2 Korɛntɩ

’Sbɛ ’ɛ kpɛ ’sɔɔn ‑nɛ Pɔo pooa Kea ‑gbu ‑nɩa ’e

Korɛntɩ

‑jei" ɛ

’Jewlu‑

¹’Mɔ Pɔo, Kea ‑nɩɛ "i ‑wɛe ’ɩn nɩ Sesi Klisɩ ’a dboi, ’mɔ ke ‑aa de’di Timote ke ‑apʋ ‑ɔɔ ja Kea ‑gbu ‑nɩa ’o Korɛntɩ ke Kea ’a ‑jei" naaʋn ‑wee’ ‑nɩa ’e Akaiblʋa "kpei ’sbɛ‑. ²‑A "Bo Kea ke ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ po aopʋ "diwan ‑wɛe ʋʋ ’je ao pɛe ’a blua’ "nyɩ.

Pɔo a poɛ Kea ’sɛ‑

³Kea ‑ɛ ‑nɩa ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ "Bo ɛ, ‑a ‑bɛɛ’ ɛɛ’ ’nynɩ "i. Ɛmɛ ‑nɩ "Bo ‑wɛe ‑ɛɛ ‑je nyʋ ’a wɛe‑. ’De ɛ ’ʋn mɔ nyʋ ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i ‑tua" ’a kpɛ ‑wee’ ’wlʋ. ⁴Ka ‑aa ‑jea ‑aa ‑cɛ" wɔn ’de ’kle ’a kpɛ ‑wee’ ’kwa a, ’kamɔ ɛɛ ‑tu" ‑a ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i, ‑wɛe nyʋ ‑ʋʋa jiia ’de ’kle ’a kpɛ ‑wee’ ’ʋn ɛ, ’de ‑a ‑je ʋʋa’ ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i ‑tua" ’bɛɛ‑ ‑ke. Ka Kea nʋa ‑aa ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i ‑tu" sʋn ɛ, ’kamɔ ‑a ‑je nʋ ‑wɛe ‑a ‑je nyʋ jrʋ’ sʋn o po. ⁵Dɛ‑nʋɛ’ dɛ ‑a ‑ke Klisɩ "sia "i mɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ka ɔ ’jea ’kle ɛ, ’de ‑aa ‑je ’kle kan’. ’De ka ’kle ‑ɛ jia ‑a "kpei, ɛ ‑tia "i ɛ, ’kamɔ ‑aa ‑tuu" ɛ ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i ‑ke. ⁶‑Bo ‑aa sea ’kle ’je ɛ, ‑mɛ ɛ nɩ ’de aoa’ dɩ ’a ikua’ ke aoa’ ’pʋʋa’ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ‑o. ’De ‑bo ‑a ‑tuu" ɛ ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i ɛ, ‑mɛ aopʋ mɔ ‑tuu" ɛ ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i ‑ke, ‑wɛe ao ’je ’kpɩ ’ble. ’De ‑bo ’kle ‑aa ‑jea ‑bo aoa se ɛ ’je ɛ, ao ’je pɛe "wɔin ’bɛɛ‑. ⁷‑A ‑je kan’ ’mɛ ’pepe ‑wɛe ‑a ‑teɛ’ ‑kwlɩ" see ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn, dɛ‑nʋɛ’ ‑a ‑juɛ’ ’kle ‑a ‑cɛɛan ’ʋn ‑bo aoa sea ɩ ’ʋn cɛɛn ɛ, ‑mɛ ka ao ke ‑a ‑gblea’ ’kle ’ʋn ɛ, ’kamɔ Kea a mu aopʋ ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i ‑tuu" ’a ‑ke.

⁸Tɔ’ ‑o, ’ma de’di ‑wi", ‑a ‑nɩɛ "i ao ’jɩ juo, ’kle ’a ‑jɛ wɛ‑ nyʋ se ‑a ‑tu" ’de Asiblʋa "kpei ɛ‑ ? ’De ɛɛ’ ’kle tu ’a "ikmaa’ ’ʋn ɛ, ’kpɩ muɛ ‑a "iwaa’ ’de‑, ka ‑a ‑jea ’kmʋ nɩ mɔ ‑a sɩ juo‑. ⁹Kɩɩn, dɛ ‑a ‑naa tɔ’ i ’de ɛɛ’ nɔ" tu ’di ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑a ‑na ‑aa ’mɛ nɔ" nyni’. ‑A ‑wɔɔn’ ’kmʋwlʋ‑tɩ ’mɛ ‑wɛe ‑a je ‑aa ‑cɛ" ‑kwlɩ" ‑te’, ’kaa Kea ‑ɛɛ ‑sa’ nyʋ "kunyɩɔ’ ɛ, ɛmɛ ‑a ‑te’ ‑kwlɩ". ¹⁰Ɛmɛ ‑seie’ ‑aʋn, ɛmɛ ‑ɛɛ mu ‑a ‑seia’ ’de ’mɛa’ ‑nɛ ’kwa. ‑A tbɛ tɔ’ "i, ɛɛ muɛ ‑a ‑seia’ ke’wlɛ ’de nya, ¹¹dɛ‑nʋɛ’ aopʋ mɔ ‑ke ɛ, aoa baeɛ ‑aa Kea. ‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ɛ, ‑mɛ baewlu ao ke nyʋ ‑tuu"‑tuu poa ’de ‑aa ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, Kea a mu ɛ kpʋn ’a ‑wɛe ɛ ’je ‑a ’saaʋn "jrii nʋ, ’de nyʋ ‑tuu"‑tuu ’je ɛ ’sɛ po ‑ke ’de ‑aa ‑tɩ’ ’ʋn.

Pɔo se Korɛntɩ de mu

¹²Dɛ ‑ɛɛ ‑tuosʋn ‑aa poa de ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑a ‑je kan’ ’mɛ dɩ "klein ‑a nʋa, ‑a nʋɩ’ ’de pɛe ’dɔe ’ʋn, ka nyʋ ’srɛipoa’ sea ’de ‑a ’ʋn nɩ ɛ, Kea juɩ’. Ɛ se ‑aa nyiɔtɔ’ mɛ ‑a ‑pɛn "kpei ‑wɛe ‑ɛɛ po ‑a ‑je o nɩ‑, Kea ’a ’saaʋn mɛ ‑ɛɛ po ‑a ‑je o. ‑Ta "o ‑ta ‑a ‑cɛɛan, ’kamɔ ‑aa nasʋn nɩ‑ ’de nyʋ ‑wee’ ‑pee. ‑Ta ‑a ‑jiia ’de aopʋ "klu ɛ, dɩ ‑a nʋa, ɩ cɛn ’o ‑mɔ ‑tie". ¹³Wlu ‑bo ao nʋ ’dii ‑wɛe ao ’jea ’mii ’wɔn ɛ, ɩmɩ ‑aa ‑crɩ ’de ‑aa ’sbɛ ’di ‑wɛe ‑aa poo aopʋ ‑jei". ’Srɛ jrɛ’ se ’e ɛ ‑sɔn nɩ‑. ’Ɩn ’je kan’ ’mɛ ka dɛ ‑aa ‑tmʋa aoa mu ɛ ’mii ’wɔan’ ’pepe ’wɩ jrɛ’ o ɛ. ¹⁴Dɛ ’ɩn ’tmʋa ao ’wɔn ɛɛ’ tɔo ’mii ‑wɛ‑ la. ‑Sɔntɩ ‑aa Tʋ"bo Sesi a mua de jia’, ao ’bɛɛ‑ ao ’je ‑aa ‑tuosʋn de po ’de ‑aa ‑tɩ’ ’ʋn, ‑wɛe ‑apʋ mɔ ’je aoa’ ‑tuosʋn de po ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn ‑ke.

¹⁵Dɛ ’ɩn naa tɔ’ i ‑wɛe ’ɩn ’na ’ɩn ’je ’de aopʋ o ji, ɛmɛ ‑nao. ’Ɩn nɩɛ "i ‑wɛe ’ma ’de aopʋ o jia ’a kpɛ ’sɔɔn ‑nɛ ’je ao ’dɔe "jrii nʋ ’de‑. ¹⁶‑Ta ’ma jiia ’nɔ Masedoanɩ ɛ, ’ɩn muɛ ’de aopʋ o cɛɛan’ ’de‑, ‑bo ’ma sea ’nɔ ’wlʋ ke’wlɛ ɛ, ’de ’ɩn ’je ’de aopʋ o cɛɛn‑. ‑Bo ’ɩn nʋ kan’ ’de ɛ, ‑mɛ ao ’bɛɛ‑ ao ’je ’ʋn ‑jei" kpa ’de Suide ’de‑. ¹⁷Dɛ ’ma ‑pɔan nʋa’ i ‑nɛ ’ee, aomɔ ’na ’ɩn se nɔ" nya sie, ’ɩn se tɔ’ inaa‑ ? ‑Aee’ aomɔ ’na ’ma nyiɔtɔ’ mɛ ‑ɛɛ po ’ʋn ‑je o, ‑wɛe ’ma nʋ "ɩɩn‑ ke kɩɩn ‑taduee ? ¹⁸Tɔ’ ‑o, Kea ’a poo wlu fai", ɛmɛ ‑tɩ wlu ‑aa ‑tmʋa ’de ao ‑pee ɛ, ɛ se "ɩɩn‑ e kɩɩn mɩ ‑aa ‑bee "jrii‑ ‑wɛe ‑aa ‑tmʋ nɩ‑. ¹⁹Dɛ‑nʋɛ’ Kea ’a "Ju Sesi Klisɩ ‑ɔɔ ‑tɩ’ ’mɔ e Silasɩ ke Timote ’tmʋa ’de ao ‑pee ɛ, ɔ se ji ‑wɛe ɔ ’je kɩɩn ke "ɩɩn‑ nʋ ‑tadue, ’kaa ɔmɔ nɩɛ Kea ’a kɩɩn ‑o. ²⁰Dɩ "klein ‑ɩa wlu Kea cɛan ‑tie", ɔmɔ ɩ cɛɛn ’ʋn ‑wɛe ɩ nyni ’o. Sesi Klisɩ ‑nɔ, ɔmɔ ‑ɔɔ ’nynɩ ’ʋn ‑aa nʋʋ tɔ’ ‑o, ’kamɔ ɛ nɩ‑, ‑wɛe ‑aa ‑bɛɛ’ Kea ’a ’nynɩ "i. ²¹’De Kea ’a ‑cɛ" ’kpa mɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ao ke ‑a ‑ku ’e ’dei ’de Klisɩ ’ʋn, ɛmɛ ‑ɛ ‑nyɩ" ‑aʋn ɛɛ’ ‑Suu ‑wɛe ɛ ’je ’de ‑a ’ʋn "ti. ²²Ɛmɛ ‑tu" ‑a juo ’ɩn ‑ke ‑wɛe ‑ɛ ‑po Suu ’a crɔn’ ’de ‑a pɛe o.

²³Dɛ ’ma ’tmʋa ‑ta, Kea mɛ ‑nɩ ’ma ‑tɩ’ ’a ‑ta ’jei. ‑Bo ’ɩn ’tmʋ sɩ ɛ, ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’je ’ʋn ’kmʋ ‑sa. ’Ɩn se ɛ "inɩ ’ɩn ’je aopʋ "bli ‑cɛ’ ‑wɛe ao ’je "jrii "kae‑, ɛmɛ ‑tɩ ’ɩn se ’de Korɛntɩ de ji. ²⁴‑A se ɛ ‑pɔn ‑a ‑je aopʋ wɔn ‑sii ‑wɛe ‑a ‑je ao dɛ tɔ’ ’ʋn ’jea’ wɔn ‑tuu"‑, ’kaa ‑jɛ aoa’ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ‑mɛ nɩa ‑sisi’ ɛ, ‑mɛ ‑a ‑nɩɛ "i ao ke ‑a ‑je sʋn o bee‑, ‑wɛe ao ’je ’e ’mʋa‑ ’ʋn nɩ‑.

¹’Ɩn cɛn wlu ‑tie" ’ɩn ’na ’ɩn se ’de aopʋ o de jii ’de "jrii "kaea’ ’ʋn, ²dɛ‑nʋɛ’ ‑bo ’mɔ "kae‑ aopʋ "jrii ’ee, ‑mɛ nyɔ ‑wɛ ‑je ’ʋn ’mʋa‑ pɛe o po ɛ‑ ? ’Mɔ ’na aopʋ ’ɩn "kaea "jrii aopʋ ‑oo ? ³Dɛ ‑nɩa ’emu ‑wɛe ’ma pooa aopʋ ’sbɛ ‑jei", ɛmɛ ‑nao. ’Ɩn se ɛ ‑pɔn ‑wɛe ‑bo ’ɩn ji ’de aopʋ o ’de nyʋ ‑ʋʋ ‑jea ’ʋn ’mʋa‑ pɛe o po ɛ, ʋʋ ’je ’ʋn "jrii "kae‑. ’De ’ɩn ’je kan’ ’mɛ ‑bo ɛ ‑tu" aopʋ mɔ ɛ, ’ɩn ‑teɛ ao ‑kwlɩ", ‑sɔntɩ ’ɩn nɩa ’e ’mʋa‑ ’ʋn ɛ, ‑mɛ aomɔ nɩɛ ’e ’mʋa‑ ’ʋn ‑ke. ⁴Tɔ’ ‑o, ‑ta ’ma ’crɩɩa ’sbɛ ‑nɛ ’ma pɛe o "kaeɛ "jrii, ’ma pɛe a "wee’, "miini pa ’ma "jri ’mɛ. Ɛ se ‑mɛ ’ɩn ’je aopʋ "jrii "kae‑ mɛ ’ma ‑pɔin nɩ‑, ’kaa ka aoa’ ‑tɩ’ kmaa’ ‑ɛ ‑nɩa ’de ’ʋn pɛe o ɛ ‑sia’ ‑jei" ɛ, ɛmɛ ’ma ‑pɔn ao ’je juo‑.

Ao ’wlʋ dɛsaʋnʋi ’a ‑kɔ "kpei

⁵‑Bo aoa’ nyɔ due’ nʋɛ ‑wɛe "jrii "kaea’ ’je ’de aopʋ "klu ’kpa a, ‑mɛ ɛ se ’mɔ ɔ "kae‑ "jrii nɩ‑, aopʋ ɔ "kae‑ "jrii. ’De ’ɩn se ɛ "inɩ ’ɩn ’je dɛ "ni ’di ‑sii, ‑bo ɛ se ao ‑wee’ mɔ ɔ "kae‑ "jrii nɩ ɛ, ‑mɛ aoa’ ’pla mɔ ɔ "kae‑ "jrii. ⁶Ɔɔ’ nyɔ tu ɛ, ‑bo aoa’ ‑tuu"‑tuu ’bɛɛ‑ wlu ’ʋn ‑wɛe ʋʋ ’je ɔ ’de ao "klu ‑sa ‑wɛe ʋʋ ’je ɔ kplɩn ’kwa i‑sa a, ‑mɛ ɛ sie kan’ la. ⁷Dɛ ‑jɛ ao ’jea nʋ kaan a, ɛmɛ ‑nɩ ao ’je ɔɔ’ ‑kɔ "kpei ’wlʋ ‑wɛe ao ’je ɔɔ’ dɩ ikuu‑, ’de ɔ je "jrii "kae‑ mamaʋ ’sʋ ’kpɩ je ɔ "iwa. ⁸’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn dɛ ’ma ‑teea’ aopʋ i ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ’ma bae aopʋ ’mɛ ka ao kma ɔɔ’ ‑tɩ’, ao to ɛɛ’ sʋn ’de ɔ ‑pee ‑wɛe ɔ ’je ’de aopʋ "klu de ji. ⁹Dɛ ‑ɛɛ ‑tɩ’ ’ʋn ’ɩn pooa aopʋ ’sbɛ ‑jei", ɛmɛ ‑nao. ‑Wɛe ‑bo aoa sea ’ma ’snɩ doun" o po ’de dɛ "o dɛ ’ʋn ɛ, ‑wɛe ’ɩn ’je kan’ ’je. ¹⁰’Bo ‑mɛ ’de ɛ, nyɔ "o nyɔ ‑ɔɔ dɛsaʋn ao ‑kɔa’, ’mɔ ‑kɔ’ ɔɔ’ dɛsaʋn ’mɛ ‑ke. Dɛ ’mɔ ‑kɔa’ ’ɩn ‑kɔɛ’ ’bo Klisɩ "juɔi ’de aoa’ ’dɔe ’a ‑tɩ’ ’ʋn, ¹¹‑wɛe ka "o ka ɛ ’je ɛ nɩ ɛ, Satan je tʋ ’a "jru kpa ’bo ‑a "kpei, dɛ‑nʋɛ’ dɛ ɔɔ ‑pɔan’ nʋa’ i ɛ, ‑a ‑juɛ’ ’pepe.

