛ ‑ɛɛ ’daa’ Kea a ’da ‑a ‑wee’ ‑ɔ ‑ke Sesi Klisɩ "sia "i ɛ.

¹⁵‑A ‑wee’ "klein ‑ɔ ‑jua ’pepenɩ ‑tɩ ɛ, tɔ’ ‑a ‑jea ’ble ɛ, ɛmɛ ‑nao. ’De ‑bo aoa sea tɔ’ jrɛ’ inaa ’bo ‑mɛ ’de ɛ, ‑mɛ Kea ’a ‑cɛ" ’kpa mɛ ‑ɛɛ mu aopʋ "jri iflɔan’ ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ‑ke. ¹⁶Ka "o ka ɛ ’je ɛ nɩ ɛ, ’ma ’cɛ, dɛ ‑jɛ ‑kɔan ‑tɩ’ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ dɩ ‑jɩ ‑ɩ "kpei ‑a ‑wee’ "klein ’bɛɛa wlu ’ʋn ’de ɛ, ka ‑mɩ "sia ’nynɩ ɛ, ‑a ‑na kan’, ‑a ‑bo ba bʋ ’de ‑saa’.

¹⁷’Ma de’di ‑wi", ao bla ’bo ’ma ‑kɔ ’de. ‑Apʋ ‑ɔ ‑tmʋʋa aopʋ Kea ’a wlu ɛ, ao ‑gbʋn ‑aa nasʋn ja, ɛ ke nyʋ ‑ʋʋ ‑naa Kea ’a ‑jei" tɛin" ’bo aopʋ "juɔi ke, dɛ‑nʋɛ’ ka ‑a nʋa, ’kamɔ ʋʋa nʋ. ¹⁸Dɛ ‑jɛ ‑blea wɛe, mɛ ‑nɩ nyʋ ‑tuu"‑tuu ‑nɩ ’de aopʋ "klu ‑ʋʋa Kea ’a ‑jei" naasʋn‑ ke Klisɩ ’a ’mɛsʋn ’bo tu ‑kwlɩ" too ba ’kpʋ "i. Ka ɔɔ’ ’mɛ ‑tɩ a nyaa ʋʋpʋ i ɛ, ɛ poɛ "jri "kpae’ ’de ʋʋpʋ ’a kplɩn ’ʋn. ’Ɩn ’tmʋ ʋʋa’ ‑pʋn" ‑tɩ ’mɛ ’de ao ‑pee ’de‑. ‑Bo ’ma se ɛ de ‑sa’ kaan ka la, ‑mɛ ’ma ‑fɩn"‑ ’de ʋʋa’ ‑tɩ’ ’ʋn, ¹⁹dɛ‑nʋɛ’ ʋʋa’ ’kmʋ a muɛ isɔan’ ’de nya. Dɩ ‑a mua ’de "kwli ’di ɛ, ɩmɩ ‑nɩ ʋʋa’ ‑kea’‑. Dɩ ‑ɩ ‑blea ʋʋa’ ‑tɩn’ ɛ, ɩmɩ ʋʋ mɔɔ ’daa‑ ʋʋa’ ’mʋa‑tɩ. ’Kmʋ "kpeidɩ ’a ’sʋ ʋʋa naa tɔ’ i. ²⁰’Kaa ‑apʋ mɔ ɛ, ‑aa ‑teɩn ‑cɛɛn’ nɩɛ ’de jaʋn ’di ’bo Kea ‑pʋn". ‑Aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ ‑ɔ ‑nɩa ‑aa ’Pʋʋi ‑wɛe ‑aa fua, ’demɔ ɔɔ mu ’wlʋa’, ‑wɛe ɔ ’je ji. ²¹‑Sɔntɩ ɔɔ mua de jia’ a, ɔɔ muɛ ɔɔ’ "ikmaa’ nʋa’ ‑wɛe ɔ ’je dɩ ‑wee’ "klein wɔn ‑sii. Ɔɔ’ "ikmaa’ ‑nɩa ’mʋa‑ ɛmɛ ɔɔ mu nʋa’ ‑wɛe ɔ ’je ‑aa nyiɔku ‑ɛ ‑nɩa "nmia ’a ’sʋ ‑nɛ fai" poo‑. ’De ku dee ɔ ’blea ‑sɔntɩ ɔ sɔan "kunyɩɔ’ ka ɛ nɩa, ’kamɔ ‑aa ‑nɛ ku a mu nɩa’ ’de nya.

Nyʋ ’a dɩ ikua’

¹’Ma de’di ‑wi", aopʋ ‑ɔɔ "dia ’ma ’jea ‑wɛe ‑ɔɔ ‑tɩ’ ’ɩn kma, aopʋ ‑nɩa ’ma mʋa ke ’ma ’beɔ ‑gbla ke ɛ, kamɔ ao ’je ‑sisi’ nɩ ’de Tʋ"bo ’ʋn.

