Еврейлерге чагаа
Киирилде
Христиан шинчилекчилер эрте шагдан бээр бо чагааның автору кымыл дээрзинге хамаарыштыр аразында чөпшээрежилге чок турган, чүге дээрге автор бодунуң адын адаваан болган. Чамдык улус автор – Павел элчин деп санап турар. Ындыг-даа болза, чагааның аян-хевири болгаш онза шинчилиг бодалдары Павелдиң өске чагааларынга шоолуг дөмейлешпес. Өске шинчилекчилерниң санап турары-биле, автор болза Павелдиң кады ажылдап турган улузунуң бирээзи – азы Варнава, азы Аполлос, азы өске-бир кижи болур.
Чагааның ады болгаш ооң барымдаа тургузарының херечилеп турарын ёзугаар, ону христиан апарган еврейлерге бижээн. Оларның тодаргай ниитилели каяа турганы билдинмес – Рим, Иерусалим, Александрияга бе азы өске-бир хоорайга бе. Чагаа бистиң эраның 60 болгаш 70 чылдарының аразында бижиттинген чадавас.
Авторнуң кол сорулгазы – христиан чүдүлгениң иудей чүдүлгеден артык болурун көргүзери. Ооң-биле ол бодунуң чагаазын чоруткан улузун Христоска шынчы чорукка быжыктырып, шенелделер үезинде оларның иудаизмче эглирин болдурбас деп турар. Биеэ шагда Бурганның медээчилери болгаш төлээлери Ооң медээзин улуска медеглеп турган. А ам Бурганның Оглу Христостуң – кээргээр сеткилдиг дээди бараалгакчының база чаңгыс угда четпес-дудуу эвес өргүлдүң үези келгени ол. Христостуң Бодун өргүпкени Аңаа бүзүрээннерни бачыттан кезээ мөңгеде арыглап каан.
Христос-биле харылзажыры Аңаа бүзүрел дамчыштыр чедип алдынар. Эрги Чагыг-керээде дыка хөй улус боттарының идегели боттанганын көрбейн чыткаш безин, Бурганга бүзүреп турганы дег, христианнар база чүдүлгези дээш оларны истеп-сүрүп турда безин, Христоска бүзүреп, Оон ойталавас ужурлуг.
1Бурганның Бодунуң Оглун дамчыштыр чугаалааны
1 Эрткен үеде Бурган бистиң ада-өгбевиске Бодунуң медээчилерин дамчыштыр хөй катап, хөй янзы аргалар-биле чугаа кылып келген. 2 А бо сөөлгү хүннерде Бурган Бодунуң Оглун дамчыштыр бис-биле чугаалажып турган . Ол Ону бүгүдени чагырар салгакчызы кылдыр томуйлааш , Ону дамчыштыр өртемчейни чаяаган . 3 Оглу дээрге өндүр чырык Бурганның овур-хевири-дир база Ооң алыс бүдүжүнүң кара чаңгыс дөмей овур-дүрзүзү-дүр. Ол Бодунуң күчүлүг сөзү-биле бүгүдени тудуп турар. Ол бисти бачыттарывыстан арыглааш, дээрлерге кымдан-даа бедикке, Дээди Өрүкүнүң оң талазынга барып олурупкан . 4 Бурганның Оглу ·дээрниң төлээлеринден кайы хире өндүр бедигил, Ооң салгап алган ады оларның аттарындан ол хире алдарлыг .
Оглу дээрниң төлээлеринден өндүр бедик
5 ·Дээрниң шупту төлээлериниң кайызынга бир шагда Бурган:
«Сен – Мээң Оглум сен, Мен бөгүн Сээң Адаң апардым» – деп чугаалааныл?
Азы: «Мен Ооң Адазы болур мен, а Ол Мээң Оглум болур» – дээнил?
6 Улуг Оглун өртемчейже эккеп тура, Ол:
«Бурганның бүгү төлээлери Аңаа мөгейзиннер» – деп база чугаалаан .
7 Бижилгеде дээрниң төлээлеринге хамаарыштыр:
«Ол Бодунуң төлээлерин – хаттар кылып каан,
а бараан болукчуларын – оттуң чалбыыштары кылып каан» деп бижээн .
8 А Оглунга хамаарыштыр:
«О Бурган, Сээң дүжүлгең кезээ мөңгеде турар,
чөптүг чорукту демдеглээн мерге – Сээң чагыргаңның мергези.
9 Сен чөптүг чорукка ынак, а бузутту көөр хөңнүң чок сен.
Ынчангаш Бурган – Сээң Бурганың эш-өөрүң аразындан сени шилип ап,
өөрүшкү-биле чаап кагды» деп бижээн .
10 А оон ыңай:
«Дээрги-Чаяакчы, Сен үе-дүпте чер-делегейни үндезилеп тургустуң,
дээрлер база Сээң холуңнуң чаяалгазы .
11 Чер биле дээр чиде-даа бээрге, Сен артып каар сен.
Олар шупту хеп ышкаш элеп каар ;
12 оларны Сен тон ышкаш дүрүп каар сен,
олар, хеп ышкаш, солуттунуп, чиде бээрлер.
А Сен биеэги хевээр сен, Сээң назының төнчү чок» деп бижээн .
13 Дээрниң төлээлериниң кайызынга кажан-бир шагда Бурган мынча деп чугаалааныл:
«Дайзыннарыңны буттарың адаанга эккеп салбаан шаамда,
Мээң оң таламга олур?»
14 Дээрниң шупту төлээлери кымнар ийик? Камгалалды салгап алыр улуска дузалазыннар дээш чоруткан бараан болукчу сүлделер эвес чүве бе?
Өндүр улуг камгалалдан ойталаарының озалдыы
21 Ындыг болганда, агым бисти өскээр алгаш барбазын дээш, дыңнаан чүүлүвүске улам кичээнгейлиг болуулу. 2 Чүге дээрге ·дээрниң төлээлерин дамчыштыр медеглээн сөс ылап күштүг бооп, ону хажыткан база дыңнаваан чорук бүрүзү чөптүг кеземчеге онаажыр болганда, 3 бис база, бодувустуң ээлчээвисте, ол хире өндүр улуг камгалалды тоовайн барзывысса, кеземчеден чайлаар харыывыс кайдал? Ол камгалал дугайында улуска эң баштай Дээрги Иисус медеглээн, а ооң соонда Ону дыңнаан улус биске шынзыдып чугаалаан болгай. 4 Ол медээни Бурган Бодунуң күзел-соруун ёзугаар кайгамчык демдектер, янзы-бүрү күштер-биле база Ыдыктыг Сүлдениң улуска үлээн белектери-биле бадыткаан .
Бурганның Оглу улуска дөмей бооп чедип келген
5 Ооң дугайында чугаалап турарывыс ам кээр өртемчейни Бурган ·дээрниң төлээлеринге чагырар кылдыр бербээн-не болгай. 6 Бир-ле кижи бир-ле Номда мынча деп херечилеп чугаалаан:
«Кижи деп кымыл ол, Сен ону чүге бодап чоруур сен?
Кижи амытан оглу деп кымыл ол, Сен ол дээш чүге сагыш човаар сен?
7 Сен ону дээрниң төлээлеринден чүгле хензиг-ле куду деңнелдиг
кылып каан сен.
Сен ону ат-алдар болгаш мактал-хүндү-биле демдектедиң ,
8 бүгү чүүлдү ооң буттарының адаанга чагырттың» .
Бурган Оглунга бүгү чүүлдү чагырткаш, Ооң чагыргазының адаанга кирбес чүү-даа турбас кылып каан. Ынчалза-даа бүгү чүүлдүң Аңаа чагыртканын ам дээрезинде көрбейн турар бис . 9 Иисусту кезек өйде{*} дээрниң төлээлеринден куду деңнелче бадырганын бис ам көрүп тур бис. Ол Бурганның авыралы-биле өлүмнүң хилинчээн бүгү кижи төрелгетен дээш, шыдажып эрткен. Ол дээш, Бурган алдар болгаш мактал-хүндү-биле Ону шаңнаан .
10 Бүгү чүүлдерниң Ол дээш база Ооң ачызында бар бооп турары Бурган Бодунуң хөй оолдарының камгалалының Баштакчызын хилинчек дамчыштыр ·болбаазыраңгай кылып каар ужурлуг турган. Бурган хөй оолдарын өндүр бедик байдалга чедирер дээш, ынчаар кылган. 11 Улусту ыдыктыг кылып турар Кижи база ыдыктаттырган улус шупту чаңгыс Бургандан укталган болгай. Ынчангаш Иисуска оларны «ха-дуңма» дээри ыянчыг эвес болган . 12 Ол мынча дээн:
«Сээң адыңны ха-дуңмамга медээлээр мен,
чыыш мурнунга Сени алгап-мактаар мен» .