Dɛ ‑ɛɛ ‑sɔɔn Pɔo ‑tua" ’bo Troasɩ ɛ

¹²‑Ta ’ɩn jiia Klisɩ ’a ‑pɔia" ‑tɩ ’tmʋa’ ’bo Troasɩ ɛ, ’bomɔ Tʋ"bo nʋ ’ʋn ’saaʋn "jrii ‑wɛe ɛ "nyɩ ’ʋn nɔ" ‑wɛe Kea ’a wlu ’ɩn ’tmʋa nyʋ ’wɔɔn‑ ɛɛ’ doun" opo‑tɩ. ¹³’De ‑mɛ ’kamɔ ’ma pɛe se blu, dɛ‑nʋɛ’ ’ɩn se ‑aa de’di Titɩ jɛɛ‑. Ɛmɛ ‑tɩ ’ɩn po nyʋ ‑nɩa ’o Troasɩ wlu ‑wɛe ’ɩn mu ’de Masedoanɩ ‑blʋa "kpei.

Sesi Klisɩ kpa tʋ ’a "jru ’mɛ

¹⁴Ka "o ka ɛ ’je ɛ nɩ ɛ, ‑a po Kea ’sɛ‑, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ‑apʋ ‑ɔ ‑ke Klisɩ "sia "i ɛ, ‑aa kpa tʋ ’a "jru jeejee. ‑Ta "o ‑ta ‑aa mua ‑aa ‑tmʋɛ Klisɩ ’a ‑tɩ’ ‑wɛe nyʋ ’je ɔ juo‑, ka ‑dai’klɔ nʋ ’dɔe ‑ɛ ‑gbaa ‑ta ‑wee’ i nɩa, ’kamɔ ɛ nɩ‑. ¹⁵Dɛ ‑a ‑nɩa ’ʋn ’de Klisɩ ’ʋn ɛ, ɩa’ ’nʋ nmɔɔ ’e Kea ’mlai. Ɛɛ’ ’nʋ ‑gbaa i ’de nyʋ ‑ʋʋ ‑jea ’pʋʋa’ ke nyʋ ‑ʋʋ sea ’pʋʋa’ ’je "klu. ¹⁶Ɛɛ’ ’nʋ a ’tmʋɛ ’mɛ ‑tɩ ’de nyʋ ‑ʋʋa mua ’mɛa’ ‑pee ‑wɛe ɛɛ ’tmʋ ’pʋ‑tɩ ’de nyʋ ‑ʋʋa mua ’pʋʋa’ ‑pee. ’De nyɔ wɛ‑ ‑nɩ ‑mɩ ’a wlu tu ’a ’tmʋ ka ’nɔ ’kmʋ ɛ‑ ? ¹⁷Ka nyʋ ‑tuu"‑tuu a ‑saa’ Kea ’a wlu "i ‑wɛe ʋʋa ’tmʋɛ, ‑amɔ ’ɔ nʋ kan’. ’Kaa ‑aa ‑tmʋ Kea ’a wlu ’mɛ ’de pɛe ’dɔe ’ʋn. ’De Kea ‑dbo’ ‑aʋn ‑wɛe ‑a ‑je Klisi ’a ‑tɩ’ ’tmʋ ’bo Kea "juɔi.

Dbɛɛdɛ dee ’a dbonʋʋn

¹‑Bo ‑aa sea wlu ‑nɩa ’mʋa‑ ’tmʋ ’ee, ‑mɛ ao ’na ‑aa ‑bɔɔ’ de ke’wlɛ ‑aa jea ‑aa ‑cɛ" ‑tɩ’ o poo ? ‑Aee’ aomɔ ’na ‑a ‑nʋɛ nyʋ jrʋ’ "blii ? Aomɔ ’na ‑aa ‑pɔn nyʋ ’je ‑a ’sbɛ "kpei ‑tu" ‑wɛe ʋʋ ’je ‑a ‑tɩ’ o po ’de ɛ ’di ’de ao ‑pee ? ‑Aee’ aomɔ ’na ‑aa ‑pɔn ao ’je ‑a ’sbɛ "kpei ‑tu" ‑wɛe ao ’je ‑a ‑tɩ’ o po ’de ɛ ’di ’de nyʋ ‑pee ? ²"Ɩɩn‑, ɛ se kan’ nɩ‑, aoa’ ‑cɛ" ’kpa mɔ ‑nɩ ‑aa ’sbɛ ‑ɛ ‑crɩɩa’ ’de ‑a pɛe o ɛ. Ɛɛ’ ’sbɛ tu ɛ, ɛmɛ ‑nɩ aoa’ ’kmʋ nyʋ ‑wee’ "klein a ’jeea "jriɛ‑, ʋʋ ’bɛɛ‑ ʋʋ ’je ɛ ’dii nʋ. ³Ka ao nɩa Klisɩ ’a ’sbɛ ɔ ’crɩa ’de ‑aa nʋʋdbo ’ʋn ɛ, ɛ se ’kwla pa. Ɛɛ’ ’sbɛ tu ɛ, ’sbɛni se ɛ ’crɩ, ’kaa ’kmʋnɩ Kea ’a ‑Suu mɛ ‑crɩ ɛ, ɛ se ’crɩɩɛ ’bo "soi pae’ "kpei, ’kaa ɛ ’crɩɩɛ ’de nyiɔ ’ɔ pɛe o.

⁴Dɛɛ‑tɩ ‑a ‑bɛɛa’ ‑a ‑jea ɛɛ’ wlu tu ’tmʋ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑a ‑teɛ’ Kea ‑kwlɩ" ’de Klisɩ ’ʋn. ⁵Ɛ se ‑mɛ ‑a ‑bɛɛ’ dɛ jrɛ’ɛ nʋa’ ’de ‑aa ‑cɛ" ’kpa ’ʋn nɩ‑, ’kaa dbo ‑aa nʋa ‑bo ‑aa se ɛ nʋ ka ‑cɔɔn’ ka ‑mɛ Kea mɛ ‑ɛɛ ‑nyɩ" ‑a ’kpɩ ‑wɛe ‑aa nʋ ɛ. ⁶Ɛmɛ ‑ɛ ‑nyɩ" ‑a ’kpɩ ‑ke ‑wɛe ‑a ‑nɩ dbɛɛdɛ dee ’a dbonʋʋn. Ɛɛ’ dbɛɛdɛ tu se ’e kɛ’ ‑ɛ ‑crɩɩa’ "jri tba, ’kaa ɛ ’wlʋɛ ’e Kea ’a ‑Suu ’ʋn. Kɛ’ ‑ɛ ‑crɩɩa’ ‑mɛ ɛ ’dba nyʋ, ’kaa ‑Suu ‑mɛ ɛ "nyɩɛ nyʋ ’kmʋnɩa’.

⁷Kea ’a kɛ’ ‑crɩɩa’ ’bo "soi pae’ "kpei ‑ta Moisɩ a "nyɩɩ ɛ Israɛ‑kɔʋn ɛ, ɔɔ’ "jua a fan’ ʋʋ se ɔɔ’ ja ‑gbʋan’ ’bɛɛ‑, dɛ‑nʋɛ’ Kea ’a ‑sɔn’ ‑ɛɛ fan ’bo ɔ "juɔi ɛ, ɛɛ ‑flaan’ ’de ʋʋpʋ "jri ’mɛ. ’De ‑mɛ ’kamɔ ɛɛ’ ‑sɔn’ tu se ’bo ɔ "juɔi nɩi jeejee. ⁸Dbɛɛdɛ dee Kea ke nyiɔ ‑tua" ’emu ɛ, ɛ nmɔ "jrii, ɛ je kɛ’ ‑nɩa tɛin" ‑sii, dɛ‑nʋɛ’ ɛɛ’ kɛ’ tu ɛ, ɛ ja nyʋ ’mɛa’ bɩ’. ’De dbɛɛdɛ dee ‑mɛ ɛ, ɛɛ "nyɩɛ nyʋ ’kmʋnɩa’ ’de Kea ’a ‑Suu ’ʋn. ‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ nyʋ ‑a nʋʋa Kea "juɔi ’de ɛɛ’ dbɛɛdɛ tu ‑sɔn ɛ, ʋʋa muɛ ’e ‑sɔn’ klaa" ’ʋn nɩa’ see, ɛ ’je Moisɩ ‑sii. ⁹Ka Kea ’bɛa "i ‑bo ɛ po "jri "kpae’ ’de dbo ‑ɛɛ kpʋʋn a nyʋ ’pee ’ʋn ’ee, ’de ‑mɛ dbo ‑ɛɛ nʋɛ ‑wɛe nyʋ a ’kpa "isrɛʋn ’bo Kea "juɔi ‑mɛ ’e, Kea ’a "i ’bɛɛa’ se "jri "kpae’ poi ’de ‑mɛ ’ʋn see ? Kea ’a "i ’bɛɛ‑ a muɛ "jri "kpae’ poa’, ɛ ’je ‑jɛ ‑nɩa tɛin" ‑sii. ¹⁰Tɔ’ ‑o, ‑jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ ‑sɔn’ ‑jɛ ɛ fan tɛin" ’bo Moisɩ "juɔi ɛ, ‑mɛ ’ɛ fansʋn se dɛ jrɛ’ wɔn nɩ‑ ’bode, ɛ ’mɛ "jri ’bode. Nyʋ se ɛ ’bɛɛ‑ ɔ ’je ɛ dbɛɛdɛ dee ’a ‑nɛ ‑sɔn’ "ipoo‑, ¹¹’kaa dɩ ‑ɩa mua ‑sia’ ‑bo ‑mɩ cɛɛn ’de ‑sɔn’ ’ʋn ’ee, ’de ‑mɛ dɩ ‑jɩ sea’ ‑si’ ‑ta ’ble ‑mɩ ’e !

¹²‑A ‑je kan’ ’mɛ ’de dbɛɛdɛ dee ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ‑a ‑kpa "isrɛʋn ’bo Kea "juɔi. Dɛ ‑a tba tɔ’ "i, ɛmɛ ‑nao. Ɛmɛ ‑tɩ ‑bo ‑aa sea wlu ɛ, ‑aa wai ‑wɛe ‑aa wlu, faʋn ’a nʋ ‑aʋn. ¹³Ka Moisɩ ‑cria" dɛ "jru ‑wɛe Israɛ‑kɔʋn jea ɔɔ’ "jua ’a fansʋn ‑nɛ "jriɛ‑ ’jee‑ ɛ, ‑a se kan’ nʋ. ‑Ta ɔɔ’ "jua ’bɔa fan‑tɩ ɛ, ʋʋ se ɛ ’je. ¹⁴Dɛ Israɛ‑kɔʋn sea Moisɩ ’a "jua ’a fansʋn ‑nɛ "jriɛ‑ ’jee‑ ’mʋa‑ ‑mɛ ’de ’deɛ ‑gblein’ ɛ‑ ? Ɛ ’de mɛ ‑nɩ ʋʋa’ tɔ’ kmuɛi", ʋʋa’ dɛ ’mii ’wɔan’ nɩɛ ’kle, ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn dɛ ‑jeea ’de ‑sɩanwɩ ’di ɛ, ‑bo nyʋ a sea dbɛɛdɛ soa ’a wlu ’dii nʋ ’de ʋʋ ‑pee ɛ, ka dɛ ‑tuu" a ’kwla, ’kamɔ ɛ nɩ‑. Ɛ ‑kɔ’ ‑na tae’ fɔ kaan ʋʋpʋ "jrii. Ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ʋʋa’ ’wɔn ’e ɛɛ’ wlu tu ’dei. ‑Bo ɛɛ’ tae’fɔ tu ’je ’o ‑jei" ’wlʋ ɛ, ‑mɛ ‑bo nyʋ ke Klisɩ "sii‑ "i ‑wɛe. ¹⁵Dɛ ‑wlʋa ’e sese o ‑wɛe ‑ɛ ‑jɛɛa ’de ‑sɩanwɩ ’di ɛ, ’sbɛ Moisɩ ’crɩa ‑ta "o ‑ta ʋʋa nʋʋ ɛ ’dii ɛ, tae’ fɔ ‑criɛ" Suifʋ‑wi" ’a pɛe "kpei ke ‑wee’. ¹⁶’Kaa wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ɛ ’naa : ‑Bo nyʋ "biie‑ ’de Tʋ"bo o ’sʋ ɛ, tae’fɔ ‑nɛ ’wlʋ ’o ‑jei" ’mɛ. ¹⁷’De wlu ‑crɩɩa’ ‑ta, Tʋ"bo "sia ’nynɩ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ Kea ’a ‑Suu. ’De ‑ta Tʋ"bo ’a ‑Suu ‑mɛ nɩa ’ja a, ‑mɛ nyʋ ‑nɩa ’o ʋʋ ‑seiɛ’ ’de kɛ’ ’kwa. ¹⁸‑Apʋ nyʋ "klein ‑ɔ ‑ke Klisɩ "sia "i ɛ, ‑aa "jua‑ ’wlʋɛ ’kwla, tae’ fɔ se ‑a "jri i kaan ’bode. ‑Aa ‑gbʋɛn’ Tʋ"bo ’a "i ’bɛɛsʋn ja, ka ‑aa ‑gbʋan’ Tʋ"bo ja a. Dɛ ɔ nɩa ’de ‑a ’ʋn mɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ‑aa ’kmʋ a poo fai" ’de ɔɔ’ ‑Suu ’ʋn. Tʋ"bo ’a ‑Suu mɛ ‑ɛɛ nʋ ɛɛ’ dbo tu ‑wɛe ‑a ‑ke Tʋ"bo a ‑kɔɔa’ a muu "jru o sɔɔn‑ sɔɔn‑. ‑Wɛe ka nyɔ ɔ ‑gbʋan’ "jɩɩan‑ ’di nyʋ a ‑gbʋn kan’ Klisɩ ja ’de ‑a ’ʋn.

Dɛ ‑ɛɛ kɛ’ kma’

¹Kea ‑ɛ ‑tea’ ‑a dbo ‑nɛ kwa a, ɛ nmɔ ’di wɔn, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ’kpɩ ’a wa ‑a "i. ²’De dɩ nyʋ a nʋa ’e kwie’ ‑wɛe ‑ɩa nʋa’ ’blea ‑tɩn’ ɛ, ‑aa’ nʋ ɩ, ‑aa ‑fuuɛn’ ‑mɩ nya. ‑Aa’ poo nyʋ ’srɛ i, ‑aa’ bee Kea ’a wlu dɩ jrɩ’ "jrii, ’kaa ‑bo ‑aa sea Kea ’a wlu ’tmʋ ɛ, ka ɩ nɩa tɔ’ ‑tɩ ’kamɔ ‑aa ‑tmʋ ɩ ’pepe ’bo Kea "juɔi ‑wɛe nyiɔpʋ ’a tɔ’ ’je i "si ’de ‑aa ‑tɩ’ ’ʋn.

³’De ‑pɔia" ‑tɩ ‑aa ‑tmʋa ‑bo ɩa’ bʋ pa ’kwla ke ɛ, ‑mɛ ’de nyʋ ‑ʋʋ ‑nɩa ’o "ma ‑jei" ‑pee mɔ ɛ paa ’kwla. ⁴Ʋʋa’ nyʋ tu ɛ, ʋʋa’ ’je Kea ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn, ʋʋa’ ‑nɛ ‑kea’ ‑nɩa ’nɔ ’kmʋ "kpei ɛ, ɛmɛ ‑nɩ Satan, ɛmɛ ‑wa’ ʋʋa’ tɔ’ ’ɔ "jri ‑wɛe Klisɩ ‑ɔ ‑nɩa Kea ’a ‑kooɔ’ i ɛ, ʋʋ je ɔɔ’ ‑pɔia" ‑tɩ ’a ‑sɔn’ i ’je. ⁵Tɔ’ ‑o, ‑aa’ ’tmʋ ‑aa ‑cɛ" ’kpa ’a ‑tɩ’, Sesi Klisɩ mɔ ‑ɔɔ ‑tɩ’ ‑aa ‑tmʋ. Ka ɔ nɩa Tʋ"bo ɛ, ɛmɛ ‑aa ‑tmʋ ’de nyʋ ‑pee. ‑Apʋ mɔ ɛ, ‑a ‑na ‑a ‑nɩɛ aoa’ "juɔinʋʋn ‑o ’de Sesi ’a ‑tɩ’ ’ʋn. ⁶Dɛ‑nʋɛ’ Kea ‑ɛ ‑na : ‑Sɔn’ ‑sɩn’ ’de kwie ’di ’sʋ ‑sɔn’ ‑sɩan’, ɛmɛ ‑sɩɩn ‑sɔn’ ‑ke ’de ‑a pɛe o ‑wɛe Kea ’a ‑sɔn’ klaa" ‑ɛɛ fan ’bo Klisɩ ’a "jua ’a "pɛ "kpei ‑a ‑je ɛ juo ’de ‑aa dɛ ’mii ’wɔn tɔ’ ’je wɔn kain‑.

