MARCOS

1

1 Tamaja ribu rewara yakeraja Jesukirito isia arewara awa-jiabara. Jesukirito jakutai tai Dio Auka. 2 Ateje Dio kware arewaramo karata jabatae. Jabata ribia: Mainataba jiebikaya inatabayaine. Tai jiebe jijojisi iyakaratate, tia. (Mal. 3:1) 3 Warao jisaka jarawaja eku rokojotayakore aribu nokoya. Ribane: Airamo ajojisi iyakaratakotu. Anarunokotuma enometakotu, tae. (Isa. 40:3) 4 Takore Juan naone jarawaja eku waraoto joni ekobunae. Rewarayaja ribane: Yatu aobojona ibarekotu. Takore Dio yatu aobojona asiraja yatu kware abanaka berete. Takore yatu joni ekobute, taeyama. 5 Juan rewarakore ina Judea arao kokotuka Juanata narubuae aribu nokokitane. Janokoina Jerusalén araora-kate aribu nokokitane narubuaeyama. Tatuma oriaobojona asira-jasi nowarakore Juan tatuma kokotuka nojaba Jordán eku ekobu-naeyama. 6 Takore Juan ajiaka jakutai tai kameyo ajijinona. Akabea akoya jakutai joronona. Anajoro jakutai jabisara, simo ajo tane. 7 Juan waraoto saba rewarayaja ribane: Manokabukaya raisa naoya. Taisi ajarata majarata kwarika. Mamoara ekira wiyajene taisi asabato akoya jajekitane. 8 Ine yatu joni ekobunaine. Tia-rone tai Amejokojira Yakerajawitu eku yatu ekobate, taeyama. 9 Tatukamo ya erajena takore Jesú janokoina Nazaret tatamo naoae. Janokoina Nazaret jakutai tai ina Galilea eku. Jesú naokore Juan Jesú nojaba Jordán eku ekobunaeyama. 10 Takore Jesú jonimo ejobakore najamutu sibiakore miae. Dio Amejo-kojira kokojo monuka Jesú yajakayakore Jesú miae. 11 Takore najamutu tatamo ribu nokoae. Ribane: Iji Mauka ine obonoya-kutai. Iji maobojona ekuwitu, taeyama. 12 Takore Dio Amejokojira Jesú jarawajayata inatabaeyama. 13 Tata ya mojorekotuma manamonamojase bajinae raina aromu isiko. Bajekore Satanás naone ayakara miae. Tiarone Dio ainatabatuma naone Jesú sanetaeyama. 14 Tatukamo airamo Juan emojojutaeyama. Takore nokabuka Jesú ina Galilea tata naruaeyama. Narune rewara yakeraja Dio arujuna rujuyakutaisi isia rewarae. 15 Ribane: Asinarija eku nakae rijana. Dio arujuna rujakitane jakutai tai kawere. Yatu aobojona ibaritane rewara yakerajasi isia nome abakotu, tae-yama. 16 Tane Jesú aotanaira Galilea amumia nariaja Simón atae araka Andrés tane miaeyama. Tatuma jakutai rumo. Atarayaira joni toayakore miaeyama. 17 Mitane Jesú tatuma isia ribane: Maiamo naokotu. Yatu ama jomakaba yabaya. Tiarone warao jomakaba monuka ayabamo tane yatu abatine, taeyama. 18 Takore rijana anobatuma iabane Jesú iamo narubuaeyama. 19 Takore Jesú suatana nariaja eobo miae. Jacobo atae araka Juan tane. Tatuma Zebedeo anobotomo. Tatuma waeku anobatuma iyakaratayakore miaeyama. 20 Mitane yejebuae. Yejebukore tatuma arima Zebedeo waeku iabanae anebu isiko. Iabaitane Jesú iamo naruaeyama. 21 Tane janokoina Capernaum tata nabakaubuaeyama. Nabakane ya tuwara eku orikware nakanoko eku yaruae. Jesú eobo inaminakitane jotananaeyama. 22 Jesú rewarayaja airamo aribu jaja rewarae. Kajotabu akarata ainaminamo monuka inaminanatanae. Tiame warao taisi aribu nokone retaubuae. 23 Tata orikware nakanoko eku nibora jebu Dio saba wisi jakutai jaja. Tai rokojotae. 24 Ribane: Jesú, Nazaret arotu, iji katukeme jiaobojona kaisia abaya bajama? Iji kaiekorakitane naoaera? Jinaminayaine. Iji Yakerajawitu jakutai, Dioatukamo. Taisi naminayaine, taeyama. 25 Tane ribakore Jesú jebu sabajiae. Ribane: Inare tau! Nibo-rama iabane ekumo naru, taeyama. 26 Takore jebu Dio saba wisi jakutai niborama esinakane, kwana rokojotane tane, ekumo naruaeyama. 27 Tiame kokotuka retaubuaeyama. Renokoyaja ribane: Tamaja ribu bitu tai? Tamaja inamina jiro kasabamo tai? Tamaja nibora ribu ja jebu Dio saba wisi jakutaisi emo inatabakitane. Inatabakore emo nariaraji bajama! taeyama. 28 Tane takore ina Galilea kokotukanea ribu Jesú isia kayanae. 29 Takore orikware nakanoko ekumo ejobane Jesú Simón atae araka Andrés tane ajanokoata nabakanaeyama. Jesú isiko Jacobo Juan tane naruae. 30 Simón ajanokoata Simón arabai riara isia wabayaja yajínae tiaja jaja. Tirasi isia Jesú saba rewaraubuae. 31 Rewarakore Jesú tirasi awere nabakane, amojo oane ikaramunae. Takore rijana ariara ekko tae. Tira jakutai karamane najoro tatuma saba jisabakitane jotananaeyama. 32 Takore ya soto takore, imaya rijana muanayakutai koko-tuka konaubuae Jesú tata. Jebu jaja jakutaisi konaubuae. 33 Ja-nokoina arao kokotuka Simón ajanoko akojoata orikware nakau-buaeyama. 34 Takore Jesú muanamo erajasi ibajukanae. Jebu eraja waraoto ekumo inatabae. Jebu Jesú naminayame, Jesú jebu ribamejerenatanaeyama. 35 Takore jokona anejeko, mate ima sanuka jakore Jesú karamane janokoina ekumo ejobonae. Warao ekirajasiata naruae kwai ribakitane. 36 Kwai ribiakore Simón amusabatuma isiko Jesú najabukitane ejobonaeyama. 37 Mitane ribane: Kokotuka jinajabia, taeyama. 38 Tiarone tai riboto ribane: Janokoina eobo kawere jakutaisi-ata naruki ine tatarakate rewaramejerei. Tiame naoaine, taeyama. 39 Tane ina Galilea kokotukanea Jesú naruae. Orikware naka-noko ekia rewarayaja naruae. Waraoto ekumo jebu inatabae-yama. 40 Takore nibora aboisi sabana jaja jakutai Jesú tata nabakane jinamane rujunaeyama. Ebiaja ribane: Iji tane obonokore mabe-rekitane jisaba yakera, taeyama. 41 Aboisi sabana mitane Jesú akobe ajeraja ejobonae. Tiame amojo ejane taisi torene ribane: Ine obonoya. Jibereaine rijana, taeyama. 42 Takore rijana aboisi ekko tae. Beréae tiaja bajinae. 43 Takore Jesú taisi inatabayaja kwana reiriae. 44 Ribane: Maribu noko. Raisama saba rewaranaka naru. Wajiabara narune jitejo saserote emi. Ateje Moisés kajotabuae. Boisi sabana berekore Dio nobeanaka moakitane ja bereajame. Moisés aribu eku moau. Moakore eobo iji beréae tiakutaisi naminate, taeyama. 45 Tiarone nibora jakutai narune Jesú anona warao kokotuka saba rewarakitane jotananae. Tiame Jesú janokoina eku yaru-komoni ejobonae. Tiame emo bajinae warao ekirajasi eku. Takorejone warao kokotukaneatukamo naruae Jesú mikitane.

2

1 Tatukamo ya erajena takore Jesú atanejese janokoina Capernaum eku nabakanaeyama. Nabakakore janokoina arao Jesú janoko eku jakutaisi naminae. 2 Naminane warao eraja orikware nakaeyama. Eraja jame janoko akojo tutu tae. Takore Jesú tatuma saba Dio aribu rewaraeyama. 3 Rewarayakore warao manamonamojase nabakanae nibora atejo maramárae tiakutaisi konayaja. 4 Waraosebeira aobojona Jesú tata yarukomoni. Tiame janoko arai yaburune janoko arai euanae. Tane atoto ekia nibora atejo maramárae tiakutai aubanoko isiko inanakanae. 5 Takore Jesú tatuma nome abayakore naminaitane maramárae tiakutaisi isia ribunae. Ribane: Mauka, jiaobojona asiraja jikware abanaka bereaine rijana, taeyama. 6 Amasike kajotabu akarata ainaminamo tata norujúae tiaja ja. Aobojona isia ribane: 7 Tamaja katukeme Jiaobojona bereaine, tia bajama? Dio isia asiraja ribiaraji! Diowitu obojona asiraja waraoto kware abanaka berea. Atae sina berea? 8 Tiarone Jesú tatuma aobo-jona naminane ribane: Yatu katukeme tametane obonobia? 9 Mara-márae tiakutaisi saba ribu manamo ja. Kasikaja yatu saba yakera? Ribane: Jiaobojona asiraja jikware abanaka bereaine takore, yake-renara? O ribane: Karamane jiaubanoko ekobotane naru takore, yakerenara? 10 Amasike warao tane nakajakutai ribu ja raina eku obojona asiraja waraoto kware abanaka berekitane. Yatu taisi nami-namejerei ribatine, taeyama. Tane nibora atejo maramárae tiakutaisi isia ribunae. 11 Ribane: Jiisia ribiaine: Karamane jiaubanoko ekobotane, jijanokoata naru, taeyama. 12 Ribakore rijana maramárae tiakutai karamunaeyama. Kara-mane aubanoko ekobotane naruae warao kokotuka amujaba. Tiame kokotuka kwana retaubune ribane: Diosike yakeraja jae. Ebe tametane minajaoko, taeyama. 13 Tatukamo Jesú aotanaira amumia naruaeyama. Takore waraosebeira kokotuka taisiata nabakakore tatuma inaminae. 14 Nariaja nibora Leví miaeyama. Leví jakutai tai Alfeo auka. Leví Roma airamo aribia burata ebutu. Leví ebunoko janoko eku rujúnae tiakore Jesú Leví miae. Jesú ribane: Maiamo nao, taeyama. Takore Leví karamane iamo naruaeyama. 15 Nokabuka Jesú Leví ajanokoata najoroae. Roma airamo aribia burata ebumo eraja Jesú iamo naruae. Asirajasi anonamo eraja Jesú iamo naruae. Tatuma kawanamo Jesú isiko anebu isiko tane mesa yanorujuaeyama. 16 Takore kajotabu akarata ainaminamo Bariseotuma tane mine Jesú anebu isia ribane: Yatu ainaminatu katukeme burata ebumo isiko najoroya, jobia tane? Katukeme asirajasi anonamo isiko najoroya, jobia tane bajama? taeyama. 17 Takore Jesú tatuma aribu nokone ribane: Muananaja jakutai tatuma yarokotatu najabunaja. Muanayakutai tatumasike yarokotatu najabia. Amasike ine nomerajasi anonamo yejebuki-tane naonatanaine. Tiarone asirajasi anonamo yejebukitane naoaine aobojona ibaremejerei, taeyama. 18 Ya jisaka eku Juan Joni Ekobutu anebu obonekoyaja jaja. Bariseotumarakate obonekoyaja jaja. Obonekoyakore eobo Jesú tata nabakane renokoae. Juan anebu obonekoya. Bariseotuma anebu obonekoya. Jinebu katukeme obonekonaja bajama? taeyama. 19 Jesú tatuma riboto ribane: Jotarao kasayaja noara abaya. Ama nibora kasatu mate jakore eobo obonekotera? Oboneko-naja. 20 Tiarone kasatu tatuma ebikamo konarukore eobo obonekote. 21 Warao jisakarakate jiaka nobo jiaka jiro isiko iyakaratanaja. Jiaka jojarakore ajiro kabukatane anobo yawanate. Ebe jakutaisi kwarika yawanate. 22 Warao jisakarakate bino jiro anamu joronona nobo eku esojonaja. Eku esojokore anamu obate. Bino rijate. Anamurakate rijate. Tiame bino jiro anamu joronona jiro eku esojote, taeyama. 23 Ya tuwara jisaka eku Jesú rajikaba ekia nariaja jaja. Anebu nariaja tiriko ajojo arene arene taeyama. 24 Ariakore mitane Bariseotuma ribane: Mi anaka. Kajotabu akarata aribu ya tuwara eku tametane yaotamejerenaja. Yaotamejerenajarone jinebu are yaotaya. Katukeme? taeyama. 25 Takore Jesú ribane: Yatu David anona isia teribunajara? Ateje David anebu isiko anajoro ekiraja nojeraja ejobonaeyama. 26 Abiatar saserote airamowitu jakore David Dio ajanoko eku yaruae. David yarune bãu Dio amujaba abánae tiakutaisi najoro-aeyama. Kajotabu akarata aribu ribia: Bãu jakutai tai saserotetumawitu anajoro, tia. Tiarone David anebu bãu moae najoromejerei, taeyama. 27 Jesú atae atanejese ribane: Ya tuwara jakutai tai waraoto saba nonae. Ya tuwara saba warao nonae, tanaja. 28 Tiame warao tane nakajakutai taisike ya tuwara isia ribu ja, taeyama.

