Хосталыышкын

Хосталыышкын

Киирилде

Моисейниң Беш номунуң ийигизи израиль чоннуң төөгүзүнде чугула үелерниң бирээзиниң дугайында – кул бооп чорааны күчүлүг египет күрүнеден израильчилерниң хосталып үнгениниң дугайында тоожуп турар. Ол болуушкун барык 3500 чыл бурунгаар болган.

Номнуң бирги кезээ (1–19 эгелер) – израильчилерни египет дарлалдан хостаар дээш Бурганның шилип алган кижизи Моисейниң дугайында тоожулал болур. А ийиги кезээ (20–40 эгелер) – Бурганның чон-биле Синай дагга чагыг-керээзиниң үндезини болур хоойлу-дүрүмнүң эгези. Бо эгелерже чоннуң чарган чагыг-керээден дыка дүрген ойталаанының дугайында тоожулал болгаш Бурганның израиль чон-биле каракка көзүлдүр кады турганы ыдыктыг майгынны тодарадып бижээн чүүл кирип турар. Ыдыктыг хоойлунуң төп кезээ – Бурганның он айтыышкыны. Чогум-на олар бөгүнгү делегейде чурттап турар улустуң хөй кезииниң амыдыралын ылаптап ап чорууру мөзү-шынар хоойлуларының үндезинин тургускан.

Бурган өндүр улуг ажыл-херектерин-даа, хоойлу-дүрүмнерин-даа дамчыштыр Моисейге болгаш израильчилерге Бодунуң алыс бүдүжүнүң ужур-утказын, Бодунуң ёзулуг адын ажыдып берип турар. Өске бурганнар эвес, а чүгле Дээрги-Чаяакчы бойдусту, кижилерни чагырар бүрүн эргелиг, ынчангаш Ол кижилерден чүгле Аңаа мөгеерин негеп турар. Чаңгыс-ла Ол ыдыктыг, а улус боттары бачыттыг болгаш, чүгле Бурганның Бодунуң тодараткан негелделерин ёзугаар Ооң-биле харылзаа тудуп шыдаар.

Иаковтуң өг-бүлези – Египетте

¹ Өг-бүлезин эдертип алгаш, Иаков-биле кады Египетче кирип келген израильчилерниң – Иаковтуң оолдарының – аттары бо-дур: ² Рувим, Симеон, Левий болгаш Иуда; ³ Иссахар, Завулон болгаш Вениамин; ⁴ Дан болгаш Неффалим, Гад болгаш Асир . ⁵ Иаковтуң дорт салгакчылары болур улустуң саны чеден кижи турган. (А Иосиф ынчан Египетке чурттап турган.) ⁶ Ооң соонда Иосиф-даа, ооң акы-дуңмалары-даа база ол салгалдың бүгү улузу-даа өлгүлеп калган. ⁷ А израиль чон аажок өзүп-көвүдеп, күш кирип, имилеме апаргаш, египет черни дола берген.

Израиль чоннуң дарлалга таварышканы

⁸ А Египетти ол аразында Иосифти билбес чаа хаан чагыра берген . ⁹ Ол бодунуң чонунга: «Дыңнаңар, израиль чон бистен хөй болгаш күштүг апарган-дыр! ¹⁰ Олар моон ыңай өзүп-көвүдевес кылдыр, бир-ле кажар аргадан тып көрээли. Оон башка дайын үнер болза, израильчилер дайзыннарывыска каттыжып, биске удур тура халышкаш, чуртувустан чоруй баарлар» – дээн. ¹¹ Ынчангаш египетчилер аар-берге ажыл-биле израильчилерниң чилчиин үзер ажыл башкарыкчыларын тургузуп кааннар . Израиль чон фараонга курлавырлар шыгжаар хоорайларны – Питом биле Раамсести тудуп берген . ¹² Израильчилерниң чилчиин үскен тудум, олар улам өзүп-көвүдеп, тарап-нептерээр болган, ынчангаш египетчилерниң коргары база чииртимнеп көөрү дам барган. ¹³ Оларның израильчилерни дарлаары дендеп, аар-берге ажылдарны албадап кылдыртып-ла турганнар. ¹⁴ Египетчилер израильчилерге дой, тууйбу-биле аар-берге ажылдар база шөлдерге янзы-бүрү ажылдар кылдыртып, ол чоннуң амыдыралын ырма сынчыг кылыпканнар. Шак ынчаар олар израильчилерни янзы-бүрү аар-берге ажылдар кылырынче каржызы-биле албадап турганнар.

Бургандан коргар тудугжу херээженнер

¹⁵ Еврей херээженнер божудар ийи кадай турган. Оларның бирээзин Шифра, өскезин Фуа деп адаар чүве-дир. Египеттиң хааны оларга: ¹⁶ «Еврей херээженнерни божудуп тура, кандыг төл-дүр, көрүңер: оол уруг төрүттүнер болза, өлүрүп каар силер, а кыс уруг болза – дириг арткай аан» – деп айтыышкын берген. ¹⁷ Ынчалза-даа тудугжу кадайлар Бургандан коргар турган болгаш, Египеттиң хаанының дужааганын ёзугаар кылбайн, чаа төрүттүнген оолдарны диригге арттырып турганнар. ¹⁸ Египеттиң хааны тудугжу кадайларны кый деп алгаш: «Чүге ынчап тур силер? Чүге чаа төрүттүнген еврей оолдарны диригге арттырып тур силер?» – деп айтырган.

¹⁹ Кадайлар фараонга: «Еврей херээженнерниң кадыкшылы египетчилерге бодаарга, быжыг-дыр: божудар дээш чеде бээривис бетинде-ле, божуп-чиигеп алган боор-дур» – деп харыылаан. ²⁰ Ол дээш Бурган тудугжу кадайларга буянын хайырлап турган, а чон өзүп-көвүдеп, күш кирип орган. ²¹ Тудугжу кадайлар Бургандан коргар боорга, Ол оларга хөй үре-салгалды хайырлаан.

²² Фараон ынчан бодунуң бүгү чонунга мынча деп дужааган: «Еврейлерниң чаа төрүттүнген оол бүрүзүн хемче октап туруңар, а кыс уругларын диригге арттырыңар!»

Моисей деп чаш төл

¹ Левийниң аймаандан бир кижи ол-ла аймактан бир кысты кадай кылдыр ап алган . ² Кадайы иштелгеш, оол уруг божуп алгаш, көөрге, чаш төлүнүң чаражы аажок боорга, ону үш ай дургузунда чажырып келген. ³ Оон ыңай чажырар аргазы чок апаргаш, кулузундан хааржак аргып алгаш, сугга дүшпес кылдыр чук-биле чаап-чаап, чаш төлүн ынаар суккаш, хем эриинде кулузун аразынга арттырып каан. ⁴ Чаш төлдүң угбазы аңаа артып калгаш, дуңмазы-биле чүү болурун ырактан хайгаарап эгелээн. ⁵ Ол өйде фараоннуң уруу хемче чунуп чедип келген, ооң чалча кыстары эрикке кылаштажып турганнар. Фараоннуң уруу кулузун аразында аргаан хааржакты көрүп кааш, ону чалча кыска эккелдирип алган. ⁶ Даңгына аргаан хааржакты ажыдыпкаш, көөрге, чаш төл ыглап чыдар боорга, ону кээргей бергеш: «Бо-даа еврейлерниң ажы-төлүнүң бирээзи-дир» – деп чугаалаан.

⁷ Чаш төлдүң угбазы даңгынадан: «Барып, силерге чаш төлдү эмзирип өстүрүп бээр херээженден еврейлер аразындан тып эккээйн бе?» – деп айтырган. ⁸ Даңгына аңаа: «Ынчал че» – деп харыылаан. Демги уруг чоруткаш, чаш төлдүң авазын эккелген. ⁹ Даңгына ие херээженге: «Бо чаш төлдү ап алгаш, меңээ эмзирип өстүрүп бер, сеңээ төлеп бээр мен» – деп чугаалаан. Демги херээжен чаш төлүн ап алгаш, эмзирип өстүрүп эгелээн. ¹⁰ Чаш төл өзүп кээрге, авазы ону фараоннуң уруунга эккелген. Даңгына ону төрээн оглу дег хүлээп алгаш: «Мен ону сугдан ушта тыртып алган болгай мен» – дээш, Моисей деп ат тывыскан.

Моисейниң Мадианче дескени

¹¹ Моисей өзүп-доругуп, улуг эр апарган үезинде бодунуң чону – еврейлерже барып, оларның аар-берге ажылдар кылып турарын көрүп каан. Ол көөрге, ха-дуңмаларының бирээзи болур еврей кижини египет кижи эттеп турар болган. ¹² Моисей ыңай-бээр көрдүнгеш, кым-даа олче кичээнгей салбайн турар боорга, египет кижини өлүргеш, элезинге хөөп каан.

¹³ А даартазында хүндүс чедип кээрге, ийи еврей чокшуп-кыржып турган. Моисей эжин хомудадып турар кижиден: «Эжиңни чүге эттеп тур сен?» – деп айтырган. ¹⁴ А демгизи: «Кым сени бистиң даргавыс болгаш шииткекчивис кылып каан чүвел? Египет кижини өлүрүп кааның дег, мени база өлүрер бодап тур сен бе?» – деп харыылаан.

«Үүлгеткен херээмниң билдингир апарганы ылап-тыр» – дээш, Моисей корга берген.

¹⁵ Фараон Моисейниң үүлгеткен херээниң дугайында дыңнап кааш, ону өлүрер деп барган. А Моисей фараондан дезип чоруткаш, Мадиан деп черге чедип, аңаа доктаагаш, кудук чанынга оруп алган. ¹⁶ А Мадианга Бурганның бир бараалгакчызы чурттап турган. Ол чеди кыстыг чүве-дир. Ооң уруглары ачазының шээр малын суггарары-биле чедип келгеш, сугну узуп, коошпа саваларын долдуруп алганнар. ¹⁷ Ол өйде кадарчылар келгеш, оларны сывырыпканнар. Ынчан Моисей туруп келгеш, уругларны камгалап, оларның малын суггарып берген. ¹⁸ Кажан олар Рагуил деп аттыг ачазынга чеде бээрге , ол: «Бөгүн чүү кончуг эрте чанып келдиңер?» – деп айтырган.

¹⁹ Уруглары: «Бир египет кижи бисти кадарчылардан камгалап кагды, харын-даа суг узуп берип, малывысты суггарып берди» – деп харыылаан.

²⁰ Ачазы уругларынга: «Ол кижиңер кайыл? Чүге каапкаш келдиңер? Кый деп эккелиңер, бистиң аъш-чемивисти үлежип чизин» – дээн. ²¹ Моисей ол кижиниң аалынга чурттаар бооп чөпшээрешкен. Аалдың ээзи Моисейге Сепфора деп уруун кадай кылдыр берген. ²² Сепфора иштелгеш, оол уруг божуп аарга, Моисей аңаа Гирсам деп ат тывыскаш: «Мен хары черге өскээртен келген кижи-ле болгай мен» – деп турган .

Бурганның израильчилерге дузалажырын шиитпирлээни

²³ Хөй-ле үе эрткен; Египеттиң хааны өлген, а израиль чон аар-берге ажылдан човууртап турган. Оларның дуза дилээн кыйгызы Бурганның кулаанга чеде берген. ²⁴ Бурган оларның уё-човуурун дыңнап кааш, Авраам, Исаак болгаш Иаков-биле чарган чагыг-керээзин бодап келген . ²⁵ Бурган израиль чоннуң хилинчээн көргеш, оларже сагыш салып турган .

Хып турар чадаң ыяш

¹ Моисей Мадианда Бурганның бараалгакчызы болур каты Иофорнуң бир кодан шээр малын кадарып турган. Бир катап ол малын ээн кургаг ховуну кежир сүргеш, Бурганның ·Хорив даанга чеде берген . ² Ынчан Дээрги-Чаяакчының төлээзи аңаа тенниг чадаң ыяш иштинде хып турар оттан көстүп келген. Моисей көөрге, чадаң ыяш чалбыышталдыр хып турар, ынчалза-даа өрттенмес бооп-тур. ³ Моисей: «Бо чүү ындыг онза болуушкунул, чүге бо чадаң ыяш өрттенмейн турары ол, барып көөр-дүр» деп боданган. ⁴ Дээрги-Чаяакчы көөрге, ол ынчаар бодап, чоокшулап кел чыткан. Бурган ынчан чадаң ыяш иштинден: «Моисей! Моисей!» – деп кыйгырган.

А демгизи: «Дыңнап тур мен!» – деп харыылаан.

⁵ Дээрги-Чаяакчы аңаа мынча дээн: «Бээр келбе. Будуңда кеткен идииң уштуп ал. Базып турар чериң ыдыктыг чер-дир . ⁶ Мен дээрге сээң ада-өгбеңниң Бурганы-дыр мен – Авраамның Бурганы, Исаактың Бурганы болгаш Иаковтуң Бурганы-дыр мен» . Моисей Бурганче көөрүнден корткаш, арнын дуглапкан.

⁷ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Мээң чонумнуң Египетте кайы хире хинчектенип чоруурун көрдүм. Египетчилерниң дарлалындан ооң човууртап чоруурун дыңнадым. Мен ооң аарышкы-човалаңын билир мен. ⁸ Чонумну египетчилерден камгалаар дээш, бо черден үндүрүп, сүт биле ары чигири агып чыдар үнүш-дүжүткүр, делгем черже – хананей, хет, амор, ферез, хиввей болгаш иевус чоннарның чурттап турар черинче – эдертип аппаар дээш бадып келдим. ⁹ Израиль чоннуң уё-човууру Мээң кулаамга дыңналы берди база египетчилерниң оларны канчаар дарлап турарын көрдүм . ¹⁰ Ынчангаш Мен сени фараонче айбылап чорудуп тур мен. Барып, Мээң израиль чонумну Египеттен үндүре бер».

¹¹ Моисей Бургандан: «Фараонга барып, израиль чонну Египеттен үндүре бээр хире кым мен мен?» – деп айтырган.

¹² А Бурган: «Мен сээң-биле кады болур мен . Сени Мээң айбылап чорутканымның бадыткал демдээ бо-дур: Мээң чонумну Египеттен үндүре бергениң соонда, шак бо дагга Бурганга мөгейип бараалгаар силер» – деп харыылаан.

¹³ Моисей ынчан: «Ынчаарга мен ам израиль чонга баргаш: „Ада-өгбеңерниң Бурганы мени силерже айбылап чорудупту“ – дээр болзумза, улус менден: „Ооң ады кымыл?“ – деп айтырза, канчаар харыылаар мен?» – деп айтырган.

¹⁴ Бурган Моисейге мынча деп харыылаан: «МЕН ДЭЭРГЕ МЕН-ДИР МЕН. Израиль чонга: „МЕН-ДИР МЕН силерже мени айбылап чорутту“ – деп чугаалаар сен» .

¹⁵ Бурган Моисейге оон ыңай мынча дээн: «Израиль чонга: „Дээрги-Чаяакчы , ада-өгбеңерниң Бурганы, Авраам, Исаак болгаш Иаков оларның Бурганы мени силерже айбылап чорутту“ – деп чугаала. Мээң кезээ мөңгеде артып каар адым ол-дур, бүгү салгалдар Мени ол ат-биле сактып алыр. ¹⁶ Барып, израиль чоннуң ·баштыңнарын чыггаш, оларга мону чугаала: „Дээрги-Чаяакчы, ада-өгбеңерниң Бурганы, Авраам, Исаак болгаш Иаков оларның Бурганы меңээ көстүп келгеш, мээң-биле чугаалажып: ‘Мен силерни бодап турдум, Египетте силер-биле чүү болуп турарын көрүп кагдым. ¹⁷ Ынчангаш дарлаттырып турарыңар Египеттен силерни үндүрүп, амгы үеде хананей, хет, амор, ферез, хиввей болгаш иевус чоннарга хамааржыр черже – сүт биле ары чигири агып чыдар байлак черже – эккээр мен’ – деп дамчыдарын дужааган чүве“. ¹⁸ Баштыңнар сени тооп дыңнап, сээң-биле кады Египеттиң хаанынга чеде бээрлер. Ынчан силер хаанга: „Дээрги-Чаяакчы, еврейлерниң Бурганы бистиң-биле ужурашты. Ынчангаш ам ээн кургаг ховуга үш хүн дургузунда чоруур орукту эрткеш, Дээрги-Чаяакчы Бурганывыска өргүлдеривисти эккеп салган болзувусса“ – деп чугаалаар силер.

¹⁹ Ынчалза-даа Египеттиң хааны силерге чоруй баарын чөпшээревес, ону чүгле улуг күш-биле албадап болур дээрзин билир мен. ²⁰ Мен Бодумнуң улуг күжүмнү ажыглап, ол черге боттандырарым бүгү-ле кайгамчык чүүлдер-биле Египетти буурадыр мен: ооң соонда фараон силерни салыптар . ²¹ Египетчилерниң израиль чонче ээ көрнүрүн чедип алыр мен: үнүп чоруп тура, холуңар куруг чорбас силер . ²² Израиль херээжен бүрүзү бодунуң кожазындан азы бажыңында чурттап турар өске херээженден алдын-мөңгүн каасталгалардан база каас-коя идик-хептен дилеп алзын. Чоруп тура, ол бүгү-биле ажы-төлүңерни каас-коя кылдыр кеттиндирип алыр силер: Египеттиң эртине-байлаан ынчалдыр олчалап аппаар силер».

Моисейге берген бадыткал демдектери

¹ Моисей ынчан Бурганга харыылап: «Ынчалза-даа израильчилер меңээ бүзүревейн, мээң чугаамны тооп дыңнавайн: „Дээрги-Чаяакчы сеңээ кээп көзүлбээн“ – дээр болза, канчаар мен?» – деп айтырган.

² А Дээрги-Чаяакчы: «Холуңда ол чүңүл?» – деп оон айтырган.

Моисей: «Даянгыыжым-дыр» – деп харыылаан.

³ Дээрги-Чаяакчы ынчан: «Ооңну черже октавыт!» – дээн. Моисей даянгыыжын черже октаптарга, оозу чылан бооп хуула бээрге, ол дезип ыңай болган.

⁴ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Холуң сунгаш, ооң кудуруундан тудуп ал» – дээн. Моисей холун сунгаш, чыланның кудуруундан тудуп аары билек, холунда чылан база катап даянгыыш болу берген. ⁵ Дээрги-Чаяакчы ынчан мынча дээн: «Оларның ада-өгбелериниң Бурганы, Авраам, Исаак болгаш Иаковтуң Бурганы – Дээрги-Чаяакчы мээң сеңээ кээп көзүлгенимге улус бүзүрей берзин дээш, ынчаар кылыр сен».

⁶ Ол: «Холуңну хойнуңче сувудам» – деп немей чугаалаан. Моисей холун хойнунче супкаш, оон ужулгаш, көөрге, ооң холу кеш аарыындан хар дег агара берген болган. ⁷ Дээрги-Чаяакчы: «Холуңну ам база катап хойнуңче сувудам» – деп чугаалаарга, Моисей холун хойнунче супкаш, оон дедир ужулгаш, көөрге, оозу, мага-бодунуң арткан кезээ дег, кадык апарган болган.

⁸ А Дээрги-Чаяакчы улаштыр чугаалаан: «Бир эвес израильчилер сеңээ бүзүревейн, бирги бадыткал демдээн тоовайн-даа баар болза, ийиги бадыткал демдээн тооп дыңнаар боор; ⁹ ынчаарга бо ийи бадыткал демдээн көргеш-даа, сеңээ бүзүревес, сээң сөзүңнү тооп дыңнавас болза, хем суундан узуп алгаш, черже төвүт, ынчан ол суг хан кылдыр хуула бээр».

¹⁰ Моисей Дээрги-Чаяакчыга: «О, Дээргим! Мен чевен, сөскүр эвес кижи мен . Мооң мурнунда-даа ындыг чордум, чалчаң болур мээң-биле чугаалашканың соонда-даа, чугаа-сөзүм чевен хевээр-дир» – деп харыылаан.

¹¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Кижиниң аксы-дылын Кым чаяап бергенил? Улусту Кым үнү чок азы дүлей; караа көрүп турар азы согур кылып каарыл? Дээрги-Чаяакчыңар болур Мен эвес ийик мен бе? ¹² Ам бар че, чугаалап эгелээриңге-ле, Мен сээң-биле кады болуп, чүнү чугаалаарын айтып бээр мен» – дээн.

¹³ А Моисей: «О, Дээргим! Чорудуп болуруң өске кижиден айбылап көрем» – деп дилээн.

¹⁴ Ынчан Дээрги-Чаяакчы Моисейже күштүү-биле килеңнеп, мынча дээн: «Сээң Аарон дээр ·левит акың бар эвес чүве бе? Мен ооң чеченин билир мен. Ол ам сенче уткуй кел чыдар-дыр, а сени көрүп кааш, сеткилинден өөрүүр-дүр. ¹⁵ Мээң айтып берген сөстеримни акыңга дамчыдып чугаалаар сен; кайыңар-даа чугаалап эгелээрге, Мен силер-биле кады болуп, сеңээ-даа, акыңга-даа чүнү чугаалаарын айтып бээр мен база чүнү кылырын өөредир мен. ¹⁶ Аарон сээң орнуңга чон-биле чугаалажыр кижи болур. Ынчангаш ол сээң аксың дег болур, а сен аңаа Бурган дег болур сен. ¹⁷ Бо даянгыышты база тудуп алгаш чор: ооң-биле улуска бадыткал демдектери көргүзер сен».

Моисейниң Египетче ээп келгени

¹⁸ Моисей оон каты Иофорга келгеш: «Мен ам чоруптайн аа, Египетте чурттап турар чоок улузумче дедир чанып, оларның бар-чогун көрүп көрейн» – деп чугаалаан.

Иофор Моисейге: «Амыр-тайбың ээп чанывыт» – деп харыылаан.

¹⁹ Моисей Мадианга турда-ла, Дээрги-Чаяакчы аңаа: «Ам Египетче чана бер: сени өлүрер деп турган улус шуптузу өлүп калган-дыр » – деп чугаалаан чүве-дир. ²⁰ Моисей-даа кадайын, ажы-төлүн элчигенге олурткаш, египет черже ээп чана берген. Ол Бурганның берген даянгыыжын база ап алган. ²¹ Дээрги-Чаяакчы ынчан Моисейге мынча дээн: «Моон чорупкаш, Египетке чеде бергеш, Мээң сени кылзын дээш хүлээткеним кайгамчык чүүлдерниң шуптузун фараоннуң мурнунга кылыр сен. А Мен фараонну чөрүү-дедир кылып каарымга , ол чонну салбайн баар. ²² Ынчан фараонга мынча дээр сен: „Дээрги-Чаяакчы сеңээ чугаалап тур: ‘Израиль дээрге Мээң дун оглум-дур . ²³ Ынчангаш оглум Меңээ бараан болуп, мөгейзин дээш, ону салып чорудуптарыңны дужаап тур мен. А бир эвес Израильди салырындан ойталаар болзуңза, көөр сен – Мен сээң дун оглуңну өлүрүп каар мен’“».

