Salomoni Məsəloox

¹ İsraili padçağ Davidi ğar Solomoni məsəloox:

Me girke məksəd

² Müdrikluğ saal tərbiyinə q’azayinşbseynak’,

Müdrik əyitmoğo q’amişakseynak’,

³ Düzgünluği, düzluği,

İnsafi barada haq’ullu tərbiyə haq’seynak’,

⁴ Q’ammazxo q’amişaksun,

Cəyil ğaral avabaksun q’a ə̌xilaksun tast’eynak’,

⁵ Barta bə̌ğə̌loy fikirbalt’in ǔmǔx laxi iz müdrikluğa samalal avuzbeq’an,

Barta q’amişakala amdaren yöni məsləətxoq’an haq’i,

⁶ Amdarxoval məsəloğon q’a misalxon uk’ala əyitmoğo,

Müdrik amdarxoy əyitmoğo q’a tapmaçoğo q’andırişeq’an.

Müdrikluği məənə

⁷ Q’ončuğo çalxsun+ 1:7 Q’ončuğo çalxsun - Buxačuğoxun q’ı̌bsun. Buxačuğo hörməten q’a çuresunen yəşəyinşbsun. müdrikluği burqesune,

Ama səfeyxon müdrikluğa saal tərbiyinə xort’un běğsa.

Günaxkərxoxun ə̌xil bakanan

⁸ Bez ğar, vi bavay nəsyətxo ǔmǔx laxa,

Vi nanan zombit’oğo t’ǒǒx ma bosa.

⁹ Şot’oğon vi bula q’əşəng tac k’inək’,

Vi ozana çil k’inək’e bəzəyinşon.

¹⁰ Bez ğar, günaxkərxoy va azdrişbsuna ma barta.

¹¹ Şot’oğon va uk’ayt’un: «Eki yaxun sagala busq’una çurk’en,

Taxsırsuzt’oğo busmişi p’i śik’en,

¹² Eki şot’oğo gərəmzoğon p’urit’oğo q’uc’k’alt’ullarik’,

Gərəmzoğoy kurnu baft’alt’oğollarik’ dirist’-dirist’ q’uc’k’en ki,

¹³ Gele var-dövlət bə̌ğə̌ben,

Beşi k’ojurxo talanbi malen buyben.

¹⁴ Eki çöp bosen,

T’e mala beş arane cöyben».

¹⁵ Bez ğar, şot’oğo ma gərbaka,

Şot’oğoy yaq’a vi tura ma ç̌axp’a.

¹⁶ Şot’aynak’ ki, şot’oğoy turmux pisluği tərəfe t’ist’a,

P’i śipsunane kape.

¹⁷ Q’uşurxoy piin běš,

Tələ laxsun mənəsuz bakalt’ullarik’,

¹⁸ Haketərəl t’e amdarxo, içoğoy q’urmişi busq’u içoğoy p’iya śip’seynak’e,

Busmişbsunal içoğoy elmoğoynak’e.

¹⁹ Haq’suz q’azanca tamaxbalt’ay axır həmişə metəre,

Tamaxen şot’ay elmoğo haneq’on.

Müdrikluğa ǔmǔx laxa

²⁰ Müdrikluğen küçinə ost’aar k’alene,

Meydanxo şot’ay səs ost’aare baksa.

²¹ Şot’in səs-küyen küçəmoğoy bele k’ale,

Şəhəri darvazoğoy t’ǒğǒl bayanebsa:

²² «Ay axmağxo, he vədinəl śirik’ at’ulluğa çureğalnan?

He vədinəl śirik’ ç̌oboç̌uğon içoğoy ç̌oboç̌uluğaxun ləzət haq’alt’un,

Q’ammazxon q’amişaksuna nifrət balt’un?

²³ Bezi töhmətəxun düzbakiynaniy,

Zuval bezi ük’ə və̌ynak’ qayezk’oy,

Bezi əyitmoğo və̌x avabakesezdoy.

²⁴ Ama isə ki zu və̌x k’alk’at’an za iradnanbi,

Və̌x kul boxodat’an fikir tenan tadi,

²⁵ Bezi bütüm nəsyətxo ams’inan hesabbi,

Bezi töhmətxoval q’abul tenanbi,

²⁶ Zuval ef loxol bələ eğat’an axšumk’oz.

Dəhşəten və̌x haq’layinşat’an,

²⁷ Ost’aar muş k’inək’ və̌x hücümbat’an,

Bələ tufan kinək’ ef loxol eğat’an,

T’ara baft’i əzyəten və̌x p’ět’p’at’an bezi gorox tenan eğal.

²⁸ T’e vədə za k’alalk’ayt’un coğab tez tadal,

Qə̌və̌lğayt’un tet’un bə̌ğə̌bal.

²⁹ Şot’aynak’ ki, şot’oğon avabaksuna nifrətt’unbi,

Q’ončuğo çalxsun tet’un çureśi,

³⁰ Bezi nəsyətə q’abul tet’unbi,

Hər töhmətə iradt’unbi.

³¹ Kot’o görəl içoğoy əməlxo içoğoy turel ləc’üreğale,

İçoğoy biyorox içoğoy běš c’eğale.

³² Q’ammazxo içoğoy beynə baksunen besp’ale,

Səfeyxoval içoğoy saymazluğen əfçibale.

³³ Za ǔmǔx laxalo isə serluği q’a şip’luği boş,

Hik’k’alaxun nu q’ı̌bi yəşəyinşale».

Müdrikluği xeyir

¹ Bez ğar, əgər hun bezi əyitmoğo q’abulbi

Bezi əmirxo vi ük’e efayin,

² Müdrikluğa ǔmǔx laxi,

Məsləət haq’sunal üst’ün biq’ayin,

³ Hun, həgigiyal, haq’ıla qə̌veśi,

Ost’aar səsen q’amişaksuna k’alk’ayin,

⁴ Şot’oğo gümüş k’inək’,

C’ap’ xəzinə k’inək’ çureğayin,

⁵ T’e vədə hun Q’ončuğoy şu baksuna q’amişakalnu,

Buxačuğo çalxalnu.

⁶ Şot’aynak’ ki, Q’ončuğone müdrikluğ tast’a,

Şot’ay ǰomoxun c’eğala əyitmoğon avabaksun q’a q’amişaksune eşt’a.

⁷ Şot’in düzgünt’oğo q’ələbəne q’azayinşest’a,

Şot’in ük’ təmizt’oğo q’orişebsa.

⁸ Şot’in düzgünt’oğo enefsa,

İçu ğaç̌ bakalt’oğoy yaq’a q’orişebsa.

⁹ Kot’o görə za ǔmǔx laxa,

T’e vədə düzluği, haq’q’e saal insafi k’ə baksuna q’amişakalnu,

Bütüm şaat’ yaq’urxo çalxalnu.

¹⁰ Müdrikluğ vi ük’e bağale,

Avabaksunenal vaynak’ irəətluğ eçale.

¹¹ Ə̌xilaksunen va q’orişale,

Q’amişaksunenal va efale.

¹² Müdrikluğen va pis amdarxoy yaq’axun,

Əfçi əyitk’alxoxun çark’est’ale.

¹³ Şot’oğon bayinq’ yaq’moğo fırıpseynak’

Düz yaq’moğo bot’unst’a,

¹⁴ Şər əşurxo biq’at’an mǔqt’unbaksa,

Xayinluğaxun şot’oğoy xoşele eysa.

¹⁵ Me amdarxoy yaq’mux k’orine,

Şorox azmişaket’un.

¹⁶ Müdrikluğen va q’ert’ay çuğoxun,

Tarak’ala çuğoy muč’a muzaxun çark’esedon.

¹⁷ Me çuğon iz cəyil vədine taśi işq’ara bosi,

Buxačuğoxun ğaç̌eśi irəziluğa eyexun c’evk’ene.

¹⁸ Şot’ay k’oya baysuni axır bisune,

İz yaq’urxon gərəmzoğone taşt’a.

¹⁹ İz t’ǒğǒl tağalo qoş tene qaybaksa,

Ene yəşəyinşi yaq’a tene p’ap’sa.

²⁰ Metərluğen, şaat’t’oğoy yaq’en taki,

Düzgünt’oğoy yaq’a baka.

²¹ Şot’aynak’ ki, düzgün amdarxo me ölkinə yəşəyinşalt’un,

Ük’ təmizorox memiya mandalt’un.

²² Pis amdarxo isə me ölkinəxun boseğale,

Xəyanət’kərxoy tum memiin əfçibakale.

Q’ončuğo umud baka

¹ Bez ğar, bezi zombalt’oğo vi eyexun ma c’evk’a,

Vi ük’e bezi əmirxo efa.

² Şot’aynak’ ki, şot’oğon vi ömürə boxoybale,

Vi yəşəyinşə bolluğ eçale.

³ Çuresuna saal Buxačuğoxun ğaç̌ baksuna ma bosa,

Şot’oğo vi ǔmǔğo sırğaba,

Vi ük’e loxol śampa.

⁴ T’e vədə Buxačuğoy saal amdarxoy piyes

Vaynak’ xeyirxaxluğ saal şaat’ s’i q’azayinşalnu.

⁵ Vi bütüm ük’en Q’ončuğo umud baka,

Vi q’amişaksuna ext’ibər maba.

⁶ Vi bütüm yaq’urxost’a Şot’o çalxa,

Şot’inal vi yaq’urxo düzbale.

⁷ Vi piyes va müdrik ma hesabba,

Q’ončuğoxun q’ı̌ba, şərəxun ə̌xilbaka.

⁸ Mot’oğon vi bədəneynak’ q’olaybaksun eçale,

Vi ǔq’enxo ost’aar bale.

⁹ Q’ončuğo vi var-dövlətəxun,

Vi bare nübərəxun pay tada.

¹⁰ T’e vədə vi ambarxo neməten buyebakon,

Fine çənurxo təzə finen posek’on.

¹¹ Bez ğar, Q’ončuğon tadi tərbiyinə ma t’ǒǒxba,

Şot’ay töhmətə ma bosa.

¹² Şot’aynak’ ki, bavan iz çureğala ğara hetəre töhmətbsasa,

Q’ončuğonal iz çureğalt’u t’etəre töhmətbon.

Müdrikluği xeyir

¹³ Müdrikluğa p’ap’ala amdar,

Q’amişaksun bə̌ğə̌bala amdar he bəxt’əvəre!

¹⁴ Mo gümüşə q’azayinşbsunaxun şaat’e,

Me q’azanc təmiz q’ızılaxun dəyərlune.

¹⁵ Müdrikluğ bütüm toyexlu ǰeyurxoxunal dəyərlune,

Vi çureğala şeyurxoy səyco şot’ay tay tene.

¹⁶ Şot’ay yön kiyel boxoy ömür,

Tərs kiyel isə var-dövlət q’a şərəfo.

¹⁷ Şot’ay yaq’urxo mǔqluği yaq’urxone,

Bütüm şot’ay cığırxo serluği cığırxone.

¹⁸ Şot’o efalt’oğoynak’ şo yəşəyinşest’ala xode,

Şot’oxun nu cöybakalorox he bəxt’əvəre!

¹⁹ Q’ončuğon dünyəni binorina iz müdrikluğene laxi,

Göyə İz q’amişaksunene yaratmişi.

²⁰ Şot’in xeyurxo iz avabaksunene sun-sunaxun cöybi,

Göynuxun xo çiləyinşi.

Müdrikluği mǔqluğ eşt’un

²¹ Bez ğar, ə̌xilaksunluğa q’a q’amişaksuna ğaç̌eki,

Mot’oğo vi piin běšt’an ma ə̌xilba.

²² Şorox vaynak’ yəşəyinşe bakon,

Vi ozana gözəl çil k’inək’e bəzəyinşon.

²³ T’e vədə vi yaq’ xatasuze bakon,

Vi turmux tene lamandon,

²⁴ Q’ı̌suzen bask’on,

Muč’a nep’en bə̌ğə̌bon.

²⁵ Bürdən eğala bəlinəxun,

Pisluğbalt’oğoynak’ eğala xatinaxun ma q’ǐba.

²⁶ Şot’aynak’ ki, Q’ončux vi tərəf bakale,

Şot’in tene bark’on ki, hun təlinə baft’an.

²⁷ Vi kiyexun enesasa,

Vi şaat’luğa mot’o layiğ amdarxoxun ma kamba.

²⁸ Vi imkan bunesa q’onşina ma upa:

«Oşa enğon, əyc’ə tazdon».

²⁹ Vi t’ǒğǒl şip’ yəşəyinşala q’onşineynak’

Pisluğ bsuna vi fikire ma eça.

³⁰ Vaynak’ pisluğ nu balt’uxun,

Naaq’ gala dava maba.

³¹ Q’əddar amdara paxılluğ maba,

Şot’ay tağala yaq’urxoy sal sunt’u ma c’ək’p’a.

³² Şot’aynak’ ki, azğunxoxun Q’ončuğon irit’ene,

Ama düzgün amdarxoxun Şo dost’e bakon.

³³ Q’ončuğon pis amdarxoy k’oja lənətebon,

Ama düzgün amdarxoy yurda xeyir-bərəkəte tadon.

³⁴ Şot’in lağlağibalt’oğoy loxol İçine axšumk’on,

Fağır amdarxo isə İz ük’ bok’osbsunane ak’est’on.

³⁵ Müdrik amdarxon şaat’ s’iya miras k’inək’ haq’alt’un,

Axmağxo isə biyabur bakalt’un.

Müdrikluği hər şeyaxun běš baksun

¹ Ay ğarmux, ef bavan tadi nəsyətxo ef ǔmǔğo sırğa banan,

Fikir tadanan ki, q’amişaksun topbanan.

² Şot’aynak’ ki, zu və̌x şaat’ dərsez tast’a,

Bezi zombsuna ma bosanan.

³ Zuval bezi bavay t’ǒğǒl bakat’an,

Bezi nanay tək sa bala bakat’an

⁴ Bezi bavan za zombat’an pine:

«Bezi əyitmoğo vi eyexun ma c’evk’a,

Bezi əmirxo əməlba ki, vi ömür boxoyq’an baki.

⁵ Müdrikluğ q’a q’amişaksun q’azayinşa,

Bezi əyitmoğo eyexun ma c’evk’a, ak’est’i yaq’axunal ma c’eki.

⁶ Müdrikluğaxun ma cöybaka, şot’in va q’orişale,

Şot’o çureki - va efale.

⁷ Müdrikluğ hər şeyaxun vacibe, şot’o q’azayinşa,

K’ə topbayin, q’amişaksunal topba.

⁸ Şot’o üst’ün laxayin, va alabale,

Əgər şot’o ğaç̌eğayin, va hörmətə p’ap’esp’ale.

⁹ Şo vi bel gözəl bəzəy,

S’aldala tac bakale».

¹⁰ Bez ğar, za ǔmǔx laxa,

Bezi əyitmoğo q’abulba ki,

Vi ömür boxoy bakane.

¹¹ Va müdrikluği yaq’a ak’est’oz,

Va düz cığırxon taşoz.

¹² Lə̌ngbat’an vi tur tene lamandal,

T’it’at’an vi tur tene fırs’eğal.

¹³ Va tadala tərbiyinə ğaç̌eki, vaxun ə̌xil maba,

Şot’o efa, şot’aynak’ ki, şo vi yəşəyinşe.

¹⁴ Pis amdarxoy yaq’a vi tura ma ç̌axp’a,

Şər amdari yaq’en ma taki.

¹⁵ Qoş baka, me yaq’a išaal ma bita,

Şot’oxun t’it’a, q’erəz sa yaq’en c’ovaka.

¹⁶ Şot’aynak’ ki, şər amdarxon pisluğ nu bayt’un,

Bask’es tet’un bakon.

Şunesa nu sakayt’un,

İçoğoy nep’ t’inet’on.

¹⁷ Şot’oğon şərə šum k’inək’t’un ukon,

Q’əddarluğa fi k’inək’t’un ǔğon.

¹⁸ Düzgün amdari yaq’ savaxt’an c’eğala işiğ k’inək’e,

Ği boxoybaksunen samalal gelene s’alst’a.

¹⁹ Pis amdarxoy yaq’ isə bayinq’luğ k’inək’e,

Şot’oğon tet’un ava het’u lamandalt’un.

²⁰ Bez ğar, bezi əyitmoğo fikir tada,

Bezi uk’alt’oğo ǔmǔx laxa.

²¹ Şot’oğo vi piin běšt’an ma ə̌xilba,

Şot’oğo vi ük’e boş efa.

