Efɛsɩ

’Sbɛ Pɔo pooa Kea ‑gbi ‑nɩa ’e

Efɛsɩ

‑jei" ɛ

’Jewlu‑

¹’Mɔ Pɔo, Kea ‑nɩɛ "i ‑wɛe ’ɩn nɩ Sesi Klisɩ ’a dbonʋi. Aopʋ‑ ‑ɔɔ naa Kea ’a ‑jei" ’bo Efɛsɩ ‑wɛe ‑ɔ ‑jea Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ɛ, ’mɔ ‑ɔɔ ja aopʋ ’sbɛ.

²‑A "Bo Kea ke Tʋ"bo Sesi Klisɩ po aopʋ‑ "diwan ‑wɛe ɛ ’je aopʋ‑ pɛe ’a blua’ "nyɩ !

Kea po ‑aʋn "diwan ’de Klisɩ ’ʋn

³"Diwan kpʋn Kea ‑ɛ ‑nɩa ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ "Bo ɛ, ɛmɛ ‑po’ ‑a "diwan ’a "kwli ‑wee’ ‑wɛe ɛɛ’ Suu nʋ ‑a ‑paan’ ‑wlʋa ’e jaʋn ’di "jrii.

⁴‑Ta Kea sea ’kmʋ nʋʋ ke ɛ, ‑mɛ ɛ ‑tee ‑a kpɔi" sese ’de Klisɩ ’ʋn ’de ‑a ‑je ɛɛ’ ’cɛ ‑ʋʋ ‑kweai, ‑ʋʋ sea ‑pɩɛn" ‑pʋn’ nɩ ’bo ɛ "juɔi. ⁵Dɛ ɛɛ kma ‑aa ‑tɩ’ ɛ, ɛ siɛ ‑nɔ" nya sese ‑wɛe ɛ cɛɛn ’de Sesi Klisɩ ’ʋn ’de ɛ ’je ‑aʋn ɛɛ’ "nynuu‑ ’ʋn nʋ. Ɛɛ’ ‑cɛ" ’kpa ‑nɩɛ "i ‑wɛe ‑ɛ nʋ ’ɛɛ ’tʋn nʋ‑tɩ. ⁶Ɛ nʋ ɛɛ’ dɛ tu ’mɛ ‑wɛe ’saaʋn klaa" ɛ nʋa ‑a "jrii ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ kmaju ’ʋn ɛ, ’de ‑a ‑je ɛɛ’ ’nynɩ "i ’bɛɛ‑ jeejee.

⁷Sesi ’a nymɔ ‑ɛ ‑wla i, mɛ ‑seie ‑aʋn ’de ‑aa dɩsaɩn ’kwa ‑wɛe Kea ’wlʋ ‑aa dɩsaɩn "kpei. Ka Kea nmɔa ’di wɔn ’de ‑a ‑pee ɛ, ka ɛ nʋa ɛɛ’ tosʋn, ’kamɔ ‑nao. ⁸Ɛɛ’ ’diwɔnmɔa’ tu cɛn ‑je "kpei ‑tie". Ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe Kea "nyɩ ‑aʋn tɔ’ ’dinɩa’ ‑wee’ "klein ɛ ke dɛ ’mii ’wɔan’ ke, ⁹‑wɛe ‑a ‑je ɛɛ’ tɔ’ ‑pa ’kwla sese juo‑. Ɛɛ’ ‑cɛ" ’kpa ‑nɩɛ "i ‑wɛe ‑ɛ nʋ kan’ ’de ‑aa ‑tɩ’ ’ʋn. ¹⁰Dɛ Kea ‑tea’ ‑wɛe ‑ɛ ‑jea "jri "kpae’ po ’de de ’bɔɔ ‑sɔn ’di ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ɛ ’je dɩ ‑nɩa ’e jaʋn ’di ke dɩ ‑nɩa ’nɔ ’blʋa‑ "kpei kpɔi" po ’de ɛɛ’ ’o ‑tei Klisɩ kwa ‑te’. Klisɩ mɔ ‑ɔɔ ji ‑wɛe ‑ɔ ‑je Kea ’a ‑kwlʋtɩ ’o nynia ’de nya.

¹¹Dɛ Klisɩ ’ʋn ɛ ‑a kpa Kea ’a nynuu ’kɛn ɛ ‑teea ‑a ’dei ɛ. Dɛ Kea ‑tea’ sese ‑wɛe ɛ ’jea nʋ ’de ‑a ‑pee, ɛmɛ ‑nao. Dɩ "klein ‑nɩ, Kea siɛ nɔ" nya ‑wɛe ɛɛ naa ɩ tɔ’ "kpei‑, ‑wɛe ka ɩ nʋ ɛ ’tʋn ’de ɛɛ nʋ ɩ kan’. ¹²‑Apʋ ‑nɔ" sia nya ‑ɔ ‑tea’ Klisɩ ‑kwlɩ" tɛin" ɛ, Kea nʋ ɛɛ’ dɛ tu ’mɛ ’de ‑a ‑pee ‑wɛe ‑aa ’kmʋ ’je ɛɛ’ ’nynɩ "i ’bɛɛ‑.

¹³Aopʋ mɔ ‑ke ɛ, ao ‑teɛ’ Klisɩ ‑kwlɩ". ‑Pɔia" ‑tɩ ‑ɩ ‑nɩa tɔ’ ‑wɛe ‑a ‑tmʋa’ ’de ao ‑pee ɛ, ‑sɔntɩ ao ’wɔɩn ’sʋ ɛ, ao ’jɩ tɔ’ ’ʋn ’ɛ. Ɩmɩ ‑pʋʋ’ aopʋ ’sʋ Kea nʋɛ ɛɛ’ ‑Suu ‑wɛe ɛ ‑tu" ao juo’ɩn, ka ɛ cɛan ɛɛ’ wlu ‑tie" ’de ɛ. ¹⁴’Kɛn‑ Kea ’jea ɛɛ’ ’cɛ "nyɩ ’de nya ‑wɛe ‑ɛɛ wlu ɛ cɛan ‑tie" ɛ, ɛɛ’ ‑Suu mɛ ‑nɩ ɛɛ’ "i‑saadɛ. Ɛmɛ ɛ "nyɩ ɛɛ’ nyʋ ɛ ‑seia ‑wɛe ɛ ke ʋʋ ’je i ‑te mamaʋ ’sʋ ʋʋa’ ‑seie ‑tɩ ’je ’pepe nɩ‑. Ɛmɛ ‑tɩ ‑aa ‑bɛɛ’ Kea ’a ’nynɩ "i !

Pɔo ’a Kea baewlu

¹⁵’Maa ’bɔ Kea ’sɛ po ‑tɩ ’de dɩ ‑nɩa ’mʋa‑ ‑wee’ "klein ’a ‑tɩ’ ’ʋn, dɛ‑nʋɛ’ ka ao ’jea Tʋ"bo Sesi ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ‑wɛe ao kma Kletiɛn ‑wee’ "klein ’a ‑tɩ’ ɛ, ’ɩn ’wɔn ɩa’ "kuan ’mɛ. Kaan ka dɛ ‑tba’ ‑de ɩa’ ’wɩ tu ’di ɛ, ¹⁶’ma poɛ Kea ’sɛ‑, ‑wɛe ’ma bae aoa’ baea’ jeejee. ¹⁷Kea ‑ɛ ‑nɩa ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ ’a Kea ‑wɛe ‑ɛ ‑nɩa ‑a "Bo ’de ‑ɛɛ ’nynɩ nɩa "i ’bɛɛ ka a, ’ma ‑teeɛ’ i, ɛɛ’ ‑Suu ’je aoa’ dɛ ’mii ’wɔn tɔ’ wɔn kain, ‑wɛe ɛ ’je Kea ’kwla ‑sa ’de ao ‑pee, ’de ao ’je ɛ juo‑. ^18-19’Ma ‑teeɛ’ Kea i ke’wlɛ ɛ, ɛ ’je aoa’ pɛe ’a "jri ’bai‑, ‑wɛe dɛ ‑ɛɛ ’daa’ ɛ ’da aopʋ ɛ, ’de ao ’je ɛ juo‑ ‑wɛe ao ’je ɛ tɔ’ "itba. ‑Bo ɛ nɩ kan’ a, ‑mɛ ka ’kɛn Kea ‑teea ɛɛ’ "nynuu‑ ’dei, ɛ ’bɛa "i ‑wɛe ɛ nɩa dɛwɔn ɛ, aoa muɛ ɛɛ’ ‑tɩ’ ’mii ’wɔan’ ’pepe. ‑Wɛe ‑a ‑wee’ ‑jea Sesi ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ka Kea ’a "ikmaa’ ‑ɛ ‑sia dɩ ‑wee’ nɩa ’de ‑aʋn ɛ, ao ’je ɛ juo‑ ’de ao pɛe o ‑ke.