²⁴ Моисей орук ара хонуп чыдырда, Дээрги-Чаяакчы чедип келгеш, ону өлүрер деп барган. ²⁵ Моисейниң кадайы Сепфора ынчан чидиг бижек ап алгаш, оглунуң дотааның кыдыкы кежин ·кыртыжап демдектеп алган. Оон ол кешти ашааның ийи бут аразынга дегзип: «Бо хан ачызында мээң-биле дүгдешкен сен» – дээн. ²⁶ Дээрги-Чаяакчы ынчан Моисейни амылыг арттырып каан. (Сепфора кыртыжап демдектээшкинге хамаарыштыр: «Хан ачызында дүгдээшкин» – деп чугаалаан.)

Бурганның Ааронну Моисейже чорутканы

²⁷ Дээрги-Чаяакчы Ааронга: «Моисейни уткуп, ээн кургаг ховуже чорувут» – дээрге, демгизи ынаар чорупкаш, Бурганның дааның чанынга дуңмазы Моисейни уткуп алгаш, ошкап каан. ²⁸ Дээрги-Чаяакчыга айбылаткан Моисей Ооң бүгү сөстерин база кылзын деп айытканы бүгү бадыткал демдектерин Ааронга дамчыдып чугаалаан. ²⁹ Моисей биле Аарон кады чорупкаш, израиль чоннуң шупту ·баштыңнарын чыып алганнар. ³⁰ Аарон чонга Дээрги-Чаяакчының Моисейге чугаалаан бүгү сөстерин дамчыдып чугаалааш, чон мурнунга бадыткал демдектерин кылып көргүскен. ³¹ Чон оларга бүзүрей берген. Дээрги-Чаяакчы израиль чонга чедип келген база ооң хилинчээн көрүп каан дээрзин дыңнааш, улус Бурганның мурнунга сөгүрүп, мөгейген.

Моисей биле Аарон – фараоннуң мурнунда

¹ Моисей биле Аарон чон-биле чугаалашкан соонда, фараонга чеде бергеш, мынча дээннер: «Дээрги-Чаяакчы, Израильдиң Бурганы: „Мээң чонумну – ээн кургаг ховуга Меңээ тураскааткан байыр-найыр кылыр кылдыр – салып чорудувут“ – деп тур». ² А фараон: «Дээрги-Чаяакчы деп кымыл ол? Чүге мен Ону тооп дыңнаар, израиль чонну салып чорудар ужурлуг кижи мен? Дээрги-Чаяакчыны-даа билбес мен, Израильди-даа салбас мен» – деп харыылаан .

³ Олар аңаа: «Еврейлерниң Бурганы бистиң-биле чугаалашты, ам Дээрги-Чаяакчы Бурганывыска өргүл салырывыс ол-дур, бисти ээн кургаг ховуже – үш хүн чоруур ырак черже – салып көрем, оон башка Ол бисти аарыг-аржык-биле азы айыыл-халап-биле узуткап каар» – деп чугаалааннар.

⁴ Ынчалза-даа Египеттиң хааны: «Моисей биле Аарон, чүге чонну ажыл-херектеринден чардыктырып тур силер? Дагдынган ажылыңар кылыңар» – деп харыылаан. ⁵ Ол аңаа немей: «Бо черде ажылчы чон дыка көвүдээн-дир, а силер оларны ажыл-херектеринден чардыктырып турар-дыр силер» – дээн.

Фараоннуң израиль чонну кызып-кыярын дендеткени

⁶ Фараон ол-ла хүн израиль чонну хайгаарап турар египетчилерге база еврей харагалзакчыларга айтыышкын берип, мынча дээн: ⁷ «Мооң мурнунда берип турганыңар дег, израильчилерге тууйбу кылырда ажыглаар тараа саваңын моон соңгаар бербеңер: олар саваңны боттары чыып алзыннар. ⁸ А оларга кылыр кылдыр доктаадып каан тууйбулар санын эвээжетпеңер, биеэги хемчээлге деңнеп онааңар. Олар чалгаарап турар болгаш: „Барып, Бурганывыска өргүл салыылы!“ – деп алгыржып турар-дыр. ⁹ Улам хөй ажылдап, хоозун чугаа дыңнавазыннар дээш, оларга ажылдан чүдүрүп калыңар». ¹⁰ Ынчан израиль чонну хайгаарап турган египетчилер болгаш харагалзакчы еврейлер чонга баргаш: «Фараон моон соңгаар силерге тараа саваңы бербезин дужаап тур. ¹¹ Боттарыңар барып, кайыын-даа болза, саваңдан тып алыңар, а кылыр ажылыңарның хемчээлин эвээжетпес бис» – дээннер. ¹² Ынчангаш израиль чон бүгү Египетти эргий кезип, тараа саваңының орнунга ажыглаар, шөлде арткан тараа сыптары дилеп чорупканнар. ¹³ А дарлакчы-хайгааракчылар оларны албадап: «Ажылдың доктааткан үлүг-хемчээн, саваңны силерге берип турган үеде дег, хүннүң-не күүседиңер» – деп турганнар. ¹⁴ Фараоннуң томуйлаан дарлакчылары израиль чонну баштаары-биле боттарының салып кааны еврей харагалзакчыларны эттеп-эриидеп: «Мооң мурнунда кылып турганыңарга деңнежир санныг тууйбуларны ам чүге кылбайн тур силер?!» – деп кончуп турганнар.

¹⁵ Израиль чоннуң харагалзакчылары фараонга чедип келгеш, мынча деп хомудап турганнар: «Кулдарыңар болур бисти ынчаар аажылап канчаарыңар ол? ¹⁶ Тараа саваңын кулдарыңар болур биске бербес-тир, а тууйбуларны биеэгизинден эвээш эвести кылзын дээр-дир, ам мырыңай эттеп-эриидеп эгеледи. Силерниң чонуңар боду буруулуг-дур!»

¹⁷ А фараон: «Чалгаа-дыр силер, ажылдаар хөңнүңер чок-тур, ынчангаш: „Барып, Дээрги-Чаяакчыга өргүл салыылы“ – деп турар-дыр силер. ¹⁸ Ам барып ажылдаңар! Саваңны силерге кым-даа бербес, а тууйбуларның доктааткан санын бүдүрүп туруңар» – деп харыылаан. ¹⁹ Израиль чоннуң харагалзакчылары «Хүннүң-не кылырын доктааткан тууйбулар санын эвээжетпеңер» деп сөстер дыңнааш, боттарынга айыыл кыжанып келгенин билип кааннар. ²⁰ Харагалзакчылар фараондан үнүп чоруткаш, оларны манап турган Моисей биле Ааронга таваржы бергеннер. ²¹ «Силер бисти фараоннуң болгаш ооң дүжүметтериниң ийи караа-биле көрбес улузу кылып кагдыңар, бисти өлүрзүн дээш, хылышты оларның холдарынга тутсуп бердиңер – деп, олар чугаалааннар. – Дээрги-Чаяакчы силерниң ооңарны көрзүн база ол дээш шиидип, кезетсин».

Моисейниң Бурганга хомудааны

²² Моисей Дээрги-Чаяакчыга база катап мөргүп: «Дээргим! Сен бо чонну чүү дээш айыыл-халапка таварыштырдың? Чүге мени айбылап чоруттуң? ²³ Мен фараонга чеде бергеш, Сээң өмүнээңден ооң-биле чугаалашканым соонда, фараоннуң бо чонга хамаарылгазы улам баксырай берди. Сен Бодуңнуң чонуңну хостаар болгаш, хоставайн бардың» – дээн.

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Фараонну ам канчаарымны көөр сен: улуг күжүмнү ажыглаптарымга, ол израиль чонну салып чорудуптар; харын-даа ону бодунуң черинден үндүр сывырыптар» – деп чугаалаан.

Бурганның Бодунуң даалгазын Моисейге катаптааны

² Бурган Моисейге улаштыр мынча дээн: «Мен – Дээрги-Чаяакчы-дыр мен. ³ Мен Авраамга, Исаакка болгаш Иаковка Күчүлүг Бурган деп ат-биле көстүп кээп турган мен , а Дээрги-Чаяакчы деп адымны оларга угаатпаан мен. ⁴ Мен олар-биле чагыг-керээ чарган мен – оларның ынчан чурттап, көжүп чорааны ханаан черни оларга бээрин аазаан мен. ⁵ Израиль чоннуң египетчилерге кулдаттыргаш, хомудаанын дыңнап кааш, ол чагыг-керээни бодап келдим. ⁶ Ынчангаш израиль чонга мону чугаала: „Мен – Дээрги-Чаяакчы-дыр мен. Силерни египет дарлалдан хостап үндүрер мен, египетчилерге кулдар болбас силер. Өндүр улуг күчү-күжүм-биле база коргунчуг кеземчелерим-биле силерни камгалаар мен. ⁷ Мен силерни Бодумнуң чонум кылдыр хүлээп алыр мен база силерге Бурган болур мен. Силерни египет дарлалдан хостап үндүрген Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар – Мен дээрзин билип аар силер . ⁸ Авраамга, Исаакка болгаш Иаковка бээр бооп даңгыраглааным черже силерни чедире бээр мен . Ол черни силерге салгал дамчыыр өнчү кылдыр бээр мен. Мен – Дээрги-Чаяакчы-дыр мен!“» ⁹ Моисей ол сөстерни израиль чонга дамчыдып чугаалаан, ынчалза-даа олар сорук чогундан база аар-берге ажылдарга чилчии үзүлгенинден ону дыңнавайн барганнар.

¹⁰ Дээрги-Чаяакчы ынчан Моисейге: ¹¹ «Египеттиң хааны фараонга баргаш, ооң израиль чонну бодунуң чуртундан салып чорудар ужурлуун чугаала» – дээн.

¹² Моисей Дээрги-Чаяакчыга: «Израиль чон безин мени тооп дыңнавайн турда, фараон мени тооп дыңнаар деп бе? Мен дылым чечен эвес кижи болгай мен» – деп харыылаан. ¹³ Дээрги-Чаяакчы Моисей болгаш Аарон-биле ынчалдыр чугаалажып, израиль чонну египет черден үндүрери-биле, израиль чонга база фараонга барып, чугаалажыр айтыышкынны берген.

Моисей биле Аароннуң ада-өгбе даңзызы

¹⁴ Моисей биле Аароннуң ада-өгбелериниң өг-бүле ·баштыңнары бо-дур .

Иаковтуң улуг оглу Рувимниң оолдары – Энох биле Фаллу, Хецрон биле Харми олар Рувимден укталган төрел бөлүктер баштыңнары-дыр. ¹⁵ Симеоннуң оолдары – Иемуил, Ямин, Огад, Яхин, Цохар биле хананей авалыг Саул олар Симеондан укталган төрел бөлүктер баштыңнары-дыр .

¹⁶ А Левий 137 чыл чурттаан, ооң соон салгаан оолдарын Гирсон, Кохат болгаш Мерари дээр турган . ¹⁷ Гирсоннуң оолдары Ливни болгаш Шимей болур, олардан база төрел бөлүктер укталган. ¹⁸ Кохат 133 чыл чурттаан. Ооң оолдары Амрам биле Ицгар, Хеврон биле Узиил олар болур. ¹⁹ Мерариниң оолдары Махли болгаш Муши болур. Левийден укталган төрел бөлүктерниң баштыңнары ол-дур .

²⁰ Амрам 137 чыл чурттаан. Ол ачазының дуңмазы Иохаведаны кадай кылып алган. Иохаведа Амрамга Аарон биле Моисейни божуп берген . ²¹ Ицгарның оолдары Корах , Нефег болгаш Зихрий болур. ²² Узиилдиң оолдары Мисаил, Элицафан болгаш Сифри болур.

²³ Аарон бодунга кадай кылдыр Аминадавтың уруу, Наассоннуң дуңмазы Елисаветаны ап алган. Елисавета Ааронга Надав биле Авиудту, Элеазар биле Ифамарны божуп берген . ²⁴ Корахтың оолдары Асир, Элкана болгаш Авиасаф олар Корахтан укталган төрел бөлүктерниң ·баштыңнары-дыр . ²⁵ Аароннуң оглу Элеазар Футиилдиң бир уруун кадай кылдыр ап алган. Кадайы Элеазарга Финеести божуп берген . Левийден укталган төрел бөлүктерниң улуг баштыңнары ол-дур.

²⁶ Аарон биле Моисей дээрге Дээрги-Чаяакчының: «Израиль чонну египет черден чурум-чыскаалдыг бөлүктерге үскеш, үндүре бериңер» – деп турганы улус ол-дур. ²⁷ Египеттиң хааны фараон-биле чугаалажып, ооң израиль чонну Египеттен салып чорударын негеп турган улус – Моисей биле Аарон ол-дур.

Бурганның Моисей биле Ааронну томуйлааны

²⁸ Ол үеде Дээрги-Чаяакчы Египетке Моисей-биле чугаалашкан. ²⁹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Мен – Дээрги-Чаяакчы-дыр мен! Египеттиң хааны фараонга Мээң сеңээ чугаалаан бүгү чүвемни дамчыт» – дээн.

³⁰ А Моисей Дээрги-Чаяакчыга: «Мен чечен эвес кижи болгай мен, фараон мени тооп дыңнаар бе?» – деп харыылаан.

¹ Ынчалза-даа Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Мени дыңна, Мен сени фараоннуң мурнунга Бурган дег кылып каан мен, а Аарон акың сээң медээчиң болур. ² Сен Мээң айтыышкыннарымның шуптузун Ааронга дамчыдып чугаалаар сен, а акың фараонга: „Израиль чонну бодуңнуң чериңден салып чорудувут“ – деп чугаалаар. ³ А мен фараонну чөрүү кылып каар мен база дыка хөй көскү демдектер болгаш кайгамчык чүүлдерни египет черге көргүзер мен. ⁴ Ынчалза-даа фараон силерни тооп дыңнавайн баар. Мен ынчан Египетке күчү-күжүмнү көргүзер мен; коргунчуг кеземчелерни көргүзүп тургаш, Мээң аг-шериимни – Мээң израиль чонумну египет черден үндүре бээр мен. ⁵ Египетке күчү-күжүмнү көргүзеримге база израиль чонну оларның аразындан үндүре бээримге, египет чон Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип алыр».

⁶ Моисей биле Аарон Дээрги-Чаяакчыны тооп дыңнап, Ооң дужааганын ёзугаар кылганнар. ⁷ Фараон-биле чугаалажып эгелээни үеде Моисей – сезен, а Аарон – сезен үш харлыг турган.

Даянгыыштың чылан бооп хуулганы

⁸ Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга мынча деп чугаалаан: ⁹ «Фараон силерге: „Кайгамчык чүүл кылып, күчү-күжүңерни көргүзүңер“ – дээр болза, акың Ааронга: „Даянгыыжыңны фараоннуң мурнунче октавыт“ – дээр сен, Моисей. Даянгыыш ынчан чылан бооп хуула бээр». ¹⁰ Моисей биле Аарон фараонга чедип келгеш, Дээрги-Чаяакчының дужааганын ёзугаар кылганнар. Аарон даянгыыжын фараоннуң база ооң дүжүметтериниң мурнунче октаптарга, даянгыыш чылан бооп хуула берген.

¹¹ Фараон ынчан египет мерген угаанныглар болгаш караң көрнүрлерни кыйгыртып эккээрге, олар боттарының илби-шидизин ажыглап, база ынчаар кылыпканнар. ¹² Олар шупту даянгыыштарын черже октаарга, даянгыыштары база-ла чыланнар бооп хуула берген; ынчалза-даа Аароннуң даянгыыжы оларның даянгыыштарын сыырыпкан. ¹³ А фараон чөрүүлеп, Дээрги-Чаяакчының чугаалап турганы дег, Моисей биле Ааронну тооп дыңнавайн барган.

Бирги кеземче: сугнуң хан бооп хуулганы

¹⁴ Дээрги-Чаяакчы ынчан Моисейге мынча дээн: «Фараон чөрүү-дүр, ооң израиль чонну салып чорудар хөңнү чок-тур. ¹⁵ Даарта эртен фараонга чеде бер, ол хем эриинче үнүп кээрге, ооң оруун доза турувут. Чылан бооп хуулуп турган даянгыыжыңны база тудуп аар сен. ¹⁶ Фараонга мынча деп чугаалаар сен: „Еврейлерниң Бурганы Дээрги-Чаяакчы мени сенче Ооң чонун Аңаа ээн кургаг ховуга бараан болуру-биле салып чорудуптарын чугаалазын дээш айбылап чоруткан чүве. Ынчалза-даа сен амдыгаа чедир тооп дыңнаваан-дыр сен. ¹⁷ Дээрги-Чаяакчы ам сеңээ ‘Дээрги-Чаяакчы-дыр мен’ дээрзин канчаар көргүзерин чугаалап тур: мен хемниң суун холумда даянгыыжым-биле соптарымга, суг хан бооп хуула бээр. ¹⁸ Хемде балык кырлып каар, хем чыдый бээр, египетчилер ынчан ооң суун ижип шыдавас апаар“».

¹⁹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге орта немей: «Ааронга мону чугаала. Ол даянгыыш туткан холун египетчилерниң бүгү сугларынче: оларның хемнеринче, арыктарынче, хөлдеринче база суг шыгжаар черлеринче углай сунупсун – ынчан суглар хан бооп хуула бээр. Египеттиң бүгү черинге хан ага бээр, ыяш болгаш даш саваларны безин хан иштээр» – дээн. ²⁰ Моисей биле Аарон Дээрги-Чаяакчының дужааганын ёзугаар кылганнар. Аарон даянгыыжын көдүргеш, фараон болгаш ооң дүжүметтери көрүп турда, хемниң суун соптарга, хемниң бүгү суу хан бооп хуула берген. ²¹ Хемниң балыы кырлып калган, хем чыдый берген, египетчилер ынчан ооң суун ижип чадап каан; хан бүгү египет черге агып чыткан.

²² Египеттиң караң көрнүр улузу боттарының илби-шидизин ажыглап, база шак ынчаар кылганнар. Ынчан фараон чөрүүлей бергеш, Дээрги-Чаяакчының чугаалап турганы дег, Моисей биле Ааронну тооп дыңнавайн барган. ²³ Фараон олардан хая көрнүп, ордузунче чана берген; ол кайгамчык чүүл безин ооң чүрээн чымчадып шыдавайн барган. ²⁴ Шупту египетчилер хемниң суун ижип чадап кааш, ижер суг тып аары-биле хем кыдыын казып туруп бергеннер.

²⁵ Дээрги-Чаяакчы хемни хан кылдыр хуулдурупкан соонда, чеди хүн эрткен.

Ийиги кеземче: бөзүр-пагалар

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Фараонга баргаш, Дээрги-Чаяакчының бо сөстерин дамчыт: „Меңээ бараан болзун дээш, Мээң чонумну салып чорудувут. ² А салып чорударын чөпшээревес болзуңза, сээң бүгү чериңни бөзүр-пагалар-биле долдуруп каар мен. ³ Хемге бөзүр-пагалар имиңейни бээр, олар хемден үнгеш, бажыңыңче кирип кээрлер: удуур өрээлиңче, орун-дөжээңче, дүжүметтериңниң, албаты чонуңнуң бажыңнарынче база одаар суугуларың болгаш саваларыңче кире халчырлар. ⁴ Олар сени, албаты чонуңну, бүгү дүжүметтериңни кырлай база бээрлер“».

⁵ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Ааронга чугаала, ол даянгыыш туткан холун хемнер, арыктар болгаш хөлдерже углай сунупсун. Ынчан бөзүр-пагалар египет черже үнүп кээр» – деп немей чугаалаан. ⁶ Аарон холун Египеттиң сугларынче углай сунуптарга, бөзүр-пагалар үнүп келгеш, бүгү египет черни шыва апканнар. ⁷ Караң көрнүрлер боттарының илби-шидизин ажыглап, база ынчаар кылгаш, бөзүр-пагаларны египет черже үндүрүп эккелгеннер. ⁸ Фараон Моисей биле Ааронну кыйгыртып алгаш: «Дээрги-Чаяакчыга мөргүп көрүңер , Ол бөзүр-пагаларны менден база мээң албаты чонумдан ырадып аппарзын. Мен ынчан силерниң чонуңарны Дээрги-Чаяакчыга өргүл кылыры-биле салып чорудар мен» – деп чугаалаан.

⁹ Моисей фараонга: «Сен дээш, сээң дүжүметтериң дээш, албаты чонуң дээш мөргүүр үемни бодуң доктаадырын болгаап көрем. Мен мөргүүрүмге, бөзүр-пагалар сенден, сээң бажыңнарыңдан чоруй баргаш, чүгле хемге артып каар» – деп харыылаан.

¹⁰ Фараон: «Даарта» – дээн.

Моисей: «Сээң чугаалааның ёзугаар болзун. Ынчан бистиң Дээрги-Чаяакчы Бурганывыс-биле эннежир кым-даа чок дээрзин билип алыр сен. ¹¹ Бөзүр-пагалар сенден, сээң бажыңнарыңдан, дүжүметтериңден болгаш албаты чонуңдан ырап чоруй баар; олар чүгле хемге артып каар» – деп харыылаан.

¹² Моисей биле Аарон фараондан чоруй барганнар. Моисей оон Дээрги-Чаяакчыга Ооң фараонче салыпканы бөзүр-пагалар дугайында мөргүл кылып, Ону кыйгырган. ¹³ Дээрги-Чаяакчы Моисейниң дилээн күүсеткен: бөзүр-пагалар бажыңнарга, херимнер иштинге, шөлдерге кырлып калган. ¹⁴ Оларны эңдере оваалай чыып каарга, чер кыры чыдый берген. ¹⁵ А фараон байдалдың экижээнин көрүп кааш, чөрүүлеп, Дээрги-Чаяакчының чугаалап турганы дег, Моисей биле Ааронну тооп дыңнавайн барган.

Үшкү кеземче: хүлчүктер

¹⁶ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Ааронга чугаала, ол даянгыыжын сунгаш, черниң доозунун сопсун. Ынчан бүгү египет черге доозун хүлчүктер бооп хуула бээр» – дээн. ¹⁷ Олар шак ынчаар кылганнар. Аарон даянгыыш туткан холун сунгаш, черниң доозунун соптарга, улусту болгаш мал-маганны хүлчүктер үглей берген. Бүгү египет черде бар доозун шупту хүлчүктер бооп хуула берген.