²² Şot’aynak’ ki, şot’oğo bə̌ğə̌balt’aynak’,

Yəşəyinş q’a elmoğoy dirist’uğ bakale.

²³ Hər şeyaxun běš vi fikirxo təmiz efa,

Şot’aynak’ ki, şoroxe vi yəşəyinşi orayin.

²⁴ Əfçi əyitbsuna bosa,

Vi ǰomo böht’anen ma qaypa.

²⁵ Vi pulmoğon běšq’an běği,

Düz vi tağala yaq’a běğa.

²⁶ Vi cığıra düzba ki,

Lə̌ngbat’an ük’lü lə̌ngbavax.

²⁷ Nə yön, nə tərs ma fırıpa,

Vi turmoğo pisluğaxun zapa.

Əxlagsuzluğaxun ə̌xil baka

¹ Bez ğar, bezi müdrikluğa fikir tada,

Bezi haq’ullu əyitmoğo ǔmǔx laxa.

² T’e vədə q’amişaksuna ğaç̌eğalnu,

Avabaksunen əyitk’alnu.

³ Q’ert’ay çuğoy muzexun uč’e barst’a,

İz exlət c’əyinəxun cügüne.

⁴ Ama axırda ağune baksa,

P’ə̌ tərəflü q’ılınc k’inək’ ğayine baksa.

⁵ Şot’ay turmoğon bisunane taşt’a,

Şot’ay lə̌ngurxon gərəmzinəne eşt’a.

⁶ Yəşəyinşest’ala yaq’a fikir tene tast’a,

Şot’ay yaq’ k’orine, sal içinal tene ava.

⁷ Həysə, ay ğarmux, za ǔmǔx laxanan,

Bezi ǰomoxun c’eğalt’oğo fikir tadanan.

⁸ Metər çuğoxun ə̌xil baka,

Şot’ay k’ojin ç̌omo iša ma taki.

⁹ Tene, vi cəyilluğaxunen bakon,

Vi ömürə zalımxon sərfbon.

¹⁰ Vi bakalt’u q’ert’oğone ukon,

Vi q’azanc q’ert’ay k’oyane tağon.

¹¹ Vi ömüri axır p’ap’at’an,

Elmoğost’al hal nu mandat’an,

Vi bel t’api metəren uk’on:

¹² "Het’aynak’ez tərbiyinə nifrətbi,

Nəsyətxo het’aynak’ tez q’abulbi!

¹³ Bezi məəlimi əyitə tez běği,

Tərbiyə tadalxo ǔmǔx tez laxi.

¹⁴ İsəəl bütüm camaati piin běš,

Hörmətəxun bisti".

Vi çuğo ğaç̌ baka

¹⁵ Təkc’ə vi orayini xenaxun,

Vi kərizi xenaxun ǔğa.

¹⁶ Het’aynak’q’an vi orayini xe küçəmoğo,

Arxurxoy xe meydanxo bari taśi?

¹⁷ Şorox saycə viq’an baki,

Q’ert’oğo ma payba.

¹⁸ Barta vi orayin bərəkətluq’an baki,

Cəyil vədine vi lašk’oybaki çuğoxun mǔq yəşəyinşa!

¹⁹ Vi çureğala maralen, gözəl ceyranen,

Həmişə va iz döşurxon boşevk’eq’an,

Şot’o çuresunen va finoğoy beq’an.

²⁰ Bez ğar, het’aynak’ q’ert’ay çuğo bənd bakan,

Q’ert’ay çuğo q’ujbavax?

²¹ Axıri amdarxoy yaq’mux Q’ončuğoy piin běše,

Şot’oğoy hər lə̌ngə yoxlayinşebsa.

²² Şər amdar iz taxsıra görə biq’eğon,

İz günaxi torane ləc’üreğon.

²³ Tərbiyə nu baksunaxune biyon,

Kala q’ammaz baksunaxune yaq’a aç̌esbon.

Zamin ma çurpa

¹ Bez ğar, q’ert’ay gala zamin çurpi,

Şot’ay gala əyit tadenusa,

² Vi ǰomoxun c’eri əyitmoğoxun təlinə baft’enusa,

Vi əyitmoğone va ləc’ürde.

³ Mone, ene q’ert’ay kiyelnu.

T’e vədə, ay bez ğar, va çark’est’eynak’

Taki şot’ay turin oq’a bita, xoyinšba.

⁴ Vi piyel nep’ eysa ma barta,

Vi pulmoğo ma q’ic’p’a.

⁵ Ceyranen içu ǒxə̌lbali kiyexun,

Q’uşen içu toraxun çark’est’ala k’inək’ va çark’est’a.

Tənbəl ma baka

⁶ Ay tənbəl, xuritura běğa,

Şot’oxun müdrikluğa zombaka.

⁷ Şot’ay nə kalono,

Nə nəzərətçi, nəəl kalaluğbal.

⁸ Ama p’urumal yəynul ukune girbon,

Exe vədine içeynak’ yeme topbon.

⁹ P’oy hun heq’ədər bask’alnu?

Hevaxt’al śirik’ nep’ax mandalnu?

¹⁰ Samalal bask’i nep’ax mandayin,

Kula kiin loxol laxi arśayin,

¹¹ Kəsibluğ amdarfǔq’k’al k’inək’,

Eht’iyəcal mela amdar k’inək’ vi loxole eğon.

Pis amdari axır

¹² Yaramaz, şər amdar,

Əfçi əyitk’ane tarane,

¹³ Himebsa, kiin-biine əyite.

¹⁴ Şot’ay ük’e pis niyəte bu,

İz fikir həmişə şəre, davane galst’a.

¹⁵ Kot’o görəl şot’ay bel bələne eğon,

Bürdən biti çarasuze mandon.

Q’ončuğoy nifrətbala vǔğ şey

¹⁶ Q’ončuğon ǔq şeyaxun nifrətp’i irit’ene,

Lap vǔğ şeyaxun:

¹⁷ Alaxun oq’a běğala pulmoğoxun;

Əfçi əyitk’ala muzaxun;

Taxsırsuzt’ay p’iya śik’ala kulmoğoxun;

¹⁸ Niyət şər bakala ük’əxun;

Şərə p’ap’seynak’ muşt’ağ bakala turmoğoxun;

¹⁹ İz əfçinen nəfəs haq’ala əfçi şahidaxun,

Saal viçimoğoy arane dava sakala amdaraxun.

Q’ert’ay çuğoxun ə̌xil baka

²⁰ Bezi ğar, vi bavay əmirxo eyexun ma c’evk’a,

Vi nanan zombit’oğo ma bosa.

²¹ Şot’oğo vi ük’e boş efa,

Şot’oğo həmişə vi q’oq’exun suruk’p’a.

²² Tağat’an şot’oğon va yaq’ ak’est’alt’un,

Bask’at’an va q’orişalt’un,

Muğurbakat’an va məsləət tadalt’un.

²³ Me əmirxo çirağe,

Me məsləət işiğe,

Tərbiyineynak’ bakala töhmət yəşəyinşest’ala yaq’e.

²⁴ Mot’oğon va tarak’ala çuğoxun,

Muč’a muzla q’ert’ay çuğoxun q’orişebon.

²⁵ Şot’ay gözəlluğa bənd ma baka,

Şot’ay pul q’ic’bsunen va maq’an ferett’i.

²⁶ Axıri tarak’ala çuğoy toy sa loq’ma šume,

P’oy şot’aynak’ vi elmoğo het’aynak’ laxavax?

²⁷ Aruğo q’oltuğe ext’i,

Paltara nu bok’osp’es banekon ki?

²⁸ S’ile loxol tarapi,

Turmoğo nu cərdes banekon ki?

²⁹ Q’ert’ay çuğoy t’ǒǒx bağalt’ay axıral metəre,

T’e çuğo laft’alo cəzasuz tene mandal.

³⁰ Busa oğrinen iz tapana buybseynak’ başq’ayin,

Şuk’k’alen şot’o tene q’inəyinşbsa.

³¹ Ama şot’oval biq’at’an içuxun vǔğ q’at c’eğalane,

İz k’ojin bakal nu bakalt’u tadalane.

³² Q’ert’ay çuğoxun tarak’alo isə lap q’ammaze,

İçu əfçibsun çureğalt’ine metərbon.

³³ Me işq’ara t’ap’en, biyabur baksunene yaq’ běğsa,

Şo həmişə ç̌omə̌yin bakale.

³⁴ Şot’aynak’ ki, t’e çuğoy işq’ara q’eyrəten bok’osebon,

Şot’oxun amansuz həyife haq’on.

³⁵ Hik’k’alen şot’ay işq’ara efes tene bakon,

K’ə tadayt’un şo tene irəzi bakon.

Tarak’ala çuğoy bic’luğ

¹ Bez ğar, bezi əyitmoğo q’orişa,

Bezi əmirxo vast’a efa.

² Bezi əmirxo efayin, yəşəyinşalnu;

Bezi zombalt’oğo vi piin işiğ k’inək’ q’orişa.

³ Şot’oğo boğoç̌al k’inək’ vi k’əşine lavk’a,

Vi ük’e loxol śampa.

⁴ Müdrikluğa vi xunçi,

Q’amişaksuna vi dost’ hesabba.

⁵ Şot’oğon va tarak’ala çuğoxun,

Muč’a muzin bakala q’ert’ay çuğoxune q’orişon.

⁶ Sa ği bezi k’ojin ayninaxun

Qavunaz běğsay.

⁷ Azk’i ki, sa dəst’ə cəyilxoy arane,

Q’ammaz sa cəyile bu.

⁸ Şo tarak’ala çuğoy k’oja iša küçinene c’ovaksay,

Şot’ay k’oj bakala yaq’ene taysay.

⁹ Vaxsızey, běğ batk’eney,

Ene biyə bakeney.

¹⁰ Me çuuxal tarak’ala çuux k’inək’ lapi, iz ük’ əfçinen buy

Kap şot’ay běše c’eri.

¹¹ (Şo hay-küy sakale, hayasuze,

İz k’oya nu arśalone.

¹² Gəh küçinə, gəh meydanxone c’eysa,

Hər tine sa busq’une biq’sa.)

¹³ Şot’in ğara biq’i muçepi,

Ot’p’inut’ metəre pi:

¹⁴ «Bezi elasa əməlbi

Ğe serluği q’urbanez šampe,

K’oyal yeq’ bune pi

¹⁵ Va ak’seynak’ vi běšez c’eri,

Va gelez qə̌veśi, axır ki, bə̌ğə̌zbi.

¹⁶ Bezi döşəyə Misiri kətanaxun ěbeśi,

Śampi ç̌oz zap’e.

¹⁷ Bezi yorğan-döşəyə

Mirra, aloye, darçinez+ 7:17 Mirra, aloye, darçin - Şaat’ adeğala şeyurxo duğe.

¹⁸ Ek’i kəybakamin suna çureğen,

Çuresunaxun ləzət haq’en.

¹⁹ Bezi işq’ar k’oya tene,

Ə̌xil galane taśe.

²⁰ Təngin kisinəl ext’ene,

K’oya xaş kalabakamin tene qaybakal».

²¹ Fəndurxo əşp’est’i şot’o toolayinşebi,

İz muč’a muzin şot’o yaq’axun c’evek’i.

²² Me ğaral hat’e saad t’e çuğoy bač’anexun bafedi,

Šamseynak’ taşala arak’en,

Təlinə baft’ala maralen

²³ Axırda iz ciyərə sa ox t’ə̌q’esuna nu avabakala k’inək’,

Purpi usum tora baft’ala sa q’uşen

İz elmux haq’esuna nu avabakala k’inək’.

²⁴ İsə, ay bezi ğarmux, za ǔmǔx laxanan,

Bezi ǰomoxun c’eğala əyitmoğo ibakanan,

²⁵ Ma bartanan ef ük’ metər sa çuğoç fırık’ane,

Şot’ay yaq’en tağane.

²⁶ Şot’aynak’ ki, şot’in gele amdare əfçibe,

Gele amdare besp’e,

²⁷ İz k’oj gərəmzinə taşala yaq’e,

Axırınci mənziləne taşt’a.

Müdrikluği k’alpsun

¹ Müdrikluğen tene k’ale ki?

Q’amişaksunen iz səsə tene alloybsa ki?

² Axıri şot’in alloy ganxo, yaq’e t’ǒğǔrxo,

Yaq’ cöybakala gala,

³ Şəhəre bağala darvazin běš,

T’iya tağala yaq’e boş çurpi metər k’alene:

⁴ «Ay amdarxo, zu və̌xez k’ale,

Ay camaat, bezi səs və̌ynak’e,

⁵ Ay nu q’amişakalxo, q’ani bakanan,

Ay axmağxo, ə̌xilak’al bakanan.

⁶ Ǔmǔx laxanan, dəyərlu şeyurxoxunez əyite,

Bezi ǰomoxun düz əyitmuxe c’eysa.

⁷ Bezi muzen serinəne nex,

Şot’aynak’ ki, şot’in şərəxun irit’ene.

⁸ Bezi ǰomoxun saycə düz əyitmuxe c’eysa,

Nə k’ori əyit teno, nəəl əfçi.

⁹ Q’amişakalt’oğon mot’oğo q’amişe,

Avabaksun q’azayinşalt’oğoynak’al morox bütüm düze.

¹⁰ Gümüşə təə, bezi tərbiyinə c’ək’p’anan,

Avabaksuna təmiz q’ızılaxun üst’ün biq’anan.

¹¹ Şot’aynak’ ki, müdrikluğ toyexlu ǰeyurxoxunal dəyərlune,

Ef ük’en çureğalt’oğoy səyco şot’ay tay tene.

¹² Zu müdrikluğzu, ə̌xilaksunen zast’a məsk’əne sake,

Avabaksuna q’a q’amişaksuna p’ap’ezu.

¹³ Q’ončuğo çalxsun pisluğa nifrətbsun upsune.

Lovğaluğa, alaxun oq’a běğsuna, pis yaq’a,

Əfçi muza nifrətezbsa.

¹⁴ Nəsyət, şaat’ məsləət zast’ane,

Q’amişaksun q’a zoral zast’ane.

¹⁵ Bezi köməyen padçağxon kalaluğt’unbsa,

Kalaluğbalxon düz əmirt’un tast’a.

¹⁶ Düzgün divanbalxon q’a tavadxon,

Bezi köməyent’un kalaluğbsa.

¹⁷ Za çureğalt’oğo çurezsa,

Za ük’en qə̌veğalt’in bə̌ğə̌nebsa.

¹⁸ Bolluğ q’a şərəf,

Nu śareğala var-dövlət q’a düzgünluğ zaxune.

¹⁹ Bezi tadala bar q’ızılaxun, təmiz q’ızılaxun dəyərlune,

Təmiz gümüşəxunal şaat’e.

²⁰ Zu düzgünluği yaq’en,

Haq’q’a taşala yaq’enez taysa.

²¹ Za çureğalt’oğo varluzbon,

İçoğoy xəzinoğo buyezbon.

²² Q’ončuğon İz əşurxo burqat’an,

Hər şeyaxun běš zane yaratmişi.

²³ Burqesunast’a,

Dünyə yaranmişakalt’uxun běš zu buzuy.

²⁴ Bə̌ğə̌loy xeyur bakalt’uxun běš,

Bol xene orayinxo bakalt’uxun běš buzuy.

²⁵ Buruxmuğ yaranmişakalt’uxun běš,

Təpoox bakalt’uxun běš zu buzuy.

²⁶ Şot’in dünyənə, çölə-biyavana,

Oç̌alxo yaratmişat’an,

²⁷ Göyurxo yaratmişat’an,

Şot’o xene bə̌ğə̌loyluğxoxun ğis’ zap’i cöybat’an,

²⁸ Alloyax asoyxo,

Bə̌ğə̌loyax orayinxo ost’aarbat’an,

²⁹ Xeyur içu əmirbaki ganuxun maq’an c’eri pi,

Dənizə zahman zap’k’at’an,

Oç̌ali binorina laxat’an,

³⁰ Zu İz t’ǒǒx memarzuy.

Hər ği fərəxləyinşezbaksay,

Şot’ay piin běš həmişə mǔqezbaksay.

³¹ İz yaratmişit’oğo görə mǔqezbaksay,

Amdarxo görə fərəxləyinşezbaksay.

³² Həysə, ay bezi ğarmux, za ǔmǔx laxanan:

Bezi yaq’a efalo he bəxt’əvəre!

³³ Bezi tadi tərbiyinə ǔmǔx laxi

Müdrikluğ ext’anan, şot’o t’ǒǒx ma bosanan.