3

1 Tatukamo Jesú atanejese orikware nakanoko eku yaruaeyama. Tata nibora amojo wájae tiaja jakore miaeyama. 2 Takore eobo yaorane Jesú mibuaeyama. Jesú ya tuwara eku ibajukakore kware abakitane obonoaeyama. 3 Takore Jesú nibora amojo wájae tiakutaisi isia ribane: Karamane autu tora tau, taeyama. 4 Tane eobo renokoae: Kajotabu akarata eku ribu kasikaja ja? Ya tuwara eku katukane nonakitane yakera? Yakeraja nonaki-tane yakerenara? Asiraja nonakitane yakerara? Wabanaka jame-jerekitane yakerenara? Nakitane yakerara? taeyama. Takore ta-tuma inareraja bajinaeyama. 5 Takore Jesú aobojona moni tane tatuma miae. Ekumoniraja bajinae tatuma noko obononatanajame. Tane niborama isia ribane: Jimojo enometanu, taeyama. Enometakore amojo yakeraja bajinaeyama. 6 Takore Bariseotuma ejobane Herodes sabasabamo isiko rewarae. Katukane Jesú nakuna tai tane rewaraeyama. 7 Tane takore Jesú anebu isiko aotanaira ajomukia naruae-yama. Ina Galilea arao eraja taisi iamo naruae. 8 Jesú anona urirajasi naminaitane warao eraja naoae mikitane. Warao naobuajakutai tatuma Judea arao, Jerusalén arao, Idumea arao tane. Atae ina nojaba Jordán jabisabaya arao naoae. Atae Tiro arao, Sidón arao tane naoaeyama. 9 Warao erame Jesú anebu kajotabuae wajibaka najabumejerei, warao Jesú awere tutu tanaka jamejerei. 10 Jesú muanamo erajasi ibajukanajame muanamo eobo Jesú awerewitu nabakaubuae torekitane. 11 Jebu Dio saba wisi waraoto eku jaja jakutai Jesú mitane amujaba jinamane rujunae. Rokojotayaja ribane: Ijisike Dio Auka, tae-yama. 12 Takore Jesú kwana kajotabuae, Iji Dio Auka, tanaka jameje-rei. 13 Taitane Jesú jotakwayata yaburuae. Tata warao mibune nisakitane jakutaisi yejebuae. Yejebukore taisiata nabakanae-yama. 14 Takore warao mojoreko kware manamo awai nowarae isiko bajemejerei. Tatuma inatabakitane awai nowarae akarimo waraoto saba rewaramejerei. 15 Ribu moae muanamo ibajukamejerei. Ribu moae jebu waraoto ekumo inatabamejerei. 16 Anebu mojoreko kware manamo jakutai tatuma awai tamaja. Simón jakutai taisi awai tane Pedro abanae. 17 Atae Zebedeo auka Jacobo jakutai araka Juan isiko tane. Tatuma awai tane Boanerges abanae. Waraoto aribu isia ribia: Naja aribu monuka. 18 Atae Andrés, Felipe, Bartolomé, Mateo, Tomás, Jacobo Alfeo auka jakutai tane. Atae Simón Ina Airamo Riboto sabasabamo jakutai. 19 Judas Kariot arotu jakutai. Judas jakutai Jesú awabitu. Tatukamo Jesú janoko eku nabakanae anebu isiko. 20 Takore warao eraja orikware nakajame najorokomoni ejobonaeyama. 21 Tane takore Jesú awarao naminae. Naminane Jesú buretaja tanabayame konarukitane naoae. 22 Eobo kajotabu akarata ainaminamo Jerusalén tatamo naoajakutai ribane: Tamajasike Beelzebú arotu. Beelzebú jakutai tai jebu airamo. Beelzebú aribia jebu emo inatabaya, taeyama. 23 Ribakore Jesú tatuma yejebuae. Asita abane tatuma saba rewarae. Satanás katukane wite emo oriinatabate? 24 Ina arao jisajisane oriisiko orikubakore taeratakomoni. 25 Oriwarao asebe ma-namo oriisiko orikubakore taeratakomoni. 26 Satanás monuka-jase. Satanastuma jisajisane oriisiko orikubakore taeratakomoni. Ekorate. 27 Erijisa arotu warao taerajasi ajanoko eku yaorane yarukomoni. Wajiabara janoko arotuma yejimarakitane ja aunu-kamo erijisakitane. Tanaja jakore erijisakomoni. 28 Nomewitu yatu isia ribiaine. Obojona asiraja kokotuka waraoto kware abanaka berekitane Dio saba yakera. Ribu asi-rajawitu kokotuka waraoto kware abanaka berekitane Dio saba yakera. 29 Tiarone Dio Amejokojira Yakerajawitu asiraja, tane ribiakutai taisi aobojona asiraja are berekomoni. Are taisi kware obojona asiraja abaya. 30 Tatuma ribane: Jesú jakutai jebu Dio saba wisi jakutaisi isiko, tane ribiame Jesú tane ribunae. 31 Tatukamo Jesú arani naoae arakatuma isiko. Naone yaka-reku bajinaeyama. Tane Jesú saba ribu inatabaeyama. 32 Takore Jesú awere norujúae tiakutai tatuma Jesú isia ribunae. Jirani, jirakatuma tane yakareku ja. Jimikitane obonoya, taeyama. 33 Jesú riboto ribane: Rani sina tai? Rakatuma sinatuma tai? taeyama. 34 Tane awere norujúae tiakutaisi kawanaya seorobiaja ribane: Mikotu, tamatuma rani, rakatuma tane. 35 Dio aobojona eku abayakutai taisike raka. Taisike rakoi sanuka. Taisike rani, taeyama.

4

1 Atae atanejese Jesú aotanaira amumia inaminakitane jotananae. Inaminayakore warao eraja taisiata nabakaeyama. Warao erame Jesú wajibaka eku nabakane rujane tane aotanaira autu sabuka bajinaeyama. Waraosebeira kokotuka wajaka bajinae. 2 Takore asita abane ribu erajasi inaminayaja ribane: 3 Maribu nokokotu. Namutu namukitane ejobonae. 4 Namuna wiaraya-kore aumu kawanamo jojisi arai nakae. Takore romu kwaia nija-kayakutai naone aumu najorobune iekoronae. 5 Atae namuna aumu kawanamo joyo arai nakae. Joyo arai joboto sanuka jame namuna rubujira aroko ejobonae. 6 Amasike ya ejobakore namuna ajokonamu ekirame jojane wajae. 7 Atae namuna aumu kawa-namo jina eku nakae. Takore ji arau irane namuna eirawajae. Tiame kwajanatanae. 8 Tiarone namuna aumu kawanamo joboto yakerajasi eku nakae. Ejobane irae. Kwajakore kawanamo akwaja mojorekotuma rijanamo tane kwajae. Kawanamo siento ajabasi kware mojoreko tane kwajae. Atae kawanamo siento tane kwajae, taeyama. Tane Jesú rewarae. 9 Tane ribane: Akojoko ja jakutai maribu nokokunarai, taeyama. 10 Tatukamo Jesú jisamuka jakore Jesú awere jakutai naoae anebu mojoreko kware manamo isiko. Asita abane rewarayaku-taisi isia renokoaeyama. 11 Jesú ribane: Dio arujuna rujuya-kutaisi isia ribu rijisa ja. Dio yatu ribu nokomejerea. Tiarone eobo yakareku jakutaisi isia tanaja. Ine asita abane tatuma saba rewarakitane ja. 12 Takore mijarone minaka bajia. Nokoyarone nokonaka bajia. Tane bajia aobojona kambiatanaka jamejerei, aobojona asiraja kware abane berenaka jamejerei tane. (Isa. 6:9-10) 13 Tane Jesú suatana rewarae. Ribane: Ine tamaja asita abane rewarajakutaisi ainamina yatu naminanaja mojoro? Asita abane rewarajakutaisi ainamina kokotuka yatu katukane naminate bajama? 14 Namutu jakutai tai ribu arewaratu sitaya. 15 Namuna aumu jojisi arai nakajakutai tai warao kawanamo sitaya. Tatuma ribu nokoya. Nokokore Satanás rubujira naone ribu obojona eku wiarajakutai taisi konaria. 16 Namuna araisa joyo arai nakajakutai tai warao eobo sitaya. Tatuma ribu nokone, ekeiraja oaya. 17 Tiarone tatuma eku ribu ajokonamu ekirame taeratanaja. Takore ribu aobojona tatuma ayakara mikore o isanamatakore nakaya. 18 Namuna araisa jina eku nakajakutai tai warao eobo sitaya. Ribu nokoya. 19 Tiarone raina aobojona ama jakutaisi kware baria. Burata tatuma imasibia. Yawatanuka kokotukanea kwana obonoya. Tamaja kokotuka obojona eku yarune ribu eira-wajaya. Takore ribu kwajanaja. 20 Ama namuna araisa joboto yakerajasi eku nakajakutai tai warao eobo sitaya. Ribu nokone yakeraja oaya. Tane kwajaya. Kwajayaja kawanamo mojorekotuma rijanamo tane kwajaya. Kawanamo siento ajabasi kware mojoreko tane kwajaya. Eobo siento tane kwajaya. 21 Tane atae rewarae. Abije konane kajõ noika abatera? O uba-noko noika abatera? Abanaja. Abanoko eku abate sinajarame-jerei. 22 Takore erijísae tiakutai kokotuka naminate. Mukorónae tiakutai taisirakate naminate. 23 Akojoko ja jakutai maribu nokokunarai, taeyama. 24 Tane atae ribane: Yatu nokoyakutai yaorane taisi nokokotu. Yatu sinarijayakutai taisi monukajase yatu riboto yatu saba sinarijate. Ribu nokoyakutai taisi saba kwarika sinarijate. 25 Ja jakutai atae kwarika taisi moate. Ekirakutai sanuka jarone taisi ebikamo konarute, taeyama. 26 Tane Jesú ribane: Dio arujuna rujuyakutai tai rajikabatu anamuna monuka. 27 Namuitane iabaya. Ya era sabuka bajia. Takore namuna ejobane iraya. Tiarone katukane iraya tai tane rajikabatu naminanaja. 28 Joboto araitiji namuna irane kwajaya. Wajiabara arau iraya. Tatukamo ajojo. Tatukamo aumu. 29 Tatu-kamo simoya. Ayakaramata ekutiji rajikabatu tata narune aria rijana, taeyama. 30 Jesú suatana rewarayaja ribane: Dio arujuna rujuyakutai katukayaja monuka? Oko taisi isia katukane asita abane sitate? 31 Arujuna jakutai namuna motasa aumu monuka. Namuna motasa aumu jakutai namuna aumu kokotuka yajoto. Warao taisi konane namia. 32 Tiarone namukore irane arau rau aukamo eobo kokotuka kwarika ejoboya. Awakuwaku erame romu yajakane aimajana kware eku tuwarane ubaya, taeyama. 33 Tametane Jesú asita abane waraoto inaminae. Waraoto aobojona kaika inaminae. 34 Asitawitu abane rewarae. Ribu raisama rewaranatanae. Tiarone warao ekiraja jakore anebu saba kokotuka yakeraja rewarae. 35 Taitane tai ya ekujase ya soto takore Jesú orianebu isia ribunae. Ribane: Aotanaira jabisaba imakaki, taeyama. 36 Takore waraoto iabane wajiabara wajibaka eku rujunaja-kutai taisi eku imakanaeyama. Imakayakore wajibaka aukamo-rakate Jesutuma iamo imakanaeyama. 37 Takore ajakaira tatuma kware rubujuae. Rubujukore nojaba ai waeku nakakore wajibaka wanareturuaeyama. 38 Jesú jakutai wajibaka awajukatuata uba-yaja jayama. Kwaebeaba oriakwa noika abane ubae. Takore enominane isia ribane: Kainaminatu, oko rijakore jisaba yakera mojoro? taeyama. 39 Enominakore Jesú karamunae. Karamane ajakaira sabajiae. Nojaba isia ribane: Tuwarau. Najomanu, taeyama. Takore aribu eku tuwaranaeyama. Yaorane najomonaeyama. 40 Takore Jesú orianebu isia ribane: Yatu katukeme retaya? Katukeme nome abanaja bajama? taeyama. 41 Tane takore kwana retaubuae. Oriisia ribane: Tamaja sina tai? Ajakaira, nojaba tane isia ribakore aribu nokoyaraji bajama!

5

1 Nojaba najomoyakore jabisaba ina Gadara tata nabaka-naeyama. 2 Tane Jesú waekumo nabakakore nibora mujuina ekumo taisiata naoae. Tai jebu Dio saba wisi jakutaisi jaja. 3 Nibora jakutai mujuina eku ubayaja jaja. Warao jisakarakate taisi yeji-marakomoni ejobonae. Karena isiarakate yejimarakomoni. 4 Ebe omuru kware itatabune karena isia ajara motuaeyama. Takore tai karena enojutaeyama. Omuru kware aitatabu yawanaeyama. Jisa-karakate ajarata ekiraja ejobonae taisi iraobotakitane. 5 Are joko-maya, imaya tane rokojotayaja kujuae. Jotakwa arai mujuina eku tane joyo isia orieboisiaja kujuae. 6 Nibora jakutai utirajamo Jesú mitane taisiata jakanae. Tane amujaba jinamane rujunae. 7 Kwana rokojotayaja ribane: Iji katukeme jiaobojona maisia abaya? Iji Jesú Dio Kokotuka Kwarika jakutaisi Auka. Dio aobojona jie-biaine maisanamatanaka jamejerei, taeyama. 8 Tane ribunae Jesú taisi isia ribunajame. Ribane: Jebu Dio saba wisi jakutai, nibora ekumo emo jau, tane taeyama. 9 Jesú taisi renokoae. Jiwai katukane? Takore: Mawai Jebusebeira, oko erame, taeyama. 10 Nibora Jesú kwana ebuae. Jebu are tai ina ekumo ina-tabanaka jamejerei ebuaeyama. 11 Takore jota awere ibureju-baka eraja najoroyaja jaja. 12 Jebu kokotuka ebiaja ribane: Iburejubakayata kainatabau oko tatuma eku yarumejerei. 13 Takore Jesú tane nonae. Jebu Dio saba wisi jakutai nibo-rama ekumo iejobane iburejubaka eku yarumejereaeyama. Iburejubaka asebe sinarijaira manamo monuka. Tatuma jotakwa araimo kurujubune joni borarane, joabane muanaeyama. 14 Aromu iburejubaka muanakore ayaoromo jakutai nabuka-rinaeyama. Nabukarene aromu isia rewarae janokoineta. Janoko abita abita jakutaisi ekurakate rewarae. Takore warao naoae nonajakutaisi mikitane. 15 Tane Jesú tata nabakane nibora ebe jebu jaja jakutai taisi miae. Rujúnae tiakore miae. Jiaka orisabánae tiakore miae. Aobojona ejobónae tiakore miae. Mitane retaubuaeyama. 16 Takore Jesú anona amimo eobo saba jebu jaja jakutaisi isia, iburejubaka isia tane rewaraeyama. 17 Ribu nokone warao Jesú ebukitane jotananae aina ekumo narumejerei. 18 Takore Jesú waeku nabakakore nibora ebe jebu jaja jakutai Jesú ebuae iamo narukitane. 19 Tiarone Jesú iamo narumejere-natanae. Isia ribane: Jijanokoatajase bajitane jiwaraoto saba rewarau. Airamo jiisia nonajakutai taisi rewarau. Iji Airamo saba saneraja ejobonajakutai taisi rewarau, taeyama. 20 Takore nibora narune ina Decápolis ajanokoina eku rewarakitane jotananae. Jesú taisi isia nonajakutai taisi rewarae. Takore aribu anokomo kokotuka retaubuaeyama. 21 Takore Jesú aotanaira imakakore warao eraja taisiata nabakanae. Nabakakore Jesú jomukuata bajinaeyama. 22 Takore orikware nakanoko airamo jisaka naoae. Awai Jairo. Tai Jesú mitane amujaba mukunamane rujane jinamunaeyama. 23 Jesú ebiaja ribane: Maukatira amoniwitu. Naone jimojo taisi arai abanu wabanaka bajukamejerei, taeyama. 24 Takore Jesú taisi iamo naruaeyama. Warao eraja taisi iamo nariame tutu tae. 25 Takore warao kawana tira jaja. Tira jakutai inawaja mojoreko kware manamo ajotu isia wabayaja jaja. 26 Ya-rokotamo jakutai tirasi kwana isanamatae. Tira jakutai yarokotamo isia oriabajukana yaroyaja aburata kokotuka rija-naeyama. Tiarone awaba are kwarika ejobonae. 27 Tira Jesú isia nokoitane Jesú araitajasabamo naoae. Warao erajasi ekia naoae. Naone Jesú ajiaka torinae. 28 Oriisia ribane: Ajiakawitu toreko-rerakate bajukatine, taeyama. 29 Tane takore rijana ajotu tuwarae. Tuwarakore tira wite bajukanajakutaisi naminae. 30 Takore Jesú ajarata ejoboyakore naminae. Tane oriaraitajasaba barene renokoae. Sina majiaka torinae? taeyama. 31 Renokokore anebu ribane: Warao tutu tiarone iji katukeme sina matorinae tia bajama? taeyama. 32 Tiarone Jesú kokotukanea seorobuae atoretu mikitane. 33 Ta-kore tira jakutai retane tororoyaja naoae. Atejo eku nonajakutaisi naminane naoae. Jesú amujaba jinamane rujunae. Tane anome kokotuka rewarae. 34 Takore Jesú ribane: Maukatira, iji nome abanajame bajukanae. Inareraja naru. Bajukánae tiaja bajenu, taeyama. 35 Jesú mate rewarayakore orikware nakanoko airamo ajano-koatamo naoae. Naone ribane: Jiaukatira wabae rijana. Inami-natu notorinaka rijana, taeyama. 36 Jesú tamaja ribu nokone orikware nakanoko airamo isia ribunae. Ribane: Retanaka nome abayaja bajenu. Atae ribu jisaba ekira, taeyama. 37 Tane nariaja Pedro, atae Jacobo, atae Jacobo araka Juan konaruae. Atae raisa iamo narumejerenatanae. 38 Tane orikware nakanoko airamo ajanokoata nabakane warao wiyawiyakore miae. Wabajakutaisi isia akobe ajerame yaonayaja bajinae. Tatuma oriamejo nabayaja taisi yaonaeyama. 39 Takore janoko eku yarune ribane: Yatu katukeme wiyawiyayaja yaonaya? Iboma jakutai wabayana. Tai ubaya, taeyama. 40 Amasike tatuma Jesú ekotubiaja enoaeyama. Takore Jesú kokotuka janoko ekumo iejobonaeyama. Tane arima, arani, Jesú isiko jakutai tane anamu eku konaruaeyama. Ibomayata yaruae. 41 Tane iboma amojo oane ribane: Talita kumi. Waraoto aribu isia ribia: Iboma, jiisia ribiaine: Karamanu, tia, taeyama. 42 Takore rijana iboma jakutai karamane basiatae. Ainawaja mojoreko kware manamo jame iramo. Takore warao kwana retaubiaja bajibuaeyama. 43 Jesú kwana kajotabuae anona isia raisama saba rewaranaka jamejerei. Tane iboma najoro moa-mejereaeyama.