¹⁸ Египет караң-көрнүрлер база илби-шидизин ажыглап, хүлчүктер тывылдырар дээш ынчалдыр кылырын оралдашса-даа, чадап кааннар. Улусту-даа, мал-маганны-даа хүлчүктер үглеп артып калган. ¹⁹ Караң көрнүрлер ынчан фараонга: «Бурганның холу ону кылган-дыр» – деп чугаалааннар. Ынчалза-даа фараон чөрүүлеп, Дээрги-Чаяакчының чугаалап турганы дег, оларны дыңнаар хөңнү чок болган.

Дөрткү кеземче: ызырар сээктер

²⁰ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Даарта эртежик тургаш, фараоннуң мурнунга барып турувут. Ол хемге чеде бээрге, сен аңаа Дээрги-Чаяакчының дараазында сөстерин дамчыт: „Мээң чонумну Меңээ бараан болур кылдыр салып чорудувут. ²¹ А бир эвес чонумну салбас болзуңза, көөр сен, Мен сенче, сээң дүжүметтериңче, албаты чонуңче, бажыңнарыңче ызырар сээктерни салып үндүрүптер мен. Египетчилерниң бажыңнары-даа, оларның чурттап турар чери-даа имилеме ызырар сээктерге бүргедиптер. ²² Шак ол хүнде Мээң чонумнуң чурттап турары Гесем деп черге хамаарылгам тускай боор: аңаа ызырар сээктер турбас. Мени бүгү чер-делегейниң Дээрги-Чаяакчызы деп ынчан билип алыр сен. ²³ Мээң чонумну сээң чонуңдан ылгаар мен . Даарта дораан бо бадыткал демдээ боттаныр“».

²⁴ Дээрги-Чаяакчы шак ынчаар кылган-даа: эмге-санчок ызырар сээктер фараоннуң бажыңынче, ооң дүжүметтериниң бажыңнарынче, бүгү египет черже хөме ужуп келген. Чер-чурт ызырар сээктерден харыксырап чыткан. ²⁵ Фараон ынчан Моисей биле Ааронну кыйгыртып алгаш: «Барыңар, Бурганыңарга өргүлдү маңаа, бо черге кылыңар» – деп чугаалаан.

²⁶ Ынчалза-даа Моисей: «Ынчаарга кайын боор. Дээрги-Чаяакчы Бурганывыска салырывыс өргүлдү египетчилер бужар чүүл деп санаар болгай . Ынчангаш шак ол өргүлдү олар көрүп турда салыр болзувусса, бисти даштар-биле соп кааптар эвес деп бе? ²⁷ Бисти ээн кургаг ховуже, үш хүн чорааш чедер черже чорудувут. Дээрги-Чаяакчы Бурганывыстың биске чугаалаанын ёзугаар, ол черге Аңаа өргүлден кылыылы» – деп харыылаан.

²⁸ Фараон: «Мен силерни ээн кургаг ховуга Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарга өргүл кылыр кылдыр салып чорудар мен, чүгле ыраваңар; мен дээш мөргүп көрүңер» – дээн.

²⁹ Моисей: «Ындыг-дыр, мен ам ордуңдан үнгеш, Дээрги-Чаяакчыга мөргүүйн. Ызырар сээктер фараондан, ооң дүжүметтеринден база албаты чонундан даарта ырап чоруй баар. Чүгле фараон израиль чонну Дээрги-Чаяакчыга өргүл кылыры-биле салып чорударындан ойталавазын, мегелээрин соксатсын» – деп харыылаан.

³⁰ Моисей фараондан чоруткаш, Дээрги-Чаяакчыга мөргүүрге, ³¹ Ол Моисейниң дилээн күүседип, ызырар сээктерни фараондан, ооң дүжүметтеринден база чонундан ырадып каапкан: чаңгыс-даа ызырар сээк артпаан. ³² Ынчалза-даа фараон чөрүүлээш, чонну бо удаада база салбайн барган.

Бешки кеземче: мал-маган кырар хамчык аарыг

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге фараонга барып, мону дамчыдып чугаалаарын дужааган: «Еврейлерниң Бурганы Дээрги-Чаяакчы: „Меңээ бараан болзун дээш, Мээң чонумну салып чорудувут!“ – деп тур. ² Бир эвес салырындан ойталап, ам-даа тудуп туруп бээр болзуңза, ³ көөр сен, Дээрги-Чаяакчы Бодунуң күчү-күжүн шөлдерде оъттап турар мал-маганыңга удур углаптар. Ол кончуг аар хамчык аарыгны сээң аъттарыңче, элчигеннериңче, тевелериңче, бода болгаш шээр малыңче салыптар. ⁴ Дээрги-Чаяакчы ол өйде Израильдиң мал-маганын Египеттиң мал-маганындан ылгап кааптарга, израиль чонга хамааржыр чаңгыс-даа мал өлбес. ⁵ Дээрги-Чаяакчы үе-шак айтып: „Мен ол бүгүнү бо чуртка даарта кылыр мен“ – деп чугаалап каан».

⁶ Даартазында хүндүс Египеттиң хамык малы кырлып калган, а израиль чонга хамааржыр чаңгыс-даа мал хораваан. ⁷ Фараон улузун «Барып көрүңер» дээрге, израиль чоннуң чаңгыс-даа малы хораваан болган. Ынчалза-даа фараон чөрүүлеп, израиль чонну салбайн барган.

Алдыгы кеземче: ириңниг балыглар

⁸ Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга мынча дээн: «Суугунуң хүлүн адыш долдур ап алыңар. А Моисей ону фараон көрүп турда, дээрже чажыпсын. ⁹ Ынчан хүл бүгү египет черни бүргээр доозунче шилчий бээр; кижилерге болгаш мал-маганга ириңниг балыглар тыптып кээр». ¹⁰ Моисей биле Аарон суугудан хүл ап алгаш, фараоннуң мурнунга барып туруп алганнар. Моисей хүлдү дээрже чажыптарга, улус-даа, мал-маган-даа ириңниг балыгларлыг апарган. ¹¹ Караң көрнүрлер боттары ириңниг балыгларлыг апаргаш, Моисейге удур туржур харык чок болганнар, бүгү египетчилер база ынчап барганнар. ¹² Ынчалза-даа Дээрги-Чаяакчы фараонну чөрүү кылып каан болгаш , Дээрги-Чаяакчының Моисейге чугаалап турганы дег, ол Моисей биле Ааронну тооп дыңнаваан.

Чедиги кеземче: долу

¹³ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Даарта эртен эртежик тургаш, фараоннуң мурнунга чеде бергеш, аңаа чугаала: „Еврейлерниң Бурганы Дээрги-Чаяакчы мынча деп тур: ‘Меңээ бараан болур кылдыр, Мээң чонумну салып чорудувут! ¹⁴ Бо удаада Мээң бүгү кеземчемни сээң бодуңче, сээң дүжүметтериңче, албаты чонуңче салыптар мен. Ынчан бүгү чер кырында Мээң-биле эннежир кым-даа чок дээрзин билип каар сен. ¹⁵ Мен күчү-күжүмнү көргүзүп, сенче база албаты чонуңче хамчык аарыгны салыпкан болзумза, чырык чер кырынга амылыг артпас турган ийик сен. ¹⁶ Ынчалза-даа Бодумнуң күчү-күжүмнү көргүзер дээш сени кадагалап арттырган мен , ынчан бүгү чер кырында улус-чоннар Мээң адымны билип алыр! ¹⁷ Сен Мээң чонумга ам-даа удурланып, ону салып чорутпайн тур сен, ¹⁸ ынчангаш Мен даарта, бо үеде, Египетти үндезилеп тургусканындан бээр бөгүнге чедир кажан-даа чаап көрбээн, аажок күштүг долуну чагдырар мен. ¹⁹ Ындыг болганда, кодан сүрүглериңни болгаш шөлдерде сеңээ хамааржыр бүгү чүвени бөлдүрүп, улустан айбыла; шөлге артып каар, бажың-балгадынга чаглактанмас бүгү улусту болгаш мал-маганны долу өлүр соп каар’“».

²⁰ Фараоннуң дүжүметтериниң аразында Дээрги-Чаяакчының сөзүнден коргар улус кулдарын болгаш кодан малдарын бажың-балгадынче киирип алган. ²¹ А Дээрги-Чаяакчының сөзүн херекке албаан улус кулдарын болгаш кодан малдарын шөлге арттырып каан.

²² Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Холуңну дээрже углай сунувут, ынчан бүгү египет черже: улусче, мал-маганче база шөлдерде оът-үнүштүң шуптузунче долу чаар» – деп чугаалаан. ²³ Моисей даянгыыжын дээрже углай сунуптарга, Дээрги-Чаяакчы диңмирээшкинни диңмиредип, долуну чагдырыпкан ; кызаңнаашкын черге чаттылып турган. Дээрги-Чаяакчы долуну бүгү египет черже чагдырыпкан. ²⁴ Долу чаарга, ооң аразында кызаңнаашкын кызаңнап турган. Египетти ооң чону ээлеп чурттаандан бээр кажан-даа чаап көрбээн, эң күштүг долу ол болган. ²⁵ Долу бүгү Египетке ажык черлерге турган бүгү чүвени – кижиден эгелээш, мал-маганга чедир – узуткап каапкан; шөлдерде оът-үнүштүң база ыяштарның шуптузун долу соп, үрегдеп, сыйып каапкан. ²⁶ Чүгле израиль чоннуң чурттап турганы Гесем дээр черге долу чагбаан.

²⁷ Фараон Моисей биле Ааронну кыйгыртып алгаш, оларга: «Бо удаада бачыт үүлгеткенимни миннип тур мен. Дээрги-Чаяакчының сөзү чөптүг-дүр , а мен болгаш мээң чонум буруулуг-дур – деп чугаалаан. – ²⁸ Дээрги-Чаяакчыга мөргүп көрүңер : Бурганның диңмирээшкиннери соксазын, долу чагбазын, мен ынчан силерни салып чорудуптар мен, моон соңгаар тутпас мен».

²⁹ Моисей аңаа: «Хоорайдан үне бээрим билек, Дээрги-Чаяакчыдан дилег кылып, холдарым сунар мен: диңмирээшкиннер диңмиревейн баар, долу-даа чагбастаар, чер-делегей Дээрги-Чаяакчыга хамааржыр дээрзин билип каар сен . ³⁰ Ынчалза-даа билир мен: сен-даа, сээң дүжүметтериң-даа Дээрги-Бурган-Чаяакчыдан ам-даа кортпайн турар-дыр силер» – деп харыылаан.

³¹ (Арбай баш тырта берген, а лён сыптарда частып үнүп келген турган, ынчангаш оларны долу соп каапкан. ³² А кызыл-тас биле ак-тараа орай быжар болгаш, ажырбайн барган.) ³³ Моисей фараондан чоруй баргаш, хоорайдан үнгеш-ле, Дээрги-Чаяакчыдан дилег кылып, холдарын сунарга, диңмирээшкин биле долу соксай берген, чаъс база чагбайн барган. ³⁴ Чаъстың, долунуң база диңмирээшкинниң соксаанын көргеш, фараон бачыт үүлгедирин уламчылай берген: ооң боду-даа, дүжүметтери-даа чөрүүлени бергеннер. ³⁵ Фараон чөрүүлээш, Дээрги-Чаяакчының Моисейниң аксы-биле чугаалап турганы дег, израильчилерни салып чорутпайн барган.

Сески кеземче: мөөң шартылаа

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Фараонче бар. Бодумнуң демги бадыткал демдектеримни оларга көргүзер дээш фараонну болгаш ооң дүжүметтерин чөрүү кылып каан мен. ² Мээң Египетке кылган чүүлдерим болгаш аңаа көргүскен бадыткал демдектерим дугайында оглуңга, оглуңнуң оглунга чугаалап чорууруң дээш база силер Мени Дээрги-Чаяакчыңар-дыр деп билип алзыннар дээш, ынчалдыр кылган мен» – деп чугаалаан.

³ Моисей биле Аарон фараонга чеде бергеш, мынча дээннер: «Еврейлерниң Бурганы Дээрги-Чаяакчы мынча деп тур: „Сен ам чежеге чедир Меңээ чагыртырындан ойталап кээр сен? Меңээ бараан болур кылдыр, Мээң чонумну салып чорудувут. ⁴ А бир эвес Мээң чонумну салбас болзуңза, көөр сен, даарта сээң чуртуңче мөөң шартылааны ыдыптар мен . ⁵ Ол чериң кырын шыва аптарга, чер көзүлбестей бээр. Шартылаа силерде долу соонда бүдүн арткан бүгү чүвени чиптер; шөлдерде үнген ыяштарның шуптузунуң бүрүлерин база чиптер. ⁶ Ол сээң бажыңнарыңны, дүжүметтериңниң бажыңнарын, Египетте бүгү улустуң бажыңнарын дола бээр. Силерниң ада-өгбелериңер бо черге чурттап эгелээнинден бээр, бөгүнге чедир ынча хөй шартылаа көрбээннер“». Моисей хая көрүнгеш, фараоннуң ордузундан үнүп чоруй барган.

⁷ Ынчан фараоннуң дүжүметтери аңаа: «Бо кижи бисти чежеге дээр хилинчектээрил? Ол улусту салып чорудуптуңар, Дээрги-Чаяакчы Бурганынга бараан болгайлар аан, Египеттиң буураар деп барганын ам-даа билбейн турарыңар ол бе?» – дээннер.

⁸ Фараон Моисей биле Ааронну дедир кыйгыртып алгаш: «Барып, Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарга бараан болуңар, чүгле кымнар баарыл?» – деп айтырган.

⁹ Моисей: «Бүгү чон – аныяктар-даа, кырганнар-даа, оолдарывыс-даа, кыстарывыс-даа кады чоруур бис; бода-даа, шээр-даа малывысты ап алыр бис, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчывыстың байырлалы боор-дур» – деп харыылаан.

¹⁰ Фараон: «Ындыг боор харын! Мен силерни ажы-төлүңер-биле кады салыптар болзумза, Дээрги-Чаяакчыңар силерниң талаңарда болур боор оң! Багай чүве бодап алган хире-дир силер. ¹¹ Чок-чок! Чүгле эр улус барып, дилээңер аайы-биле Дээрги-Чаяакчыга бараан болзун» – деп чугаалаан. Оон оларны үндүр сывырыпкан.

¹² Дээрги-Чаяакчы ынчан Моисейге: «Египет черниң кырынче углай холуңну сунувут: мөөң шартылаа хөме ужуп келзин база долу соонда бүдүн арткан бүгү оът-үнүштү чип каапсын» – деп айыткан. ¹³ Моисей египет черниң кырынче углай даянгыыжын сунарга, Дээрги-Чаяакчы ол черже чөөн чүктен хат чорудупкан. Хат хүннү бадыр, дүннү өттүр хадааш, даартазында эртен мөөң шартылаа эккелген. ¹⁴ Шартылаа бүгү египет черже хөме шургуп келгеш, чуртка чаттылдыр хонупкан. Шартылаа эңдерик болган – ооң мурнунда ындыг шартылаа туруп-даа көрбээн, ооң соонда база кажан-даа турбас. ¹⁵ Ол черниң кырын шыва аптарга, чер кыры кара бизирт апарган. Шартылаа черниң бүгү оът-сигенин болгаш ыяштарның бүрүлериниң долу соонда бүдүн артканнарын чипкен: бүгү египет черге – ыяштарга-даа, оът-үнүшке-даа – ногаан бүрү артпаан.

¹⁶ Фараон Моисей биле Ааронну далаштыг кыйгырткаш: «Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарга база силерге удур бачытты үүлгеткен-дир мен . ¹⁷ Бачыдымны бо удаада өршээгеш, Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарга мөргүп көрүңер : Ол менден бо өлүмнү чайлатсын» – дээн. ¹⁸ Моисей фараондан үнүп чоруткаш, Дээрги-Чаяакчыга мөргээн. ¹⁹ Дээрги-Чаяакчы ынчан барыын чүктен аажок күштүг хат көдүрерге, хамык шартылааны Кызыл далайже дүжүр хадып аппарган – египет черге чаңгыс-даа шартылаа артпаан! ²⁰ Ынчалза-даа Дээрги-Чаяакчы фараонну чөрүү кылып каарга, ол израиль чонну салбайн барган.

Тоску кеземче: дүмбей караңгы

²¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Холуңну дээрже углай сунувут – ынчан египет черге суйбай тудупку дег дүмбей караңгы дүжер» – дээн. ²² Моисей холун дээрже углай сунуптарга, бүгү египет черни үш хүн дургузунда дүмбей караңгы бүргей апкан. ²³ Улус бот-боттарын көрүп шыдавайн турган, үш хүн дургузунда кым-даа олурган черинден турбаан, а израильчилерниң шуптузунуң чурттап турар черлеринде чырык бар болган.

²⁴ Фараон Моисейни кыйгыртып алгаш: «Барып, Дээрги-Чаяакчыга бараан болуңар, чүгле шээр болгаш бода малыңар арттырып калыңар, а ажы-төлүңер силер-биле кады чорзун» – дээн.

²⁵ Ынчалза-даа Моисей: «Дээрги-Чаяакчы Бурганывыска бүрүн өрттедир-даа, өске-даа өргүлдеривисти эккеп салыр кылдыр, сен бистиң мал-маганывысты база салып чорудар ужурлуг сен. ²⁶ Кодан сүрүглеривисти – өскүс анай-даа маңаа арттырбайн – ап алыр бис, чүге дээрге Дээрги-Бурган-Чаяакчыга салыр өргүлдерни ол малывыстан алыр ужурлуг бис: Дээрги-Чаяакчыга бараан болурувус черге четпээн шаавыста, Аңаа өргүл кылдыр чүнү салырывысты тода билбес-ле болгай бис» – деп харыылаан.

²⁷ Дээрги-Чаяакчы ынчан фараонну чөрүү кылып каарга, ол израильчилерни салып чорударындан ойталаан. ²⁸ Фараон Моисейге: «Менден ырап чор! Моон соңгаар мээң караамга көзүлбе! Мээң караамга ам бир көстүр хүнүңде өлүр сен» – дээн.

²⁹ Моисей: «Сээң чугаалааның ёзугаар болзун: моон соңгаар сээң карааңга көзүлбес мен» – деп харыылаан.

Онгу кеземчени баш бурунгаар чугаалааны

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Мен ам база бир кеземчени египетчилерге болгаш фараонга онааштырайн, ооң соонда ол силерни бо чурттан салып чорудуптар; а салып тура, силерни далаштырып, үндүр сывыра бээр. ² Чонга чугаалап каг: эр-даа, херээжен-даа улузуңар – кижи бүрүзү боттарының кожаларындан алдын, мөңгүн каасталгалардан дилеп алыр ужурлуг». ³ Дээрги-Чаяакчы Бодунуң чонунче египет чонну ээ көрүндүрүпкен; ол ышкаш Моисей египет черге, фараоннуң дүжүметтериниң болгаш албаты чонунуң мурнунга аажок ат-сураглыг кижи турган.

⁴ Моисей фараонга чугаалаан: «Дээрги-Чаяакчы мынча деп тур: „Дүн ортузунда бүгү Египетти өттүр таварып эртер мен. ⁵ Фараоннуң дүжүлге салгаар дун оглундан эгелээш, тараа дээрбелээр кул херээженниң дун оглунга чедир – Египетте өг-бүлелерниң дун оолдарының шуптузу база мал-маганның дун төлдериниң дөгерези – өлүп кырлыр. ⁶ Бүгү египет черге ооң мурнунда кажан-даа турбаан база моон соңгаар кажан-даа турбас ажыг-шүжүгнүң ыы-сыызы дыңналыр. ⁷ А бүгү израиль чондан когараар кижи-даа, мал-маган-даа турбас, ыт безин оларже ырланмас. Египетчилер биле израильчилер аразынга Мээң кандыг ылгал кылып турарымны оортан билип алыр силер “. ⁸ Ынчан сээң шупту дүжүметтериң меңээ чедип келгеш, мөгейип: „Баштап турар бүгү чонуң-биле чоруй бар“ – деп дилээрлер. Ооң соонда мен чоруй баар мен». Моисей оон фараондан килеңи кыптыгып үне берген.

⁹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Фараон силерни тооп дыңнавайн турар-дыр – египет черге Мээң кайгамчык чүүлдерим көвүдезин дээш, ындыг боор ужурлуг-дур» – деп чугаалаан. ¹⁰ Моисей биле Аарон ол бүгү кайгамчык чүүлдерни фараоннуң мурнунга кылганнар. Ынчалза-даа Дээрги-Чаяакчы фараонну чөрүү кылып каан болгаш, ол израиль чонну бодунуң чуртундан салбайн барган.

Хосталыышкын болгаш Хаарган далганнар байырлалдары

(Лев. 23:5-8; Сан. 28:16-25; Ы. х. к. 16:1-8)

¹ Дээрги-Чаяакчы египет черге Моисей биле Ааронга мынча деп чугаалаан: ² «Бо ай силерге өске айларның башкылыы, чылдың бирги айы болзун. ³ Бүгү израиль ниитилелге мону чугаалаңар. Бо айның онгу хүнүнде кижи бүрүзү бодунуң өг-бүлезинге бир анай-хурагандан шилип алзын. ⁴ А өг-бүледе улус эвээш, бүдүн мал эъдин чаңгыс угда чип шыдавас болза, чоогунда чурттап турар кожазы-биле кады, эът чиир кижилерниң санын барымдаалап, шуптузунга четчир кылдыр анай-хураганны шилип алзын. ⁵ Ол мал четпес-дудуу эвес, бир харлыг эр мал болур ужурлуг, хой-даа, өшкү-даа мал төлү болза ажырбас. ⁶ Ол мал силерге бо айның он дөртке чедир кадагалаттынып турзун , а он дөртте кежээки имир дүжерге, израильчилерниң бүгү ниитилели анай-хураганнарын дөгерер ужурлуг. ⁷ Оон оларның ханын узуп алгаш, ол эътти чиири бажыңнар эжиктериниң ийи кастыын база кырыкы доора ыяжын ооң-биле чаап алзыннар.