²⁰Ɛɛ’ "ikmaa’ tu ɛ, ɛmɛ Kea nʋ ‑wɛe ɛ ‑sa Klisɩ "kunyɩɔ’ ’de ɛ ‑te ɔ i ’bo ɛ ‑pʋn" ’de ɛɛ’ dianfɔ o. ²¹’Bomɔ Klisɩ nɩɩ dɩ ‑wee’ "klein "jru kpɔ’. ‑Bo ɛ nɩ nyʋ ‑ʋʋ ‑tea’ nyʋ "jru kpɔ’ i o, nyʋ ‑ʋʋ ‑blea nyʋ o, nyʋ ‑ʋʋ ‑sia nyʋ wɔn o, nyʋ ‑nɩa dɛwɔn o, nyɔ "o nyɔ ‑ɔɔ ’nynɩ nyʋ ‑wee’ "klein jua o, ‑bo ɛ nɩ ’de ’kmʋ ‑a ‑nɩa ’ʋn kaan "kpei o, ‑bo ɛ nɩ ’de ’kmʋ ‑ɛɛ mua jia’ "kpei mɔ ’de ɛ, Klisɩ ‑nɩ ’o dɩ ‑wee’ "klein "jru kpɔ’. ²²Kea ‑te’ ɔ dɩ ‑wee’ "klein kwa ‑wɛe ɛ ‑te’ ɔ ’bo Kea ‑gbu "jrukpɔ’ i ‑ke. ²³Nyʋ ‑jea Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ɛ, ʋʋpʋ ‑nɩ Kea ‑gbu. Kea ‑gbu mɛ ‑nɩ ɔɔ’ ‑gboo. ’De ɛ ’ʋn mɔ ɔɔ’ ‑cɛ" ’kpa "ti. Ɔ nɩɛ ‑ta "o ‑ta ’de dɩ ‑wee’ "klein ’ʋn, ‑wɛe ɔɔ’ "ikmaa’ ‑wee’ "ji ’nɔ ’kmʋ "kpei.

’Mɛa’ ke ’kmʋnɩa’ ke

¹Tɛin" ’de ɛ, ao ’mɛ ‑te ’kmʋi ’mɛa’ ’de aoa’ dɩsaɩn ke aoa’ Kea wɔn o ‑toa’ ’di. ²Tɛin" ɛ, ao ke nyʋ ‑wee’ "klein "beeɛ bɩ’ aoa jea kplɩn saɩn nʋ, ‑wɛe aoa ’je ‑siisaɩn ’a "jru kpɔ’ i ‑tei ‑nɩa ’e jaʋn ‑ku wɔn. Nyʋ ‑ʋʋa’ ’jea Kea wɔn ’de ‑sɩanwɩ ’di ɛ, ‑siɔn’ mɛ ‑ɛɛ nʋ dbo ’de ʋʋpʋ ’ʋn. ³Tɔ’ ‑o, ‑a ‑wee’ "klein ‑srooɛ’ ’bo ʋʋpʋ ’a ‑tɔin" ‑ke ’de‑. ‑Aa ‑cɛ" ’ɛ ’tʋn nʋdɩ saɩn mɩ ‑a bla ’o ’de, ‑wɛe ‑aa nʋ ‑aa ‑cɛ" ’ɛ ‑kwlʋtɩ ’de ‑a ‑je ’mʋa‑ ‑tɩ ’je. Dɩ ‑a nʋa ’mʋa‑ ’de ɩa’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ‑a ‑teɛ Kea ’a ’cɛn ’ɛ ‑tea’ ’de‑. Ka ʋʋpʋ nɩa, ’kamɔ ‑a ‑nɩ ’de‑.

^4-5’Kaa Kea ’a nyʋ ’a wɛe ’jeea’ ke ɛɛ’ nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ ‑ɛ cɛan ‑je "kpei ‑tie" ɛ, ‑apʋ ‑mɛa ’de ‑aa ‑maa’ ’je Kea wɔn ’ɔ ‑tɩ’ ’ʋn ’de ɛ, ɛ "nyɩɛ ‑a ’kmʋnɩa’ dee ’de Klisɩ ’ʋn. Aopʋ mɔ ‑ke ɛ, Kea ’a ’saaʋn ɛ nʋa ɛmɛ ‑pʋʋ’ aopʋ. ⁶Dɛ ‑a ‑ke Klisɩ "sia "i ɛ, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe Kea "nyɩ ‑a ‑ke Klisɩ ’kmʋ dee ‑tadue ’de ‑ta ɛ ‑tea i ɛ, ɔ ke ‑a ‑je ’bo i ‑te, ⁷‑wɛe ka ɛɛ’ ’saaʋn ke ɛɛ’ ’diwɔnmɔa’ ɛ nʋ ‑a "jrii ’de Sesi Klisɩ ’ʋn cɛan ‑je "kpei ‑tie" ɛ, ɛ ’je ɛ to ’de nɔ" ‑ɩa mua jia’ ’di ‑wɛe nyʋ ‑wee’ "klein ’je ɛ "jriɛ‑ ’jee‑. ⁸Tɔ’ ‑o, ’saaʋn Kea nʋa ao "jrii ‑wɛe ‑ɛɛ ‑tɩ’ ao ’jea tɔ’ ’ʋn, ɛmɛ ‑pʋʋ’ aopʋ. Ɛ se ’de aoa’ ‑cɛ" ’ʋn ’wlʋ, ɛ Kea ’a ‑paan’ ‑o. ⁹Ɛ se nyiɔ ’ɔ dɩ ’dɔe ɔ nʋa ’a ‑kei" nɩ ‑wɛe nyɔ jrɔ’ je ɔɔ’ ‑cɛi" ’bɛɛ‑, ¹⁰’kaa Kea mɛ ‑nʋ ‑a ‑wee’ "klein, ɛ nʋ ‑aʋn ’ɛ ’de ‑a ‑ke Sesi Klisɩ ’je "i "sii‑ ‑wɛe nʋʋdɩ ’dɔe Kea ‑tea’ ’de ‑aa ’kmʋ ’a nyai ɛ, ‑a ‑jɩ nʋ.

Suifʋ ke nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ma dɛ due’