6

1 Tatukamo Jesú oriaineta naruae. Anebu Jesú iamo naruae. 2 Takore ya tuwara eku Jesú orikware nakanoko eku inaminakitane jotananaeyama. Aribu anokomo eraja kwana retaubuae. Ribane: Tamaja kasaba naminae? Sina ribu musaberaja taisi moae? Sina ajara taeraja tane abanae nona taeraja nonamejerei? 3 Tamaja moijotuanara? Tamaja Maria aukenara? Tamaja Jacobo, José, Judas, Simón tane arajeanara? Arakoi sanukatuma kakaika ubanajara? taeyama. Tiame Jesú tatuma saba omu esoakanoko tane ejobonae. 4 Tane Jesú ribane: Dio kware arewaratu aribu amoara uriraja warao eobo saba. Tiarone oriaina eku oriwaraoto saba amoara ekira. Ajanoko araoto saba amoara ekira. 5 Tiame tata nona taeraja nonakomoniwitu. Amojo muanamo erajena jakutaisi arai abane ibajukanaeyama. 6 Takore tatuma nome abanaja jame Jesú retayaja bajinae. Tatukamo ejobane janokoina aukamo ekia inaminai naruaeyama. 7 Taitane Jesú orianebu mojoreko kware manamo yejebuaeyama. Manamo manamo inatabayaja ribu moae jebu Dio saba wisi jakutai waraoto ekumo inatabamejerei. 8 Kajotabuae akuju saba konarunaka jamejerei. Natorobuwitu konarute. Wanaba anamu konarunaja. Atae wanaba konarunaja. Atae burata konarunaja tane. 9 Barukatasike isiko are narute. Kamisa manamo orikwarea orisabanatate. 10 Ribane: Yatu janoko jisaka eku nabakane are eku ubakotu. Yaota riwarakore tatamo ejobate. 11 Janokoina jisaka arao yatu etuwarakitane obononatate tai. Yatu aribu nokokitane obononatate tai. Tane takore ejobakotu. Ejoboyaja joboto ajuju yatu omu isimo inarimakotu. Inarimayakutai tatuma riboto ribia monuka. Nomewitu yatu isia ribiaine: Ya jisaka eku Dio ribu kokotuka nome toate. Nome toane Sodoma araoto isanamatate. Gomorra araoto isanamatate. Tiarone janokoina arao yatu etuwaranatanajakutai tatuma kwarika isanamatate, tiaine, taeyama. 12 Takore anebu rewarayaja naruae. Warao aobojona ibare-kitane ja, tane rewaraeyama. 13 Jebu eraja waraoto ekumo inata-baeyama. Toi isia muanamo erajasi ejone ibajukaubuae. 14 Tane takore warao kokotuka Jesú isia rewarae. Rewarayakore Airamo Herodes nokoae. Nokoitane ribane: Juan Joni Ekobutu jakutai tai tamaja. Juan wabaerone nomininae. Tiame ajara taeraja nona taerajasi nonakitane, taeyama. 15 Eobo ribane: Raisa. Dio kware arewaratu Elias jakutai tai tamaja, taeyama. Eobo ribane: Tamaja Dio kware arewaratu, o Dio kware arewaramo kawanamo monuka, taeyama. 16 Takore Herodes tatuma aribu nokone ribane: Tamajasike Juan. Ine Juan akwa jewetamejereaine. Takore wabaerone nomininae. Tai tamaja, taeyama. 17 Ebe Herodes Juan saba inatabane emojojutanaeyama. Mojojutanoko eku karena isia motumejereae tira Herodias aobojona. Herodias jakutai ebe Felipe atira. Felipe Herodes araka. Takore Herodes arakama ebikamo konaruaeyama. 18 Juan jakutai Herodes isia ribane: Iji jirakama atirasi jitira tane nisakitane Dio akajotabu ekuana, taeyama. 19 Tiame Juan Herodias saba asirajawitu ejobonae. Tira jakutai Juan nakitane obonoae tiarone moinaja ejobonae. 20 Airamo Herodes jakutai Juan naminae. Juan anona nomeraja Juan yakeraja jakutaisi naminane nojae. Tiame Herodes atira Juan nakomoni ejobonaeyama. Herodes jakutai Juan aribu yaorane nokonajarone are saba yakeraja ejobonae. 21 Tatukamo Herodias saba yakeraja ejobonae Juan nakitane. Airamo Herodes jakutaisi arijawara aya eku nakae. Noara abanae airamo sabuka saba, yaoromo airamo saba, ina Galilea airamo sabuka saba tane. 22 Abakore Herodias aukatira noarayata yarune jojoae. Jojokore Herodes saba yakeraja ejobonaeyama. Yejebuajakutaisi saba ya-keraja ejobonaeyama. Takore airamo jakutai iboma isia ribane: Iji obonoyakutaisi mebu. Takore jimoatine, taeyama. 23 Tane ebuajakutaisi moakitane ribu moae. Ribane: Ina ajabasi airamo takitane mebukorerakate ribu jimoatine, taeyama. 24 Takore iboma ejobane aranima renokoae. Ine bitu ebute? Takore: Juan Joni Ekobutu jakutaisi akwa ebu, taeyama. 25 Takore ribu nokoitane iboma airamoata rubujiraja yarune ribane: Juan Joni Ekobutu jakutaisi akwa jorujoko eku abane mamoau, taeyama. 26 Tane ebukore airamo ekumoniraja ejobonae. Tiarone tane ribu moajame wanikitane obononatanae. Ribu moakore yejebua-jakutai aribu nokoajame tirasi aribu ribotakitane obonona-tanaeyama. 27 Tane rijana airamo yaorotu inatabae Juan akwa konamejerei. Takore yaorotu narune, Juan akwa jewetenae. 28 Jewetaitane jorujoko eku abane, konane tane iboma moae. Iboma jakutai akarimo aranima moaeyama. 29 Takore anebu Juan awaba isia nokoae. Nokoitane naoae. Tane atejo konaruae joitakitane. 30 Tatukamo Jesú ainatabatuma orikware nakae. Anona koko-tuka rewarae. Ainamina kokotuka rewarae. 31 Takore warao eraja naoyaja nariaja tane jame Jesú, anebu tane najorokomoni ejobonae. Tiame Jesú ribane: Naokotu. Warao ekiraja jakutaisiata naruki sanuka tuwarakitane, taeyama. 32 Tane ainataba isiko emo naruae. Waekia naruae. Warao ekiraja jakutaisiata naruaeyama. 33 Tiarone nariakore warao eraja tatuma miaeyama. Mine Jesú jakutaisi naminae. Naminane janokoina kokotuka ekumo ka isia ebisaba kurujubuae. Jesú nabakakore tatuma amena ebisaba ja. 34 Takore Jesú waekumo nabakane waraosebeira miae. Tatuma Jesú saba obeja ayaorotu ekiraja jakutaisi monuka ejobonae. Tiame Jesú tatuma isia akobe ajeraja ejobonae. Ribu erajasi inaminakitane jotananae. 35 Takore ya anayakore anebu Jesú tata nabakane ribane: Tamatuka jarawajawitu. Amena ya anaya. 36 Warao jakutai anajoro ekira. Tiame inatabau bãu nisamejerei. Janoko utirena jakutaisiata narute. Janokoina utirena jakutaisiata narute nisakitane, tae-yama. 37 Jesú tatuma riboto ribane: Yatujase najoro moakotu, tae-yama. Takore: Oko katukate? Oko burata renario siento manamo amoara bãu nisane najoromejerei moaubute mojoro? tae-yama. 38 Jesú ribane: Yatu amojeku bãu katamona ja? Narune mikotu, taeyama. Takore naminane ribane: Bãu mojoabasi atae jomakaba aukamo manamo tane jaoko, taeyama. 39 Takore nokoitane Jesú warao kokotuka asebe jisaka emo, asebe jisaka emo tane jaka aukamo arai norujumejereae. 40 Asebe jisaka eku warao siento jisaka. Araisama eku siento ajabasi. Araisama eku siento jisaka. Araisama eku siento ajabasi. Tane norujumejereaeyama. 41 Tane bãu mojoabasi jomakaba manamo tane anebu amojo ekumo nisanae. Kwai yabusene, yakeraja jae tane, bãu enojutane, anebu moae akarimo waraoto moaubumejerei. Jomakaba monukajase warao kokotuka moaubuae. 42 Takore warao kokotuka najorobune jajinaubuaeyama. 43 Jajinaubukore anebu bãu ayajuka, jomakaba ayajuka tane orikware toane u mojoreko kware manamo ikwataeyama. 44 Amasike bãu anajoromo nibo asebe sinarijaira mojoabasi monuka. 45 Takore rijana Jesú anebu erujubuae waeku nabakane aotanaira jabisaba imakamejerei. Orebe inatabae janokoina Betsaida tata narumejerei. Jesú are bajinae waraoto inatabakitane. 46 Ina-tabaitane jotakwayata yaburuae kwai ribakitane. 47 Takore wajibaka jakutai aotanaira autu jakore ya soto tae. Jesú jisamuka wajaka bajinae. 48 Ajaka nebu riboto jame kwana wiribuaeyama. Wiribiakore Jesú tatuma miae. Tane jokoyakore Jesú tatuma sabasaba naria jo araia nariaja. Are kwaeabakitane monuka naruae. 49 Takore jo araia nariakore mitane nebu mejokoji tanabaeyama. Tane rokojotae. 50 Kokotuka taisi mitane kwana retaubuajame rokojotae. Takore Jesú tatuma isia ribane: Manojanaka jakotu. Ineine. Retaubunaka jakotu, taeyama. 51 Takore Jesú tatuma waeku nabakakore ajaka tuwaranae. Tatumasike kwana obonobiaja retaubuaeyama. 52 Jesú bãu isia mianare nonakore tatuma naminanatanae. Mate tatuma aobojona taera. 53 Takore aotanaira imakane ina Genesaret ajomuku sewirinae. Nabakane jomukuata wajibaka awabija koyanae. 54 Wajibaka ekumo nabakakore warao rubujira Jesú naminaeyama. 55 Tane ina kokotukanea jakanae. Muanamo aubanoko isiko konakitane jotananae. Jesú ja jakutaisiata konaruaeyama. 56 Jesú kokotukanea nariakore are iamo muanamo konaruae. Janokoina aukamoata, janokoineta, janokoina emo tane are konaruae. Muanamo janokoina anaru eku abanae. Tatuma Jesú ebuae ajiaka akojo torekitane. Takore ajiaka torinajakutai kokotuka bajukanaeyama.