⁸ Ол дүне анай-хураганның эъдин отка хааргаш, ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далганнар-биле болгаш ажыг оът холуу-биле кады чизиннер. ⁹ Чедир хаарбаан азы сугга хайындырган мал эъди чивеңер, а отка бажы, хол-буттары база ишти-хырны-биле катай бүдүнге хаарып чиңер. ¹⁰ Ол дүне-ле эъттиң дөгерезин чиптиңер, а эртенге чедир артып калган кезээн өрттедиптиңер. ¹¹ Анай-хураганның эъдин чиирде, бүрүнү-биле кеттинип, куруңар куржанып, идииңер кедип алгаш, даянгыыжыңар тудуп алгаш, чиңер – ол дээрге Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан Хосталыышкын байырлалының аъш-чеми-дир . ¹² Мен бо дүне египет черни өттүр таварып эрткеш, Египетте бар кижилерниң-даа, мал-маганның-даа дун төлдериниң дөгерезин чок кылып каар мен база Египеттиң бүгү бурганнарын шиидип, кеземче көргүзер мен . Мен – Дээрги-Чаяакчы-дыр мен! ¹³ Силерниң чурттап турар бажыңнарыңар эжиинде чагган хан тускай демдек болур: ону көрүп кааш, силерни оюп эрте бээр мен, Египеттиң чонун чылча шаап турумда, ол өлүмнүг халап силерге хора чедирбес.

¹⁴ Шак бо хүн силерге тураскаалдыг болзун, бүгү салгалдарыңарга ол хүннү Дээрги-Чаяакчы дээш байырлал кылдыр байырлазын. Силерге кезээ мөңгеде доктааткан кылдыр байырлаңар. ¹⁵ Чеди хүн дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далгандан чиңер; бирги хүнде-ле бажыңнарыңарга турган ажыткының шуптузун үндүр октаптыңар, бирги хүнден чедиги хүнге чедир ажыткылыг аъш-чем чиир кижи израиль чоннуң аразынга амылыг артпас. ¹⁶ Бирги база чедиги хүнде силерге ыдыктыг чыыштар болуп эртсин: ол хүннерде кандыг-даа ажыл кылбаңар, чүгле кижи бүрүзүнге херек аъш-чемни белеткеп болур силер. ¹⁷ Далганнар байырлалын утпайн сагыңар, Мен ол хүнде силерниң чурум-чыскаалдыг бөлүктериңерни египет черден үндүрүп эккелген турар мен. Шак ол хүннү силерниң бүгү салгалдарыңар утпайн чорзун, ол дээрге кезээ мөңгеде доктааткан дүрүм-дүр. ¹⁸ Бирги айның он дөрткү хүнүнүң кежээзинден эгелээш, чээрби бирги хүнүнүң кежээзинге чедир ажыткы-биле хөөтпейн быжырган далган чиир силер. ¹⁹ Чеди хүн дургузунда бажыңнарыңарга ажыткы турбас ужурлуг. Ажыткылыг аъш-чем чиир кым-даа кижи, ол кижи өскээртен келген-даа болза азы израиль черниң үндезин чурттакчызы-даа болза, израиль ниитилелдиң аразынга амылыг артпас. ²⁰ Ажыткылыг аъш-чем чивеңер: бүгү аал-ораныңарга ажыткы-биле хөөтпейн быжырган далган чиңер».

²¹ Моисей израиль чоннуң бүгү ·баштыңнарын чыып алгаш, мынча дээн: «Өг-бүлелериңерге анай-хурагандан шилип тудуп алгаш, ·Хосталыышкын байырлалында чиири-биле дөгериңер. ²² Иссоп деп чадаң үнүштү боодалдай тудуп алгаш , савада ханче суккаш, эжиктериңерниң доора ыяжы болгаш кастыктарын хан-биле чаап калыңар, а оон эртенге чедир бажыңнарыңардан үнмеңер. ²³ Дээрги-Чаяакчы египетчилерни кезедип турар үезинде, доора ыяжында болгаш кастыктарында хан чаап каан эжик көрүп кааш, ол бажыңны оюп эрте бээр база узуткакчының бажыңыңарже кирип, хора чедирерин болдурбас. ²⁴ Бо чагыгны силерге база салгалдарыңарга кезээ мөңгеде берген хоойлу дег кадагалаңар. ²⁵ Дээрги-Чаяакчының Бодунуң аазаанын ёзугаар силерге берип турары черге чеде бергеш-даа, бо ыдыктыг чаңчылды сагып чоруңар. ²⁶ Кажан ажы-төлүңер силерден „Бо чүү ындыг чаңчылыл?“ деп айтырар болза : ²⁷ „Бо дээрге Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан Хосталыышкын өргүлү-дүр . Дээрги-Чаяакчы египетчилерни узуткап тургаш, израильчилерниң чурттап турган бажыңнарын оюп эрткеш, бистиң өг-бүлелеривисти камгалап каан болгай“ – деп харыылаар силер». Израиль чон ынчан Дээрги-Чаяакчыга сөгүрүп, мөгейген. ²⁸ Олар чанып келгеш, Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга канчаар дужааганыл, шак ынчаар кылганнар.

²⁹ Дүн ортузунда Дээрги-Чаяакчы фараоннуң дүжүлге салгаар дун оглундан эгелээш, хоругдаттырган кижиниң дун оглунга чедир – египет черде бүгү дун оолдарны база мал-маганның бүгү дун төлдерин – чок кылып каапкан. ³⁰ Дүне када фараон боду, ооң хамык дүжүметтери база бүгү египет чон туруп келген, Египетке кыпсынчыг ыы-сыы эгелээн, чүге дээрге кижи өлбээн бажың чок болган.

Израиль чоннуң Египеттен үнүп чорупканы

³¹ Фараон ол-ла дүне Моисей биле Ааронну кыйгырткаш: «Че, силер-даа, израиль чон-даа мээң чонум аразындан үнүп чоруңар! Барып, меңээ чугаалап турганыңар дег, Дээрги-Чаяакчыга бараан болуңар! ³² Чугаалап турганыңар дег, шээр-даа, бода-даа малыңарны сүрүп алыңар. Баргылаңар! Ол ышкаш мени йөрээп калыңар» – дээн. ³³ Египетчилер база израиль чонну дүрген-не чуртундан чорударын кызып: «Оон башка бис шуптувус өлүр бис!» – деп турганнар.

³⁴ Израиль чон ажыткы-биле хөөдүп четтикпээни далганын ап алган. Олар далган суп каан саваларын хептеринге ораагаш, эгиннеринге салгаш, чорупканнар. ³⁵ Израильчилер Моисейниң сөстерин ёзугаар , египетчилерден мөңгүн болгаш алдын каасталгаларны база хептерни дилеп алганнар. ³⁶ А Дээрги-Чаяакчы Бодунуң чонунче египетчилерни ээ көрүндүрүптерге, олар израильчилерниң дилээн чүүлдерин берип турганнар. Израильчилер Египеттен олча-тывыштыг чоруй барганнар .

³⁷ Израиль чон, херээженнер биле ажы-төлдү санавас болза, 600 000 хире эр кижи , Раамсес хоорайдан Сокхот дээр черже чорупкан . ³⁸ Олар-биле кады янзы-бүрү аймак-сөөктүг хөй улус үнүп чорупкан. Шээр болгаш бода мал аажок улуг кодан-сүрүг бооп турган. ³⁹ Олар Египеттен көдүрүп эккелгени ажытпаан далганын хаарып алганнар, чүге дээрге Египеттен үндүр сывыртадып тура, далаш кадында далганын ажыткы-биле хөөдүп четтикпээннер база орукка чиир аъш-чем безин белеткээр чай чок болганнар чүве-дир.

⁴⁰ Израиль чоннуң Египетке чурттаан үези 430 чыл болган . ⁴¹ 430 чыл эрткенде, шак ол хүнде, Дээрги-Чаяакчының чурум-чыскаалдыг бөлүк чону египет черден көжүп үне берген. ⁴² Ол дүн дээрге Дээрги-Чаяакчының израиль чонну египет черден үндүр көжүрүп, сагыш салып хонган дүнү болур. Ол дүн дээрге израиль чоннуң бүгү салгалдарының Дээрги-Чаяакчыны бодап, удувас дүнү болур.

Хосталыышкын байырлалының дугайында тодаргайлаан дүрүм-хоойлу

⁴³ Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга мынча дээн: «·Хосталыышкын байырлалын демдеглээриниң дүрүмнери бо-дур. Өске аймак-сөөктүг кым-даа ооң доюнга киржип болбас. ⁴⁴ Бир кижи садып алган кулун ·кыртыжап демдектеп алыр болза, ол кул кижи дойга киржип болур. ⁴⁵ Араңарда чурттап турар өскээртен келген кижи база хөлезилеттинген ажылчыныңар дойга киришпес ужурлуг. ⁴⁶ Аъш-чемни чаңгыс бажыңга чиир ужурлуг силер, ону бажыңдан дашкаар үндүрбеңер база малдың сөөктерин сыкпаңар . ⁴⁷ Бүгү израиль ниитилел ол чаңчылды сагыыр ужурлуг. ⁴⁸ Силерниң араңарда чурттай берген даштыкы кижи Дээрги-Чаяакчының ·Хосталыышкын байырлалының анай-хураганын дөгерип чииринге киржир күзелдиг болза, ооң өг-бүлезинде эр кижи бүрүзү ·кыртыжап демдектээр ёзулалды эртип алзын. Ынчан ол кижи байырлал доюнуң эъдин чип болур база израиль черниң үндезин чурттакчызы дег апаар. А кыртыжап демдектеттирбээн кижи Хосталыышкын байырлалының анай-хураганын чип болбас. ⁴⁹ Израильдиң үндезин чурттакчызынга-даа, араңарда чурттап турар даштыкы кижиге-даа бо дүрүмнер бир дөмей болур ужурлуг ».

⁵⁰ Бүгү израиль чон, Дээрги-Чаяакчы Моисей биле Ааронга канчаар дужааганыл, шак ынчаар кылган. ⁵¹ Ол-ла хүнде Дээрги-Чаяакчы израиль чонну египет черден чурум-чыскаалдыг бөлүктерге үскеш, үндүре берген.

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: ² «Израиль чоннуң аразында баштай төрүттүнген эр хиндиктиг төл бүрүзүн Меңээ бараалгадып, ыдыктап бер. Кижиниң-даа, мал-маганның-даа дун төлү Меңээ хамааржыр ».

Хаарган далганнар байырлалын демдеглээри

³ Моисей чонга мынча дээн: «Кулдар болуп чорааныңар Египеттен үнүп келгениңер бо хүннү сактып алыңар. Дээрги-Чаяакчы силерни оортан Бодунуң өндүр улуг күчү-күжү-биле үндүрген болгай; ажыткы-биле хөөткен далган-тараа чивейн көрүңер. ⁴ Бөгүн, авив айда Египеттен үнүп турар-дыр силер. ⁵ Дээрги-Чаяакчы силерниң ада-өгбеңерге сүт биле ары чигири агып чыдар байлак черни бээрин даңгыраглаан болгай. Кажан Ол силерни демги черже – хананей, хет, амор, хиввей, иевус чоннарның черинче эккээрге, шак ол айда мындыг чаңчылды сагыңар: ⁶ чеди хүн дургузунда чүгле ажыткы-биле хөөтпээн далган чиңер, чедиги хүнде Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан байырлалды демдеглеңер. ⁷ Ажыткы-биле хөөтпээн далган-тарааны чеди хүн дургузунда чиир силер, ээлеп чурттаан бүгү чериңерге ажыткылыг далган-тараа турбас ужурлуг .

⁸ Шак ол хүнде бодуңнуң оглуңга: „Мени Египеттен үндүрүп тура, Дээрги-Чаяакчының меңээ кылган чүүлү дээш, бо байырлалды сагыыр ужурлуг бис“ – деп чагып чугаала. ⁹ Дээрги-Чаяакчының өөредиин утпайн чорууруң дээш база Дээрги-Чаяакчы сени өндүр улуг күчү-күжү-биле Египеттен үндүрүп эккелгенин бодап чорууруң дээш, шак ол байырлал сээң холуңда им-демдек болзун, хавааңда тураскаалдыг демдек болзун . ¹⁰ Бо байырлал дугайында дүрүмнү чылдың-на, доктааткан үезинде, сагып чор.

Дун төлдерни Бурганга бараалгадыры

¹¹ Сеңээ болгаш ада-өгбеңге даңгыраглааны ёзугаар, Дээрги-Чаяакчы сени ханаан черге эккелгеш, ону сеңээ бээрге, ¹² баштай төрүттүнген эр хиндиктиг төл бүрүзүн Дээрги-Чаяакчыга бараалгат, сенде бар мал-маганның эр дун төлдериниң шуптузун база Аңаа бараалгат. ¹³ Элчигенниң дун төл бүрүзүн хураган азы анай-биле солуп, садып хостаар ужурлуг, а бир эвес элчигенни Дээрги-Чаяакчыдан садып хоставас болзуңза, ооң мойнун сый шаап, өлүрүп каавыт. Сээң ажы-төлүң аразында эр дун төлдү база садып хостап ал. ¹⁴ Алызы барып, оглуң сенден: „Бо кандыг уткалыг чүвел?“ – деп айтырар болза , аңаа мынча деп харыылаар сен: „Дээрги-Чаяакчы бисти өндүр улуг күчү-күжү-биле кулдар болуп чораанывыс Египеттен үндүрүп эккелген. ¹⁵ Фараон бисти салып чорутпайн, чөрүүлеп туруп бээрге, Дээрги-Чаяакчы египет черге бүгү дун төлдерни: кижилерниң-даа, мал-маганның-даа дун төлдерин – чок кылып каапкан болгай. Ынчангаш бис Дээрги-Чаяакчыга мал-маганның эр дун төл бүрүзүн өргүп турар бис, а боттарывыстың дун оолдарывысты садып хостап{*} ап турар бис“. ¹⁶ Дээрги-Чаяакчының бисти өндүр улуг күчү-күжү-биле Египеттен үндүрүп эккелгенин утпас дээш, шак ол ёзулал сээң холуңга им-демдек болзун база карааңга көскү кертиг болзун».

Египеттен израильчилерниң көшкен оруунуң эгези

¹⁷ Фараон чонну салып чорудуптарга, Бурган ону филистим чоннуң черинче баар орук-биле (ол эң кыска орук-даа турган болза) аппарбаан. Дээрги-Чаяакчы: «Чон дайылдажыр апаарын билгеш, өскээр боданып, Египетче дедир ээп келзе канчаар » – деп боданган. ¹⁸ Ынчангаш Ол чонну долгандыр эдертип, ээн кургаг хову кежир Кызыл далайже баштап алгаш чорупкан. Израильчилер египет черден чурум-чыскаалдыг үнүп чорупканнар.

¹⁹ А Моисей Иосифтиң мөчү-сөөгүн ап алган, чүге дээрге Иосиф шаанда израильчилерниң аксы-даңгыраан ап: «Бурган силерге болчуп чедип кээрге, мээң мөчү-сөөгүмнү бо чурттан үндүре бээр силер» – деп чагаан турган чүве-дир .

²⁰ Сокхоттан үнүп чоруткаш, израиль чон ээн кургаг ховунуң кыдыында Этам деп черге турлагжып алган . ²¹ Дээрги-Чаяакчы хүндүс боорга, булут чагыдан улуска орук айтып, а дүн дүжерге, от чагыдан чырыдып, оларның мурнунга чоруп орган. Ооң ачызында олар дүне-даа, хүндүс-даа чоруп болур турган . ²² Хүндүс боорга – булут чагы, дүне боорга – от чагы чондан черле ыравас болган.

Египет аг-шеригни узуткааны

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: ² «Израиль чонга мону чугаала. Олар дедир эггеш, Пи-Гахироттуң баарынга, Мигдол биле Кызыл далайның аразынга, Ваал-Цефоннуң дужунга турлагжып алзын . ³ Фараон „Израиль чон ол черге аза берген-дир, ээн кургаг ховуга баар чери чок апарган-дыр“ деп бодаар. ⁴ А Мен фараонну чөрүү кылып каарымга, ол силерни сүрүп чоруптар. Мен фараонну болгаш ооң аг-шериин баскаш, алдаржыыр мен. Ынчан египетчилер Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип алырлар». Израильчилер шак ынчаар кылганнар.

⁵ Египеттиң хаанынга израиль чоннуң дезип чоруй барганын дыңнадырга, фараоннуң болгаш ооң дүжүметтериниң сагыжы ол чонга удур апарган. Олар: «Бо чүнү кылып алганывыс ол? Израильчилерни чүге салып чорудуп алган бис? Олар ам биске ажылдап бербес-тир» – деп турганнар. ⁶ Фараон ·чуузазын дериткеш, бодунуң улузун эдертип алган. ⁷ Ол Египеттиң бүгү ·дайынчы тергелерин, ооң иштинде 600 шилиндек тергени, ап алган. Терге бүрүзүн тускай баштыңчы удуртуп чораан. ⁸ Дээрги-Чаяакчы Египеттиң хааны фараонну чөрүү кылып каарга, ол израиль чонну сүрүп чорупкан, а израильчилер эрес-дидими-биле бар чытканнар . ⁹ Египетчилер оларны тергелерде кошкан бүгү аъттары-биле, аъттыг шерии-биле база бүгү аг-шерии-биле сүрүп чоруткаш, израильчилер Ваал-Цефоннуң дужунда, Пи-Гахироттуң чанында далай чоогунга турлагжып алган турда, чыпшыр четкеннер.

¹⁰ Фараон чоокшулап кээрге, израильчилер хая көрүнгеш, соонда кел чыдар египетчилерни көрүп кааш, аажок коргуп, Дээрги-Чаяакчыдан дилег кылып, алгыржы бергеннер. ¹¹ Олар Моисейге: «Египетте чевеглер чедишпес эвес, сен чүге бисти өлзүн дээш ээн кургаг ховуже эккелдиң? Египеттен үндүрүп алгаш, бисти канчап турарың ол? ¹² Египетке тургаш: „Бистен адырлып көр, египетчилерге ажылдап берээли“ – деп турдувус чоп. Ээн кургаг ховуга өлүрүнүң орнунга, Египетке кулдар бооп чурттаары биске дээре-ле болгай» – деп турганнар.

¹³ Ынчалза-даа Моисей: «Кортпаңар, деспейн туруңар, ынчан Дээрги-Чаяакчының силерни бөгүн канчаар камгалаарын көөр силер, ам көрүп турарыңар египетчилерни моон соңгаар кажан-даа көрбес силер. ¹⁴ Дээрги-Чаяакчы силерниң талаңарга чаалажыр-дыр , ынчангаш оожургаңар» – деп харыылаан.

¹⁵ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Чүге Мени кыйгырып-ла тур сен? Израиль чонга: „Шимчеп үнүңер“ – деп чугаала, ¹⁶ а бодуң даянгыыжыңны көдүргеш, холуңну далай кырынче углай сунуптарыңга, ол ийи чарлып, орук чайлаар. Израиль чон ынчан далайны ортузунда кургаг черлеп кеже бээр. ¹⁷ А Мен египетчилерни чөрүү кылып каарымга, олар силерни сүрүп чоруптарлар. Фараонну, ооң хамык аг-шериин, ·дайынчы тергелерин база аъттыг шериин баскаш, алдаржыыр мен. ¹⁸ Фараонну, ооң тергелерин, аъттыг шериин баскаш, алдаржый бээримге, египетчилер Мени Дээрги-Чаяакчы деп билип каар».

¹⁹ Израиль чоннуң мурнунга орук баштап бар чыткан Бурганның төлээзи ам оларның соондан чорупкан. Булут чагы база оларның мурнундан соонче көже берип, ²⁰ египетчилер биле израильчилерниң аразынга турупкаш, биргилеринге – булут болгаш дүмбей караңгы болу берген, а ийигилеринге – дүне чырыдар чырык болу берген. Ынчангаш олар дүннү өттүр бот-боттарынче чоокшулавааннар .

²¹ Моисей холун далайже углай сунупкан; Дээрги-Чаяакчы чөөн чүктен күштүг шуурган-биле дүннү өттүр далайны ийи чара хадыдып кээрге, далай кургаг чер апарып, суг орук чайлап берген . ²² Израиль чон далайны кургаг черлеп кеже берген; суг оларның оң база солагай талазындан ханалаштыр камгалай турупкан. ²³ Египетчилер сүрүүшкүнүн уламчылаан: фараоннуң хамык аъттары, ·дайынчы тергелери болгаш аъттыг шерии израильчилерниң соондан далайже кире берген. ²⁴ Эртен эрте Дээрги-Чаяакчы египетчилерниң турлаанче от чагыдан база булут чагыдан ээгип көргеш, оларны аймаарадыпкан. ²⁵ Ол египетчилерниң тергелериниң дугуйларын арай деп чуглур кылып каарга, олар тергелерин сөөртүп чадап турганнар. Египетчилер: «Израильчилерден дезээли! Дээрги-Чаяакчы олар дээш биске удур чаалажып тур!» – деп барганнар.

²⁶ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Холуңну далайже углай сунувут, суг дедир агып келгеш, египет тергелерни болгаш аъттыг шеригни хөме апсын» – дээн. ²⁷ Моисей даң бажында холун далайже углай сунуптарга, суг бодунуң эрги туружунче дедир агып келген, а египетчилер сугга уткуй маңнажып органнар. Дээрги-Чаяакчы оларны шак ынчаар далайга дүжүрген. ²⁸ Дедир агып келген суг фараоннуң израильчилерни сүрүп, далайже кирген бүгү аг-шерииниң тергелерин, аъттыг шериин хөме апкан: чаңгыс-даа кижи дириг артпаан. ²⁹ А израиль чон далайны кургаг черлеп кеже берген; суг оларның оң база солагай талазындан ханалаштыр камгалай турупкан .

³⁰ Дээрги-Чаяакчы шак ол хүн израильчилерни египетчилерден камгалаан – далай эриинде египетчилерниң мөчү-сөөктерин израильчилер көргеннер. ³¹ Израиль чон Дээрги-Чаяакчының өндүр улуг күчү-күжү египетчилерни басканын көргеш, Дээрги-Чаяакчыдан коргуп, Аңаа болгаш Ооң чалчазы Моисейге бүзүрей берген.

Ынчан Моисей болгаш израиль чон Дээрги-Чаяакчыны алгап-йөрээп, дараазында ырны ырлажы берген:

Моисейниң болгаш Мариамның Кызыл далай чанынга ырлары

¹ «Дээрги-Чаяакчыны алгап ырлаайн, Ол өндүр улуун көргүстү :

аътты-даа, ону мунган кижини-даа далайже киир октапты.

² Дээрги-Чаяакчы – мээң күчү-күжүм-дүр, Ону алгап ырлаар мен.

Ол – мээң Камгалакчым болду .

Ол – мээң Бурганым, Ону кымдан арттыр мактаар мен,

Ол – мээң ачамның Бурганы, Ону кымдан арттыр мактаар мен.