²’De dɛ ’ma ‑teea’ ‑aa de’di nynʋkpae’ Efodi ke Sintisɩ i ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ʋʋ nɩɛ de’dinynuu ‑o ’de Tʋ"bo ’ʋn, ʋʋ ‑seea’ wlu "kpei‑, ‑wɛe ʋʋ ’je wlu’ i’wɔɔn‑, ’de ʋʋ ’je dɛ due’ nɩ‑. ³’De ‑mɔ ‑ɔ ‑ke ’ma ‑a nʋa Kea ’a dbo mamaʋ ‑ɔ sea "jru ‑jei" ‑saa due’ ɛ, dɛ ’ma ‑teea’ ‑mi i ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑ɩn po ’nynʋkpae’ ‑nʋ sʋn o, ‑wɛe ʋʋ ’je wlu "kpei ‑seea’, dɛ‑nʋɛ’ ʋʋ ‑ke ’ma ‑a ‑fɔn’ Kea ’a ‑tɩ’ ’a tʋ. Ʋʋ ke Klema ke nyʋ "klein ‑ʋʋa ’nynɩ ’crɩɩa ’de ’pʋsbɛ ’di ke, ‑a ‑wee’ nʋ Kea ’a dbo ’mɛ ‑tadue tɛin" ‑nʋ ‑nʋ.

⁴Aopʋ ‑ɔ ‑nɩa Sesi ’a nyʋ, ao nʋ ’mʋa‑ jeejee, ’ma ‑sɛ’ de ke’wlɛ, ao nʋ ’mʋa‑ ! ⁵Ao nɩ kupeeɛ’nyʋ ’de nyʋ ‑wee’ "klein ‑pee, dɛ‑nʋɛ’ Tʋ"bo ’a deji nɔ" se o tɛɛn‑. ⁶Ao ’bo ‑sɔɔn ‑tu" ɛ ’de dɛ "o dɛ ’ɛ ‑tɩ’ ’ʋn. Ka "o ka ɛ ’je ɛ nɩ ɛ, ao to aoa’ ’di ‑tɩ Kea "i, ao ‑tee Kea i ’de baewlu ’ʋn. ‑Bo ao bae kan’ a, ‑mɛ ao po ɛ ’sɛ ‑ke. ⁷’De pɛe ’a blua’ ‑ɛ ‑wlʋa ’de Kea ’ʋn ‑wɛe ‑ɛ ‑siia nyiɔ ’ɔ tɔ’ ’dinɩa’ a, ɛ ’je aoa’ pɛe ke aoa’ tɔ’ ifuo‑, dɛ‑nʋɛ’ ao nɩɛ Sesi Klisɩ ’a nyʋ ‑o.

⁸’Ma ’cɛ, dɩ ‑jɩ ‑sia ’o mu ‑wɛe ’ɩn ’jea ’tmʋ ’de ao ‑pee ke’wlɛ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ : Dɩ "klein ‑nɩa tɔ’ ‑tɩ ‑wɛe ‑ɩ ‑nɩa wɔn ’je ka o, dɩ ‑srɛai" ‑ɩ ‑nɩa ’pepe o, dɩ ‑cɛɛn ’a "dia ’jea’ ke ɩa’ ‑tɩ’ o poa’ o, ɩmɩ ‑nɩ dɛwɔn ‑wɛe aoa’ tɔ’ ‑wee’ "klein ’je ’de "kpei "biie‑. ⁹’Bo ‑mɛ ’de ɛ, dɩ "klein ’ɩn tɔɔa aopʋ ke dɩ "klein ao ’wɔan ’de ’ʋn ’wɔn ke ‑jɩ ao ’jea ’bo ’ʋn ‑pʋn" ke, ɩmɩ ao ’je nʋ, ‑wɛe Kea ‑ɛɛ ‑nyɩa" nyʋ pɛe ’a blua’, ɛ ke ao ’je na‑.

Pɔo a poɛ Filipʋ‑kɔʋn ’sɛ‑

¹⁰’Ma de’di ‑wi", dɛ ao sea ’ma ‑tɩ’ o"mae’‑ ‑wɛe aoa naa ’ma ‑tɩ’ tɔ’ "kpei‑ ke’wlɛ ɛ, Tʋ"bo poɛ ’ʋn ɛɛ’ ’mʋa‑ pɛe o. Ka ɛɛ’ tɔ’ tu ‑nɩa ’de aopʋ ’ʋn see ‑wɛe ka ao ’jea nʋ ’ka sea nɩ ɛ, ’ɩn ’je kan’ ’mɛ. ¹¹‑Bo ’ma sea wlu ‑nɛ ’tmʋ ɛ, ɛ se ‑mɛ dɛ jrɛ’ ‑pɔɔn ’ʋn ’kwa ke’wlɛ ‑wɛe ’ma ‑pɔn i nɩ‑, dɛɛ‑tɩ ’ma ’da kan’ a, ɛmɛ ‑nɩ ‑ta ’ɩn nɩa ‑ta, ’ma ’cɩan dɩ ‑wee’ "klein ’mɛ. ‑Bo ’ɩn ’ble dɛ o, ‑bo ’ɩn se dɛ ’ble o, ’ɩn ’di nmɔ wɔn. ¹²’Ɩn juo ’kmʋ nɩ ka ’mɛ ’de dɩ ‑wee’ ’ʋn. ‑Bo ’ma sea ’kle ’je o, ‑bo dɛ jrɛ’ se ’ʋn ’kwa ‑pɔɔn o, ka ’ɩn ’jea nʋ ɛ, ’ɩn juo kan’ ‑mɔ ’mɛ. ‑Bo ’ɩn ’ble diidɛ ‑tuu" o, ‑bo ’mɩɩɛ‑ ’dba ’ʋn o, ‑bo ’ɩn ’ble "wliiɛ‑ o, ‑bo nɩɩa" ’dba ’ʋn o, ‑ta "o ‑ta ’ɩn jiia, ’ɩn ’cɩan pɛe "wɔin ’bɛɛa’ ’mɛ ’de dɩ ‑wee’ ’ʋn. ¹³’Ɩn ’bɛɛ‑ dɩ ‑wee’ "klein ’a nʋa’ ’mɛ, dɛ‑nʋɛ’ Sesi Klisɩ mɔ ‑ɔɔ ‑nyɩ" ’ʋn ’kpɩ. ¹⁴’Kaa ‑jɛ ’ɩn nɩa ’de ’kle ’di ‑wɛe ao poa ’ʋn sʋn o ɛ, ‑mɛ nmɔ "jrii.