7

1 Takore Bariseotuma Jesú awere nabakanae. Eoborakate kajotabu akarata ainaminamo Jerusalén tatukamo naoajakutai tatumarakate Jesú awere nabakanaeyama. 2 Tane Jesú anebu kawanamo amojo wisi isia najoroyakore miae. Tatuma ribia: Mojo yaorane jojaraubunaja jakore wisi, tia. Tiame anebu mojo jojaraubumoana jame kware abanae. 3 Bariseotuma, Judio kokotuka tane airamo inamínae tiakutaisi eku abaya. Amojo jojaraubunaja jakore najoronaja. 4 Jomakaba awabinokoatamo naone yaorane jojaranaja jakore najoronaja. Atae ribu eraja airamo inamínae tiakutaisi eku abaya. Jobinoko jojarakitane ja. Jo abanoko jojarakitane ja, joru, atae ubanoko tane. 5 Tane Bariseotuma, kajotabu akarata ainaminamo tane Jesú renokoae. Ribane: Jinebu katukeme airamotuma inamínae tiakutaisi eku abanaja? Ribu eku abanaka amojo wisi isia najoroyaraji! taeyama. 6 Jesú riboto ribane: Dio kware arewaratu Isaias yatu isia ribu kaika ribunae. Yatu aobojona nomewitu manamo. Isaias ajabata ribia: Tamaja warao aroko isia iji kairamo, tia. Tiarone aobojona memo. 7 Mayatomanetearone aribu amoara ekiraja ejoboya. Tatuma akajotabu waraoto ariburone Dio aribu tane inaminaya, tia. (Isa. 29:13) 8 Yatu Dio akajotabu iabane airamo inamínae tiakutaisi eku abaya. Jo abanoko jobinoko tane jojaraya. Atae tamajasi monuka nona raisa raisa eraja nonaya, taeyama. 9 Atae Jesú ribane: Yatu Dio akajotabu iabane iramotuma aribu eku abaubia. 10 Moisés jakutai akarata eku jabatae. Ribane: Jirimasi, jiranima tane yatomanetete, tae. (Ejo. 20:12 Kaj. 5:16) Atae ribane: Arimasi isia asiraja ribiakutai o aranima isia asiraja ribia-kutai tane taisi nakitane ja, tae. (Ejo. 21:17 Lev. 20:9) 11 Tiarone yatu aribu raisa. Arimasi isia ribate. O aranima isia ribane: Jisanetakunaine, tiarone maunukamo jakutai tai Corban. Corban jakutai waraoto aribu isia ribia: Nobeanaka Dio saba, tia. 12 Tane jakutai arimasi o aranima sanetakitane ribu ekira. Dio aka-jotabu amoara ekiraja tane ejoboya. 13 Amasike tametane yatu Dio akajotabu amoara ekiraja tane abaya. Airamo inamínae tiakutaisi eku abaya. Atae ribu eraja tamajasi monuka yatu nonaya, taeyama. 14 Atae Jesú waraoto yejebune saba rewarae. Ribane: Yatu kokotuka maribu nokokotu yatu akwa eku yarumejerei. 15 Yakareku jakutai waraoto eku yarune wisi tane abanaja. Tiarone waraoto aobojona ekumo ejoboyakutai taisike asiraja tane abaya. 16 Akojoko ja jakutai nokokunarai, taeyama. 17 Tane Jesú waraoto iabane janoko eku yaruae. Yarukore anebu tamaja asita abane rewarajakutaisi isia renokoaeyama. 18 Takore: Yaturakate nokonaja mojoro! Yakarekumo waraoto eku yariakutai tai waraoto ewisikomoni. 19 Obojona eku yaru-naja. Kobe eku yarune tatamo tejo ekumo webotoya. Yatu taisi nokonajara? taeyama. Takore najoro kokotuka najorokitane yakeraja ejoboya. 20 Atae ribane: Waraoto aobojona ekumo ejoboyakutai taisike asiraja tane abaya. 21 Waraoto aobojona ekumo obojona asiraja ejoboya: asiraja obonobukitane, tira jarone raisama najabukitane, nibora jarone raisama najabukitane, tatusebekitane, nibosebekitane, nakitane tane. 22 Atae erijisakitane, raisama aunukamo obonokitane, asirajasi nonakitane, imasibukitane, nona eobo kwarika nona asiraja nonakitane tane. Atae wanikitane, raisama isia asiraja ribakitane, eobo kwarika tane oriabakitane, obojona ekiraja jakitane, tane. 23 Tamaja obojona kokotuka waraoto aobojona ekumo ejoboya. Ejobane waraoto asiraja tane abaya, tae-yama. 24 Taitane Jesú tatamo ejobane janokoina Tiro, atae janokoina Sidón tane aina eku nabakanaeyama. Tata nabakane janoko eku yaruae. Janoko eku yaruajakutaisi naminamejerenatanae. Tiarone are orierijisakomoni. 25 Takore anibaka jebu Dio saba wisi jakutaisi isiko jaja. Anibaka arani jakutai Jesú isia nokoae. Nokoitane naone tane Jesú amujaba jinamane rujunaeyama. 26 Tira jakutai ina Sirofenicia arotu, Grecia araoto aribu aribatu tane. Tai naone Jesú ebuae aukatira ekumo jebu inatabamejerei. 27 Tiarone Jesú ribane: Warao najoro anobotomo wajiabara moakitane ja. Anobotomo ebikamo najoro nisane aromu beoro moakore asiraja jakuna, taeyama. 28 Tira jakutai riboto ribane: Nomewitu, Mairamo. Tiarone beoro jakutai mesa noikaya najoro ajuara najoroya. Waraoto anobotomo amojekumo joika nakayakutai taisi najoroya, taeyama. 29 Takore Jesú ribane: Iji yakeraja ribia. Naru rijana. Jebu jakutai jiaukatira ekumo ejobonae, taeyama. 30 Takore tira narune ajanokoata nabakanae. Nabakaitane aukatira aubanoko arai miae. Jebu jakutai amena taisi ekumo naruajaeyama. 31 Tatukamo Jesú Tiro Sidón tane aweremo naruae. Ina Decápolis ajanokoinaya naruae. Nariaja aotanaira Galilea tata nabakanaeyama. 32 Tata jakore niborama konae. Tai kojokonare, jonokere tane. Akonamo Jesú ebuae amojo taisi arai abamejerei. 33 Takore Jesú niborama emo konaruae warao erajasi kawanamo. Tane amojo kojokonare akojoko eku ebutoronae. Tane sojane ajono torinae. 34 Toritane kwai yabusene seoronae. Obubiaja ribane: Efata, taeyama. Waraoto aribu isia ribia: Emuranu, tia. 35 Takore rijana akojoko emuranae. Ajono bajukane yakera ribunaeyama. 36 Takore taisi kajotabuae raisama saba rewara-naka jamejerei. Kwana kajotabuaerone kwarika rewarae. 37 Re-warakore eobo kwana retaubune ribane: Jesú kokotuka yakeraja nonaya. Kojokonare ibajukakore nokoya. Ribuoni ibajukakore ribia, taeyama.

8

1 Tatukamo ya erayana jakore warao eraja orikware nakae-yama. Anajoro ekiraja ejobonae. Takore Jesú orianebutu yejebune isia ribane: 2 Warao ya rijanamo maisiko ja. Anajoro ekiraja. Tiame tatuma isia makobe ajera. 3 Najoro moanaka ajanokoata inatabakore kawanamo utirajamo naoajame jojisi autu sinakate, taeyama. 4 Takore anebu Jesú riboto ribane: Tamatuka waraoto ajanoko ekira. Oko kasabamo najoro uriraja mite moakitane? taeyama. 5 Jesú ribane: Bãu katamona ja? Takore: Mojoabasi kware manamo ja, taeyama. 6 Takore Jesú warao joboto arai norujumejereae. Norujukore Jesú bãu mojoabasi kware manamo nisane Dio isia yakeraja jae tane ribunae. Ribaitane enojutane anebu moae akarimo moau-bumejerei. Takore moaubuae. 7 Atae jomakaba aukamo isia ya-keraja jae tane ribane moaubumejereaeyama. 8 Takore kokotuka taisi najorone jajinaubuaeyama. Najoro ayajuka are bajinae. Bajinajakutai u mojoabasi kware manamo ikwataeyama. 9 Ana-joromo nibo jakutaisi asebe sinarijaira manamonamojase monuka. Najorokore waraoto ajanokoata inatabaeyama. 10 Inatabaitane anebu isiko waeku nabakane ina Dalmanuta tata naruaeyama. 11 Takore Bariseotuma naone Jesú aribu kwarikakitane jota-nanae. Ayakara mikitane obonoae. Sinarija nonamejereae ajarata najamutu tatamo jakutaisi emimejerei. 12 Takore Jesú aobojona eku obubiaja ribane: Warao ama jakutai katukeme sinarija kwana ebia? Nomewitu yatu isia ribiaine, ine yatu saba sinarija nonanajawitu. 13 Tane tatuma iabane, atanejese waeku nabakane aotanaira imakanaeyama. 14 Anebu najoro konarukitane emoniae. Bãu jisakawitu isiko waeku nabakanaeyama. 15 Takore Jesú anebu reiriae. Ribane: Bariseotuma arina akwaruta najoroterate. Herodes arina akwa-ruta najoroterate, taeyama. 16 Takore anebu oriisia ribakitane jotananae. Oko bãu konanatanajame tametane ribia, taeyama. 17 Takore Jesú taisi naminane ribane: Yatu katukeme oko bãu konanatanae tia bajama? Yatu mate ribu nokonajaraji? Mate naminanajaraji? Yatu aobojona mate taeraraji? 18 Yatu amu jarone minajaraji? Yatu akojoko jarone nokonajaraji? Manona isia yatu aobojona nakanajaraji? 19 Ine nibo asebe sinarijaira mojoabasi saba bãu mojoabasi enojutane moaubuaine. Takore najoro ayajuka u sanuka katamona kaika yatu orikware toae? taeyama. Takore: Mojoreko kware manamo. 20 Takore: Ine waraoto asebe sinarijaira manamonamojase saba bãu mojoabasi kware manamo enojutane moaubuaine. Takore najoro ayajuka u katamona kaika yatu orikware toae? taeyama. Takore: Mojoabasi kware manamo, taeyama. 21 Jesú ribane: Amasike yatu mate naminanajaraji bajama? 22 Tatukamo Betsaida tata nabakaubuaeyama. Nabakakore mujasi Jesú tata konae. Konane toremejerei ebuaeyama. 23 Ta-kore mujasi amojo oane waraoto kawanamo konaruaeyama. Jini-kani isia amu ejoae. Amojo taisi arai abane renokoae. Iji mijara? taeyama. 24 Mujasi jakutai seorane ribane: Waraoto mijaine. Rau monuka mijaine. Tiarone joaa tia, taeyama. 25 Takore Jesú atanejese amojo niborama amu arai abanae. Abaitane seoromejereae. Takore tai bajukane kokotuka yakeraja miaeyama. 26 Takore niborama inatabae ajanokoata. Ribane: Janokoina eku yarunaka. Raisama saba rewaranaka jau, taeyama. 27 Tatukamo Jesú anebu isiko ina Cesarea Filipos ajanokoina-ya naruae. Nariaja Jesú anebu renokoae. Warao eobo katukane maisia ribia? Ine sina tai? taeyama. 28 Takore: Kawanamo ribia: Tai Juan Joni Ekobutu, tia. Eobo ribia: Tai Elias, tia. Atae eobo ribia: Tai Dio kware arewaramo kawanamo jisaka, tia, taeyama. 29 Jesú ribane: Yatusike katukane ribia? Ine sina tai? taeyama. Takore Pedro riboto ribane: Ijisike Akirito, taeyama. 30 Tiarone Jesú tatuma kwana kajotabuae raisama saba rewa-ranaka jamejerei. 31 Tane Jesú inaminakitane jotananae. Ribane: Warao tane nakajakutai kwana sanamatakitane ja. Waraoto airamotuma taisi tainakitane ja. Saserote airamotuma taisi tainakitane ja. Kajotabu akarata ainaminamo taisi tainakitane ja. Nakitane ja. Takorejone ya rijanamo takore nominakitane ja, taeyama. 32 Tamaja ribu yakeraja rewarae. Rewarakore Pedro Jesú emo konarune saba-jiae. 33 Takore Jesú oriaraitajasaba barene anebu miae. Mitane Pedro sabajiaja ribane: Memo jau, Satanás. Iji Dio aobonobu eku obonobunaja tiarone waraoto aobonobu eku obonobia, taeyama. 34 Tane Jesú anebu yejebuae waraoto isiko. Isia ribane: Warao maiamo naokitane obonoyakutai, wite oriisia mamoara ekira tane ribakitane ja. Akuru rosiabane tane maiamo naokunarai. 35 Warao wite oriauba orisaba yaorane yaorabayakutai tai auba rijate. Tiarone maobojona wabayakutai, o rewara yakerajasi aobojona wabayakutai tane tai are ubate. 36 Warao raina ayakara kokotuka kanataitane tiarone aobojona rijakore tai nibora jaku-tai katukane yakeraja ejobate? 37 Obojona amoara katamona abate? 38 Warao ama jakutai Dio aribu iabaya. Asiraja nonaya. Warao kawanamo maobojona tomaneraja bajia. Maribu aobo-jona tomaneraja bajia. Tiame nokabuka warao tane nakajakutai tatuma aobojona tomaneraja bajete. Warao tane nakajakutai Ari-masi monuka airamo tane naote. Dio ainataba yakeraja jakutaisi isiko naote. Naoitane warao ama jakutaisi aobojona tomaneraja bajete, taeyama.

