Иона

Иона медээчиниң ному

Киирилде

Иона медээчиниң ному Бурганның берген даалгазындан ойталап, дезерин оралдашкан кижи дугайында чугаалап турар. Тоожуушкуннуң болуушкуну бистиң эрага чедир VIII чүс чылда болуп турар. Бурган Ионага Ассирия империязының найысылалы Ниневияның адыыргак чурттакчыларынга келир кеземме дугайында медээ чедирерин дужааган. Ынчалза-даа Иона Израильдиң дайзыннары болур ниневийжилерниң Бурганның өршээлин алырын күзевээн. Ынчангаш ол Бургандан дезип, Ниневиядан өске чүкче чоруй баарын шенээн. Чамдык кайгамчык болуушкуннарның соонда, Иона ам-на Бурганны тооп дыңнаан, ынчалза-даа Бурганның ниневийжилерни өршээгенинге хорадай берген. Иона шак ол чөптүг эвес аажызы дээш, Бургандан чемелелди алган.

Бо төөгү Бурганның чамдык чугула бүдүш-шынарларын көргүзүп турар. Иона дээрге «Өске чоннар Бурганның камгалалын алыр төлеп чок» деп бодаан израиль чоннуң үлегер-чижээ-дир. Ынчалза-даа Бурган Бодунуң ынакшылын чүгле еврейлерге көргүзери-биле кызыгаарлавайн, ону ылаптыы-биле хүлээп көөр өске чоннарга база өршээлин көргүзүп турар. Улус Бурганның чемелелин дыңнап, боттарының бачыттыг херектеринден ойталаар болза, Ол Бодунуң килеңин олардан чайладырынга белен. Бурган Бодунуң чаяалгазының амы-тынының болгаш өлүмүнүң бүрүн эргелиг Ээзи болур, ынчангаш Бурган кандыг-бир кижини өршээр деп турар болза, өске кижиниң ажынар эргези чок.

Медээчиниң Бургандан дезиптерин оралдашканы

¹ Дээрги-Чаяакчы Амиттайниң оглу Ионага Бодунуң сөзүн ажыдып: ² «Улуг хоорай Ниневияже дүрген чорупкаш, ында чурттаан улусту билиндир сургап каг, чүге дээрге оларның кемниг үүлгедиглери меңээ билдингир апарды» – деп чугаалаан.

³ А Иона Дээрги-Чаяакчыдан дезип, Фарсисче чоруптарын шиитпирлээн. Ол Иоппия хоорайга чедип келгеш, Фарсисче эжиндирип чоруур деп турган корабль тып алгаш, орук хөлезинин берипкеш, Дээрги-Чаяакчыдан дезип, Фарсисче эжиндирип чорууру-биле олурупкан.

⁴ Ынчалза-даа Дээрги-Чаяакчы далайга күштүг хат көдүрүпкен. Кончуг күштүг шуурган эгелей бээрге , корабль бустур деп барган. ⁵ Корабльга чораан далайжылар корга бергеш, кижи бүрүзү бодунуң бурганындан дуза дилеп кыйгырып, корабльды чиигедири-биле чүъгүн далайже дүжүр октап эгелээннер . А Иона корабльдың иштинче кирип чыдып алгаш, чаза удуп калган турган.

⁶ Корабльдың кол удуртукчузу аңаа чедип келгеш: «Чүге удуп чыдыр сен? Туруп кел, бодуңнуң бурганыңдан дуза дилеп кыйгыр. Канчап билир, сээң бурганың бисти кээргей бээр болза, өлбейн баар-даа чадавас бис» – дээн .

⁷ Далайжылар мынча дишкеннер: «Кымның хайы-биле бо халап бистиң кырывыста диргелип келгенин билип алыр-дыр, барып төлгеден октап көрээлиңерем». Төлгени октаарга, ол Ионага дүшкен . ⁸ Ынчан олар Ионадан: «Чогум черле чүү кижи сен, бо халап чүү дээш бисти таварааныл, чугаалап көрем? Кайыын келген, кандыг ажыл-хожулдуг кижи сен? Чуртуң кайдал, кандыг чоннуң төлээзи сен?» – деп айтырганнар.

⁹ А Иона: «Мен – еврей кижи мен, а мээң мөгеер Бурганым – далайны болгаш черни чаяаган, дээрде саадаан Дээрги-Чаяакчы » – деп харыылаан.