³⁴ Za ǔmǔx laxalo,

Hər ği bezi darvazin běš çurk’alo,

Bezi ç̌omxoy běš çurpi yaq’ běğalo he bəxt’əvəre!

³⁵ Şot’aynak’ ki, za bə̌ğə̌balt’in yəşəyinşe bə̌ğə̌bon,

Q’ončuğoy piyesal şaat’e ak’eğon.

³⁶ Bezi əleyinə bakalt’in isə iz elmoğone q’əst’bon,

Za nifrət balt’oğoy bitot’in bisune çureğon».

Müdrikluği yaq’

¹ Müdrikluğen içeynak’ k’oje biq’i,

Şot’aynak’ vǔğ dənə kişeśi sütüne laxi,

² Heyvan šampi,

Fi həzirbi,

Sulfinal saki.

³ İz çuux nökərxo yaq’abi

Şəhəri alloy ganxoxun care k’alpest’i:

⁴ «Ekinan memiya, ay nu q’amişakalxo»

Müdrikluğen q’ammazxo metəre pi:

⁵ «Ekinan, bezi šumaxun ukanan,

Bezi həzirbi finaxun ǔğanan.

⁶ Q’ammazluğa bosanan - yəşəyinşalnan,

Haq’ıli yaq’en takinan.

⁷ Ç̌oboç̌una töhmətbalo axırda içe biyaburbakon,

Şər amdara yaq’ ak’est’alo içe ləkələyinşakon.

⁸ Ç̌oboç̌una ma töhmətba ki, va maq’an nifrətbi,

Müdrik amdara töhmətba, şot’inal va çureğale.

⁹ Metər andara ögüten tadon, samalal müdrike bakon,

Tərbiyinə düzgün amdaran tadon, iz q’amişaksunane avuzbon.

¹⁰ Q’ončuğo çalxsune müdrikluği burqesun,

Ǐvel bakalt’u çalxsune q’amişaksun.

¹¹ Müdrikluğen vi yəşəyinşi ğimxone avuzbon,

Vi ömürəne boxoybon.

¹² Müdrikluğ q’azayinşayin, şot’in va xeyir tadale,

Ç̌oboç̌uluğbayin - zərələ hun zap’k’alnu».

Axmağluği yaq’

¹³ Axmağluğ isə hay-küy sakala sa çuux k’inək’e,

Şo q’ammaze, hik’k’al tene q’amiş.

¹⁴ Şo iz k’ojin ç̌omoy běš,

Taxt’e loxol k’inək’, bütüm şəhəri piin běš arśi,

¹⁵ Yaq’axun c’ovakalt’oğo,

İçoğoy yaq’en düz tağalt’oğone k’ale:

¹⁶ «Memiya ekinan, ay nu q’amişakalxo!»

Q’ammazxo metəre nex:

¹⁷ «Başq’eśi xe muč’ane baksa,

C’əp’k’in ukala šum tadlune baksa».

¹⁸ Ama şot’oğon tet’un ava ki, şot’ay t’ǒğǒl bisuno,

İz k’alk’aloroxal ene t’e dünyənet’un.

Solomoni məsəloox

¹ Solomoni məsəloox:

Müdrik ğaren iz bava mǔqedon,

Axmağ ğaren isə iz nanaynak’ dərde eçon.

² Pis yaq’en gireśi dövlətəxun xeyir ext’es tene bakon,

Ama düzgünluğen amdara bisunaxune çark’est’on.

³ Q’ončuğon düzgün amdara busa tene efon,

Puldeşiluğbala şər amdari niyətə isə iz ük’e boşe efon.

⁴ Tənbəl kulmoğon kəsibluğane taşon,

Əşp’ala kulmoğon isə dövləte q’azayinşon.

⁵ Yəynul məhsul girbala ğaren iz müdrikluğane ak’est’on,

Exe vədine bask’ala ğar isə biyabure bakon.

⁶ Düzgün amdari loxol bol xeyir-bərəkəte eğon,

Şər amdaren iz q’əddərluğa muč’a muzine c’ap’bon.

⁷ Düzgün amdarxo p’urit’uxun oşal eyex bast’unen xeyir-bərəkəte eçon,

Şər amdari s’i isə aç̌i-batek’on.

⁸ Həgigi müdrik bakalt’in buyruğxo q’abulebon,

Axmağa isə iz muzen əfçinebon.

⁹ Təmiz ük’en tarak’alo dince yəşəyinşon,

İçoğoy yaq’a k’oribalt’oğoy əməlxo isə ç̌oyele c’eğon.

¹⁰ Pis niyəten pul q’ic’k’alo bəlinəne baft’on,

Axmağa isə iz muzen əfçinebon.

¹¹ Düzgün amdari ǰomoxun c’eğalorox amdara yəşəyinşest’ala orayine,

Şər amdaren isə iz q’əddərluğa muč’a muzine c’ap’bon.

¹² Nifrəten davane eşt’a,

Çuresunen isə bütüm günaxxoy loxolxune but’k’sa.

¹³ Q’amişakala amdari muzexun müdrikluğe baron,

Q’ammazi bač’aneynak’ isə sa xaǰile kam.

¹⁴ Müdrik amdarxon avabaksunt’un girbon,

Səfey isə iz ams’i əyiten usumluğen bəlinəne baft’on.

¹⁵ Dövlətlut’ay var-dövlət izi q’alalu şəhəre,

Kəsibi kəsibluğ isə içeynak’ bələ.

¹⁶ Düzgün amdari mükafat yəşəyinşe,

Şər amdari q’azanc isə caza.

¹⁷ Tərbiyinə q’abulbalo yəşəyinşi yaq’ane bakon,

Töhmətə iradbalt’in isə iz yaq’a aç̌esebon.

¹⁸ İz nifrətə c’ap’p’alt’in əfçine əyitk’on,

Əyittaradala amdar q’ammaze.

¹⁹ Gele əyitk’ala amdar günaxane baft’on,

İzi ǰomo efalo isə müdrike.

²⁰ Düzgün amdari muz təmiz gümüşə barabare,

Şər amdari haq’ıl isə hik’k’ala laftenest’a.

²¹ Düzgün amdari əyitmoğon gele amdareynak’e xeyir eçon,

Q’ammaz isə iz haq’ılsuzluğaxune biyon.

²² Q’ončuğoy xeyir-bərəkəte amdareynak’ var-dövlət eçalo,

Şot’o q’azayinşbsunenal koruğ tene tadon.

²³ Q’ammazeynak’ şər əşur biq’sunene mǔqluğ eçon,

Düzgün amdareynak’ isə iz müdrikluğen.

²⁴ Şər amdaren het’uxun q’ı̌nebsasa, şoval iz bel eğale,

Düzgün amdar isə iz arzuna p’ap’ale.

²⁵ Muş ěqěśi şər amdarxo fupi taneşon,

Düzgün amdarxo isə həmişəluğe mandon.

²⁶ J̌omoynak’ oq’oy, pulmoğoynak’ k’üün hetəresa,

Tənbələl içu əş bürüşalt’aynak’ hat’etəre.

²⁷ Q’ončuğo çalxalt’ay ömür boxoyebakon,

Şər amdarxoy ömürəxun isə usenxone malbakon.

²⁸ Düzgün amdarxoy yaq’běğsun mǔqluğene çark’on,

Şər amdarxoy umud isə ams’inane c’eğon.

²⁹ Ük’ təmiz amdarxoynak’ Q’ončux bač’ane baksa,

Şər amdarxo isə əfçinebsa.

³⁰ Düzgün amdarxo içoğoy ganuxun tet’un galk’al,

Şər amdarxo isə me ölkinə tet’un mandal.

³¹ Düzgün amdari ǰomoxun müdrikluğe barst’a,

Ama əfçi uk’alt’ay muz bot’eğale.

³² Düzgün amdari muzen iz əyitk’alt’u avane,

Şər amdari ǰomoxun isə əfçi əyitmuxe c’eğon.

¹ Feret’t’ala tərəzik’əxun Q’ončuğon irit’ene,

Ama düz ayzap’k’ala ǰenaxun Şo irəzine mandon.

² Lovğaluğ eğat’an şərəfsuzluğe eçon,

Müdrikluğ isə əyitběğalt’ay t’ǒğǒle eğon.

³ Düzgün amdara iz kamilluğen yaq’e ak’est’on,

Xəyanət’kəra isə iz pisluğen əfçinebon.

⁴ Var-dövləten şuk’k’ala tar ğine tene çark’est’on,

Düzgünluğen isə amdara bisunaxune çark’est’on.

⁵ Kamil amdari yaq’a iz düzgünluğen düzebon,

Şər amdara isə iz pisluğen sanekon.

⁶ Düzgün amdara düzgünluğen çark’esedon,

Xayina isə tamaxkərluğen təlinəne badon.

⁷ Şər amdar biyone, iz umudal amśinane c’eğon,

Pist’oğoy arzu ač’i-batek’on.

⁸ Düzgün amdar t’araxun çarek’on,

İz gala pis amdare baft’on.

⁹ Buxačuğo nu çalxalt’ay muzen iz išat’u əfçinebon,

Düzgün amdara isə iz q’amişaksunen çark’esedon.

¹⁰ Düzgün amdarxoy şaat’ ği aksunane dirist’ şəhər mǔqbaksa,

Şər amdar isə biyat’ane mǔqluği haray ěqesa.

¹¹ Düzgün amdarxoy alxışen şəhərə şərəfəne p’ap’esp’on,

Şər amdari əyitmoğon isə t’iyana xarabinane c’urevk’on.

¹² Q’ammazen iz išat’u biyaburebon,

Q’amişakala amdaren isə iz muza enefon.

¹³ Əyittaradalt’in sirə qaypi yəymişebon,

Ext’ibərlu amdaren isə sirə enefon.

¹⁴ Müdrik məsləət nu tadeğala gala azuk’ bineton,

Nəsyət tadal gelenesa, azuk’ iz çark’esunane p’ap’on.

¹⁵ Q’ert’ay gala zamin çurk’alt’in içu bəlinəne badon,

Q’ert’ay gala əyit nu tadalo isə şip’e yəşəyinşon.

¹⁶ Xeyirxax çuğon şərəfe topbon,

Puldeşiluğbi əşp’alt’in isə saycə dövlət.

¹⁷ Ük’bok’al amdaren içeynak’ xeyire eçon,

Q’əddar amdaren isə bələ.

¹⁸ Şər amdaren əfçi mükafate q’azayinşon,

Düzgünluği śilə bit’alt’in isə əsil mükafat.

¹⁹ Düzgünluğa biq’alt’in yəşəyinşe q’azayinşon,

Şərə biq’alt’in isə bisun.

²⁰ Pis niyətlut’oğoxun Q’ončuğon irit’ene,

Ük’ təmizt’oğoxun isə irəzine manst’a.

²¹ Avabaka, pis amdar cazasuz tene mandal,

Düzgünt’oğoy nəsileynak’ isə çark’esun bakale.

²² Haq’ılsuz çuğoy gözəlluğ

Bǒq’e dündük’e q’ızıli halq’a k’inək’e.

²³ Düzgün amdarxoy niyət bexe p’ap’on,

Şər amdara isə Q’ončuğoy əcuğe q’ısmat bakon.

²⁴ Kulqay amdari bərəkət avuze bakon,

Q’imiş nu balo isə eht’iyəcəne baft’on.

²⁵ Kulqay amdaren bolluğe bə̌ğə̌bon,

Xe tadalt’u xene tadeğon.

²⁶ Taxıla c’ap’p’i efalt’u camaaten lənətebon,

Ama toydalt’ay bel bərəkəte baron.

²⁷ Şaat’luğ qə̌věğalt’in xeyir-bərəkəte bə̌ğə̌bon,

Şərə qə̌věğalt’in isə bələ.

²⁸ İz var-dövlətə güvəyinşakalo bineton,

Düzgün amdar isə həmişə göyün mandala xazal k’inək’e.

²⁹ İz külfətə bəlinə badalt’ay miras hik’k’ale,

Q’ammazal müdrik amdari k’ul bakale.

³⁰ Düzgünluği bar yəşəyinşest’ala xode,

Amdarxo içuç zap’k’alo müdrike.

³¹ Əgər me dünyəne düzgün amdarxoval haq’ tadesasa,

İsə běğa pist’oğo q’a günaxkərxo heq’ədər caza tadeğale!

¹ Tərbiyinə çureğalt’in avabaksune çureğon,

Töhmətə nifrətbalo isə şuursuze.

² Q’ončux şaat’ amdaraxun irəzine mandon,

Pisniyətlu amdari isə q’ərarane c’evk’on.

³ Amdaren içu şəren möhk’əm tene bon,

Düzgün amdari tum isə əfçi tene bakon.

⁴ Şaat’ çuux işq’ari biin tace,

İşq’ara biyaburbala çuux isə şot’ay ük’e sa q’aratikən.

⁵ Düzgün amdarxoy niyət düzgünluğe,

Şər amdarxoy məsləət isə əfçi.

⁶ Şər amdarxoy əyitmux p’i śipseynak’e,

Ama ük’ təmizt’oğoy muzen içoğo çark’est’ale.

⁷ Pisorox biti əfçit’unbakon,

Düzgün amdarxoy k’oj isə sal sa vədə śarteneğon.

⁸ Müdrikluğa görə amdara tərift’unbon,

Pis niyətlut’u isə biyabur.

⁹ İzi sa k’ul bakala adi amdar

Lovğalayinşakala, ama šuma eht’iyəc bakala amdaraxun şaat’e.

¹⁰ Düzgün amdaren iz heyvanal goroxe eysa,

Şər amdari şaat’luğbsun isə q’əddarluğaxunal betəre.

¹¹ İz oç̌ala bit’i-exp’alt’in boşşamin šume ukon,

Ama ams’i şeyurxoy qoşt’an tağalo q’ammaze.

¹² Şər amdaren pisluği yaq’e q’azancane tamaxbon,

Düzgün amdari tumen isə veçəne duğon.

¹³ Pis amdara əfçi əyitmoğon təlinəne badon,

Ama düzgün amdar t’ara bafaldayin t’et’iin salamate çark’on.

¹⁴ Amdari ǰomoxun c’eğala şaat’ əyitenal xeyir-bərəkəte eçon,

Lap kiin zəhməten eçala q’azanc k’inək’.

¹⁵ Səfeyi yaq’ iz piyes düze ak’eğon,

Müdrik amdaren isə nəsyətəne ǔmǔx laxon.

¹⁶ Səfeyen iz əcuğo kap ç̌oyele c’evk’on,

Ə̌xilak’alt’in isə şərəfsuza fikir tene tadon.

¹⁷ Düzgün şahiden serinəne əyitk’on,

Əfçiduğal şahiden isə əfçi.

¹⁸ Fikirbinut’ əyitk’alt’ay muzen q’ılınc k’inək’ yaralayinşebon,

Müdrikt’ay muzen isə amdarxo q’olayebon.

¹⁹ Düz əyit həmişəluğe yəşəyinşon,

Əfçi əyiti ömür isə gödəye bakon.

²⁰ Pis niyət bakalt’ay ük’e şəro,

Serluğ çureğalt’ay ük’e isə mǔqluğ.

²¹ Düzgün amdar sal sa vədə bəlinə tene baft’on,

Pis amdarxo isə həmişə koruği boşe bakon.

²² Q’ončuğon əfçi əyitəxun irit’ene,

Düzgünt’oğoxun isə irəzine manst’a.

²³ Ə̌xilak’alt’in iz avabakalt’u bayan tenebon,

Q’ammazen isə iz səfeyluğa bütümə yəymişebon.

²⁴ Çalışakalt’ay kiin içu ağane bon,

Tənbəlluğen isə amdara t’ı̌yəmint’ay k’ule bon.

²⁵ Narahatluğen amdari ük’əne t’ǒpevk’on,

Şaat’ əyiten isə mǔqedon.

²⁶ Düzgün amdaren iz išat’u yaq’e ak’est’on,

Şər amdaren isə iz yaq’ane aç̌esp’on.

²⁷ Tənbəli kiyel ǒxə̌lbi heyvan bafaldayin şot’o tene ap’esp’on,

Əşbsun çureğalt’in isə gele var-dövləte q’azayinşon.

²⁸ Düzgünluği yaq’a yəşəyinşe bu,

T’et’iya bisun tene bu.

¹ Müdrik ğaren bavay tadala tərbiyinə ǔmǔxe laxon,

Ç̌oboç̌unen isə töhmətə fikir tene tadon.

² Amdaren iz muze şaat’ əyitin xeyirəne ak’on,

İçust’a şaat’luğ nu bakalt’in isə q’əddarluğe qə̌veğon.