³ Дээрги-Чаяакчы – өндүр улуг дайынчы ,

Ооң ады – Дээрги-Чаяакчы!

⁴ Ол фараоннуң аг-шериин, ·дайынчы тергелерин

далайга дүжүрүптү;

фараоннуң шериг баштыңчылары Кызыл далайга дүжүп өлдү.

⁵ Оларны далай ээреми ажырыпты,

ханы дүпче даш дег дүжүп кире бердилер.

⁶ Дээрги-Чаяакчы, Сээң холуң күчү-күжү-биле алдаржыды ,

ооң-биле дайзынны чылча шаптың.

⁷ Алдарыңның өндүр бедии-биле

Сеңээ удур тура халаан улусту базып кагдың,

Сээң ыткан чалбыыштыг килеңиң

оларны сиген-саваң дег өрттедипти.

⁸ Сээң килеңниг тыныжың үрүптерге,

суг ийи чара чайлып, чалгыглар ханалаштыр турупту ,

далайның ханы ээремнери кадыг апарды .

⁹ Дайзын: „Оларны ызыртыр сүрүп чедейн,

олча-тывыштыг болуйн, мага хандыр үптеп алыйн,

хылыжымны хынындан уштуйн,

мээң холум оларны кыргып-хыдызын“ – деп турду.

¹⁰ А Сен оларже тыныжың үрүптериңге,

далай оларны ажырыпты,

олар терең сугларже коргулчун дег дүжүп кире бердилер.

¹¹ Дээрги-Чаяакчы, бурганнар аразында Сээң-биле эннежир кым барыл?!

Сен дег ындыг – ыдыктыы-биле өндүр бедик,

макталга төлептиг база кайгамчык чүүлдер чаяап турар –

өске кым барыл?!

¹² Сен холуңну сунуптарыңга,

чер дайзыннарны хөөп алды.

¹³ Бодуңнуң камгалап кааның чонну

энерелдииң-биле эдертип аппар чыдыр сен –

ыдыктыг чериңче Бодуңнуң күчү-күжүң-биле

чедирип бар чыдыр сен.

¹⁴ Ону дыңнааш, өске чоннар сүрээдеп тур:

филистим черниң чурттакчылары коргуушкунга алзыпты,

¹⁵ Эдом черниң нояннары коргуп дүвүреди,

моав черниң баштыңчылары сириледи,

Ханаанның бүгү чурттакчылары корга берди .

¹⁶ Олар аажок коргуп-сүртезин.

Сээң өндүр улуг күчү-күжүңден

олар көжээлештир көжүй берзиннер,

Дээрги-Чаяакчының чону чаны-биле эртип турда,

Сээң чаяап кааның чон чаны-биле эртип турда,

ыыт-шимээн чок барзыннар.

¹⁷ Чонуңну эдерткеш, Сеңээ хамааржыр дагга тургузуп каар сен,

ол дээрге Сээң өргээң турар кылдыр шилип алган чериң-дир,

Дээрги-Чаяакчы;

ол дээрге Сээң тургузуп каарың ыдыктыг чер-дир, Дээрги!

¹⁸ Дээрги-Чаяакчы кезээ мөңгеде хааннаар! »

¹⁹ Фараоннуң аъттары, ·дайынчы тергелери болгаш аъттыг шерии далайлап кежип бар чыдырда, Дээрги-Чаяакчы оларже далайның чалгыгларын хөме аксыпкан, а израиль чон далайны кургаг черлеп кеже берген.

²⁰ Мариам – Аароннуң өттүр билип медеглээр угбазы тимпан тудуп алган, херээженнер шуптузу тимпаннар туткаш, ооң-биле кады самнап эгелээннер . ²¹ Мариам израильчилерге ырлап эгелээн:

«Дээрги-Чаяакчыны алгап ырлаңар,

Ол өндүр улуун көргүстү:

аътты-даа, ону мунган кижини-даа

далайже киир октапты».

Марада болгаш Элимде суг баштары

²² Моисей израильчилерни Кызыл далайдан эдертип алгаш чорупкан. Олар Сур деп ээн кургаг ховуга келгеш , аңаа үш хонук дургузунда чоруп-чоруп , суг тыппааннар. ²³ Марага чедип кээрге, ооң суу ажыг болган – ону ижип шыдавааннар, ынчангаш ол черни Мара деп адап каан турган. ²⁴ Чон Моисейге хорадап: «Ам чүнү ижер улус бис?» – деп хыйланып турган. ²⁵ Моисей Дээрги-Чаяакчыдан дуза дилеп кыйгырарга, Ол аңаа ыяш айтып берген. Моисей ол ыяштың будуун сугже киир октаптарга, сугну ижип болур апарган. Бурган шак ол черге чонга хоойлу биле дүрүмнү берген, оларның бүзүрелин шенээн. ²⁶ Ол: «Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарның сөзүнге чагыртып, Меңээ таарымчалыг чүүлдерни кылыр болзуңарза база Мээң айтыышкыннарымны тооп дыңнап, бүгү дүрүмнеримни сагыыр болзуңарза, Египетче салган аарыгларымның чаңгызын-даа силерже салбас мен. Силерни экиртип турар Дээрги-Чаяакчы – Мен-дир мен!» – деп чонга чугаалаан.

²⁷ Израильчилер оон Элим дээр черге келген. Ында он ийи суг бажы болгаш чеден пальма ыяш бар болган; олар суг чанынга турлагжып алганнар .

Дээрги-Чаяакчының дээрден аъш-чемни хайырлааны

¹ Бүгү израиль ниитилел Элимден үнүп чоруткаш, Египеттен үнгенинден бээр санаарга, ийи айның он бешки хүнүнде Элим биле ·Синайның аразында чыдар Син деп ээн кургаг ховуга чедип келген . ² Олар шупту ээн кургаг ховуга Моисей биле Ааронга хомудап: ³ «Дээрги-Чаяакчының холундан египет черге өлүрүвүс кай! Эът дүлген паштар чанынга ордувус чоп, далган-тарааны тоттур чип турдувус чоп . А ам силер бистиң шуптувусту бо ээн кургаг ховуже, аштап өлзүннер дээш, үндүрүп эккелдиңер» – деп хыйланып турганнар.

⁴ Дээрги-Чаяакчы ынчан Моисейге: «Мен силерге дээрден аъш-чемни чагдырып берейн. Улус хүннүң-не үнүп, хүнде чеже херек-тир, ынчаны чыып ап турзун. Олар Мээң дүрүмүм ёзугаар кылыр бе азы кылбас бе дээрзин ынчаар шенеп көөр мен. ⁵ А алдыгы хүнде чыып алган аъш-чемин белеткеп алгаш, көөрге, өске хүннерде чыып ап турганындан ийи катап хөй апарган болур» – деп чугаалаан.

⁶ Моисей биле Аарон бүгү израиль чонга: «Силерни египет черден Дээрги-Чаяакчы үндүре берген дээрзин кежээ билип алыр силер, ⁷ а эртен Ооң өндүр бедиин көөр силер. Чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы силерниң Аңаа хомудап, хыйланганыңарны дыңнап каан-дыр. А бисте чүү боор, биске хомудап, хыйланган херээңер чүл? » – деп чугаалааннар. ⁸ Моисей: «Дээрги-Чаяакчы силерниң Олче хомудап, хыйланганыңарны дыңнап каан-дыр, ынчангаш Ол силерге аъш-чем кылдыр эътти кежээ бээр-дир, а эртен далган-тарааны тоттур бээр-дир. А бисте чүү боор, биске эвес, Дээрги-Чаяакчыга хомудап, хыйланганыңар ол-дур» – деп немей чугаалаан.

⁹ Моисей Ааронга: «Бүгү израиль ниитилелге: „Дээрги-Чаяакчының мурнунче чоокшулап келиңер, Ол силерниң хомудап, хыйланганыңарны дыңнап каан болгай“ – деп дамчыт» – дээн. ¹⁰ Аарон бүгү израиль ниитилелге ону чугаалап турда, улус ээн кургаг ховуже углай көрнүп кээрге, Дээрги-Чаяакчының чайынналчак чырыы булутта чырып келген.

¹¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: ¹² «Мен израиль чоннуң хомудап, хыйланганын дыңнап кагдым, оларга: „Кежээки имиртиңде эът чиир силер, а даарта эртен тоттур далган-тараа чиир силер, ынчан Мени силерниң Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар деп билип алыр силер“ – деп дамчыт» – дээн. ¹³ Кежээликтей матпадактар ужуп келгеш, улустуң турлагжаан черин шыва апкан , а даарта эртен ол кезек черге шалың дүшкен чыткан . ¹⁴ Шалың эсти бергенде, улус көөрге, ээн кургаг ховунуң кырынга хыраа ышкаш бир-ле эстиичел чүүл артып калган болган.

¹⁵ Израильчилер ону көргеш, бот-боттарындан: «Бо чүү боор?» – деп айтыржып турганнар, чүге дээрге ол чүл дээрзин билбес болганнар.

Моисей оларга: «Бо дээрге Дээрги-Чаяакчының силерге берген далган-тараазы-дыр. ¹⁶ Ол силерге бо далган-тарааны кижи бүрүзү хереглээн аайы-биле, бир кижиге-ле бир °гомор иштин , өг-бүлезинде чеже кижи барын барымдаалап, чыып алырын дужааган-дыр» – деп чугаалаан. ¹⁷ Израиль чон шак ынчаар кылгаш, чамдыызы – хөй, чамдыызы – эвээш далган-тарааны чыып алганнар. ¹⁸ Хөйнү чыып алган кижи артыкшыл билбес болзун, а эвээшти чыып алган кижи чедишпезин билбес болзун дээш, олар гомор-биле хемчээп турганнар. Кижи бүрүзү бодунга чеже херек-тир, ынчаны чыып алган .

¹⁹ Моисей улуска: «Кым-даа далган-тараазын эртенге чедир арттырбазын» – деп чугаалаан. ²⁰ Ынчалза-даа олар ону тооп дыңнавайн барган – чамдык улус далган-тараазын эртенге чедир арттырып аарга, оозу курттуп, чыдып эгелээн. Моисей ол улуска ажына берген. ²¹ Улус далган-тарааны хүннүң-не эртен эрте, хереглээн аайы-биле чыып ап турган, дүштеки изигде ол эрий бээр болган.

²² Алдыгы хүнде далган-тарааны ийи катап хөйнү, бир кижиге-ле ийи °гомор иштин чыып алганнар. Ниитилелдиң ·баштыңнары шупту Моисейге кээп, ону дыңнатканнар. ²³ Моисей оларга мынча деп чугаалаан: «Дээрги-Чаяакчыны дыңнаңар, Ол: „Даарта амыр-дыш хүнү, Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан ыдыктыг хүн болур-дур , быжырар аъш-чемиңерни бөгүн быжырып, хайындырар аъш-чемиңерни бөгүн хайындырып алыңар, а артып калганын даартага чедир кадагалай салып алыңар“ – дээн болгай». ²⁴ Улус Моисейниң айтыышкынын ёзугаар аъш-чемин эртенге чедир шыгжап каарга, оозу чыдываан-даа, курттуваан-даа.

²⁵ Моисей чонга: «Ол далган-тарааны бөгүн – Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан амыр-дыш хүнүнде чиңер. Бөгүн шөлден далган-тараа тыппас силер. ²⁶ Алды хүн дургузунда далган-тарааны чыңар, а чедиги – амыр-дыш хүнүнде – далган-тараа шөлге турбас» – деп чугаалаан.

²⁷ Ынчалза-даа чамдык улус чедиги хүнде чыып үнгеш, чүнү-даа тыппааннар. ²⁸ Дээрги-Чаяакчы ынчан Моисейни дамчыштыр чонга мынча дээн: «Мээң айтыышкыннарым болгаш дүрүмнеримни күүседиринден чежеге дээр ойталап кээр силер? ²⁹ Дыңнаңар, Дээрги-Чаяакчы силерге амыр-дыш хүнүн хайырлаан-дыр, ынчангаш Ол алдыгы хүнде ийи хүн дургузунда чиир далган-тарааны берип турар-дыр: чедиги хүнде кижи бүрүзү аалынга артып калзын, кым-даа турар черинден ырап чорбазын». ³⁰ Чон ынчан чедиги хүнде дыштанып эгелээн.

³¹ Израиль чон ол далган-тарааны манна деп адап алган. Манна дээрге кориандр үрезиннери дег ак өңнүг тараа болган, а ооң амданы ары чигири чаап каан боова ышкаш болган. ³² Моисей чонга: «Дээрги-Чаяакчы: „Силерни египет черден үндүрүп эккелгенимде, ээн кургаг ховуга чемгерип турганым далган-тарааны көрзүннер дээш, силерниң бүгү салгалдарыңарга бир °гомор ишти маннаны кадагалап арттырып калыңар“ – деп айтыышкын берди» – деп чугаалаан.

³³ Моисей оон Ааронга: «Бир идиш-савадан ап алгаш, олче бир гомор маннаны ургаш, силерниң бүгү салгалдарыңарга кадагалаттынып артар кылдыр, Дээрги-Чаяакчының мурнунга салып каг» – дээн. ³⁴ Аарон Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар манна куткан идиш-саваны ыдыктыг ·аптараның мурнунга салып каан. ³⁵ Израиль чон маннаны дөртен чыл дургузунда – чурттаар черинге, ханаан черниң кызыгаарынга чеде бергижеге чедир чип келген . ³⁶ (А °гомор болза эфаның оннуң бир кезээ болур чүве-дир.)

Сугнуң хаядан агып үнгени

¹ Бүгү израиль ниитилел ээн кургаг Син ховузундан Дээрги-Чаяакчының айыткан аайы-биле көжүп чоруткаш, Рефидим дээр черге турлагжып алган, а ында улус ижер суг чок болган . ² Чон ынчан Моисей-биле алгыжып: «Биске ижер сугдан бериңер!» – деп турган .

Моисей: «Чүге мээң-биле алгыжып тур силер? Чүге Дээрги-Чаяакчыны шенеп тур силер?» – деп айтырган.

³ Улус ол черге суг ижиксээш, Моисейже хорадап: «Сен бисти Египеттен чүге үндүре бердиң? Бисти, ажы-төлүвүстү, мал-маганывысты суксадып өлүрер дээш бе?» – деп хыйланып турган.

⁴ Моисей Дээрги-Чаяакчыдан дуза дилеп: «Бо чонну канчаар мен? Ам бичии боор болза, мени даштар-биле соп каар деп бардылар » – деп кыйгырган.

⁵ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп харыылаан: «Чоннуң мурнунче эрте бер, Израильдиң чамдык ·баштыңнарын эдертип ал. Нил хемниң суун соп турган даянгыыжыңны база тудуп алгаш, эрте бер. ⁶ Оон Мен аңаа – ·Хорив дагда хая кырынга – сээң мурнуңга туруп алыр мен. Сен ынчан ол хаяны кагарыңга, оортан суг ага бээр, чон ол сугну ижип алыр». Израиль баштыңнар көрүп турда, Моисей ынчалдыр кылган . ⁷ Ол демги черге «Масса-Мерива» деп атты тывыскан. Израиль чон алгыш-кырыш үндүрүп, Дээрги-Чаяакчыны шенеп: «Дээрги-Чаяакчы бистиң аравыста бар бе азы чок бе?» – деп турган боорга, ынчаар адааны ол.

Амалик чон-биле бирги тулчуушкун

⁸ Амалик чон келгеш, Рефидимге израильчилер-биле чаалашкан . ⁹ Моисей Иисуска: «Эрес эрлерден шилип алгаш, барып, амаликтер-биле чаалаш; мен даарта Бурганның даянгыыжын тудуп алгаш, тей бажындан хайгаарап турар мен» – дээн. ¹⁰ Иисус Моисейниң чугаалаанын ёзугаар амаликтер-биле чаалажып чорупкан, а Моисей, Аарон болгаш Хур олар тей бажынче үне бергеннер. ¹¹ Моисей холун көдүрүптерге, израиль чон тиилеп эгелээр, а бадырыптарга, амалик чон тиилеп эгелээр бооп-тур. ¹² Моисейниң холдары шылап эгелээн, а Аарон биле Хур ынчан даш эккелгеш, аңаа салып бергеннер. Моисей даш кырынга олуруп аарга, Аарон – бир талазындан, Хур – өске талазындан ооң холдарын көдүрүп алганнар. Ооң холдары хүн ашкыжеге чедир көдүрлү берген турган. ¹³ Иисус ол чаага амаликтерни чылча шаап каан.

¹⁴ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Бо бүгүнү улус сактып артар кылдыр номга бижип каг база чырык черге амаликтер шуут уттундура бээр кылып каарымны Иисуска чугаала» – дээн. ¹⁵ Моисей Дээрги-Чаяакчыга өргүл салыр бедигээш туткаш, аңаа «Дээрги-Чаяакчы – мээң тугум» деп атты тывыскаш: ¹⁶ «Холум Дээрги-Чаяакчының дүжүлгезинде салдынган-дыр . Ол амаликтер-биле кезээ мөңгеде дайылдажыр-дыр» – деп чугаалаан.

Моисейниң каты Иофорнуң чедип келгени

¹ Иофор – Бурганның Мадианда бараалгакчызы, Моисейниң каты – Бурганның Моисейге болгаш израиль чонунга чүнү кылганын, Дээрги-Чаяакчының израиль чонну Египеттен үндүре бергенин дыңнап каан. ² Моисейниң каты Иофор ынчан Моисейниң ооң мурнунда бажыңынче чандырыпкан кадайы Сепфораны болгаш ³ ооң ийи оглун ап алгаш, Бурганның дааның чанында ээн кургаг ховуда турлагжып алган Моисейге чедип келген. (Моисейниң улуг оглу Гирсам деп аттыг турган, чүге дээрге оглу төрүттүнүп кээрге, ачазы: «Мен бо черге өскээртен келген кижи-ле болгай мен» – деп чугаалаан чүве-дир. А ийиги оглу Элиезер деп аттыг турган, чүге дээрге оглу төрүттүнүп кээрге, ачазы: «Ачамның Бурганы меңээ дузалап, фараон мени өлүрер деп турда, камгалаан болгай» – деп чугаалаан чүве-дир.)

⁶ Иофор Моисейге: «Катың Иофор-дур мен. Кадайың болгаш ийи оглуң-биле кады сенче кел чыдыр мен» – деп сөс дамчыткан. ⁷ Күдээзи катын уткуп үнүп келгеш, аңаа мөгейгеш, ошкап каан. Амыр-мендизин айтырышкаш, олар чадырже кире бергеннер. ⁸ Моисей катынга Дээрги-Чаяакчының израиль чонга болчуп, фараон болгаш египет чон-биле чүнү кылганын, орук ара оларга таварышкан бүгү бергелерни база Дээрги-Чаяакчының оларны камгалап турганын чугаалап берген. ⁹ Иофор Дээрги-Чаяакчының израиль чонну египетчилерниң холундан хостааш, аңаа кылып берген бүгү эки чүүлдери дээш өөрүп турган. ¹⁰ Ол мынча дээн: «Силерни египетчилерниң болгаш фараоннуң холундан адырып каан база бо чонну египетчилерниң эрге-чагыргазындан хостап каан Дээрги-Чаяакчыга алдар! ¹¹ Дээрги-Чаяакчы израильчилерден боттарын өрү көрдүнген бүгү бурганнарга бодаарга, өндүр бедик дээрзин ам билдим ».

¹² Моисейниң каты Иофор Бурганга бүрүн өрттедир өргүлдү болгаш өске-даа өргүлдерни эккеп салган. Ооң соонда Аарон база Израильдиң бүгү ·баштыңнары Бурганның мурнунга Моисейниң каты-биле кады аъш-чем чиир дээш чедип келгеннер.

Израиль чоннуң даргаларын томуйлааны

¹³ Даартазында хүндүс Моисей улустуң чаргызын үзе шиидери-биле олуруп алган, а чон ооң мурнунга эртенден кежээге чедир шииттирер ээлчээн манап турган. ¹⁴ Ооң каты күдээзиниң чонга кылып турар бүгү чүүлүн көргеш: «Чонну ол канчап турарың ол? Чүге сен чааскаан олурар сен, а бүгү чон сээң мурнуңга эртенден кежээге чедир манап турар ужурлугул?» – деп айтырган.

¹⁵ Моисей катынга: «Чон Бурганның шииткелин дыңнап аар дээш меңээ кээп турар-дыр. ¹⁶ Оларның аразынга кандыг-бир чаргы үнерге, меңээ чедип кээрлер-дир. Мен ол улустуң маргылдаазын үзе шиидип, оларга Бурганның дүрүмнерин болгаш хоойлуларын өөредип турар-дыр мен» – деп харыылаан.

¹⁷ Ынчалза-даа Моисейниң каты аңаа мынча дээн: «Сээң ынчаар кылып турарың шын эвес-тир. ¹⁸ Сен бодуңну-даа, сээң-биле кады турар чонну-даа хинчектеп турар-дыр сен: бо үүле-херек сеңээ хөлүн эрттир аар-дыр, ону чааскаан кылып шыдавас сен . ¹⁹ Ынчангаш мени тооп дыңна, мен сеңээ сүме кадайн, Бурган ынчан сээң-биле кады болур: сен Бурганның мурнунга чонну төлээлеп көр, ооң херектери-биле Ону таныштырып көр. ²⁰ Чонну Бурганның дүрүмнери болгаш хоойлуларынга өөредип каг, эдерер ужурлуг оруун база кылыр ужурлуг херектерин айтып бер. ²¹ Чон аразындан мөзүлүг, Бургандан коргар, ак сеткилдиг болгаш ажык-кончаа сүрбес кижилерни көрүп, билип алгаш, оларны чонну баштаар улус кылдыр – муң, чүс, бежен болгаш он кижиге даргалар кылдыр томуйлап каг . ²² Олар чонну кандыг-даа үеде шиитсиннер: чугула херек бүрүзүн сеңээ дыңнатсыннар, а бүгү ындыг кончуг чугула эвес херектерни боттары шиитпирлезиннер, сеңээ ынчан чиик болур, олар сээң үүрге-чүъгүңнү көдүржүп бээрлер. ²³ Ынчалдыр, Бурганның дужааганын ёзугаар кылыр болзуңза, бодуң-даа шыдажып үнер сен, бо бүгү чон-даа аал-оранынче сагыш амыр чеде бээр».