9

1 Atae Jesú ribane: Nomewitu yatu isia ribiaine: Warao ama tamate jakutai tatuma kawanamo mate wabamoana jakore Dio arujuna rujuyakore mite. Dio ajara taeraja tane arujuna rujate, taeyama. 2 Tatukamo ya mojoabasi kware jisaka ru takore Jesú anebu rijanamo konaruaeyama. Pedro, Jacobo, Juan tane konaruae. Jotakwayata konaruae. Tata warao eobo ekira. Tata jaja Jesú atejo namoninae anebu amujaba. 3 Ajiaka yi tiaja ejobonaeyama. Jokerajawitu ejobonae jonona ajuju ajoko monuka. Jiaka ajojaratu jisakarakate Jesú ajiaka monuka ejokonaja. 4 Tata Elias, Moisés tane Jesú isiko rewarayaja ejobonaeyama. Rewarayakore Jesú anebu tatuma miaeyama. 5 Takore Pedro Jesú isia ribane: Mainaminatu, tamatuka jakitane kasaba yakera. Sibako rijanamo namateko rijana, jisaka jisaba, jisaka Moisés saba, jisaka Elias saba tane, taeyama. 6 Pedro, Jacobo, Juan tane tatuma retajame Pedro oriaribu isia obonobunaka ribunae. 7 Ribiakore ajakajoko naone tatuma sijakaeyama. Sijakakore ajakajoko ekumo Dio ribunae. Ribane: Tamajasike Mauka ine obonoyakutai. Taisi aribu nokokotu, taeyama. 8 Takore rijana nebu oriwerea seorobune Jesú miaeyama. Atae raisa ekira rijana. 9 Takore jotakwayatamo nanakayaja Jesú tatuma kajotabuae. Yatu miajakutai taisi raisama saba rewaranaka jakotu. Warao tane nakajakutai wabane nominakore rewarate, taeyama, 10 Ta-kore Jesú aribu eku abanae. Tiarone orirenokoyaja ribane: Ribu wabane nominakitane jakutai, bitu tai? taeyama. 11 Tane tatuma Jesú renokoaeyama: Kajotabu akarata ainaminamo katukeme Elias wajiabara naokitane ja tane ribia bajama? taeyama. 12 Takore: Nomewitu Elias wajiabara naote. Naone kokotuka iyakaratate. Ama Jabataja katukane warao tane nakajakutaisi isia ribia? Tametane ribia. Warao tane nakajakutai naone sanamatate. Eobo taisi tainate, tia. 13 Amasike yatu isia ribiaine: Elias naoae rijana. Naokore eobo oriaobojona eku taisi isiko nonae. Anona Jabataja aribu eku nakae, tiaine, taeyama. 14 Tatukamo anebu bajinajakutaisiata nabakanaeyama. Naba-kayaja warao eraja anebu awere jakore miae. Kajotabu akarata ainaminamorakate tata jaja nebu aribu kwarikayakore miaeyama. 15 Takore Jesú mitane kokotuka kwana retaubuaeyama. Riboto kurujubuae yakerara abakitane. 16 Takore Jesú ribane: Yatu katukane isia ribu kwarikaya? taeyama. 17 Takore tatuka jakutaisi kawanamo jisaka riboto ribane: Inaminatu, maukama konaine ijiata. Tai jebu jaja. Jebu aobojona ribuoni bajinae. 18 Jebu taisi oane joika toaya. Aroko ekumo bana iejoboya. Ai kuokuo tia. Takore atejo ekoroya rijana. Ine jinebu ebuaine jebu nebusanuka ekumo inatabamejerei. Takore ajara taerena webotakitane, taeyama. 19 Jesú tatuma isia ribane: Amasike warao ama jakutai nome abanajaraji! Ine ya katamona yatu isiko bajete? Yatu anona katukakore yakeraja ejobate bajama? Ine ya katamona yawa-kate? Nebusanuka ineata konau, taeyama. 20 Takore aribu eku konaeyama. Jesú tata konayakore jebu Jesú mitane nebusanuka esinakae. Nebusanuka jakutai joika nakane baribariae. Aroko ekumo bana ejoboaeyama. 21 Takore Jesú nebusanuka arimasi renokoaeyama: Atejo eku jebu jaja ya katamona ja? taeyama. Arima ribane: Sanukirajayatukamo. 22 Jebu jakutai nebusanuka nakitane obonoyame eraja tane jekuneku toaya, joni toaya tane. Jikobe kaisia ajerakore kasanetau. Jisaba nonakitane yakerakore nonau, taeyama. 23 Jesú ribane: Katukeme jisaba yakerakore tia bajama? Nome abayakutaisi saba kokotuka nonakitane yakeraja ejoboya, taeyama. 24 Takore nebusanuka arima rokojotayaja ribane: Ine nome abaya. Ine yaorane nome abanaja jame masanetau atae kwarika nome abamejerei, taeyama. 25 Tatuma oriisiko rewarayakore warao eraja orikware nakae. Jesú waraoto mitane jebu Dio saba wisi jakutaisi sabajiae. Ribane: Jebu ribuoni, kojokonare tane jakutai, jikajotabiaine nebusanuka ekumo narumejerei. Taisi iabane atanejese eku yarunaka jau, taeyama. 26 Takore jebu jakutai rokojotane, atanejese nebusanuka esinakane tane naruae. Takore nebusanuka waba monuka baji-nae. Takore warao eraja ribane: Wabae rijana, taeyama. 27 Tia-rone Jesú nebusanuka amojo oane ikaramunae. Takore wite tora tae. 28 Tatukamo Jesú janoko eku yarukore anebu abita Jesú reno-koae: Kajara taeraja ejobonatanae jebu webotakitane. Katukeme tai? taeyama. 29 Jesú ribane: Webotatu jakutai kwai ribunaja jakore o obo-nekonaja jakore tane jebu tamaja monuka jakutai waraoto ekumo ejobonaja, taeyama. 30 Takore tatuma tatamo ejobane ina Galilea ekia naruae. Jesú tata jarone warao taisi naminamejerenatanae. 31 Anebuwitu inaminakitane obonoae. Inaminayaja ribane: Warao tane nakaja-kutai waraoto amojeku abate. Takore nate. Tiarone ya rijanamo takore nominate, taeyama. 32 Jesú rewarakore anebu Jesú aribu nokonatanae. Nokonajarone renokokitane nojaeyama. 33 Takore janokoina Capernaum tata nabakanae. Janoko eku yarune Jesú orianebu renokoae: Jojisi ekia yatu katukane aobojona ekuana tane orirenokobuae? taeyama. 34 Renokokore tatuma inareraja bajinae. Jojisi ekia sina kokotuka airamo jate tai, tane aobojona ekuana tane orisaba rewarajame. 35 Takore Jesú rujane, anebu mojoreko kware manamo yejebune isia ribunae. Ribane: Wajiabara ejobakitane obonoyakutai tai kokotuka ajotoata bajekitane ja. Kokotuka akajotabu tane bajekitane ja, taeyama. 36 Tane nebusanuka yejebune autu abanae. Mejotane ribane: 37 Tamaja nebusanuka monuka etuwarayakutai mawai wara-yame, taisike metuwaraya. Metuwarayakutai, inewituana, maina-tabatu etuwaraya, taeyama. 38 Takore Juan Jesú isia ribane: Mainaminatu, nibora jisaka miaeko. Nibora jakutai jiwai warayaja jebu waraoto ekumo ina-tabaya. Tiarone kaiamo naonaja jame jebu inatabanaka jame-jereaeko, taeyama. 39 Takore Jesú ribane: Jebu inatabanaka jamejerenaka jakotu. Mawai warayaja nona taeraja nonayakutai, tai maisia asiraja rewarakomoni. 40 Karibotoana jakutai tai kasabasabamo. 41 Yatu Akirito anebutiji warao jisaka maribia jo yatu moate jobimejerei. Jo amoatu jakutai nomewitu amoara mite. 42 Nemokomokorakate maisia nome abaya. Warao tatuma kawanamo jisaka jakutaisi ebisaba omu esoakanoko abakore asira. Joyo arina awerenoko koyane, waraoto aro koyane tane nojaba autu toakore yakerakuna. 43 Jimojo jakutai jisaba omu esoakanoko tane ejobakore taisi kabatanu. Mojo jisaka isiko obojona jiro eku yarukitane jisaba yakera. Tiarone mojo mana-mo isiko sanamatanoko ajekunuata narukitane asira. Tata jekunu inarekomoni. 44 Tata akimi are wabanaja. Tata jekunu are narenaja. (Isa. 66:24) 45 Jiomu jisaba omu esoakanoko tane ejobakore kabatanu. Omu-kabe obojona jiro eku yarukitane yakera. Tiarone omu manamo isiko sanamatanoko ajekunu eku jitoakore asira. Tata jekunu ina-rekomoni. 46 Tata kimi are wabanaja. Tata jekunu are narenaja. (Isa. 66:24) 47 Jimu jisaba omu esoakanoko tane ejobakore nisane jiebi-kamo webotate. Mu jisaka isiko Dio rujuyakutaisiata narukitane jisaba yakera. Tiarone mu manamo isiko sanamatanoko ajekunu eku jitoakore jisaba asirajawitu. 48 Tata kimi are wabanaja. Tata jekunu are narenaja. (Isa. 66:24) 49 Tata jekunu isia kokotuka sararotate jomakaba bamu isia sararotayakutaisi monuka. Saserote nobeanaka romu Dio móae tiakutai kokotuka bamu isia sararotaya. Taisi monuka sararotate. 50 Bamu ajeraja jakore yakera. Ajerena jakore katukane iyaka-ratate ajeramejerei? Bamu yatu aobojona eku abakotu. Abakore yatu aobojona inareraja bajete obojona jisaka eku bajekitane, taeyama.

10

1 Tatukamo Jesú Capernaum tatamo ejobane ina Judea tata naruae. Atae ina nojaba Jordán jabisabeta naruae tane. Tata jakore waraosebeira taisi awere orikware nakae. Tiame Jesú are nonayakutaisi eku atanejese tatuma inaminae. 2 Inaminakore Bariseo kawanamo naoae Jesú ayakara mikitane. Renokoyaja ribane: Nibora jakutai tirasi iabakore Dio akajotabu ekuanara? taeyama. 3 Jesú tatuma riboto ribane: Moisés katukane kajotabuae? taeyama. 4 Takore tatuma ribane: Moisés tametane jabatae: Nibora ati-rasi iabakitane karata moakitane ja iabayaja, tae, taeyama. 5 Takore Jesú riboto ribane: Yatu aobojona taeraja jame Moi-sés tamaja kajotabu jabatae. 6 Tiarone raina ajiromayatukamo ribu taneana. Dio waraoto nonae nibora, tira tane. (Awa. 1:27) 7 Tiame nibora jakutai arimasi iabane, aranima iabane tane, atirasi kaika nakate. 8 Takore tatuma warao jisaka tane ejobate, tia. (Awa. 2:24) Warao manamorone jisaka ejobate. 9 Amasike Dio warao manamo jaja jisaka tane abanajakutai warao taisi oremo abanaka jakunarai, taeyama. 10 Nokabuka Jesú janoko eku jakore anebu Jesú renokoae ribu tirasi iabakitane jakutaisi isia. 11 Jesú ribane: Nibora atirasi iabane raisama nisane asiraja nonaya tira wajiabara jakutaisi isiko. Tatusebe tane ejoboya. 12 Tira aniborama iabane raisama nisane tairakate asiraja nonaya. Nibosebe tane ejoboya. 13 Takore nemokomoko Jesú tata konae toremejerei. Kona-kore Jesú anebu nemokomoko akonamo sabajikitane jotananae-yama. 14 Takore Jesú taisi naminane kwana orijisiae. Ribane: Nemokomoko ineata nabakamejerekotu. Naonaka jamejerenaka jakotu. Dio nemokomoko monuka jakutaisi isiko arujuna rujuya. 15 Nomewitu yatu isia ribiaine: Dio arujuna rujuyakutaisi isia nome abakitane ja sanukiraja monuka. Tanaja jakore tata yaru-naja, tiaine, taeyama. 16 Tane nemokomoko mejotane, amojo tatuma arai abane yakeraja tane abanae. 17 Jesú tatukamo ejobakore warao jisaka taisi riboto jakanae-yama. Amujaba jinamane rujane ribunae. Ribane: Mainaminatu yakeraja, ine are ubakitane katukane nonate? taeyama. 18 Jesú ribane: Iji katukeme maisia yakeraja tia bajama? Yakeraja jakutai tai Diowitu. 19 Iji Dio akajotabu naminaya. Kajotabu ribia: Tira jarone raisama najabunaka jau. Nanaka jau. Erijisinaka jau. Jiraisama kware abayaja ribu tona rewaranaka jau. Raisama imasibunaka abakitane jakutaisi abanu. Jirimasi jiranima tane yatomanete, tia, taeyama. (Ejo. 20:12-16 Kaj. 5:16-20) 20 Takore warao jakutai riboto ribane: Mainaminatu, ine nebusanukayatukamo tamaja ribu kokotuka eku abayaine, taeyama. 21 Takore Jesú taisi obonoyaja miae. Isia ribane: Mate jinona jisaka ekira. Narune, jiaunukamo kokotuka wabine amoara sane-raubiajasi moau. Moaitane maiamo kujukitane nao. Nokabuka najamutuata jimoara jate, taeyama. 22 Takore nibora Jesú aribu nokone ekumoniraja bajinae. Eku-moniraja naruae aunukamo eraja jame. 23 Takore Jesú oriwere seorane anebu isia ribunae. Ribane: Burata arao jakutai Dio arujuneta yarukitane taerajawituraji bajama! taeyama. 24 Anebu Jesú aribu nokoitane retaubuae. Takore Jesú atane-jese riboto ribane: Warao aobojona burata isia abayakutai Dio arujuneta yarukitane taerajawituraji bajama! 25 Kameyo jakutai akosa atoto ekia yarukitane moina. Tiarone burata arotu Dio arujuneta yarukitane moinawitu, taeyama. 26 Takore ainamina nokone kwana retaubuae. Orirenokoyaja ribane: Amasike sinama aobojona bajukate tai? taeyama. 27 Takore Jesú tatuma mitane ribane: Tamaja ribu waraoto saba moina. Tiarone Dio saba moinena. Dio saba moinaja jaja ekira, taeyama. 28 Tane takore Pedro ribane: Mi rijana. Oko kokotuka iabane jiiamo naoaeko, taeyama. 29 Jesú taisi riboto ribane: Nomewitu yatu isia ribiaine: Mao-bojona aunukamo iabayakutai tai kwarika nojote. Ajanoko iabae tai. Arakatuma iabae tai. Arakoituma iabae tai. Arima, arani, atira, anobotomo tane iabae tai. Arajikaba iabae tai. Maobojona o rewara yakerajasi aobojona iabae. 30 Iabane mate raina eku jaja siento jisaka tane nojote. Janoko nojote. Rakatuma, rakoituma, ranituma tane nojote. Nobotomo nojote. Rajikabatuma nojote. Nomewitu tametane nojote tiarone eoborakate taisi isanamatate. Mate nokabuka are ubakitane nojote. 31 Tiarone ama wajiabara jakutaisi kawanamo ajotoata bajete. Ajotoata jakutai awajiabara ejobate, taeyama. 32 Tatukamo tatuma Jerusalén yata yaburiaja jojisi autu jajayama. Jesú anebu ebe naruae. Nebu jakutai retayaja iamo naruae. Takore atanejese Jesú orianebu mojoreko kware manamo emo konaruaeyama. Taisi isia kwaeabakitiakutaisi isia tatuma saba rewarakitane jotananae. 33 Ribane: Mikotu rijana. Oko Jerusalén tata yaburia. Warao tane nakajakutai tata jakore taisi wabite. Saserote airamotuma amojeku wabite. Kajotabu akarata ainaminamo amojeku wabite tane. Tatuma tai wabamejerete. Judioana jakutaisi amojeku abate. 34 Taisi ekotubute. Yewerete. Arai sojaubute. Tane taisi nate. Takore ya rijanamo takore nominate, taeyama. 35 Takore Jacobo Juan tane, Zebedeo anobotomo jakutai Jesú tata nabakane isia ribunae. Ribane: Inaminatu, oko jiebiakutai taisi nonamejereaoko, taeyama. 36 Takore Jesú tatuma renokoae. Yatu ine nonamejereakutai bitu tai? taeyama. 37 Takore: Iji airamo tane rujakore oko jiwere rujakitane obo-noya. Jisaka jimojonome tajasaba rujate. Araisa jikajamojo taja-saba rujate. Tane nonau kasaba, taeyama. 38 Takore Jesú ribane: Yatu ebiakutai taisi naminanaja. Ine jobinoko ekumo jobikitane jaine. Yatu saba yakerenara mamo-nuka jobikitane? Mekobakitane ja. Yatu saba yakerenara mamo-nuka yatu ekobakitane? taeyama. 39 Takore tatuma ribane: Kasaba yakera, taeyama. Takore Jesú ribane: Nomewitu majobinoko ekumo jobite. Mamonuka yatu ekobate. 40 Tiarone ribu ekiraine mamojonome tajasabaya enorujakitane. Ribu ekiraine makajamojo tajasabaya tane enoru-jakitane. Dio taisi iyakaratae. Iyakaratajakutai taisike rujate, taeyama. 41 Takore nebu eobo mojoreko jakutai tamaja ribu nokoae. Nokoitane Jacobo Juan tane isiko kwana orijisiaeyama. 42 Takore Jesú tatuma yejebune isia ribunae. Ribane: Judioana airamo jakutai anebu are inatabaubia. Tatuma airamo sabuka jakutai are kajotabubia. Yatu taisi naminaya. 43 Tiarone yatu tametane nonanaka jakotu. Airamo tane ejobakitane obonoyakutai eobo akajotabu tane bajekitane ja. 44 Wajiabara ejobakitane obonoyakutai tai eobo kokotuka aneburatu tane bajekitane ja. 45 Warao tane nakajakutai eobo taisi akajotabu tane ejobamejerei naonatanae. Tiarone tai eobo akajotabu tane naoae. Tai naoae warao erajasi kware wabane amoara tane abakitane tatuma ejerokitane. 46 Tane janokoina Jericoata nabakanaeyama. Jesú anebu isiko waraosebeira isiko tane janokoina ekia narune ejobakitane naruae. Tata mioni ja. Awai Bartimeo. Tai Timeo auka. Bartimeo jakutai jojisi ajaja rujunae sanetamejerei ebiaja. 47 Mioni saba rewarae. Jesú Nazaret arotu jakutai naoya, taeyama. Takore ribu nokoitane rokojotakitane jotananae. Ribane: David auka! Ine jisaba sanerakore makware barenu! taeyama. 48 Takore warao eraja taisi sabajiae inaretamejerei. Tiarone tai are kwarika rokojotae. Ribane: Jesú, David Auka! Ine jisaba sanerakore makware barenu, taeyama. 49 Takore Jesú tuwarane ribane: Yejebukotu, taeyama. Takore yejebiaja isia ribane: Reta-naka jau. Karamanu rijana. Jiyejebia, taeyama. 50 Takore mujasi jakutai asako webotane, rubujira karamane tane, Jesú tata naoae. 51 Naokore Jesú taisi renokoae. Iji katukane ine jiisia noname-jerea bajama? taeyama. Takore: Mainaminatu, ine seorakunako, taeyama. 52 Jesú ribane: Naru rijana. Iji nome abanajame bajukanae, taeyama. Takore rijana mioni jakutai seoronae. Seoroyaja Jesú iamo naruae jojisi ekia.