³ İz muza efalt’in iz elmoğone q’orişon,

Yənşəğen isə iz bula bəlinəne badon.

⁴ Tənbəli niyət iz boşe mandon,

Əşbsun çureğalt’ay niyətxo isə bexe p’ap’on.

⁵ Düzgün amdaren əfçina nifrətebon,

Şər amdaren isə xəcələt q’a biyaburçuluğe eçon.

⁶ Kamilluği yaq’a bakalt’u düzgünluğen q’orişebon,

Günaxbalt’u isə şəren sanekon.

⁷ Amdaro ki, izi hik’k’al butene, içu varlune ak’est’a,

T’etərono ki, iz dövlət gelene, ama içu kəsibe ak’est’a.

⁸ Dövləten amdari elmoğo xatinaxun çark’esedon,

Kəsib isə t’e xatina bafaltenedon.

⁹ Düzgün amdarxoy işiğ güre bok’on,

Şər amdarxoy çirağ isə aneç̌on.

¹⁰ Amdari içu ala biq’sunen saycə davane eçon,

Şaat’ nəsyətə ǔmǔx laxsunen isə müdrikluğ.

¹¹ Havayi eğala dövlət usume irameğon,

Zəhməten q’azayinşala dövlət isə avuzebakon.

¹² C’əyi bex p’ap’ala arzu ük’e q’ač’e,

Niyətə p’ap’sun isə yəşəyinşest’ala xod k’inək’.

¹³ Tərbiyinə nu q’abulbalt’in içune zərəl tadon,

Buyruğa hörmətbalt’in isə şaat’ ğine ak’on.

¹⁴ Müdrik amdari zombsun yəşəyinşest’ala orayine,

Amdara bisuna taşala təlinəxune ə̌xilbon.

¹⁵ Düz q’amişakalo amdarxoy piyes şaat’e ak’eğon,

İçust’a şaat’luğ nu bakalt’ay yaq’en isə bisunane taşon.

¹⁶ Ə̌xilak’alt’in hər əşlə avabaksunene biq’sa,

Axmağen isə iz səfeyluğane bütümə ak’est’a.

¹⁷ Pis elçi bəlinəne baft’on,

Ext’ibərlu elçinen isə serluğe eçon.

¹⁸ Tərbiyinə iradbalo kəsib saal biyabure bakon,

Məsləətə q’abulbalt’in isə hörməte q’azayinşon.

¹⁹ Arzuna p’ap’sun amdareynak’ muč’ane eğon,

Q’ammaz isə pisluğaxun qaybaksun tene çureğon.

²⁰ Müdrikxoxun arśi-hayzalt’in müdrikluğe q’azayinşon,

Q’ammazxoxun dost’ bakalt’in isə iz bula bəlinəne badon.

²¹ Günaxkərəxun şər kamtene,

Düzgün amdaren isə şaat’ ği ak’ale.

²² Şaat’ amdari girbiyo iz nəvoğoynak’e mandon,

Günaxkəri girbi dövlət isə düzgün amdarane c’ovakon.

²³ Kəsibi oç̌alen bol məhsul taaldayin,

Düzgünluğ nu bakala gala əfçinebakon.

²⁴ Ğara nu çureğalt’in şot’o tene cazalayinşon,

Çureğalt’in isə k’ovala t’ǒǒx tene boson.

²⁵ Düzgün amdar həmişə boşe bakon,

Şər amdar isə busane mandon.

¹ Müdrik çuğon iz k’oja ost’aarebon,

Q’ammaz çuğon isə şot’o iz kiin śarek’on.

² Düz yaq’en tağalt’in Q’ončuğo çalexon,

K’ori yaq’a bakalt’in isə Şot’o t’ǒǒxebon.

³ Q’ammazi bač’anen iz lovğa əyitmoğo görə t’ap’e ukon,

Müdrikt’oğoy muzen isə içoğo q’orişebon.

⁴ Kəl nu bakala gala nə̌val ams’ine bakon,

Ama kəle zorene bol məhsul eçon.

⁵ Düzgün şahiden əfçi tene uk’on,

Əfçi şahiden isə iz əfçinene nəfəs haq’on.

⁶ Q’ammazen müdrikluğ qə̌və̌lğayin şot’o tene bə̌ğə̌bon,

Ama q’amişakala amdara usume p’ap’on.

⁷ Axmağaxun ə̌xil baka,

Şot’oxun haq’ullu əyit ten ibakal.

⁸ Ə̌xilak’alt’ay müdrikluğ - iz yaq’a q’amişaksunast’ane,

Q’ammazi səfeyluğ isə için-içu feretst’unast’a.

⁹ Səfeyxon taxsıra os’kseynak’ eçala paye loxol axšumt’unk’on,

Düzgünt’oğo isə Q’ončuğon xeyir-bərəkəte tadon.

¹⁰ Amdaren iz dərdə saycə içine ava,

Şot’ay mǔqluğal iz hama şuk’k’alen tene hisbon.

¹¹ Şər amdarxoy k’oj śareğon,

Ük’təmizt’oğoy yurden isə varde qayk’on.

¹² T’etər yaq’o ki, amdari piyes düze ak’esa,

Ama şot’ay axır bisune.

¹³ Axšumk’at’anal amdari ük’ q’ač’ek’on,

Mǔqluği axırast’al dərde bakes bakon.

¹⁴ Şər bakalt’u iz biq’i yaq’a görə tadeğale,

Şaat’ amdara isə iz əşurxo şaat’ baksuna görə.

¹⁵ Nu q’amişakalo hər əyitə feret’ebaksa,

Ə̌xilak’ala amdaren isə iz hər lə̌ngəne fikir tast’a.

¹⁶ Müdrik amdar eht’iyat’lu baki pisluğaxun zap’eğon,

Axmağ isə usum içuxun c’eri içune güvəyinşakon.

¹⁷ Usum posk’alt’in haq’ılsuz əşe biq’on,

Pisniyət’lu amdaral nifrət’t’unbsa.

¹⁸ Q’ammaza mandalo iz səfeyluğe,

Ə̌xilak’alt’ay biin tacal iz avabaksun.

¹⁹ Pis amdarxo şaat’t’oğoy běš k’os’t’unbakon,

Şər amdarxoval düzgünt’oğoy ç̌omone tağon.

²⁰ Kəsibə q’onşinenal nifrətebon,

Varluna isə gele amdarene çureğon.

²¹ T’ı̌yəmint’ay loxol alaxun oq’a běğalt’in günaxebsa,

Eht’iyəc bakalt’u köməybalo isə he bəxt’əvəre!

²² Şər əş biq’alxo yaq’axun azmişakiyorox tene ki?

Xeyirxaxluğ balt’in isə şaat’luğ q’a çuresune bə̌ğə̌bon.

²³ Hər zəhməten q’azance eçon,

Ams’i əyitpsunen isə amdara eht’iyəci boşe efon.

²⁴ Var-dövlət müdrik amdarxoy biin tace,

Səfeyluğ isə axmağxoy.

²⁵ Düzgün şahiden bisunaxune çark’est’on,

Əfçi şahiden isə feret’edon.

²⁶ Q’ončuğo çalxalt’aynak’ q’ı̌ butene,

Q’ončux şot’ay əyloğoynak’al umudi gane.

²⁷ Q’ončuğo çalxsun yəşəyinşest’ala orayine,

Amdara bisunaxune çark’est’on.

²⁸ Padçaği kalaluğ azuk’i geleluğaxune ak’esa,

İz azuk’ mal bakala padçağ isə hik’k’ale.

²⁹ Usum içuxun nu c’eğalo haq’ullune,

Hövsələsuzo isə səfey.

³⁰ Arxayinluğen amdara yəşəyinşesedon,

Paxılluğen isə ǔq’enxone bašaybon.

³¹ Kəsibə zülüm tadalt’in Buxačuğo tene çalxon,

Kəsibə kul biq’alt’in isə şot’o Yaratmişalt’u hörmətebon.

³² Şər amdara iz pisluğen sanekon,

Düzgünt’ay düzgünluğen isə bisunast’al umude tadon.

³³ Müdrikluğen haq’ullu amdari ük’e mese biq’on.

Şo lap axmağxoy araneyal c’ək’eğon.

³⁴ Düzgünluğen azuk’a ěqěvek’on,

Günaxen isə sanekon.

³⁵ Padçağ müdrik k’ulaxun irəzine mandon,

İçu biyaburbalt’ay loxol isə iz əcuğone biq’on.

¹ Cügü coğaben hirsə bask’esedon,

Sərt əyiten isə əcuğane bəc’ük’ton.

² Müdrikt’oğoy muzen avabaksunane tərifbon,

Axmağxoy muzexun isə səfeyluğe baron.

³ Q’ončuğoy piin hər şeya anek’sa,

İz pul pist’oğoyal, şaat’t’oğoyal loxole baksa.

⁴ Muč’a əyitmoğon amdara yəşəyinşesedon,

Əfçi əyitmoğon isə ük’e xə̌xə̌k’on.

⁵ Səfeyen bavay tadala tərbiyinə lağane haq’on,

Töhmətə ǔmǔx laxalo isə ə̌xilak’ale bakon.

⁶ Düzgünt’ay k’oya kala dövləto,

Şər amdari isə q’azancenal içu əzabe tadon.

⁷ Müdrikt’ay muzen avabaksune yəymişon,

Axmaği isə mot’o haq’ıl tene p’oyeğon.

⁸ Q’ončuğon şər amdari eçala q’urbanaxunal irit’ene,

Ük’təmizt’oğoy isə afırınaxun irəzine manst’a.

⁹ Q’ončuğon şər amdari tağala yaq’axun irit’ene,

Düzgünluği bač’anexun tağalt’u isə çuresa.

¹⁰ Düz yaq’axun c’eğalt’u bı̌hi cəzane tadeğon,

Töhmətə nifrətbalt’aynak’al bisune eğon.

¹¹ Bisuni q’a p’urit’oğoy məsk’ənəl Q’ončuğoy piin běše,

Mandene ki, amdari ük’.

¹² Amdarxo lağa haq’alt’in töhmətə tene q’abulbon,

Müdrik amdarxoxunal məsləət tene haq’on.

¹³ Ük’ mǔqbakat’an amdari ç̌oyenal axšumek’on,

Dərden isə amdara xə̌xə̌nek’on.

¹⁴ Ə̌xilak’alxon avabaksune qə̌veğon,

Axmağxo isə içoğoy səfeyluğ bəse bakon.

¹⁵ Fağıri hər ği mə̌yine,

Ük’qay amdareynak’ isə həmişə q’onaxluğ.

¹⁶ Q’ončuğo çalxsunen q’azayinşi mal şey

Narahatluği boş gireśi kala xəzininəxun şaat’e.

¹⁷ Çuresun bakala gala göyin uksun

Nifrət bakala gala c’əyinax arak’i yeq’ uksunaxun şaat’e.

¹⁸ İçuxun usum c’eğalt’in davina yaratmişebsa,

Portbalt’in isə davina bask’esest’a.

¹⁹ Tənbəli yaq’a śaśene haq’on,

Ük’təmizt’oğoy yaq’ isə genge.

²⁰ Müdrik ğaren iz bava mǔqedon,

Axmağen isə iz nana biyaburebon.

²¹ Q’ammaz səfeyluğaxune mǔqbakon,

Q’amişakala amdar isə düz yaq’ene tağon.

²² Məsləət nu bakala gala amdari çureğalo bex tene p’ap’on,

Düz nəsyət tadal gele bakala gala isə, oore eğon.

²³ Amdari coğab tast’eynak’ əyit bakat’an mǔqe bakon,

Əyitə iz gala upsun he şaat’e!

²⁴ Müdrikt’ay yaq’en içu ala,

Gərəmzoğoxun ə̌xil bakala yaq’ene taşt’a.

²⁵ Q’ončuğon içuxun irəzit’ay k’ojane śark’on,

Süpür çuğoy oç̌ala isə q’orişebon.

²⁶ Pis fikirxoxun Q’ončuğon irit’ene,

Şaat’ əyitmoğoxun isə Şo irəzine.

²⁷ Tamaxkəren iz külfətə koruğane badon,

Rüşfətə nifrətbalt’ay ömür isə boxoye bakon.

²⁸ Düzgün amdaren coğaba fikirbine tadon,

Şər amdari isə muzexun pisluğe baron.

²⁹ Q’ončux şər amdarxoxun ə̌xile çurk’on,

Düzgün amdarxoy isə afırına inebakon.

³⁰ Axšumk’ala pulmoğon ük’əne mǔqt’on,

Şaat’ xavarenal amdara parvazlayinşebon.

³¹ Xeyir tadala töhmətə ǔmǔx laxalt’ay ga

Müdrik amdarxoy aranene bakon.

³² Tərbiyinə iradbalt’in içune zərəl tadon,

Töhmətə ǔmǔx laxalt’in isə avabaksune q’azayinşon.

³³ Q’ončuğo çalxsunen müdrikluğane zombon,

Əyitə běğsunenal hörməte eçon.

¹ Amdaren iz ük’e boş fikirebon,

Axırınci əyitə isə Q’ončuğone uk’on.

² Amdari bütüm yaq’mux iz piyes təmize ak’eğon,

Q’ončuğon isə ük’e boş bakalt’oğone yoxlayinşon.

³ Vi biq’ala əşurxo Q’ončuğo tapşurba,

T’e vədə vi niyətxo bex p’ap’ale.

⁴ Q’ončuğon hər şeya İz məksədeynak’e yaratmişe,

Pis amdaral bələ ğineynak’.

⁵ Q’ončuğon içoğo ala efalt’oğoxun irit’ene,

Avabaka, şorox cəzasuz tet’un mandal.

⁶ Buxačuğo çuresunen q’a Şot’o ğaç̌ baksunen günaxxo os’ek’sa,

Q’ončuğo çalxsunenal pisluğaxun qayest’a.

⁷ Amdari yəşəyinşaxun Q’ončux irəzi mandayin,

Düşmənxoval şot’oxun barişdirişebsa.

⁸ Düzgünluğen q’azayinşala mal şey

Haqsuz yaq’en topbi gele q’azancaxun şaat’e.

⁹ Amdaren iz yaq’a c’ək’ek’on,

Ama Q’ončuğon tadi yaq’ene tağon.

¹⁰ Padçağen iz ə̌xilaksunluğene əyitk’on,

Divanbsunast’al sərf tenebon.

¹¹ Düzgün tərəzik’en ayzapsun Q’ončuğoxune ,

Torayin boş bakala hər ayzap’k’ala ǰeyal Şot’ay kiin əşe.

¹² Şər əşur biq’sunaxun padçağxon irit’t’unk’on,

Şot’aynak’ ki, düzgünluğene taxt’a möhk’əmbon.

¹³ Padçağxo düzgün amdari əyitk’alt’uxunt’un irəzi mandon,

Şot’oğon düz əyitk’ala amdarat’un çureğon.

¹⁴ Padçaği əcuğon bisuni xavare eçon,

Müdrik amdaren isə me əcuğa bask’esedon.

¹⁵ Padçaği ç̌oyen axšumenesa, avabaka, yəşəyinş bune,

Şot’ay irəziluğ hər şeya göyünbala ǰoğulin ağalinane oşq’ar.

¹⁶ Q’ızılaxunsa müdrikluğ q’azayinşbsun şaat’e,

Gümüş təə, avabaksun topbsun şaat’e.

¹⁷ Ük’təmizorox pisluği yaq’axun t’it’unst’a,

İz yaq’a nu azdırişalt’inal iz elmoğone q’orişbsa.

¹⁸ Əfçibaksuna tikbaşluğene eçon,

Bist’unal lovğaluğen.

¹⁹ Fağırxoy arane qay ük’in baksun,

Tikbaşxoxun talanbi mala cöybsunaxun şaat’e.

²⁰ Tərbiyinə ǔmǔx laxalt’in xeyire bə̌ğə̌bon,

Q’ončuğo güvəyinşakala amdar he bəxt’əvəre!

²¹ İz ük’e müdrik bakalo ə̌xilak’ale k’alesa,

Amdarxoval muč’a əyitə usume basksa.

²² Q’amişaksun - yəşəyinşest’ala orayine,

Axmaği cəza isə iz səfeyluğ.

²³ Müdrik əyitmux müdrik amdaraxune c’eğon,

T’e əyitmoğonal amdara vědesedon.

²⁴ Şaat’ əyitmux - şame boş uč’ k’inək’e,

Elmoğo q’olayebon, ǔq’enxo ost’aarebon.

