2 Timote

’Sbɛ ’ɛ ’sɔɔn ‑nɛ Pɔo pooa

Timote

‑jei" ɛ

’Jewlu

¹’Mɔ Pɔo, ’ɩn nɩɛ Sesi Klisɩ ’a dboi ‑o ’de Kea ’a ‑kwlʋtɩ ’ʋn. ’Kmʋnɩa’ ɛ "sia ’nynɩ ‑wɛe ‑bo ‑a ‑ke Sesi "sii‑ "i ’de ‑a ‑jea ’je ɛ, ɛmɛ ɛ nɩ "i ‑wɛe ‑ɛɛ ‑tɩ’ ’ɩn ’je ’tmʋ. ²‑Mɔ Timote, ‑ɔ ‑nɩa ’ma ‑tɩ’ kmaju ɛ, ‑mɔ ’ma ja ’sbɛ‑.

‑A "Bo Kea ke ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ po ‑ʋn "diwan, ɛ ’je ‑ma wɛe‑ ’je, ’de ‑ma pɛe ’je blu.

Pɔo a poɛ Kea ’sɛ‑ ‑wɛe ɔɔ kuu Timote ’a dɩ i

³Kea ‑a "bo ‑wi" nʋʋa "juɔi tɛin" ɛ, ’ma po ɛ ’sɛ‑, ɛmɛ ’ma nʋʋ "juɔi ‑ke ’de pɛe ‑cɛɛn’ ’ʋn, dɛ‑nʋɛ’ ‑bo ’ma sea Kea "juɔi nʋʋ ɛ, ’ma pɛe se inyna‑. ’De "Maʋwɩ o, ’jrʋ‑gbaowɩ ’di o, ’ma poɛ ‑ma ‑tɩ’ ‑kwlʋ o jeejee, ’de ’ma baewlu ’di ’ma poɛ Kea ’sɛ‑ ’de ‑ma ‑tɩ’ ’ʋn. ⁴‑Ta ‑ɩn ‑ke ’ma cɛɛan "i ‑wɛe ‑ma ‑fɩan" a, ‑bo ’ɩn po ’o ’a ‑tɩ’ ‑kwlʋ o ’sʋ ɛ, ’ɩn ‑nɩɛi" ‑ɩn ‑ke ’ma ‑a ‑je ’jee‑ ‑wɛe ’ɩn ’di ’je wɔn nmɔ‑. ⁵Ka ‑ma Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ sea "jridepooa’ ‑sɔn nɩ ɛ, ɛɛ’ ‑tɩ’ se ’ʋn o"mae’‑. Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ‑ɛ ‑nɩa ’e ‑ɩn ‑na" Loisɩ ke ‑ɩn de Enisɩ ’ʋn tɛin" ɛ, ’ɩn ’je kan’ ’mɛ, ɛɛ’ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ tu mɛ ‑ti" ’de ‑ɩn ’ʋn ‑ke. ⁶Ɛmɛ ‑tɩ ’ma poo ‑ʋn ɛɛ’ ‑tɩ’ ‑kwlʋ o ‑wɛe ‑paan’ ’ɩn ‑tea’ ‑ʋn kwa "jru ‑wɛe Kea nʋa ‑ʋn "jrii ɛ, ’de ‑ɩn ‑je nɛ "kpei nɩ ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn, ⁷dɛ‑nʋɛ’ Kea "nyɩ ‑aʋn ɛɛ’ ‑Suu ’mɛ ‑wɛe ‑a ‑je nɛ "kpei nɩ‑. Ɛ se ‑aʋn ɛɛ’ ‑Suu "nyɩ ‑wɛe ‑a ‑je "kpei ’mɛ. Ɛɛ’ ‑Suu tu mɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ‑a ‑ble ’kpɩ ’de ‑a ‑kma nyʋ ’a ‑tɩ’, ‑wɛe ‑a ‑juo ‑aa ‑cɛ" ’ɛ ka.