13 А оон ыңай:
«Мен Дээрги-Чаяакчыга идегээр мен» .
А ол ышкаш:
«Мен база Дээрги-Чаяакчының меңээ бергени ажы-төл – бо-дур бис» .
14 А ол ажы-төл дээрге эът-боттан, хандан бүткен улус болганда, Иисус база улуска бүрүнү-биле дөмей эът-боттуг кижи болу бергеш , Бодунуң өлүмүн дамчыштыр өлүмнүң күжүн эдилээн эрликти күш чок болдурган база бүгү назынында өлүмден коргуушкуннуң кулданыынга чораан улусту хостаан . 16 Иисус ·дээрниң төлээлери дээш эвес, а ·Авраамның үре-салгалы дээш сагыш човаар болгай. 17 Ынчангаш улус-чоннуң бачыттарын чайладыры-биле Бурганның мурнунга өршээлдиг болгаш шынчы дээди бараалгакчы боор дээш, Иисус бүгү чүүлдерге Бодунуң ха-дуңмазынга дөмей апаар ужурлуг турган . 18 Чүге дээрге Ол, шенелдени Боду шыдап эртип , хилинчекти көрген болгаш, шенелделерни шыдап эртип турар улуска дузалап шыдаар.
Бурганның Оглунуң бүзүрелдии
31 Ынчангаш, Бурганның дээрже кый деп алганы ыдыктыг чон боор ха-дуңма, Бурганның Төлээлекчизи болгаш шуптувустуң хүлээп көөрүвүс дээди бараалгакчызынче – Иисусче кичээнгейден салып көрүңер. 2 Иисус Ону дээди бараалгакчы кылдыр салып каан Бурганга, Моисейниң Бурганның бүгү өг-бүлезиниң аразында бүзүрелдии дег, бүзүрелдиг бараан бооп келген. 3 Ындыг-даа болза, оран-савага{*} көөрде, ооң тудукчузунуң мактал-хүндүзү артык боору дег, Иисус Моисейден артык алдар-хүндүге төлептиг. 4 Оран-сава бүрүзүн бир-ле кижи туткан, а бүгү бар чүүлдү Бурган туткан болгай. 5 Моисей Бурганның бүгү өг-бүлезиниң аразынга бүзүрелдиг бараан болукчу дег болган , ооң бараан болуушкуну келир үеде медеглээр ужурлуг чүүлдү айтып турган . 6 А Христос Бурганның өг-бүлезин башкарган Оглу дег бүзүрелдиг! Чоргаараарывыс идегелди эчизинге чедир коргуш чок сагыыр болзувусса, Бурганның ол өг-бүлези – бис бис.
Бурганга шынчы чорукче кыйгырыг
7 Ынчангаш Ыдыктыг Сүлдениң чугаалап турары дег:
«Бөгүн, Бурганның үнүн дыңнап каан болзуңарза ,
8 ээн ховуга шенелде хүнүнде үймээн үндүрген үеңерде дег,
чүректериңер дашталдырбаңар .
9 Аңаа силерниң ада-өгбеңер Мени шенеп, хынап турганнар,
дөртен чыл дургузунда Мээң ажыл-херээм көрүп келгеннер .
10 Ынчангаш Мен ол салгалга килеңней бергеш:
„Бо дээрге чүректери үргүлчү будулуп чоруур,
Мээң оруктарымны билип албаан улус-тур“ – деп чугаалаан мен .
11 Ынчангаш Мен килеңнээштиң:
„Олар Мээң амыр-дыжым черинче кирбестер“ – деп даңгыраглаан мен» .
12 Ха-дуңма, силерниң кайыңар-даа дириг Бургандан хая көрүнген, бачыттыг, бүзүревес чүректиг болбазын дээш, кичээниңер. 13 Харын «бөгүн» деп үе ам-даа барда, бачытка дуурайлатканындан кайыңарның-даа чүрээ дашталбазын дээш, бот-бодуңарны хүннүң-не деткип, сургаңар. 14 Эгезинде бар турган бүзүреливисти эчизинге чедир сагыыр болзувусса, Христос-биле кады чаңгыс баг апарганывыс ол-дур. 15 Ол дугайында Бижилгеде мынча дээн болгай: «Бөгүн, Бурганның үнүн дыңнап кагзыңарза, үймээн үндүрген үеңерде дег, чүректериңер дашталдырбаңар» .
16 Бурганның үнүн дыңнааш, Аңаа удур үймээн үндүрген кымнарыл ол? Моисейниң Египеттен үндүрүп эккелген улузу шупту эвес ийикпе? 17 Дөртен чыл дургузунда Бурган кымга килеңнеп келгенил? Бачыт үүлгеткени дээш, ээн ховуга мөчү-сөөгүн салган улуска эвес ийикпе? 18 Олар Ооң амыр-дыжының черинче кажан-даа кирбес деп, Бурган кымга даңгыраглааныл? Ону дыңнавайн барган улуска эвес ийикпе? 19 Ынчангаш Аңаа бүзүревээн болгаш , олар Ооң амыр-дыжының черинче кирип шыдаваанын көрүп тур бис.
Бурганның чонунга амыр-дыш
41 Ынчаарга Бурганның амыр-дыжының черинче кирериниң аазаашкыны күштүг хевээр турда, силерниң кайыңар-даа ону ышкынмазын дээш, оваарнып көрээлиңер . 2 Демги еврейлерге ышкаш, Буянныг медээни биске база суртаалдаан. Ындыг-даа болза, ону дыңнааш, бүзүрей берген улуска бүзүрээни-биле каттышпаан улустуң дыңнап алган сөзү оларга ажык-дуза чедирбээн. 3 А Ооң амыр-дыжының черинче бүзүрей берген улус кирип тур бис.
«Мен килеңнээштиң: „Олар Мээң амыр-дыжым черинче кирбестер“ –
деп даңгырагладым» – деп, Бурган чугаалаан-на болгай .
Ол өртемчейни чаяар ажыл-херээн төндүрген-даа болза, ынча деп чугаалаан. 4 Өске-бир Номда чедиги хүн дугайында:
«Чедиги хүнде Бурган хамык ажыл-херектеринден дыштанган» – дээн .
5 А оон ыңай ол дугайында:
«Олар Мээң амыр-дыжым черинче кирбес» – деп база чугаалаан .
6 Буянныг медээни оларга ооң мурнунда-ла медеглеп каан улус ону тооп дыңнавас болгаш, амыр-дыш черинче кирбээн . Ынчаарга чамдык улуста ынаар кирер арга ам-даа бар болганда, 7 Бурган катап база «бөгүн» дээр бир-ле хүн доктааткан. Ооң мурнунда чугаалап каанының соонда үр үе эрткенде, Ол ·Давидти дамчыштыр: «Бөгүн, Бурганның үнүн дыңнап кагзыңарза, чүректериңер дашталдырбаңар» – деп катап база чугаалаан . 8 Нуннуң оглу Иисус демги улусту амыр-дыш черинче киирген турган болза , Бурган ооң соонда өске хүн дугайында чугаалавас ийик. 9 Ынчангаш Бурганның улузунга амыр-дыш хүнү күштүг бооп артар. 10 Бурганның амыр-дыжының черинче кирген кижи бүрүзү, Бодунуң ажыл-херээнден Ооң дыштанганы дег, ажыл-херектеринден база ынчаар дыштаныр. 11 Ынчангаш кым-даа демги дыңнангыр эвес улустуң үлегер-чижээн ёзугаар кылбазын дээш, Ооң амыр-дыжының черинче кирерин бар шаавыс-биле кызып көрээлиңер.
12 Чүге дээрге Бурганның сөзү дириг болгаш салдарлыг болур, ол кандыг-даа аажок чидиг хылыштан чидиг . Ол сөс кижиниң сеткил-хөңнү биле сүлдезин, чүстер биле сөөктерин аңгылаажеге чедир, ооң алыс бодунче ханылап кирип, кижиниң чүрээниң бодалдарын болгаш күзел-сагыжын шиидип турар. 13 Бурганның бүгү чаяалгазында Оон чашты бээр хире чүү-даа чок, харын бүгү чүве Ооң мурнунга ажык-чадагай болгаш көскү . Бис шупту Ооң мурнунга харыы тудар бис.
Иисус – Бурганның эң өршээлдиг дээди бараалгакчызы
14 Бисте Бурганның өндүр улуг дээди бараалгакчызы – дээрлерже эрте берген Иисус , Бурганның Оглу бар. Ынчангаш ажыы-биле хүлээп көөр чүүлүвүстү ыяк сагып көрээли. 15 Бурганның бисте бар дээди бараалгакчызы кошкак талаларывысче ээ көрүнмейн баар хире эвес Кижи. Ол, бис ышкаш, бүгү тала-биле күткүлгеге алзып турган, ынчалза-даа бачыт үүлгетпээн . 16 Ынчангаш өршээл алыры-биле база деткимче херек өйде авырал тывары-биле, авыралдың үнер дөзү боор Бурганның дүжүлгезинче коргуш чок чоокшулай берээли .