11

1 Tatukamo tatuma Jerusalén awere nabakaubuaeyama. Janokoina sanuka Betfagé, atae Betania tane awere. Jotakwa Oriwa Arauina awere ja. Tata nabakaitane Jesú anebu manamo inatabaeyama. 2 Isia ribane: Janokoina sanuka yatu kejenuka jakutaisiata narukotu. Tata yatu nabakane buro mite. Buro jakutai koyánae tiaja ja. Warao jisakarakate taisi arai mate rujamoana. Taisi arojutu jajene konakotu. 3 Jajekore jisaka yatu isia ribate tai. Katukeme buro konaria? tane tate tai. Takore riboto ribakotu: Kairamo taisi obonoya, takotu. Takore rubujira inatabate, taeyama. 4 Takore aribu eku narune buro miae. Jojisi eku janoko awere koyánae tiakore miaeyama. Arojutu jajinae. 5 Jajekore warao tata jakutai tatuma renokoae. Katukeme tane nonaya bajama? Katukeme buro arojutu jajia bajama? taeyama. 6 Takore Jesú ribunajakutaisi eku tatuma riboto ribunae. Tane ribakore: Yakera rijana. Konarukotu, taeyama. 7 Takore rijana Jesú tata buro konaruae. Tane ajiaka nisane buro arai abakore Jesú buro arai rujunaeyama. 8 Takore warao eraja ajiaka jojisi eku ebujakaubuae. Eobo rau aroko kabatane jojisi eku ebuja-kaubuaeyama. 9 Takore ebisaba nariakutai, iamo nariakutai tane rokojo-takitane jotananae. Ribane: Hosanna! Airamo aribia naoyakutai yakerajawitu! (Rok. 118:26) 10 Airamo arujuna rujate kanobo David monuka! Rujakore yakeraja jate! Kwai arao ribakunarai: Hosanna! takunarai, taeyama. 11 Takore Jesú Jerusalén eku yaruae. Kwai ribunoko eku yaruae. Yaruitane kokotukanea seorobune tane naruae. Ya anajame Betania tata naruae anebu mojoreko kware manamo isiko. 12 Ya araisamaya Betania ekumo ejobonaeyama. Jesú nojeraja naruaeyama. 13 Utirajamo ikoru aroko miae. Tane ikoruata naruae iko ja tai tane mikitane. Mikore arokowitu ja. Mate iko ayakaramata ekuana. 14 Takore Jesú ikoru isia ribane: Tamatukamo warao jisakarakate jikwaja are najoronatate, taeyama. Tane ribiakore anebu taisi aribu nokoaeyama. 15 Tatuma suatana Jerusalén tata narune tata nabakanaeyama. Tata nabakane, Jesú kwai ribunoko eku yarune, janoko eku awabimo, anisamo tane janoko ekumo webiarakitane jotananae. Burata akambiatamo amesa ejotinarinae. Kokojo awabimo aruju-noko tane ejotinarinae. 16 Janoko ekia yawatanukarakate kona-rumejerenatanae. 17 Tane inaminayaja ribane: Jabataja eku ribia: Majanoko isia ribate: Kwai ribunoko ina kokotuka araoto saba, tate, tia, tae. (Isa. 56:7) Tametane ribunajara? Tiarone yatu erijisa araoto ajanoko tane abanae, taeyama. (Jer. 7:11) 18 Takore kajotabu akarata ainaminamo Jesú aribu nokoae. Saserote airamotumarakate nokoae. Warao eobo kokotuka Jesú aribu nokoitane ainamina isia kwana retaubuae. Tiame aira-motuma Jesú nojae. Obonobuae: Oko katukane Jesú nakuna tai? taeyama. 19 Tiarone anayakore Jesú janokoina ekumo naru-aeyama. 20 Takore ya araisamaya tatuma naone ikoru miae. Amena ajokonamuatamo wájae takore miae. 21 Takore Pedro aobojona Jesú aribu tata nakae. Ribane: Mainaminatu, mi anaka. Ikoru iji isia ribunajakutai amena wajae rijana, taeyama. 22 Takore Jesú tatuma riboto ribane: Dio isia nome abakotu. 23 Nomewitu yatu isia ribiaine: Warao jisaka tamaja jotakwa isia tametane ribate: Tamatukamo emo narune nojaba autu bajenu, tate. Takore aobojona emo emo jakore aribu eku nakanaja. Tiarone ribunajakutaisi eku aobojona taeraja jakore ribu eku nakate. 24 Tiame yatu isia ribiaine: Yatu kwai ribiaja ebute. Kokotuka ebiakutai taisi nojoae rijana tane nome abakotu. Nome abayaja nojote. 25 Yatu kwai ribiaja warao raisa yatu saba asiraja ja tai. Takorejone taisi kware asiraja abanaka yatu oriaobojona iabakotu. Oriaobojona iabakotu yatu Arima najamutuata jakutai tai yatu Dio aribu riboto asiraja nonakore yatu kware abanaka beremejerei. 26 Tiarone yatu raisama kware asiraja abane oriaobojona iabanaja jate tai. Takore yatu Arima najamutuata jakutai tai yatu Dio aribu riboto asiraja nonakore, are yatu kware abane berenaja, taeyama. 27 Takore atanejese Jerusalén tata nabakanaeyama. Kwai ribunokoata nabakanae. Jesú kwai ribunoko ekia nariakore aira-motuma taisiata nabakanae. Nabakanajakutai saserote airamo-tuma, kajotabu akarata ainaminamo, waraoto airamo tane. 28 Ta-tuma Jesú renokoae. Iji sinama aribia tamajasi nonaya? O sina ribu jimoae tamajasi nonamejerei? taeyama. 29 Takore Jesú tatuma riboto ribane: Inerakate renoko jisaka jaine. Yatu mariboto ribakore ine sinama aribia tamajasi nonaya, tane yatu saba rewaratine. 30 Juan waraoto ekobuajakutai tai sinama aribia ekobuae? Dio aribia o waraoto aribia? Riboto ribakotu, taeyama. 31 Takore tatuma oriaribu kwarikakitane jotananae. Ribane: Oko ribane: Juan Dio aribia ekobuae, tane ribakore, tai kariboto ribate: Katukeme taisi aribu yajorabanatanae? tate. 32 Oko ribane: Juan waraoto aribia ekobuae, tane ribakore jawanera, taeyama. Warao kokotuka ribunae: Nomewitu Juan Dio kware arewaratu, tae. Saserote taisi naminane waraoto nojaeyama. 33 Tane Jesú isia ribunae. Oko naminanaja, taeyama. Jesú tatu-ma isia ribane: Yatu marenoko riboto ribunatanajame, ine nona-yakutai sinama aribia nonaya tai tane yatu saba rewaranajine, tae-yama.

12

1 Tane Jesú asita abane tatuma inaminakitane jotananae. Ribane: Warao jisaka uwa arauina namuae. Kware raratae. Uwa ajo anisanoko nonae. Janoko kwai nonae tatamo yaorokitane. Nonaitane, rajikabamo enebane tane utiraja naruae. 2 Takore uwa akwaja ayakaramata eku nakakore arotu jakutai orianeburatu jisaka inatabae rajikabamoata. Akwaja akari arotuma saba jakutaisi moamejerei inatabae. 3 Takore neburatu jakutai tata nabakakore rajikabamo taisi oane yewerene tane moanaka inatabae. 4 Takore arotu atae aneburatu raisama inatabae. Takore joyo isia timine akwa eboisiae. Tane ekotubuitane inatabae. 5 Takore arotu atae neburatu raisama inatabae. Takore taisisike naubuae. Tatukamo eraja inatabakore kawanamo yewereae. Kawanamo naubuae. 6 Inatabawakati tane ayaju tane auka jisaka obonoyakutaisi inatabae. Ribane: Ine maukama inatabakore yatomanetete, tae. 7 Inatabakorejone rajikabamo orireiriae. Ribane: Arotu wabakore uwa arauina tamajasi amojeku bajete. Naki anaka. Tane uwa arauina arao tane ejobateko, tae. 8 Tane arotuma aukama oane, nane tane atejo rajikaba ekumo webotonae. Jesú tane rewarae. 9 Tane Jesú aribu anokomo renokoae. Rajikaba arotu katukane nonate? Tai naone, rajikabamo kubane, rajikaba nebu raisama amojeku abate. 10 Yatu jabataja jakutaisi teribunajara? Jabataja taisi isia ribia: Janoko anonamo jakutai joyo tainae. Joyo tainajakutai tai janoko ajoyoira tane ejobonae. 11 Tamaja Airamo anona. Oko taisi mitane retayaoko, tia, taeyama. (Rok. 118:22-23) 12 Takore aribu anokomo Jesú asita abane tatuma sitayakutai taisi naminaeyama. Tiame oakitane najabuae. Tiarone waraoto nojane Jesú iabane narubuaeyama. 13 Tatukamo Bariseo sabasabamo Jesú tata inatabaeyama. Eobo Herodes sabasabamo inatabae. Jesú saba kai abanae Jesú oriaribu isiajase tatuma aribu ebisaba nakamejerei. 14 Naone ribane: Inaminatu, iji waraoto aribu kware barinaka nome ribia. Taisi naminayaoko. Iji waraoto amuwitu minaja. Tiame Dio ajojisi isia nomeraja inaminaya. Tiame oko jirenokote. Airamo César jakutai burata kebia. Oko abakore kajotabu ekuanara? Oko katukate? Oko abate o abanatate? taeyama. 15 Tiarone Jesú tatuma aobojona manamo jakutaisi naminae. Naminane ribane: Yatu katukeme mayakara mija bajama? Burata renario konakotu ine mimejerei, taeyama. 16 Konakore Jesú ribane: Amejokoji jakutai sinama amejo-koji? Ajabata jakutai sinama awai? taeyama. Takore: Tai César, taeyama. 17 Takore Jesú riboto ribane: César saba jakutai taisi César moate. Dio saba jakutai taisi Dio moate, taeyama. Takore tatuma Jesú aribu isia retaubuaeyama. 18 Tatukamo Saduceo sabasabamo Jesú mikitane naruaeyama. Saduceo jakutai ribia: Waba jakutai nomininaja, tia. 19 Renokoyaja ribane: Inaminatu, Moisés kasaba jabatae. Tai ribane: Tirabaka jakutai anobotomo ekiraja wabate. Wabakore araka arajema atirasi nisate. Anoboto arajema anoboto monuka bajete, tia. 20 Takore oriwarao mojoabasi kware manamo jaja. Araje jakutai tirabakane, anoboto ekiraja wabae. 21 Araka ayabuaba jakutai arajema atirasi nisanae. Tairakate anoboto ekiraja wabae. Taisi ayabuaba monukajase. 22 Tametane oriwarao mojoabasi kware manamo jakutai tira jisakajase nisaubune muanane anoboto ekiraja bajibuae. Ayaju tane tirarakate wabae. 23 Amasike warao nominikore tira jakutai sinama atira tane bajete? Ebe mojoabasi kware manamo atira jaja, taeyama. 24 Takore Jesú riboto ribane: Yatu Jabataja naminanaja, Dio ajarata naminanaja tane jame yatu emo ribiajenara? 25 Warao wabane nominane tirabakanatate. Niborabakanatate. Aukatira iboma jakutaisi moanatate niborabakamejerei. Dio ainataba naja-mutuata jakutaisi monuka bajete. 26 Tiarone waba nominikitane jakutaisi isia ribu ja. Ateje Dio Moisés isia ribunae rau rokia-kutaisi ekumo. Moisés ribu taisi isia jabatae akarata eku. Yatu taisi teribunajara? Dio ribane: Ine Abraham Ario. Ine Isaac Ario. Ine Jacob Ario tane, taeyama. (Ejo. 3:6) 27 Amasike Dio jakutai warao waba Arioana. Tai riko jakutaisi Ario. Tiame yatu emowitu ribia, taeyama. 28 Takore tatuma rewarakore kajotabu akarata ainaminatu tatuma aribu nokoae. Jesú eobo riboto yakeraja ribiakore no-koae. Tiame ainaminatu Jesú renokoae: Ribane: Kajotabu kasikaja kajotabu kokotuka kwarika? taeyama. 29 Jesú taisi riboto ribane: Kajotabu kokotuka kwarika jakutai tai tamaja. Israeltuma, nokokotu. Airamo Kario jakutai tai Airamowitu. Atae ekira, tae. 30 Amasike Airamo Jirio jakutai taisi obonote. Jikobe kokotuka isia obonote. Jiaobojona kokotuka isia obonote. Jiaobonobu kokotuka isia obonote. Jijarata kokotuka isia tane obonote. (Kaj. 6:4-5) Tamajasike kajotabu uriraja. 31 Kajotabu araiyatuka jakutai taisi monuka. Iji wite oriobonoyakutai taisi monuka jiraisama obonote. (Lev. 19:18) Tamatuma kwarika atae raisa ekira, taeyama. 32 Ribakore kajotabu akarata ainaminatu ribane: Maina-minatu, iji nomeraja ribunae: Dio jisaka ja. Atae raisa ekira. 33 Dio obonokitane ja. Obojona kokotuka isia, obonobu koko-tuka isia, kobe kokotuka isia, jarata kokotuka isia tane, tane obonokitane ja. Iji wite oriobonoyakutai taisi monuka jiraisama obonote. Romu nobeanaka nae tiakutaisi amoara ja. Nobeanaka eoborakate amoara ja. Erokunoko arai erokia Dio saba. Tiarone tamaja ribu manamo amoara nobeanaka kokotuka amoara kwarika, taeyama. 34 Tai musaberaja ribakore Jesú naminae. Naminane ribane: Iji Dio arujuneta yarukitane awere, taeyama. Tatukamo warao retaya Jesú renokokitane. 35 Takore Jesú kwai ribunokoata inaminayaja ribane: Kajotabu akarata ainaminamo ribia: Akirito jakutai tai David auka, tia. Katukeme tane ribia bajama? 36 Davidjase Dio Amejokojira Yakerajawitu aobojona jabatae. Ribane: Airamo Mairamo isia ribunae: Jisaba asiraja jakutai tai jiomu noika abatine. Mate abanaja jakore mamojonome tajasaba rujanu, tae, taeyama. . (Rok. 110:1) 37 Davidjase ribia: Akirito jakutai Mairamo, tia. Eobo katukeme David Auka tia bajama? taeyama. Takore Jesú aribu waraosebeira saba yakeraja ejobonae. 38 Jesú inaminayaja ribane: Kajotabu akarata ainaminamo sitaterate. Tatuma jiaka kawajerajasi orisabane basiataya. Tane tatuma saba yakera. Wabinoko eku warao tatuma isia yakeraubiara abaubiakore tatuma saba yakera. 39 Orikware nakanokoata narune rujunoko airamo saba jakutaisi eku rujakitane obonoya. Nowarayata narune rujunoko airamo saba jakutaisi eku rujakitane obonoya. 40 Tatuma tatu tewere ebikamo ajanoko nisaya. Tiarone yakeraja tane oritoakitane kwai ribiaja kawajeraja ribia. Tiarone Dio tatuma sanamatamejerete. Warao eobo kwarika sanamatamejerete, taeyama. 41 Takore Jesú kwai ribunoko eku yarune burata abanoko awere rujunae. Warao burata abanoko eku burata toayakore Jesú miae. Burata arao eraja aburata urirajasi toayakore miae. 42 Mi tiakore tira tewere saneraja jakutai naone kwarutio manamo toanae. Kwarutio manamo amoara sanukirajawitu. 43 Takore Jesú anebu yejebune isia ribane: Nomewitu yatu isia ribiaine: Tamaja tira tewere saneraja jakutai burata atoanoko eku toanajakutai tai eobo toanajakutaisi kokotuka kwarika toanae. 44 Tatuma kokotuka aburata erajasi akari jakutaisi Dio saba abanae. Tira jakutai sanerarone, anajoro amoara tane jakutaisi kokotuka abanae, taeyama.