⁷‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ’ja a, ‑mɛ ka nyɔ ɔ ’blea dɛ ‑ɛɛ kɛ’ kma’ ’de ‑gblʋ ’di, ’kamɔ ‑a ‑nɩ. ‑Apʋ mɔ ‑kɔ’ ‑gblʋ, ‑wɛe "ikmaa’ ‑ɛ ‑sia dɩ ‑wee’ nyʋ ’je ɛ Kea ’nynɩ kpaa‑, ɛ se ‑apʋ mɔ nɩ‑. ⁸Nyʋ ’nyɛ ‑a ’ʋn ’ɛ ‑ta "o ‑ta, ’kle ’a kpɛ ‑wee’ a ’nyɛ ‑a "kpei‑ ’mɛ ‑ta "o ‑ta, ’kaa ‑aa’ waa i ’de ’kle ‑sɔn. ‑Aa ‑je ‑aa ‑cɛ" wɔn ’mɛ, ’kaa ‑a se dɛ tɔ’ "itba ‑tɩ ’bɔ. ⁹Nyʋ a nʋ ‑a ‑cruun" "jrii ’mɛ, ’kaa Kea se ‑a ’bɔ. ’Kpɩ a wa ‑a "i ’mɛ, ’kaa ‑aa’ sɔn i. ¹⁰‑Ta "o ‑ta ‑aa mua jeejee ɛ, ‑aa ku ‑a ‑blea ɛɛ ’jeɛ ’kle, ɛɛ pooɛ nyʋ Sesi ’a ’mɛ ‑tɩ ‑kwlʋ o. ’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɔɔ’ ’kmʋnɩa’ ’je "jri "kpae’ po ‑o ‑ke ’de ‑a kui’ ‑wɛe ao ’je ɛ ’je. ¹¹Dɛ‑nʋɛ’ ’kamɔ ‑a ‑nɩ ’kmʋ, ’kaa ‑aa ’kmʋ ‑teɛ ’mɛa ’a ‑tea’ jeejee ’de Sesi ’a ‑tɩ’ ’ʋn, ‑wɛe ka Sesi nɩa ’kmʋ ɛ, ’de ‑aa ’blʋku ‑ɛɛ mua ’mɛa’ ’je ɛ to‑. ¹²‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ɛ, ‑mɛ ‑apʋ mɔ ɔ diɛ ’mɛa’ ’wɔn i ‑wɛe ao mɔ ’e ’kmʋnɩa’ ’je.

¹³Wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ɛ, ɛ ’naa :

’Ɩn ’je Kea ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’ɛ ɛmɛ ‑tɩ ’ma ’tmʋ ɛ.

"Ju ‑tmʋa wlu ‑nɛ, Kea ‑kwlɩ" ‑te’ ‑suu ‑nɩa ’de ɔ ’ʋn ɛmɛ ‑nɩ ’de ‑apʋ mɔ ’ʋn ‑ke, ɛmɛ ‑tɩ dɛ ‑a ‑jea Kea ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ‑aa ‑tmʋ ɛ. ¹⁴‑A ‑je kan’ ’mɛ, Kea ‑ɛ ‑sa Tʋ"bo Sesi "kunyɩɔ’ ɛɛ muɛ ‑apʋ ‑ɔ ‑ke Sesi "sia "i "kunyɩɔ’ ‑saa’ ‑ke, ‑wɛe ɛ ’je ao ke ‑a ‑wee’ ’bo ɛ "juɔi kpa ‑tadue. ¹⁵Dɩ ‑nɩa ’mʋa‑ ɩ ‑wee’ "klein nʋʋɛ’ ’de aoa’ ’dɔe ’a ‑tɩ’ ’ʋn, ‑wɛe Kea ’je nyʋ ‑tuu"‑tuu ’saaʋn "jrii nʋ ’de ʋʋa’ ‑tuu"‑tuu ’je ɛɛ’ ‑kai" ’matɛ po ‑wɛe Kea ’a "i ’bɛɛnynɩ ’je ’blʋa‑ ja ‑kɔ’ !

Dɩ Kea ‑teea ‑a ’dei ɩmɩ ‑a ‑te’ ‑kwlɩ"

¹⁶Ɛmɛ ‑tɩ ‑aa Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ’kpɩ ’a wa ‑a "i. ‑Bo ‑aa ’blʋku mɛ ’ɛ ‑cɛ" sea isɔn mɔ ’de ɛ, ‑aa pɛe ‑jɛ ‑wlʋa ’wlʋa’ dee ɛ, ‑mɛ ɛ poɛ ‑gbɔdee "ni ’wɩ "o ’wɩ. ¹⁷’Kle ‑aa ‑jea ’de ‑sɩanwɩ ’di se dɛ jrɛ’ nɩ‑, ɛɛ muɛ ‑sia’. Ɛmɛ ‑ɛɛ muɛ nʋa’ ‑wɛe ‑a ‑je ’mʋa‑tɩ klaa" ‑sea’ ‑kwɛ ‑ta ’ble ’je ’de nya. Ɛɛ’ ’mʋa ‑tɩ ‑tu ɛ, nyʋ se ɛ ’bɛɛ‑ ‑wɛe nyʋ ’jeɛ ’kle ‑nɩa ’e ‑sɩanwɩ ’di "ipoo‑. ¹⁸Ɛ se dɩ nyʋ a ’jeea "jriɛ‑ ’nɔ ’kmʋ "kpei ɩmɩ ‑a tba tɔ’ "i nɩ‑, ’kaa dɩ nyʋ ’a ’jeea "jriɛ‑ ‑wɛe Kea ‑teea ‑a ’dei ’de jaʋn ’di ɩmɩ ‑a tba tɔ’ "i. ’De dɩ nyʋ a ’jeea "jriɛ‑ ɛ, ‑mɩ ’a ‑kwle ‑si’ ‑tɩ, ’kaa ‑jɩ nyʋ ’a ’jeea "jriɛ‑, ‑mɩ nɩɛ ’kmʋ jeejee.

¹Tɔ’ ‑o, ‑a ‑je kan’ ’mɛ ’blʋku ‑a ‑nɩa ’e ’ʋn ’nɔ ’blʋa‑ "kpei ‑ta, ka nyɔ ɔ poa ‑tan ’tanfɔ "jɛi, ’kamɔ ɛ nɩ‑. ‑Bo ɛɛ sea isɔan’ mu mɔ ’de ɛ, Kea nʋɛ ‑teɩn deejrɛ’ dɛ ’de jaʋn ’di ‑ɩ se isɔn‑ta ’ble ‑wɛe ɛ ‑tee ‑a ’dei. ‑Mɩ ’a ‑teɩn tu ɛ, nyiɔ ’ɔ sʋn sɩ dɛ nʋ. ²’De ‑aa ‑kpa i mɔ la ‑ke, dɛ‑nʋɛ’ ‑a ‑nɩɛ "i ‑a ‑je ‑aa ‑suu ’a ‑teɩn ‑nɩa ’e jaʋn ’di ’ʋn paa ka nyɔ ɔ paa "bai ’ʋn ɛ. ³‑Bo ‑a ‑paa ɛɛ’ ‑teɩn tu ’ʋn, ‑mɛ ‑a se kui cɛn‑. ⁴‑Ta ‑a ‑nɩɩa ’de ’blʋku ‑nɛ ’ʋn ke ɛ, ‑aa ‑kpa i, ka nyɔ ɔ ’blea kwaku ‑gbɛ, ’kamɔ ɛ nɩ‑. Ɛ se ‑mɛ ‑a ‑nɩɛ "i ‑a ‑je ‑aa ’blʋku "jru i‑sa ‑mɛ nɩ‑, ’kaa dɛ ‑jɛ ‑aa ‑pɔan ɛmɛ ‑nɩ ‑a ‑nɩɛ "i ‑a ‑je ‑aa ku dee ‑nɩa ’e jaʋn ’di ’ʋn paa‑, ‑wɛe ‑aa ku ‑jɛ ɛɛ mua ’mɛa’ ‑mɛ ’je iblu ’de ku ‑jɛ sea ’mɛ‑ta ’ble ’ʋn. ⁵Kea ’a ‑cɛ" ’kpa mɛ ‑nɩɛ "i ‑wɛe ‑a ‑je fai" poo kan’, ɛmɛ ‑nyɩ" ‑aʋn ɛɛ’ ‑Suu ‑wɛe ‑ɛ ‑te’ ‑a wlu ’kwa i ’de dɩ ’dɔe ɛ ‑tee ‑a ’dei ’a ‑tɩ’ ’ʋn.

⁶‑Jɛ ɛ nɩa kan’ mɔ ’ja a, ‑mɛ ‑aa dɩ kuɛ i, ’kpɩ se ‑a "iwai ’bode. ’De ‑a ‑je kan’ ’mɛ ‑ta ‑a ‑nɩɩa ’de ’blʋku ’ʋn ke ɛ, ‑mɛ ‑a ‑tɛɛn Tʋ"bo ’a ‑teɩn o. ⁷Dɩ ‑aa na ‑aa mua ‑pee ɛ, nyɔ ’ɔ ’jee ɩ "jriɛ‑ ke, ’kaa ɩmɩ ‑a tba tɔ’ "i ’de Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ’ʋn, ⁸ɛmɛ ‑kuu ‑aa dɩ i la. ’De dɛ ‑jɛ ‑aa ‑pɔan i ‑gblein’ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑a ‑nɩɛ "i ‑a ‑je ’blʋku ‑nɛ "jru i‑sa ‑wɛe ‑a ‑ke Tʋ"bo ’je i ‑te. ⁹’De ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ‑bo ‑a ‑nɩ ’e ’blʋku ‑nɛ ’ʋn o, ‑bo ‑a ‑wlʋ ’e ’blʋku ‑nɛ ’ʋn o, ‑aa ‑pɔn ‑a ‑je ’e ɛ "jri ’dei nmɔɔ ‑ke. ¹⁰’Kaa ‑a ‑wee’ "klein ’je de ’wlʋʋ ‑o ’bo Tʋ"bo ’a nyʋ ’a ’pee ’jekpaa‑ "juɔi, nyɔ jrɔ’ se de siei. ’De ‑ta ‑a ‑nɩɩa ’de ’blʋku ’ʋn, dɩ ‑a nʋa ‑bo ɩ nmɔ "jrii o, ‑bo ɩ nyni "jrii o, ‑a ‑je ɩa’ ‑kei" ’je ‑o.

‑A ‑ke Kea ‑seea ‑tɩ’ "kpei‑ ’de Klisɩ ’ʋn

¹¹Dɛ ‑a ‑jea ’o Tʋ"bo ’a nyʋ ’a ’pee ’jekpaa‑ "juɔi mu ɛ, ɛɛ’ faʋn a nʋ ‑aʋn ‑ɛ, ɛmɛ ‑tɩ dbo ‑aa nʋa ‑aa ‑pɔn nyʋ ’je ɛɛ’ bʋ juo ’pepe. ’De ’bo Kea ‑mɛ "juɔi, ‑aa ’kmʋ ’pɛɛn "kpae’. ’Ɩn ‑teɛ’ ‑kwlɩ" ’de ao pɛe o ɛ, dɛ ‑a ‑nɩa ’ʋn ao juɛ’ ‑ke. ¹²Ɛ se ‑mɛ ‑a poɛ ‑aa ‑cɛ" ’kpa ‑tɩ’ o ke’wlɛ ’bo ao "juɔi nɩ‑, ’kaa ‑a ‑nɩɛ "i ‑a ‑je aopʋ ‑je "nyɩ ‑wɛe ao ’je ‑tuosʋn de po ’de ‑aa ‑tɩ’ ’ʋn. ‑Bo ɛ nɩ kan’ a, ‑mɛ ao ’bɛɛ‑ ao ’je nyʋ ‑ʋʋa ‑bɛɛa’ ʋʋa’ ‑cɛi" wlu ‑pee ’tmʋʋ‑. Ʋʋa’ nyʋ tu ɛ, dɩ ‑nmɔɔa ’e nyiɔ "jri ’dei ɛ, ɩmɩ ʋʋa ‑gbʋn’ ja, ’kaa dɩ ‑nɩa ’e nyiɔ pɛe o ɛ, ʋʋa’ ‑gbʋn ‑mɩ ja. ¹³‑Bo ɛ nɩ tɔ’ ‑wɛe dɛ ‑aa ‑wlʋa ’tmʋa’ ɛ se bʋ ’ble ɛ, ɛ nɩ ’e Kea ’a ‑tɩ’ ’ʋn ‑o, ’de ‑bo ɛ ’ble bʋ ɛ, ‑mɛ ’de aoa’ ’dɔe ’a ‑tɩ’ ’ʋn ‑o. ^14-15’De dɩ "klein ‑aa nʋa ’ʋn ɛ, Klisɩ ’a nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ nma ‑a ’ʋn ’ɛ, dɛ‑nʋɛ’ tɔ’ ‑nɩa ’de ‑a ’ʋn ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑bo nyɔ due’ koʋn ‑gbai’ ’mɛ nyʋ ‑wee’ ’a ’mɛa’ a, ‑mɛ ka nyʋ a ’mɛa, ’kamɔ ʋʋ ‑wee’ nɩ. ‑Wɛe ‑bo ʋʋ nɩ ’kmʋ ɛ, ʋʋ je ʋʋa’ ‑cɛ" ’ɛ ’kmʋ nɩ‑, ’kaa "ju ‑ɔ ‑mɛa ’de ʋʋpʋ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ‑wɛe ‑ɔ ‑sɔan "kunyɩɔ’ ɛ, ɔmɔ ‑ɔɔ ’kmʋ ʋʋ ’je nɩ‑.

¹⁶‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’bode ɛ, ‑mɛ ‑a se ɛ ’bɛɛ‑ ‑a ‑je nyʋ ’a nɩsʋn ke ʋʋa’ ‑pʋn" dɩ ja ‑gbʋn, ka nyɔ ɔ ‑gbʋan nyɔ jrɔ’ ja a. ‑Bo ‑a ‑gbʋʋn Klisɩ "jriɛ‑ ‑nɩa ’mʋa‑ ja mɔ tɛin" ’de ɛ, ‑mɛ kaan ka la ‑a se ɔ kan’ ‑mɔ ja ‑gbʋn i ’bode. ¹⁷‑Bo nyɔ ke Klisɩ "sii "i ɛ, ‑mɛ Kea poɛ ɔɔ’ ’kmʋ ’a ‑gbɔdee "ni, dɩ ‑nɩa tɛin" ‑mi ‑si’, ‑wɛe dɩ ‑wee’ ’kpa dɩ dee‑. ¹⁸Dɩ "klein ‑aa ‑wlʋa ’tmʋa’ ‑ta ɩ ‑wee’ ’wlʋɛ ’e Kea ’ʋn. Ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ɛ ke ‑a ‑seea’ ‑tɩ’ "kpei‑ ’de Klisɩ ’ʋn. Ɛmɛ ‑te’ ‑a dbo ‑nɛ kwa ‑wɛe ‑a ‑je ‑tɩ’ "kpei ‑seea’ ‑tɩ ’tmʋ ’de nyʋ ‑pee. ¹⁹‑Tɩ’ "kpei ‑seea’ ‑tɩ ‑aa ‑tmʋa ɛmɛ ‑nɩ Kea cɛɛn ’de Klisɩ ’ʋn ‑wɛe ɛ ke ’kmʋ "kpeinyʋ ‑seea’ ‑tɩ’ "kpei‑. Ʋʋa’ ‑kɔ ʋʋ nʋa ɛ sɩ ‑sro’ ’bo ʋʋpʋ "jru, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ɛ po ‑aʋn ‑tɩ’ "kpei ‑seea’ wlu ’wɔn, ’de ‑a ‑tmʋ ɩ.

²⁰Klisɩ dbo ‑aʋn ‑wɛe ‑aa bae aopʋ i ’de ɔɔ’ ’nynɩ ’ʋn ’de ao ke Kea ’je ‑tɩ’ "kpei‑ ‑seea’. Ka Kea ’a ‑cɛ" ’kpa a baea aopʋ i, ’kamɔ ɛ nɩ‑ : ao ’wɔɔn‑ ao ke Kea ’a ‑tɩ’ "kpei ‑seea’ ‑tɩ. ²¹Klisɩ ‑ɔ sea dɛsaʋn juo ɛ, ɔmɔ Kea kpʋʋn dɛsaʋn ’a ’pee ’bo ‑aa ‑kɔi" ‑wɛe ‑apʋ ‑ɔ ‑ke ɔ "siaa "i ɛ, ‑a ‑je "isrɛʋn ’kpa ’bo Kea "juɔi.

¹‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ɛ, ‑mɛ ‑apʋ ‑ɔ ‑ke Kea a nʋa dbo ‑tadue ɛ, ‑aa baeɛ aopʋ i, ’saaʋn Kea nʋa ao "jrii ɛ, ao ’bo ɛ "i "taiɛ ‑wɛe ɛ ’bo ao kwa "maa. ²Kea wlu’ ka ’de ɛɛ’ ’sbɛ ’di ɛ ’naa :

’Ɩn kpʋn ‑ma baewlu ’mɛ ’de nɔ" ’dɔe ’di ‑wɛe ’ɩn po ‑ʋn sʋn o ’de ’pʋ ‑sɔn ’di.