¹⁰ Дээрги-Чаяакчыдан дезипкенин Иона чугаалаарга, ол улус дендии корткаш, аңаа мынча дээннер: «Чүнү үүлгедип кааның ол?!» ¹¹ Олар оон: «Далай оожургай бээр кылдыр сени канчалзывысса экил?» – деп айтырганнар, чүге дээрге далайның хөлзээшкини ам-даа читпейн турган.

¹² Иона оларга: «Мени туткаш, далайже киир октаптыңар, ынчан ол оожургай бээр. Чүге дизе мээң хайым-биле бо күштүг шуурган эгелээнин билип тур мен» – дээн. ¹³ Ынчалза-даа олар эрикче чоокшулаар дээш кораблин улам күштүг эжип эгелээннер. Далайның хөлзээшкини уламчылап турарындан олар черже чоокшулап чадап кааннар.

¹⁴ Ынчан олар Дээрги-Чаяакчыны кыйгырып: «О, Дээрги-Чаяакчы! Бо кижи дээш биске кем-буруу онаап, узуткавайн көрем. Ооң амызын үскенивис дээш, бисти буруудатпайн көр . Дээрги-Чаяакчы, Бодуңнуң-на кылыр дээн чүүлүңнү кылып турар-дыр сен!» – дээннер. ¹⁵ Олар Ионаны туткаш, далайже киир октаптарга, далай коргунчуг хөлзээшкинин соксадып, оожургай берген . ¹⁶ Ынчан ол улус Дээрги-Чаяакчыдан аажок коргуп, Аңаа өргүл салып, даңгыраан бергеннер .

Медээчиниң мөргүлү

¹ Дээрги-Чаяакчы улуг далай амытанынга Ионаны сыырыптарын дужааган. Иона ол далай амытанының хырнынга үш дүн-хүннү эрттирген . ² Иона далай амытанының иштинден Бурганы Дээрги-Чаяакчыга мынча деп мөргүп чыткан:

³ «Берге байдалче кирген болгаш,

Дээрги-Чаяакчыдан дуза дилеп кыйгырдым,

Ол мени дыңнап кагды .

Алдыы орандан Сени кыйгырдым,

Сен мээң үнүмнү дыңнап кагдың.

⁴ Мени эң-не ханы далайның дүвүнче

киир октаптың , агымнар мени бүргеп,

Сээң сугларың, Сээң чалгыгларың

мээң кырым-биле эртип турдулар .

⁵ Ынчан мынча деп бодадым:

Бодуңнуң мурнуңдан мени ыраткан сен,

Сээң ыдыктыг өргээңче база катап кире бээр мен бе?

⁶ Аксы-думчуумну суг долуп, тыныжым бачыдаан ,

дүп чок далай мени бектеп алган;

далай үнүштери бажымны ораап алган.

⁷ Дагларның дөзүнге чедир баттым,

чер бодунуң моондактары-биле

мени кезээ мөңгеде муңгаштап алган.

Ынчалза-даа Сен, Мээң Бурганым, Дээрги-Чаяакчы,

амы-тынымны бо ·тамыдан камгалап үндүрер сен.

⁸ Сагыш-сеткилим харыксырай бээрге,

Дээрги-Чаяакчыны сактып келдим,

мээң мөргүлүм Сеңээ,

Сээң ыдыктыг өргээңге чеде берген-дир .

⁹ Хоозун дүрзү-бурганнарга чүдүүр кижилер

Сеңээ шынчы эвес апарганнар ,

¹⁰ а мен Сеңээ өргүл салып –

алгап-мактап чедип кээр мен.

Чүнү аазаан мен – күүседир мен .

Камгалал чүгле Дээрги-Чаяакчыда! »

¹¹ Ынчан Дээрги-Чаяакчы далай амытанынга чугаалаарга, ол Ионаны кургаг черже үндүр бүлгүрүпкен.

Ниневияның буруузун билингени

¹ Дээрги-Чаяакчы Ионага Бодунуң сөзүн база катап ажыдып: ² «Улуг хоорай Ниневияже дүрген чорупкаш, Мээң сеңээ дужааган чүвемни ында чурттаан улуска билиндир сургап каг» – деп чугаалаан . ³ Дээрги-Чаяакчының дужаалы-биле Иона Ниневияже чорупкан. А Ниневия дээрге дендии улуг хоорай турган болгаш, ону эргип кезииринге үш хүн негеттинер чүве-дир. ⁴ Иона хоорайны чаңгыс хүн дургузунда эртиптер шаа-биле эргип: «Дөртен хонук арткан-дыр, оон Ниневия узуткаттырар!» – деп суртаалдап эгелээн. ⁵ Ниневияның чурттакчылары Бурганга бүзүрей бергеннер: ынчангаш олар ·шээрлениишкинни чарлааш , улуундан бичиизинге чедир качыгдалдың самдар хевин кедип алганнар.