13

1 Tatukamo Jesú kwai ribunoko ekumo ejoboyakore ane-buratu jisaka Jesú isia ribunae. Ribane: Mainaminatu, janoko ajoyo yakerajaraji bajama! Janokorakate yakerajaraji bajama! taeyama. 2 Takore Jesú taisi riboto ribane: Janoko urirajasi mi rijana. Tiarone tamatuka joyo jisakarakate raisama arai bajinatate. Koko-tuka enojobone joika toate, taeyama. 3 Tane Oriwa Arauina tata naruae kwai ribunoko akejenuka. Jesú tata rujakore anebu abita taisiata naruae renokokitane. Arenokomo jakutai Pedro, Jacobo, Juan, Andrés tane. 4 Tatuma ribane: Iji kokotuka rewarayakutai taisi eku katu-kakore nakate tai tane naminakitane obonoyaoko. Asinarija kasi-kajasi eku nakakitia tai? taeyama. 5 Takore Jesú tatuma riboto ribane: Oi, eobo yatu imasibu-mejerenaka jakotu! 6 Maribia monuka eraja naote. Ribate: Ine Akirito, tate. Tane ribiaja warao erajasi imasibute. 7 Yatu ina raisa raisa aorikuba isia nokote. Orikuba ajawana isia nokote. Nokoitane retanaka jakotu. Tametane kwaeabakitane ja. Tiarone ayaju mate. 8 Ina arao ina raisama araoto isiko orikubate. Ina airamo jisaka ina airamo raisama isiko orikubate. Takore inariko kokotukanea jakate. Nojoira jate. Warao retane obonobu sebete. Tamajasike waraoto asanamata awajiabarawitu. 9 Seorobukotu. Eobo naone ribu nome toanoko araoto amo-jeku yatu abate. Orikware nakanokoata yatu yewerete. Kobena-joro amujaba yatu karamate. Masabasabamotiji airamowitu amu-jaba karamate. Yatu tatumeta konarukore maisia tatuma saba rewa-rakotu. 10 Mate ina kokotukanea rewara yakerajasi rewaramoana jakore ya ayaju eku nakanatate. 11 Yatu emojojutane ribu nome toanokoata konarute. Yatu konarukore obonobu sebeaja oko katukane ribate tai tanaka jakotu. Taisi isia obonobunaka jakotu. Tai sinarija eku ribu Dio yatu moajakutai taisi rewarate. Yatuwitu rewaranatate. Dio Amejokojira Yakerajawitu jakutai rewarate. 12 Araje arakama wabite namejerei. Arima oriaukama wabite namejerei. Anobotomo oriairamotuma namejerete. 13 Warao kokotuka yatu rarijatate yatu masabasabamotiji. Tiarone ya ayajuata taeratayakutai Dio taisi aobojona ibajukate. 14 Ateje Dio kware arewaratu Daniel jakutai karata jabatae. Iekoronoko isia jabatae. (Dan. 9:27, 11:31, 12:11) Iekoronoko jakutai naone karamate. Karamunajakutaisiata karamunatakuna. Maribu ateributu nokokunarai. Karamakore naminate. Judea arao taisi naminane tane jotakwayata kurujubukunarai. 15 Warao janoko akwabasa tata jate tai. Tai nanakane aunukamo saba ajanoko eku yarunaka jotakwayata kurujubukunarai. 16 Warao rajikabeta jate tai. Tai ajiaka saba ajanokoata narunaka jakunarai. 17 Tai ya eku tatu kwabu jakutai, tatu ajorosimo jorosimowitu jakutai tane tatuma amájae tane ribate. Saneraja bajete. 18 Dio ebukotu yatu nabukarekitane aya jakutai joira eku nakanaka jamejerei. 19 Tai ya ekusike kwana sanamatate. Dio raina nonajakutaisiatukamo sanamata tamaja monuka ekira. Materakate sanamata taisi monuka ekirate. 20 Amasike Airamo sanamata aya kabuka abanae. Tanaja jakore warao jisakarakate bajukanatakuna. Tiarone airamo waraoto mibune nisanajakutaisi obonoyame ya kabuka abanae. 21 Tai ya eku warao jisaka yatu isia ribate tai: Mikotu anaka. Tamatuka Akirito ja, tate tai. Araisa ribate tai. Mikotu anaka, ote ja, tate tai. Tane ribakore aribu eku abanaka jakotu. 22 Imasibu-mo eraja naote. Akirito tane oritoate. Dio kware arewaramo tane oritoate. Sinarija, mianare tane nonate tane imasibukitane. Yake-rakore warao Dio mibune nisanajakutaisi imasibukuna. 23 Tiame oriyaorokotu. Tamaja mate kwaeabamoana jakore yatu saba kokotuka rewaraine. 24 Tai ya eku sanamata kwaeabakore ya jakutai narete. Ya narekore wanikurakate ajokoma ekorate. 25 Kuratuma najamutu ekumo nakate. Dio airamo sabukatuma najamutuata jakutaisi etororote. (Isa. 13:10) 26 Tane kwaeabakore warao tane nakajakutaisi mite. Ajaka-joko eku naoyakore mite. Ajara taerajawitu naoyaja airamo tane naote. 27 Naoitane Dio ainatabatuma inatabate. Inatabatuma jakutai warao Dio mibune nisajakutaisi orikware toate. Kokotu-kaneatukamo orikware toate. Raina akari yatukamo, najamutu akari yatukamo tane orikware toate. 28 Iko arau sitayakutai taisi naminakotu. Iko arau awaku ira-jiro jakore aroko ejoboya. Takore yatu ribia: Joira kawere rijana, tia. 29 Taisi monuka ine ribiakutaisi eku nakakore ribakotu. Ya ayaju kawere rijana. Kawerewitu ja rijana, takotu. 30 Nomewitu yatu isia ribiaine: Warao ama jakutai mate muanamoana jakore maribu kokotuka eku ejobate. 31 Najamutu, raina tane ekorate. Ekoroyarone maribusike ekoronatate. 32 Ya kasikaja tai o ya asinarija kasikaja tai tane warao jisaka-rakate naminanaja. Dio ainataba najamutuata jakutairakate naminanaja. Dio Aukarakate naminanaja. Dio Rimawitu naminaya. 33 Tiame yatu asinarija naminanaja jame kwai ribiaja oriyao-rokotu. 34 Niborama isia asita abane rewaratine. Nibora jakutai ajanoko ekumo emo narukitane anebutu kajotabia. Jisaka jisaka ayaota moaya. Janoko akojo ayaorotu yaorane yaoromejerea. 35 Yatu janoko arotu katukakore naote tai tane naminanaja jame oriyaorokotu. Anayakore naote tai o imautu tai. O karina kuita-kore tai o jokona anejeko tai. 36 Oi! Ubanaka jakotu. Yatu uba-kore rubujira naone yatu mite. 37 Yatu isia ribiakutai kokotuka isia ribiaine: Oriyaorokotu, taeyama. Tane Jesú ribunae.

14

1 Oriwaka Kwaeaba eku nakakitane mate ya manamo ekira. Atae Oriwaka Arina Akwaruta Ekiraja awere. Takore saserote airamotuma kajotabu akarata ainaminamo tane rijisane Jesú emojojutakitane obonoae nakitane. 2 Tatuma ribane: Oriwaka eku nakitane yakerena. Oriwaka eku nakore warao wiyawiyate, taeyama. 3 Takore Jesú Betania eku jaja. Simón Boisi Sabana jakutaisi ajanoko eku mesa yarujunae. Yarujúnae tiakore tira naoae. Tira jakutai toi jonaba anamu joyo arabataronona isiko naoae. Jonaba narurowitunona. Amoara uriraja. Takore tira jonaba anamu yawa-nane toi isia Jesú akwa yanajonae. 4 Takore mesa ayanorujumo kawanamo kwana orijisiae. Oriisia ribane: Tamaja toi jonaba katukeme webotoya bajama? 5 Wabikore amoara renario siento rijanamo kwarika ejobakuna. Amoara saneraubiajasi moaubu-kuna, taeyama. Tirasi anona tatuma aobojona awerea ejobonae. 6 Takore Jesú ribane: Tirasi iabakotu. Katukeme taisi notoria? Maisia nonajakutai yakeraja nonae. 7 Saneraubiaja jakutai are yatu isiko jate. Takore isiko yakeraja nonakitane obonone nonate. Tiarone ine are yatu isikoana jate. 8 Ja jakutaisi moae. Ine mate wabamoana jakore matejo ejoae majoitamejerei. 9 Nome-witu yatu isia ribiaine: Rewara yakeraja raina kokotukanea rewa-rate. Obojona tirasiata nakamejerei rewarate, tiaine, taeyama. 10 Jesú anebu mojoreko kware manamo kawanamo jisaka awai Judas Kariot arotu. Tai saserote airamotumeta naruae Jesú tatuma amojeku abakitane. 11 Tatuma Judas aribu nokoitane akobe ekeiraja ejobonae. Ribu moae burata moakitane. Tatu-kamo Judas ya najabuae Jesú tatuma amojeku abakitane. 12 Takore Oriwaka Arina Akwaruta Ekiraja aya awajiabara eku nakae. Kwaeaba aya eku nakakore obeja aukama naija Kwaeaba sitakitane. Takore anebu Jesú renokoae. Oko kasaba anajoro jisabate iji najoromejerei? taeyama. 13 Takore Jesú anebu manamo inatabae. Inatabayaja ribane: Janokoineta narukotu. Tata nibora jo anamu konariaja yatu riboto ejobate. Taisi mitane iamo narukotu. 14 Janoko eku yaria-kutaisiata nabakakotu. Tane janoko arotuma isia ribakotu: Kainaminatu ribia: Janokonamu kasaba bajia ine taisi eku manebu isiko Kwaeaba anajoro najoromejerei? tia, takotu. 15 Takore arotu namu uriraja yatu emite. Tai kwai bajia. Amena iyakarátae tiaja ja. Rijana tata najoro kasaba jakutaisi jisabakotu, taeyama. 16 Takore anebu ejobane janokoineta naruaeyama. Jesú aribu eku miaeyama. Takore Kwaeaba anajoro jisabaeyama. 17 Tane ya soto takore Jesú nabakanae anebu isiko. 18 Takore tatuma mesa yanorujune najoroyakore Jesú ribane: Nomewitu yatu isia ribiaine: Yatu kawanamo jisaka maisiko najoroyarone mawabite, tiaine, taeyama. 19 Takore anebu ekumoniraja bajinae. Jisaka jisaka renoko-kitane jotananae: Ine mojoro? Araisa: Ine mojoro? taubuaeyama. 20 Takore Jesú tatuma riboto ribane: Mawabitu jakutai tai manebu mojoreko kware manamo kawanamo jisaka. Najorokitane jorujoko ekumo maisiko jisaka tane najoro nisaya. 21 Warao tane nakajakutai Jabataja aribu eku wabakitane ja. Tiarone awabitu amájae tane ribate. Awabitu rijawaranatana-jakore yakerakuna, taeyama. 22 Takore tatuma najoroyakore Jesú bãu nisane, yakeraja jae tane, nakarine tatuma moaubuae. Ribane: Najorokotu. Tamaja matejo, taeyama. 23 Tane jobinoko nisane yakeraja jae tane, tatuma moaubuae. Moaubukore kokotuka ekumo jobiae. 24 Jesú ribane: Tamaja majotu ajute jiro asinarija. Erajasi kware sororoya. 25 Nomewitu yatu isia ribiaine: Tamatukamo Dio mate arujuna rujunaja jakore uwa ajo jobinajine. Rujakore uwa ajo jiro jobitine, tiaine, taeyama. 26 Takore Dio arokotu waraitane ejobonae jotakwa Oriwa Arauinayata narukitane. 27 Takore Jesú ribane: Ama imaya yatu kokotuka nakate, maobojona. Jabataja taisi isia ribia: Ine obeja ayaorotu nate. Takore obejatuma jakutai jisajisate, tia. (Zac. 13:7) 28 Tiarone ine nominane Galilea tata narutine yatu ebisaba, tae-yama. 29 Takore Pedro ribane: Eobo kokotuka nakate tai tiarone ine-sike nakanajine, taeyama. 30 Jesú ribane: Nomewitu jiisia ribiaine: Ama imaya karina mate manata kuitanaja jakore iji rijanamo tane ribate: Taisi namina-najine, tate, tiaine, taeyama. 31 Tiarone Pedro kwana ribane: Ine jiisiko wabakitane jaja-rone, taisi naminanajine tane ribunajine, taeyama. Eobo koko-tuka monukajase ribunae. 32 Tatukamo jota awai Getsemaní tata nabakaubuaeyama. Nabakaitane Jesú anebu isia ribane: Tamatuka norujúae tane bajekotu. Ine emo narute kwai ribakitane, taeyama. 33 Tane nariaja rijanamo konaruae Pedro, Jacobo, Juan tane. Tane Jesú aobonobu eraja ejobonae. Akobe ekumoniraja bajinae. 34 Jesú ribane: Makobe kwana onayaja wabakitane jakutaisiata ru, tiaine. Tamatuka bajene ubanaka seorobukotu, taeyama. 35 Tane Jesú kemosabuka narune mukunamane rujane, jinamane Dio ebuae: Tamaja sinarija mebikamo nisakore yakerakuna, taeyama. 36 Atae ribane: Abba, Rima, jijara taeraja ja kokotuka nonakitane. Tamaja jobinoko mebikamo nisanu, ine taisi ekumo jobinaka jamejerei. Tiarone maobojona eku abakitane obononajine. Jiaobojona eku abakitane obonoyaine, taeyama. 37 Tane nebuata narune anebu ubayakore miae. Jesú Pedro isia ribane: Simón, iji ubayara? Ya asinarija jisaka isia ubanaka bajekomoniraji bajama? 38 Ubanaka kwai ribakotu raisa yatu ayakara minaka jamejerei. Obojonasike taera tiarone tejo jotera, taeyama. 39 Tane atanejese narune kwai ribunae ribu monukajase ribiaja. 40 Taitane naone atanejese anebu ubayakore miae. Kwana murejerawitu jame amu najekomoni. Takore riboto ribakitane jakutai katukane ribate tai tane naminanatanaeyama. 41 Takore Jesú atanejese naone ribane: Ubane tuwarakotu. Yakera rijana. Ya asinarija eku nakae rijana. Nibora jisaka warao tane nakaja-kutai asirajasi anonamo amojeku wabite. 42 Karamakotu. Naruki rijana. Mawabikitane jakutai kawere rijana, taeyama. 43 Jesú mate ribiakore Judas nabakanaeyama. Judas jakutai Jesú anebu mojoreko kware manamo kawanamo jisaka. Taisi iamo warao eraja naoae buariwari isiko, rau isiko tane. Saserote airamotuma aribia naoae. Kajotabu akarata ainaminamo aribia, waraoto airamotuma aribia tane naoae. 44 Judas sinarija tatuma saba abanae. Ribane: Amukaba ine oroyakutai tai. Emojojutane ajara oayaja konarukotu, taeyama. 45 Tane yarone Jesú tata nabakane isia ribane: Inaminatu, tae-yama. Ribaitane amukaba oronae. 46 Takore Jesú oaubune emo-jojutaeyama. 47 Tiarone jisaka tata jakutai abuariwari nisane saserote aira-mowitu aneburatu akojoko jewetenaeyama. 48 Takore Jesú waraosebeira isia ribane: Yatu memojojutakitane buariwari isiko, rau isiko tane naoae. Ine erijisa arotu mojoro? 49 Ya kokotukanea yatu kawanaya kwai ribunoko eku inaminaine. Tiarone memojojutanatanae. Tiarone Jabatajasi aribu eku nakakitane ja, taeyama. 50 Takore anebu kokotuka Jesú omone kurujubuaeyama. 51 Amasike neburatu jisaka Jesú iamo anarutu ja. Jiaka kawa-jeraja jisakawitu orisabánae tiaja ja. Eobo taisi oanae. 52 Oakore ajiaka iabane waraojoro jakanaeyama. 53 Takore Jesú saserote airamowituata konaruaeyama. Eobo orikware nakae, saserote airamotuma kokotuka, waraoto airamo-tuma, kajotabu akarata ainaminamo tane. 54 Takore Pedro jakutai tatuma iamo utiraja yã tane naoaeyama. Saserote airamowitu ajanoko akara eku yaruae. Tata yaoromo airamotuma isiko rujunae jekunu awere oriijitakitane. 55 Saserote airamotuma ribu nome toanoko arao tane ribu najabuae Jesú kware abane nakitane. Tiarone ekirawitu ejobo-naeyama. 56 Warao eraja naone Jesú isia tona rewarae. Tiarone aribu orekuana. 57 Kawanamo karamane tona Jesú kware abanae. 58 Tatuma ribane: Ribakore oko taisi aribu nokoae. Tai ribane: Ine waraoto anona kwai ribunoko jakutai taisi iekoratine. Atae raisama nonatine ya rijanamo isia. Taisike waraoto anonena, tae, taeyama. 59 Tiarone tatuma ariburakate orekuana ejobonae. 60 Tatukamo saserote airamowitu autu karamane Jesú reno-koae. Ribane: Iji katukeme riboto ribunaja bajama? Jikware aba-yakutai tai eku mojoro? taeyama. 61 Tiarone Jesú are inareraja bajinaeyama. Riboto ribunata-nae. Takore saserote airamowitu atanejese renokoae. Ribane: Iji Akiritora Dio yakerajasi Aukara? taeyama. 62 Jesú ribane: Ine Akirito. Warao tane nakajakutai Dio taera-jasi amojonome tajasaba rujuyakore yatu taisi mite. Ajokoma urirajasi eku naoyakore mite, taeyama. 63 Saserote airamowitu Jesú aribu nokoitane oriajiaka yawa-nane ribane: Katukane eobo ribate bajama? 64 Yatu tamajasi aribu nokoae. Dio isia asiraja ribunae. Ama katukate? Ribakotu. Takore kokotuka ribane: Asiraja nonae. Aribu amoara wabakitane, taeyama. 65 Takore tatuma kawanamo Jesú arai sojakitane jotananae. Amu sijakanae. Tatuma amojo ekobotane nabaubuae. Ribane: Dio jiemusabakore rewarau, taeyama. Yaoromorakate Jesú amukaba mojo abasaya nabaubuaeyama. 66 Takore Pedro are janoko akara eku ja. Saserote airamowitu aneburatu tira Pedro awerea naruaeyama. 67 Pedro oriijitayakore mitane, yaorane mine ribane: Ijirakate Jesú Nazaret arotuma isiko kujuae, taeyama. 68 Tiarone Pedro ribane: Taisi naminanajine. Iji ribiakutaisi naminanajine, taeyama. Tane janoko akojoata ejobonaeyama. Takore karina kuitaeyama. 69 Pedro tata jakore tira jakutai atanejese taisi miae. Eobo tatuma awere jakutaisi isia ribane: Tamaja tatuma ajisaka, taeyama. 70 Tiarone atanejese Pedro ineana tane ribunae. Takore kware majaba takore eobo tata jakutai atanejese Pedro isia ribane: Nomewitu iji tatuma ajisaka. Iji Galilea arotu. Jiribu Galilea araoto aribu monuka, taeyama. 71 Takore Pedro oriyaribuae. Dio awai warayaja ribunae. Ri-bane: Nibora isia yatu ribiakutai taisi naminanajine, taeyama. 72 Takore rijana karina atanejese kuitae. Karina kuitakore Pedro aobojona Jesú aribu tata nakae. Jesú ribane: Karina mate manata kuitanaja jakore iji rijanamo tane ribate. Taisi namina-najine tate, taeyama. Pedro taisi isia obonobune kwana onae-yama.