⁸‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ ‑bo ‑ma sea Tʋ"bo ’a ‑tɩ’ ’tmʋ ɛ, ‑tɩn’ ’bo ‑ʋn ‑nʋʋɛ. ’De dɛ ’mɔ nɩa ‑kaso ’di ’de ɔɔ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɛɛ’ ‑tɩn’ ’bo ‑ʋn ‑nʋʋɛ ‑ke. ’Kpɩ ‑jɩ Kea "nyɩa ‑ʋn ɛ, ‑ɩn ‑duo" ‑mɩ ’ʋn ka‑ ‑wɛe ‑ɩn ‑ke ’ma ‑a ‑je ‑pɔia" ‑tɩ ’a ’kle ’je. ⁹Kea ‑nɛ, ɛmɛ ‑pʋʋ’ ‑aʋn, ɛmɛ ‑da ‑aʋn ‑wɛe ‑a ‑je ɛɛ’ ’cɛ nɩ‑. Ɛ se ’de ‑aa nʋʋdɩ ’a ‑tɩ’ ’ʋn nɩ‑, ’kaa ɛɛ’ ‑cɛ" ’kpa ‑te’ ɛ sese ‑wɛe ‑ɛ nʋ ‑aʋn ’saaʋn "jrii. ’De Sesi Klisɩ ’ʋn mɔ ɛ cɛɛn ‑wɛe ɛ nʋ ‑aʋn ɛɛ’ ’saaʋn tu "jrii, ‑mɛ ’kmʋ se nʋʋɛ ke. ¹⁰‑Ta ‑aa ’Pʋʋi Sesi Klisɩ jiia, ’bomɔ ɛɛ’ ’saaʋn tu poo "jri "kpae’ ’de ‑a ‑pee. Sesi Klisɩ mɔ ‑kpa’ tʋ ’a "jru ’bo ’mɛa’ "kpei. Ɔmɔ ‑ja ‑pɔia" ‑tɩ ‑kwlɔi. Ɩa’ ‑pɔia" ‑tɩ tu mɩ ‑nɩ ’kmʋnɩa’ ‑ɛ sea ‑kwɛ ‑ta ’ble ke ku dee ‑ɛ sea ’mɛ‑ta ’ble ‑aa mua ’jea’ ke‑. ¹¹‑Pɔia" ‑tɩ ‑nɩ ɩmɩ ‑ɩa ‑tɩ’ ’ɩn ‑teeɛ ’o ‑wɛe ’ɩn dbooɛ‑ ’de ’ɩn ’jɩ ’tmʋ ‑wɛe ’ɩn ’jɩ nyʋ tɔɔ‑. ¹²’De ɩa’ ‑tɩ’ ’ʋn mɔ ’ma ’jee‑ ’kle ’de ‑sɩanwɩ ’di. ’Kaa ɛ se ’ma ‑tɩn’ ’ble, dɛ‑nʋɛ’ "ju ‑ɔɔ ‑tɩ’ ’mɔ ’jea tɔ’ ’ʋn ɛ, ’ɩn juuɔ’. ’Ɩn ’je kan’ ’mɛ dbo ɔ ‑tea’ ’ʋn kwa a, ɔ ’bɛɛ‑ ɔ ’je ɛ ifuo mamaʋ ’sʋ ɔɔ’ ‑nɛ ’wɩ ’je ’o nyʋ "jru nɩ‑.

¹³Tɔ’ ‑tɩ ’a wlu ’ɩn ’tmʋa ‑ʋn ɛ, ɩmɩ ‑ɩn ‑je ja ‑gbʋn ‑wɛe ‑ɩn ‑je ’o ’de bla. ‑Bo ‑a ‑ke Sesi Klisɩ "sii‑ "i ɛ, ‑mɛ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ke nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ ‑ɩ ‑wlʋa ’de ɔ ’ʋn ɛ, ɩmɩ ‑ɩn ‑je "klii‑. ¹⁴Dɩ Kea ‑tea’ ‑ʋn kwa nɩɛ dɛwɔn, ‑ɩn ‑tu" ɩa’ ‑tɩ’. Kea ’a ‑Suu ‑ɛ ‑tia" ’de ‑ɩn ’ʋn ɛ, ɛmɛ ‑ɛɛ mu ‑ʋn sʋn o poa’.

Pɔo ’a ‑tɩ’ ‑tu" ‑tɩ

¹⁵Ka ’ɩn nɩa ’e ’kle ’di ‑wɛe nyʋ "klein ‑ʋʋ ‑wlʋa ’e Asiblʋa "kpei ʋʋ ’bɔa ’ma ‑tɩ’ o ɛ, ‑ɩn ‑wɔɩn’. Fisɛlɩ ke Emosɛnɩ nɩ ’e ʋʋpʋ "klu ’mɛ ‑ke. ¹⁶Onesifɔɔ ‑mɔ ɛ, ’ɩn nɩɛ "i Kea ’je ɔ ke ɔɔ’ ‑gbu" ‑sɔnyʋ ’a wɛe ’je, dɛ‑nʋɛ’ ɔmɔ ‑ɔ ‑tu" ’ʋn ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i tɛin" kpɛ ‑tuu"‑tuu. Dɛ "cɩn nɩa ’ʋn sɩn’ ’nɔ ‑kaso ’di ɛ, ɛɛ’ ‑tɩn’ se ɔ nʋ. ¹⁷‑Ta ɔ jia ‑ta Rɔmʋ ɛ, ɔ ‑pɔn ’mii ’de nai" ’blea’ ’ʋn mamaʋ ’sʋ ɔ je ’ʋn ’je. ¹⁸’Ɩn nɩɛ "i Tʋ"bo ’je ɔɔ’ wɛe ’je ‑wɛe ɛ ’je ɔ ’saaʋn "jrii nʋ ’pee ’jewɩ o. ‑Ma ‑cɛ" ’kpa ’je kan’ ’mɛ ’pepe ‑ta ’ɩn nɩa ’bo Efɛsɩ ɛ, ɔ nʋɛ ’ʋn ’dɔe "jrii kpɛ ‑tuu"‑tuu.

‑Ɩn ‑bo ’kle pleeɛ

¹’Ma "ju, ‑mɔ ’ja a, ‑jɛ Sesi Klisɩ nʋa ‑ʋn ’saaʋn "jrii ɛ, ‑mɛ ‑ɩn ‑duo" ’kpɩ ’ʋn. ²Dɩ "klein ‑ɩn ‑wɔan ’de ’ʋn ’wɔn ‑wɛe nyʋ ‑tuu"‑tuu poa ‑tɩ’ o ɛ, nyʋ ‑nɩa ‑kwlɩ" ‑te’ ka, ‑wɛe ‑ʋʋ ‑jea ɩa’ nyʋ tɔɔa’ ’bɛɛ‑ ɛ, ʋʋpʋ ‑ɩn ‑jɩ kwa ‑te’.