²⁴ Моисей катының сүмезин хүлээп алгаш, ооң чугаалаан бүгү чүвезин кылган. ²⁵ Ол бүгү израильчилерниң аразындан мөзүлүг кижилерни шилип алгаш, чонну баштаар улус кылдыр – муң, чүс, бежен болгаш он кижиге даргалар кылдыр томуйлап каан . ²⁶ Олар чонну кандыг-даа үеде шиидип: шиитпирлээри берге херектер дугайында Моисейге дыңнадып, бүгү ындыг кончуг чугула эвес херектерни боттары шиитпирлеп турганнар . ²⁷ Моисей ооң соонда катын чандырып, ону чуртунче үдеп чорудупкан.

Чагыг-керээни чарарынга белеткел

¹ Израильчилер египет черден үнүп чоруткандан бээр үшкү айда, таптыг-ла ай чаазында ·Синай деп ээн кургаг ховуга чедип келгеннер. ² Олар Рефидимден көжүп үнгеш, Синай ховузунга чедип кээп, ында турар даг дужунга турлагжып алганнар . ³ Моисей Бурганга ужуражыры-биле дагже үнүп бар чыткан. Дээрги-Чаяакчы ону дагдан кый деп, мынча дээн: «Иаковтуң үре-салгалы болур израиль чонга мону чугаала: ⁴ „Египетчилер-биле чүнү кылганымны база силерни эзир чалгыннарынга дажыглап , Бодумче эккелгенимни көрген силер. ⁵ Ынчангаш Мээң сөзүмнү тооп дыңнап, Мээң чагыг-керээмни сагыыр болзуңарза, бүгү чоннар аразындан Мээң улуг үнелиг өнчү-хөреңгим болур силер . Бүгү чер-делегей Меңээ хамааржыр болгай , ⁶ а силер Мээң бараалгакчыларымдан тургустунган онзагай күрүне база ыдыктыг чон болу бээр силер “. Израиль чонга дамчыдып чугаалаар сөстериң ол-дур».

⁷ Моисей дагдан дүжүп келгеш, чоннуң шупту ·баштыңнарын кыйгырып алгаш, Дээрги-Чаяакчының чагып чугаалаан сөстерин дөгерезин дамчыдып берген. ⁸ Бүгү чон чаңгыс үн-биле: «Дээрги-Чаяакчының биске чагаан бүгү чүүлдерин күүседир бис!» – деп харыылаан .

⁹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Мени дыңна, Мен сеңээ сырый булут иштинге чедип кээр мен, чон Мээң сээң-биле чугаалажып турарымны дыңнааш, сеңээ кезээ мөңгеде бүзүрей бээр» – дээн. Моисей ынчан Дээрги-Чаяакчыга чоннуң сөстерин дамчыткан. ¹⁰ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Барып, чонну бөгүн болгаш даарта ыдыкта . Олар хептерин чуп алзыннар; ¹¹ соңгузу хүн болур чүвеге белен болзуннар, чүге дээрге Мен ол хүн, бүгү чон көрүп турда, ·Синай дагже дүжүп кээр мен. ¹² А сен дагны долгандыр шыйыг шыйгаш, чонга: „Даг бажынче үнмеңер база ооң дөжээнге дегбеңер. Дагга дегген кижини өлүрүп каар ужурлуг“ – деп чугаала. ¹³ Ол кижиге кым-даа холун дээспезин, ону даштар-биле соп каапсын азы согун-биле адып каапсын . Мыйыс эдиски эде бээрге, мал-маган-даа, кижи-даа дагга дээр азы ынаар үнер болза, дириг үнмезин ».

¹⁴ Моисей даг бажындан дүжүп, чонга келгеш, ыдыктаашкын ёзулалын кылырга, улус хептерин чуп алган. ¹⁵ Моисей чонга: «Соңгузу хүнге белен болуңар, кадайларыңарга дегбеңер» – деп чугаалаан.

¹⁶ Шак ол хүн дүжүп кээрге, эртен диңмирээшкин диңмиреп, кызаңнаашкын кызаңнаан; даг кырынга сырый булут турупкан база эдиски ыыткыр эткен – турлаанга турган бүгү чон сүрээдей берген. ¹⁷ Моисей чонну турлагжаан черинден Бурганга уткуштур үндүре бээрге, улус даг эдээнге туруп алган. ¹⁸ А Дээрги-Чаяакчы Синай дагже отка бүргедипкен дүжүп келген, ол даг бүрүнү-биле ышталып эгелээн: ооң бажындан ыш, суугудан үнген ыш дег, дүргектелдир көдүрлүп, бүгү даг дыка күштүг сирилеп турган. ¹⁹ Эдиски үнү оон-даа дыңзыг апарган. Моисей чүве чугаалаарга, Бурганның үнү аңаа харыылап турган. ²⁰ Дээрги-Чаяакчы Синай дагның бажынче дүжүп келгеш, Моисейни даг бажынче кый дээрге, ол ынаар үне берген.

²¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Дүшкеш, чон аразындан хөй улус өлбес кылдыр, Мени көөрү-биле чүткүп болбазын сагындыр . ²² Менче чоокшулаар бараалгакчыларым безин боттарын ыдыктап алыр ужурлуг, оон башка оларны узуткап каар мен» – дээн .

²³ Моисей Дээрги-Чаяакчыга: «Сээң сагындырганың ёзугаар дагны долгандыр шыйыг шыйгаш, ону ыдыктап каан бис, ынчангаш чон ·Синай дагже үнүп шыдавас» – деп чугаалаан.

²⁴ Дээрги-Чаяакчы аңаа: «Улусче дүже бер, оон Аарон-биле кады даг бажынче дедир үнүп кээр сен, а Бурганның бараалгакчылары болгаш чон Менче чүткүвезин, оон башка Меңээ узуткаттырып аарлар» – деп харыылаан. ²⁵ Моисей чонче дүжүп келгеш, ол бүгүнү дамчыдып чугаалаан.

Бурганның берген он айтыышкыны

(Ы. х. к. 5:6-21)

¹ Бурган чонга бо бүгүнү чугаалаан: ² «Мен дээрге сени кул болуп чорааның Египеттен үндүре берген Бурганың Дээрги-Чаяакчы-дыр мен .

³ Сеңээ Менден өске кандыг-даа бурганнар турбазын .

⁴ Бодуңга дүрзү-бурган кылба; өрү дээрде, куду чер кырында болгаш чер адаа сугда чоруур чүвениң кандыг-даа чурук-дүрзүзүн кылба . ⁵ Оларга мөгейбе база бараан болба, чүге дээрге сээң Дээрги-Чаяакчы Бурганың болур Мен – хүннээчел Бурган-дыр мен ; Мени хүлээп көрбес улустуң ажы-төлүн, ада-өгбезиниң кем-буруузу дээш, үшкү болгаш дөрткү салгал чедир кезедир мен . ⁶ А Меңээ ынак база Мээң айтыышкыннарымны күүседир улуска муң салгал чедир энерелдиг болур мен .

⁷ Дээрги-Чаяакчы Бурганыңның адын хей черге адава; Дээрги-Чаяакчының адын хей черге адап турар кижини Ол кеземче чок арттырбас .

⁸ Амыр-дыш хүнүн ыдыктап, утпайн чор . ⁹ Алды хүн дургузунда ажылдап, янзы-бүрү ажыл-херектериң кыл. ¹⁰ А чедиги хүн – Дээрги-Чаяакчы Бурганыңга бараалгаткан амыр-дыш хүнү-дүр. Ол хүнде сен бодуң-даа, сээң оглуң-кызың-даа, сээң эр, херээжен кулдарың-даа, мал-маганың-даа, сээң аал-ораныңда турар даштыкы кижи-даа – дөгереңер кандыг-даа ажыл-херек кылбаңар. ¹¹ Дээрги-Чаяакчы алды хүн дургузунда дээрни, черни, далайны база оларда бар бүгү чүвени чаяап келген, а чедиги хүнде дыштанган болгай, ынчангаш Ол амыр-дыш хүнүн алгап-йөрээп, ыдыктап каан-дыр.

¹² Ачаң биле аваңны хүндүлеп чор , ынчан Дээрги-Чаяакчы Бурганыңның сеңээ берип турары чер кырынга амыдыралың узаар.

¹³ Кижи өлүрбе .

¹⁴ Кады чурттаан эжиңге өскерилбе .

¹⁵ Оорлава .

¹⁶ Өске кижиге удур меге херечилел кылба .

¹⁷ Өске кижиниң аал-оранын алыксава; өске кижиниң кадайын, ооң эр, херээжен кулдарын, ооң бугазын, ооң элчигенин – өске кижиде бар чүү-даа чүвени алыксава ».

¹⁸ Бүгү чон диңмирээшкиннерни, эдиски эткенин дыңнап, кызаңнаашкыннарны, дагны бүргээн ышты көрүп турган. Ол бүгүнү көрүп, дыңнааш, чон коргуп-иргип, ырадыр туруп алган. ¹⁹ Чон Моисейден: «Бистиң-биле сен чугаалажып көр, тооп дыңнаар бис, а Бурган Боду бистиң-биле чугаалашпазын, оон башка өлүп каар бис » – деп дилээн. ²⁰ Моисей чонга: «Кортпаңар! Бурган силерни шенээр дээш, Оон кортсун дээш база бачыт үүлгетпезин дээш чедип келген-дир» – деп харыылаан. ²¹ Чон ырадыр туруп алган, а Моисей Бурганның турганы сырый булутче кире берген.

Бурганга мөгеериниң дугайында дүрүм-хоойлу

²² Дээрги-Чаяакчы Моисейге израиль чонга мынча деп дамчыдарын айыткан: «Мээң силер-биле дээрден чугаалажып турганымны көрген силер. ²³ Мен бар-дыр мен – боттарыңарга мөңгүн, алдын бурганнар кылбаңар. ²⁴ Довурактан Меңээ өргүл салыр бедигээш кылгаш, аңаа бүрүн өрттедир өргүлдериңни база эп-найырал өргүлдериңни – шээр болгаш бода малыңны эккеп сал. Мээң адымны алдаржытсын дээним чер бүрүзүнге ынчалдыр кыл – Мен ынчан сеңээ келгеш, ачы-буянымны хайырлаар мен. ²⁵ Меңээ өргүл салыр бедигээшти даштардан кылыр болзуңза, хоюглап дүрбүвээн даштар-биле тудуп үндүр . Ол даштарның кайы-бирээзинге сээң херекселиң дээр болза, өргүл бедигээжи бужартай бээр. ²⁶ Меңээ өргүл салыр бедигээшче тепкииш кырлап үнме, оон башка ооң кырынга чанагажың көстү бээр».

Кулдар дугайында

¹ «Сээң израильчилерге чарлап чугаалаар хоойлуларың бо-дур: ² бир эвес еврей эр кул садып алзыңза, ол кижи сеңээ алды чыл дургузунда ажылдап берзин, а чедиги чылда халаска хосталып чорутсун . ³ Бир эвес ол кул чааскаан келген болза, чааскаан хосталып чорутсун, а кадайлыг турган болза, кадайы база чоруй барзын. ⁴ А бир эвес ээ кижи кулунга кадай ап бээрге, ол кадай оолдар азы кыстар божаан болза, кулдуң кадайы-даа, ажы-төлү-даа ээзинге хамаарышсын, а кул кижи чааскаан хосталып чорутсун. ⁵ Ынчалза-даа кул кижи: „Бодумнуң ээмге, кадайымга болгаш ажы-төлүмге ынак болгаш, хосталгаже үнмес мен“ – дээр болза, ⁶ ээзи ону Бурганның мурнунга эккелгеш, эжик аксынга азы кастык чанынга тургускаш, кулаан шивегей-биле үттезин, ынчан ол кул ээзинге бүгү назынында бараан болур .

⁷ Бир эвес кандыг-бир кижи уруун кул кылдыр садыптар болза, ооң хосталыры эр кулдарның хосталыры ышкаш эвес болур. ⁸ Бир эвес ол кул кыстың ээзи ону бодунга кадай кылып алыр деп турган, ынчалза-даа аңаа хөңнү чок апарган болза, ону дедир садып хостаарын чөпшээрезин; ээзи кулу кысты бак көрген ужурунда, ону өске чоннар кижизинге садар эргези чок. ⁹ Бир эвес ээ кижи ол кысты оглу-биле дүгдеп каар болза, аңаа бодунуң уругларынга дег хамаарылгадан көргүссүн. ¹⁰ Бир эвес ээ кижи өске херээжен-биле өгленип алыр болза, ·кул-кадайынга аъш-чем, идик-хеп бээринден база ооң-биле чоок харылзаалыг боорундан ойталавас ужурлуг . ¹¹ А бир эвес ээ кижи ол үш чүүлдү демги кул херээженге кылбас болза, ол херээжен акша төлевейн, халаска чоруй барзын».

Күш дөгээр кемниг херектер дугайында

¹² «Кандыг-бир кижи өлүрген кижиниң бодун өлүрер ужурлуг . ¹³ Ынчалза-даа бир кижи боду кемниг херек үүлгедирин бодаваан, харын ооң холундан өске кижиниң өлүрүн Мен чүүлдүг деп көрген болзумза , сеңээ өжээн негекчизинден өлүрүкчүнүң дезип чоруй баары черни айтып бээр мен . ¹⁴ А бир эвес кандыг-бир кижи өске кижини кара сагыштыы-биле, баш удур бодап алгаш, өлүрер болза, ол кижини Меңээ өргүл салыр бедигээш чанындан безин ап алгаш, өлүрүп каар ужурлуг .

¹⁵ Ачазын азы авазын шанчар кижини өлүрүп каар ужурлуг.

¹⁶ Бир кижини оорлап алгаш, садыптар азы бодунга тудуп турар кижини өлүрүп каар ужурлуг .

¹⁷ Ачазын азы авазын бак сөглээр кижини өлүмге онаар херек .

¹⁸ Ийи кижи бактажып турда, бирээзи өскезин даш-биле сопкан азы чудуруу-биле шанчыпкан, а соктуруп азы шаштырып алган кижи өлбейн, орун-дөжээнде чыдып алган дижик. ¹⁹ Бир эвес ол кижи туруп келгеш, бажыңындан даянгыыштанып үнүп, кылаштай бээр болза, ону сопкан азы шанчыпкан кижи кем-буруузу дээш өлүртпес, а чүгле демги кижиниң ажылдаваан үези дээш төлеп бээр база ооң эмнээшкинин бүрүнү-биле харыылаар ужурлуг.

²⁰ Кандыг-бир кижи бодунуң эр азы херээжен кулун мерге-биле хапкан, а демгизи ооң холундан өлүп калган болза, ол кижиге кеземче онаар ужурлуг. ²¹ Ынчалза-даа кул кижи бир азы ийи хүн эрткенде, туруп кээр болза , ээ кижиге кеземче онааштырбас, чүге дээрге ол ээ кижи кулу дээш акша-мөңгүн төлээн-дир.

²² Чокшуп-кыржып турган улус иштиг-сааттыг херээжен кижини теп-шанчыптарга, ол херээжен уруун элекке божупкан, ынчалза-даа аңаа хора чедирбээн болза, буруулуг кижи демги херээженниң ашааның онааган торгаалын шииткекчилер көрүп турда, төлээр ужурлуг. ²³ Бир эвес аңаа хора чедирген болза: амы-тын дээш – амы-тын алыр; ²⁴ карак дээш – карак, диш дээш – диш, хол дээш – хол, бут дээш – бут алыр; ²⁵ өртең дээш – өртең, балыг дээш – балыг, кемдээшкин дээш – кемдээшкин кылыр болзун .

²⁶ Кандыг-бир кижи бодунуң эр азы херээжен кулунуң караанче хап-сопкаш, кемдедип каар болза, карак дээш кулун хосталгаже салзын. ²⁷ Бир эвес ээ кижи эр азы херээжен кулунуң дижин турулдур шанчыптар болза, диш дээш кулун хосталгаже салзын».

Мал-маган дугайында

²⁸ «Бир эвес буга эр азы херээжен кижини өлүр үзүп каар болза, буганы даштар-биле соп каар ужурлуг , ынчаарга ооң эъдин чип болбас, а малдың ээзинде буруу чок болур. ²⁹ Ынчалза-даа ол буга ооң мурнунда-даа улус үзүп турган, а ооң ээзи ол дугайында дыңнааш-даа, малын кадарып-хайгаараваска, буга эр азы херээжен кижини өлүр үзүп каан болза, буганы даштар-биле соп каапкаш, ооң ээзин өлүмге онааштырар ужурлуг. ³⁰ А бир эвес ол кижиге төлевир онаап каан болза, ол акшаның дөгерезин бодунуң амы-тынының садыызы кылдыр төлезин . ³¹ Бир-ле кижиниң оглун азы кызын буга үзүп каар таварылгада база ол-ла хоойлуну ажыглаар ужурлуг. ³² Бир эвес буга эр азы херээжен кулду үзүп каар болза, оларның ээзинге буганың ээзи үжен °шекел мөңгүннү төлээр, а буганы даштар-биле соп каар ужурлуг.

³³ Кандыг-бир кижи кудук аксын ажык кааптарга азы кудук каскаш, ону дуглавайн баарга, олче буга азы элчиген кире берген болза, ³⁴ кудуктуң ээзи өлген мал дээш ооң ээзинге акша-мөңгүн төлээр ужурлуг, а мал сеги кудук ээзинии болур .

³⁵ Кандыг-бир кижиниң бугазы кожа аалдың бугазын өлүр үзүп каар болза, кожалар дириг арткан буганы садыпкаш, өртээн үлежип алзыннар; өлүг буганы база деңге үлежип алзыннар. ³⁶ Демги буганың ооң мурнунда-даа мал үзүп турганы билдингир, а ээзи ону кадарып-хайгаараваан болза, ол ээ өлген буганың дуюун тургузуп, орнунга буга бээр ужурлуг, а өлүг буга ооңуу болур».

Эт-хөреңги дугайында

¹ «Буга азы хой оорлааш, ону дөгерген азы садыпкан кижи буга дээш – беш буганы, хой дээш – дөрт хойну төлезин .

² Бир кижи ооң бажыңын оор кижи дүне када үреп кирип турарын эскерип кааш, согарга, ол ооржу өлүп калган болза, демги кижи ооң өлүмү дээш буруудавас. ³ Ынчалза-даа ол үеде хүн үнүп келген турган болза, өлүрүүшкүн дээш буруудаар.

Ооржу кижи каража дээш төлээр ужурлуг, а бир эвес төлээр эт-хөреңгизи чок болза, оорлап алган чүвезиниң орнун тургузар дээш, ооржунуң бодун кул кылдыр садыптар ужурлуг. ⁴ Бир эвес ооржу кижи туттурган, а оорлап алган малы: буга, элчиген азы хой тыпты берген, дириг-менди болза, оларның баш бүрүзү дээш ийи баш малды төлезин .

⁵ Кандыг-бир кижи бодунуң шөлүн азы виноград тараан черин өрттедип аштап турда, от өске кижиниң шөлүнче тарай бээр болза , бодунуң шөлүнүң азы виноград тараан чериниң эң эки дүжүдү-биле төлезин. ⁶ Бир эвес кандыг-бир кижиниң салган оду чадаң үнүштер таварты өөскээш, кожазының хөпээннерин азы сыпта турар дүжүдүн, азы шөлүн өрттедип каар болза, өрттү өөскүткен кижи каражаның өртээн төлээр ужурлуг.

⁷ Кандыг-бир кижи бодунуң кожазынга акша-мөңгүн азы эт-сеп шыгжадып каарга, оозун кожазының бажыңындан оорлап аппарган дижик. Бир эвес ооржу кижи тыпты берген болза, ол демги чүүлдерниң ийи дакпыр өртээн төлээр ужурлуг. ⁸ А бир эвес оор тывылбайн барза, бажыңның ээзи Бурганның мурнунга чедип келгеш, кожазының өнчү-хөреңгизинге холун дээспээнин бадыткаар ужурлуг.

⁹ Маргылдаалыг кандыг-даа чүүл: буга, элчиген, хой, хеп дугайында; кандыг-бир кижиниң „Мээңии-дир“ деп турары читкен эт-сеп дугайында чаргылдашкан ийи кижи боттарының херээн Бурганга{*} шиитпирледир ужурлуг. Оларның буруулуг деп санаан кижизи өске кижиге ийи дакпыр хөй өртекти төлезин.

¹⁰ Кандыг-бир кижи кожазы кижиге азы элчигенин, азы бугазын, азы хоюн, азы өске-бир малын кадарып-хайгааразын дээш хүлээдип бээрге, ол мал азы өлү берген, азы кемдей берген, азы ону ооржулар сүрүп алгаш барган, а ол бүгүнү көрүп турган улус чок болган дижик. ¹¹ Ынчан кожазы кижи: „Мал ээзиниң өнчү-хөреңгизинге холум дээспээн мен“ деп, Дээрги-Чаяакчының мурнунга даңгыраглазын : мал ээзи даңгыракты хүлээп аар ужурлуг, а кожазы мал дээш төлевес ужурлуг. ¹² Бир эвес ол малды кожазы оорлаттырыпкан болза, каражаның өртээн ээзинге төлээр ужурлуг. ¹³ Бир эвес малды араатан аң тудуп чипкен болза, шынзыдары-биле сегин көргүссүн: туттуруп чирткен мал дээш, ол төлевес ужурлуг.

¹⁴ Кандыг-бир кижи кожазындан мал ачылап аарга, ол мал кемдей берген азы өлүп калган, а ээзи ол өйде чанынга турбаан болза, кожазы мал дээш төлезин. ¹⁵ Бир эвес мал ээзи ынчан чанынга турган болза, кожазы төлевес ужурлуг. Кожазы малды акша-биле хөлезилеп алган турган болза, мал ээзи хөлези кылдыр алган акшазынга немей акша албас ужурлуг.

¹⁶ Кандыг-бир эр кижи арыг кысты дуурайлааш, ооң-биле хойгажыпкан болза, ол кыстың ачазынга төлевир акшазын бергеш, ону кадай кылдыр ап алзын . ¹⁷ А бир эвес ол кыстың ачазы: „Уруум бербес мен“ – дээр болза, ол кижи арыг кыс дээш төлээр ужурлуг акша-мөңгүннү дөмей-ле бүрүнү-биле төлезин».

Чүдүлге болгаш мөзү-бүдүш дугайында

¹⁸ «Караң көрнүр херээженни амылыг арттырба .

¹⁹ Мал-маган-биле холбажыр кандыг-даа кижини өлүрер ужурлуг .

²⁰ Чүгле чаңгыс Дээрги-Чаяакчыдан өске бурганнарга өргүл салыр кижини бүрүнү-биле узуткаар ужурлуг.