¹¹Dɛ ao nɩa ’ʋn tɛin" ɛ, ao po ɛ ‑kwlʋ o. Aoa’ nyʋ tu ɛ, ao se Kea juo ’de‑, Suifʋ‑wi" a ’daa‑ aopʋ nyʋ sea’ ’klɛn mu ɛ, ‑wɛe ʋʋa ’daa‑ ʋʋa’ ‑cɛ" ’klɛn mu ʋn‑. ’Kaa ʋʋa’ ’klɛn mua’ ‑nɛ nyiɔ ’ɔ sʋn ‑nʋ ‑mɛ. Ɛ se ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’je nyʋ ’pʋʋ‑. ¹²’De ɛɛ’ nɔ" tu ’di ‑mɛ ao ke Klisɩ se "i "sii‑ ke. Ao nɩɛ ’dʋɩ‑ ‑o, ao se ‑srooɛ ’de Kea ’a "nynuu‑ "klu. Dɩ Kea cɩɩan ɛɛ’ ’cɛ ’nynɩ ɛ, aoa’ ‑nɛ ’fɔ se ’e nɩ ’de‑. Ao se tɔ’ tba ‑ta ’ble, ’de ’kmʋ "kpei ao nɩa Kea se ’e aopʋ‑ ’de nɩ‑. ¹³’Kaa kaan ka a, ‑jɛ ao ke Sesi Klisɩ "siaa "i ɛ, ‑mɛ ɔɔ’ nymɔ ‑ɛ ‑wla i mɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe Kea ’wlʋ aoa’ dɩsaɩn "kpei. Aopʋ ‑ɔ ‑tɛɛan o ’de ɛ, ao ’kpa Kea ‑pʋn" ’bode ’de ɔ ’ʋn, ¹⁴dɛ‑nʋɛ’ Klisɩ ’a ‑cɛ" ’kpa mɔ ‑po’ pɛe ’a blʋa’ ’bo ‑a ‑nynɩ. Ɔmɔ ‑nʋɛ’ ‑wɛe Suifʋ‑wi" o, nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ‑wee’ ’kpa nyɔ due’. Blo’ ‑ɛ ‑seea’ ʋʋpʋ i ‑wɛe ʋʋ ’nyɛɛa ba ’ʋn ’de ɛ, ɔɔ’ ’mɛa’ mɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ɛ ’wla ’bode. ¹⁵Ɛɛ’ blo’ tu mɛ ‑nɩ Suifʋ‑wi" ’a kɛ’ ke ɛɛ’ ‑gbɩn’ "tɩtɩ ɛ ’blea. Ɔmɔ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ɩ ’wla "niɔ‑, ’de nyʋ ’a kpɛ ’sɔɔn ‑nʋ ʋʋ ke ɔ ’je "i "sii‑ ‑wɛe ʋʋ ’je nyɔ due’ ma, ’de pɛe ’a blʋa’ ’je ’bo ʋʋpʋ ’nynɩ nɩ‑. ¹⁶Klisɩ ’a ’mɛa ’bo tu ‑kwlɩ" ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ʋʋa’ ba ’ʋn ’nyɛɛa’ ‑nɛ sɔn i. ‑Mɛ nyʋ ’a kpɛ ’sɔɔn ‑nʋ ʋʋ ma nyɔ due’ ‑wɛe ʋʋ ke Kea ‑seea’ ‑tɩ’ "kpei‑. ¹⁷Klisɩ ji’ ‑wɛe ɔ ’je pɛe ’a blu‑tɩ ’tmʋ ’de nyʋ a kpɛ ’sɔɔn ‑nɩa ’mʋa‑ ‑pee. Aopʋ ‑ɔ sea Suifʋ nɩ ‑wɛe ‑ɔ ‑tɛɛan Kea o ɛ, ao ke Suifʋ‑wi" ‑kʋʋan" Kea i ɛ ao ‑wee’ ɔ ’tmʋʋ‑ ɩa’ ‑pɔia" ‑tɩ tu ‑pee. ¹⁸Klisɩ ‑nʋɛ’ ‑wɛe Suifʋ o, ‑ɔ se Suifʋ nɩ o, ‑a ‑wee’ ‑bɛɛ’ ‑a ‑je Kea ‑ɛ ‑nɩa ‑a "Bo ‑pʋn" ’kpa ’de ‑Suu due’ ’ʋn.

¹⁹‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ ao se ’dʋɩ‑ nɩ‑, ao se nyʋ ’srʋ nɩ ’bode, ao ’kpa ’e Kea ’a nyʋ "klu, ao nɩɛ Kea ’a ‑gbu" ‑sɔn nyʋ ‑o. ²⁰‑Mɛ aopʋ‑ mɔ ‑ke ɛ, ‑gbu" ’a ‑gban Sesi ’a dboʋn ke Kea ’a wlu ’kwajaaʋn ‑tea’, ’bo ɛ "kpei mɔ ao tba, ‑wɛe aoa ’boa, aoa mu nya. Ɛɛ’ ‑gbu" ‑gban ‑nɛ Klisɩ ’a ‑cɛ" ’kpa mɔ ‑nɩ ɛɛ’ "soukpo ‑cɛɛn’‑. ²¹‑Gbu" ‑ɛɛ ‑gbu" tu tba ’bo ɛ "kpei, ‑mɛ kuɛ i ‑sisi’. Ɛɛ’ dɩ ‑wee’ "siiɛ "i "kwlɔkwlɔ, ‑wɛe ɛɛ’ blo’ a ’ja, ’de ɛ nɩ Tʋ"bo ’a "ti ‑ta ‑cɛɛn’‑. ²²De Klisɩ ’ʋn mɔ ao ‑tuu" ɛ ’bo ɛɛ’ ‑gbu" tu ‑pʋn" ‑ke, ’de Kea ’a ‑Suu "ti ’de ɛ ’di.

Dbo Kea ‑tea’ Pɔo kwa

¹Ɛmɛ‑tɩ mɔ Pɔo ’ɩn nɩ Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’a ‑kaso ’di ‑wɛe ’ma ’je ’kle ’de ao nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ’a ’dɔe ’a ‑tɩ’ ’ʋn. ²’Saaʋn Kea nʋa ’ʋn "jrii ‑wɛe ɛ ‑tea’ ’ʋn aoa’ ‑pɔia" ‑tɩ ’tmʋdbo kwa a, ao juɛ’. ³Dɩ Kea ‑tea’ ‑wɛe ɛ ’jea nʋ ɛ, ɩmɩ ɛ ‑sa ’kwla ’de ’ʋn ‑pee, ka ’ma ’wlʋa ɩa dɛ‑saan" ’crɩa’ ’de ao ‑pee ɛ. ⁴Wlu ’ma ’crɩa ‑ta, ‑bo ao ‑sro’ ɛɛ’ "jri ’de ’sbɛ ’di ɛ, ’sʋ ka Sesi ’a ‑tɩ’ ‑pa’ ’kwla ‑wɛe Kea ‑sɩ ’kwla ’de ’ʋn ‑pee ɛ, aoa mu ɩ jua’. ⁵Tɛin" ’de ɛ, ɩa’ dɩ tu se ’kwla ’wlʋ ’de nyiɔpʋ ‑pee. ’Kaa ka Kea ’a ‑Suu ‑sɩ ’kwla ’de Sesi ’a dboʋn ke Kea ’a wlu ’kwajaaʋn ‑pee ’de ‑sɩanwɩ ’di ɛ, ɩ se kan’ ’kwla ’wlʋ tɛin". ⁶Dɩ Kea ‑sa ’kwla ’de ‑sɩanwɩ ’di, ɩ ka : ɛmɛ ‑nɩ nyʋ sea’ Suifʋ nɩ ɛ, ’kɛn Kea ‑teea ɛɛ’ ’cɛ ’dei ɛ, ɛ nɩɛ ʋʋa’ dɛ ‑o ‑ke, ʋʋ ke Suifʋ‑wi" ma dɛ due’. Nyʋ ‑ʋʋ ‑ke Sesi "siaa "i dɩ Kea cɛɛan ʋʋpʋ ’nynɩ, ʋʋa muɛ ʋʋa’ ‑nɩ ’jeea’ ‑ke ’de ‑pɔia" wlu ’a ‑tɩ’ ’ʋn.

⁷Kea nʋɛ ’ʋn ’saaʋn "jrii ‑wɛe ɛ ‑te’ ’ʋn ‑pɔia" ‑tɩ’ ’a ’tmʋdbo kwa. Ɛmɛ ‑tɩ ɛ "nyɩ ’ʋn "ikmaa’ ‑wɛe ’ɩn ’je ɛɛ’ dbo tu nʋ. ⁸Nyʋ "klein ‑jea Sesi ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ɛ, ’mɔ ‑ɔ ‑nɩa ʋʋpʋ ’a de ’bɔɔ ‑gbɔo, ‑wɛe ‑ɔ sea dɛ jrɛ’ wɔn nɩ ɛ, ’mɔ Kea nʋ ’saaʋn "jrii ‑wɛe Klisɩ ’a dɛwɔnɩa’ ‑sia dɩ ‑wee’ "klein ɛ, ’de ’ɩn ’je ɛ ’tmʋ ’de nyʋ ‑sea’ Suifʋ nɩ ‑pee. ⁹Dɛ ’ɩn ’jea nʋ ke’wlɛ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ dɩ Kea nɩa "i ɛ ’jea nʋ, ‑wɛe ‑ɩ pa ’kwla ’de tɛin" wɩ ’di ɛ, ’ɩn ’je ɩa’ ‑tɩ’ wɔ ‑sa’ ’pepe ’de nyʋ ‑pee. Kea ‑ɛ nʋa dɩ ‑wee’ "klein ɛ, ɛ naa ɛɛ’ dɛ tu tɔ’ i sese, ¹⁰‑wɛe ka ɛɛ’ tɔ’ ‑tia "i, ’de Kea ‑gbu ’je ɛ to‑, ‑wɛe Kea ’a "soa‑wi" ‑nɩa ’e jaʋn ’di o, "ikma‑sii ‑nɩa ’bo ’blʋa‑ ke jaʋn ’nynɩ ’je ɛ juo‑. ¹¹’Kamɔ Kea naa tɔ’ i sese ‑wɛe ɛ ’je "jri "kpae’ po ’de ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ ’ʋn. ¹²Ɔmɔ ‑ɔ ‑ke ‑a "sii "i ‑wɛe ‑a ‑te’ ‑kwlɩ", ɛmɛ ‑tɩ ‑a ‑bɛɛ’ ‑a ‑je Kea ‑pʋn" ’kpa ’de ɛɛ’ tɔ’ "itbaa’ ’ʋn. Ɛ se ‑aa faʋn ’ble. ¹³‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ɛ, ‑mɛ dɛ ’ma ‑teea aopʋ i ɛmɛ ‑nɩ ‑bo ’ɩn nɩ ’e ’kle ’di, ɛ ’bo ao ’kpɩ "iwaa. Ɛ se foo" ’ʋn nɩ‑, ɛ nɩɛ ’de aoa’ ’dɔe ’a ‑tɩ’ ’ʋn ‑o.