³‑Mɔ ‑ke ɛ, ‑bo ‑ma sea ’kle ’je ‑wɛe ‑ma sea sea a, ‑ɩn ‑wɔɔn’ ’o ka ’mɔ nɩa. ‑Ɩn ‑nɩɛ Sesi Klisɩ ’a "soai ‑o, ‑ɩn ‑bo wlu fai" pooɛ‑. ⁴Nyɔ ‑ɔ ‑nɩa "soa ’ʋn ɛ, ‑bo ɔ nɩɛ "i ɔ ’je ’e ɔɔ’ "jrukpɔ’ i ‑tei "jri ’dei nmɔɔ ɛ, ɔ se ɛ ’bɛɛ‑ ɔ ’je "soadbo ke ‑kwlɔdbo nʋa’ ’blee‑. ⁵’De nyɔ ‑ɔɔ plea ‑wɛe ‑ɔ ‑ke nyʋ a ‑tooa’ i ɛ, ‑bo ɔ nɩɛ "i ɔ ’je plea ’a "jru kpa a, ‑mɛ ka nyʋ "sia ’nynɩ, ’kamɔ ɔ ’je ple ‑wɛe ɔ ’je ‑kei" ’je. ⁶’De ‑tiiɔnʋi ‑mɔ ke’wlɛ ɛ, ɔ ’je sʋn ikuu ‑o ‑kli ɔ ’je dbo nʋ, ‑mɛ ‑bo ɔɔ sea ɔɔ’ dbo ’a "i‑saajɔ di ɛ, ɛ nmɔ "jrii. ⁷Nyʋ ’a kpɛ taan ‑nʋ, dɛ ’ɩn ’tmʋa ’de ʋʋa’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ‑ɩn ‑nɛɛ tɔ’ "kpei ‑wɛe ‑ɩn ‑je ɛ ’mii ’wɔn. Tʋ"bo a muɛ ‑ʋn tɔ’di poa’, ‑wɛe ‑ɩn ‑je ’e ɩ ‑wee’ "klein ’dei ’wɔn.

⁸‑Ɩn po Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ ‑kwlʋ o, ɔmɔ ‑wlʋ ’e Davidɩ ’a "ji ’di ‑wɛe ‑ɔ ‑sɔn "kunyɩɔ’. ‑Pɔia" ‑tɩ ’ma ’tmʋa, ’kamɔ ɩ ’da. ⁹’De dɛ ’ma ’tmʋa ‑pɔia" ‑tɩ ɛ, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ’ma ’je ’kle, ‑wɛe ’ɩn mu mamaʋ ’sʋ nyʋ po ’ʋn "cɩn sʋn’, ka nyʋ a poa "ku ’dbai "cɩn sʋn’ ɛ. ’Kaa Kea ’a wlu ‑mɛ se "cɩn di nɩ‑, nyʋ a ’tmʋʋɛ’ jeejee. ¹⁰Nyʋ Kea ’da ‑wɛe ‑ʋʋ ‑jea ’pʋa ‑nɩa ’e Sesi Klisɩ ’ʋn ke ɛɛ’ ’beɔ dɛ ’je ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ ’ɩn ’wɔɔn‑ ’kle ’a "kwli ‑wee’ mɛ ’de pɛe i kua’ ’ʋn.

¹¹Wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ɛ nɩɛ tɔ’, ɛ ’naa :

‑Bo ɔ ke ‑a ‑to ’e ‑aa ’kmʋ ‑tadue ɛ, ‑mɛ ɔ ke ‑aa muɛ ’kmʋnɩa’ ‑tadue ‑ke.

¹²‑Bo ‑a ‑ble nai" ’de ɔɔ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɔ ke ‑aa muɛ ’nynɩ i ’wlʋʋa’ ‑ke. ’De ‑bo ‑a ‑na ‑a se ɔ juo ɛ, ɔmɔ ɔ muɛ nʋa’ ɔ se ‑a ‑juo ‑ke.

¹³‑Bo ‑apʋ mɔ ’ɔ kpʋn wlu "kpei ɛ, ɔmɔ ɔ kpʋɛn wlu "kpei‑, dɛ‑nʋɛ’ ɔ se ɛ ’bɛɛ‑ ɔ ’je ɔɔ’ ‑cɛ" ’kpa wɔn ‑sa.