Ao ‑gbʋn ’nɔ, nɔ" ’dɔe ‑ɛ ‑nɩa ’pʋ ‑sɔn ɛ, ɛ ka ’de ‑sɩanwɩ ’di. ³‑A se ɛ "inɩ ‑a ‑je dɛ "o dɛ jrɛ’ nʋ ’de ‑aa ’kmʋ ’ʋn ‑wɛe ɛ ’je nyɔ jrɔ’ ’e dɛsaʋn ’di po ’de ɔ ’je ‑aa dbo nya ‑fuun. ⁴’Kaa ka ‑a ‑nɩa Kea ’a dbonʋʋn ɛ, ‑aa to ɛɛ’ sʋn ’mɛ ’de nyʋ ‑pee. ’Kle ’a kpɛ "klein ‑aa cɛɛan ’ʋn ɛ, ‑a ‑kuuɛ pɛe i : ‑Bo nyʋ ’nyɛ ‑a ’ʋn o, ‑bo dɛ ‑pɔɔn ‑a ’kwa o, ‑bo faʋn a sea ‑a nʋ o, ⁵‑bo ɛ nɩ ’e blati o, ‑bo ɛ nɩ ‑kaso ’di o, ‑bo ‑cruɛn" ɛ sea ’kpa ’de ‑aa ‑tɩ’ ’ʋn o, ‑bo ɛ nɩ ’e seadbo ‑aa nʋa ‑tɩ ’ʋn o, ‑bo "nyɩɔ’ cɛɛn ‑a "jrii ‑wɛe ‑a ‑tee "jru o, ‑bo ’mɩɩɛ‑ ɛ sea ‑a ’dba o, ’kle ’a kpɛ ‑aa cɛɛan ’ʋn ‑nɩ, ‑a ‑kuuɛ pɛe i mamaʋ ’sʋ. ⁶Dɩ ‑a ‑jea nʋ ‑wɛe ka ‑a ‑nɩa Kea ’a dbonʋʋn ‑ɛ ‑jeɛ to ɛ, ɩmɩ ‑aa nʋ. ’De ‑aa ’pepe nɩa’ o, ‑aa dɛ "jriijua’ o, ‑aa pɛe "wɔin ’bɛɛa’ ke ’diwɔnmɔa’ ’ʋn ’de ‑aa tɔ’ ‑kwɛai ’ʋn, ɛ ke ‑aa nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ ‑ɛ sea "jridepooa’ ‑sɔn nɩ ke‑. ⁷’Bo ‑mɛ ’de ɛ, tɔ’ ‑tɩ ’a wlu ‑aa ‑tmʋa o, "ikmaa’ Kea "nyɩ ‑aʋn o, "isrɛdɩ ‑aa nʋa ɩ ‑wee’ mɩ ‑nɩ ‑aa poodɩ ke ‑aa "kpei‑ ’tʋandɩ ke ‑wɛe ‑aa ‑fɔɔn tʋ ’ʋn. Ɩmɩ ‑ɩ ‑je ɛ to ka ‑a ‑nɩa Kea ’a dbonʋʋn ɛ. ⁸‑Bo ‑sɔn jrɔ’ ɔ, nyʋ a ‑teɛ ‑aa ni’, ‑bo ‑sɔn jrɔ’ ɔ, ʋʋa ’dbaa ‑a ‑tɩn’ "i, ‑bo ’wɩ jrɛ’ o ɛ, ʋʋa dooa ‑aa ’nynɩ ’mɛ, ‑bo ’wɩ jrɛ’ o ɛ, ʋʋa poɛ ‑a ‑tɩ’ o. Ʋʋa ’daa‑ ‑aʋn nyʋ ’srɛipooʋn, ’de ‑mɛ ’kamɔ ‑aa ‑tmʋ tɔ’ ‑tɩ. ⁹nyʋ ’a ’je ‑a dɛ ’ʋn, ’de ‑mɛ ’kamɔ nyʋ juo ‑aʋn ’pepe. ‑Aa diɛ ’mɛa ’a ’wɔn i, ’kaa ‑a ka ‑a ‑nɩɛ ’kmʋ ke. ‑Aa ‑jeɛ ‑aa ‑cɛ" wɔn ’de blati "wɔin, ’kaa ‑a se ’mɛ. ¹⁰‑A "kaeɛ "jrii, ’de ‑mɛ ’kamɔ ‑a ‑nɩ ’e ’mʋa‑ ’ʋn ’wɩ "o ’wɩ. Nɩɩa" a ’dba ‑aʋn ‑ɛ, ’kaa ‑a nʋɛ nyʋ ‑tuu"‑tuu "wliiɛjeʋn ’ʋn. Dɛ jrɛ’ se ‑a ’kwa nɩ‑, ’de ‑mɛ ’kamɔ ‑a ‑nɩ dɩ ‑wee’ "klein ’a jeʋn.

¹¹’Oo Korɛntɩ‑kɔʋn, ‑a wa wɔn’ i ‑wɛ‑ la ‑a je aopʋ dɩ ‑wee’ ‑pee ’tmʋʋ‑, ‑a ‑kaiɛn ‑aa pɛe ‑wee’ wɔn ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn. ¹²Aoa’ ’tʋn ‑nɩa ’de ‑a ’ʋn ɛ, ɛ se "i ’piie, ’kaa aopʋ ‑mɔ ɔ, ‑aa ’tʋn ’piiɛ "i ’de ao pɛe o. ¹³’Ma ’cɛ, ‑bo ’ma sea ao ‑pee wlu ɛ, ka "bo a wlua ɔɔ’ "nynuu‑ ‑pee, ’kamɔ ɛ nɩ‑. Dɩ ‑a nʋa aopʋ "jrii ɛ, ao ‑sa ’e ɩa’ sʋn dɛwɛ‑jɛ, ao "nyɩ ‑aʋn. Ao kain aoa’ pɛe wɔn ’de ‑aa ‑tɩ’ ’ʋn.

Pɔo ‑saa Korɛntɩ‑kɔʋn fɛn’

¹⁴Ao ke nyʋ ‑ʋʋ sea Kea ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’je ’bo "i "siiɛ, dɛ‑nʋɛ’ wlu ’ʋn ’bɛɛa’ ‑jɛ ‑nɩ ’o nyɔ ‑ɔɔ ‑jea kɛ’ wɔn ke nyɔ ‑ɔɔ’ ’jea kɛ’ wɔn ’nynɩ ɛ‑ ? ’De dbɛɛdɛ ‑jɛwɛ‑ ‑nɩ ’o ‑sɔn’ ke kwie ’nynɩ ɛ‑ ? ¹⁵’De wlu’ i’wɔan’ ‑jɛ ‑nɩ ’o Klisɩ ke Satan ’nynɩ ɛ‑ ? "i "sia’ ‑jɛwɛ‑ ‑nɩ ’e nyɔ ‑jea Kea ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ke nyɔ ‑sea’ Kea ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’je ’nynɩ ɛ‑ ? ¹⁶Dɛ ‑nɩ ’o Kea ‑gbu klaa" ke kɔin ’nynɩ ɛ‑ ? Dɛɛ ‑tɩ ’ma ’da kan’ a, ɛmɛ ‑nɩ ‑apʋ ‑jea ’kmʋnɩ Kea ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ɛ, ‑apʋ ‑nɩ ɛɛ’ ‑gbu", ka Kea ’a ‑cɛ" ’kpa ’tmʋ ɛ see ɛ, ɛ ’naa :

’Ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’je ’e ʋʋpʋ "klu "ti ‑wɛe ʋʋ ke ’ma ‑a ‑je na‑, ’de ’ɩn ’je ʋʋpʋ ’a Kea nɩ‑, ‑wɛe ʋʋmʋ ’je ’ma ’cɛ nɩ‑. ¹⁷Ɛmɛ ‑tɩ Tʋ"bo ’na : Ao ’wlʋ ’e nyʋ "klu, ʋʋ ke ao ‑seea’ i. Ao ’bo ʋʋa’ ‑gbɛɛ’ dɩ "iblaa ‑wɛe ao je aoa’ ‑cɛ" ‑flɛn" kpʋʋn‑. ’De ’ɩn ’je aopʋ sɩn ’sɔɔn kpʋʋn. ¹⁸‑Wɛe ’ɩn ’je ao "bo nɩ ‑wɛe aomɔ ’je ’ma "nynunmai ke "nynuunynʋkpae’ nɩ‑. Dɛ Tʋ"bo ‑ɛ ‑blea "ikmaa’ ‑wee’ "klein ’tmʋa, ɛmɛ ‑nao.

¹’Ma ‑tɩ’ kmaʋn, ‑jɛ Kea cɛan wlu ‑nɩa kan’ ‑tie" ’de ‑aa ‑tɩ’ ’ʋn ’ja a, ‑mɛ dɩ ‑ɩa kpʋʋn a ‑aa ’blʋku ke ‑aa tɔ’ ‑flɛn" ɛ, ‑a ‑saa ‑mɩ kwa ‑sɔn. ‑A ‑kpʋʋn ‑aa ‑cɛ" i ‑wɛe ‑bo ‑a ‑nɩ ’kmʋ ɛ, ‑a ‑je Kea plee‑, ’de ‑a ‑je ’pepe nɩ mamaʋ ’sʋ ‑a ‑je mu ‑a ‑je nyni.

Pɔo ’a ’mʋa‑tɩ

²Ao "nyɩ ‑a ‑teɩn ’de ao pɛe o ! ‑A se nyɔ jrɔ’ "i ’fa, ‑a se nyɔ jrɔ’ ’ɔ dɛ dooa‑, ‑a se nyɔ jrɔ’ ’ʋn dii ’de aopʋ "klu. ³Ɛ se ’ɩn ’je ao ’pee kpʋʋn ɛmɛ ‑tɩ ’ma ’da kan’ nɩ‑, dɛ‑nʋɛ’ ’ɩn wlu’ ka sese ’ɩn ’na ‑bo ‑a ‑nɩ ’kmʋ o, ‑bo ‑a ‑wlʋ ’kmʋ o, aoa’ ‑tɩ’ se ’e ‑a pɛe o ‑kwɛi. ⁴’Ɩn ‑teɛ’ ao ‑kwlɩ" ’pepe, dɩ ’dɔe ’ɩn ’jea ’tmʋ ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn ɩ ‑tiɛi", ɛmɛ ‑tɩ ‑bo ’ma sea aoa’ ’nynɩ "si ɛ, ’ma wa wɔn’ i. Ɛmɛ ‑kuu ’ma dɩ i ‑wɛe ‑ɛ ‑jii" ’ʋn ’mʋa‑ ’ʋn ’de ’kle ’di.

⁵‑Ta ‑a ‑jiia ’de Masedoanɩ ɛ, ‑a se ‑tegbɔo ’je due’, ‑a ‑je ’kle ’a kpɛ ‑wee’ ’mɛ, nyʋ jrʋ’ ’bleeɛ ‑a ’dii ‑wɛe ʋʋa ‑cɛ’ ‑a o, ’de faʋn a nʋ ‑aʋn. ⁶’Kaa Kea ‑ɛɛ ‑tua" nyʋ ‑ʋʋ ‑kae" a "jrii ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i ɛ, ɛmɛ ‑tu" ‑a ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i ’de Titɩ ’a jia’ ’ʋn. ⁷’De ɛ se Titɩ ’a jia ’a ’sʋ mɛ ‑tu" ‑a ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i nɩ‑, ’kaa ka dɩ ɔ ’jeea "jriɛ‑ ’de aopʋ o ‑wɛe ‑ɩ ‑kuua ɔɔ’ dɩ i ɛ, ɩmɩ ‑ɩa "kuan ɔ po ‑aʋn, ‑wɛe ‑ɛ ‑kuu ‑aa dɩ i ‑ke. Dɛ ‑ɛɛ "kuan ɔ poa ‑aʋn ‑ke ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ɔ ’na ao nɩɛ "i ao ke ’ma ‑a ‑je ’jee‑, ao "kaeɛ "jrii ‑wɛe ao nɩ nɛ "kpei ’de ’ma ‑tɩ’ ’ʋn. Ɛmɛ ‑ble ’ma ’mʋa‑ mɔ kpleiin.

⁸Tɔ’ ‑o, ’sbɛ ’ɩn ja aopʋ ɛ, ‑bo ɛ "kae‑ ao "jrii mɔ ’de ɛ, ɛ se ’ma ‑sɔɔn ’ble kaan ka, ’de ‑bo ’ɩn ‑tu" ɛɛ’ ‑sɔɔn mɔ tɛin" ’de ɛ, ‑mɛ dɛ ‑ɛ "kaea ao "jrii ’de nɔ" dɛ‑saan" ’di, ɛmɛ ‑o. ⁹’Kaa kaan ka ’ma nʋɛ ’mʋa‑. Ɛ se ‑mɛ dɛ ’ɩn "kaea ao "jrii, ɛmɛ ‑ble ’ma ’mʋa‑ nɩ‑, ’kaa dɛ aoa’ "jrii "kaea’ nʋɛ ‑wɛe ao jua aoa’ dɩsaɩn "i, ’de ao "biia ’e Kea o ɛ, ɛmɛ ‑ble ’ma ’mʋa‑. "jrii "kaea’ ‑jɛ ‑nɩa kan’ ‑mɔ ɛ, ‑mɛ ’wlʋɛ ’e Kea ’ʋn. ’De dɛ ‑apʋ mɔ nʋa ‑ke ɛ, ɛ se aopʋ dɛsaʋn "jrii nʋ mɔ "pɩ ɛ nɩ ’de aoa’ ’dɔe ’a ‑tɩ’ ’ʋn ‑o. ¹⁰"Jrii "kaea’ ‑jɛ Kea a cɛɛan ’ʋn ‑wɛe ɛɛ poa nyʋ ’a ’kmʋ fai" ɛ, ‑mɛ ɛ poɛ ’pʋʋa’ "jru "kpei‑. Nyʋ se ɛ ’bɛɛ‑ nyʋ ’je ‑mɛ ’ɛ ‑sɔɔn ‑tu", ’kaa ‑bo nyʋ "kae‑ "jrii ’de ’kmʋ "kpeidɩ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ‑mɛ ɛ poɛ ’mɛa’ "jru "kpei‑. ¹¹"jrii "kaea’ ‑jɛ ‑wlʋa ’e Kea ’ʋn ɛ, ao ‑gbʋn dɛ ‑mɛ "nyɩa aopʋ ɛ ! Ao ‑gbʋn dɛ ɛɛ’ "jrii "kaea’ tu nʋɛ ‑wɛe aoa ‑tua" aoa’ ‑cɛ" ’ɛ ‑tɩ’ ɛ, ’de aoa ‑sa aoa’ ‑cɛ" ‑tɩ’ "kpei ɛ. Ɛmɛ ‑nʋɛ’ ke’wlɛ ‑wɛe ‑tɩn’ ’dbaa aopʋ "i, ’de faʋn a nʋ aopʋ, ‑wɛe aoa ‑pɔn ao ke ’ma ‑a ‑je ’jee‑ ’de ao nɩ nɛ "kpei ‑wɛe ao nɩɛ "i ’pee ’je dɛsaʋnʋi kpʋn. Ka aoa’ ‑kɔ sea ’e ɛɛ’ ’tmʋa’ tu ’di nɩ ɛ, ɛmɛ ‑ɛɛ sʋn ao to ’de dɩ ‑nɩa ’mʋa‑ ‑wee’ "klein ’ʋn.

¹²’De ‑bo ’ɩn poo aopʋ ’sbɛ ‑jei" ɛ, ‑mɛ ɛ se ’de nyɔ ‑ɔ ‑fa nyɔ "i o, nyɔ ɔ ’fa "i ’a ‑tɩ’ ’ʋn nɩ‑, "ɩɩn‑, ɛ se ‑mɛ ’ɩn naa tɔ’ "kpei‑ nɩ ’de‑. ’Kaa dɛɛ‑tɩ ’ɩn ja ao ’sbɛ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ka aoa ‑tua" aoa’ ‑cɛ" ’ɛ ‑tɩ’ ‑wɛe ka ao nɩa nɛ "kpei ’de ‑aa ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɛ ’je "jri "kpae’ po, ‑wɛe aoa’ ‑cɛ" ’kpa ’je kan’ ’je ’bo Kea "juɔi. ¹³Ao ’jea ’ma ’sbɛ ‑wɛe ao kpʋʋn a aoa’ ‑cɛ" i, ’de kɛ "sia ’nynɩ ao nʋa kan’ a, ɛ nmɔɔ ’ʋn ’di wɔn, ɛmɛ ‑ɛ ‑kuu ’ma dɩ i. Dɛ Titɩ jia ’de aopʋ "klu ‑wɛe ɔɔ’ tɔ’ blua ’de ɔ ‑sa ’e ’mʋa‑ a, ɛmɛ ‑nmɔɔ ‑a ’di wɔn. ¹⁴‑Ta ’ma ’tmʋa aoa’ ‑tɩ’ ’de Titɩ ‑pee tɛin" ɛ, ’ma ’sao ’jaa ’bo ɔ "juɔi ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn. Ɔ jiia ’de aopʋ o ɛ, ao se ’ʋn ‑tɩn’ "i ’dbaa ’bo ɔ "juɔi, ’kaa ka dɩ "klein ’ɩn ’tmʋa ’de ao ‑pee nɩa tɔ’ ‑tɩ ɛ, ’kamɔ dɩ ’dɔe ’ɩn ’tmʋa ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn ’de Titɩ ‑pee nɩ ‑ke. ¹⁵Ka ao ’je ɔ wɔn o, ka ao nʋa ɔɔ’ sɩn ’sɔɔn kpʋʋnsʋn ’de ɔɔ’ ni’ ‑tea’ ke "kpei‑ crɛɛa’ ’ʋn ɛ, ‑bo ɔ po ɩ ‑kwlʋ o ’sʋ aoa’ ‑tɩ’ kmaa’ ‑nɩa ’de ɔ ’ʋn, ɛ ’kpa "kpei ke’wlɛ. ¹⁶Dɛ ’ɩn ’bɛɛa ’ɩn ’je ao ‑kwlɩ" ‑te’ ’de dɩ ‑wee’ "klein ’ʋn ɛ, ɛ ’bleɛ ’ma ’mʋa‑.