Klisɩ ’a nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’

¹⁴’Ma poɛ ’kɔi‑ ‑klu’ ’bo ‑a "Bo Kea "juɔi. ¹⁵‑Kwlun ’a kpɛ ‑nɩa ’e jaʋn ’di o, ‑kwlʋn ’a kpɛ ‑nɩa ’nɔ ’blʋa‑ "kpei o, ɛmɛ ‑tuu" ɩ ‑wee’ ’nynɩ ‑cɛɛn’‑, ’de ɛ ’ʋn ’bomɔ ‑a "bo ‑wi" ’a ’nynɩ ’wlʋ. ¹⁶Dɛ ’ma ‑tee’ ɛ i ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ɛɛ’ ‑Suu ’a "ikmaa’ ’je ao ’diikua’ "nyɩ ’de ɛɛ’ ’diwɔnmɔa’ ’ʋn, ‑wɛe ao ’je ’kpɩ ’ble. ¹⁷’De dɛ ao ‑tea’ Klisɩ ‑kwlɩ" ɛ, ɔɔ muɛ ’de ao pɛe o "tia’ ’de ao ’je ’sɩn po ’de ɔ ’ʋn ‑wɛe ao ’je iku ‑sisi’ ’de ɔɔ’ nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ ’ʋn. ¹⁸‑Wɛe ka Sesi ’a nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ ’bɛa "jrii, ɛ tɛan ’de, ‑ɛ ‑tɛan ‑sɔn ɛ, ‑wɛe ɛ tɛan ja ’de ao ke nyʋ "klein ‑jea ɔɔ’ ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’je ɛ ’mii ’wɔn ‑tadue. ¹⁹‑Mɛ ka ɔɔ’ nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ ’ja dɛ "ijua’ ‑wee’ "klein "jru, aoa muɛ jua’ ’pepe. ‑Bo ɛ nɩ kan’ a, ‑mɛ dɩ "klein Kea nɩa ’ʋn, ɩa muɛ ’de aopʋ‑ ’ʋn "tia’.

²⁰Kea ‑ɛ ‑blea ’diikua’ ‑wɛe ‑ɛɛ "ikmaa’ a nʋa dbo ’de ‑a ’ʋn ɛ, dɩ "klein ‑aa ‑teea’ i ke dɩ "klein ‑aa naa tɔ’ i ke ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’jɩ nʋ, ɛ ’je ’o ‑mɔ ‑tie" cɛn. ²¹Ɛɛ’ Kea tu ɛ, Kea ‑gbu ’je ɛɛ’ ’nynɩ "i ’bɛɛ‑ ‑o jeejee ’de Sesi Klisɩ ’a ’nynɩ ’ʋn. ’Kamɔ ɛ ’je nɩ ’de ‑sʋn "o ‑sʋn ’di mamaʋ ’sʋ.

‑Gboo ke ’dae‑ "siiɛ "i

¹’Mɔ ‑ɔɔ nʋa Tʋ"bo ’a dbo ‑wɛe ‑ɔ ‑nɩa ‑kaso ’di ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, dɛ ’ma ‑teea’ aopʋ i ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ka Kea ‑da aopʋ nɩa "i ɛ, ao na kan’. ²Ao ’bo aoa’ ‑cɛi" ’beeɛ, ao nɩ kupeeɛ’ nyʋ, ao ’bɛɛ‑ pɛe "wɔin. Ao ’bɛɛ‑ ba ’a kplɩn "wɔin due ’due, ’de ba ’a ‑tɩ’ kmaa’ ’ʋn. ³Kea ’a ‑Suu mɛ ‑po’ "i "sia’ ’bo aopʋ ’nynɩ, ao kpʋʋn aoa’ ‑cɛ" i ‑wɛe ao ’je kooa due ’a ‑cɩɩ nɩ ‑wɛe tɔ’ ’ɔ blʋa’ ’je ’o ao ’nynɩ nɩ‑. ‑Bo ɛ nɩ kan’ a, ‑mɛ "i "sia’ Kea ’a ‑Suu poa ’bo aopʋ ’nynɩ ɛ, ɛ se isɔin. ⁴Kea ’a ‑Suu nɩɛ due’, ɛmɛ ‑nɩ ’de aopʋ ’ʋn, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ao ma nyɔ due’. ’Daa’ Kea ’da aopʋ ɛ, ɛ nɩɛ due’, ɛmɛ ao ‑wee’ "klein tba tɔ’ "i, ‑wɛe aoa fuo Sesi Klisɩ. ⁵‑Aa Tʋ"bo nɩɛ due’, ɔmɔ ‑a ‑wee’ "klein ‑te’ ‑kwlɩ", ’de ɔɔ’ ’nynɩ ’ʋn mɔ ‑a ‑wee’ poo "ni "jru. ⁶Kea nɩɛ due’, ɛmɛ ‑nɩ nyʋ ‑wee’ "klein "Bo, ɛ nɩɛ ’bo nyʋ ‑wee’ "klein "jru kpɔ’, ɛ nɩɛ ’e nyʋ ‑wee’ "klein "klu, ɛ nɩɛ ’e nyʋ ‑wee’ "klein ’ʋn.

⁷’Kaa Klisɩ ‑ɔ nʋa ‑a ’saaʋn "jrii ɛ, ka ɔɔ’ ‑cɛ" nɩa "i ɛ, ’kamɔ ɔ nʋ ‑a ‑paan’ "jrii due ’due. ⁸Ɛmɛ ‑tɩ wlu ‑crɩɩa’ ’de Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’ʋn, ɛ ’naa :

‑Ta ɔ kpa tʋ ’a "jru ɛ, ɔ muɛ ’de jaʋn ’di ‑wɛe nyiɔpʋ ɔ ‑seia ʋʋ ke ɔ mu, ’sʋ ɔ nʋɛ nyʋ ‑paan’ "jrii.