51 Бурганның дээди бараалгакчызы бүрүзүн улус аразындан шилип алыр. Ол Бурганның мурнунга чонга бараан боор төлээ бооп, улустуң бачыттары дээш өргүл белектерин салыр хүлээлгелиг . 2 Шак ындыг Бурганның дээди бараалгакчызы боду база кошкак кижи болгаш , бүдүүлүк-дүмбей, будулган улусче ээ көрнүүчел боор ужурлуг. 3 Ол кошкак кижи болган ужурунда, чүгле чоннуң бачыттары дээш эвес, а бодунуң бачыттары дээш база өргүл кылыр ужурлуг . 4 Кым-даа ындыг мактал-хүндүнү бодунуң туразы-биле хүлээп албас, а Аароннуң кыйгыртканы ышкаш, Бурганга кыйгырткан турар ужурлуг .
5 Христос база Бурганның дээди бараалгакчызы боорунуң алдар-хүндүзүн Бодунга Боду хүлээп албаан . А Бурган Аңаа мынча дээн:
«Сен – Мээң Оглум сен,
Мен бөгүн Сээң Адаң апардым» .
6 Бижилгениң өске-бир черинде Ол:
«Мелхиседек ышкаш, Сен кезээ мөңгеде Бурганның бараалгакчызы сен» – деп база чугаалаан .
7 Бодунуң чер кырынга амыдыралының үезинде Иисус Ону өлүмден камгалап шыдаар Бурганга мөргүп, ыыткыр човууртап база карааның чажын төп, чалбарган . Иисусту Бурган Ону хүндүлээни дээш дыңнап каан-даа болза , 8 Иисус Оглу-даа турган болза, Ол көрүп эрткен хилинчээн дамчыштыр дыңнангыр чорукка өөренип алган . 9 Иисус ·болбаазыраңгай апаргаш , Ону тооп дыңнаар бүгү улуска мөңге камгалалдың үнер дөзү болу берген, 10 чүге дээрге Бурган Ону, Мелхиседекти ышкаш, Бодунуң дээди бараалгакчызы кылдыр чарлаан.
Бүзүрелден ойталаваңар
11 Ол бүгүнүң дугайында оон-даа хөйнү чугаалап боор мен, ынчалза-даа силерге тайылбырлаары берге-дир, чүге дээрге дыңнааш, угааптар шааңар чок-тур . 12 Шагда-ла башкылар болу бээр ужурлуг улус-тур силер, ынчалза-даа Бурганның сөстериниң кол үндезининиң эге билиглеринге база катап бир-ле кижиге башкыладыры силерге чугула-дыр. Силерге кадыг чем эвес, а сүт херек-тир! 13 Ынчаарга сүт-биле чемненип турар кижи шын өөредигге дуржулга чок боор, чүге дээрге ол чаш төл хевээр-дир. 14 А кадыг чем чедишкен улуг улуска хамааржыр . Дуржулгага даянгаш, оларның угаан-медерели буянны бузуттан ылгап чаңчыккан-дыр.
61 Ынчангаш Христос дугайында өөредигниң эге билиглерин артывыска арттырып кааш, чедишкен улуг улус апарып көрээли. База катап эге үндезин салбаалы: өлүмче аппаар херектерден ойталааш , Бурганга бүзүрээрин катап шиңгээтпээли; 2 ·сугга суктуруушкуннар, улуска холдар дегзири , өлүглер аразындан катап дирлири болгаш мөңге шииткел дугайында өөредигни катап шиңгээтпээли. 3 Бурган-на чөпшээрээр болза, чедишкен улуг улус боорунче кады бурунгаарлаалы.
4 Бир катап алыс шынның чырыын көрүп каан, дээрниң белээн четтирип шенээн, Ыдыктыг Сүлдениң күчү-күжүн ожаап билип каан, Бурганның сөзүнүң буянныг дээжин база Ооң ам кээр делегейиниң күжүнүң салдарын четтирип шенээн, а ооң соонда Христостан ойталаан улус бар дижик. База катап бачыдын миннип, Бурганче эглириниң оруу ындыг улуска муңгаш, чүге дээрге олар боттарынга хамаарыштыр Бурганның Оглун база катап хере шаап, Ону улус мурнунга дорамчылап турарлар . 7 Үзүк чок куткан чаъс суун сиңирип алгаш, ону болбаазыраткан улуска ачы-дузалыг дүжүдүн берген чер Бурганның ачы-буянын алыр. 8 А ол черден тенниг бок оът-сиген үнер болза , ооң ажыы чок бооп, Бурганга каргаттырарының кырында турар. Адак соонда кээп, ону өрттедиптер .
9 Чугаам мындыг-даа бооп турза, камгалал эдилеп, эки байдалда турарыңарга бүзүрээр-дир мен, ханы ынак эш-өөр. 10 Чүге дээрге Бурган чөптүг. Эрткен болгаш амгы үеде Ооң улузунга бараан бооп тура, кылган ажыл-херээңерни база Аңаа көргүскен ынакшылыңарны Ол уттур хире эвес . 11 Шак ындыг кызымааңарны кайыңар-даа эчизинге чедир көргүзерин күзеп тур мен. Ынчан идегелиңер бүрүн боттаныр деп магадылалды алыр силер . 12 Чалгаа болбазыңарны, харын бүзүрелиниң база шыдамык чоруунуң ачызында оларга Бурганның аазаан чүүлүн салгап аар улустуң үлегерин эдерериңерни күзеп тур мен .
Бурганның аазаашкыннары болгаш даңгырактары
13 Бурган ·Авраамга аазаашкынын берип турда , Бодунуң ады-биле даңгыраглаан, чүге дээрге даңгыраглаары-биле адап боор Бодундан өрү деңнелдиг кым-даа чок болган. 14 Ол Авраамга:
«Мен сеңээ ачы-буянны бажын ажыр хайырлаар мен,
үре-салгалыңны эңдере өстүрүп бээр мен» – дээн .
15 Авраам шыдамык манап келгеш, аазаан чүүлдүң эге-бажынга четкен.
16 Улус бодундан өрү деңнелдиг кижиниң ады-биле даңгыраглаар, ол даңгырак чугаалашкан чүүлдү бадыткап, оларның аразында кандыг-даа маргылдааның когун үзер . 17 Бурган аазаашкын алган улуска Бодунуң күзел-соруунуң өскерлиш чогун шуут тода көргүзер бодалдыг болгаш, Бодунуң аазаашкынын даңгыраа-биле бадыткаан . 18 Бурганның мегелеп шыдавазы хажык чок ийи чүүл: аазаашкын биле даңгырак бар. Оларның ачызында камгалалга идегеливистен туттунар сагыштыг маңнап келген биске улуг аргалал бар болур. 19 Ол идегелди сеткил-хөңнүвүстүң айыыл чок быжыг якорун дег кадагалап чоруур бис. Ол идегел Бурганның өргээзинде көжеге артында Эң ыдыктыг өрээлче кире бээр арганы биске бээр . 20 Бисти дээш, Иисус ынаар кирип, оруувусту ажыдып берген. Мелхиседек ышкаш, Ол кезээ мөңгеде Бурганның дээди бараалгакчызы апарган .
Бурганның бараалгакчызы Мелхиседек
71 Ол Мелхиседек Салимниң хааны, Дээди Өрүкү Бурганның бараалгакчызы турган.
Хааннарны тиилээш, ээп чанып орган ·Авраамны Мелхиседек уткааш, йөрээп каан. 2 Авраам аңаа бодунуң бүгү олча-ажыының оннуң бир кезиин берген .
Ооң «Мелхиседек» деп ады «Чөптүг-шынныг чоруктуң хааны» дээн уткалыг, а «Салимниң хааны» деп ат-дужаалы «Амыр-тайбыңның хааны» дээн уткалыг. 3 Мелхиседектиң ачазы-даа, авазы-даа чок, ооң ада-өгбе даңзызы-даа улуска билдинмес турган. Ооң кажан төрүттүнгенин-даа, кажан мөчээнин-даа билир кижи чок . Бурганның Оглунга дөмей, ол кезээ мөңгеде Бурганның бараалгакчызы бооп артар.