²¹ Өскээртен келген кижини кызып-кыйбаңар, дарлаваңар, боттарыңар база египет черге өскээртен келген улус бооп чорааныңарны утпаңар . ²² Дулгуяк херээженнерни-даа, өскүстерни-даа кызып-кыйбаңар . ²³ Оларны кызып-кыяр болзуңарза, Менден дуза дилеп кыйгырарга, оларның хилинчээн дыңнап каар мен. ²⁴ Ынчан Мээң килеңим кыптыгып, силерни узуткап каар чаа-дайынны чорудуптар мен; силерниң кадайларыңар дулгуяктар апаар, ажы-төлүңер өскүссүрей бээр .

²⁵ Мээң чонумнуң иштинде ядыы кижиге акшаңны чээлиге берген болзуңза, ону кызып-кыйба, хөө хуузун негеве . ²⁶ Өске-бир кижиниң тонун долаага арттырып алган болзуңза, хүн ажар бетинде эгидип бер : ²⁷ ооң чаңгыс борбак шуглаа, мага-бодун шывар хеви ол-дур; оозу чок болза, чүнү шугланып удуурул? Ынчангаш ол кижи Менден дуза дилеп, кыйгырарга, ээ көрнүүчел болгаш, ону дыңнап каар мен.

²⁸ Бурганны каргава, чонуңнуң удуртукчузун бак сөглеве .

²⁹ Сээң дүжүдүңнүң башкылыын: баштайгы тарааңны болгаш баштайгы чимизиңниң чулуун Меңээ бээрин саадатпа; дун оглуңну Меңээ бараалгадыры-биле бер . ³⁰ Мал-маганыңның дун төлдерин база ынчалдыр бараалгат. Бода-даа, шээр-даа малдың дун төлдери чеди хүн дургузунда авазы-биле кады турзун, а сески хүнде оларны Меңээ эккеп бер .

³¹ Силер Меңээ хамааржыр ыдыктыг улус болур силер; шөлге араатан аңнарга туттурган дириг амытан эъдин чивейн, ыттарга октап берип чоруңар .

¹ Меге чугаа-соот таратпа; бак кижиже холуң сунуп, мегелеп херечилеве .

² Хөйнүң талазынче чайгылып, бузут үүлгетпе база чаргы үзе шиитпирлеп тура, хөйнүң талазынга турар дээш шындан ойталава.

³ Бир кижиниң чаргызын үзе шиитпирлеп тура, ядыы-ла болганы дээш, ону амдажытпа .

⁴ Дайзыныңның-даа бугазы азы элчигени аза бергенин көрүп кагзыңза, ээзинге эгидип бер . ⁵ Өжээтениңниң элчигени чүъгүнүң аарындан кээп ушканын көрүп кагзыңза, ону чыттырзын каапкаш барба: дайзыныңга дузалап, чүъктү дүжүрүш.

⁶ Түреңги кижиниң чаргызын үзе шиитпирлеп тура, ооң эргезин кызагдава .

⁷ Шын эвес буруудадыышкындан чайлап, буруу чок, актыг кижини өлүрер кылдыр шиитпе – Мен кем-буруулуг кижини агартпас болгай мен.

⁸ Хээлилээн белектер алба, олар карактыг улусту согурартып каар база актыг улустуң чугаа-сөзүнүң утказын хажыдып каар болгай .

⁹ Өскээртен келген кижини кызып-кыйба: силер база египет черге өскээртен келген улус бооп чурттап чораан болгаш, ындыг кижиниң сеткил-хөңнүн билир болгай силер ».

Онзагай хүннер болгаш байырлалдар дугайында

¹⁰ «Бодуңнуң чериңни алды чыл дургузунда тарып, дүжүдүн ажаап ап кел. ¹¹ А чедиги чылда аңаа дыштан берип, болбаазыратпа; чайгаар үнген дүжүттү сээң чонуңнуң түреңги улузу чыып чизин, ооң соонда артканын черлик аң-мең чемиш кылзын. Виноградың шөлү болгаш олива ыяштарың-биле база ынчалдыр кыл .

¹² Алды хүн дургузунда ажыл-херектериң кыл, а чедиги хүнде дыштанып ал, сээң бугаң биле элчигениң дыштанзын; эр, херээжен кулдарың биле өскээртен келген ажылчының дыштанзын .

¹³ Силерге Мээң чугаалаан бүгү чүвемни күүседиңер, өске бурганнар аттары безин адаваңар: аксы-дылыңардан ол аттар үнмезин .

¹⁴ Чылда үш катап Меңээ бараалгаткан байырлалды эрттирер сен . ¹⁵ Ажыткы-биле хөөтпээн далганнар байырлалын сагып чор : Мээң сеңээ дужааганым дег, Авив айның доктааткан үезинде, Египеттен хосталып үнүп келген үеңде, чеди хүн дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн быжырган далган-тараа чиир сен. Ол ышкаш улус Мээң мурнумга хол куруг келбезин . ¹⁶ Бодуңнуң шөлүңде тарып алган үрезиниңниң болгаш күш-ажылыңның үре-түңнели – баштайгы дүжүдүңнүң байырлалын демдеглеп чор . Чыл төнчүзүнде шөлүңден күш-ажылыңның үре-түңнелин ажаап аарың – дүжүт ажаалдазының байырлалын демдеглеп чор . ¹⁷ Чылда үш катап сээң бүгү эр улузуң Дээрги-Бурган-Чаяакчының мурнунга бараалгап келзин .

¹⁸ Меңээ хан өргүп турар үеңде, ажыткылыг хлебти катай өргүве; байырлалда Меңээ салган өргүлдүң чаан даартагы эртенге чедир арттырба.

¹⁹ Сээң чериңниң дүжүдүнүң башкылыын Бурганың Дээрги-Чаяакчының өргээзинге эккеп бараалгат .

Анайны ооң авазының сүдүнге хайындырба ».

Бурганның ханаан черни Израильге чагыртыр бооп аазааны

²⁰ «Көр даан, Бодумнуң төлээмни, сени орукка кадагалазын дээш база Мээң белеткеп кааным черге чедирзин дээш, сени мурнай чорудуп тур мен . ²¹ Ооң мурнунга бодуңну шын алдынып чор, ооң үнүн тооп дыңна, аңаа удурланма, чүге дээрге Мээң өмүнээмден айбылаткан болгаш, ол силерниң Меңээ удурланганыңарны өршээвес. ²² Бир эвес ооң сөзүн тооп дыңнап, сеңээ чугаалаан бүгү чүүлүмнү күүседир болзуңза, дайзыннарыңга дайзын апаар мен, сеңээ удур улуска удурланыр мен .

²³ Мээң төлээм сээң мурнуңга орук баштап чоруткаш, сени амор, хет, ферез, хананей, хиввей болгаш иевус чоннарга чедире бээр, ынчан оларны узуткап каар мен . ²⁴ Ол чоннарның бурганнарынга мөгейбе, оларга бараан болба ; ол чоннарның ажыл-херектерин өттүнме, харын оларның дүрзү-бурганнарын узуткааш, ыдыктыг көжээлерин чуура шаап каавыт . ²⁵ Дээрги-Чаяакчы Бурганыңга бараан бол, Мен ынчан сээң аъш-чемиңни болгаш сууңну элбек кылып каар мен, аарыг-аржыкты сенден чайладыр мен . ²⁶ Сээң чер-чуртуңга уруг дүжүрер база үре-төл чок херээженнер турбас ; сээң назыныңны узадыр мен.

²⁷ Чаалажып чеде бээриң чоннарның шуптузун аймаарадып, сүртедир мен база сээң дайзыннарыңның шуптузун сенден дезе бээр кылдыр кылып каар мен . ²⁸ Улуг арыларны сенден мурнай чорудар мен , олар сээң мурнуңдан хиввейлерни, хананейлерни болгаш хеттерни сывырып чорудуптар. ²⁹ Сээң мурнуңдан ол чоннарны чаңгыс эвес чыл дургузунда чоорту үндүр сывырар мен, оон башка чер ээнзиреп, шөлдерге черлик аң-мең өзүп-көвүдээш, сеңээ айыылдыг апаар . ³⁰ Оларны сээң келген чериңден бичии-бичиилеп – сен өзүп-көвүдээш, бо черни ээлеп алгыжеңге чедир – үндүр сывырар мен. ³¹ Кызыл далайдан Филистим далайга чедир, ээн кургаг ховудан Евфрат хемге чедир черни сеңээ ээлээр девискээр кылдыр бээр мен , ол черде чурттап турар улусту сеңээ аштырар кылдыр кылып каарымга, оларны сывырып чорудуптар сен. ³² Ол чоннар-биле-даа, оларның бурганнары-биле-даа керээ чарба. ³³ Олар сээң чериңге чурттавас ужурлуг, оон башка сени Меңээ удур бачыт үүлгедир чорукче киире бээрлер; оларның бурганнарынга бараан болур болзуңза, бодуң дузакка туттуруп алганың ол-дур ».

Чагыг-керээни хан-биле быжыглап доктаатканы

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Сен, Аарон, Надав болгаш Авиуд база Израильдиң ·баштыңнарындан чеден кижи Мээң турар даамче үнүп келгеш, Меңээ ырактан мөгейиңер. ² Моисей чааскаан Менче чоокшулазын, а арткан улус чоокшулавазын; чон олар-биле кады дагже үнмезин».

³ Моисей чонга келгеш, Дээрги-Чаяакчының хамык сөстерин болгаш дүрүм-хоойлуларын оларга дамчыдып чугаалаан. Бүгү чон чаңгыс үн-биле: «Дээрги-Чаяакчының чугаалаан бүгү чүвезин күүседир бис » – деп харыылаан. ⁴ Моисей Дээрги-Чаяакчының хамык сөстерин бижип алган, а даартазында эртежик тургаш, даг эдээнге өргүл салыр бедигээшти база Израильдиң он ийи аймаан көргүскен он ийи даш көжээни тургузуп каан. ⁵ Ооң соонда ол израиль чоннуң аныяк эрлерин чорудуптарга, олар бүрүн өрттедир өргүл малдарын эккелгеннер, а оон Дээрги-Чаяакчыга салыр эп-найырал өргүлүнүң бугажыктарын дөгергеннер. ⁶ Моисей малдың ханының чартыын тавактарга кудуп каан, а өске чартыын өргүл салыр бедигээшче төккен. ⁷ Оон чагыг-керээни бижээн дүрүг-номну ап алгаш, чонга дыңналдыр номчуп бээрге, израильчилер: «Дээрги-Чаяакчының чугаалаан бүгү чүвезин күүседир бис, дыңнангыр болур бис» – дээннер. ⁸ Моисей ынчан өргүл малының ханын узуп алгаш, чонче бызай чажып: «Бо бүгү сөстерге хамаарыштыр Дээрги-Чаяакчының силер-биле чарган чагыг-керээзиниң ханы бо-дур » – деп турган.

⁹ Ооң соонда Моисей, Аарон, Надав болгаш Авиуд олар база Израильдиң чеден ·баштыңы дагже үне бергеннер. ¹⁰ Олар аңаа Израильдиң Бурганын көрүп кааннар . Ооң турар чери дээр ышкаш аяс, сапфир дашка дөмей болган . ¹¹ Бурган израиль чоннуң шилиттинген бо улузун узуткаваан; олар Бурганны көргеннер база аштанып-чемненип дойлааннар.

Моисейниң даг кырынга дөртен хонук турганы

¹² Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Менче, даг бажынче үнүп келгеш, орта тур ; Мен сеңээ улусту өөредир кылдыр хоойлу болгаш айтыышкыннар бижип кааным калбак даштарны бээр мен » – деп чугаалаан. ¹³ Моисей бодунуң дузалакчызы Иисусту эдертип алгаш, Бурганның даанче үне берген. ¹⁴ А ·баштыңнарга ол: «Бис силерже ээп келгижевиске чедир маңаа туруңар; Аарон болгаш Хур силер-биле артып калзын – кандыг-бир кижи херээн шиитпирледир дей берзе, оларга барып шиитпирлетсин» – деп чугаалаан.

¹⁵ Моисей дагже үне бээрге, булут дагны бүргей апкан; ¹⁶ Дээрги-Чаяакчының чайынналчак чырыы ·Синай дагже дүжүп келген; булут дагны алды хүн дургузунда шыва ап келген, а чедиги хүнде Дээрги-Чаяакчы булут аразындан Моисейни кый дээн. ¹⁷ Даг кырында Дээрги-Чаяакчының чайынналчак чырыы израиль чоннуң карактарынга чалбырааштыг от дег көстүп турган . ¹⁸ Моисей булуттуң ортузунче кирип, дагже улам бедидир үне берген; даг бажынга ол дөртен хүн, дөртен дүн дургузунда турган .

Ыдыктыг өргээ-майгынны тудары-биле салган өргүл белектери

(Хост. 35:4-9)

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: ² «Израиль чонга чугаала: олар Меңээ өргүл белектерин эккеп берзин. Эки туразы-биле салып турар кижи бүрүзүнден өргүл белектерин хүлээп алыңар. ³ Улустан хүлээп ап болуруңар өргүл белектери бо-дур: алдын, мөңгүн, хүлер; ⁴ көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстер, ак лён, өшкү дүгү; ⁵ кызыдыр будаан кошкар кежи, тахаш кежи; акация ыяжы; ⁶ чырыткыже кудар олива үзү, бараалгакчыларны шилип чаар үс кылырынга база айдызаарынга ажыглаар чаагай чыттыг чүүлдер; ⁷ оникс дээр үнелиг даштар болгаш эфод деп хепке база ыдыктыг хапчыгашка быжыглаар үнелиг даштар.

⁸ Улус Меңээ ыдыктыг өргээ-майгынны тудуп берзин, ынчан оларның аразынга чурттаар мен . ⁹ Өргээ-майгынның хевирин, ооң хамык херекселдериниң хевирин сеңээ канчаар көргүзүп турар-дыр мен, шуптузун шак ынчаар кылып калыңар».

Ыдыктыг аптара

(Хост. 37:1-9)

¹⁰ «Акация ыяжындан ыдыктыг аптарадан кылып аар силер ; ооң узуну ийи чартык кыры дурту, дооразы бүдүн чартык кыры дурту, а бедии бүдүн чартык кыры дурту болзун. ¹¹ Арыг алдындан алгаш, аптараның иштин-даштын шап ал, ооң кырын дескиндир алдын хаажыдан кылып каг. ¹² Дөрт алдын дээрбектен шуткааш, аптараның дөрт адаккы азыынга: ийи дээрбекти – бир талазынга, ийизин – өске талазынга быжыглап каг. ¹³ Ооң соонда акация ыяжындан көдүрткүүш-мергелер чазап кылгаш, оларны алдын-биле шап ал. ¹⁴ Көдүрткүүш-мергелерни аптараның ийи талазында дээрбектерге кедиргеш, аптараны көдүрүп дажыглаарда ажыглаар силер. ¹⁵ Аптараның дээрбектеринге мергелер үргүлчү турзун, оларны черле ушта тыртпаңар. ¹⁶ Ыдыктыг аптараже Мээң сеңээ бээрим чагыг-керээни бадыткаан бижиктен суп каг.

¹⁷ Арыг алдындан аптара дуй каар халыптан кылып аар сен; ооң узуну ийи чартык кыры дурту, а дооразы – бүдүн чартык кыры дурту болзун. ¹⁸ Оон алдынны хевилей соктап тургаш, халыптың ийи талакы кыдыынга ийи ·херувим дүрзүзүнден кылып аар сен. ¹⁹ Оларны халыптың ийи талазы-биле тудуш чаңгыс кылдыр, бир херувим халыптың бир кыдыынга, а бирээзи – өске кыдыынга турар кылдыр кылып каг. ²⁰ Херувимнер бот-боттарынче көрнүштүр турзуннар база халыпче углай көрүп, өрү алзы хере сунган чалгыннары-биле ону шыва апсыннар. ²¹ Халыпты ыдыктыг аптараның кырынга салып каг. Ол аптараже Мээң сеңээ бээрим чагыг-керээни бадыткаан бижикти суп каг .

²² Мен ыдыктыг аптараның кырында турар ийи херувимниң аразынга сеңээ ажыттынып, сээң-биле чугаалажыр мен . А сен израиль чонга сеңээ чугаалап бээрим бүгү айтыышкыннарны дамчыдар сен».

Ширээ

(Хост. 37:10-16)

²³ «Акация ыяжындан ширээден кылып аар сен; ооң узуну ийи кыры дурту, дооразы бир кыры дурту, а бедии бүдүн чартык кыры дурту болзун. ²⁴ Ону арыг алдын-биле шап ал, а кырын дескиндир алдын хаажыдан кылып аар сен. ²⁵ Ширээни дескиндир дөрт илиг хире куржагдан кылгаш, ону долгандыр алдын хаажыдан кылып аар сен. ²⁶ Оон ширээге дөрт алдын дээрбектен кылгаш, оларны ширээниң азыгларында турар дөрт бутка быжыглап каг. ²⁷ Дээрбектер куржагның чанынга ширээни дажыглаар көдүрткүүш-мергелер кедиреринге херек болур ужурлуг. ²⁸ Акация ыяжындан көдүрткүүш-мергелер кылгаш, алдын-биле шап ал, олар ширээни көдүрүп дажыглаарынга херек болур. ²⁹ Ол ышкаш арыг алдындан ширээге ажыглаар херекселдерден: тавактар, хымыштар, арага кудуп чажар аяктар, дашкалардан кылып аар сен. ³⁰ Ол ширээге Меңээ өргүүр ыдыктаан хлебти үргүлчү салып турар сен ».

Миндаль ыяшка дөмей чырыткы

(Хост. 37:17-24)

³¹ «Арыг алдынны хевилей соктап тургаш, чырыткыдан кылып аар сен; ооң дөжээ, сывы, адырлары, чечек баштары, бүүрекчигештери болгаш чечек бүрүлери шупту тудуш чаңгыс болур ужурлуг. ³² Чырыткының сывындан алды адыр үнер ужурлуг: үш адыр – бир талазындан, өске үш адыр – өске талазындан. ³³ Бир адырга-ла миндаль ыяш чечээ ышкаш үш чечек бажы, бүүрекчигештер болгаш бүрүлери кады турар – чырыткы-биле тудуш чаңгыс өске адырлар шуптузу ындыг тургузуглуг болур. ³⁴ А чырыткының сывынга миндаль ыяш чечээ ышкаш дөрт чечек бажындан – оларның бүүрекчигештери болгаш чечек бүрүлеринден – кылып каг. ³⁵ Чырыткының сывындан үнген алды адыр бар – ийи адырның адаанда бир бүүрекчигеш турар, өске ийи-ийи адырның адаанда база бир-бир бүүрекчигеш бар. ³⁶ Бүүрекчигештер-даа, адырлар-даа чырыткы-биле тудуш чаңгыс болзуннар; чырыткыны бүдүнү-биле арыг алдындан хевилей соктап туруп кылган болур ужурлуг.

³⁷ Ооң соонда ол чырыткыга ажыглаар, үс кудар чеди деңден кылгаш, чырыткының мурнун чырыдар кылдыр, чеделдирзин ооң кырынга тургузуп каг. ³⁸ Арыг алдындан дең өзээ үзе ызырар кыскаштар болгаш дең кыпсырда ажыглаар савалардан кылып аар сен. ³⁹ Чырыткыны бо херекселдериниң шуптузу-биле катай бир °талант арыг алдындан кылып кагзын. ⁴⁰ Көрдүң бе, чырыткыны хевилей соктаарда, сеңээ даг бажынга көргүскен хевири олчаан кылдыр кылыр сен ».

Ыдыктыг майгынның шывыглары

(Хост. 36:8-19)

¹ «Ээрип каан ак лёндан база көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден өргээ-майгынны шывар он шывыгдан даарап кылгаш, оларга ·херувимнер дүрзүлерин уранчыды хээлеп аргып каг. ² Шывыг бүрүзүнүң узуну чээрби сес кыры дурту, дооразы дөрт кыры дурту болзун: олар шуптузу дең хемчээлдиг болзун. ³ Беш шывыгны тудуштур даарап каан болзун, өске беш шывыг база аразында тудушкак болзун. ⁴ Баштайгы беш шывыгның сөөлгү шывыының кыдыынга көк өңнүг бежен илдиргеден кылып каг; дараазында беш шывыгның сөөлгү шывыының кыдыынга база ынчалдыр кыл – илдиргелер бот-боттарынга дүгжүп турар ужурлуг. ⁶ Бежен алдын дээктен кылгаш, оларны илдиргелерге кедирип тургаш, баштайгы беш шывыгны өске беш шывыг-биле тудуштуруп каг, ынчан майгын чаңгыс тудуш майгын апаар.

⁷ Ооң соонда өшкү дүгүнден майгынны шывар он бир шывыгдан кылып аар сен. ⁸ Бир ындыг шывыгның узуну үжен кыры дурту, дооразы дөрт кыры дурту болзун: он бир шывыг шуптузу дең хемчээлдиг болзун. ⁹ Беш шывыгны тудуштур даарааш, өске алды шывыгны база бир аңгы тудуштуруп каг; алдыгы шывыгны майгынның чөөн талазынга, ынаар кирер чер кырынче ийи каът кылдыр дүрүп каг. ¹⁰ Баштайгы беш шывыгның кыдыында шывыгга бежен илдиргеден, өске алды шывыгның кыдыында шывыгга база бежен илдиргеден кылып каг. ¹¹ Ооң соонда бежен хүлер дээк кылгаш, оларны илдиргелерге ызыртып, он бир шывыгны тудуштургаш, майгынны бүдүнге чыып каг. ¹² Майгынның даштыкы шывыгларының артынчызын – артык шывыгның чартыын майгынның артыкы, барыын талазынче арта каап каг. ¹³ А майгынның даштыкы шывыгларының узунунуң артыкшылын майгынның соңгу, мурнуу чүктерже көрүнген талаларынче, кайы-даа талазынче бир-бир кыры дурту кылдыр, черге дөжелдир арта каап кагзын. ¹⁴ Майгынны шывар өске ийи дээвиир-шывыгдан: бирээзин – кызыдыр будаан кошкар кештеринден, өскезин – тахаш кештеринден кылып аар сен».