⁹’De ‑bo ɛɛ’ wlu ’na ɔ muɛ ’e jaʋn ’di ’ee, ’de ‑mɛ ’de ’a ’nynɩ wɛ‑ ? ‑Mɛ ɛ se ka ɔ "sia i ’de ‑klu’ ’a ‑klu’ ‑wɛe ɔ ’wlʋa ’e, ɛmɛ ɛɛ sea ’tmʋʋ ? ¹⁰"Ju ‑ɔ ‑sia" i ’de ‑klu’ ’a ‑klu’ ɛ, ɔmɔ ‑ja ’de jaʋn ’di ‑wɛe ɔ ’je ‑ta ‑wee’ "klein nɩ‑. ¹¹‑Paan’ ɔ nʋa nyiɔpʋ "jrii ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ɔ "nyɩɛ ʋʋpʋ ’kpɩ, ɔ ‑te’ ’bo nyʋ jrʋ’ ‑wɛe ‑wi" ‑mʋ nɩ ɔɔ’ dboʋn, ɔ ‑te ’o nyʋ jrʋ’ ‑wɛe ‑wi" ‑mʋ nɩ Kea ’a wlu ’kwajaaʋn, ‑wɛe jrʋ’ nɩ ‑pɔia" ‑tɩ ’tmʋʋn, ‑wɛe jrʋ’ nɩ Kea ‑gbu ‑jeopoʋn, ’de jrʋ’ nɩ nyʋ Kea ’a wlu tɔɔʋn. ¹²Ɔɔ nʋ kan’ ’mɛ ‑wɛe nyʋ ‑a naa Kea ’a ‑jei" ʋʋ ’je Kea ’a ‑kwlʋtɩ nʋa’ ’bɛɛ‑, ’de ʋʋa’ Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’jea’ ’je ’boa, ‑wɛe Kea ‑gbu ‑nɩa ɔɔ’ ‑gboo ’a dɩ ’je iku sɔɔn‑ sɔɔn‑. ¹³‑Bo ɔɔ sea kan’ nʋ ɛ, ‑mɛ ɔ nɩɛ "i ‑wɛe ‑apʋ ‑ɔ ‑jea Sesi ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ɛ, ‑a ‑wee’ "klein ’je "i "sii‑ ’de ‑a ‑je Kea ’a "Ju juo ’pepe. ‑Mɛ ‑a ‑kwɛɛ Kletiɛn ’mɛ, ‑wɛe dɩ "klein ‑nɩa ’e Klisɩ ’ʋn, ɩ ’je "jri "kpae’ po ’de ‑aa ’kmʋ ’ʋn. ¹⁴‑A ‑kwɛ‑ɛ Kletiɛn ’mɛ ’bode. Ka "nynumɩɩ" a nʋa ‑a ‑bo kan’ nʋɛ, dɛ‑nʋɛ’ "nynumɩɩ" se ‑kwlʋ ’ble, ʋʋa’ ‑kwle ’o nyʋ ’a wlu ’de bla‑tɩ. Ka poɔ’ ɔ jiia ti ’ʋn ‑wɛe ɛɛ tɔɔa ɩa’ "jru i ɛ, ’kamɔ ʋʋpʋ nɩ‑. Nyʋ ‑ʋʋ ‑sea’ Kletiɛn ‑kwɛ‑ɛ ke ɛ, nyʋ ’a ‑kwle ʋʋpʋ ’a "jru ‑jei" ‑saa ‑tɩ. ‑Bo nyʋ ‑ʋʋa pooa nyʋ ’srɛ i tɔɔ ʋʋpʋ dɩ ‑ɩ ‑wlʋa ’bo ʋʋa’ ‑cɛ" ‑kwlɩ" ’sʋ ɛ, ʋʋ bla ’o ‑mɩ ’de. ¹⁵’Kaa ‑apʋ mɔ ɛ, ‑a ‑bo kan’ nʋɛ, ‑a ‑tmʋ tɔ’ ‑tɩ ’de ba ’a ‑tɩ’ kmaa’ ’ʋn ‑wɛe ‑a ‑je Kletiɛn ‑kwɛ‑ɛ ’de dɩ ‑wee’ "klein ’ʋn. ‑Bo ɛ nɩ kan’ ‑mɔ ɛ, ‑mɛ ‑a ‑ke Klisɩ a muɛ "i "sia’ jeejee. Ɔmɔ ‑nɩ Kea ‑gbu ’a "jru kpɔ’ i ‑tei. ¹⁶Ka nyiɔ ’ɔ ’dae‑ tba ’o ɔɔ’ ‑gboo ‑pʋn" ‑wɛe ɩ "sia "i, ’kamɔ Klisɩ nʋɛ ‑wɛe Kea ’a ‑jei" naaʋn ‑wee’ "klein "sii‑ "i. Ka "jru a poa nyiɔ ’ɔ ‑gboo ‑wee’ ‑je o ɛ, ’kamɔ ɔɔ po Kea ‑gbu ‑je o. Ɛmɛ ‑tɩ nyʋ ‑ʋʋ ‑ke ɔ "siaa "i ɛ, ɔɔ "nyɩ ‑wi" ‑mʋ ’kpɩ due ’due, ‑wɛe ʋʋa ’boa. ’De dbo ʋʋa nʋa ’de ɛ ’ʋn ɛ, ʋʋa kuu ba ’a dɩ i ’de ba ’a ‑tɩ’ kmaa’ ’ʋn, ‑wɛe ʋʋ ’je Kletiɛn ‑kwɛ‑ɛ.

Tɛin" ke kaan ke

¹⁷Dɛ ’ma ’tmʋa ‑wɛe ‑ɛɛ ‑cɩɛ ’ma cria ’de ao ‑pee ’de Tʋ"bo ’a ’nynɩ ’ʋn ɛ, ɛ ka : Ka nyʋ ‑sea’ Kea juo a na, ao ’bo kan’ naa ’bode, dɛ‑nʋɛ’ ʋʋa’ nyiɔtɔ’ ‑ɩ sea ’de ’ble ɛ, ɩmɩ ‑ɩa po ʋʋpʋ ‑je o. ¹⁸Dɛɛ‑tɩ ʋʋa’ tɔ’ sea ’jɔ ’ble ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ʋʋa’ pɛe kmuɛi". Dɩ "klein nyʋ ’bɛɛa nyʋ ’jea juo ’de Kea ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ʋʋ se ɛ "inɩ ʋʋ ’jɩ juo‑. Ɛmɛ ‑tɩ ʋʋa’ tɔ’ nɩ ’e kwie ’di, ’kmʋnɩa’ Kea "nyɩa nyʋ ɛ, ʋʋ se ɛ juo. ¹⁹Dɛ ʋʋa’ pɛe kmuai" mɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ‑tɩn ’a nʋ ʋʋpʋ. Ɛmɛ ‑tɩ ʋʋ "tai‑ ʋʋa’ ‑cɛi" ‑wɛe ʋʋa naa tɔ’ saɩn ’a "kwli ‑wee’ i. ’De dɩ ‑wee’ a pooa ʋʋpʋ pɛe "i. ²⁰’Kaa aopʋ mɔ ɛ, Klisɩ ao jua ɔ se kan’ ‑mɔ nɩ‑. ²¹‑Bo ɛ nɩ ɔmɔ ‑ɔɔ ‑tɩ’ ao ’wɔn ‑wɛe ‑ɔɔ ‑cɛ" ’kpa tɔɔ aopʋ tɔ’ ‑tɩ ɛ, ‑mɛ ɛ se kan’ ‑mɔ nɩ‑. ²²‑Bo Klisɩ tɔɔ aopʋ tɔ’ ‑tɩ ɛ, ‑mɛ dɩ ao nʋa tɛin" ɛ, ao ’jɩ kwa ‑sɔn ‑saa ‑o. Aoa’ nɩsʋn ‑nɩa tɛin" ao ’bɔ ɛ o, dɛ‑nʋɛ’ aoa’ ’tʋn nʋdɩ ‑ɩ poa aopʋ ‑je o tɛin", ɩa pooɛ aopʋ ’srɛ i, ‑wɛe ao ’je isɔn‑. ²³Kea ’a ‑Suu ’je aoa’ pɛe ke aoa’ tɔ’ ‑gbɔdee "ni po ‑o ’pepe. ²⁴Aoa’ ’kmʋ ‑ɛ poa ‑gbɔdee "ni ɛ, ‑wɛe ‑ɛ ‑ke Kea ‑kɔɔa’, ɛ ’wlʋʋ‑ ’bo ao ku ‑pʋn" ‑wɛe ka nyɔ ɔ paa dɛ ’ʋn, ɛ ’je kan’ nɩ‑. ’De aoa’ ’kmʋ ’je "isrɛ ‑wɛe ka Kea nɩa "i, ɛ ’je kan’ nɩ‑. tɔ’ ‑tɩ ’a wlu ‑nɩa ’de aopʋ ’ʋn ɛ, ɛmɛ ‑je aopʋ ɛɛ’ ‑je tu tɔɔ‑.