²⁵ T’etər yaq’o ki, amdari piyes düze ak’esa,

Ama şot’ay axır bisune.

²⁶ Əşp’alen iz tapana boşevkseynak’e zəhmət zap’e,

Busaluğene şot’o məcburbsa.

²⁷ Yaramazen amdarxoynak’ kure kaše,

İz əyitmoğonal arux k’inək’ bok’osp’i-śinne.

²⁸ Əfçiduğalen davane galdon,

Əyit tarast’unen iša dost’urxoval cöyebon.

²⁹ Q’əddar amdaren iz išat’oğo feret’edon,

Şot’oğo şaat’ nu bakala yaq’ane zap’k’on.

³⁰ Pis niyət’en pul q’ic’k’alt’ay fikir şəre bakon,

J̌omo k’oribalt’ay əşuruxal şaat’ tene bakon.

³¹ Mas’i baki pop s’aldala tace,

Düzgünluği yaq’e q’azance.

³² Q’oççağ baksunaxunsa səbürlu baksun şaat’e,

İçuxun usum nu c’eğalo şəhərə haq’alt’uxun zorbane.

³³ Çöpə amdarene bost’a,

Ama hər q’ərara Q’ončuğone tast’a.

¹ Q’ari sa k’ot’or šum bakala ser k’oj

Kəyi-ǔğsunen buy höcət bakala k’ojaxun şaat’e.

² Müdrik nökər s’ibiyaburbal ğare ağane bakon,

Şot’ay viçimoğoxun barabar mirasi paye haq’on.

³ Q’ızıl-gümüşi təmizluğ gam buxarin boşe ç̌oyel c’eğon,

Ük’e boş bakalt’u isə Q’ončuğone yoxlayinşon.

⁴ Pis amdaren şər bakalt’ay exlətxone fikir tadon,

Əfçiduğalen əşgaldali əyitmoğone ǔmǔx laxon.

⁵ Kəsibə masq’arabalt’in şot’o Yarat’mişalt’une t’ǒǒxbon,

Q’ert’ay dərdə mǔq bakalo cəzasuz tene mandon.

⁶ Q’ojat’oğoy biin tac içoğoy nəvooxe,

Ğarmoğoyal şərəf içoğoy bavoox.

⁷ Q’ammaza haq’ullu exlət nu yarayinşala k’inək’

Kalaluğbalal əfçi exlət sal tene yarayinşbsa.

⁸ Rüşvət tadalt’ay piyes iz rüşvət sa piin çile,

Şot’aynak’ ki, mani tərəf tağayin, oore eşt’a.

⁹ Günaxi looxun butk’alt’in serluğe qə̌veğon,

Şot’o həmişə ç̌oyel duğalt’in isə iz iša dost’urxone aç̌esbon.

¹⁰ Q’amiş amdara sa töhməten,

Axmağa duğeğala sabaç̌ q’apazaxun gelene təsirbsa.

¹¹ Pis amdaren insanxo saycə davinane k’ale,

Q’əddar elçinal şot’aynak’ yaq’abalt’un.

¹² Baloğo aç̌esp’i sa šuyena irəst’eysun

Q’ammaza iz səfeyluği boş irəst’eysunaxun şaat’e.

¹³ Şin şaat’luği gala pisluğ bayin,

İz k’oyaxun pisluğ tene cöybakal.

¹⁴ Höcəti burqesun xene bande qayesunane oşq’ar,

Dava q’ızışakamin şot’ay běšinə̌mə̌ haq’a.

¹⁵ Ham taxsırkərt’u haq’lu c’evk’alo,

Ham düzgünt’u taxsırkər c’evk’alo -

Mot’oğoy p’rannat’uxunal Q’ončuğon irit’ene.

¹⁶ Q’ammazi təngə baksuni k’ə xeyirəbu?

Haq’ıl nu bakala gala müdrikluğa hetər haq’ale?

¹⁷ Dost’en həmişəne çureğon,

Viçiyal t’ar ğinene vi dərdə şərik bakon.

¹⁸ Saycə haq’ılsuzene t’ı̌yəmint’ay gala əyit tadi

Şot’ay gala zamin çurk’on.

¹⁹ Dava çureğalt’in günaxe çuresa,

İçu ala biq’alt’in bist’une qə̌vesa.

²⁰ İçust’a əfçi bakalt’in xeyir tene bə̌ğə̌bon,

Bic’luğ əşp’est’i əyitk’aloval bəlinəne baft’on.

²¹ Axmaği bavan dərde bə̌ğə̌bon,

Sarsaği bavay mǔqluğ aneç̌on.

²² Ük’e mǔqluğ elmoğoynak’ ən şaat’ dərməne,

Ük’ xə̌xə̌yesunen isə amdari elmoğone haq’on.

²³ Şər amdaren c’əp’k’in rüşvəte ext’on ki,

Düzgünluğa pozmişane.

²⁴ Q’amiş amdari fikir müdrikluği loxole bakon,

Axmaği isə t’iya-miya.

²⁵ Axmağ ğar iz bavaynak’ bələne,

İz nanaynak’al q’ubar.

²⁶ Nə düzgün amdara cəriməbsun,

Nə s’ila amdara iz düzgünluğa görə t’ap’sun şaat’ əş tene.

²⁷ Gele avabakalt’in male əyite,

Müdrik amdaren iz əyiti q’ədirəne ava.

²⁸ Şip’ çurk’ayin, səfeyal müdrike hesab bakon,

J̌omo but’k’ayin, şoval haq’ullune ak’eğon.

¹ Saycə içeynak’ yəşəyinşalt’in k’ə çuresa bsane,

Şaat’ məsləətəl q’abul tenebsa.

² Q’ammazen q’amişaksun təə,

İz avabakalt’une ak’est’un çuresa.

³ Şər əşlen hörmətsuzluğe eçon,

Habursuzluğen isə biyaburçuluğ.

⁴ Amdari əyitmux bə̌ğə̌loy xeyurxone,

Müdrikluği orayin - tağala oq’.

⁵ Divanbat’an pis amdara tərəfkeşluğbi

Taxsırsuz amdara haq’suz c’evksun şaat’ tene.

⁶ Q’ammazi əyitmoğon içu bəlinəne badon,

İz muzen içu t’apesedon.

⁷ Q’ammazi muzen içu əfçinebon,

İz əyitmuxcə içeynak’ tələne bakon.

⁸ Əyittaradalt’ay əyitmux ləzətlu tikoox k’inək’e,

Q’oq’exun hasande c’ovaksa.

⁹ İz əşləst’ə tənbəl bakalo

Śark’al bakalt’uxun viçine.

¹⁰ Q’ončux möhk’əm sa q’alane,

Düzgün amdareynak’ bač’ane.

¹¹ Varlu amdareynak’ iz dövlət sa q’alala şəhəre,

Şo iz piyes nu śareğala bari k’inək’e.

¹² Amdari içu ala biq’sunen iz acalane p’ap’esbsa,

Oq’a biq’sunen isə hörmətə.

¹³ İbakinut’ coğab tast’un,

Səfeyluğ saal biyaburçuluğe.

¹⁴ Ük’əxun ost’aar amdara azarenal tene saksa,

Ama ük’ xə̌xə̌nesa, mot’o hetəre port’bon?

¹⁵ Ə̌xilak’alt’in iz ük’e boş biliye topbon,

Müdrik amdari ǔmǔx biliyeynak’ qaye.

¹⁶ Pay tast’unen amdareynak’ yaq’e qayk’on,

Şot’o kakala amdarxoy běše taşon.

¹⁷ T’ı̌yəmi tərəfen hari əşlə silist’bamin,

Divanbala gala samci əyitk’alt’ay uk’alorox düze ak’eğon.

¹⁸ Buxačuğoy çureğalt’u avabakseynak’ boseğala çöpen davina bask’esedon,

Davabalt’oğo sun-sunaxun cöyebon.

¹⁹ Viçimoğoy arane bakala dava ç̌omo şəft’əlü q’ala k’inək’e,

Oro viçəxun barişaksun q’alala şəhərə haq’sunaxun çətine.

²⁰ Amdaren iz uk’ala əyitmoğoy,

İz muze pit’oğoy nəticinəne ak’on.

²¹ Muzen amdara yəşəyinşəl taneşon, bisunal,

Əyitpsun çureğalt’inal iz uk’alt’oğoy bara ak’ale.

²² Çuux haq’sunen şaat’luğen bə̌ğə̌bon,

Q’ončuğoy irəziluğan haq’on.

²³ Kəsiben xoyinšene əyitk’on,

Varlunen isə sərt coğabe tadon.

²⁴ Dost’urxo gelebsunen amdara sanekon,

Ama əsil dost’ viçəxunal išane.

¹ Kəsib, ama iz ük’ təmiz amdar,

Əfçi əyitk’ala q’ammazaxun şaat’e.

² Avabaksun nu bakayin, saycə həvəsen

Hik’k’al bes tene bakon.

Kapk’alt’ay turel lamanedon.

³ Amdaren iz səfeyluğa görəne yaq’a aç̌esbon,

Ük’e boş isə Q’ončuğoy loxole əcuğon biq’on.

⁴ Var-dövləten dost’urxo avuzebon,

Kəsiben isə iz sa dost’al aç̌esebon.

⁵ Əfçi əyitk’ala şahid cəzasuz tene mandon,

Əfçiduğalen çark’esun tene bə̌ğə̌bon.

⁶ Gelet’oğone s’ila amdarxoy piyes ak’esun çureğon,

Pay tadalt’aynak’al dost’ həmişə bə̌ğə̌neğon.

⁷ Kəsibəxun iz viçimoğoyal zəhləne baron,

Lap dost’urxoval şot’oxun ə̌xilt’un tarak’on,

Xoyinšbi bač’anexun bafaldayin, içu iša tet’un biton.

⁸ İz elmoğo çureğalt’in müdrikluğe qə̌veğon,

Q’amişaksuna ğaç̌eğalt’in oore q’azayinşon.

⁹ Əfçi əyitk’ala şahid cəzasuz tene mandon,

Əfçinen ç̌oyel çurk’alo biyone.

¹⁰ Q’ammaza tamtarağlu yəşəyinş nu yarayinşala k’inək’,

K’ula ağay loxol kalaluğbsunal tene yarayinşbsa.

¹¹ Amdari q’amişaksunen əcuğa bask’esedon,

T’ı̌yəmint’ay içu incitmişbsuna fikir nu tast’unen içeynak’ şərəfe eçon.

¹² Padçaği əcuğ aslani ğırılti,

İz irəziluğ isə oye loxol bakala xo k’inək’e.

¹³ Axmağ ğar bavaynak’ bələne,

Dava qə̌veğala çuux isə nu bot’bakala xene k’at’psun k’inək’e.

¹⁴ K’oj, var-dövlət bavoğoxun,

Müdrik çuux isə - Q’ončuğoxune .

¹⁵ Tənbəlluğen bə̌ğə̌loy nep’e eçon,

Avaraluğen amdara busane efon.

¹⁶ Əmirə əməlbalt’in iz elmoğone efon,

İz yaq’a nu fikir tadalo isə biyone.

¹⁷ Kəsibə kul boxodalt’in Q’ončuğone borc tadi baksa,

Şot’aynak’ ki, Q’ončuğon için me əşlin əvəzə tadale.

¹⁸ Heq’ədər ki c’əyi tene vi ğara tərbiyə tada,

Şot’ay əfçibaksuna hun taxsırkər ma baka.

¹⁹ İçuxun usum c’eǧala amdaren iz cəzina zap’k’alane,

Şot’o ç̌o tadayin, ast’aral çureğale.

²⁰ Nəsyətə ǔmǔx laxa, tərbiyinəl q’abulba,

Metər bsunen müdriken bakon.

²¹ Amdaren iz ük’e boş gele şeye fikirbon,

Axırınci əyit isə Q’ončuğoxune.

²² Amdara iz extibərlu baksunene çureśest’a,

Kəsib baksun fırıldağçi baksunaxun şaat’e.

²³ Q’ončuğo çalxsunen amdara yəşəyinşesedon,

Şot’o şər iša bakes tene bakon, şo arxayine bask’on.

²⁴ Tənbəlen iz kula q’ave boş banedon,

İz ǰomo taşt’una isə ərikmişebakon.

²⁵ Ç̌oboç̌una t’ap’enk’on - q’ammazene içeynak’ dərs ext’on,

Ə̌xilak’ala töhmətbsunen isə, şot’ay müdrikluğane avuzbon.

²⁶ Bavay ç̌oyel qaybaki iz nana şəp’eğala ğar,

S’i biyaburbala, şot’oğoy ç̌oya mə̌yinbala ğare.

²⁷ Bez ğar, nəsyətə nu ǔmǔx laxayin,

Müdrik əyitmoğoxun ə̌xil bakalnu!

²⁸ Rüşvət ext’ala şahiden düzgünluğa lağane haq’on,

Pist’oğon şərent’un nəfəs haq’on.

²⁹ T’ı̌yəmint’oğo masq’arabalt’oğoynak’ cəza,

Axmağxoy bač’aneynak’al t’ape həzirbaksa.

¹ Finen amdari loxol axšumpesedon, içk’inen davabesedon,

Şot’oğo feretbakalo müdrik tene k’aleğon.

² Padçaği əcuğ aslani ğırılti k’inək’e,

Şot’o içuxun c’evk’alt’in iz elmoğone aç̌esp’on.

³ Davinaxun t’ist’unen amdareynak’ şərəfe eçon,

Səfey isə davineynak’ muşt’aǧe.

⁴ İz vədine nu ezbala tənbəl əkinçinen

Exe vədine hik’k’al tene bə̌ğə̌bon.

⁵ Ük’e fikirxo bə̌ğə̌loya bakala xe k’inək’e,

Q’amişakala amdaren şot’o zapi c’evek’on.

⁶ Amdarxoy gelet’ine izi ext’ibərlu baksunaxun dəm duğsa,

Ama həgigi met’ər bakala amdara mayina bə̌ğə̌bes bakon?

⁷ Düzgün amdar təmiz ük’ene yəşəyinşbsa,

İçuxun oşa eğala nəsiləl bəxt’əvəre bakon.

⁸ Padçağ divanbseynak’ iz taxt’a arśat’an,

İz piin şaat’a pisaxun c’ək’ek’on.

⁹ Şina pes bakon ki, bezi ük’ təmize,

Bezi günax butene?

¹⁰ Əfçi usk’unal, əfçi ayzapsunal -

Mot’oğoy p’rannaxunal Q’ončuğon irit’ene.

¹¹ Lap əyləl iz əməlxone çalxest’a,

Şot’oğoy təmiz, düzgün nəəl k’ori baksunene ak’est’a.

¹² İbakala ǔmǔxxoval, ak’ala pulmoğoval -

Mot’oğoy p’rannal Yaratmişiyo Q’ončuxe .

¹³ Basksuna ma çureki, tene kəsib bakalnu,

Ayığ baka ki, bolluğa p’ap’avax.

¹⁴ Müştərinen "Pise, pis male", unek’on,

Haq’i taśit’uxun oşa isə tərifebon.

¹⁵ Q’ızıle, toyexlu ǰene, morox bütüm bune,

Müdrik əyit isə hər şeyaxun dəyərlune.

¹⁶ Q’ert’ay gala zamin çurk’alt’in iz paltaral girove tadon,+ 20:16 Paltaral girove tadon - T’evaxt’ amdarxon zamin çurk’at’an içoğoy hik’k’al nu bakit’uxun oşa lap içoğoy paltaral girovt’un laxe. Běğa: C’eys. 22:26; K’an. 24:12-13.

Haketərəl q’ərib amdari gala zamin çurk’alt’ine bon.

¹⁷ Feretst’unen q’azayinşala šum süft’ə muč’ane bakon,

Axırda isə ǰomo q’umene buybakon.

¹⁸ Şaat’ q’ərar c’evkseynak’ nəsyətxo ǔmǔx laxa,

Davina bat’anal məsləəten ba.

¹⁹ Əyittaradalen sirurxo qaypi yəymişebon,

Şot’aynak’al metər amdaraxun ə̌xil baka.

²⁰ Bava, nana q’arğişbalo

Zülmətəq’an baśi, iz çirağ aç̌eq’an.

²¹ Puldeşiluǧen haq’eğala mirasen

Axırda xeyir tene eçon.

²² "Me pisluği əvəzə c’eğoz" ma upa,

Q’ončuğo ext’ibərba, Şot’inal va q’orişale.

²³ Düz nu ayzap’k’ala ǰenaxun Q’ončuğon irit’ene,

Şot’in feret’t’ala tərəzik’əl pise běǧsa.