4 Мелхиседектиң кайы хире өндүр улуун бодап көрүңер даан! Улуг өгбевис Авраам безин дайын олчазының оннуң бир кезиин аңаа берипкен ышкажыл! 5 Бурганның бараалгакчылары – Левийниң үре-салгалы база ыдыктыг хоойлу ёзугаар ха-дуңмазы чондан (олар база-ла Авраамдан укталган-даа болза) оларның олча-ажыының оннуң бир кезиин алыр ужурлуг . 6 А Мелхиседек боду Левийниң аймаанга хамаарышпас-даа болза, Авраамның олчазының оннуң бир кезиин алгаш, ону – Бургандан аазаашкын алган кижини – йөрээп каан. 7 Йөрээп турар кижи кандыг-даа чигзиниг чокка йөрээттирип турар кижиден бедик деңнелге турар.
8 Олча-ажыктың оннуң бир кезиин өлүр тынныг улус – Бурганның бараалгакчылары чыып алыр, а Бижилге Мелхиседектиң амылыг артарын херечилээн-дир. 9 Левий безин өске улустан олча-ажыктың оннуң бир кезиин ап турза-даа, боду база Мелхиседекке Авраамны дамчыштыр төлээн деп чүге чугаалап болбазыл. 10 Мелхиседек Авраамга уткужуп турда, Левий төрүттүнмээн-даа турган болза, өгбези Авраамның үрезинге турган болгай.
Иисустуң, Мелхиседектии ышкаш, Бурганга бараан болуушкуну
11 Левиттерниң Бурганга бараан болуушкунун дамчыштыр улустуң бачыттарының бүрүн арыглаашкынын чедип ап болур турган болза (чүге дээрге чон ·левиттерниң бараан болуушкунунга үндезилеттинген ыдыктыг хоойлуну алган болгай), Аарон ышкаш эвес, а Мелхиседек ышкаш өске бараалгакчы чүге көстүп кээр ужурлуг турганыл? 12 Бурганга бараан болур арга солчур болза, хоойлу база албан солчур ужурлуг. 13 Ооң дугайында ам бо бүгүнү чугаалап турарым Христос өске аймакка хамааржыр турган, а ол аймактан кым-даа өргүл салыр бедигээш чанынга бараан бооп көрбээн. 14 Бистиң Дээргивис Иуданың аймаандан чырып үнүп келгенин шупту билир бис , а Моисей ол аймакка хамааржыр Бурганның бараалгакчызы дугайында чүнү-даа чугаалаваан.
15 Мелхиседек ышкаш өске Бараалгакчы көстүп кээрге, мооң мурнундагы чугаам шуптузу улам билдингир апаар-дыр. 16 Ол Бараалгакчы кижиниң ук-ызыгуурунга үндезилээн дүрүм ёзугаар эвес, а мөңге амыдыралдың узуткаттынмас күчү-күжүн ёзугаар Бурганның бараалгакчызы апарган. 17 Чүге дээрге Бижилгеде бадыткаан-дыр:
«Мелхиседек ышкаш, Сен кезээ мөңгеде Бурганның бараалгакчызы сен» .
18 Биеэги айтыышкынны ооң кошкаа болгаш ажык чогу дээш, күш чок болдурган . 19 Чүге дээрге ыдыктыг хоойлу чүү-даа чүвени ·болбаазыраңгай болдуруп шыдаваан , а ону өскерткени биске Бурганга чоокшулаар чаагай идегелди хайырлаан.
20 Иисустуң Бурганга бараан болуушкунун Бурганның даңгыраа бадыткаан, а ·левиттер Бурганның даңгыраа чокка Ооң бараалгакчылары апарганнар. 21 Бурган Иисуска: «Дээрги-Чаяакчы өскерлиш чок даңгыраан берип: „Сен кезээ мөңгеде Бурганның бараалгакчызы боор сен“ – дээн» деп даңгыраглап, Ону Бодунуң бараалгакчызы кылып каан болгай. 22 Иисус ынчалдыр улам быжыг чагыг-керээниң магадылалы болган . 23 Бурганның демги бараалгакчылары солчуп, хөй санныг турганнар, чүге дээрге бараан болуушкунун уламчылаар арганы өлүм оларга бербейн келген. 24 А Иисустуң Бурганга бараан болуушкуну мөңге, чүге дээрге Ол кезээ шагда дириг артар. 25 Ынчангаш Иисус Ону дамчыштыр Бурганга чоокшулап кээп турар улусту кезээде камгалап шыдаар, Ол кезээ мөңгеде амыдырап база олар дээш кезээде дилеп, болчуп чоруур .
26 Биске чогум-на шак ындыг дээди бараалгакчы херек. Ол – ыдыктыг, кем-буруу чок, бузутка борашпаан, бачыттыглар санынче кирбээн база дээрлерден-даа өрү көдүрлү берген . 27 Баштай бодунуң бачыттары, а ооң соонда чоннуң бачыттары дээш , өргүл кылып турар өске дээди бараалгакчылар дег, хүннүң-не өргүл кылыры Аңаа албан эвес. Бодун Боду өргээш, Ол өргүлдү чаңгыс катап боорда, кажан кезээде кылып каан . 28 Ыдыктыг хоойлу Бурганның дээди бараалгакчылары кылдыр кошкак талаларлыг анаа улусту томуйлаар , а ыдыктыг хоойлунуң соонда берген даңгырак сөзү Бурганның кезээ мөңгеде, бүрүнү-биле ·болбаазыраңгай апарган Оглун томуйлап каан.
Чаа эң дээди чагыг-керээ
81 Силерге чугаалап турар чүүлүмнүң кол утказы мындыг: бисте бар Дээди бараалгакчы дээрлерде Дээди Өрүкү Бурганның дүжүлгезиниң оң талазында олурупкан , 2 Ол Бодунуң бараан болуушкунун эң ыдыктыг черге – улустуң эвес, а Дээрги-Чаяакчының тургузуп кааны, Аңаа мөгеер ёзулуг майгынга боттандырар .
3 Бурганның дээди бараалгакчызы болган кижи бүрүзү өргүл белектери салыр хүлээлгелиг , ынчангаш демги Дээди бараалгакчы база өргүлге салыр чүүлдүг болур ужурлуг . 4 Иисус чер кырынга амыдырап арткан болза, Бурганның бараалгакчызы безин болбас ийик, чүге дээрге ыдыктыг хоойлунуң айытканы-биле өргүл белектери эккеп турар бараалгакчылар мында бар-дыр. 5 Оларның бараан бооп турар ыдыктыг черин дээрде ыдыктыг черниң үлегери-биле туткан, ол ооң чүгле хөлегези боор . Ынчангаш Моисей Бурганга мөгеер майгын тудар деп баарга, Бурган аңаа: «Көрдүң бе, бүгү чүвени даг бажынга сеңээ көргүскен хевири олчаан кылдыр кылыр сен» – деп сагындырган .
6 Ам Иисуска чер кырында бараалгакчыларның бараан болуушкунундан оранчок артып турар бараан болуушкунну даандырган , чүге дээрге Ол Бурган биле кижилер аразында оон-даа өндүр улуг чагыг-керээниң Дугуруштурукчузу-дур . Ол керээ эң өндүр улуг аазаашкыннарга үндезилеттинген болгай.
7 Баштайгы чагыг-керээ четпес чүүл чок турган болза, өскезиниң херээ чок боор ийик . 8 Ынчалза-даа Бурган ону буруудадып , мынча дээн :
«Израильдиң чону-биле база Иудеяның чону-биле
чаа чагыг-керээ чарар үем кел чыдыр – деп, Дээрги-Чаяакчы чугаалаан. –
9 Оларның ада-өгбезин холундан чедип алгаш, Египеттен үндүре бергеш,
олар-биле чарганым дег эвес, өске чагыг-керээ болур.
Олар ук чагыг-керээни үрээн болгай,
а Мен ол дээш олардан ойталаан мен – деп, Дээрги-Чаяакчы чугаалаан. –
10 Мен ол хүннерде израиль чон-биле мындыг чагыг-керээ чарар мен – деп, Дээрги-Чаяакчы чугаалаан. –
Бодумнуң дүрүм-хоойлумну оларның угаан-медерелинче киирер мен,
оларның чүректеринге бижип каар мен!
Мен оларның Бурганы болур мен, а олар Мээң чонум болур .
11 Оон соңгаар кым-даа бодунуң ада-чуртчузун, ха-дуңмазын сургап:
„Дээрги-Чаяакчыны билип алыңар!“ – дивес,
чүге дээрге олар шупту, улуг-бичези чокка, Мени билген турар.
12 Мен оларның кем-буруузун өршээп, бачыттарын оон ыңай сагынмас мен» .
13 Ол чагыг-керээни «чаа» деп адааш, Бурган баштайгызын эрги деп чарлаан, а эргижиреп, элей берген чүүл ажыглалдан үнүп, арлып-чиде бээриниң кырында.