²⁵Ɛmɛ ‑tɩ ao ’je sɩ ’tmʋ‑tɩ ’bɔ ’bode, ao ’tmʋʋ ba tɔ’ ‑tɩ ‑pee, dɛ‑nʋɛ’ ‑a ‑wee’ "klein tba ’o ‑gboo due’ ‑pʋn". ²⁶‑Bo ao ’kpa ’cɛn ɛ, ‑mɛ ao ‑tu" aoa’ ‑cɛ" ’ɛ ‑tɩ’ ‑wɛe ao je dɛsaʋn nʋ. ’Cɛn ’bo ’de aopʋ ’ʋn siiɛ, ’jrʋ ’bo ibluɛ. ²⁷Ao ’bo ‑siɔn’ ‑je "nyɩɛ ! ²⁸Nyɔ ‑ɔɔ ‑jriia" tɛin", ɔ ’bɔ "jrii ‑tɩ. ’Kaa ɔ nʋ dbo ‑wɛe ɔ ’je ɔɔ’ ‑cɛ" ’ɛ ’kwadɛ ’je, ’de ɔ ’je nyɔ ‑ɔ sea dɛ ’ble sʋn o po. Ɛmɛ ‑nmɔ "jrii. ²⁹Wlu saɩn ’bo ’de aopʋ ’wɔn jiiɛ, ’kaa wlu ‑ɩ ‑kɔan ‑tɩ’ ‑wɛe ‑ɩa kuua nyʋ ’a dɩ i, ’de ‑ɩa nʋa nyʋ ’dɔe "jrii ɛ, ɩa’ ’sʋ mɩ ao ’je ’tmʋ ’de nyʋ ‑ʋʋa poa aoa’ wlu doin" o ‑pee. ³⁰Aoa’ kplɩn ’bo Kea ’a ‑Suu "jrii "kaeɛ. Kea ’a ‑Suu ‑nɩ "i‑saadɛ ɛmɛ Kea "duo ’ʋn ‑wɛe ɛ ‑tu" aopʋ juo’ɩn, ka aoa’ ‑seie ‑tɩ a mua ’pepe nɩa’ ’de de ’bɔɔ ‑sɔn ’di ɛ, ɛɛ’ juo’ɩn tu mɛ ‑to ɛ. ³¹Ao ’bo ba ’a ‑tɩ’ ’di pooɛ, aoa’ ’cɛn ’bo "blo ’wlʋɛ ’de ba ‑pee, ao ’bo ’cɛn ’kpaa, ao ’bo ba "jrui "wɔɔɛ, ao ’bo ba ‑cree" ɛ. ’Diwɔnynia’ ’a "kwli ‑wee’ "klein ’wlʋ ’o aopʋ ’a ‑kwea’‑. ³²Ao nmɔ ’di wɔn ka‑, ao ’je ba ’a wɛe‑, ao ‑kɔ’ ba ’a dɛsaʋn ka Kea ‑kɔa’ aopʋ ’a dɩsaɩn ’de Klisɩ ’a ’mɛa’ ’ʋn ɛ.

Aoa’ ’kmʋ nɩ ’de ‑sɔn’ ’ʋn

¹‑Jɛ Kea ‑kɔa’ aoa’ dɩsaɩn, ‑wɛe ao nɩa ɛɛ’ ‑tɩ’ kma nynuu ɛ, ‑mɛ ka ɛ nɩa ’ka ao ’je nɩ‑. ²Aoa’ ’kmʋnɩsʋn tba ’de ba ’a ‑tɩ’ kmaa’ "jri. Ka Klisɩ kma aoa’ ‑tɩ’ ɛ, ao kma ba ’a ‑tɩ’ kan’ due ’due. Ɔmɔ ‑to ’e ɔɔ’ ‑cɛ", ɔ ‑saa ɔɔ’ ‑cɛ" ’sraa‑ ‑ɔ ‑nyɩ" Kea ’de ‑aa ‑tɩ’ ’ʋn. Ɛɛ’ ’sraadɛ ‑tu ɛ, ka ‑dai’klɔ ‑ɛɛ ’nʋ nmɔa "jrii nɩa, ’kamɔ ɛ nɩ‑.

³Ɛmɛ ‑tɩ ka Kea ’a "nynuu‑ a na ao ’je kan’ na‑. Dɛ ‑nɩa dɛ "jrii tɛɛan’ o, tɔ’ saɩn inaa’ o, dɩ ‑wee’ pooa ‑ʋn pɛe "i o, nyʋ ’bo ɩa’ ’nynɩ ’wɔɛn mɔ "pɩ ’de aopʋ "klu ‑wɛe ɩa’ nʋ‑tɩ. ⁴Ɛ se ka ‑cɔɔn’ ka nɩ ‑ke, ‑wɛe wlu ‑ɩ sea ’de nyʋ ’wɔn ji ka nɩ ɛ, ɩ ’je ’de aopʋ ’wɔn ji. Wlu sea’ ’de ’ble, ‑wɛe ‑ɩa booa nyʋ "jrii ’de ‑ɩa ‑dbaa’ nyʋ ‑tɩn’ "i ɛ, ɩ ’bo ’de ao ’wɔn jiɛ ‑ke. Dɩ ‑ɩa Kea ao ’jea ’sɛ‑ po ɛ, ɩmɩ ‑je ’de aopʋ ’wɔn ji ka‑, ⁵dɛ‑nʋɛ’ ao siɛ ‑kwlʋ o ’pepe, dɛ "jrii i tɛn i o, tɔ’ saɩn inaai o, nyɔ dɩ ‑wee’ "klein a pooa pɛe "i o, ʋʋa’ ‑nɩ ‑kea’‑ ʋʋa ‑gbɛɛa’ ɩmɩ ‑nɩ dɩ ‑ɩa pooa nyɔ pɛe "i ɛ. Ʋʋa’ nyʋ tu ɛ, ’de Kea ’a kɛɛma’ ‑kwlɔ ’di Klisɩ nɩa ‑wɛe ɔ ’blea nyʋ ɛ, ʋʋ se ’de pai, ʋʋa’ ‑teɩn se ’e nɩ‑.

⁶Nyɔ ’bo aopʋ ’srɛ ipooɛ ’de ɔɔ’ wlusʋn ’ʋn, dɛ‑nʋɛ’ ’de kplɩn ‑nɩa ’mʋa ’a ‑tɩ’ ’ʋn mɔ Kea ’a ’cɛn ɛ mu nyʋ ‑ʋʋa’ ’je ɛ wɔn "kpei jia’. ⁷Ao ke ʋʋa’ nyʋ tu ’bo "i "siiɛ. ⁸Tɛin" ’de ɛ, ao nɩɛ ’e kwie ’di, ’kaa kaan ka ‑jɛ ao ke Tʋ"bo "sia "i ‑mɛ ao ’kpa ‑sɔn’ ’ɔ "nynuu‑ ’bode. Ɛmɛ ‑tɩ ka nyʋ ‑nɩa ’e ‑sɔn’ ’ʋn a na, ao ’je kan’ na‑. ⁹‑Bo nyɔ nɩ ’de ‑sɔn’ ’ʋn dɩ ‑jea "jri "kpae’ po ’de ɔɔ’ ’kmʋ ’ʋn, ɩmɩ ‑nɩ : ’Diwɔnmɔa’ ’a "kwli ‑wee’ ke, "isrɛ‑tɩ nʋa’ ke, tɔ’ ‑tɩ ’tmʋa’ ke. ¹⁰Ao ‑pɔn ’de Tʋ"bo "jri ’dei nmɔa’ i. ¹¹Nyʋ ‑sea’ ’de ‑sɔn’ ’ʋn nɩ ɛ, dɩ ʋʋa nʋa, ʋʋ ke ao ’bo o beeɛ ao ’bo ɩ nʋʋɛ, ’kaa kɩ nynia "jrii ɛ, ao ’tmʋ ɩ ’de ʋʋ ‑pee, ¹²dɛ‑nʋɛ’ dɩ ʋʋa’ nyʋ tu a pa ’kwla ‑wɛe ʋʋa nʋa, ɩa’ ’tmʋa’ ’bleɛ ‑tɩn’. ¹³’Kaa dɛ "o dɛ ‑nyniia "jrii ‑bo ao ’tmʋ ɛ, ‑mɛ ɛ ’wlʋɛ ’kwla. ’De dɛ ‑wlʋa ’kwla, ‑mɛ ɛ jiɛ ’e ‑sɔn’ ’ʋn ’bode, ‑wɛe nyʋ a ’je ɛ "jriɛ‑. ’De tɔ’ ‑o, dɛ ‑pɛan "kpae’ ’pepe ‑mɛ ’kpa ‑sɔn’. ¹⁴Ɛmɛ ‑tɩ dɛ ‑ɛ ‑crɩɩa’ ɛ ’naa :

‑Mɔ ‑ɔɔ ‑mʋa, ‑ɩn ‑sɔn "nyɩɔ’, ‑ɩn ‑wlʋ ’e ’mɛʋn "klu ‑wɛe Klisɩ ’je ‑ma ‑sɔn’ nɩ‑.