²⁴ Amdari lə̌nge tüşəl ak’est’alo Q’ončuxe .

P’oy şina iz tağala yaq’a q’amişakon?

²⁵ Amdara təlinə badalo şone ki,

Buxačuǧo niyətbi, oşane şot’ay barada fikirbsa.

²⁶ Müdrik padçağen pist’oğo c’ək’p’i,

Şot’oǧo dingen arum t’ap’k’alt’ullarik’ t’ap’ek’on.

²⁷ Q’ončuğon amdari vijdanen

Ük’e boş bakalt’oğone işiğbi ç̌oyel c’evk’on.

²⁸ Padçağa xeyirxaxluğen q’a iz azuk’a ğaç̌ baksunene q’orişon,

İz taxt’a xeyirxaxluğene möhk’əm efon.

²⁹ Zor cəyilxoy şərəfe,

Mas’i pop q’ojoğoy.

³⁰ Yaroğon q’a t’ap’en amdara pisluğaxun təmizebon,

T’ap’esunen ük’əl düzebon.

¹ Padçaği ük’ Q’ončuğoy kiyele,

Şot’o xene arx k’inək’ İz çureğala tərəf fırınedon.

² Amdari biq’i yaq’ iz piyes düze ak’eğon,

Ama ük’e boş bakalt’oğo yoxlayinşalo Q’ončuxe .

³ Düzgünluğ q’a düz divanbsun,

Q’ončuğoy piyes q’urbanaxun běše.

⁴ Alaxun oq’a běğsun q’a lovğa ük’

Pist’oğoynak’ sa işiğ k’inək’e, ama mo günaxe.

⁵ Çalışakalt’ay niyətxon bolluğe eçon,

Kap nəticə çureğalo isə eht’iyəci boşe baft’on.

⁶ Əfçiduğsunen q’azayinşala var-dövlət

Havina əfçibakala sa buğe, şot’in bisunane taşon.

⁷ Pisorox içoğoy q’əddərluğa görə əfçibakalt’un,

Axıri düz yaq’a biq’sun tet’un çureśi.

⁸ Günaxkəri yaq’ gərgüre,

Ük’ təmiz amdari isə düz.

⁹ Davabala çuğoxun sa k’oya yəşəyinşbsunaxunsa

Ǔğe sa dönbine yəşəyinşbsun şaat’e.

¹⁰ Pis amdari vǔğ fikir şəre,

Şot’in iz išat’uval gorox tene eğon.

¹¹ Ç̌oboç̌una cəzan tadon, q’ammaz müdrike bakon;

Müdrik amdara yaq’en ak’est’on, iz avabaksunane avuzbon.

¹² Düzgün Bakalt’in pist’oğo piyexun c’ovakesedon,

Şot’oğoy k’ojurxo śarpi bəlinəne badon.

¹³ Ǔmǔxxo biq’i kəsibi haraya nu ibakalt’in

Sa ği içinal harayk’ale, ama şot’o coğab tet’un tadal.

¹⁴ C’əp’k’in tadeğala payen əcuğo,

Q’oltuğe bakala rüşvətenal hirsə bask’esedon.

¹⁵ Haq’q’en iz ganu biq’at’an düzgün amdar mǔqe bakon,

Şər əş biq’alt’ay bul isə bəlinəne baft’on.

¹⁶ Şu q’amişaksunaxun t’it’ayin,

İz tağala ga bayinq’luğ bakale.

¹⁷ Saycə köfe qoşt’an tağalo eht’iyəcəne baft’on,

Kəyi-ǔğsunaxun nu çurk’alt’in dövlət tene bə̌ğə̌bon.

¹⁸ Ük’ təmiz amdari gala pis amdar,

Düzgün amdari galal xayin amdar tağale.

¹⁹ Davabala, t’ot’ok’ala çuğoxun yəşəyinşbsunaxunsa

Çöle yəşəyinşbsun şaat’e.

²⁰ Müdrik amdari ard iramteneğon,

Q’ammazi isə k’ə bunesa kəyi-çark’esedon.

²¹ Düzgünluği q’a xeyirxaxluği bač’anexun tağalt’in

Yəşəyinş, düzgünluğ saal şərəfe bə̌ğə̌bon.

²² Tək sa müdrik amdaren q’oşunen buy şəhərə hücümebon,

Şot’oğoy umudbakala q’alina śarpi-śinek’on.

²³ İz ǰomo q’a muza efala amdaren

İçu bəlinəxune efon.

²⁴ Alaxun oq’a běğala, içuxun irəzi amdar ç̌oboç̌une hesabbaksa,

Lovğaluğaxun iz boş p’ateneq’sa.

²⁵ Tənbəli çureğala şeyurxon içu bisunane taşon,

Şot’aynak’ ki, iz kula gamaxun çaxa tene duğsa.

²⁶ Şot’in həmişə puldeşiluğebsa,

Düzgün amdar isə kulqaye bakon.

²⁷ Şər amdari eçala q’urban irit’p’une,

Pis niyəten eçalo isə şot’oxunal betər.

²⁸ Əfçi şahid biyone,

Axırınci əyit isə hər şeya ibakit’aye bakon.

²⁹ Şər amdaren iz ç̌oyane boç̌ubon,

Düzgün amdaren isə iz tağala yaq’ane möhkəmbon.

³⁰ Sal sa müdrikluğ, haq’ıl, nəəl məsləət

Q’ončuğoy əleyinə c’eyes tene bakon.

³¹ Davin ğineynak’ ěkat’un həzirbon,

Ama davina taşt’un Q’ončuğoxune .

¹ Şaat’ s’i kala var-dövlətəxun,

Hörmət q’azayinşbsunal q’ızıl-gümüşəxun üst’üne.

² Dövlətlu q’a kəsib amdar sa şeyast’at’un suna oşq’ar:

P’rannal Yarat’mişiyo Q’ončuxe .

³ Ə̌xilak’ala amdaren saturběš şərə ak’i şot’oxun t’inet’on,

Q’ammazen isə běš taśi ziyane bə̌ğə̌bon.

⁴ Əyitə běğsunen q’a Q’ončuğo çalxsunen

Dövlət, şərəf, saal yəşəyinşe eçon.

⁵ Şər amdari yaq’ śaślane, t’et’iya tələno,

İz elmoğo çureğalt’in şot’oxun ə̌xile tarak’on.

⁶ Əyela t’ebelxun düz yaq’a laxa,

Şo isə q’ojabakat’anal me yaq’axun tene c’eğal.

⁷ Varlu amdar kəsibi ağane bakon,

Borclu amdaral içu borc tadali k’ule bakon.

⁸ Haq’suzluğ bit’alt’in içeynak’ bələne exp’on,

Şot’ay sırişala çombağal əfçinebakon.

⁹ Kəsibaxun iz šuma cöybala kulqay amdaren

Xeyir-bərəkəte q’azayinşon.

¹⁰ Masq’arabala amdara şəp’enğon, daval çurek’on,

Orobaksunal, köfel lafst’unal tene bakon.

¹¹ Ük’ təmiz, muč’a muz amdari

Padçağal dost’e bakon.

¹² Q’ončuğon q’amişaksuna q’orişebon,

Xayini əfçi əyitmoğo isə ç̌oyele c’evk’on.

¹³ Tənbəlen nexe: "Qavuna aslano,

Məəlne c’eğayiz, za śark’ale".

¹⁴ Əxlagsuz çuğoy ǰomo bə̌ğə̌loy kur k’inək’e,

Q’ončuğon lənətbiyo t’et’iyane baft’on.

¹⁵ Q’ammazluğ əyləst’a bune,

Ama t’ap’en şot’o düzebon.

¹⁶ Varlu bakseynak’ kəsibə zülüm baloval,

Varlu amdara pay tadaloval -

Morox p’ǒğəl eht’iyəcəne baft’on.

Otuz müdrik əyit

¹⁷ Vi ǔmǔxxo qaypa,

Müdrik amdarxoy əyitmoğo ibaka,

Bezi zombsuna fikir tada.

¹⁸ Şot’oğo vi ük’e boş efayin,

Şot’oğo bütümə vi muzel eçayin, vaynak’ şaat’e bakon.

¹⁹ Q’ončuğo ext’ibərbavax pi

Ğe mot’oğo va, vaz avabakest’a.

²⁰ Vaynak’ otuz məsələ, müdrik nəsyət tez śampi ki?

²¹ Şot’oğon va haq’q’e q’a serin k’ə baksuna avabakest’i,

Va yaq’abit’oğoy t’ǒğǒl düz coğaben qaybakavax.

²² Kəsibə iz fağır baksuna görə fǔq’mapa,

Divanbat’an eht’iyəci boş bakalt’u zülüm ma tada.

²³ Şot’aynak’ ki, şot’oğoy əşurxo Q’ončuğon İçin běğale,

Şot’oğo fǔq’k’alt’oğo əfçibale.

²⁴ Usum əcuğon biq’alt’uxun dost’ ma baka,

Usum içuxun c’eğala amdari yaq’a ma baft’a.

²⁵ Tenesa, şot’ay yaq’enen tağon,

Hun va təlinən badon.

²⁶ Q’ert’ay gala zamin çurpsunaxun,

Şot’ay gala əyit tast’unaxun qoş baka.

²⁷ T’e amdari gala tadala hik’k’al nu bakayin,

Vi bask’ala döşəyəl taşalt’un.

²⁸ Bavoğon laxi damna zahmani ǰene ganu ma badalba.

²⁹ İz əşlə şaat’ avabakalt’u anksa?

Şot’in adi amdarxoynak’ təə, padçağxoynak’ əşp’ale.

¹ Kalaluğbalaxun sa sulfina arśat’an

Vi běš bakalt’u yönbəri fikir tada.

² Vi iştağ şaat’al bakayin,

Vi ukalt’ay q’ərələ avabaka.

³ Şot’ay muč’a xorayxo tamax ma ba,

Şot’aynak’ ki, me ukunen amdara feret’edon.

⁴ Dövlət q’azayinşbseynak’ vi elmoğo ma laxa,

Müdrik baka, me fikirəxun kul haq’a.

⁵ Vi pula dövlətə tikbala k’inək’, şo əfçibakale,

Müt’lək’ q’ənədləyinşaki,

Q’irği k’inək’ purpi göynul ěqeğale.

⁶ Xəsis amdari tadala šuma ma uka,

Şot’ay muč’a xorayxo tamaxmaba,

⁷ Şot’aynak’ ki, şot’in iz ük’e boş hər şeye hesabane bon.

Muzen va "uka, ǔğə̌" uk’ale,

Ama iz ük’ q’a uk’alorox sa tene.

⁸ Kəyi loq’minal əsək’enk’on,

Vi pi bütüm muč’a əyitmuxal ams’inane tağon.

⁹ Q’ammaza əyit ma upa,

Şot’aynak’ ki, vi müdrik əyitmoğo toy tene laxon.

¹⁰ Damna zahmani ǰene ganu ma badalba,

Yetimxoy əkinə ma baki.

¹¹ Axıri şot’oğo Q’orişalo zorbane,

Şot’oğoy vaxun bakala divanal Şot’ine běğon.

¹² Vi ük’ə tərbiyineynak’,

Ǔmǔxxo zombala əyitmoğoynak’ qaypa.

¹³ Əylin tərbiyinə həmişə fikir tada, cəzasuz ma efa,

Tərbiyineynak’ bakala t’ap’en şot’o bestenebon.

¹⁴ Ama şot’o t’ap’sunen,

İz elmoğo bisunaxunen çark’est’on.

¹⁵ Bez ğar, hun müdrik bakayin,

Bez ük’əl qayeğon.

¹⁶ Vi muzexun düz əyitmux c’eğayin,

Bezi bütüm elmux mǔqebakon.

¹⁷ Günaxkərxo paxılluğbsuna vi beynə ma eça,

Ama vi hər ğina Q’ončuğo çalxsunen yəşəyinşa.

¹⁸ T’e vədə vi gələcəy bakale,

Vi umudal ams’ina tene c’eğal.

¹⁹ Bez ğar, ǔmǔx laxa, müdrik baka,

Həmişə düz yaq’a baka.

²⁰ Fine t’ağar bakalxoy arane ma baka,

Yeq’ ukala tapanxorxo gərmabaka.

²¹ Axıri ǔğə̌lxo q’a tapanxorxo kəsibt’un bakon,

Kəyi-ǔği nep’ax mandalorox axırda c’ır-c’ınt’ıri boşt’un mandon.

²² Vi bava ǔmǔx laxa, axıri şot’ine va yəşəyinş tade,

Vi nanal iz q’oja vədine saymişa.

²³ Müdrikluğa, tərbiyinə, q’amişaksuna q’a serina topba.

Şot’oğo ma toyda.

²⁴ Metər amdari bava fərəxləyinşebakon,

Müdrik ğaren şot’o mǔqedon.

²⁵ Barta vi bava-nana mǔqbakeq’an,

Va dünyəne eçeriyo fərəxləyinşakeq’an!

²⁶ Bez ğar, za fikir tada,

Bezi tağala yaq’en taki.

²⁷ Běğa, tarak’ala çuux bə̌ğə̌loy sa çuq’ur,

Əxlagsuz çuux q’ac’ kəriz k’inək’e.

²⁸ Şot’in k’uldur k’inək’ busq’une biq’on,

Amdarxoy arane xayinxone avuzbon.

²⁹ Yaslu bakalo şuva? Dərdlu bakalo şuva?

Şuva davin boş bakalo? Şuva şikəətbalo?

Şuva ams’i gala yaralayinşakiyo?

İz pulmux č’oč’a bakalo şuva?

³⁰ Mo fi ǔğsa arśalo,

Taśi cürbəcür fine tada běğalone!

³¹ Hun fine č’oč’a irəngə,

Ayaq’i boş s’alst’una, irəət ǔğesuna ma běğa!

³² Şot’in axırda va dizik’ k’inək’ duneğon,

Gürzə k’inək’ zəhərləyinşebon.

³³ Vi piyes q’əribə şeyurxone ak’eğon,

Haq’ıleyal k’ori fikirxone eğon.

³⁴ Vi bask’i gala va dənizi bı̌yex,

Gəmin boş k’inək’en hisbon.

³⁵ Uk’alnu: "Za duğet’un, his tezbe,

Za t’apet’un, sal avabakiyaltezu.

He vədə muğurbakoz ki, p’urum ǔğaz?"

¹ Pis amdarxo paxılluğ maba,

Şot’oğo gərbaksun ma çureki.

² Şot’aynak’ ki, şot’oğoy ük’e zalımluğbsuni fikirxono,

Şot’oğoy muzen q’əddarluğaxune əyite.

³ K’oj müdrikluğene biq’esa,

Q’amişaksunenal şot’o möhk’əmebsa.

⁴ İz otağxo avabaksuni köməyen,

Hər cürə dəyərlu, toyexlu şeyurxone buybaksa.

⁵ Müdrik işq’ar zorbane bakon,

Avabakala amdaren iz zorane avuzbon.

⁶ Davabat’an məsləətxo ǔmǔx laxa,

Düz nəsyət tadalo gelenesa, davina tanşon.

⁷ Q’ammazeynak’ müdrikluğ kul nu p’ap’ala sa şeye,

Darvazin t’ǒğǒl camaati běš iz ǰomoval qaypes tene bakal.

⁸ İz fikire şər əş biq’est’alo əşgaldale k’alesa.

⁹ Səfeyi pis niyət günaxe,

Amdarxonal ç̌oboç̌ut’oğo murdare hesabbsa.

¹⁰ T’ar ğine ost’aar tenusa,

He zəyif amdarnu!

¹¹ Besbsa taşalt’oğo çark’est’a,

K’as’esunaç tağalt’oğo qoş qayda.

¹² Hun ualk’ayin ki, "mot’oxun bez xavar tenoy",

Ük’ürxo Yoxlayinşalt’in mot’o atenek’on ki?

Vi elmoğo Q’orişalt’in mot’o avatenebakon ki?

Şot’in amdarxo içoğoy əməlxo görə tene tadon ki?

¹³ Bez ğar, uč’ uka, axıri şo xeyire,

Şamla uč’e tadal vi t’amağeynak’ muč’ane.

¹⁴ Avabaka ki, müdrikluğal vi elmoğoynak’ hametəre,

Şot’o bə̌ğə̌bayin, gələcəyəl bakale,

Vi umud ams’ina tene c’eğal.

¹⁵ Şər amdar k’inək’ düzgün amdari k’oja vərənbseynak’

Busq’u ma biq’a, şot’ay yurda ma śarpa.