Баштайгы чагыг-керээ үезинде Бурганга бараан болуушкун
91 Баштайгы чагыг-керээде Бурганга мөгееринге хамаарышкан дүрүмнер база бо черде ыдыктыг оран-сава бар турган . 2 Бурганга мөгеер майгынны туткаш , ооң «Ыдыктыг өрээл» дээр бирги кезээнге чырыткы биле ыдыктаан хлеб салыр ширээни тургузуп каан . 3 Майгынның бирги кезээнден көжеге-биле аңгылаан ийиги кезээн «Эң ыдыктыг өрээл» дээр турган. 4 Аңаа айдызаар өргүл салыр алдын бедигээш болгаш бүгү талаларын алдын-биле шыпкан ыдыктыг ·аптара турган . Ол аптарага манна деп чемниг алдын саваны , Аароннуң частып келген даянгыыжын база чагыг-керээниң сөстерин ойган калбак даштарны шыгжап каан . 5 А аптараның кырынга хан чажар халыпты чалгыннары-биле шыва алган өндүр-чаагай ·херувимнер тургулаан . Мен ам ол бүгү чүүлдер дугайында тодаргайы-биле чугаалап шыдавас-тыр мен.
6 Шак ындыг тургузуглуг майгынның бирги кезээнче Бурганның бараалгакчылары Бурганга мөгейип, бараан боору-биле үргүлчү кирер турганнар. 7 А ийиги кезээнче чүгле Бурганның дээди бараалгакчызы, чылда чүгле чаңгыс катап кирер турган . Ол кирерде, боду дээш база чоннуң чүве билбезиниң уржуундан үүлгеткен бачыттары дээш өргүүр ханны ап алыр ужурлуг. 8 Ыдыктыг Сүлде ооң-биле чүнү көргүскени ол? Майгынның бирги кезээ турар шагда, Эң ыдыктыг өрээлче кирер орук ам-даа ажык эвезин Ол көргүскен-дир . 9 Ол бирги кезек амгы үени элдээртип көргүскен, өргүл белектери Бурганга мөгейген кижиниң арын-нүүрүн бүрүнү-биле арыглап шыдавас дээн үлегер-демдек болур . 10 Ол өргүл белектери-биле катай чем, суксун база янзы-бүрү арыглал чугдунуушкуннары чүгле кижиниң мага-бодунга хамааржыр . Олар шупту чүгле бо ёзу-чурумну эдип-чазаар үеге чедир доктааткан дүрүмнер болур.
Чагыг-керээни чарып турар хан
11 Ынчалза-даа келир үедеги ачылыг чүүлдерге хамаарыштыр Дээди бараалгакчы бооп, Христос чедип келген. Христос кижи холу тутпаан (азы бо делегейге хамаарышпас) улам эки болгаш ·болбаазыраңгай майгын дамчыштыр кире берген. Ол өшкү мал болгаш инек малдың ханын эвес, а Бодунуң ханын өргээш, чаңгыс катап боорда, кажан кезээде майгынның ыдыктыг черинче кире берген. Ынчалдыр Ол бисти бачыттарывыстан кезээ мөңгеде хостаан . 13 Бир эвес өшкү база инек малдың ханы болгаш инектиң хүлү , кем-буруулуг улусче бызай чашканын дамчыштыр оларны ыдыктап, оларның мага-бодун ·арыглап шыдаар турган болза, 14 четпес-дудуу эвес өргүл кылдыр Бодун мөңге Сүлде дамчыштыр Бурганга салган Христостуң ханы оон кайы хире дээштиг деп?! Ооң ханы арын-нүүрүвүстү өлүмче эдертип аппаар херектерден арыглааш , дириг Бурганга бараан боор арганы биске хайырлаар болгай .
15 Христос ам чаа чагыг-керээниң Дугуруштурукчузу апарган . Ынчангаш улустуң баштайгы чагыг-керээ үезинде үүлгеткен бачыттары өршээттинзин дээш, Христос өлү берген болганда, Бурганга кыйгырткан улус Ооң өлүмүнүң ачызында оларга аазаан мөңге өнчүнү ап болур . 16 Өнчүге хамаарылгалыг чагыг тургускан кижи бар болза, ооң өлгени ылап дээрзин доктаадыры эргежок чугула. 17 Чүге дээрге өнчүге хамаарылгалыг чагыг, ону тургускан кижи дириг турда, күш чок боор, а ол өлген соонда, күштүг апаар. 18 Ынчангаш баштайгы чагыг-керээ безин төккен хан чокка күштүг кылдыр доктааттынмаан. 19 Моисей ыдыктыг хоойлунуң бүгү айтыышкыннарын шупту чонга номчуп таныштырып тура, инек база өшкү малдың ханын суг-биле, кызыл өңнүг дүк-биле база иссоп деп үнүш-биле катай туткаш, чагыг-керээниң дүрүг-номунче болгаш бүгү чонче бызай чажып турган. 20 Ол ынчан: «Бурганның силерге айтып каан чагыг-керээзиниң ханы бо-дур» – дээн . 21 Моисей ыдыктыг майгынны, Аңаа бараан боорда ажыглаар хамык саваларны база хан-биле бызай чашкан . 22 Ыдыктыг хоойлу ёзугаар барык бүгү чүүлдер хан-биле ·арыгланыр; хан төкпээнде, өршээл турбас .
Христостуң өндүр бедик өргүлү
23 Ол бүгү дээрде чүүлдерниң үлегер-чижээ-биле кылдынган , ынчангаш оларны ындыг өргүлдер-биле ·арыглаар ужурлуг. А дээрнии боор чүүлдерни оон-даа эки өргүлдер-биле арыглаар херек. 24 Христос кижи холу-биле туткан ыдыктыг майгынче кире бербээн – ол майгын ылап шынныг ыдыктыг черни чүгле өттүнүп турган болгай . Харын Ол бисти дээш Бурганның мурнунга турары-биле дээрниң бодунче кире берген. 25 Дээди бараалгакчы кижиниң чылдың-на өске амытанның ханын алгаш, Эң ыдыктыг өрээлче кирип турары дег, Христос Бодун хөй удаа өргүлге салыр дээш, дээрже кирбээн-не болгай. 26 Ындыг турган болза, Ол өртемчейни чаяаганындан бээр хөй удаа хилинчек көөр ужурлуг тургай эртик. А Ол ам Бодунуң өргүлү-биле бачытты чок кылыр дээш , бо делегейниң төнчүзү чоокшулап орар үеде чаңгыс катап чедип келген-дир .
27 Кижи бүрүзү чүгле чаңгыс катап өлүр, а оон Бурганның шииткели боор . 28 Шак ынчаар Христос база хөй улустуң бачыттарын чүктээри-биле Бодун чаңгыс катап өргүлге салган . Ол ооң соонда бачыт-биле харылзаа чокка, Ону манап турар улусту камгалаар дээш, катап база чедип кээр .
Баштайгы чагыг-керээниң өргүлдериниң кошкаа
101 Ыдыктыг хоойлу – келир үеде кээр ачылыг чүүлдерниң алыс шын хевири эвес, а чүгле хөлегези боор . Ынчангаш ол хоойлу Бурганга мөгейип кээп, чаңгыс-ла ол өргүлдерни чылдың-на доктаамал салып турар улусту кажан-даа ·болбаазыраңгай кылып каап шыдавас . 2 Ыдыктыг хоойлу ону кылып шыдаптар турган болза, улус өргүлдер салырын соксап каарлар ийик. Ындыг турган болза, Бурганга мөгейген улус чаңгыс катап боорда, кажан кезээде арыгланып, моон соңгаар кажан-даа бачыттарын медереп билбестер ийик. 3 Ынчалза-даа шак ол өргүлдер чылдың-на бачыттар дугайында сагындырып кээр . 4 Чүге дээрге инек база өшкү малдың ханы бачыттарны чайладып шыдавас.
5 Ынчангаш бо делегейге чедип келгеш, Христос Бурганга мынча дээн :
«Сен өргүлдерим биле белектеримни күзеведиң ,
харын мага-ботту Меңээ белеткеп кагдың .
6 Бүрүн өрттедир өргүлдер-даа, бачыт дээш өргүлдер-даа
Сээң хөңнүңге кирбес-тир .
7 Ынчан мынча деп чугааладым: „Бо-дур мен, кел чыдыр мен,
ыдыктыг дүрүг-номда чүнү кылырымны бижээн болгай.
Бурганым, тура-сорууңну күүседир күзелдиг мен“» .
8 Эгезинде Ол мынча дээн: «Сен өргүлдерим биле белектеримни күзеведиң, бүрүн өрттедир өргүлдер-даа, бачыт дээш өргүлдер-даа Сээң хөңнүңге кирбес-тир» . (Ол бүгү өргүлдерни ыдыктыг хоойлу ёзугаар доктаадып каан.) 9 А оон Ол немеп каан: «Бо-дур мен, тура-сорууңну күүседир күзелдиг кел чыдыр мен» . Ол бирги өргүл салыр чурумну күш чок болдургаш, ийигизин доктааткан. 10 Бис Бурганның күзел-соруу-биле Иисус Христостуң чаңгыс катап боорда, кажан кезээде өргүлге салган мага-бодун дамчыштыр ыдыктаткан бис .