Ao ‑sa dɛ kwa i

¹’Bo ‑mɛ ’de ɛ, ’ma de’di ‑wi", ’saaʋn Kea nʋa Masedoanɩ Kea ‑gbi "jrii ɛ, ɛmɛ ‑ɛɛ ‑tɩ’ ‑a ‑nɩi" ‑a ‑je ’tmʋ ’de ao ‑pee. ²Kea ’a ‑jei" naaʋn ‑nɩa ’e Masedoanɩ ɛ, ’kle ʋʋ cɛɛan ’ʋn ɛ ‑tiɛi". Ɛ ‑tɩɛn’ ʋʋpʋ i ‑tɩn ‑tɩn, ’kaa ʋʋ se wlu’ ’wlʋ. ’Mʋa ‑nɩa ’de ʋʋpʋ ’ʋn, ɛ cɛn ‑je "kpei ‑tie". Ɛ ‑nʋɛ’ ʋʋ se ʋʋa’ ‑cɛ" ’ɛ nɩɩa" ’a ’dbaa’ ja ‑gbʋn ’sʋ ʋʋ ‑sa dɛ kwa i ’de pɛe ’dɔe ’ʋn. ^3-4Dɛ ʋʋ ’bɛɛa ’jeea’, ɛmɛ ʋʋ ja‑. ’De ʋʋ cɛn ‑mɛ "kpei ‑tie" mɔ’ɔ ‑cɛ". Ɛɛ’ dɛ tu ’wlʋɛ ’o ʋʋa’ ‑cɛ" ‑kwlɩ", ’ɩn se ʋʋpʋ dɛ jrɛ’ i ‑tee’‑. Ʋʋ bae ‑a i ‑bae ‑bae ‑wɛe ‑a ‑je ʋʋa’ ‑nɛ ‑paan’ kpʋn ‑ke ’de ‑a ‑je ɛ Kea ’a ‑jei" naaʋn ‑nɩa ’e Selisalɛm kpa. Ʋʋ ’na : ‑Bo ‑aa ‑paan’ mu ’e ‑aa de’di ‑wi" o ’de Suide ’saaʋn ‑o ao je ‑a "jrii nʋ. ’Ma ’tmʋʋɛ aopʋ tɔ’ ‑tɩ, dɩ "klein ʋʋ nʋa ’mʋa‑ ’ɩn ’je ɩa’ ‑ta ’mɛ. ⁵’De ka ‑jɔ ‑a ‑teɛ’ ‑kwlɩ" ɛ, ʋʋ se kan’ ‑mɔ ’ɔ ’sʋ nʋ, ’kaa ʋʋ "nyɩ ʋʋa’ ‑cɛ" Tʋ"bo ’mɛ ke tɛin" ‑wɛe ʋʋ "nyɩ ‑aʋn ʋʋa’ ‑cɛ", ’kamɔ Kea nɩɛ "i.

⁶Ɛmɛ ‑tɩ ‑a dbo Titɩ ’de aopʋ o ‑wɛe dbo ɔ ‑teea tɛin" ɛ, ɔ ’je ɛ nya kpa ’de ao ’je dɛ kwa i‑sa, ‑wɛe ao ’je Kea ’a ‑jei" naaʋn jrʋ’ ’dɔe "jrii nʋ ‑ke. ⁷Ka "wliiɛjeʋn nɩa ’kamɔ ao nɩ‑, dɩ ‑wee’ "klein siiɛ aopʋ i : Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ o, wlu ’tmʋa’ o, dɛ "jriijua’ o, nɛ "kpeinɩa’ ’de dɛ "o dɛ ’ʋn o, ‑aa ‑tɩ’ kmaa’ o, ‑mɩ ‑wee’ nɩ ’e aopʋ ’ʋn. ‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ ao cɛn ‑je "kpei ‑tie" ’de dɛ kwa i‑saa’ ’ʋn ‑ke.

⁸‑Bo ’ma sea kan’ ’da a, ‑mɛ ’ɩn se aopʋ kɛ’ "i ‑te, ’kaa ka nyʋ jrʋ’ nɩa nɛ "kpei ɛ, ɛmɛ ’ma ’tmʋ ’de ao ‑pee ‑wɛe ka aoa’ nyʋ ’a ‑tɩ’ kmaa’ sea "jridepooa’ ‑sɔn nɩ ɛ, ’de ao ’je ɛ juo‑. ⁹’Saaʋn ‑aa Tʋ"bo Sesi Klisɩ nʋa ‑a "jrii ɛ, ao juɛ’. Ɔmɔ ‑ɔ ‑nɩa dɩ ‑wee’ "klein ’a jei ɛ, ɔ nʋɛ ɔɔ’ ‑cɛ" nɩɩa" nyɔ ’ʋn ’de ɔ ’je ao sʋn o po ‑wɛe ɔɔ’ nɩɩa" nyɔ nɩa’ ’jeɛ nʋ ’de "diwan ’je ao kpʋn ’de aoa’ ’kmʋnɩa’ ‑wee’ ’ʋn.

¹⁰Dɛ ’ma naa tɔ’ i ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɛ ka : Aopʋ mɔ ɛ, ɛ se ‑jɛ mɛ la ao ‑te dɛ ’dɔe nʋa’ ‑pʋn" nɩ‑, ’kaa dɛ ‑wlʋa ’e ‑sʋn ‑sia o ɛ, aopʋ ‑saa "i ‑ɔ ‑te ’dɔe nʋa ’a kein"ke. ¹¹Dɛ ao nɩa "i ao ’jea nʋ tɛin" ɛ, ao kpɛ nya la ao ’je mu ao ’je nyni. ’Kpɩ ao "dua ’ʋn tɛin" ‑wɛe ao nɩa "i ao ’jea ɛɛ’ dɛ tu nʋ, ao "duo ɩa’ ’kpɩ tu ’ʋn ‑wɛe dɛ ao ’bɛɛa kwa i ao ’je ɛ ’dɔe ’ʋn nʋʋ‑. ¹²Dɛ nyɔ ’blea ‑bo ɔ nɩɛ "i ɔ ’je ɛ ’dɔe ’ʋn nʋʋ ɛ, ‑mɛ nmɔ "jrii. Dɛ nyɔ ’blea ‑bo ɔ "nyɩ ɛ Kea, ɛ kpʋɛn’, ɛɛ’ ‑tee’ dɛ ‑jɛ ɔ sea ’ble i.

¹³’Ɩn se ’na ao cɛn aoa’ ‑cɛ" kui ‑wɛe ao ’je nyʋ jrʋ’ sʋn o po ’de dɛ ’je aomɔ ’kwa ‑pɔɔn, ’kaa ‑bo dɩ siie aopʋ i ɛ, ‑mɛ ao ‑sa ’o ao ’je ʋʋpʋ "nyɩ ‑wɛe ao ’je ’bɛɛ‑. ¹⁴’De ‑sɩanwɩ ’di ɛ, dɛ jrɛ’ se ao ’kwa ‑pɔɔn, dɩ ‑wee’ siiɛ aopʋ i. Ao ’bɛɛ’ ao ’je ʋʋpʋ sʋn o po. ‑Wɛe ‑sɔn ‑tɩ dɛ ɛ mua ao ’kwa ‑pɔan’ ‑wɛe ɩ ’jea ʋʋpʋ mɔ isiie ɛ, ’de ʋʋ ’je ao sʋn o po ‑ke. ’Kamɔ ‑bo ao nʋ ‑wɛe ao ’je ’bɛɛ‑. ¹⁵Wlu ‑crɩɩa ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ɛ, kɛ ’da ka, ɛ ’naa : ‑Ta Kea "nyɩa Israɛ‑kɔʋn diidɛ ’de ‑pɩɩɔn" blʋa "kpei ɛ, nyɔ ‑ɔ ‑tɩan’ dɩ ‑tuu" ɛ, dɛ jrɛ’ se ɔ isiie‑, ’de nyɔ ‑ɔ sea dɩ ‑tuu" ‑tɩn’ ɛ, dɛ jrɛ’ se ɔ ’kwa ‑pɔɔn.

Nyʋ ‑ʋʋ ‑ke Titɩ a na

¹⁶’Ma poɛ Kea ’sɛ‑, dɛ‑nʋɛ’ ka aoa’ ‑tɩ’ nɩa ’de ’ʋn pɛe o ɛ, ’kamɔ ɩ nɩ ’e Titɩ pɛe o ‑ke. ¹⁷‑Ta ’ɩn ‑tee’ ɔ i ‑wɛe ɔ ’jea ’de aopʋ o ji ɛ, ɔ se ’o wlu tba, dɛ‑nʋɛ’ ɔɔ’ ‑cɛ" ’kpa ‑teɛ ’e aopʋ o jia ’a kein"ke see. ¹⁸‑Aa de’di jrɔ’ ‑ɔɔ ‑tmʋa ‑pɔia" ‑tɩ ‑wɛe Kea ‑gbi ‑wee’ a poa ‑tɩ’ o ɛ, ɔmɔ ‑ke Titɩ ‑aa dbo ’de aopʋ o. ¹⁹‑Aa de’di ‑nɔ, ɛ se ’e aopʋ o ’a ’sʋ mɔ ɔ ’je mu nɩ‑, ’kaa Kea ‑gbi ‑te ɔ ’o ’ɛ ‑wɛe ‑paan’ ‑nʋʋa ‑ta, ‑bo ‑aa sea ɛ Selisalɛm kpa a, ɔ ke ‑a ‑je mu ‑ke. Dɛ ’dɔe ‑aa nʋa ‑ta ‑a ‑nɩɛ "i ɛ ’je Tʋ"bo ’a ’nynɩ "i ’bɛɛ‑ ‑wɛe ka ‑a ‑kma Kea ’a ‑jei" naaʋn ’a ‑tɩ’ ɛ, ɛ ’je ɛ to‑. ²⁰Dɛ ’dɔe ‑a ‑nɩa "i ‑a ‑jea nʋ ‑nɛ, ‑a se ɛ ‑pɔn ‑wɛe nyʋ ’je ‑a ’dei wluu‑ ’de ’wɛi ‑tia kan’ ‑nɩ ’a ‑tɩ’ ’ʋn. ²¹Dɛ‑nʋɛ’ dɩ ‑nɩa ka ‑cɔɔn’ ka ɩmɩ ‑aa ‑pɔn nʋa’ i ’bo Tʋ"bo ke nyiɔpʋ "juɔi.

²²‑A ‑tuɛ" ʋʋpʋ ‑aa de’di jrɔ’ "kpei ke’wlɛ. ‑Mɔɔ’ de’di tu ɛ, ‑a ‑tɩn ɔ i ’mɛ kpɛ ‑tuu"‑tuu, ka ɔ nɩa nɛ "kpei, ‑a ‑juɩ’, ’kaa kaan ka ɔɔ’ nɛ "kpeinɩa’ ’kpa "kpei, dɛ‑nʋɛ’ ɔ ‑teɛ aopʋ ‑kwlɩ" kpleiin. ²³’De Titɩ ‑ɔ ‑ke ’ma na ‑wɛe ‑aa nʋa dbo due’ ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn ke ‑aa de’di ‑wi" ‑ʋʋ ‑ke ɔɔ jia, ʋʋ ‑wee’ nɩɛ Kea ‑gbi ’a dboʋn ‑o, ʋ ‑wee’ a ’bɛɛ‑ Klisɩ ’a ’nynɩ "i. ²⁴Ɛmɛ ‑tɩ ka ao kma ʋʋpʋ ’a ‑tɩ’ ɛ, ao ’je ɛ to ‑wɛe Kea ‑gbi ‑wee’ ’je ɛ ’je. ‑Tɩ’ ’ɩn poa aopʋ o ’de ʋʋ "jri ɛ, ao to ɛɛ’ sʋn ’de ʋʋ ‑pee, ‑wɛe ’ma "jua ’je ’e ’wlʋ.

Ao ‑sa dɛ kwa i ’de ’mʋa‑ ’ʋn

¹‑Bo ɛ ‑tu" Kea ’a ‑jei" naaʋn ’a sʋn opo‑tɩ ɛ, ’ɩn se ‑mɛ ’ɛ ’sbɛ ao ‑jei" pooi, ²dɛ‑nʋɛ’ ’ɩn juɛ’ ao ‑teɛ ‑mɛ ’ɛ kein"ke see. ‑Ta ’ɩn nɩɩa ’de Masedoanɩ ɛ, ’ɩn poɛ ao ‑tɩ’ o. ’Ɩn wlu’ ka ’de Kea ’a ‑jei" naaʋn ‑pee ’ɩn ’na : Dɛ ‑tba’ ’e ‑sʋn ‑sia o ɛ, ‑aa de ’di‑wi" ‑nɩa ’e Akai ‑teɛ ‑paan’ nʋa ’a kein"ke. Dɛ ao nɩa nɛ "kpei ’de ‑paan’ nʋ ‑tɩ ’ʋn ‑nɛ, mɛ ʋʋ ’wɔn ‑wɛe ‑ɛ ‑sa ‑paan’ nʋa’ "blo ’de ʋʋa’ ‑tuu"‑tuu pɛe o. ³’Ɩn dbo ‑aa de’di ‑wi" ’mɛ, ‑wɛe wlu ’dɔe ‑a ‑tmʋa ’de aoa’ ‑paan’ nʋ ‑tɩ ’ʋn ɩ je sɩ ’kpa. Ao ‑te ‑paan’ nʋa ’a kein"ke ‑wɛe ka ’ɩn "sia aoa’ ’nynɩ ao ’je kan’ nʋ ‑cɛɛn’‑. ⁴‑Bo ’ɩn ke Masedoanɩ ‑nyʋ a sea ’de aopʋ‑ o ji ‑wɛe ao se dɩ nmaea’ ‑kɔ’ ɛ, ɛɛ muɛ ’mɔ ‑tɩn’ "i ’dbaa ‑mɔ ‑o, ’kaa aopʋ‑ ɛɛ mu ‑tɩn’ "i ’dbaa ‑gblein’, dɛ‑nʋɛ’ ‑a ‑teɛ’ ao ‑kwlɩ". ⁵Ɛmɛ ‑tɩ ’ɩn ‑gbʋɛn ja ’ɩn ’je ɛ, ‑wɛe ’ma dbo ‑aa de’di ‑wi" nya ’de aoa’ ‑paan’ ‑ɛɛ wlu ao cɛan ‑tie" ʋʋ ’je ɛ kpɔi" po, ‑mɛ ‑bo ’ma sea ji ɛ, aoa’ ‑paan’ ’kpa kpɔi" ’mɛ. ‑Bo ɛ nɩ kan’, ‑mɛ ao nʋɛ’ ’de pɛe ’dɔe ’ʋn, dɛ jrɛ’ se ao ‑kwlʋ kpʋn i.

⁶Ao sie ɛ ‑kwlʋ o, nyɔ ‑ɔ poa dɛ‑saan" ka ’de ‑kle ɛ, ɔɔ muɛ dɛ‑saan" ’jea’, ’de nyɔ ‑poa’ dɛ ‑tuu" ’de ‑kle ɛ, ɔɔ muɛ dɛ ‑tuu" ’jea’. ⁷Ka jrɔ’ nɩa "i ɔ ’jea ja ’de ɔ pɛe o ɛ, ɔ ja‑ kan’. Nyʋ ’bo nyɔ ‑klaan" "kpei ‑teeɛ’ ‑wɛe ɔ ’bo ‑paan’ nʋʋɛ ’de "jrii "kaea’ ’ʋn, dɛ‑nʋɛ’ nyɔ ‑ɔɔ ‑sa dɛ kwa i ’de ’mʋa‑ ’ʋn ɛ, ɔmɔ ‑ɔɔ "dia Kea a ’je. ⁸Kea ’bɛɛ ɛ ’je ao ’saaʋn ’a kpɛ ‑wee’ "jrii nʋ, dɛ jrɛ’ se ao kwa ‑pɔin. Aoa muɛ dɩ ‑wee’ ’blea’ ɩ ’je aopʋ isiie‑ ’de ao ’je dɛ ’dɔe ’a "kwli ‑wee’ nʋ. ⁹’Kamɔ wlu ‑crɩɩa’ ’de Kea ’a ’sbɛ ’di ’da, ɛ ’naa :

Nyɔ ‑ɔ ‑sa dɛ kwa i ‑ɔɔ ‑nyɩɛ" nɩɩa" nyʋ ɛ, ɔɔ’ "isrɛa’ se "ti ‑ta ’ble.