Dbonʋi ‑ɔɔ ’blei a po ɔ ‑tɩ’ o ɛ

¹⁴Dɩ ‑nɩ, ‑bo ‑ma sɩ nyʋ kwa ‑te’ ɛ, ‑mɛ ‑ɩn ‑poo ʋʋpʋ ‑tɩ’ ‑kwlʋ o, ‑wɛe wlu ‑ɩ sea ’de ’ble ɛ, ʋʋ ’bo ɩ "kpei ‑ceɛ. Ɩa’ wlu tu ɛ, nyʋ ‑ʋʋa po ɩ doin" o ɛ, ʋʋpʋ ɩa wa ’kpɩ "i ’de ‑ʋʋa ‑wlʋ ’o tɔ’ ‑tɩ ’a ‑jei" ‑wɛe ‑ʋʋa ‑ma". Dɩ ‑ɩa ‑cɩɛ ‑ɩn ‑jea cri ’de ʋʋ ‑pee ’bo Kea "juɔi, ɩmɩ ‑nao. ¹⁵‑Ɩn ‑kpʋʋn ‑ma ‑cɛ" i ‑wɛe ‑ɩn ‑je ‑tɩ’ o po ka nɩ ’de Kea "jri ’de. Dɛ jrɛ’ ’bo ‑ʋn ‑tɩn’ "i ’dbaa ’de ‑ma dbo nʋsʋn ’ʋn, ‑ɩn ‑tɔɔ nyʋ tɔ’ ‑tɩ ’a wlu ’de "isrɛa’ ’ʋn. ¹⁶‑Ɩn ‑tɛɛn nyʋ ‑ʋʋa ‑tooa’ ba o kɩɩn. Wlu ʋʋa ’tmʋa ɩ nɩɛ wlu ‑gbai" ‑o, ɩ se ’de ’ble ‑wɛe ɩa tɛɛn nyʋ Kea o. ¹⁷Ʋʋa’ nyʋ tu ɛ, ka ‑sʋnkpaiɛ nɩa ‑wɛe ɛɛ dia nyʋ ’a ‑sɩɩɛn’ ’de ɛɛ’ ‑cuo" tu ’a ’bɔa’ nɩa ’kle ɛ, ’kamɔ ʋʋa’ wlu nɩ‑. ’De ʋʋa’ nyʋ tu "klu mɔ Imene ke Filɛtɩ nɩ‑. ¹⁸Ʋʋ ’wlʋ ’o tɔ’ ‑tɩ ’a ‑jei" ’mɛ ‑wɛe ʋʋa nʋɛ ’de nyʋ jrʋ’ a ’bɔ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ o, dɛ‑nʋɛ’ dɛ ʋʋa ’tmʋa ɛmɛ ‑nɩ ʋʋ ’na "kunyɩɔ’ sɔn‑tɩ ‑a mua jia’ a, ’wlʋ ’o ‑jei" ‑wɛ‑ ’bode. ¹⁹’Kaa Kea ’a nyʋ dɛtɔɔsʋn se kan’ nɩ, ɛ ‑kɔ’ ‑gbu" ’a ‑gban ‑jɛ ‑teea ‑mɛ nɩɛ ‑sisi’ ke. Wlu ‑crɩɩa’ ’bo ɛ ‑kwlɩ" ɛ, ɛ ka : Tʋ"bo juo ɛɛ’ ’cɛ ’mɛ ’de nyʋ "klu, ’de nyɔ ‑ɔ ‑na ‑ɔ ‑nɩɛ Tʋ"bo ’a nyɔ ɛ, ‑mɛ ‑mɔ ke dɛsaʋn ’je i ‑seea’ ‑o.

²⁰‑Ɩn ‑gbʋn ’nɔ, ’de ‑gbu" klaa" ’di ɛ, "tiedɩ ’a kpɛ ‑tuu"‑tuu ‑nɩ ’e, ’sanitieɩ ke ’wɛitieɩ ’a ’sʋ se ’e nɩ‑, tutieɩ ke mɛtieɩ nɩ ’e ’mɛ ‑ke. Jrɩ’ ‑nɩ ’e nyɔ ’ɔ po "kpae’ flɛ‑, jrɩ’ ‑nɩ ’e nyɔ ɔ po "kpae’ ’wɩ "o ’wɩ ‑wɛe ‑ɩ ‑bɛɛ’ ‑ɩ ‑je ‑flɛn" kpʋn.

²¹Dɛsaʋn ‑ɛɛ ‑tɩ’ ’ma ’tmʋa ‑bo nyɔ tɛɛn ɛ o ɛ, ‑mɛ ɔɔ muɛ "tieɩ ‑jɩ ‑nɩa ’o bae’ kpa ka nɩa’, dɛ‑nʋɛ’ ɔ ‑te ɔɔ’ jei ’a ‑tea’. Ɔ ’bleɛ nʋʋdbo ’de ɔ ’kwa ‑wɛe ɔ ‑te dɩ ’dɔe nʋa ’a kein "ke.