¹⁵‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ ao ‑tu" aoa’ ‑cɛ" ’ɛ ‑tɩ’, ao ’bo i "mae ka nyʋ ‑sea’ tɔ’di nɩ nɩa. Kaa aomɔ nɩɛ tɔ’di, ¹⁶ao ’bo nɔ" "i "taiɛ, ɛ ’bo ‑siiɛ foo" ’ʋn, dɛ‑nʋɛ’ ’wɩ saɩn ‑nɩ ’de ‑a "jru. ¹⁷Ɛmɛ ‑tɩ ao ’bo kpɛɛn’ dɩ ‑cɩɛi" nʋʋɛ, ’kaa ao ‑pɔn Kea ’a ‑kwlʋtɩ ’mii ’wɔan’ i, ‑wɛe ka ɛ "sia ’nynɩ ao ’je kan’ nʋ. ¹⁸Ao ’bo nmɔ "jru pooɛ. ‑Bo aoa sea kan’ nʋ ɛ, ‑mɛ aoa "maa aoa’ ‑cɛ" ’mɛ. Kea ’a ‑Suu mɛ ‑je ’e aopʋ ’ʋn "ji ka‑. ¹⁹‑Bo ao ’kɩɩn‑ "jrui ɛ, ao ’bo Kea ’a ’nynɩ "i ’bɛɛ‑tɩ ’bɔɛ ’bo aopʋ ’nynɩ : ‑bo ɛ nɩ ’dʋ ‑ɩ ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di o, ‑bo ɛ nɩ ’dʋ ‑ɩa ‑bɛɛa’ Klisɩ ’a ’nynɩ "i o, ‑bo ɛ nɩ ’dʋ Kea ’a ‑Suu a poa ’bo nyʋ ‑kwlɩ" o, ao kuu ba ’a dɩ i ’de ɩa’ ’dʋ tu ’a ble ’a ’ʋn, ‑wɛe ao ’je Tʋ"bo ’sɛ po ’de aoa’ pɛe ‑wee’ "klein ’ʋn. ²⁰Ao cɛɛn ’de ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ ’a ’nynɩ ’ʋn ‑wɛe ao ’je ‑a "Bo Kea ’sɛ‑ po jeejee ’de dɩ ‑wee’ "klein ’a ‑tɩ’ ’ʋn.

Ao ‑te’ ba ’a ni’ due ’due

²¹Aopʋ ‑ɔɔ ‑pɔan ’de Klisɩ "jri ’dei nmɔa’ i ɛ, ao ‑te’ ba ’a ni’ due ’due.

²²Aopʋ ‑nɩa jranynʋkpae’ ‑wɛe ‑ɔ ‑ke Tʋ"bo a na ao ’je aoa’ kʋan‑wi" wɔn due due’ ka aoa ’jea Tʋ"bo wɔn ɛ, ²³dɛ‑nʋɛ’ kʋan mɔ ‑nɩ ’nynɔkpao’ ’a "jrukpɔ’ i ‑tei, ka Klisɩ nɩa Kea ‑gbu ’a "jrukpɔ’ i ‑tei ɛ. Kea ‑gbu ‑ɛ ‑nɩa ɔɔ’ ‑gboo ɛ, ɔmɔ ‑nɩ ɛɛ’ ’Pʋʋi. ²⁴Jranynʋkpae’, ao ’je aoa’ kʋan‑wi" wɔn ’de dɩ ‑wee’ "klein ’ʋn, ka Kea ‑gbu a ’jea Klisɩ wɔn ɛ.

²⁵’De aopʋ ‑ɔ ‑blea ’nynɔ ɛ, ka Klisɩ kma Kea ‑gbu ’a ‑tɩ’ ‑wɛe ɔ toa ’e ɔɔ’ ’kmʋ ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ’kamɔ ao ’je aoa’ ’nynɔ ’ɔ ‑tɩ’ kma due due’ ‑ke. ^26-27Klisɩ nʋ kan’ ’mɛ ‑wɛe ɔ ’je Kea ‑gbu kpɔ "i ‑tee ’de ɛ ’je Kea ’a ‑tea’ ‑te. ’De ‑ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɔ nʋɛ "ni ke ɔɔ’ wlu ‑wɛe ɔ wɔɔ ɛ ’pepe, ‑wɛe ɛ je ‑kɔ ‑pʋn" nɩ ’de ɔ "jri ’de. ²⁸’Kamɔ kʋan‑wi" ’je ʋʋa’ ’nynɔ ’ɔ ‑tɩ’ kma‑. Nyɔ ‑kma ɔɔ’ ’nynɔ ’ɔ ‑tɩ’ ɛ, ‑mɛ ɔ kma ɔɔ’ ‑cɛ" ’ɛ ku ’a ‑tɩ’. ²⁹Nyɔ jrɔ’ se ɔɔ’ ‑cɛ" ’ɛ ku ’ʋn ’nyɛ due’, ’kaa ɔɔ "nyɩɛ ɔɔ’ ku diidɛ, ɔɔ ‑tuɛ" ɔɔ’ ku ’a ‑tɩ’ ka ‑cɔɔn’ ka. ’Kamɔ Klisɩ a nʋ ’de Kea ‑gbu ’a ‑tɩ’ ’ʋn. ³⁰Kea ‑gbu ‑ɛ ‑nɩa ɔɔ’ ‑gboo ɛ, ‑apʋ ‑nɩ ɛɛ’ ’dae‑. ³¹Wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di, ɛ ’naa : "Junmɔu ’wlʋ ’bo ɔ "bo ke ɔ de ‑pʋn" ‑wɛe ɔ ke ɔɔ’ ’nynɔ ’je "i "sii‑ ’de ʋʋ ’je nyɔ due’ ma. ³²Ɛɛ’ dɛ tu tɛn ’de. Dɛ ’ma ’tmʋa ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ɛ se ’nynɔ ke kʋan ’a ’sʋ ’a ‑tɩ’ ’tmʋ, ’kaa ɛ ‑sa ka Klisɩ kma Kea ‑gbu ’a ‑tɩ’ wɔ ‑ke. ³³Wlu ’ma ’tmʋa ‑ta, ɛ ’tmʋɛ ’nynɔ ke kʋan ’a ‑tɩ’ ‑ke. Ao ‑nɩa ’nynɔjeʋn ɛ, ao ’je aoa’ ’nynɔ ’ɔ ‑tɩ’ kma ‑o due ’due, ka ao kma aoa’ ‑cɛ" ’ɛ ku ’a ‑tɩ’ ɛ. ’De aopʋ ‑nɩa jranynʋkpae’ ɛ, ao ‑te’ aoa’ kɔan ‑wi" ’a ni’.

¹Aopʋ‑ ‑nɩa "nynuu‑ ɛ, ao ’je ao "bo ke ao de wɔn, ɛmɛ Tʋ"bo nɩ "i ao ’je nʋ, dɛ‑nʋɛ’ ɛmɛ ‑srɛi". ²Kea ’a kɛ’ ’na : Nyɔ ‑te’ ɔ "bo ke ɔ de ’a ni’. Ɛɛ’ kɛ’ tu mɛ Kea ‑saa "i ɛ ‑te’ wlu "kpei. Wlu ɛ ‑teɛ’ "kpei, ɛ ka : ³‑Ɩn ‑te’ ‑ɩn "bo ke ‑ɩn de ’a ni’, ‑wɛe ‑ɩn ‑je ’de ’mʋa‑ ’ʋn nɩ‑, ’de ‑ɩn ‑je ’kmʋ ‑kwle.

⁴’De aopʋ ‑ɔ ‑nɩa "nynuu‑ "bo ‑wi" ɛ, ao ’bo aoa’ "nynuu‑ ’cɛn pooɛ. ‑Bo aoa sea ʋʋpʋ ‑gbaan a, ‑mɛ ao ‑tu" ʋʋpʋ Kea ’a wlu ’a ’snɩ ‑wɛe ʋʋ ’je Tʋ"bo ‑kwlɩ" ‑te’.