¹⁵Ao Filipʋ‑kɔʋn, ‑ɔɔ naa Kea ’a ‑jei" ɛ, ao ’je kan’ ’mɛ ’pepe ‑ta ’ɩn ‑teea Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’tmʋa’ ‑pʋn" ’de aopʋ "klu, ‑wɛe ’ɩn ’wlʋʋa ’de Masedoanɩ ɛ, Kea ‑gbu jrɛ’ se ’ʋn kwa wɔi ‑te’ ‑bo ɛ se aoa’ ’sʋ nɩ ɛ. Dɛ ’ɩn ’tmʋʋa aopʋ Kea ’a ‑tɩ’ ɛ, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe aoa ‑te’ ’ʋn kwa wɔi kan’. ¹⁶’Ɩn ’wlʋʋa ’bo aopʋ o, ‑wɛe ’ɩn mua Tesalonikɩ ɛ, ao se ’ʋn‑kwle ’sʋ ao je ’ma sʋn o poa’ ‑tee ke’wlɛ. Ao nʋ ɛɛ’ dɛ tu ’mɛ kpɛ ‑tuu"‑tuu, ‑wɛe ’ma ‑sa ’ma ‑cɛ" ‑tɩ’ "kpei. ¹⁷Ɛ se ‑mɛ nyʋ ’je ’ʋn ‑paan’ "jrii nʋ, ɛmɛ ’ma ‑pɔn i nɩ‑, ’kaa dɛ ’ma ‑pɔan i ‑gblein’ ɛmɛ ‑nɩ dɛ ’dɔe aoa nʋa ’ʋn "jrii ‑ta, ao ’je ɛɛ’ ‑kei" ‑cɛɛn’ ’je ’bo Kea "juɔi. ¹⁸Dɩ "klein ao "nyɩa Epafroditɩ ‑wɛe ɔ ja ’ʋn ɛ, ’ɩn ’je ɩ ’mɛ, ɩ ‑tiɛi", ’bomɔ ’ma ‑sa’ ‑wɛe ’ma ‑sa’ ’ma ‑cɛ" ‑tɩ’ "kpei. Aoa’ ‑paan’ ao nʋa ’ʋn "jrii ‑ta, ɛ nʋɛ Kea ’tʋn, ka ’sraadɛ ‑ɛɛ ’nʋ nmɔɔa Kea ’mlai nɩa a, ’kamɔ ɛ nɩ‑. ¹⁹’Ma Kea nɩɛ kɛɛma’ ‑o, ɛ nɩɛ dɩ ‑wee’ "klein ’a jei. Ɛɛ ‑sa’ dɛ kwai, ɛɛ muɛ ’de Sesi Klisɩ ’ʋn cɛɛan’ ‑wɛe ɛ ’je aoa’ ‑tɩ’ ‑tu" ’de dɛ "o dɛ ‑wee’ "klein ’ʋn. ²⁰Ɛmɛ ‑tɩ Kea ‑nɩa ‑a "Bo ɛ, ɛɛ’ ’nynɩ ’je "i ’bɛ jeejee ! ’Kamɔ ɛ nɩ‑ !

’Jewlu‑

²¹Nyʋ "klein ‑jea Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ɛ, ’mɔ ‑je ʋʋpʋ ‑wee’, ’ɩn se ’o nyɔ sie. ‑Aa de’di ‑wi" ‑ʋʋ ‑ke ’ma ‑a ‑nɩa ’nɔ ɛ, ʋʋ ’na ʋʋpʋ ‑je aopʋ ‑ke. ²²’Blʋajei ’a ‑gbu" ‑sɔnyʋ ‑ʋʋ ‑jea Sesi ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ke Kea ’a ‑jei" naaʋn ‑wee’ "klein ’na ʋʋpʋ ‑je aopʋ.

²³‑Aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ po ao ‑wee’ "diwan !