²²‑Ɩn ‑bo ‑koa" i‑saan" ’a ’tʋn nʋ‑tɩ o ’kpaa a. Dɛ ‑ɩn ‑jea i ‑pɔn ɛ, ɛmɛ ‑nɩ "isrɛa’ o, Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ o, nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ o, pɛe ’a blua’ o, ɛ ke nyʋ ‑ʋʋa ‑gbɛɛa’ Tʋ"bo ’de pɛe ‑cɛɛn’ ’ʋn ke‑. ²³Dɩ ‑ɩ sea ’de ’ble ɛ, ‑ɩn ‑fuun ɩa’ dɩ tu nya. ‑Ɩn ‑je kan’ ’mɛ ɩa’ dɩ tu ’a se ‑cɛa’ "jru "kpei‑ po. ²⁴Nyɔ ‑ɔɔ nʋa Kea ’a dbo ‑mɔ ke nyʋ ’bo ‑ceɛ’, dɛ ‑jɛ ɔ ’jea nʋ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ɔ ’je ’di wɔn nmɔ ’de nyʋ ‑wee’ ‑pee ‑wɛe ɔ ’je nyʋ dɛ tɔɔ ka juo, ’de ɔ ’je pɛe "wɔin ’bɛɛ‑. ²⁵Nyʋ ‑ʋʋa ‑tea’ ɔɔ’ wlu ‑tɩ’ ‑kɔ woi ɛ, ɔ ‑sa ʋʋpʋ kplɩn ’kwa i ’de ku peeɛ ’ʋn. ‑Bo ɔɔ sea kan’ nʋ ‑mɛ ɔ tba Kea tɔ’ "i. Kea ’beeɛ’ ɛ ’je ɛ nʋ ‑wɛe ʋʋ ’je kplɩn fai" poo‑, ’de ʋʋ ’je tɔ’ ‑tɩ juo‑. ²⁶Ɛmɛ ‑ɛɛ muɛ nʋa’ ‑wɛe ka ʋʋ ‑sia’ ‑jei" ɛ, ’je ɛ juo‑, ‑wɛe ʋʋ ’je ’e ‑siɔn ’ɔ ‑sebeɛ ’di ’wlʋ. ‑Siɔn ’ɔ ‑sebeɛ mɛ ‑ɛ ‑kpʋn ʋʋpʋ, ɛmɛ ‑tɩ ʋʋa ’je ɔ wɔn, ‑wɛe ʋʋa nʋ ɔɔ’ ’tʋn nʋ‑tɩ.

De’bɔɔ ‑sɔn ’ɔ juo’ɩn

¹‑Ma ‑jee’, de ’bɔɔ ‑sɔn ’di ɛ, nɔ" saɩn ‑a mu ’e nyʋ "jru nɩa’. ²Nyiɔpʋ a muɛ ʋʋa’ ’sʋ ’a ’dɔe i ‑pɔan’, ʋʋa muɛ ’wɛi ’a ‑tɩ’ kmaa’, ʋʋa muɛ ʋʋa’ ‑cɛ" wɔn kua’, ‑wɛe ʋʋ ’je ʋʋa’ ‑cɛi" ’bɛɛ‑. Ʋʋa muɛ Kea ’a ’nynɩ dooa’, ʋʋ se ʋʋ "bo ‑wi" wɔn ’jei, ‑bo nyɔ nʋ ʋʋpʋ ’dɔe "jrii ɛ, ʋʋ se ɔ ’sɛ poi, ʋʋ se kpɔi" ‑teedɩ ’a ni’ ‑te’ i, ³ʋʋa muɛ nyʋ sɩ‑tɩ "kpei bla ’a, ʋʋ se ʋʋpʋ ’a ‑cɛ" "wɔin ’bɛɛi, ʋʋa muɛ nyʋ wɔn "kpei‑ kmaa’ ‑wɛe ʋʋ ’je ʋʋpʋ ‑cruun" "jrii nʋ, ʋʋa muɛ dɩ ’dɔe ’ʋn ’nyɛa’. ⁴Ʋʋa muɛ nyʋ ‑tɩ’ "kpei ’nɩɩa’ ‑wɛe ʋʋ ’je ʋʋpʋ bʋ ’de ‑sa. Ʋʋa muɛ "jru kua’ ‑wɛe ʋʋ ’je ʋʋa’ ’tʋn nʋ‑tɩ nʋ. ‑Cɛi" ’bɛɛa’ a muɛ ’de ʋʋpʋ ’ʋn "jia’, ʋʋa muɛ ʋʋa’ ’tʋn nʋdɩ ’a ‑tɩ’ kmaa’ ɛ ’je Kea ‑sii. ⁵Ʋʋa muɛ Kea ‑kwlɩ" ‑teʋn ’a kplɩn nʋa’, ’kaa "ikmaa’ ‑ɛ ‑wlʋa ’e Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ’ʋn se ’e ʋʋpʋ ’a ’kmʋ ’ʋn nɩi. Ʋʋa’ nyʋ tu ɛ, ʋʋ ke ‑ɩn ‑seea’ i. ⁶Nyʋ jrʋ’ ‑nɩ ’e ʋʋpʋ "klu ‑wɛe ‑ʋʋa ‑pɔn ’e ’nynʋkpae’ ‑ʋʋ sea ’diikuu o ‑gbi" ’dii, ’de ‑ʋʋa ‑blee’ ʋʋpʋ wɛ‑ɛ" o, ‑wɛe ʋʋ ’je ’o ʋʋpʋ ’a wlu ’de bla. Ʋʋa’ ’nynʋkpae’ tu ɛ, ʋʋ nɩɛ "i ʋʋ ’je wlu dee ’wɔn jeejee. Dɛsaʋn nʋa’ ’bleɛ ʋʋpʋ kʋɔn ’ʋn, ʋʋ nɩɛ "i nyʋ ’e ʋʋpʋ ’snɩ ‑tu" jeejee. Ʋʋa’ ’tʋnnʋ dɩ mɩ ‑ɩa po ʋʋpʋ ‑je o. ⁷’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ʋʋa ’cɩan dɩ ’mɛ ‑cɩan ‑cɩaɩn"‑, ’kaa ʋʋ se tɔ’ ‑tɩ juo due’. ^8-9Ʋʋa’ nyʋ tu ɛ, ʋʋa ‑teɛ tɔ’ ‑tɩ ‑tɩ’ ‑kɔ woi, ʋʋ se ɛ "i nɩ ʋʋ ’jɩ ’wɔɔn‑, dɛ‑nʋɛ’ ʋʋa’ tɔ’ nyniɛ "jrii, ‑wɛe ʋʋa’ ’wɔn ’e dɩ ‑wee’ ’dei ’bode. Ʋʋ se Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ’bɛɛ‑. ’Kaa ʋʋ se ‑ta ‑tɔɔn’ nynii, dɛ‑nʋɛ’ ka ʋʋa’ nyʋ dɛtɔɔsʋn sea ’de bla ka nɩ ɛ, nyʋ ‑wee’ a muɛ kan’ ’jea’, ’kamɔ Sanɛsɩ ke Sambrɛsɩ ‑te’ Moisɩ ’a wlu ‑tɩ’ ‑kɔ woi tɛin".