11 Бурганның бараалгакчызы бүрүзү хүннүң-не бараан болуушкунун күүседири-биле бут кырынга туруп, кижиниң бачыттарын кажан-даа чайладып күш четпес чаңгыс-ла ол өргүлдерин хөй катап салып турар . 12 А Христос улустуң бачыттары дээш чаңгыс өргүл салгаш, кажан кезээде Бурганның оң талазынга барып олурупкан . 13 Оон бээр Ол Ооң дайзыннарын буттарының адаанга эккеп салыптар өйнү манап эгелээн. 14 Ынчангаш Ол ыдыктыг апарып турар кижилерни чаңгыс өргүл-биле кажан кезээде ·болбаазыраңгай улус кылып каан.
15 Ыдыктыг Сүлде база биске ол дугайында херечилеп турар. 16 «Мен ол хүннерде израиль чон-биле мындыг чагыг-керээ чарар мен» – деп чугаалаан соонда, Дээрги-Чаяакчы мынча дээн:
«Бодумнуң дүрүм-хоойлумну оларның угаан-медерелинче киирер мен,
оларның чүректеринге бижип каар мен .
17 Оларның бачыттары болгаш кем-буруузунуң дугайында оон ыңай сагынмас мен» .
18 А ол бачыттарны өршээген соонда, олар дээш оон ыңай өргүл салган херээ чок.
Христостуң өргүлүнден ойталаары озалдыг
19 Ынчангаш, ха-дуңма, Иисустуң ханының ачызында ам ыдыктыг черже коргуш чок кире берип болур бис . 20 Чаа болгаш дириг орук-биле , көжеге өттүр (азы Ооң мага-бодун өттүр) Ооң биске изеп кааны орук-биле кире берип болур бис . 21 Бурганның өг-бүлезин баштап турар Ооң өндүр улуг бараалгакчызы бисте бар-дыр. 22 Ындыг болганда, ажыт-чажыт чок чүректерлиг; бүзүрелинге бүргедипкен; чүректеривисти кем-буруулуг арын-нүүрден бызай чажып туруп арыглап алган база мага-бодувусту арыг суг-биле чуп алган бооп , Бурганче чоокшулап көрээлиңер. 23 Ажыы-биле хүлээп көөрүвүс идегелден салдынмайн туттунаалы , чүге дээрге биске аазаашкын берген Бурган Бодунуң сөзүнге шынчы болгай . 24 Бот-боттарывыска сагыш човангыр бооп, ынакшылче база буянныг херектерже бот-боттарывысты ыдалап көрээлиңер. 25 Чыглып, аралажырындан ойталаваалы (чамдык улус аңгыланып чаңчыга берген болгай), харын бот-боттарывысты деткип көрээли, сөөлгү хүннүң чоокшулап орарын көргеш , улам күштүг деткижээлиңер.
26 Алыс шынны билип алгаш, бачыт үүлгедирин өжегээр уламчылаар болзувусса , ол бачыттарны чайладыптар кандыг-даа өргүл артпас . 27 А ынчан чүгле шииткелди база Бурганга удурланган улусту өрттендир чиптер отту коргуп-сүртеп манаары артар . 28 Моисейниң хоойлузун хажыткан кижини кээргел чокка ийи азы үш херечиниң өчүү-биле өлүмге онаар турган . 29 Ынчаарга Бурганның Оглун таптай баскан, Ооң чагыг-керээзин ыдыктаан ханны ыдыктыг деп санаваан база Бурганның авыралдыг Сүлдезин дорамчылаан кижиниң кеземчези оон кайы хире коргунчугул?! 30 Кымның: «Менде улустан өжээн негеп, кезедир арга бар» – дээнин, а оон ыңай: «Дээрги-Чаяакчы Бодунуң чонун шиидер» – дээнин билир бис. 31 Дириг Бурганның кезедир холунче кирери эң коргунчуг!
32 Алыс шынның чырыын көрүп каан үеңер – биеэги хүннерни сактып келиңер, силер ынчан хилинчекти эң маадырлыы-биле шыдажып эрттиңер. 33 Силерни ынчан бүгү улустуң мурнунга кочулап-шоодуп, хилинчекке онаап турган, шак-ла ындыг байдалды көрүп эрткен улус-биле чаңгыс үүлени деңге үлештиңер. 34 Хоругдаттырган улус-биле безин кады хилинчек көрүп , эт-хөреңгиңер хунаадып алгаш, өөрүп турдуңар , чүге дээрге дээрде шыгжаан эки болгаш элеп төнмес эт-хөреңгиңер барын билир турдуңар .
35 Ынчаар-ла чүреккириңерден ойталаваңар, ол дээш, өндүр улуг шаңнал силернии боор. 36 Бурганның күзел-соруун күүсеткеш, аазаан чүүлүн алыр дизиңерзе, шыдамык боору силерге эргежок чугула.
37 «Ам үр болбайн, чедип кээр ужурлуг Кижи саадал чокка чедип кээр .
38 Бүзүрелиниң ачызында Мээң мурнумга актыг-шынныг кижи амылыг артар,
а оозундан ойталаар болза, Мен ол кижиже ээ көрүнмес мен» .
39 А бис дээрге бүзүрелинден ойталааш, өлүп читпес, харын бүзүрелин кадагалааш, камгалал ап турар улус-тур бис.
Бүзүрелдиң алыс ужур-утказы
111 А бүзүрел идегеливисти боттандырып, каракка көзүлбес чүүлдерни бадыткап турар . 2 Шак ындыг бүзүрели дээш, бурунгу өгбелеривистиң дугайында биске эки херечилел дамчып келген.
3 Бүзүреливис-биле өртемчейни Бурганның айтыышкынын ёзугаар чаяаганын, көстүп турар чүүлдерниң каракка көзүлбес чүүлдерден тывылганын билип алыр бис .
4 Бүзүрели-биле Авел Каинниң салганындан эки өргүлдү Бурганга салган. Бурган Боду ооң белектериниң дугайында херечилээрге, ол бүзүрелин дамчыштыр чөптүг-шынныг кижи деп херечилелди чедип алган. Боду өлзе-даа, бүзүрелиниң ачызында, ол ам-даа херечилеп чугаалап чоруур .
5 Бүзүрели-биле Энох өлүм көрбейн, дээрже көжүртү берген. Бурган Энохту чанынче көжүрүп алган болгаш, улус ону тыппайн барган. Чүге дээрге бо делегейден дээрже көжер бетинде, ол Бурганның сеткилинге киргениниң херечилелин алган . 6 А бүзүрел чок болза, Бурганның сеткилинге кирери канчап болдунарыл? Бурганче чоокшулап кел чыдар кижи бүрүзү Ол бар деп база Олче чүткүп чоруур улуска Ооң шаңналы турар деп бүзүрээр ужурлуг болгай.
7 Бүзүрели-биле Ной ам-даа көрбээни чүве дугайында сагындырыг алгаш, бодунуң өг-бүлезин камгалаар дээш, Бурганны хүндүлээр сеткили-биле бажың-хеме тудуп алган. Ооң шак ындыг бүзүрели бо делегейни буруудаткан. Ооң бүзүрээни дээш, Бурган ону чөптүг-шынныг кижи деп чарлаан .
8 Бүзүрели-биле Авраам, өнчүге алыр ужурлуг турганы черже Бурган кый дээрге, кайнаар бар чоруурун боду безин билбес-даа бол, дыңнангыр чоруп каан . 9 Авраам бүзүрели-биле Бурганның аазаан черинге, хары черге дег, чурттай берген. Ол ук черге чаңгыс-ла ол аазаашкынны деңге салгап алган оглу Исаак болгаш оглунуң оглу Иаков-биле кады майгыннарга чурттап турган . 10 Чүге дээрге Бурганның төлевилээш, тутканы, үндезини салдынган хоорайын ол манап турган. 11 Бүзүрели-биле Авраам (кадайы Сарра төл төрүвес-даа турган болза) кыраан назынында ада боор күштү алган . Аазаашкын берген Бурганның шынчызын ол билип турган . 12 Ынчангаш чаңгыс кижиден (артында-ла эът-боду өлүг чыгыы кижиден) дээрде сылдыс дег эмге-тикчок, далай эриинде элезин дег сан-түң чок салгал тывылган .