15

1 Takore jokoyakore airamotuma orikware nakae. Airamo jakutai saserote airamotuma, waraoto airamotuma, kajo-tabu akarata ainaminamo, ribu nome toanoko arao tane. Takore Jesú ajara koyane Pilatoata konarune amojeku abanaeyama. 2 Pilato jakutai Jesú renokoae. Ribane: Iji Judiotuma airamowitu mojoro? taeyama. Jesú Pilato riboto ribane: Nome. Iji ribiakutai tai ine, taeyama. 3 Saserote airamotuma ribu eraja Jesú kware abanae. 4 Aba-kore Pilato atanejese Jesú renokoae. Ribane: Iji tatuma riboto ribunajaraji? Jikware abayakutai ribu erajaraji! taeyama. 5 Tiarone Jesú taisi riboto ribunatanae. Tiame Pilato retaeyama. 6 Pilato are Oriwaka Kwaeaba eku mojoju jisaka ejeroyaja jaja. Warao eobo mojoju ejeromejerei ebiakutai Pilato taisi ejeroya. 7 Tai ya eku mojoju jaja. Awai Barrabás. Barrabás atae amuaraisatuma tane orikuba abane waraoto kubaeyama. Tiame tatuma emojojutaeyama. 8 Amasike warao eraja naone Pilato ebukitane jotananae are nonajakutaisi eku mojoju jisaka ejero-mejerei. 9 Takore Pilato renokoyaja ribane: Yatu sinama obo-noya ine ejeromejerei? Judio airamo jakutaisi ejerotera? tae-yama. 10 Saserote airamotuma Jesú temiajiajame taisi konae Pilato amojeku abakitane. Pilato taisi naminane Jesú ejerokitane obono-aeyama. 11 Tiarone saserote airamotuma waraoto enojibayaja ribane: Pilato ebukotu Barrabás ejeromejerei, tae. 12 Takore Pilato waraoto renokoae. Ribane: Judio airamo tane warayakutai taisi isiko katukate ine? taeyama. 13 Takore tatuma rokojotayaja ribane: Esijarimejere! taeyama. 14 Pilato ribane: Amasike taisi anona asiraja kasikaja bajama? taeyama. Takore atanejese kwarika rokojotae: Esijarimejere! tae-yama. 15 Takore Pilato waraoto aobojona eku abakitane obonoajame Barrabás ejeronae. Tane Jesú yewerene tatuma amojeku abanae esijarimejerei. 16 Takore yaoromo janoko ajotoata Jesú konarune yaoromo tatuka jakutai kokotuka orikware toaeyama. Tata ribu nome atoanoko jaja. 17 Airamo ajiaka sitayaja jiaka jebuanerajasi isia Jesú arai simaranaeyama. Airamo ayasi sitayaja jarujiro wekotane Jesú akwa isia inakasinaeyama. 18 Tane rokojotakitane jotananae. Judiotuma airamowitu, iji yakerara! taeyama. 19 Rau isia akwa yewereae. Arai sojaubuae. Taisi yatomane-teaja monuka jinamane rujunaeyama. 20 Tane ekotubuitane jiaka jebuanerajasi jiwarane oriajiaka eorisabanaeyama. Tane konaruae kuru isia esijarikitane. 21 Takore nibora jisaka jarawaja tatamo naoae. Awai Simón, ina Cirene arotu. Anobotomo awai Alejandro, Rufo tane. Simón jakutai awerea nariakore eobo taisi oane Jesú akuru konarumejereaeyama. 22 Tane Jesú konaruae jota Golgota tata. Jota awai waraoto aribu isia ribia: Kwamujuina, tia. 23 Tane bino Jesú moae yarokota ajerajasi isiko. Moakore Jesú jobinatanaeyama. 24 Ta-kore esijariaeyama. Yaoromo jakutai Jesú ajiaka kanatakitane kware kotubuae. Sinama saba bajete tai? taeyama. 25 Esijarikore ya kwai sabuka. 26 Karata jabatae kuru isia abakitane. Katukeme nae tai tane jabatae. Tametane jabatae: TAMAJA JUDIOTUMA AIRAMOWITU. 27 Jesú awere atae manamo esijariaeyama. Tatuma erijisa arao. Jisaka amojonome tajasaba. Araisa akajamojo tajasaba. 28 Ta-metane Jabatajasi aribu eku nakae. Jabataja taisi isia ribia: Kajotabu atainamo isiko bajinae, tia. (Isa. 53:12) 29 Takore warao Jesú awerea kwaeabanajakutai Jesú isia ribu asiraja ribubuaeyama. Oriakwa ibarabarane ribane: Amasike iji kwai ribunoko joika atoatu jakutairaji! Iji ya rijanamo isia atanejese anonatu jakutairaji! 30 Ama oriejeronu. Kuru isimo nanakanu, taeyama. 31 Monukajase saserote airamotuma taisi ekotubuae. Kajotabu akarata ainaminamorakate taisi ekotubuae. Kawanamo ribane: Tai eobo ejeronaeyama tiarone wite oriejerokomoni. 32 Tamaja Akirito Israeltuma airamowitu jakore kuru isimo nanakakunarai. Nanakakore isia nome abateko, taeyama. Takore Jesú awere esijaríae tiakutai tatumarakate Jesú isanaeyama. 33 Takore ya kwai jakore ina kokotukanea seirinae. Ya ana-yakore atanejese jokonae. 34 Jokakitiakore Jesú kwana roko-jotae. Ribane: Eloi, Eloi, lama sabactani? taeyama. Waraoto aribu isia ribia: Mario, Mario, katukeme momoae bajama? tia. (Rok. 22:1) 35 Awere jakutaisi kawanamo Jesú aribu nokone ribane: Miki anaka. Tamaja Elias yejebia, taeyama. 36 Takore jisaka jakane jarajara tiakutaisi ejurae. Bino ajíae tiakutaisi ejurae. Ejurane isoboru akari esekujane Jesú arokoata abanae jobimejerei. Ribane: Mate. Miki anaka. Elias naote tai tamajasi inanakakitane, taeyama. 37 Takore Jesú kwana rokojotane wabaeyama. 38 Jesú waba-kore kwai ribunoko akojo ajiaka jakutai najinaeyama. Kwaimo joika ru tane najinaeyama. 39 Takore yaoromo siento jisaka akabitana Jesú akuru awere jaja. Tai Jesú tametane rokojotane wabayakore mitane ribane: Nomewitu tamaja Dio Aukaraji bajama! taeyama. 40 Atae eobo taturakate utirajamo miaeyama. Tatuma kawanamo Maria Magdala arotu, Maria, Salomé tane. Maria jakutai Jacobo Sanuka, José tane arani. 41 Jesú Galilea tata jakore tatu rijanamo jakutai Jesú iamo narune sanetae. Tatu eobo Jesú iamo Jerusalén tata naruajakutai tatumarakate kuru awere jaja. 42 Takore ya sotoya rijana. Tai ya ya tuwara ebe. Tai ya eku ya tuwara saba iyakarataya. 43 Tiame José jakutai naoae. Tai janokoina Arimatea arotu. Tai ribu nome toanoko arotu jisaka. Tairakate Dio arujuna rujamejereae. Tai retanaka Pilatoata yaruae Jesú atejo ebukitane. 44 Jesú rijana wabakore Pilato re-taeyama. Yaoromo akabitana yejebune, Nomewitu amena wabae mojoro? tane renokoaeyama. 45 Takore yaoromo akabitana nome tane ribakore Pilato Jesú atejo José moamejereaeyama. 46 Ta-kore José jiaka arino ajaunona nisane Jesú atejo kuru isimo nisane tane yejimaraeyama. Amena joitanoko jakutai joyoira eku iwamejerei kajotabuaeyama. Tane Jesú atejo joitanoko eku aba-naeyama. Akwamukoro joyonona isia emukoronaeyama. 47 Taturakate joitanoko miae. Tatu jakutai Maria Magdala arotu. Atae Maria José arani tane.

16

1 Ya tuwara kwaeabakore tatu jonaba nisanae Jesú atejo ejokitane. Tatu awai Maria Magdala arotu. Atae Maria Jacobo arani. Atae Salomé. 2 Tatuma jokona anejeko ya ejobakore joitanokoata naruae. Tai ya misa aya awajiabara. 3 Tatu oriisia ribane: Joitanoko akwamukoro joyonona jakutai sina taisi emo ibarate oko yarumejerei? 4 Joyo jakutai urirajayama. Tiarone tata nabakane joyo emo abánae takore miaeyama. 5 Mitane joitanoko eku yaruaeyama. Ya-rune neburatu miae. Mojonome tajasaba rujúnae tiaja ja. Ajiaka kawajeraja jokeraja jajayama. Tatu taisi mitane kwana retayaja bajinae. 6 Tiarone neburatu jakutai ribane: Manojanaka jakotu. Yatu Jesú Nazaret arotu esijaríae tane wabajakutai taisi najabia. Amena nomininae rijana. Tamatuka ekira. Abanoko mikotu. 7 Jesú yatu ebisaba Galilea tata naria. Yatu tata taisi mite aribu eku. Narune anebu saba tametane rewarakotu. Pedro sabarakate rewarakotu, taeyama. 8 Takore tatu kwana retaubuaja, tororoyaja tane joitanoko ekumo ejobane kurujubuaeyama. Retayame warao jisakarakate saba rewaranatanaeyama. 9 Misa ya awajiabara jokoyakore Jesú nomininae. Nominitane wajiabara Maria Magdala arotuma oriemiaeyama. Ateje Jesú taisi ekumo jebu mojoabasi kware manamo inatabajakutai taisi oriemiae. 10 Takore Maria Jesú mitane anebu saba rewarakitane naruaeyama. Anebu jakutai ekumoniraja yaonayaja tane jakore miae. 11 Tane tira ribane: Jesú jae. Miaine, taeyama. Tatuma tirasi aribu nokoitane nome abanatanaeyama. 12 Tatukamo Jesú raisa monuka oriabane anebu manamo oriemiaeyama. Nebu jarawaja ekia nariakore oriemiae. 13 Tatu-marakate narune eobo enokoaeyama. Eobo tatuma aribu nokoi-tane are tane nome abanatanaeyama. 14 Nokabuka anebu mojoreko kware jisaka jakutai mesa yanorujuyakore Jesú oriemiaeyama. Tane tatuma sabajiae nome abanatanajame. Akobe taeraja jame sabajiae. Jesú nominakore amimo arewara yajorabanatanajame sabajiae. 15 Ribane: Raina kokotukanea narukotu. Rewara yakeraja warao kokotuka saba rewarakotu. 16 Maisia nome abane joni kobiakutai Dio taisi aobojona ibajukate. Maisia nome abanaja jakutai Dio tai sanamatamejerete. 17 Maisia nome abayakutai taisi asinarija tamaja. Maribia jebu inatabate. Ribu raisama naminanajarone ribate. 18 Mojo isia juba oane asiraja ejobonaja. Yarokota ayari jobine asiraja ejobonaja. Amojo muanamo arai abane ibajukate, taeyama. 19 Tane Airamo Jesú ribu riwarakore Dio najamutuata taisi kobukanaeyama. Tata Jesú Dio amojonome tajasaba rujunae-yama. 20 Takore anebu kokotukanea ejobonae rewara yakerajasi rewarakitane. Airamo tatuma sanetae. Sinarija nonamejereae eobo tatuma aribu nome tane ribamejerei. Amén.