’Snɩ ‑tu" wlu

¹⁰’De ‑mɔ ɛ, Timote, dɩ ’ɩn tɔɔa ‑ʋn ɛ, ‑ɩn ‑juɩ’. ‑Ɩn ‑je ’ma nasʋn ’mɛ. Dɛ ’ɩn nɩa "i ’ɩn ’jea nʋ ’de ’ma ’kmʋ ’ʋn ɛ, ‑ɩn ‑juɛ’. ‑Ɩn sie ’ma Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ o, ’ma pɛe "wɔin ’bɛɛa’ o, ’ma nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ "jriɛ‑ o ’mɛ, ɛ ke ’ma nai" ’blea’ ke‑. ¹¹‑Ta nyiɔpʋ a ‑tuu" ’a ’ʋn ’kle, ‑wɛe ’ɩn ’jea ’ma ‑cɛ" wɔn ɛ, ‑ɩn ‑je ɛɛ’ ‑ta ’mɛ. Dɩ "klein nyʋ nʋa ’ʋn "jrii ’bo Antiɔsɩ ke Ikɔnɩ ke Litrɩ ɛ, ‑ɩn ‑juɩ’, ’kle ’a kpɛ ‑jɛwɛ‑ ’ɩn se ’ʋn jii ɛ‑ ? ’Kaa Tʋ"bo mɔ ‑sie ’ʋn o ’de ɩ ‑wee’ ’kwa. ¹²‑Ma ‑jee’, nyʋ ‑ʋʋ ‑nɩa "i ‑ʋʋ ‑jea ’e Kea "jri ’dei nmɔɔ ‑wɛe ‑ʋʋ ‑ke Sesi Klisɩ ’jea "i "sii ɛ, ʋʋa muɛ ʋʋa’ ‑cɛ" wɔn ’jea’ see. ¹³’Kaa ’diwɔnyniʋn ke nyʋ ’srɛipooʋn‑wi" a muɛ dɛsaʋn nʋa’, ʋʋ ’je "jru o muu ‑crɔɔn’. Ʋʋa muɛ nyʋ jrʋ’ "maa’ ka ʋʋa’ ‑cɛ" "ma a.

¹⁴‑Mɔ ’ja a, dɩ ‑ɩn ‑cɩan a, ‑ɩn ‑te’ ’e ɩ ’dei ‑sisi’. Nyʋ ‑ʋʋ ’ʋn ‑ɩn ‑cɩan ɩa’ dɩ tu ɛ, ‑ɩn ‑juuo ʋʋpʋ ’mɛ, ɛmɛ ‑tɩ ka dɩ ʋʋ ’tmʋa nɩa tɔ’, ‑ɩn ‑je kan’. ¹⁵Dɛ ‑tba’ ’e ‑ma ‑saan" nɔ" ɛ, ‑ɩn ‑juo Kea ’a wlu ‑ɩ ‑crɩɩa’ ’mɛ. Ɩa’ wlu tu ’bɛɛ‑ ɩ ’je nyɔ tɔ’di po, ‑wɛe ‑bo ɔ ’je Sesi Klisɩ ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ɛ, ’de ɔ ’je ’pʋ. ¹⁶Wlu "klein Kea nɩa "i ‑ɩ ‑jea ’crɩɩɛ ɩmɩ ɛ jii ’de ɛɛ’ ‑Suu ’ʋn ‑wɛe ɛ ’na nyiɔ ’crɩ ’de ɛɛ’ ’sbɛ ’di. Ɛmɛ ‑tɩ ɩ nɩ nyʋ tɔ’ ‑tɩ tɔɔ ka, ‑wɛe ɩ ’je ɛ nʋ ’de nyiɔ ’je dɛsaʋn "i juo‑, ɩmɩ ‑je nyʋ kplɩn ’kwa i‑sa, ɩmɩ ‑je ɛ nʋ ‑wɛe nyʋ ’je ’e Kea "jri ’dei nmɔɔa’ ’cɩan. ¹⁷‑Wɛe nyɔ ‑ɔɔ nʋa Kea ’a dbo ’je tɔ’di nɩ, ’de ɔ ’je dɩ ’dɔe ’a "kwli ‑wee’ ’a nʋ ka juo‑.