13 Ол бүгү улус аазаан чүүлдерни албайн, оларны чүгле ырактан көргеш, өөрүп, бүзүрелин ышкынмайн, өлгүлеп калган . Олар боттарының дугайында: «Бис бо черге чүгле түр када турумчуп алган даштыкылар бис» – деп чугаалап турганнар . 14 А ынча деп чугаалаар улус төрээн чуртун дилеп чоруурун көргүзер болгай. 15 Боттарының каапкаш барган чуртун бодааннар болза, дедир ээп чана бээр арга оларга тургай-ла. 16 А олар оон дээре, дээрде турар чуртче чүткүп турганнар. Ынчангаш оларның Бурганы деп ададырындан Бурган ыятпас , чүге дээрге хоорайны оларга Ол белеткеп берген-дир.
17 Аазаашкын алган Авраам, Бурганга шенедип тургаш, эр чаңгыс оглу Исаакты бүзүрели-биле өргүлге салырынга белен турган . Бурган аңаа: «Сээң салгалың Исаакты дамчыштыр уламчылаар-дыр» – деп чугаалаан-даа болза, ол ынчаар кылган. 19 Бурган ооң оглун өлүглер аразындан безин катап диргизип шыдаар деп, Авраам бүзүреп турган . Ол Исаакты өлүглер аразындан дедир эгидип алган деп чугаалап болгу дег-дир.
20 Бүзүрели-биле Исаак Иаковтуң база Исавтың келир үезин йөрээген . 21 Бүзүрели-биле Иаков, өлүп чыда, Иосифтиң ийи оглун йөрээгеш, даянгыыжынга даянгаш, Бурганга мөгейген . 22 Бүзүрели-биле Иосиф чуртталгазының төнчүзүнде израиль чоннуң Египеттен үнериниң дугайында чугаалаан база бодунуң мөчү-сөөгүн канчаарын айыткан .
23 Бүзүрел ачызында Моисей, төрүттүнген соонда, ада-иезинге үш ай улаштыр чажыртып келген, чүге дээрге олар ооң онза чаражын көргеш, хаанның чарлыындан кортпааннар . 24 Бүзүрели-биле Моисей, улуг кижи апаргаш, фараоннуң уруунуң оглу деп ададырындан ойталаан . 25 Ол бачыттың түр када таалалын көөрүнүң орнунга , Бурганның чону-биле кады хилинчек көөрү дээре деп санаан. 26 Моисей Египеттиң эртине-байлаанга бодаарга, Христос дээш дорамчылал көөрү улуг үнелиг деп санаан , ооң караа алыр ужурлуг шаңналынче шыгаап турган. 27 Бүзүрели-биле ол, хаанның килеңинден кортпайн, Египетти каапкаш барган . Каракка көзүлбес Бурганны көрген дег, ол бүгүдени шыдажып үнген. 28 Бүзүрели-биле ол, израильчилерниң дун оолдарын дээрниң хыдыкчы төлээзи өлүрбезин дээш, эжик кастыңнарын хан-биле чаап кааш, ·Хосталыышкын байырлалын демдеглеп эрттирген .
29 Бүзүрели-биле израиль чон, кургаг черлеп дег, Кызыл далайны кеже берген, а египетчилер оларны сүрүп кежер дээш, дүжүп өлүп калганнар . 30 Бүзүрели-биле израиль чон Иерихон хоорайны чеди катап улаштыр дескинген соонда, ооң ханалары буступ кээп дүшкен . 31 Бүзүрели-биле самыын-садар херээжен Раав, израиль хайгыылчыларны эп-найыралдыг уткуп-хүлээгеш, бүзүревээн улус-биле кады өлүртпейн, амы-тынныг арткан .
32 Оон ыңай чүнү чугаалазымза экил? Гедеон , Варак , Самсон , Иеффай , Давид, Самуил суглар база Бурганның медээчилери дугайында чугаалаар дээримге, үем чедишпес-тир . 33 Бүзүрели-биле олар өске күрүнелерни тиилээннер, чөптүг чорукту догуннатканнар, аазаашкыннарны алганнар. Олар арзылаңнар аксынче кирбээннер , 34 чалбыыштыг отту өжүрүпкеннер , хылышка өлүртпейн барганнар, боттарының кошкаан күш-шыдалче хуулдурупканнар, дайын-чаага күчүлүг апарганнар, өске чер чурттугларның аг-шериин сывыртап турганнар . 35 Херээженнер боттарының өлген улузун катап дирилген кылдыр дедир алганнар .
А бир чамдык улус оон-даа эки амыдыралга катап дирлир дээш, оларга саналдаан хосталганы хүлээп албайн, эриидедип өлгеннер. 36 Бир өске улус кочу-шоотту, эрииделди, а бир чамдыызы кинчи-бекти, кара-бажыңны көрүп эрткеннер . 37 Оларны даш-биле соккулап, ийи чара хирээлеп, хылыш-биле шанчып өлүрүп турган . Олар хой база өшкү кежи кеткеш , тояап чоруп, ядарап-түрегдеп, истедип-сүрдүрүп, дора көрдүрүп келгеннер. 38 (Бо делегей оларга төлептиг эвес турган!) Олар ээн черлерге, дагларга, куйларга, оңгар, кызаа черлерге улчуп чорааннар .
39 Бүзүрелиниң ачызында бүгү ол улус дугайында биске эки херечилел дамчып келген, ынчалза-даа олар Бурганның аазаан чүүлүн албааннар. 40 Бурган биске база бир-ле эки чүүлдү баш бурунгаар бодап алган: ол улус ·болбаазыраңгай байдалга чедер, чүгле бис чогувуста эвес, а бис-биле кады .
Иисус бүзүрелди эчизинге чедирер
121 Бисти хүрээлээн, бүзүрелди херечилээн улустуң хөйүн көрбес силер бе?! Ындыг болганда, оруувуска моондак болган бүгү чүвени база чыпшыныычал бачытты ыңай ап октапкаш, бисти манап турар орук-биле шыдамык, туруштуг чоруп ораалы . 2 Бүзүреливистиң Баштакчызы болгаш Эчизинге чедирикчизи Иисустан карак салбаалы. Ону манап турар өөрүшкү дээш , Ол ·белдир-ыяшка өлүмнү шыдажып эртип , бужар байдалга киргенин-даа херекке албайн, Бурганның дүжүлгезиниң оң талазынга барып олурупкан . 3 Силерниң сагыш-сеткилиңер суларавазын дээш, бачыттыг улустуң талазындан ындыг кончуг дора көрүүшкүннү шыдажып эрткен Иисустуң дугайында бодап чоруңар .
Хилинчек дээрге Бурганның кижизидилгези-дир
4 Бачытка удур демиселиңерге ам-даа ханыңар төгүлдүр чаалашпаан силер. 5 Сагыжыңар чазай сөглээн бо сөстер силерге, Бурганның ажы-төлүнге, хамаарышкан дээрзин утканыңар ол-дур :
«Оглум, Дээрги-Чаяакчының кижизидилгезин хүлээвейн барба ,
Ооң чемелээшкинин халалыг диве .
6 Дээрги-Чаяакчы Бодунуң ынак кижизин кижизидер,
хүлээп көөр бүгү оолдарын кеземчеге онаар» .
7 Кижизидилгеңер дээш, хилинчекти шыдажып көрүңер. Бурган силерни ажы-төлүн дег аажылап турар-дыр. Ачазындан кижизидилге албас төл турар чүве бе? 8 А бир эвес дүрүм ёзугаар төрүттүнген бүгү ажы-төлдүң оюп эртпези кижизидилгени албас болзуңарза, сурас төлдер бооруңар ол-дур. 9 Ам артында шуптувус чер кырынга төрээн ачаларлыг бооп, бисти кижизиткен дээш, оларны хүндүлеп чораан бис. Дээрде Адавысты тооп дыңнаарывыс оон оранчок артык болбас деп бе?! Ону тооп дыңнааш, мөңге амыдыралды алыр болгай бис! 10 Адаларывыс бисти боттарының угааптар шаа-биле кезек үеде кижизидип келгеннер, а Ол бисти, Ооң ыдыктыынга киржилгелиг болзуннар дээш , биске ачы-дузалыг боору-биле кижизидип турар. 11 Кандыг-даа кижизидилге амгы үеде биске өөрүшкү эккелбейн турар, харын аарышкылыг кылдыр сагындырар. Ынчалза-даа сөөлзүредир ону дамчыштыр өөредиг эрткен улус Бурганга шынчы чоруктуң амыр-тайбың дүжүдүн ажаап алыр.
12 Ынчангаш сула салдынган холдарыңар болгаш сирилээн дискектериңер быжыктырыңар . 13 Аскак бут кадырлы бербезин, а эттинзин дээш, буттарыңар дорт орук-биле кылаштазын .