¹⁰Kea ‑ɛɛ ‑nyɩ" ’a kopoi ko ’a "kwli ‑wɛe ‑ɛ ‑nyiɔ" diidɛ. Ɛɛ muɛ aopʋ dɩ ‑wee’ ’a "kwli "nyɩa’, ‑wɛe ɛ ’je ɛ nʋ ’de aoa’ dɛ kwa i‑saa’ ’je "kpei ’kpa. ’De ao ’je "isrɛdɩ nʋ ao ’je nya mu. ¹¹‑Bo dɩ ‑wee’ siie aopʋ i, ‑wɛe ao ’je ‑paan’ nʋ ɛ, ‑mɛ ɛɛ muɛ nʋa’ ‑wɛe nyʋ ‑tuu"‑tuu je Kea ’sɛ po ‑ke ’de aoa’ ‑paan’ ‑aa mua ʋʋpʋ "nyɩa ’a ‑tɩ’ ’ʋn. ¹²Dɛ‑nʋɛ’ aoa’ nyʋ ’dɔe "jrii nʋa’ ‑nɛ, ɛɛ muɛ nʋa’ ‑wɛe dɛ se Kea ’a ‑jei" naaʋn ’kwa ‑pɔn i. ’De ɛ se ‑mɛ ’ɛ ’sʋ nɩ‑, ɛɛ muɛ nʋa’ ke’wlɛ nyʋ ‑tuu"‑tuu ’je Kea ’sɛ po. ¹³Dɛ ao poa ʋʋpʋ sʋn o, ‑wɛe aoa ’jea Klisɩ ’a ‑pɔia" ‑tɩ ʋʋ ’tmʋa wɔn ’de ʋʋ ke ao ‑gblea’ aoa’ ’bleedɩ ’ʋn ’de pɛe ’dɔe ’ʋn ɛ, ɛmɛ ‑toɛ ka aoa’ pooa wlu fai" ɛ, ɛmɛ ‑tɩ ʋʋa mu Kea ’a ’nynɩ "i ’bɛɛ‑ ‑wɛe ʋʋ ’je ɛ ’sɛ po. ¹⁴‑Bo ʋʋa sea aoa’ Kea bae ɛ, ’saaʋn klaa" Kea nʋa ao "jrii ‑nɛ, ɛɛ muɛ nʋa’ ‑wɛe aoa’ ’tʋn ’je ’e ʋʋpʋ ’ʋn nɩ‑. ¹⁵‑A ‑bɛɛ’ Kea ’a ’nynɩ "i, dɛ‑nʋɛ’ ɛɛ’ ‑paan’ ɛɛ’ ‑cɛ" ’kpa nʋa ‑aʋn "jriɛ‑ ɛ, ɛ se "ipoo ‑ta ’ble.

Pɔo a ’tmʋɛ ɔɔ’ nʋʋdbo ’a "kpei ‑tɩ

¹’Mɔ Pɔo, ’ma bae aopʋ ’mɛ ’de Sesi ’a kupeeɛ’ nyɔ nɩa’ ke ɔɔ’ ’diwɔnmɔa’ ’ʋn, ’mɔ nyʋ ’na ‑bo ‑ɔ ‑nɩ ’e aopʋ "klu ‑ɔ ‑pɛan wɔn "kpei, ’de ‑bo ‑ɔ ‑tɛɛn o ’sʋ ‑mɛ ‑ɔ ‑kma wɔn ’de ao "kpei ɛ, ²’ma baeɛ aopʋ i ‑bo ’ɩn ji ’de aopʋ "klu ɛ, ao ’bo ’ʋn "blo ‑saa ‑wɛe ’ɩn je aopʋ wɔn "kpei‑ kmaa‑, dɛ‑nʋɛ’ nyʋ ‑ʋʋ ‑na dbo ‑aa nʋa ‑aa nʋɛ’ ’de nyiɔtɔ’ ’ʋn ɛ, ’ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’je ‑wi" ‑mʋ wlu ‑pee ’tmʋ see. ³Tɔ’ ‑o, ‑a ‑nɩɛ nyiɔpʋ ‑o ‑mɔ ‑cɛɛn’‑, ‑a se ’kpɩ ’ble, ’kaa tʋ ‑aa ‑fɔan’ ɛ se ’e nyiɔ ’ɔ ’kpɩ ’ʋn mɔ ‑aa ‑fɔɔn’ ɛɛ’ tʋ tu nɩ‑. ⁴’De poodɩ ‑aa ‑fɔɔan’ tʋ ’ʋn ɛ, ɩ se nyʋ ‑nɩa ’nɔ ’kmʋ "kpei ’a poodɩ nɩ‑, ’kaa poodɩ ‑a ‑blea ɩ kmai" ɩa ‑fɔn’ Kea ’a tʋ. Ɩ ’bɛɛ’ ɩ ’je nyiɔ ’ɔ tɔ’ inaasʋn ‑ɛ ‑nɩa ’saan ɔ nɩa ’e ’de i ‑sa. ⁵Ɩa’ poodɩ tu mɩ ‑a ‑ble ‑wɛe ‑aa kpa tʋ ’a "jru ’bo nyiɔtɔ’ "kpei ɛ ke nyiɔ ’ɔ ‑cɛi" ’bɛɛ‑ ‑ɛɛ kaan ɔ ‑je de ‑wɛe ɔ jea Kea juo ke‑. ’Bo ‑mɛ ’de ɛ, ‑aa saan nyiɔtɔ’ ‑wee’ "klein sʋn "wɔin ‑wɛe ɛ ’je Klisɩ wɔn ’je. ⁶‑Sɔntɩ aoa’ dɛ wɔn ’jea’ a mua ’pepe nɩa’ a, ‑mɛ nyɔ ‑ɔ ‑na ‑ɔ se dɛ wɔn ’jei ɛ, ‑aa muɛ ɔɔ’ ‑kwlʋ kpʋn ’a kein"ke ‑tea’.

⁷Dɩ ‑nɩa ’bo "kpei ‑wɛe nyɔ ɔ ’jeea "jriɛ‑ ɛ, ɩmɩ aoa ‑gbʋn ja. Ka nyɔ nɩa Klisɩ ’a nyɔ ‑bo ɔ ’je kan’ ’bo ɔ ‑kwlɩ" ɛ, ‑mɛ ka ‑apʋ mɔ nɩa Klisɩ ’a nyʋ ‑ke ɛ, ɔ nɛɛ tɔ’ i ’bo ɔ ‑kwlɩ". ⁸"Ikmaa’ Tʋ"bo "nyɩa ’ʋn ‑bo ’ɩn kuu ’ma ‑cɛ" wɔn dɛ‑saan" ’de ɛɛ’ ‑tɩ’ ’ʋn mɔ ’de ɛ, ɛ se ’ma ‑tɩn’ ’ble. Tʋ"bo se ’ʋn ɛɛ’ "ikmaa’ tu "nyɩ ‑wɛe ’ɩn ’je aopʋ i‑sa, ’kaa ɔ "nyɩ ɛ ’ʋn ’ɛ ‑wɛe ’ɩn ’je aoa’ dɩ ikuu‑. ⁹‑Bo ’ma sea kan’ ’da a, ‑mɛ ’ɩn se ɛ ‑pɔn ’ɩn ’je aopʋ faʋn’ po ’de ’sbɩ ’ma ja aopʋ ’di. ¹⁰Nyʋ jrʋ’ ’na Pɔo ’a ’sbɩ ɔɔ ja ɩ kmai", ɔ kma wɔn ’de ɩ ’di, ’kaa ‑bo ɔɔ’ nyiɔjɔ ’wlʋʋ de ‑wɛe ɔɔ sea wlu ’sʋ ɛ, ɔ se ’kpɩ ’ble, ɔɔ’ wlu nɩɛ ’plʋ ’a ’sʋ. ¹¹Nyɔ ‑ɔɔ ‑da kan’ ‑mɔ ɛ, ‑mɛ ɔ siɛ tɔ’ o ka ‑bo ’ɩn tɛɛn o ‑wɛe ’ma wlusʋn nɩa ’de ’sbɩ ’ma ’crɩa ’di ɛ, ’kamɔ ‑bo ’ɩn ’wlʋʋ de ’ma mu nʋa’ ‑ke.

¹²Nyʋ ‑ʋʋa poa ʋʋa’ ‑cɛ" ‑tɩ’ o ɛ, ‑a se ’o ʋʋa’ ‑tɔin" ’kpa ka nɩ‑, ‑a se ɛ ’bɛɛ‑ ‑a ‑je ‑aa ‑cɛ" ʋʋpʋ "ipoo‑. Ʋʋa’ nyʋ tu ɛ, ʋʋ se tɔ’di nɩ‑, ʋʋa’ naa tɔ’ i. Ʋʋa ’wlʋɛ ’o ʋʋa’ ‑cɛ" ‑kwlɩ" ‑wɛe ʋʋa poo ba "i ’bo ʋʋpʋ ’a ’sʋ ’nynɩ. ¹³’De ‑apʋ ‑ɔ ‑nɩa Klisɩ ’a dbonʋʋn ɛ, ‑ta Kea ’na ‑a ‑ti" i ɛ, ‑a se ɛ ’bɛɛ‑ ‑a ‑je ‑aa ‑cɛi" ’bɛɛ‑ mamaʋ ’sʋ ‑a ‑je ’o ‑tie" cɛn. ’Blʋa ’a ’fɔ Kea "nyɩa ‑aʋn ‑wɛe ‑a ‑jea dbo "kpei nʋʋ ɛ, ɛmɛ ‑a ‑tmʋʋ’ ‑pɔia" ‑tɩ ’ʋn mamaʋ ’sʋ ‑a nyni ’de aopʋ o. ¹⁴Ɛ se ‑mɛ ‑a se ’de aopʋ o ji ’sʋ ‑wɛe ‑aa ‑bɛɛ’ ‑aa ‑cɛi" nɩ‑, ’kaa ‑apʋ ‑ja Klisɩ ’a ‑pɔia" ‑tɩ ’de aopʋ o, dɛ‑nʋɛ’ ‑a se dɛ "ni ’di ‑sii, ’blʋa ’a ’fɔ ‑a ‑jea dbo "kpei nʋʋ ɛ, ɛ mu’ mamaʋ ’sʋ ɛ je ’e aopʋ o nyni. ¹⁵‑Bo ’ma sea kan’ ’da a, ‑mɛ ɛ se ‑a ‑wlʋ ’e ‑aa ‑nɛ ’blʋa ’a ’fɔ "kpei ’mɛ ‑wɛe dbo nyʋ jrʋ’ nʋa ’de ‑aa po ɛɛ’ ‑tuosʋn de nɩ‑. ’Kaa ‑a ‑je kan’ ’mɛ aoa’ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ a muɛ "kpei ’kpaa’ ‑wɛe ‑a ‑je dbo ‑kɔan ‑tɩ ’a nʋa’ ’bɛɛ‑ ’de ao "klu. ‑Bo ‑a nʋ kan’ a, ‑mɛ ‑a se ’blʋa ’a ’fɔ Kea "nyɩa ‑aʋn "kpei ‑tie" cɛin see. ¹⁶‑A ‑teɛ’ ‑kwlɩ" ‑bo ‑a ji ’de aopʋ o ɛ, ‑aa muɛ ‑pɔia" ‑tɩ ’tmʋa’ ke’wlɛ ’de ’blʋa ’a ’fɔ jrɩ’ "kpei‑, ’kaa ‑ta nyʋ jrʋ’ nʋʋa dbo ɛ, ‑a se ɛ ’bɛɛ‑ ‑a ‑je ’o ‑mɔ mu ‑wɛe ‑a ‑je sʋn ‑kwlɩ" tba ’de dbo ʋʋ nʋa ’a ‑tɩ’ ’ʋn.

¹⁷’Bo ‑mɛ ’de ɛ, wlu ‑crɩɩa’ ɛ ’naa :

Nyɔ ‑ɔ ‑nɩɛ "i ‑ɔ ‑jea sʋn ‑kwlɩ" tba a, ‑mɛ dɩ Tʋ"bo nʋa ɩmɩ ‑ɩa sʋn ɔ ’je ‑kwlɩ" tba.

¹⁸Tɔ’ ‑o ’ma ’cɛ, ɛ se nyɔ ‑ɔɔ poa ɔɔ’ ‑cɛ" ’kpa ‑tɩ’ o ɔmɔ ‑nɩ dɛwɔn nɩ‑, ’kaa nyɔ Tʋ"bo poa ‑tɩ’ o ɛ, ɔmɔ ‑nɩ dɛwɔn.

Pɔo ke nyʋ ‑ʋʋa ‑daa’ ʋʋa’ ‑cɛ" Sesi ’a dboʋn ke

¹’Oo ’ma ’cɛ, ka nyɔ ‑sea’ tɔ’di nɩ nɩa, ‑bo ’ma sea kan’ wlu dɛ‑saan" mɔ ’de ɛ, ’ɩn nɩɛ "i ao ’je ’ma kplɩn "wɔin ’bɛɛ‑. ’De tɔ’ ‑o, ao ’bɛɛ‑ ’ma kplɩn "wɔin ’mɛ ‑cɛɛn’‑. ²Dɛɛ‑tɩ ’ma ’da kan’ a, ɛmɛ ‑nɩ ’ma ‑tuɛ" aoa’ ‑sɔɔn ka Kea a ‑tua" aoa’ ‑sɔɔn ɛ. ’Ɩn ‑si’ ‑tɩ’ ’mɛ ’de nyɔ due’ koʋn ‑gbai’ ’a ‑tɩ’ ’ʋn, ɔmɔ ‑nɩ Klisɩ, ‑wɛe ao ’je ɔɔ’ ‑tea’ ‑te, ka ’nynɩa ‑tɔo ‑ʋ sea jra "ti due’ nɩa, ao ’je kan’ nɩ‑. ³’Kaa dɛ ‑ɛɛ faʋn a nʋa ’ʋn ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ka sɛn ’bleea Ɛfʋ wɛɛ" o ’de ɛɛ’ ’srɛ ’blea ’ʋn, ‑wɛe ʋ nʋa dɛsaʋn ɛ, ɛ je aopʋ ’a tɔ’ i "biie‑, ao je Klisi ’kpʋ "i to‑, ‑wɛe ao je ‑tajrɔ "biie‑. ⁴Dɛɛ‑tɩ ’ɩn ’da kan’ a, ɛmɛ ‑nɩ Sesi jrɔ’ ‑ɔɔ ‑tɩ’ ‑a sea ’tmʋ ’de ao ‑pee o, ‑suu jrɛ’ ao sea ’je due’ o, ‑pɔia" ‑tɩ jrɩ’ ao sea ’wɔn due’ o, ‑bo nyɔ jrɔ’ ji ’de aopʋ "klu ‑wɛe ɔɔ sɩ ’tmʋ ’sʋ ɛ, ao "taiɛ aoa’ ‑cɛi" ’de ‑mɔ ’kwa, ao flɔn wɔn ’de ‑mɔ ’wɔn, ’de dɩ ɔɔ ’tmʋa aoa ’bɛɛ‑ ‑mɩ "wɔin.

⁵Nyʋ aoa ’daa‑ Sesi ’a dboʋn ’dɔe ‑wɛe aoa kpʋʋn a sɩn ’sɔɔn ‑nʋ ’ma ‑a naa tɔ’ i ɛ, ʋʋ se ’ʋn ‑sii ’de dɛ jrɛ’ ’ʋn mɔ "pɩ. ⁶‑Bo ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’je tɔ’ nɩ‑ ‑wɛe ’ɩn se wɔn icɛn mɔ ’de ɛ, ‑mɛ ’ɩn se nyɔ ‑ɔ se dɛ "jrii juo nɩ‑. ‑Ta ‑a ‑nɩɩa ’e aopʋ "klu ɛ, ‑a ‑to ɛɛ’ sʋn ’mɛ ’de dɩ ‑wee’ "klein ’ʋn, ao je ɛ ’je ka "o ka‑.