¹⁶ Düzgün amdar vǔğ kərəm bitayinal, p’urum hayzale,

Şər amdareynak’ bələ eğat’an isə şot’o sanekon.

¹⁷ Düşməni bist’una mǔq ma baka,

Şot’ay lamanst’una görə vi ük’ maq’an çaxeśi.

¹⁸ Axıri Q’ončuğon mot’o anek’on, İz xoşel tene eğon,

Vi düşməni loxolxunal İz əcuğo exedon.

¹⁹ Pisluğ balt’oğo görə vi əcuğon maq’an biq’i,

Şər amdarxo paxılluğ maba,

²⁰ Şot’aynak’ ki, pis amdari axır butene,

Şər amdari çirağ aneç̌on.

²¹ Bez ğar, Q’ončuğoxun saal padçağaxun q’ı̌ba,

Şot’oğo nu çalxalt’oğoxun dost’ ma baka.

²² T’e p’rannan tadala bələ q’əflətəne eğon;

Şot’oğon tadala cəzinəl şina avabakon?

Müdrik amdarxoy sa hemal müdrik əyitmux

²³ Me əyitmoğoval müdrikxone pe:

Divanbat’an tərəfkəşluğbsun şaat’ tene.

²⁴ Taxsırkərt’u "hun düzgünnu" uk’ala amdara azuk’xon q’inəyinşebon,

Tayfoğon lənətt’unbon.

²⁵ Ama şot’o caza tadala amdaren xeyir bə̌ğə̌bale,

Şot’ay loxol bol xeyir-bərəkət eğale.

²⁶ Seri coğab tast’un amdara ç̌oyexun muçbsun k’inək’e.

²⁷ Süft’ə qavuna bakala əşlə çark’a, q’oruğa təmizba,

Oşa vaynak’ k’oj biq’a.

²⁸ Q’onşin əleyinə əfçi şahidluğ ma ba,

Vi ǰomoxun feret’t’ala əyit maq’an c’eri.

²⁹ Ma upa: "Şot’in za bit’u zuval şot’o booz,

Şot’ay əməlxoy əvəzə c’eğoz".

³⁰ Tənbəli q’oruğaxun,

Q’ammazi t’ulluğaxunez c’ovaksay.

³¹ Azk’i ki, hər ganu śaśen q’a ilen haq’ene,

J̌ene q’alal barene.

³² Běği mot’o fikirez tadi,

Mot’oxun dərsez ext’i:

³³ Samalal bask’i nep’axeğayin,

Turmoğo boxodi bask’ayin,

³⁴ Mone, kəsibluğen oğri k’inək’,

Eht’iyəcen amdar fǔq’k’al k’inək’ vi loxol hücümebon.

Solomoni sa hemal məsəloox

¹ Moroxal Solomoni məsəlooxe. Mot’oğo İudeyani padçağ Xizgiyay amdarxon efseynak’ girbi śamt’unpe.

² Amdarxon Buxačuğo içoğoy haq’ıle nu p’aq’ala əşurxo biq’suna görət’un alxışbsa,

Padçağa isə iz əşurxo taşt’una görə.

³ Göye alloyluğa q’a oç̌alin bə̌ğə̌loyluğa tam nu q’amişakes bakala k’inək’,

Padçağiyal ük’exun c’ovakalt’oğo avabakes tene bakon.

⁴ C’ema gümüşəxun cöybayin,

Zərgərə saycə kiin əşe mandon.

⁵ Şər amdara padçaği t’ǒğǒlxun ə̌xilbayin,

Şot’ay taxt’ düzgünluğen möhk’əme bakon.

⁶ Padçaği běš va ala ma biq’a,

Kala amdarxoy t’ǒğǒlal vaynak’ ga maba.

⁷ Şot’aynak’ ki, va "bürmişa, ala c’ovaka" upsun

S’ila amdarxoy běš oq’a saksunaxun şaat’e.

Ak’i şeyurxo görə

⁸ Amdarxo taxsırkər c’evksuna ma kapa.

Oşa t’e amdaren va ot’p’est’ayin, k’ən bon?

⁹ Şuxunesa vi əş bunesa, saycə vi divana divanba,

Şot’ay sira ma qaypa.

¹⁰ Tenesa ibakalt’in vi loxol pis piine běğon,

Mot’in va ext’ibərəxun sanekon.

¹¹ İz gala pi əyit

Gümüşi çərçüvin boş bakala q’ızıli ěšane oşq’ar.

¹² Əyitběğaleynak’al müdrik amdari töhmət

Q’ızıli sırığan, q’ızıli bəzəy k’inək’e.

¹³ Exe vədine iǰe sərinluğ hetəre bakonsa,

Ext’ibərlu elçiyal şot’o yaq’abit’aynak’ hametəre:

Şot’o yaq’absunen şo içule eysa.

¹⁴ İz nu tadi payurxoxun forsbalo

Ağala nu eçala asoy q’a muş k’inək’e.

¹⁵ Səbiren kalaluğbalal vědese bakon,

Muč’a muzen tərs amdaral əyitəle eçon.

¹⁶ Uč’ bə̌ğə̌bayin, vi q’ərələ uka,

Puldeşi k’inək’ ukayin, əsəkk’alnu.

¹⁷ Q’onşin k’oya usum-usum ma taki,

Tenesa, bezər baki, vaxun iz zəhləne baron.

¹⁸ İz q’onşin barada əfçi şahidluğbalo

Sa güpun, q’ılınc, şiş ox k’inək’e.

¹⁹ Bašay uluğoxun, axsağ turaxun sa xeyir nu bakala k’inək’,

T’ar ğineyal xəyanətkərəxun sa xeyir tene bakon.

²⁰ İz ük’ buy amdareynak’ mə̌ğ mə̌ğpsun

Şot’ay paltara çax havina c’eq’sun,

Nəəl ki, iz yarin loxol oq’oy lapsun k’inək’e.

²¹ Vi düşmən busanesa, şot’o ukest’a,

Xenezanesa, şot’o xe tada.

²² Metər ba ki, şot’in ot’p’i toobabane,+ 25:22 - Əbrani muzin: Şot’ay bel s’ilen lak’on.

Q’ončuğonal va iz əvəzəne tadon.

²³ Q’uzey tərəfəxun eğala muşen ağala eçala k’inək’,

Əyittaradali muzenal amdarxoy əcuğane iz loxol eçon.

²⁴ Davabala çuğoxun sa k’ojin oq’a yəşəyinşbsaxunsa,

Ǔğǔl sa dönbine yəşəyinşbsun şaat’e.

²⁵ Xenezaluğaxun bok’alt’aynak’ çax xe hetəresa,

Ə̌xil ganuxun eğala mǔq xavaral hametəre.

²⁶ Düzgün amdari pis amdara tabi baksun,

Orayini ciyər baksun, kərizi murdarlayinşaksun k’inək’e.

²⁷ İz q’ərələxun gele uč’ uksun xeyirlu nu bakala k’inək’,

Amdari içeynak’ dim tərif qə̌vesunal şaat’ tene.

²⁸ İçu idarabes nu bakala amdar

Śareśi, q’alasuz şəhər k’inək’e.

¹ Yəyə iǰ, exe vədine ağala nu yarayinşala k’inək’,

Q’ammazal şərəf tene yarayinşbsa.

² Çovali tağay-mağay purbsun,

Bač’ayna hari-taysun k’inək’,

Nahaq’ q’arğişal ams’i şeye.

³ Ěka tatar, elema q’antarğa hetəre yarayinşbsasa,

Q’ammazi bač’anal xaǰil hametəre yarayinşbsa.

⁴ Q’ammazaxun iz muzin ma əyitp’a,

Tenesa şot’ay tayen bakon.

⁵ Ama şot’o t’etər coğab tada ki,

İç iz piyes müdrik maq’an ak’eśi.

⁶ Axmağaxun xavar yaq’abalo,

İçin iz tura bot’i ziyan zap’k’ala amdar k’inək’e.

⁷ Q’ammazi ǰomoxun c’eğala məsələ

Topali axsağlayinşala tur k’inək’e.

⁸ Q’ammaza tərifləyinşbsun

J̌ena ragatk’ina ğaç̌bsun k’inək’e.

⁹ Q’ammazi məsələ eşt’un

Finağoyen iz kiyel śaś biq’sun k’inək’e.

¹⁰ Q’ammaza, nəəl hər yaq’axun c’ovakalt’u əşlə exst’un

İz əşlə nu avabakala oxbosali ox bost’un k’inək’e.

¹¹ İz səfeyluğa saal qaybakala q’ammaz,

Xə̌ye iz əsək’p’una qaybaksun k’inək’e.

¹² İçu iz piyes müdrik hesabbalt’u ak’enu?

Şot’oxunsa q’ammaza gele umudo.

¹³ Tənbəlen unek’on: "Yaq’a aslano!

Şir küçəmoğone tarane!".

¹⁴ Ç̌omo iz həncəmin loxol hetəre fırınesa,

Tənbələl iz bask’i gala hametəre fırık’on.

¹⁵ Tənbəlen iz kula q’ave boş banedon,

İz ǰomo eşt’eynak’ ərik’mişe bakon.

¹⁶ Tənbəl iz piyes

Müdrik coğab tadala vǔğ tanaxunal müdrike ak’eğon.

¹⁷ Q’ert’ay davina gərbaksun

Küçinə xə̌ye ǔmǔğo zapsun k’inək’e.

¹⁸ Q’onşina feret’t’i "zarafat’ezbi" upsun

Gije bok’ala ox bosi bisun eşt’un k’inək’e.

²⁰ Uš çark’at’an arux aç̌ala k’inək’,

Əyittaradal nu bakala galal davane çark’on.

²¹ S’ileynak’ kömür, aruğeynak’ uš hetəresa,

Davina bəc’ük’st’eynak’al əşgaldala amdar hametəre.

²² Əyittaradalt’ay əyitmux ləzətlu tikoox k’inək’e,

Q’oq’exun hasande c’ovakon.

²³ Muč’a muzin, iz ük’ isə şəren buy amdar

Gümüşi xena çəpeśi q’ə̌lik’ k’inək’e.

²⁴ Düşməni muzexun uč’e barst’a,

Ama iz ük’ bic’luğen buye.

²⁵ Şot’in cügü əyitalk’ayin, věmabaka,

İz ük’ vǔğ cürə murdarluğen buye.

²⁶ İz pisluğa ç̌oyexun nuval ak’est’ayin,

Ama axırda camaati běš şo ç̌oyel c’eğale.

²⁷ Q’ert’aynak’ kur kašk’alo içe t’e kura baft’on,

J̌eyal şot’o t’ık’ırdalt’ay loxole eğon.

²⁸ Əfçiduğalen iz əfçi duğala amdara nifrətebon,

Yaltağlayinşakala muzenal bələne eçon.

¹ Əyc’in ğinaxun lovğalayinş ma baka,

Axıri şot’in vaynak’ k’ə eşt’una ten ava.

² Barta va t’ı̌yəmint’inq’an tərifləyinşi, hun təə,

Q’ert’ay muzexunq’an tərif c’eri, vi təə.

³ J̌e bı̌hine, q’umal suuk tene,

Ama q’ammazi əş galst’un mot’oğoy p’rannaxunal bı̌hine.

⁴ Əcuğ amansuze, hirseyal běšinə̌mə haq’sun çətine,

P’oy şot’oğoxun betər bakala paxılluğa hetəre port’p’es bakon?

⁵ Əyitə ç̌oyel upsun şip’ çurk’ala dost’e çuresunaxun şaat’e.

⁶ Dost’e köfel laft’ala əyitəl iz çuresunaxune,

Düşməni isə muçbsunal əfçidəne.

⁷ Boş tapana şamla uč’enal ağuluğebon,

Ama busa bakalt’aynak’ ağu şeyural muč’ane ak’eğon.

⁸ İz yurdaxun ə̌xil baft’i amdar

İz mesaxun cöybaki sa q’uş k’inək’e.

⁹ Hetər ki varde q’a duxin ade amdari xoşel eysa,

Dost’e şaat’ nəsyətəl hametəre.

¹⁰ Ham vi dost’a, hamal bavay dost’a ma bosa,

T’ara baft’at’an viçey k’oya ma taki,

Ə̌xil bakala q’oomaxunsa iša q’onşi şaat’e.

¹¹ Bez ğar, müdrik baka ki, bez ük’ə mǔq’t’an,

T’e vədə za ot’p’est’alt’uval coğab tades bazk’on.

¹² Ə̌xilak’alen saturběš şərə ak’i şot’oxun t’inet’on,

Q’ammaz isə běš taśi ziyane bə̌ğə̌bon.

¹³ Q’ərib amdari gala zamin çurk’alt’in iz paltaral girove tadon,

Haketərəl q’ert’ay çuğoy gala zamin çurk’alt’ine bon.

¹⁴ İz q’onşina savaxt’an üşenen ost’aar xeyir-bərəkət tadalo

J̌ame q’ončuxe bakon.

¹⁵ T’ot’ok’ala çuux asoyla ğine nu bot’bakala ağalinane oşq’ar.

¹⁶ Şot’o şipbsun muşa nu efes baksun,

Nəəl ki mə̌xin boş c’əyinə nu efes baksun k’inək’e.

¹⁷ Dəmirə dəmiren ğayinbalt’ullarik’,

Amdarxoval sun-sunaxunt’un zombaksa.

¹⁸ İncilna xoda becərişalt’in şot’ay baraxun ukala k’inək’,

İz ağay q’ayğina mandalt’inal şərəfe bə̌ğə̌bon.

¹⁹ Xenen ç̌oye surata ak’est’ala k’inək’,

Amdari ük’enal şot’ay şu baksunane ak’est’a.

²⁰ Bisun q’a ğərəmzox nu boşala k’inək’

Amdari pulal tene boşon.

²¹ Q’ızıl-gümüşi təmizluğ gam buxarin boşe ç̌oyel c’eğon,

Amdara isə q’ert’ay tərifene çalxest’on.

²² Aruma dingen t’ap’k’ayin, pə̌pě c’eğon,

Ama səfeya heq’ədər t’ap’alk’ayin, iz səfeyluğ tene c’eğon.

²³ Sürünə şaat’ běğa,

Vi naxıra fikir tada,

²⁴ Şot’aynak ki, nə var-dövlət həmişəluğ tene,

Nə tac nəsiləxun-nəsilə tene c’ovaksa.

²⁵ Kološa girbit’uxun oşa təzə o c’eğat’an,

Buruğo o śapeğala vədine

²⁶ Q’uziğone va lapest’on,

Keçiğo toydin q’oruğ haq’es bakon.

²⁷ Keçiğone va t’eq’ədər muč’anaq’ tadon ki,

Mo vi külfətəl, nökərxoval bəse bakon.

¹ Şər amdara şəp’eğal nuval bakayin, t’inest’a,

Düzgün amdar isə aslan k’inək’ mərd çurene.

² Ölkinə gərgürçiluğ bakat’an kalaluğbalxoval gelene bakon,

Q’amişakala q’a iz əşlə avabakala amdaren isə ölkinə enefon.

³ Kəsibə incitmişala s’ila kala amdar

Əkinə os’k’i taşala sel k’inək’e.

⁴ K’anuna pozmişalt’in pis amdarxone tərifbon,

K’anuna əməlbalxo isə şot’oğoy běšt’un çurk’on.

⁵ Pis amdarxon düzgünluği k’ə baksuna tet’un avabakon,

Q’ončuğon laxi yaq’en tağalt’oğon isə mot’o şaat’t’un q’amişakon.

⁶ Təmiz ük’en yəşəyinşala kəsib amdar

Şər yaq’en tağala varlu amdaraxun şaat’e.

⁷ Tərbiyinə q’abulbala ğar q’amiş ğare,

İz ğinə tapanxorxoxun c’ovakest’alo isə bava biyaburbal.

⁸ Şin ki tənginə kala faizen tast’unene dövlət girbsasa,

Şot’ay girbalo axırda kəsibxoynak’ ük’ bok’osbalt’une mandon.

⁹ K’anuna ibaksun nu çureğalt’ay afırınenal irit’p’esest’a.

¹⁰ Düzgünt’oğo pis yaq’a zap’k’alo iz kašp’i kurane baft’on,

Ük’ təmizt’oğon isə şaat’ ğit’un ak’on.

¹¹ Varlu amdaren içu müdrike hesabbon,

Ama q’amiş kəsiben şot’ay ük’əne k’ale.