¹Dɛ ‑ɛɛ ‑cɩɛ ’ma cria ’de ‑ʋn ‑pee ‑ta, ɛ nɩ ’bo Kea ke Sesi Klisɩ "juɔi ‑o. Ɔmɔ ‑ɔɔ mu jia’ ‑wɛe ‑ɔ ‑je ’kmʋnɩʋn ke ’mɛʋn ’a ’pee ’je ‑wɛe ‑ɔ ‑je ’nynɩ ’wlʋ. ²’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ‑ɩn ‑tmʋ Kea ’a wlu ‑ɩn ‑duo" ’kpɩ ’ʋn : ‑Bo nɔ" nɩ ‑ʋn ‑kwa o, ‑bo nɔ" se ‑ʋn ’kwa nɩ o, ‑ɩn ‑te Kea ’a wlu ’tmʋa ’a kein"ke. ‑Ɩn ‑tmʋ ɛ ’e nyʋ ‑pee ‑wɛe ʋʋ ’je ʋʋa’ dɩsaɩn "i juo‑. ‑Ɩn ‑sa nyʋ kplɩn ’kwa i, ‑ɩn ‑kuu nyʋ ’a dɩ i. Dɛ "o dɛ ‑ma mua nyʋ tɔɔa’ a, ‑ɩn ‑bɛɛ’ pɛe "wɔin ‑crɔɔn’, ³dɛ‑nʋɛ’ nɔ" jrɛ’ ‑ɛɛ mu nynia’, ‑wɛe nyiɔpʋ‑ se tɔ’ ‑tɩ ’a wlu doin" o poi, ’kaa ʋʋa’ pɛe a muɛ ’sʋʋan’ ’de dɩ ‑ɩa "dia ʋʋa ’jea ’a ‑tɩ’ ’ʋn. Ɛmɛ ‑ɛɛ muɛ nʋa’ ‑wɛe ʋʋ ’je nyʋ dɛtɔɔʋn ‑tuu"‑tuu "jrui ’kɩɩn‑ ‑wɛe ʋʋ ’je ʋʋpʋ dɩ ‑nmɔɔa ’e ʋʋ dein" ’dii tɔɔ‑. ⁴Ʋʋa muɛ tɔ’ ‑tɩ ’kpʋ "i tooa’ ‑wɛe ʋʋ ’je ’e sɩ ke "i poo‑tɩ o "biie‑. ⁵’Kaa ‑mɔ ’ja a, ‑ɩn ‑juo ‑ma ‑cɛ" ’ɛ ka ’de dɩ ‑wee’ ’ʋn, ‑ɩn ‑bɛɛ’ ’kle "wɔin. Dbo ‑pɔia" Kea ’a ‑tɩ’ ’tmʋi ’jea nʋ ɛ, ɛmɛ ‑ɩn ‑je nʋ. ‑Ɩn nʋ ‑ma dbo ka ‑cɔɔn’ ka‑.

Pɔo ’a "kpei ‑tɩ

⁶’De ‑bo ɛ ‑tu" ’mɔ ɛ, ‑mɛ ’mɔ nɩɛ ’sraadɛ o sese, ’de ’ma mu nɔ" "kʋʋan‑ i wɛ. ⁷’Ɩn ‑fɔn tʋ ’mɛ ka ‑cɔɔn’ ka. ’Ɩn ‑cra’ plea’ "jru ‑wɛ‑. ’Ɩn kpʋn ɛ Sesi ’a ‑tɩ’ ‑kwlɩ" ‑tea’ i. ⁸Dɛ ‑tba’ ’e ‑sɩanwɩ ’di ɛ, tʋ ’a "jru ’ɩn kpa a, ɛɛ’ ‑kei" ’ɩn ’jea ’je mɛ ’ma "jriɛ‑ nɩ ‑pʋn". Ɛɛ’ ‑kei" tu mɛ ‑nɩ tʋ"bofan. Ɛɛ’ ’fan tu ɛ, nyʋ ‑ʋʋ ‑srɛai", ʋʋpʋ ɔ ’je ɛ "nyɩ. ‑Sɔntɩ ɔɔ mua de jia’ a, ‑mɛ ɔɔ mu ɛ ’ʋn "nyɩa’, dɛ‑nʋɛ’ ɔmɔ ‑ɔɔ ‑je nyʋ ’a ’pee ’je ’de "isrɛa’ ’ʋn. Ɛ se ’ma ’sʋ mɔ ɔ ’je ɛ "nyɩ nɩ‑, ’kaa nyʋ "klein ɔɔ’ deji ‑tɩ ’a ’tʋn nɩa ’e pɛe o ɛ, ɔɔ mu ɛ ʋʋpʋ "nyɩa’ ‑ke.