⁷‑Aee’, ‑jɛ ’ɩn jia ’de aopʋ "klu ‑wɛe ’ɩn jaa ’ma ‑cɛ" ja ’de ao mɔ’ɔ ’nynɩ ’jea "jɛi mu ɛ, ‑mɛ ’ɩn nʋɛ dɛsaʋʋn‑ ? ’De ‑jɛ ’ɩn ’tmʋa ao Kea ’a ‑pɔia" ‑tɩ foo" ’ʋn ɛ, ‑mɛ nyaa aopʋ ii ? ⁸’Mɔ ’na diidɛ ’ɛ sɔɔn’ Kea ‑gbi jrɩ’ a ‑sa ɩa’ ’bleedɩ kwa i ‑wɛe ɩa ja ’ʋn ɛ, ɩmɩ ’ma kpʋn ‑wɛe ’ma nʋ dbo ’de aopʋ "klu o ! ⁹Ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ‑ta ’ɩn nɩɩa ’de aopʋ "klu ‑bo dɛ ‑pɔn ’ʋn ’kwa ’ɩn se ’o nyɔ jrɔ’ "jru ‑te due’, dɛ‑nʋɛ’ ’ma de’di ‑wi" ‑wlʋa ’e Masedoanɩ ʋʋpʋ ‑a po ’ʋn sʋn o. ’Ɩn kpʋʋn ɛ ’ma ‑cɛ" i ’de dɩ ‑wee’ ’ʋn ‑wɛe ’ɩn je ’o aoa’ jrɔ’ "jru ‑te. ’De ka ’ɩn kpʋʋn a ’ma ‑cɛ" i tɛin" ɛ, ’kamɔ ’ma mu nʋa’ ke’wlɛ ’de ao ‑pee. ¹⁰Ka ɛ nɩa tɔ’ ‑tɩ ‑wɛe Klisɩ nɩa ’de ’ʋn ɛ, ’kamɔ dɛ ’ma ’tmʋa ɛ nɩ tɔ’ ‑ke. Dɛ ’ma ’tmʋa ‑gblein’ ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ‑jɛ ’ɩn sea ’o nyɔ "o nyɔ "jru ‑te ’de Akai blʋa ‑wee’ "klein "kpei ɛ, ɛmɛ ‑ble ’ma ’mʋa‑ ‑wɛe ’ma po ‑tuosʋn de. Nyɔ jrɔ’ se ɛ ’bɛɛ‑ ɔ ’je ’ʋn ɛɛ’ ’mʋa‑ tu ’ʋn ‑sa ’de ɩa’ ’blʋa‑ tu "kpei. ¹¹Dɛɛ‑tɩ ɛ‑ ? Ɛ ’ɩn se aoa’ ‑tɩ’ kma ɛmɛ ‑tɩ ‑oo ? Ka ’ɩn kma aoa’ ‑tɩ’ ɛ, Kea juɩ’.

¹²’Kaa dɛ ’ma nʋa ’de ‑sɩanwɩ ’di ɛ, ’ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’je ɛ nʋ ’ɩn ’je nya mu ‑wɛe nyʋ ‑ʋʋa pooa ‑aʋn ʋʋa’ ‑cɛi", ʋʋa’ wɔn ’je "mu. ¹³Ʋʋa’ nyʋ tu ɛ, ʋʋ nɩɛ Sesi ’a dboʋn ’a ‑kewɛ ‑o, ʋʋa pooɛ nyʋ ’srɛ i ’de ʋʋa’ nʋʋdɩ ’ʋn. Ʋʋa nʋɛ ʋʋa’ ‑cɛ" Klisɩ ’a dbonʋʋn ’ʋn. ¹⁴’De ‑mɛ se ɛ ’bɛɛ‑ ɛ ’je nyʋ tai’ "maa, dɛ‑nʋɛ’ Satan ’a ‑cɛ" ’kpa ’bɛɛ ɔ ’je Kea ’a "soa i ‑nɩa ’e ‑sɔn’ ’ʋn sraan‑. ¹⁵‑Bo ɔɔ’ dbonʋʋn a sea ʋʋa’ ‑cɛi" ’srɛ ‑tɩ ’a dbonʋʋn ’ʋn nʋ ‑ke ɛ, ɛ se nyʋ ’a tai’ "maa’ ‑tɩ nɩ‑. Ka ʋʋa’ dbo a mua isɔan’ a, ’kamɔ ʋʋa’ ‑cɛ" ɛ mu isɔan’ ‑ke.

’Kle "klein Pɔo ’jea

¹⁶’Bo ‑mɛ ’de wlu ’ɩn ’tmʋa ’ma ‑sɛ’ de ke’wlɛ, nyɔ jrɔ’ ’bo ’ʋn sɩɩanʋi ’daa‑, ‑wɛe ɔ ’bo ’ʋn nya ‑fuuɛn. ’De ‑bo aoa sea ’ʋn ja ‑gbʋn kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ ’kamɔ ’ɩn ’je nɩ ’sʋ ao ’je ’mi "i "tai‑ ’ɩn ’je wlu ka nyɔ ‑sea’ tɔ’di nɩ nɩa, ‑wɛe ’mɔ ’je ‑cɩɛ ‑kwlɩ" tba dɛ‑saan" ‑ke. ¹⁷Dɛ ’ma ’tmʋa kaan ka la, ɛ se ’e Tʋ"bo ’ʋn ’wlʋ. ‑Bo ’ɩn ’na ’ɩn ’je ’kpɩ ’ʋn "duo‑ ‑wɛe ’ɩn ’je ’ma ‑cɛi" ’bɛɛ‑ ɛ, ‑mɛ ’ma wlu’ ka sɩɩanʋi a wlua. ¹⁸‑Jɛ nyʋ ‑tuu"‑tuu a ’wlʋa ’o ʋʋa’ ‑cɛ" ‑kwlɩ" ‑wɛe ʋʋa ’bɛɛa ʋʋa’ ‑cɛi" ɛ, ‑mɛ ’mɔ ’je ’ma ‑cɛi" ’bɛɛ‑ ‑o ‑ke. ¹⁹Aomɔ nɩɛ tɔ’di o, ao ’bɛɛ‑ sɩɩanʋʋn "wɔin ’mɛ o, ɛmɛ ‑ɛɛ nʋ ao ’tʋn see. ²⁰‑Bo nyɔ nʋ ao ɔɔ’ kʋɔnpʋ‑ ’ʋn, ‑wɛe ɔɔ sea ao "jru idi, ɔ sea ao ’srɛ ipoo, ɔɔ sea ɔɔ’ ‑cɛi" ’bɛɛ‑ ’de ɔɔ sea ao ’kpɩ "jrii po ɛ, ao ’bɛɛ‑ ‑mɔ ’ɔ jei tu "wɔin. ²¹‑Jɛ dɩ ʋʋ nʋa ao "jrii ’mʋa‑ ‑apʋ ‑sea’ ɩa’ nʋa ’a ’kpɩ ’ble ɛ, tɔ’ ‑tɩ ‑o, ‑a ‑fa ʋʋpʋ "i, ɛ ’bleɛ ‑aa ‑tɩn’.

’De ‑mɛ ’kamɔ ‑bo ’de dɛ "o dɛ ’ɛ ‑tɩ’ ’ʋn nyɔ jrɔ’ ɔ sea ɔɔ’ ‑cɛi" ’bɛɛ‑ ɛ, ’mɔ ‑ke ɛ, dɛ ‑ɛɛ ‑tɩ’ ’ʋn ’mɔ ’jea ’ma ‑cɛi" ’bɛɛ‑ ɛ, ’ɩn ’bleɛ. ’De ‑bo ’ma sea kan’ nʋ ɛ, ‑mɛ ka sɩɩanʋi nɩa, ’kamɔ ’ɩn nɩ‑. ²²Ʋʋa’ nyʋ tu ’ee, ʋʋ nɩɛ Ebleʋn ‑oo ? ’Mɔ nɩɛ Eblei ‑o ‑ke. Ʋʋ nɩɛ Israɛ‑kɔʋn ‑oo ? ’Mɔ nɩɛ Israɛ ‑i ‑o. ‑Aee’ ʋʋ ’wlʋɛ ’e Ablaam ’a "ji ’dii ? ’Mɔ ’wlʋɛ ’e Ablaam ’a "ji ’di ‑ke. ²³Ʋʋ nɩɛ Klisɩ ’a dbonʋʋn ? Ka sɩɩanʋi a wlua, ’kamɔ ’ma ji wlua’ la : ’Ɩn nʋɛ Klisɩ ’a dbo, ’ɩn je ʋʋ ‑sii. ’Ɩn pooɛ ‑kaso ’di, ’ɩn je ʋʋpʋ ‑sii. Blati ’a ‑kɔ nɩɛ ’ʋn kui, ɛ je ʋʋpʋ ‑sii. Nyʋ bla ’ʋn ’ɛ kpɛ ‑tuu"‑tuu, ɛ je ʋʋpʋ ‑sii. ’Ɩn diɛ ’mɛa’ ’wɔn i kpɛ ‑tuu"‑tuu, ɛ je ʋʋpʋ ‑sii. ²⁴Suifʋ‑wi" blaa ’ʋn klae jɔɔ’ nya ’a kwla taan ’jɔ ‑mɛ" nyɛ kpɛ ‑mm". ²⁵Nyʋ bla ’ʋn ’ɛ kpɛ taan, nyʋ tbaa ’ʋn "soi i kpɛ due’, ‑kwɛɛ" ’wlaa‑ ’ʋn kwa ’mɛ kpɛ taan, ‑wɛe ’ɩn ’sa "ni "kpei‑ ’de ’jrʋ ‑gbaowɩ due’ ke "maʋ’wɩ due’ ’di. ²⁶’Ɩn nɩɛ nabʋ ja ’de ’wɩ ‑tuu"‑tuu ’di, ’ɩn muɛ ’mɛa’ "ni‑gbii wɔn ’de‑, ’ɩn muɛ ’mɛa’ ’de "ku ’dbaʋn ’kwa ’de‑, ’ɩn ’jeɛ ’ma ‑cɛ" wɔn ’de nyʋ ‑ke ’ma ‑a ‑plaan ’blʋa‑ i ’kwa, ’ɩn diɛ ’mɛa’ ’wɔn i ’de ‑kwlɛ klae" ’dii, ’de ‑pɩɩɔn" blʋa ke ’tɔniɛ "kpei‑, nyʋ ‑ʋʋ ‑nɩa ‑aa de’di ‑wi" ‑wɛe ‑ʋʋa pooa ‑a ’srɛ i ɛ, ’ɩn muɛ ’mɛa’ ’de ʋʋpʋ ’kwa ’de‑. ²⁷Dbo ‑ɩa seea nyʋ ɛ, ’ɩn nʋ ‑mɩ ’mɛ, ’ɩn jɩ ’je. "Nyɩɔ’ cɛɛn ’ʋn "jrii ’mɛ, ’ɩn jɩ ɛ ’je. ’Ɩn je "jru ‑tee kpɛ ‑tuu"‑tuu, ’ɩn je ‑mɛ ’je. ’Mɩɩɛ‑ ke "ni ’natʋn ’dba ’ʋn ’ɛ, ’ɩn ’bɔ wɔn ’mɛ, ’ɩn je ‑mɛ ’je. ’Ɩn cɛn kui ’mɛ, dee’ je ’ʋn ’dba, ’ɩn je ‑mɛ ’je. ²⁸’Bo dɩ "klein ‑nɩa ’mʋa‑ ‑mɩ ’de ɛ, dɛ ‑jɛ ‑ɛɛ ‑sɔɔn ’ma ‑tua" ’de ’wɩ ‑wee’ ’di ɛ, ɛmɛ ‑nɩ Kea ‑gbi ‑wee’ "klein ’a ‑tɩ’. ²⁹‑Bo nyʋ se ’diikua’ ’ble ɛ, ’mɔ se ’diikua’ ’ble ‑ke. ’De ‑bo nyɔ jrɔ’ ’kpa ’e dɛsaʋn ’di ɛ, ɛ kpʋɛn ’ʋn ‑kwlʋ, ɛ je ‑jei" ‑si’.

³⁰‑Bo ɛ nɩ ‑cɛi" ’bɛɛa’ ‑mɛ ’de ɛ, ‑mɛ dɛ ’ɩn sea ’diikua’ ’ble ɛ, ɛmɛ ‑tɩ ’ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’je ’ma ‑cɛi" ’bɛɛ‑. ³¹‑Aa Tʋ"bo Sesi "Bo Kea ‑ɛɛ ’nynɩ "diwan kpʋan jeejee ɛ, ka ’ɩn sea sɩ ’tmʋ ɛ, ɛ ’je kan’ ’mɛ. ³²’Wɩ jrɛ’ o ’bo Damasɩ ɛ, Arɛtasɩ ‑ɔ ‑nɩa ’beɔ ’tmʋʋɛ ‑kwlɔʋnjei ‑wɛe ɔ ‑te ’o nyʋ ’de ʋʋ ’je Damasɩ‑kwlɔ ifuo ‑wɛe ʋʋ ’je ’ʋn kpʋn. ³³’Kaa ’ma de’di ‑wi" poɛ ’ʋn too" ’di ‑wɛe ʋʋ jaa ’ʋn ’bo blo’ ‑ɛ ‑pian’ ‑kwlɔ ’dei ’a ‑po" "i, ’de ʋʋ "sii‑ ’mi i ’de ɛ ’de. Ka ’ɩn nʋa ’pʋsʋn ’de ‑kwlɔʋnjei ’kwa, ’kamɔ ‑nao.

Pɔo ’tmʋɛ ja ja ‑tɩ ke dɩ ’kwla ‑satɩ ke

¹’Ma ’cɛ, ‑bo nyɔ ’bɛɛ‑ ɔɔ’ ‑cɛi" ’ee, dɛ ɔ ’je ’o ɛ‑ ? ’Kaa ’kamɔ ‑cɛi" ’bɛɛa’ se "jrii nmɔ ’sʋ ao nɩɛ "i ’ɩn ’je ’ma ‑cɛi" ’bɛɛ‑. Ɛmɛ ‑tɩ ka Tʋ"bo a nʋa ’kwla ’wlʋsʋn o, dɩ ɛɛ ‑sa’ ’kwla ’de ’ʋn ‑pee ’de jajri ’di ɛ, ’ma ji ɩa’ ‑tɩ’ ’tmʋa’ la.

²’Ɩn juuɛ "ju due’ ‑ɔ ‑ke Klisɩ "sii‑ "i, ‑wɛe ‑ɔ ‑du" ɛ ’ʋn, ’de ‑ɔ mu mamaʋ ’sʋ ‑ɔ nyni ’e jaʋn ’a ’keekei" ’de ɛɛ’ kpɛ taan ‑nɛ ’di. "Ko ɔɔ’ nyiɔjɔ mɛ ‑sɔn’ ’ʋn ‑wɛe ‑ɛ mu ’e la a, "ko ɛ nɩ ’e jajri ’ʋn ‑o ɛ, ’mɔ se ‑mɛ juo‑. Kea ’a ’sʋ ‑juo ɛ. Ɛɛ’ dɛ tu nʋʋa ɛɛ’ ‑sɩn ’a ‑puue ’jɔ ‑nyiiɛ ka. ^3-4’De ’ɩn ’je kan’ ’mɛ "ju ‑nɔ mu’ mamaʋ ’sʋ ɔ je ’e Kea ’a kɛɛma’ ‑kwlɔ ’di nyni. "Ko ɔɔ’ nyiɔjɔ mɛ sɔn ’ʋn ‑wɛe ‑ɛ mu ’e la a, "ko ɛ nɩ ’e jajri ’ʋn ‑o ɛ, ’mɔ se ‑mɛ juo‑. Kea ’a ’sʋ ‑juo ɛ. ’Bomɔ ɔ ’wɔɔn‑ dɩ nyʋ sea ’bɛɛ‑ nyʋ ’jea ’tmʋ ɛ, ɩ ke dɩ ‑ɩa ’tmʋ ka nyiɔ sea nɩ ke‑. ⁵’De ɔɔ’ "ju tu ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ’ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’je ‑tuosʋn de po, ’kaa ’ɩn se ɛ "inɩ ’ɩn ’je ‑tuosʋn de po ’de ’ma ‑cɛ" ’ɛ ‑tɩ’ ’ʋn, ‑bo ɛ se ’e ’ma ‑ɩn se ’diikua’ ’blea ’a ‑tɩ’ ’ʋn nɩɛ. ⁶‑Bo ’ɩn nɩɛ "i ’ɩn ’je ‑tuosʋn de po ’de ɛ, nyʋ se ’ʋn sɩɩanʋi ’daai, dɛ‑nʋɛ’ dɛ ’ma mua ’tmʋa’, ɛ nɩɛ tɔ’ ‑tɩ ‑o ‑cɛɛn’‑. ’Kaa ’ma juuɛ ’ma ‑cɛ" ’ɛ ka ‑wɛe nyɔ jrɔ’ je ’ʋn dɛwɔnɩi ’daa‑, ɛ ’je dɩ "klein ɔ ’jeea "jriɛ‑ ’bo ’ʋn ‑pʋn" o, dɩ "klein ɔ ’wɔan ’de ’ʋn ’wɔn ‑sii.