¹² Düzgünt’oğoy ooren bitot’aynak’ mǔqluğe eçon,

Ama pis amdarxo kalaluğa eğayt’un, bito c’ap’ebakon.

¹³ İz günaxxo c’ap’balt’in şaat’ ği tene ak’on,

Şot’o iz ozane haq’i ene nu balt’in isə bağışlayinşaksune bə̌ğə̌bon.

¹⁴ Həmişə Q’ončuğo çalxalo bəxt’əvəre,

İz ük’ inadkər bakalo isə bəlinəne baft’on.

¹⁵ Eht’iyəc bakala azuk’i pis kalaluğbal

Ğırık’ala aslan, hücümbala šuyen k’inək’e.

¹⁶ Nu q’amişakala kalaluğbal q’əddar, zülümkəre bakon,

Haram q’azanca nifrətbalt’ay ömür isə boxoye bakon.

¹⁷ Amdarbesp’al iç biyamin q’ı̌ye boşe.

Şuk’k’alenal şot’o tene köməybon.

¹⁸ Ük’ təmiz yəşəyinşalt’aynak’ q’ı̌ tene bu,

Pis yaq’en tağalo isə kurane baft’on.

¹⁹ İz oç̌ala əşp’alt’in boşşamin šume ukon,

Ams’i şeyurxoy qoşt’an tağalt’in isə iz kəsibluğa.

²⁰ Ext’ibərlu amdaren bol bərəkət q’azayinşale,

Usum varlayinşaksun çureğalo isə cəza.

²¹ Tərəfkəşluğbsun şaat’ tene,

Ama bəzit’oğon sa loq’ma šumeynak’al pisluğt’unbsa.

²² Tamaxkər var-dövləti bač’anexune t’ist’a,

Ama q’amiştene ki, kəsibluğene içu yaq’běğsa.

²³ Töhmətbalt’in axırda əfçidən tərifbalt’uxun gele hörməte q’azayinşon.

²⁴ Bava-nana fǔq’p’i "mo günax tene" uk’ala amdar əfçibalt’ay dost’e.

²⁵ Tamaxkəren davane galdon,

Q’ončuğo güvəyinşakalt’in isə şaat’ ğine ak’on.

²⁶ İçu güvəyinşakalo q’ammaze,

Müdrikluği yaq’en tağalt’aynak’ isə q’ı̌ tene bu.

²⁷ Kəsibə kul boxodalo hik’k’ala möhtəc tene bakon,

Şot’o fikir nu tadalt’in isə ləənəte q’azayinşon.

²⁸ Pis amdarxo kalaluğbal bakat’an, bito c’ap’ebaksa,

Şorox əfçibakat’an isə düzgünt’oğoy zore avuzbaksa.

¹ Töhmətxo nu běği inadkərluğ balo

Bürdən əfçinebakon iz çaral tene bə̌ğə̌yeğon.

² Düzgün amdarxoy ooren azuk’a mǔqedon,

Pis amdarxoy kalaluğbsunen isə azuk’a ǒnǒnedon.

³ Müdrikluğa qə̌věğalt’in iz bava mǔqedon,

Ama tarak’ala çuğo gərbakalt’ay kiyexun iz bakal-nu bakalo c’eneğon.

⁴ Düzgünluğen kalaluğbala padçağen iz ölkinə möhk’əmebon,

Rüşvət ext’alt’in isə şot’o śarek’on.

⁵ İz išat’aynak’ əfçidən muč’a muz śik’alo,

Şot’ay turin oq’axun kašk’alone.

⁶ Pis amdari günaxen içu təlinəne badon,

Düzgün amdar isə mǔqbaki, mə̌ğek’on.

⁷ Düzgün amdaren kəsibxoy haq’q’a tanedon,

Pis amdaren isə mot’o tene ak’on.

⁸ Ç̌oboç̌ut’oğon şəhərə gərgürt’unbon,

Müdrik amdarxon isə əcuğo bask’est’undon.

⁹ Müdrik amdar q’ammaza gərbaki şot’oxun haq’qesab taşayin,

Axšumin q’a lağlağin gane bakon, serluğal tene ak’on.

¹⁰ Amdar besp’alxon düzgün amdara nifrətt’unbon,

Düzgün amdari elmoğo haq’sunt’un çureğon.

¹¹ Q’ammaz hirsləyinşakat’an posp’i içuxun c’eneğon,

Müdrik amdar isə səbürlune bakon.

¹² Kalat’in əfçi əyitə ǔmǔx laxayin,

Bütüm iz sarayi amdarxoal şərət’un tarak’on.

¹³ Kəsib amdar q’a zalım amdar sa şeyast’at’un suna oşq’ar:

P’rannayal piyel işiğ tadiyo Q’ončuxe .

¹⁴ Padçağen kəsibxo düzgün divanbsunen

İz taxt’a həmişəluğ möhk’əmebon.

¹⁵ T’ap’en q’a tərbiyinen müdrikluğe eçon,

Kalanut əyelen isə iz nana biyaburebon.

¹⁶ Pis amdarxoy zor gele bakat’an cinayət avuze bakon,

Ama düzgünt’oğon şot’oğoy bist’una ak’alt’un.

¹⁷ Ğara tərbiyə tada ki, vi bulal dincq’an baki,

Şot’inal va mǔqq’andi.

¹⁸ Buxačuğoxun qayeśi əyit nu bakat’an, azuk’ içuxun c’eneğon.

Buxačuğoy k’anuna əməl balo isə he bəxt’əvəre!

¹⁹ K’ula saycə əyiten tərbiyə tades tene bakon,

Şot’aynak’ ki, q’amişal bakayin əyitə tene běğon.

²⁰ Fikirbinut’ əyitk’alt’u ak’enu?

Şot’oxunsa q’ammaza gele umudo.

²¹ Ərköyün kalabakala k’ul

Axırda iz q’ončuğoynak’ dərde bakon.

²² Əcuğlu amdaren davane galdon,

Usum posk’alt’inal iz günaxxone avuzbon.

²³ Amdari içu ala efsunen axırda içu sanekon,

Fağır amdaren isə hörməte q’azayinşon.

²⁴ Oğrina gərbakalo iç iz düşməne,

Elasp’iyal bakayin, divanbala gala düzə tene nex.

²⁵ Amdaraxun q’ı̌bsunen təlinəne badon,

Ama Q’ončuğo güvəyinşakalt’aynak’ q’ı̌ butene.

²⁶ Gelet’ine kalaluğbalxoxun içeynak’ haq’q’ yaq’běğsa,

Ama mo saycə Q’ončuğoxune .

²⁷ Düzgün amdarxon haq’lu nu bakalt’oğoxun,

Pis amdarxon isə düzgünt’oğoxunt’un irit’e.

Aguri müdrik əyitmux

¹ Yak’e ğare Aguri exlət’xo, şot’ay əyitmux.

Me amdaren Yet’uela, Yet’uela saal Uk’ala metəre pi:+ 30:1 Me amdaren Yet’uela, Yet’uela saal Uk’ala metəre pi Nəəl ki: Ay Buxačux, mandak bakezu, mandak baki halnuxun bitezu.

² Düzəl, zu bitot’uxun haq’ılsuzzu,

Amdari q’amişaksun zast’a butene.

³ Müdrikluğa tez zombake,

Nəəl Ǐvel Bakalt’ay barada sa avabaksun tezaxbu.

⁴ Şuva göynul laśi śire?

Şina muşa iz kiyel top’p’e?

Şina xena iz paltari boş bəc’ürp’e?

Oç̌alin ç̌o çark’amin hər ganu şina yarat’mişe?

Şot’ay s’i hik’ə? İz ğare s’i hik’ə?

Avanu? Avanusa, upa!

⁵ Buxačuğoy əyitəst’a sərf butene, şo təmize,

Şot’ay t’ǒğǒl eğalt’oğoynak’ bačan Şone.

⁶ Şot’ay pi əyitə hik’k’al avuzmaba,

Tenesa, va töhmətebon, vi əfçinə ç̌oyele c’evek’on.

⁷ Ay Buxačux, Vaxun p’ə̌ şeyez çuresa,

Heq’ədər ki bezi ömür bakale, zaxun şot’oğo kammaba:

⁸ Barta ams’i, əfçi əyitmux zaxun ə̌xilq’an baki.

Saal za nə kəsib, nəəl varlu ma ba,

Saycə bezi ğiluğ šuma tada.

⁹ Şot’aynak’ ki, varlu bakayiz, " Q’ončux şuva?" pi Va bosson,

Kəsib bakayiz isə, oğriluğbi bezi Buxačuğoy s’iya ləkələyinşezbon.

¹⁰ Nökəri barada iz ağa pis əyit ma upa,

Tenesa, şot’ay q’arğiş vi loxole baron,

Ziyanal hunen zap’k’on.

¹¹ Amdaro ki, iz baval, nanal q’arğişebsa.

¹² Amdaro ki, içu təmize hesabbsa,

Ama iz murdarluğaxun tene təmizbake.

¹³ Amdaro ki, t’ı̌yəmint’oğoy loxol həmişə alaxun oq’ane běğsa,

Gelene göynuxun taysa.

¹⁴ Amdaro ki, iz uluğxo q’ılınc k’inək’ ğayine,

Çənəl q’əssəbi meyurxo k’inək’e.

Şot’in oç̌alin ç̌oyexun kəsibxo q’uc’bsun,

Amdarxoy aranexun fağırxo əfçibsune çuresa.

¹⁵ Zəlin p’ə̌ xuyəro,

"Tada! Tada!" pi harayt’unne.

Xib şeyo ki, sal sa vədə boteneşt’a,

Lap bip’ şeyo, manu ki, "Bəse!" tene uk’on:

¹⁶ Gərəmzəluğ, q’ısır tapan,

Xenaxun nu boşala oç̌al,

"Bəse" nu uk’ala arux.

¹⁷ Bavay loxol lağen,

Nanay loxolal alaxun oq’a běğala pulmoğo

Dərəne bakala ğə̌ynoğone deşibon,

Q’irğin baloğone şot’oğo t’uk’t’i ukon.

¹⁸ Xib şeyo ki, bez haq’ıle p’aq’est’es tez baksa.

Lap bip’ şeyo ki, q’amiştez:

¹⁹ Q’irğin göynul,

Dizik’i q’ayin loxol,

Gəmin dənizi bı̌yex baksuna,

Saal işq’ari cəyil xuyəri t’ǒğǒl taysuna.

²⁰ Əxlagsuz çuğoy yaq’ metəre:

Kəyi, ǰomo təmizebon,

"K’ə pis əşez biq’e ki?" unek’on.

²¹ Oç̌al xib şeyaxune ǰık’esa,

Lap bip’ şeyo ki, şot’o tene port’psa:

²² Nökəri padçağ baksuna,

Q’ammazi boşşamin šum uksuna,

²³ Nifrətə layiğ çuğoy işq’ara taysuna,

Saal çuux nökəri iz xanımi ganu c’ovaksuna.

²⁴ Oç̌alin ç̌oyel bip’ elmuxlono ki,

Mis’ik’al bakayt’un, içoğost’a müdrikluğ gelene:

²⁵ Xuriturxo, manu ki zorsuz sa azuk’e,

Ama içoğoy iǰenin ukuna yəynuxunt’un girbsa;

²⁶ Buruğoy mělurxoval zorba azuk’ tene,

Ama içoğoy k’ojurxo q’ayin boşt’un biq’sa;

²⁷ Çərt’k’ənxoyal padçağ teno,

Ama tağat’an dəst’inent’un taysa;

²⁸ Saal dereval, manu ki kiin biq’es bakala sa heyvane,

Ama şo padçaği sarayinal baneksa.

²⁹ Xib heyvano ki, içoğoy lə̌ngbsunal gözəle,

Lap bip’ono, manu ki içoğoy taysunaxunt’un c’ək’esa:

³⁰ Heyvanxoy ən zorba bakala,

Şuk’k’alaxun nu q’ı̌bala şir,

³¹ Śilluğ dadal, ərkəy keçi,

Saal iz q’oşuni běš tağala padçağ.

³² Əgər q’ammaz baksunen va ala hesabbenusa,

Vi fikirest’a pis niyət biq’est’enusa,

Vi muza girba.

³³ Şot’aynak’ ki, muč’anaq’a buyk’at’an c’əyin c’eğala k’inək’,

Bǒxmǒğo duğat’an p’i c’eğala k’inək’

Əcuğo biq’est’at’anal davane bakon.

Padçağ Lemueli nanay əyitmux

¹ Padçağ Lemueli əyitmux, iz nanan şot’o zombiyorox.

² K’ə uk’az, bez ğar, ay zaxun baki ğar,

Bezi afırığo q’a elasxo ibaki za tadeśi ğar?

³ Vi zora çupuxxoy,

Vi bacarağa t’e padçağxo əfçibalt’oğoy loxol ma çark’est’a.

⁴ Ay Lemuel, fi ǔğsun padçağxo tene yarayinşbsa,

Finağoy baksunal kalaluğbalt’oğoynak’ tene.

⁵ Tene, ǔği q’ayda-k’anuna eyexun c’evt’unk’on,

Fağırxoy haq’q’a pozmişt’unbon.

⁶ Finağoybala içk’inə

Əzyətin q’a dərde boş bakalt’oğo tadanan,

⁷ Barta ǔği içoğoy kəsibluğa eyexun c’evk’eq’at’un,

İçoğoy dərdəl ene maq’at’un eyex badi.

⁸ Muzsuzt’oğoynak’ vi ǰomo qaypa,

Bütüm eht’iyəci boş bakalt’oğoy haq’q’a q’orişa.

⁹ Vi ǰomo qaypi düzgün divanba,

Kəsibxoy, fağırxoy haq’q’a q’orişa.

Şaat’ çuux

¹⁰ Şaat’ çuux şina bə̌ğə̌bon?

Şo toyexlu ǰenaxunal dəyərlune.

¹¹ İz işq’ari ük’ şot’oxun arxayine,

T’e çuğoxun şot’in zərəl tene zap’k’al.

¹² İz ömüri axıral śirik’ işq’areynak’ pisluğ təə, şaat’luğe eşt’a.

¹³ Xaye, kətani şaat’t’une c’ək’e,

İz kiyexun hər əş ayesa.

¹⁴ Toyeğala mal eçala gəmi k’inək’e,

Ə̌xilaxune iz šuma eşt’a.

¹⁵ Üşenen hayest’a,

İz külfəteynak’ ukune həzirbsa,

İz çuux nökərxoval tanest’a.

¹⁶ Q’oruğa běği şot’o haneq’sa,

İz kiin q’azancen t’ulluğe lasaksa.

¹⁷ Sal sa əşləxun qoş tene çure,

İz kulmoğo q’ašampi əşebsa.

¹⁸ Aneksa ki, iz haq’i-toyst’un şaat’e taysa,

Üşeyal iz çirağ tene ašt’a.

¹⁹ İz kulmoğon juk’e fırıst’a,

Milurxo iz kiyexun tene tərbsa.

²⁰ Kəsibxoynak’ iz kul qaye,

Fağırxo kule biq’sa.

²¹ İȷ̌e eysun iz ailineynak’ q’ǐ tene.

Şot’aynak’ ki, bitot’in toyexlu p’ə̌ q’at paltare lape.

²² İz döşəyeynak’ ç̌one ěbsa,

İz paltar tünd č’oč’ane, nəzik’ kətanaxune.

²³ İz işq’ar şəhəri darvazin t’ǒğǒl hörmətlü amdare hesabbaksa,

T’e oç̌ali ağsaq’q’alxoxune arśi-hayst’a.

²⁴ Metər çuğon haq’i-toydalxo için ə̌ldi q’ayinşxo q’a

Kətan paltarxone toyst’a.

²⁵ Zor q’a şərəf içust’ane,

İz gələcəyeynak’ tene q’ı̌bsa.

²⁶ Şot’in müdrikluğene əyite,

İz ǰomoxun düzgün məsləətxone c’eysa.

²⁷ İz ailin əşurxo yaq’axe taşt’a,

Tənbəlluğ hik’ə tene ava.

²⁸ İz əyloğon sa səsen şot’o alxışt’unbsa,

İz işq’arenal şot’o tərifebsa:

²⁹ "Şaat’ çupuxxo gelene,

Ama vi tay butene".

³⁰ Çuğoy şaat’ ak’esun hər şey upsun tene, gözəlluğ ams’i şeye,

Saycə Q’ončuğo çalxala çuuxe tərifə layiğ.

³¹ Şot’o iz kiin haq’q’a tadanan,

Barta şəhəri darvazin t’ǒğǒl iz əşurxon şot’aynak’ tərifq’an eçeri.