⁵Aopʋ nyʋ ’blea kʋɔn ’ʋn ’nɔ ’blʋa‑ "kpei ɛ, ao ’je aoa’ ’bleʋn wɔn. Ka aoa jaa aoa’ ‑cɛ" ja ’bo Klisɩ "juɔi ɛ, ao jaa kan’ aoa’ ‑cɛ" ja ’de aoa’ ’bleʋn ‑wi" ‑pee ’de aoa’ pɛe ‑wee’ "klein ’ʋn. ‑Bo aoa sea kan’ nʋ ɛ, ‑mɛ ao ’bo pɛe de siiɛ, ʋʋa’ faʋn nɩ ’de aopʋ ’ʋn, ao crɛɛ kui’ i ’bo ʋʋpʋ "juɔi. ⁶‑Bo ʋʋa’ "jriɛ‑ ‑te i o, ‑bo ʋʋa’ "jriɛ‑ se i ‑te o, ao ’je ʋʋpʋ wɔn, ao ’bo ’de nyiɔpʋ "jri ’dei nmɔa ’a ’sʋ i‑pɔɛn, ao nʋ ʋʋpʋ ’a ’kle ’a dɛ "i. Ka Klisɩ ’a kʋɔnpʋ‑ ‑ʋʋa ‑pɔan Kea ’a ‑kwlʋtɩ nʋa’ i nɩa, ao nɩ kan’. ⁷‑Bo aoa sea ʋʋpʋ "juɔi nʋʋ ɛ, ao nɩ nɛ "kpei, ka nyʋ a nʋʋa Tʋ"bo "juɔi ɛ, ’kamɔ ao ’je nʋ, ɛ se nyiɔpʋ aoa nʋʋ "juɔi nɩ‑. ⁸Ao ’je kan’ ’mɛ ‑bo nyɔ nɩ kʋɔn o, ‑bo nyɔ se kʋɔn nɩ o, dbo ’dɔe ɔ nʋa, Tʋ"bo a mu ɔ ɛɛ’ ‑kei" ‑saa’ ka "o ka.

⁹’De aopʋ ‑jɔ ‑blea nyʋ kʋɔn ’ʋn ɛ, ao nʋ kan’ ’de ʋʋ ‑pee ‑ke. Ao ’bo ʋʋpʋ ’kwa nyniɛ ! Ka ʋʋ ke ao ’blea "jrukpɔ’ i ‑tei ’de jaʋn ’di ɛ, ao ’bo ɛ o "mae ! Aoa’ "jrukpɔ’ i ‑tei ‑nɔ, ’bo ɔ "juɔi ɛ, nyʋ ’mii ’craa’ se ’o nɩ‑.

Kea -jei" naanyʋ ’a poodɩ

¹⁰‑Jɛ ‑sia ’o ’ɩn ’jea ’tmʋ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ aopʋ ‑ɔ ‑ke Tʋ"bo "sia "i ɛ, ao "tai‑ ɔɔ’ "ikmaa’ "i ‑wɛe ɛ ’je aoa’ dɩ ikuu‑. ¹¹Ao ‑tu" Kea ’a poodɩ ‑wee’ "klein ‑pʋn" ‑wɛe ao ’je ‑siɔn’ ’ɔ ’srɛ "juɔi nynaa’ ’bɛɛ‑, ¹²dɛ‑nʋɛ’ ɛ se nyiɔpʋ ‑ʋʋ ‑blea ‑sɩɩɛn’ ke nymɔ ɛ, ʋʋ ‑ke ‑aa ‑fɔn tʋ nɩ‑. Nyʋ ‑ʋʋ ‑ke ‑a ‑fɔan’ tʋ ɛ, nyɔ ’ɔ ’jee ʋʋpʋ "jriɛ‑, ’kaa ʋʋ ‑teɛ nyʋ "jru kpɔ’ i, ʋʋ ’bleɛ nyʋ, ʋʋa’ "ikmaa’ nɩɛ ’e kwie’. ‑Siɔn ’ɔ ’diwɔnyni‑sii ‑ɩ ‑nɩa ’bo ’blʋa‑ ke jaʋn ’nynɩ ɛ, ɩmɩ ‑ke ‑a ‑fɔn tʋ. ¹³Ɛmɛ ‑tɩ ao ’je Kea ’a poodɩ ‑wee’ "klein ’ʋn "duo‑ ‑wɛe ‑sɔntɩ ’wɩ saɩn a mua ’de aopʋ "jru nɩa’ a, ’de ao ’je ’diikuu‑ ‑wɛe ao ’je ‑sisi’ nynaa’ ’bɛɛ‑ mamaʋ ’sʋ.

¹⁴Ao nyna ‑kli, aoa’ wlʋ ao ’jea ’di bla a, ɛmɛ ‑nɩ tɔ’ ‑tɩ ’tmʋa’. Aoa’ nɩɩɛflae’ ao ’jea ’ʋnpaa, ɛmɛ ‑nɩ "isrɛkplɩn nʋa’. ¹⁵Aoa’ "kwlai‑ ao ’jea bɩ’ ‑tu" ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑pɔia" ‑tɩ ‑ɩa ‑nyɩa" nyʋ pɛe ’a blua’ a, ao ’je ɩa’ ’tmʋa ’a ’kpɩ ’ble. ¹⁶Dɛ ‑ɛ ‑jea aopʋ "jri i kaan‑, ‑wɛe ‑siɔn ’ɔ piisɩn se ao tbai ɛ, ɛmɛ ‑nɩ aoa’ Klisɩ ‑kwlɩ" ‑tea’. ¹⁷Aoa’ nɩɩɛ ‑gbla ao ’jea "jru ‑tu" ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ’pʋʋa’ ao ’jea. ’De Kea ’a wlu ɛɛ’ ‑Suu "nyɩa aopʋ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ aoa’ tʋ ‑fɔn ‑cnɛ. ¹⁸’De nɔ" "o nɔ" ‑wee’ ’di ɛ, Kea ’a ‑Suu po ao ‑je o ‑wɛe ao ’je Kea bae. Ao ’bo i"mae, ao ’ble nai" ’de baea’ ’ʋn. Nyʋ "klein ‑jea Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ɛ, ao bae ʋʋa’ baea’. ¹⁹Ao bae ’ma baea’ ‑ke, ‑wɛe ‑bo ’ma sea Kea ’a ‑tɩ’ ’tmʋ ɛ, ’de ɛɛ’ ‑cɛ" ’kpa ’je ’ʋn wlu ’wɔn po, ’de Klisɩ ’a ‑tɩ’ ‑ɛ pa ’kwla a, ’ɩn ’je ɛ wɔ ‑sa ’de ’flɛʋn, ’de ’ɩn ’bo nyʋ ’a "jri pleeɛ. ²⁰Klisɩ ‑nɔ, ɔmɔ ‑ɔɔ dboi ’ɩn nɩ ’nɔ ‑kaso ’di. Ao bae ’ma baea’ ‑wɛe ’ɩn ’je ’kpɩ ’ble ’de ’ɩn ’je ɔɔ’ ‑tɩ’ ’tmʋ ’pepe ’de nyʋ ‑pee, ka ’ɩn je ɛ ’tmʋ see ’de ɛ.

’Jewlu ’a de ’bɔɔ‑ ‑nɩ

²¹’Ɩn nɩɛ "i dbo ’ma nʋa ’nɔ, ao ’je ɛ juo‑, ‑wɛe ao ’je ’ma ‑pʋn" ‑tɩ ’mii ’wɔn, ɛmɛ ‑tɩ ’ma dbo Tisikɩ. Ɔ nɩɛ ‑aa de’di ‑o, ‑a ‑kma ɔɔ’ ‑tɩ’. Tʋ"bo ’a dbo ɔɔ nʋa ɔɔ’ poo wlu fai". Ɔmɔ ‑je aopʋ dɩ ‑wee’ ’tmʋʋ‑. ²²’Ma dboɔ’ ’de aopʋ o, ‑wɛe dɛ ‑aa ’kmʋnɩa’ ’ʋn ’nɔ ɛ, ɔ ’je aopʋ ɛɛ’ "kuan po ’de aoa’ pɛe ’je i ‑te.

²³’Ma bae ‑wɛe ‑a "Bo Kea ke ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ ’je ‑aa de’di ‑wi" pɛe ’a blua’ ke nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ ‑wlʋa ’e Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ’ʋn "nyɩ. ²⁴Nyʋ "klein ‑ʋʋa Tʋ"bo Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ kmaa’ sea ’srɛ ‑sɔn nɩ ɛ, Kea ’a "diwan kpʋn ʋʋpʋ !