Бурганның авыралындан ойталаваңар
14 Бүгү улус-биле эп-найыралдыг боорунче база ыдыктыы-биле амыдыраарынче чүткүңер. Ыдыктыг эвес боор болза, кым-даа Дээрги-Чаяакчыны көрүп шыдавас . 15 Силерниң кайыңар-даа Бурганның авыралын ышкынмазын дээш кичээниңер . Силерниң араңарга кандыг-даа ажыг чашпан дазыл тыртып үнгеш , хора халдатпазын дээш база ону дамчыштыр хөй улус бужартавазын дээш кичээниңер. 16 Кайыңар-даа самыыравазын дээш база, Исав дег, Бурганның күзел-соруунче сагыш салбас кижи болбазын дээш кичээниңер. Ол улуг оглу болган ужурунда өнчү алыр артык эргезин эвээш чемге-ле садыпкан болгай . 17 Билир болгай силер: Исав ачазындан йөрээшкин алырын аажок күзээн . Ынчалза-даа ол ону ап чадашкан, чүге дээрге бар шаа-биле кызытса-даа, мырыңай ыглап-сыктап-даа турза, бачыдын миннип шыдавайн барган .
18 Бойдуста бар, оду чайыннаан ·Синай дагга чоокшулап чеде бербээн силер; дүмбей караңгыга, шуурганга чеде бербээн силер . 19 Шак ол даг чанынга эдиски үнүн болгаш бир-ле сөстер чугаалаан Бурганның үнүн дыңнап каан улус турган . Ынчалза-даа ол сөстерни дыңнаан улус: «Ындыг сөстерни оон ыңай дыңнавайн көрээлиңер» – деп дилей бээр турган . 20 Чүге дээрге улус: «Бо дагга дириг амытан безин дээптер болза, даш-биле соктуруп каар» – дээн айтыышкынны дыңнаар харыы чок болган . 21 Каракка көстүр чүүл ындыг коргунчуг боорга, Моисей: «Корткаш, сириңейнип тур мен» – дээн .
22 Харын силер ·Сион дагга, дириг Бурганның хоорайынга, дээрде турар Иерусалимге чоокшулап чеде берген-дир силер. Өөрүшкү-маңнайлыг чыышта чыглып келген дээрниң түмен-түмен төлээлеринге чеде берген-дир силер . 23 Дээр-деңгерлерде аттарын бижээн эң улуг оолдарның ниитилелинге чеде берген-дир силер. Бүгү улустуң Шииткекчизи боор Бурганга, чөптүг-шынныг амыдыралдың эчизинге четкен улустуң сүлделеринге чеде берген-дир силер . 24 Чаа чагыг-керээниң Дугуруштурукчузу Иисуска база Авелдиң ханындан артык эки чугаалап турар бызай чашкан ханга чеде берген-дир силер .
25 Көрдүңер бе, силерге чүве медеглеп турар Кижиден ойталаваңар. Ол черге медеглеп турда, Ону дыңнаарындан ойталаан улус кеземчеден чайлап шыдаваан болганда, дээрден медеглеп турар Оон хая көрнү бээр болзувусса, кеземчеден чайлаар харыывыс оон-даа эвээш-тир . 26 Ооң үнү ынчан черни божаңнадыр силгипкен , а ам ол мынча деп аазап тур:
«Ам бир удаа черни силгиир мен, чүгле черни эвес, а дээрни база» .
27 «Ам бир удаа» деп сөстер чүнү көргүскенил? Божаңнадыр силгиттинмес чүүлдер артып калзын дээш, божаңнадыр силгип боор кылдыр чаяаттынган чүүлдү чайладып кааптарын көргүскен-дир . 28 Ынчангаш божаңнадыр силгиттинмес Чагырганы хүлээп ап тура, өөрүп четтирген сеткилдиг болуулу база өөрүп четтиргенивис дамчыштыр Бурганга, Ону хүндүткеп-даа, Оон коргуп-сүртеп-даа, эки-чаагай бараан болуулу . 29 Чүге дээрге бистиң Бурганывыс – өрттендир чиир от-тур .
Бурганның сеткилинге кирер бараан болуушкун
131 Ха-дуңма улус дег, бот-боттарыңарга ынак болуңар . 2 Аалчыларга хүндүлээчел боорун утпаңар , ынчалдыр кылгаш, чамдык улус, боттары безин билбейн, ·дээрниң төлээлерин уткуп, оларны хүндүлээннер болгай .
3 Кара-бажыңда улусту, боттарыңар олар-биле кады хоругдаттырган дег, утпаңар; хилинчек көрген улусту, оларның орнунга турган дег, утпаңар .
4 Өг-бүле тудары бүгү улуска хүндүлүг болзун , ашак, кадай харылзаалары арыг-шынчы болзун. Самыыраар болгаш ашаа-кадайынга өскерлир улусту Бурган шиидер .
5 Акша-мөңгүнге ынак амыдырал тутпаңар, бар чүвеңерге сеткил ханыңар . Чүге дээрге Бурган:
«Сени кажан-даа кагбас мен, сенден кажан-даа ойталавас мен» – дээн-дир .
6 Ынчангаш бис:
«Мээң дузалакчым – Дээрги-Чаяакчы-дыр, корткан херээм чүл:
кижи амытан меңээ чүнү кылып шыдаарыл?» – деп дидими-биле чугаалаалыңар .
7 Удуртукчуларыңарны утпаңар, олар силерге Бурганның сөзүн чугаалап чораан ийик чоп. Оларның амыдыралының үре-түңнелин көргеш, оларның бүзүрелин эдериңер .
8 Иисус Христос дүүн, бөгүн база кезээ мөңгеде өскерлиш чок . 9 Ынчангаш янзы-бүрү болгаш хары өөредиглер сонуургаваңар. Чүректериңерни тускай чемнер чиири эвес (ону барымдаалаары кымга-даа ажык-дуза чедирбээн), а Бурганның авыралы быжыктырзын. 10 Бисте онзагай өргүл салыр бедигээш бар, ыдыктыг майгында бараан болган улуста ол өргүлден чем ап чиир эрге чок.
11 Бурганның дээди бараалгакчызы дириг амытаннар ханын бачыт дээш өргүл кылдыр ыдыктыг черже киире бээр, а оларның мөчү-сөөктерин чоннуң турлааның даштынга өрттедиптер . 12 Ынчангаш Иисус база улусту Бодунуң ханы-биле ыдыктаар дээш, хоорай хаалгазының даштынга шаажылаттырган . 13 А ындыг болганда, Иисустуң дорамчылалын үлежир дээш , бис база чоннуң турлааның даштынче, Олче шиглей чоруптаалы. 14 Мында, чер кырында, кезээ мөңгеде турар хоорайывыс чок, а келир үеде чедип кээр хоорайже чүткүп чоруур бис. 15 Ынчанганда Бурганны алдаржыткан аастардан үнер алгаг-мактал өргүлүн Иисусту дамчыштыр Аңаа үргүлчү эккеп, мөргүүлү . 16 Буян тарыырын, араңарда сырый харылзаалыг боорун утпаңар, чүге дээрге ындыг өргүлдер Бурганның сеткилинге кирер .
17 Удуртукчуларыңарны дыңнап, оларга чагыртыңар. Бурганның мурнунга харыы тудар болгаш, олар силерни хынамчалыг кадагалап турарлар болгай. Удуртукчулар ол ажыл-херээн аарзынмайн (ынчаар болза, силерге ажыктыг болбас), а өөрүшкүлүг күүседир кылдыр чагыртып көрүңер.
18 Бис дээш мөргүңер . Бүгү чүүлдерге бодувусту шын ап чоруурунче чүткүлдүг болгаш, арын-нүүрүвүстүң арыынга бүзүрелдиг бис . 19 Мени дүрген-не силерже дедир эгитсин дээш, мөргүп көөрүңерни дилеп тур мен.
Түңнел алгыш-йөрээлдер болгаш байыр чедириишкиннери
20 Амыр-дыш бээр Бурган хойларның өндүр улуг Кадарчызы – Дээргивис Иисусту өлүглер аразындан катап диргизипкен-дир, Ооң төккен ханы-биле мөңге чагыг-керээ чарган-дыр . 21 Ооң күзел-соруун күүседириңер дээш, Ол силерни бүгү-ле эки-чаагай чүүлдер-биле быжыктырзын! Бурган биске Бодунуң сеткилинге кирер чүвени Иисус Христосту дамчыштыр боттандырзын. Христоска кезээ мөңгеде алдар доктаазын! ·Аминь.
22 Ха-дуңма, чагыг-сүмемниң бо сөстерин шыдамыккай дыңнаарыңарны дилеп тур мен, бижээн чагаам кыскажак болгай. 23 Бүзүрээн эживис Тимофейниң хосталгаже үнгенин билип алыңар. Ол удавас меңээ чедип келзе, силерге ужуражып, ооң-биле кады чеде бээр бис. 24 Силерниң бүгү удуртукчуларыңарга, Бурганның бүгү улузунга байырдан чедириңер. Италияжылар силерге байыр чедирип тур. 25 Бурганның авыралы шуптуңарга доктаазын!