⁷’Ɩn je ’ma ‑cɛi" ’bɛɛ ’ɛ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, dɩ klae" klae" Kea ‑sa ’kwla ’de ’ʋn ‑pee ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɛ "taiɛ ’wɛ‑ jrɛ’ "i, ɛ je ’ma ku ‑plin" ‑tu" ka Satan ’a dboi a bla nyʋ jeejee ɛ. ⁸’De ɛɛ’ ’wɛ‑ tu ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ’ɩn bae Kea ’mɛ kpɛ taan de ɛ ’je ɛ ’de ’ʋn kui’ ‑sa. ⁹’Kaa ɛ wlu’ ka ’de ’ʋn ‑pee, ɛ ’naa : ’Ma ’saaʋn ’ɩn nʋa ‑ʋn "jrii ɛ, ɛ ‑tiɛi", dɛ‑nʋɛ’ ‑ma ‑ɩn se ’diikua’ ’ble ‑nɛ, ɛmɛ ‑ɛɛ nʋɛ ‑wɛe ’ma to ’ma "ikmasʋn ‑gbɛin’. ‑Jɛ ɛ nɩa kan’ ‑mɔ ’ja a, ‑mɛ dɛ ’ma ‑pɔan, ɛmɛ ‑nɩ dɛ ’ɩn sea ’diikua’ ’ble ɛ, ’ma poɛ ɛɛ’ ‑tuosʋn de, ‑wɛe Klisɩ ’a "ikmaa’ ’je ’ʋn "kpei ‑cri". ¹⁰Ɛmɛ ‑tɩ ‑bo ’ɩn se ’diikua’ ’ble o, ‑bo ‑crei"‑ ’da ’ʋn o, ‑bo ’ma sea ’ma ‑cɛ" wɔn ’je o, ‑bo nyʋ a sea ’ʋn ’kle ‑tu" o, ‑bo faʋn a sea ’ʋn nʋ o, ’de Klisɩ ’a ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, dɩ "klein ‑nɩa ’mʋa‑ ‑bo ɩa sea ’ʋn ’je ɛ, ’ma nʋɛ ’mʋa‑, dɛ‑nʋɛ’ ‑bo ’ɩn se ’diikua’ ’ble ɛ, ‑mɛ ‑jɛ mɛ la ’ɩn ’ble ’kpɩ ‑gbɛin’.

Dɩ ‑ɩa ‑sɔɔn Pɔo a ‑tua" a

¹¹’Oo ’ma ’cɛ, ao nʋɛ’ ‑wɛ‑ la, ’ma jea wlu ka nyɔ ‑ɔ sea tɔ’di nɩ a wlua. Aopʋ mɔ ‑je ’ʋn ‑tɩ’ o po ’de‑. ’Kamɔ ’ɩn se dɛwɔn nɩ ‑mɔ, ’kaa nyʋ aoa ’daa‑ Sesi ’a dboʋn ‑cɔʋn’‑, ‑wɛe ‑ʋʋa "dia aoa ’jea a, dɩ "klein ʋʋ nɩa ’ʋn ɛ, ’ɩn se ɩa’ jrɛ’ ’ʋn ‑pɔn. ¹²Dɩ ‑ɩ ‑toɛ ka ’ɩn nɩa Sesi ’a dboi ɛ, ɩ nʋʋɛ’ ’de aopʋ "klu ao jɩ ’je. ’Ɩn kuuɛ tɔ’ i ‑cɛɛn’‑, ‑wɛe ɩa’ dɩ tu po "jri "kpae’ ’de jrii’ ke dɩ klae" klae" Kea nʋa ’ʋn. ¹³’De dɛ ’ɩn nʋ Kea ‑gbi jrɩ’ "jrii ‑wɛe ’ɩn se aomɔ "jrii nʋ ɛ‑ ? ‑Aee’ dɛ ’ɩn ‑tea’ ’o Kea ‑gbi jrɩ’ "jru ‑wɛe ’ɩn sea ’o aomɔ "jru ‑te ɛ, ɛmɛ ‑nɩ dɛsaʋn ’ɩn nʋ ao "jrii i ? ‑Bo ɛ ‑tu" ‑mɛ ɛ, ‑mɛ ao ’bleɛ ‑kɩn.

¹⁴Ao ‑gbʋn ’nɔ, ’ɩn ‑teɛ ’de aopʋ o jia ’a kein"ke, ɛmɛ ‑je ’ma ’de aopʋ o jia ’a kpɛ taan ‑nɛ nɩ‑. ‑Bo ’ɩn ji ɛ, ’ɩn se ’o aopʋ "jru ‑tei, dɛ‑nʋɛ’ aoa’ ‑cɛ" ’kpa mɔ ’ma ‑pɔn, ’ɩn se aoa’ ’bleedɩ ‑pɔn. Dɛɛ‑tɩ ’ɩn ’da kan’ a, ɛmɛ ‑nɩ ɛ se "nynuu‑ mʋ ‑je dɛ i‑pɔn ‑wɛe ‑ʋʋ ‑je ʋʋ "bo ‑wi" ’dei ‑tee nɩ‑, ’kaa "bo ‑wi" mʋ ‑ʋʋa ‑pɔn dɛ i ‑wɛe ‑ʋʋa ‑tee’ ʋʋa’ "nynuu‑ ’dei. ¹⁵’De ’mɔ ɛ, ‑bo ’ɩn ’je ’e ’ma dɩ ‑wee’ ke ’ma nyiɔjɔ to ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn mɔ ’de ɛ, ’ɩn ‑teɛ’ ɛɛ’ nʋa ’a kein"ke ’de ’mʋa‑ ’ʋn. ’Ma ‑tɩ’ ’a kmaa’ se "kpei cɛn i ’de aopʋ ’ʋn ‑bo ’ɩn kma aoa’ ‑tɩ’ kan’ a.

¹⁶Tɔ’ ‑o, ’ɩn se ’bo aopʋ "jru ‑te ‑cɛɛn’‑, ’kaa aomɔ ’na ‑mɛ ‑jɛ ’ɩn sea ’bo ao "jru ‑te la, ɛmɛ ‑nʋɛ’ ‑wɛe ’ma cɛɛn ’de ’srɛ ’ʋn ‑wɛe ’ma naa aopʋ ‑sɔn ’de ’ɩn ’je aopʋ "jru idii ? ¹⁷‑Aee’ nyʋ ’ɩn dboa ’de aopʋ o ɛ, ’de ʋʋa’ due’ ’ʋn mɔ ’ɩn cɛɛn ‑wɛe ’ɩn poo ao ’srɛ ii ? ¹⁸Titɩ mɔ ’ɩn bae ‑wɛe ‑ɔ ‑ji" ’de aopʋ o, ɔ ke ‑aa de’di ao juua ke‑, ʋʋpʋ ’ɩn dbo. ‑Aee’ Titɩ pooɛ ao ’srɛ i ‑wɛe ɔ di aopʋ "jru ii ? Ka ‑a ‑ke Titɩ ’a tɔ’ nɩa due’ ‑wɛe ‑a ‑bɛɛa’ wlu ’ʋn ’de ‑aa kpa ‑je due’, ao sɩ juoo‑ ?

¹⁹Dɛ ‑wlʋa ’e sese o ɛ, ao naa tɔ’ i, ao ’na ‑mɛ ‑aa poɛ ‑aa ‑cɛ" ’kpa ‑tɩ’ o ’de ao "jri ’de. "Ɩɩn‑, ɛ se kan’ nɩ‑. ‑Apʋ ‑ɔ ‑ke Klisɩ "siaa "i ɛ, ‑bo ‑aa sea dɛ "o dɛ ’tmʋ ɛ, ɛ nɩ ’bo Kea "juɔi ‑o. ‑Aa ‑tɩ’ kmaʋn, dɩ "klein ‑aa nʋa ‑nɩ, ‑aa nʋɩ’ ‑wɛe aoa’ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ ’je iku. ²⁰Dɛ ‑ɛɛ faʋn a nʋa ’ʋn ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ’ɩn se ɛ ‑pɔn ‑wɛe ‑bo ’ɩn ji ’de aopʋ "klu ɛ, ’de ka ’ɩn sea "inɩ ’ɩn je aopʋ kan’ jɛɛ‑. Ka ’ɩn sea "inɩ ‑bo ’ɩn jɛɛ aopʋ kan’ ’ja a, ‑mɛ ’ma ’fɔ ‑jɛ ao sea ’je due’, ɛmɛ aoa mu ’jeea’. Dɛ ’ma pleea ɛmɛ ‑nɩ ‑cɛa’ o, ba ‑kwlɛn o nʋa’ o, ’cɛn ’kpaa’ o, ba "cɛi o nʋa’ o, ba ’a ’nynɩ dooa’ o, nyʋ ’dei wluua’ o, ba wlu saʋn ‑pee ’tmʋa’ o, ‑cɛi" ’bɛɛa’ o, ‑pua’ ‑pua ‑pua’ ke‑, ɩmɩ ‑nɩ ’de ao "klu. ²¹Dɛ ’ma pleea, ɛmɛ ‑nɩ ’ɩn se ɛ "inɩ ‑wɛe ‑bo ’ɩn ji ’de aopʋ "klu ɛ, ’de ’ma Kea ’je ’ʋn ja jaa ke’wlɛ ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn, dɛ‑nʋɛ’ ɛmɛ ‑nɩ ’ɩn ’tmʋɛ aoa’ ’nynɩ ’dɔe ’de nyʋ ‑pee ‑tmʋʋ ‑tmʋʋ"‑. ‑Wɛe ’ɩn ’je ‑fɩn" ’de nyʋ ‑tuu"‑tuu ‑nʋa dɛsaʋn tɛin" ’a ‑tɩ’ ’ʋn. Ʋʋa’ nyʋ tu ɛ, ʋʋ se ʋʋa’ tɔ’ saɩn o, ʋʋa’ jɛi" ’jea’ o, ʋʋa’ dɛ ’ɛ "jriitɩan’ "i juo‑ ‑wɛe ɩa’ kwa ‑sɔn ‑saatɩ.

Nyʋfɛn’ ‑saawlu ke ’jewlu ke

¹’Ma ’de aopʋ o jia ’a kpɛ taan ‑nɛ mɛ ‑ɛɛ dɩ ’ma nmaea’ ’o ‑ta. ’De ‑bo ’ɩn ji ɛ, ‑mɛ ‑tɩ’ "o ‑tɩ’ ‑ɩa ‑ta nyʋ ’sɔɔn ke taan ’jea, ɩmɩ ‑ɩa ’pee ’je ’jeeɛ‑. ²‑Ta ’ɩn ‑saa ’de aopʋ o bʋ nya ’sɔɔn tɛin" ɛ, dɛ ’ɩn ’tmʋa, ɛmɛ ’ɩn tɛɛn o kaan ‑wɛe ’ma ‑sa de ke’wlɛ, ’ɩn ’naa : ‑bo ’ɩn ji ’de aopʋ "klu ɛ, nyʋ ‑ʋʋ nʋa dɛsaʋn "i‑saa’ nɔ" ke nyʋ "klein ‑ʋʋa mua ’o ʋʋa’ ‑kɔ ’de blaa’ ke‑, ’ma muɛ wɔn kmaa’ ’de ʋʋpʋ "kpei, ’ɩn se ʋʋpʋ ’a wɛe ’jei. ³Klisɩ ’a "ikmaa’ ‑ɛ ‑nɩa ’de ’ʋn ‑wɛe ’ma wlua ’de ‑ɛɛ ’jɔ aoa ‑pɔan i ɛ, ’bomɔ ao ’je ɛ ’jee‑. Ka nyɔ ‑sea’ ’kpɩ ’ble nɩa, se ɔɔ’ ‑cɛ" to kan’ ’de ao ‑pee. ’Kaa ɔɔ’ "ikmaa’ poɛ "jri "kpae’ ’de aopʋ "klu. ⁴‑Ta nyʋ a kooɔ ’bo tu ‑kwlɩ" ɛ, ‑mɛ ɔ se ’kpɩ ’ble, ’kaa kaan ɔ nɩɛ ’kmʋ ’de Kea ’a "ikmaa’ ’ʋn. ‑Apʋ mɔ ‑ke ɛ, ‑a ‑ke ɔ "siiɛ "i, ka ɔ sea ’diikua’ ’ble ɛ, ’kamɔ ‑a ‑nɩ ‑ke. ’Kaa ’de aoa’ ‑tɩ’ ’ʋn ɛ, ɔ ke ‑a ‑nɩɛ ’kmʋ ’de Kea ’a "ikmaa’ ’ʋn.

⁵Aomɔ ɛ, ’de aoa’ ‑cɛ" ’ʋn mɔ ao ’je ‑gbʋn, ‑wɛe ‑bo ao ‑te’ Kea ‑kwlɩ", ’de ao ’je kan’ ’je. Aoa’ ‑cɛ" ’kpa mɔ ao ’je i ‑tɩɛn’, ‑aee’ ka Sesi Klisɩ nɩa ’de aopʋ ’ʋn, ao sɩ juo kee ? Ɔ nɩ ’de aopʋ ’ʋn ’ɛ. ‑Bo ɛ se kan’ nɩ ɛ, ‑mɛ aoa’ Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ nɩɛ dɛ foo" ‑o, ao blu’. ⁶’Kaa ’ɩn ‑teɛ ‑kwlɩ", ka ‑aa Kea ‑kwlɩ" ‑tea’ sea dɛ foo" nɩ ɛ, ao ’je kan’ ’mɛ. ⁷’De ‑mɛ ’kamɔ ‑aa bae aoa’ Kea ‑wɛe ao je dɛsaʋn nʋ. Ɛ se ao ’je ‑a ‑tɩ’ o po, ɛmɛ ‑ɛɛ baea’ ‑aa bae nɩ‑, ’kaa ‑aa bae aoa’ Kea ’mɛ ‑wɛe ao ’je dɛ ’dɔe nʋ. ‑Bo nyʋ jrʋ’ ’na ‑apʋ mɔ blu’ ’de ɛ, ɛ "paa’ ɛ je aopʋ ’a dɛsaʋn nʋa’ ‑sii. ⁸Dɛ‑nʋɛ’ ‑bo aoa sea tɔ’ "i ‑tɩ nʋ ɛ, ‑mɛ ‑a se ɛ ’bɛɛ‑ ‑a ‑je tɔ’ ‑tɩ o ‑fɔn’, ’bo ɩ ’de mɔ ‑a ‑je bla. ⁹‑Bo ‑apʋ mɔ se ’kpɩ ’ble ‑wɛe aomɔ kuu ’dii ɛ, ɛ ’bleɛ ‑aa ’mʋa‑. Dɛ ‑aa ‑teea’ Kea i ’de ‑aa baewlu ’di ɛ, ɛmɛ ‑nɩ ɛ ’je aoa’ ’kmʋ ka ‑cɔɔn’ ka po ‑wɛe ao ’je mu ao ’je nyni. ¹⁰Ɛmɛ ‑tɩ ’ɩn tɛɛn o ‑wɛe ’ma ’crɩ wlu ‑nɩ ’de ’ma poo ao ‑jei". ’Ɩn se ɛ "inɩ ‑wɛe ‑bo ’ɩn ji ’de aopʋ "klu ɛ, ’de ’ɩn ’je aopʋ "bli ‑cɛ’. "Ikmaa’ Tʋ"bo "nyɩa ’ʋn ɛ, ɛ se ɛ ’ʋn "nyɩ ‑wɛe ’ɩn ’je Kea ‑gbu i‑sa, ’kaa ɛ "nyɩ ɛ ’ʋn ’ɛ ‑wɛe ’ɩn ’je Kea ‑gbu ’a dɩ ikuu‑.

¹¹’Bo ‑mɛ ’de ɛ, ’ma de’di ‑wi", ao nʋ ’mʋa‑, ao nmae aoa’ ’kmʋ, ao ‑tu" ba ‑tɩ’ ‑kwlɩ’ i, ao ’ble tɔ’ due’, pɛe ’a blua’ nɩ ’o aopʋ ’nynɩ, ‑mɛ Kea ‑ɛ ‑kma nyʋ ’a ‑tɩ’ ’de ‑ɛɛ ‑nyɩa" nyʋ pɛe ’a blua’, ɛ ke aoa muɛ naa’.

¹²Ao ‑gblee ba ‑kwlɩ" due ’due ka de’dinynu a nʋa. Nyʋ "klein ‑ʋʋ ‑jea Sesi ’a ‑tɩ’ tɔ’ ’ʋn ’nɔ ɛ, ʋʋ ’na ʋʋ ‑je aopʋ.

¹³Tʋ"bo Sesi nʋ ao ’saaʋn "jrii, ‑wɛe Kea ’je ɛɛ’ nyʋ ’a ‑tɩ’ kmasʋn to ’de ao ‑pee, ’de ɛɛ’ ‑Suu ’je ɛ nʋ ‑wɛe ao ‑wee’ ’je "i "sii‑.