⁶ Ук медээ Ниневияның хаанынга чеде берген, ол бодунуң дүжүлгезинден тургаш, хаан хевин ужулгаш, качыгдал хевин кеткеш, хүл кырынга олуруп алган . ⁷ Ынчангаш хаанның болгаш ооң дээди ызыгууртаннарының өмүнээзинден бүгү Ниневияга дужааган:

«Кижилер-даа, мал-маган-даа, бода-даа, шээр-даа мал чүнү-даа чивезин, одарже үнмезин, суг ишпезин, ⁸ кижилер болгаш мал-маган качыгдал хеви-биле шыптынып алзын, кижи бүрүзү бодунуң бачыттыг оруундан чайлазын, күчүлелден адырылзын, Бургандан өршээлди кызып дилезин . ⁹ Канчап билир, Бурган бисти кээргеп, Бодунуң хайнып турар килеңин бистен чайладыптар чадавас, бис ынчан өлбейн баар бис ».

¹⁰ Ынчангаш олар бачыттыг оруктарындан ойталап турганнар. Бурган оларның кылып турар херектерин көргеш, оларга аазап турганы айыыл-халапты таварыштырарындан ойталаан .

Медээчиниң килеңи база Бурганның өршээли

¹ Ол дээш Ионаның хөңнү карарып, аажок ажынып-хорадаан. ² Ынчангаш ол Дээрги-Чаяакчыга мөргүп, мону чугаалаан: «О, Дээрги-Чаяакчы! Бо дугайында мен чуртумга тургаш, чугаалавайн туржук мен бе? Мен Сени килеңнээчел эвес, кээргээчел, ээ көрнүүчел, өндүр улуг энерелдиг Бурган – кижилерге онааган кеземчезин өскертип шыдаар Бурган деп билгеш , Фарсисче чорупкан турган мен. ³ А ам, Дээрги-Чаяакчы, мээң амымны үзүп каавыт, чүге дээрге чурттаарындан өлүрү меңээ дээре-дир ».

⁴ Дээрги-Чаяакчы: «Ол дээш хорадааның эки бе?» – деп айтырган.

⁵ Иона хоорай даштынче үнгеш, ооң чөөн талазынга келген. Хоорай-биле чүү болу бээрин көөр дээш, девээ кылгаш, ооң хөлегезиниң адаанга олуруп алган. ⁶ Шак ынчан Дээрги-Бурган-Чаяакчы бир үнүшке өзүп үнерин дужаапкан, ынчангаш ол үнүш Ионаның кырынга хөлеге туруп, аңаа таарымчалыг болзун дээш бедип үнүп келген; Иона ол үнүшке аажок өөрээн. ⁷ Дараазында хүн даң хаяазы дээп кээри билек, Бурганның дужаалын ёзугаар демги үнүштү шыйлашкын үттептерге, ол кадып калган. ⁸ Хүн үнүп келгенде, Бурган чөөн чүктен изиг хат эккелген, ынчан хүн Ионаның бажын өрттендир чий бээрге, ол харыксырап баксырааш, бодунга өлүм дилеп: «Чурттаарындан өлүрү меңээ дээре-дир» – деп чугаалаан.

⁹ Бурган Ионадан: «Ол үнүш дээш хорадааның эки бе?» – деп айтырган.

Иона: «Ийе! Аажок хомудадым, өлгүжемге чедир» – деп харыылаан.

¹⁰ Ынчан Дээрги-Чаяакчы чугаалаан: «Сен бодуң өстүрбээниң, ол дээш күжүң үндүрбээниң, чаңгыс дүн дургузунда өзүп үнүп келгеш, дараазында дүн дургузунда кургап калган үнүш дээш хомудап турар-дыр сен. ¹¹ А Меңээ эки-бакты ылгап шыдавас 120 000 ажыг чурттакчылыг , хөй мал-маганныг улуг хоорай Ниневия харааданчыг эвес деп бодадың бе?»