De’bɔɔwlu

⁹‑Ɩn ‑kpʋʋn ‑ma ‑cɛ" i, ‑ɩn ji, ‑ɩn ‑je ’ʋn jɛɛ ‑too"‑, ¹⁰dɛ‑nʋɛ’ Demasɩ ’bɔ ’ʋn ’ɛ, ’de ’kmʋ "kpeidɩ ‑nɩa ‑sɩanwɩ ’di ’a ‑tɩ’, ɛ je Kea ’a ‑tɩ’ ‑sii. Ɔ muɛ Tesalonikɩ. Klesan foo" ’sʋ muɛ ’e Galasiblʋa "kpei, Titɩ muɛ ’e Damasiblʋa "kpei ‑ke. ¹¹Luikɩ ’a ’sʋ mɔ ‑ke ’ma ‑a ‑nɩ ’nɔ. ‑Bo ‑ma sea ji ɛ, ‑mɛ ‑ɩn ‑ke Makɩ ji, dɛ‑nʋɛ’ dbo ’ma nʋa ‑ta, ɔ ’bɛɛ‑ ɔ ’je ’ʋn sʋn o po. ¹²’Ɩn dboɛ Tisikɩ ’de Efɛsɩ. ¹³‑Bo ‑ma sea ji ɛ, ‑mɛ ‑ja ’ʋn ’ma "bai ‑tɔɔn, ’ɩn siɛ ’e Kapusɩ o ‑gbu" ’bo Troasɩ, ɛ ke ’ma ’sbɩ ke‑. ‑Ɩn ‑bo ’ma ’sbɛwɩn ’ɩn ’crɩa "kpei‑ ‑nɩ o "mae.

¹⁴Alɛsandrɩ ‑ɔɔ bla nɩɩɛ ɔ nʋɛ ’ʋn dɩsaɩn ‑tuu"‑tuu "jrii. Dɩ ɔ nʋa ’mʋa‑ Tʋ"bo ’a ‑cɛ" ’kpa ‑je ɔ ɩa’ ‑kei" ‑sa. ¹⁵‑Mɔ ‑tu" ‑ma ‑cɛ" ’ɛ ‑tɩ’ ‑ke ’de ɔɔ’ ‑tɩ’ ’ʋn, dɛ‑nʋɛ’ wlu ‑aa ‑tmʋa, nyɔ ‑ɔ ‑je ɛ ‑gbee’ wɔi ‑sa ‑ɔ ‑je ɔ ‑sii, ɔ se nɩ‑.

¹⁶‑Ta nyʋ ‑saa "i ʋʋ kpʋn a ’ʋn ‑wɛe ’ma ’tmʋa ’ma ‑cɛ" ’ɛ "kpei ‑tɩ ɛ, nyɔ jrɔ’ se ji, ɔ se ’ʋn sʋn o po, nyʋ ‑wee’ ’bɔ ’ʋn ’ɛ. Dɛ ʋʋ nʋa ’mʋa‑ ’ɩn se ɛ "i nɩ Kea ’je ɛ ‑sro’ ’bo ʋʋpʋ "jru. ¹⁷’Kaa ’ɩn se due’ nɩ‑, Tʋ"bo ’a ‑cɛ" ’kpa mɔ ‑te ’ʋn ’dei ‑wɛe ‑ɛ ‑nyɩ" ’ʋn ’kpɩ ‑wɛe ’ɩn ’je Kea ’a ‑tɩ’ ‑wee’ ’tmʋ ’de nyʋ "klein ‑ʋʋ ‑wlʋa ’blʋʋɩ ‑wee’ ’dii ʋʋ ’je ɛ ’wɔn. Ɛ siɛ dɛ‑saan" ka ‑plaa ’je ’ʋn kpʋn ’de‑, ’kaa ’ɩn ’pʋʋ ’bo ɛ wɔin". ¹⁸Tʋ"bo a muɛ ’ʋn ‑seia’ ’bo dɩ "klein nyʋ nɩa "i ʋʋ ’jea ’ʋn "jrii nʋ ‑wee’ wɔin". Ɛɛ muɛ nʋa’ ‑wɛe ’ɩn ’je ’pʋ see, ‑wɛe ’ɩn ’je Tʋ"bo ’a kɛɛma’ ‑kwlɔ ’nɩa ’e jaʋn ’di "jriɛ‑ ’jee‑. Ɛɛ’ Tʋ"bo tu mɛ ‑ɛɛ ’nynɩ ’je "i ’bɛ jeejee. ’Kamɔ ɛ ’je nɩ !

’Jewlu‑

¹⁹‑Ɩn ‑nyniia ’ma ’jewlu ’de Prisilɩ ke Akilasɩ ‑pee, ’mɔ ‑je Onesifɔɔ ’a ‑gbu" ‑sɔn nyʋ ‑ke. ²⁰Erastɩ siɛ ’o Korɛntɩ. ’Ɩn siɛ Trofimʋ ’bo Mile, dɛ‑nʋɛ’ ɔɔ’ "jru ‑a ‑bai’. ²¹‑Ɩn ‑kpʋʋn ‑ma ‑cɛ" i ‑wɛe dee ’a ji nɔ" ’je ’e nya sie ’sʋ ‑ɩn ‑je ji.

Ebilisɩ ke Pudansɩ ke Linisɩ ke Klodia ’na ʋʋpʋ ‑je ‑ʋn. ‑Aa de’di ‑wi" ‑nɩa ’nɔ ʋʋ ‑wee’ ’na ʋʋpʋ ‑je ‑ʋn ‑ke.

²²Kea sie ‑ʋn o ! Ɛɛ’ "diwan kpʋn aopʋ !