Майгынны тудуп турар рамкалар

(Хост. 36:20-34)

¹⁵ «Акация ыяжындан майгынны тудуп турар хана-каракталчак рамкалардан кылып аар сен. ¹⁶ Бир рамканың узуну он кыры дурту, калбаа бүдүн чартык кыры дурту болзун; ¹⁷ рамка бүрүзүнүң адаанга, ооң ийи кыдыынга тудуштурар ийи шишти чазап кагзын: рамкаларның шуптузун дөмейлештир кылыр ужурлуг. ¹⁸ Майгынның мурнуу чүкче көрүнген талазынга чээрби рамкадан кылгаш, ¹⁹ оларның адаанга тургузар дөртен мөңгүн дөжектен кылып аар сен: ийи дөжек-ле бир рамканың ийи шижинге дүгжүр болзун – шупту рамкалар-биле ынчалдыр кылыр ужурлуг. ²⁰ Майгынның соңгу чүкче көрүнген талазынга база чээрби рамкадан кылгаш, ²¹ оларның адаанга дөртен мөңгүн дөжектен: ийи дөжек-ле бир рамка адаанга турар кылдыр кылып каг. ²² А ооң артыы, барыын талазынга алды рамкадан кылып аар сен. ²³ Ол ышкаш майгынның артыы талазының азыгларынга ийи рамканы кылып аар сен. ²⁴ Оларны адаандан тудуштургаш, үстүнден чаңгыс дээрбекке кожуп каар ужурлуг, азыгларда турар рамкалар дөмей болзун. ²⁵ Артыы талага шупту сес рамка база оларны тургузар он алды мөңгүн дөжек – ийи дөжек-ле бир рамка адаанга – турар болзун.

²⁶ Акация ыяжындан рамкалар тудуштурар доора оорга ыяштардан кылып аар сен: майгынның бир талазынга – беш ыяшты; ²⁷ өске талазынга – бешти база майгынның артыы, барыын талазынга – бешти. ²⁸ А эң узун доора оорга ыяш рамкаларның ортаа деңнели-биле майгынның бир кыдыындан өске кыдыынга чедир эртер ужурлуг. ²⁹ Рамкаларны алдын-биле шап ал, алдындан доора ыяштар сугар дээрбектерден кылгаш, ыяштарны база алдын-биле шап ал. ³⁰ Майгынны сеңээ даг бажынга айтып, көргүскен хевир ёзугаар тургузуп аар сен».

Майгынның ишти

(Хост. 36:35-38)

³¹ «Көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ээрип каан ак лёндан көжегеден кылгаш, аңаа ·херувимнер дүрзүлерин уранчыды хээлеп аргып каг . ³² Акация ыяжындан көжеге азары-биле алдын аткактарлыг дөрт адагаштан кылып, алдын-биле шап кааш, оларны тургузар дөрт мөңгүн дөжектен кылып каг. ³³ Көжегени шывыглар дээктериниң адаанга аскаш, ооң артынче ыдыктыг ·аптараны киирип каг. Көжеге ыдыктыг өрээлди эң ыдыктыг өрээлден аңгылап турзун . ³⁴ Эң ыдыктыг өрээлде турар ыдыктыг аптараже халыптан салып каг. ³⁵ Көжегениң даштынга, майгынның соңгу чүкче көрүнген талазынга ширээден салгаш, аңаа дужааштыр, майгынның мурнуу чүкче көрүнген талазынга чырыткыдан салып каг.

³⁶ Көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ээрип каан ак лёндан майгынче кирер черни дуглаар өске көжегеден кылгаш, угулзалар аргып, каастап каг. ³⁷ Акация ыяжындан ол көжегени азары-биле алдын аткактарлыг беш адагаштан кылгаш, алдын-биле шап аар сен; ол ышкаш адагаштарны тургузар беш хүлер дөжектен шуткуп кудуп аар сен».

Өргүл салыр бедигээш

(Хост. 38:1-7)

¹ «Акация ыяжындан өргүл салыр бедигээштен кылып аар сен. Ол дөрбелчин болзун, узуну болгаш дооразы беш кыры дурту, а бедии үш кыры дурту болзун. ² Бедигээштиң дөрт азыынга дөрт мыйыстан кылып аар сен ; ол мыйыстар ооң-биле тудуш чаңгыс болзун; оон бедигээшти хүлер-биле шап ал. ³ Бедигээшке ажыглаар херекселдерден: хүл урар савалар, хүл-узарлар, хан кудар аяктар, илбектер болгаш көс дажыглаар хүүрекчигештерден – шуптузун хүлерден кылып аар сен . ⁴ Бедигээшке хүлер шишкииштен кылгаш, ооң дөрт азыынга дөрт хүлер дээрбектен кылып каг. ⁵ Шишкиишти өргүл салыр бедигээштиң хаажызының адаанга, шишкииш бедигээштиң ортузунга чедип турар кылдыр, быжыглап каг. ⁶ Бедигээшке акация ыяжындан көдүрткүүш-мергелерден кылгаш, хүлер-биле шап ал. ⁷ Көдүрткүүш-мергелерни бедигээштиң ийи кыдыында дээрбектерге, ону көдүрүп дажыглаары-биле, кедирип каг. ⁸ Өргүл салыр бедигээшти сеңээ даг бажынга көргүскени дег, иштинде хос черлиг кылдыр, манзалардан кылып аар сен».

Өргээ-майгынны долгандыр турар херим

(Хост. 38:9-20)

⁹ «Майгынны долгандыр херимден кылып ал – майгынның мурнуу чүкче көрүнген талазынга узуну чүс кыры дурту ээрип каан ак лён шывыглардан азып каг. ¹⁰ Шывыглар азар чээрби адагаштан, оларны тургузар чээрби хүлер дөжектен кылып аар сен. Адагаштарның дээктерин болгаш оларны тудуштурар тыртпаларны мөңгүнден кылыр. ¹¹ Майгынның соңгу чүкче көрүнген талазынга, херимни дургаар узуну чүс кыры дурту шывыглардан азып каар ужурлуг. Оларны азарынга чээрби адагаш база чээрби хүлер дөжек херек. Адагаштарның дээктерин болгаш оларны тудуштурар тыртпаларны мөңгүнден кылыр. ¹² Майгынның барыын талазынга, херимниң калбаанга деңнештир узуну бежен кыры дурту шывыглардан, оларны азар он адагаштан база он дөжектен кылып каг. ¹³ Херимниң чөөн талакы калбаа бежен кыры дуртунга дең болур. ¹⁴ Чөөн талада улус кирер черниң бир кыдыынга он беш кыры дурту шывыглардан, оларны азар үш адагаштан база үш дөжектен кылып каг; ¹⁵ улус кирер черниң өске кыдыынга он беш кыры дурту шывыглар, үш адагаш база үш дөжек турзун. ¹⁶ А херимче кирер хаалга кылдыр көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ээрип каан ак лёндан узуну чээрби кыры дурту шывыгдан угулзалар аргып, каастап кылып каг; ону азар дөрт адагаш база дөрт дөжек турзун. ¹⁷ Херимни дескиндир турар адагаштарның дөгерезин мөңгүн тыртпалар-биле тудуштурар ужурлуг, оларның дээктерин мөңгүнден, а дөжектерин хүлерден кылыр ужурлуг.

¹⁸ Херимниң узуну чүс кыры дурту, дооразы бежен кыры дурту, а бедии беш кыры дурту болзун; шывыгларны ээрип каан ак лёндан, адагаштарның дөжектерин хүлерден кылып кагзын. ¹⁹ Майгында бүгү талалыг ажыглап турар хамык херекселдерни, ооң хамык өргеннерин база херимниң өргеннерин дөгерезин хүлерден кылыр ужурлуг».

Чырыткы үзү

(Лев. 24:1-4)

²⁰ «Оливадан сы бастырган, эң арыг үстү чырыткыга кудары-биле сеңээ эккээрин израиль чонга дужаа. Ол үстү чырыткыны үргүлчү кыпсырынга ажыгла. ²¹ Аарон болгаш ооң оолдары Ужуражылга майгынында ыдыктыг ·аптараның мурнунда турар көжегениң даштынга чырыткыны Дээрги-Чаяакчының мурнунга кежээден эртенге чедир кывыскан турарын хайгааразыннар. Бо дээрге израиль чонга салгалдан салгал дамчып, кезээ мөңгеде доктааткан дүрүм-дүр».

Бурганның дээди бараалгакчызының кедер хеви

¹ «Акың болур Ааронну база ооң оолдары Надав, Авиуд, Элеазар болгаш Ифамар оларны, Мээң бараалгакчыларым болур кылдыр, израиль чоннуң аразындан бодуңче чоокшуладып ал. ² Сээң акың Ааронга ыдыктыг хептерден кылып бер – ол хүндүлелге төлептиг, каас-коя хептерлиг кижи болзун. ³ Мээң арга-мергежил хайырлааным уран-шевер улуска чугаалап көр: олар Ааронну Мээң бараалгакчым кылдыр ыдыктаар хептерден аңаа белеткеп берзиннер. ⁴ Оларның белеткээр ужурлуг хептери бо-дур: хөрек баартыгы хевирлиг хап; эфод дээр хеп; тон; аргып каан чуга иштики узун хөйлең; тюрбан дээр бөрт болгаш кур . Аарон биле ооң оолдары Мээң бараалгакчыларым болур кылдыр, уран-шеверлер оларга ыдыктыг хептерден кылып берзиннер. ⁵ Олар ол хептерни алдын удазыннардан, көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ак лёндан кылзыннар».

Эфод болгаш ооң куру

(Хост. 39:1-7)

⁶ «Уран-шеверлер эфодту алдын удазыннардан, көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ээрип каан ак лёндан уранчыды аргып кылзыннар. ⁷ Эфодтуң ийи ужунга ону быжыглай шарыыр, эгин ажа каар кожаалардан чыпшыр даарап каар ужурлуг. ⁸ Эфодту куржаар курну, эфодтуң бодун дег, алдын удазыннардан, көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ээрип каан ак лёндан аргып кылыр ужурлуг. ⁹ Оникс дээр ийи үнелиг даштан ап алгаш, Израильдиң аймактарының аттарын оларга сиилбип каг: ¹⁰ бир дашка – алды, өскезинге база алды атты Израильдиң оолдарының баштай төрүттүнгенин барымдаалап сиилби. ¹¹ Даштан таңма оя кезер кижиниң кылыры дег, ол ийи дашка Израильдиң оолдарының аттарын сиилбээш, даштарны алдын хоога суп, хоолап каг. ¹² Оон оларны эфодтуң эгин ажа каар кожааларынга быжыглап каг. Ол даштар Бурганга израиль чонну сагындырып чорзун. Аарон аймактарның аттарын Дээрги-Чаяакчының мурнунга тураскаал кылдыр бодунуң ийи эктинге ап чорзун. ¹³ Алдындан даштар салыр хоолардан кылып каг; ¹⁴ арыг алдындан долгактай өрүп тургаш, ийи илчирбежигештен кылгаш, ол өрүп каан илчирбежигештерни хооларга быжыглап каг».

Ыдыктыг хапчыгаш

(Хост. 39:8-21)

¹⁵ «Дээрги-Чаяакчының күзел-соруун билип алырда ажыглаар хапчыгаштан даарап каг. Эфодту кылганы дег: алдын удазыннардан, көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ээрип каан ак лёндан уранчыды кылып каг. ¹⁶ Ол хапчыгаш дөрбелчин, ийи каътталдыр сыга салып каан болзун, ооң узуну болгаш дооразы бир карыш болур ужурлуг. ¹⁷ Аңаа хоолап каан үнелиг даштардан дөрт одуруг кылдыр быжыглап каг : бирги одуругга рубин, топаз болгаш изумруд кожа турар; ¹⁸ ийиги одуругга – бирюза, сапфир болгаш алмаз; ¹⁹ үшкү одуругга – яхонт, агат болгаш аметист; ²⁰ дөрткү одуругга – хризолит, оникс болгаш яшма турар. ²¹ Ол даштарның ниити саны Израильдиң оолдарының аттары-биле дең санныг болур; даш бүрүзүнге он ийи аймактың кайы-бирээзиниң адын, таңмага оя кескен дег, сиилбип каг.

²² Арыг алдындан долгактай өрүп тургаш, хапчыгашка азар илчирбежигештерден кылып каг. ²³ Ол ышкаш ийи алдын дээрбектен кылгаш, оларны хапчыгаштың ийи үстүкү ужунга быжыглап каг. ²⁴ Оон өрүп каан ийи алдын илчирбежигешти хаптың ол ийи дээрбээнге кедирип каг; ²⁵ а ийи илчирбежигештиң уштарын эфодтуң мурнуу талазында, ооң эгин ажа каар ийи кожаазында турар хооларга быжыглап каг. ²⁶ Оон өске ийи алдын дээрбектен кылгаш, оларны хапчыгаштың ийи адаккы ужунга, ооң эфодче көрүнген иштии талазынга быжыглап каг. ²⁷ База ийи алдын дээрбектен кылгаш, оларны ийи кожааның эфодтуң мурнуу талакы адаанга коштунар черинге, эфодтуң курунуң үстүнге быжыглап каг. ²⁸ Хапчыгаштың дээрбектерин эфодтуң дээрбектеринге, эфодтуң курунуң үстүнге, көк өңнүг шидиг-биле кожуп кагзыннар. Ынчан хапчыгаш эфодтан чылып кээп дүшпес.

²⁹ Аарон ыдыктыг черже кирип тура, Израильдиң аймактарының аттарын чүрээниң дужунга – ыдыктыг хапта быжыглаан даштарга – Дээрги-Чаяакчының мурнунга тураскаал кылдыр үргүлчү ап чорзун. ³⁰ Ыдыктыг хапчыгашче урим биле туммимни суп каг . Аарон Дээрги-Чаяакчының мурнунга көстүп кээп турда, ол чүүлдер ооң чүрээниң дужунда болзуннар, ынчан Аарон Дээрги-Чаяакчының мурнунга тургаш, израиль чонну чөптүү-биле шиидер арганы чүрээниң дужунга үргүлчү ап чоруур».

Бараалгакчыларның өске хептери

(Хост. 39:22-31)

³¹ «Эфодтуң адаанга кедер тондан бүрүнү-биле көк өңнүг пөстен даарап ал. ³² Ооң ортузунга баш сугар ойбак чер турзун; ол ойбакты долгандыр, куяк хептиң ойбаанга дег, быжыдыр аргып каан минчик турар ужурлуг, оон башка ойбактың кыдыглары орлу бээр. ³³ Тоннуң эдээн дескиндир көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг удазыннардан кылган гранат чимистеринден аргып кылгаш, оларның аразынга алдын коңгулуурларны дескиндир азып каг. ³⁴ Коңгулуурлар болгаш гранаттар тоннуң бүгү эдээн дескиндир аралаштыр турзуннар. ³⁵ Бурганга бараалгаарда, Аарон ол тонну кедип ап турзун. Аарон ыдыктыг черже, Дээрги-Чаяакчының мурнунче кирип база оон үнүп турда, коңгулуурлар үнү дыңналып турзун, оон башка ол өлүп каар.

³⁶ Арыг алдындан кылагар каасталгадан кылгаш, аңаа, таңмага оя кескени дег, „Дээрги-Чаяакчыга ыдыктаткан“ деп сиилбип каг . ³⁷ Оон ону көк өңнүг шидиг-биле тюрбанның мурнунга быжыглап ал. ³⁸ Ол каасталга Аароннуң хаваанга турзун. Аарон израиль чоннуң Бурганга бараалгадып турар ыдыктыг өргүлдериниң – улустуң эккеп салып турар бүгү өргүлдериниң четпес талалары дээш бурууну боду чүктээр . Дээрги-Чаяакчыга ол өргүлдер таарымчалыг болур кылдыр, ыдыктыг каасталга үргүлчү Аароннуң хаваанга чоруур ужурлуг.

³⁹ Ааронга ак лёндан узун иштики хөйлеңден даарап бер; аңаа ак лёндан тюрбандан база угулзалай аргаан курдан кылып бер .

⁴⁰ Аароннуң оолдарынга база иштики хөйлеңнерден, курлардан болгаш тускай бөрттерден белеткеп бер – олар хүндүлелге төлептиг, каас-коя хептерлиг улус болзуннар. ⁴¹ Шак ол хептерни акың Ааронга база ооң оолдарынга кедиргеш, оларны олива үзү-биле шилип чаап, ыдыктап каг, ынчан олар Мээң бараалгакчыларым болу бээрлер. ⁴² Оларга чуга лёндан иштики чүвүрлерден кылып бер; ол хеп оларның чанагаш эът-бодун белинден дөңмээнге чедир шыпсын. ⁴³ Аарон болгаш ооң оолдары Ужуражылга майгынынче кирерде азы ыдыктыг черге бараан болур дээш өргүл салыр бедигээшке чоокшулаарда, ол хептерни кедип алзыннар, оон башка буруудап, өлүп каарлар. Бо дээрге Ааронга болгаш ооң бүгү салгакчыларынга кезээ мөңгеде доктааткан дүрүм-дүр».

Бурганның бараалгакчыларын ыдыктаары

(Лев. 8:1-36)

¹ «Меңээ бараалгаар ыдыктыг улус кылып каар дээш, Бурганның бараалгакчылары-биле кылыр ужурлуг чүүлдериң бо-дур. Четпес-дудуу эвес бир бугажык биле ийи кошкардан шилип ал; ² эң эки шынарлыг кызыл-тас далганындан быжырган дараазында аъш-чемден: ажыткы-биле хөөтпейн быжырган хлебтен, олива үзү холаан, ажыткы-биле хөөтпейн быжырган боовалардан болгаш олива үзү-биле кырын чаап каан хаарган далганнардан ап ал . ³ Шак ол далган-тараа аймаан аргаан хааржакка суккаш, хааржаа-биле катай эккел, бугажык биле кошкардан база эккел.

⁴ Аарон биле ооң оолдарын Ужуражылга майгынынче кирер черге эккелгеш, сугга чундуруп каавыт. ⁵ Аароннуң кедер ыдыктыг хептерин алгаш, аңаа иштики хөйлеңни, тонну, эфодту, ыдыктыг хапчыгашты кедиргеш, эфодтуң тускай куру-биле куржап каг. ⁶ Ооң бажынга тюрбанны кедиргеш, ыдыктыг каасталганы тюрбанга быжыглап каг. ⁷ Шилип чаар олива үзүн алгаш, ооң бажынче кудуп, ону чаап каг .

⁸ Аароннуң оолдарын база эккелдиргеш, иштики хөйлеңнерден кедирип каг. ⁹ Оларга база Ааронга курлар куржааш, баштарынга тускай бөрттерден кедирип каг, ынчан оларның Бурганның бараалгакчылары болу бергени кезээ мөңгеде доктааттынар.

Аарон биле ооң оолдарын бараалгакчылар кылдыр ыдыктаарда, мынчаар кылыр сен. ¹⁰ Бугажыкты Ужуражылга майгынының мурнунче эккел; Аарон биле ооң оолдары холдарын бугажыктың бажынче салзыннар. ¹¹ Оон бугажыкты Дээрги-Чаяакчының мурнунга, Ужуражылга майгынынче кирер чер чанынга дөгерип каг. ¹² Ооң ханын дозуп алгаш, салааңны ханче суккаш, өргүл бедигээжиниң мыйыстарын чаап каг , а арткан ханның шуптузун бедигээштиң дөжээнче төвүт. ¹³ Бугажыктың хамык ижин-хырын чаан, баарының эът-чаглыг кезээн болгаш ийи бүүрээн чаа-биле катай ап алгаш, өргүл салыр бедигээшке өрттедивит . ¹⁴ Ол дээрге бачыт дээш өргүл-дүр. А бугажыктың эъдин, кежин болгаш чинин чоннуң турлааның даштынга аппарып өрттедивит .

¹⁵ Оон кошкарларның бирээзин тудуп ал. Аарон биле ооң оолдары кошкарның бажынче холдарын салзыннар. ¹⁶ Кошкарны дөгергеш, ооң ханын дозуп алгаш, өргүл салыр бедигээштиң бүгү талаларынче төвүт. ¹⁷ Кошкарны үзе-чаза кескеш, ишти-хырнын база чодаларын сугга чуп каапкаш, ол бүгүнү ооң үзе-чаза кезип каапкан кезектери болгаш бажы-биле кады салып каг. ¹⁸ Ооң бүгү бодун өргүл салыр бедигээшке өрттедивит: Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыт, отка бүрүн өрттедир өргүл ол-дур

¹⁹ Оон ийиги кошкарны база тудуп ал. Аарон болгаш ооң оолдары кошкарның бажынче холдарын салзыннар. ²⁰ Кошкарны дөгергеш, ооң ханын дозуп алгаш, Аароннуң база ооң оолдарының оң талакы кулактарының халбаңнарын болгаш оң талакы хол-буттарының улуг салааларын чаап бер, а арткан ханны өргүл бедигээжиниң бүгү талаларынче төвүт. ²¹ Өргүл салыр бедигээште турар өргүл ханын база шилип чаар олива үзүн кудуп алгаш, Ааронче, ооң хевинче бызай чаш; ооң оолдарынче, оларның хептеринче база бызай чаш. Ааронну, ооң хевин; ооң оолдарын, оларның хептерин ынчалдыр ыдыктап каар сен.

²² Ооң соонда кошкарның чаан, ужазын, ижин-хырын чаан, баарының эът-чаглыг кезээн, ийи бүүрээн чаа-биле катай ап ал; Ааронну бараан болуушкунче киирерде, ол кошкарны өргүүр болганда, оң талакы дөңмээн база ап ал. ²³ Ол ышкаш Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан, ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далган-тараалыг аргаан хааржактан бир борбак хлеб, олива үзү холаан бир боова болгаш бир чуга хаарган далгандан ап ал. ²⁴ Оон ол бүгүнү Аароннуң болгаш ооң оолдарының адыштарынга салып каг; Дээрги-Чаяакчыга онза өргүл кылдыр бараалгат. ²⁵ Ол бүгүнү олардан дедир ап алгаш, өргүл салыр бедигээшке бүрүн өрттедир өргүл-биле кады өрттедивит: Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыт, отка өрттедир өргүл ол-дур . ²⁶ Ааронну Бурганның бараалгакчызы болдурарда, өргүүр ужурлуг кошкарның төжүн ап алгаш, Дээрги-Чаяакчыга онза өргүл кылдыр бараалгат – сээң алыр ужурлуг үлүүң ол-дур.

²⁷ Аарон биле ооң оолдарын бараалгакчылар болдурарда, өргүүр ужурлуг кошкарның Дээрги-Чаяакчыга онза өргүл кылдыр бараалгаткан төжү биле дөңмээн ыдыктыг деп чарла. ²⁸ Израиль чоннуң салган өргүлдеринден Аарон биле ооң оолдары алыр кылдыр кезээ мөңгеде доктаадып каан үлүг ол-дур. Боттарының эп-найырал өргүлдеринден израиль чоннуң Дээрги-Чаяакчыга салып турар онза белээ ол-дур.

²⁹ Аароннуң ыдыктыг хептери алызы барып ооң салгакчыларынче шилчий бээр : олар ол хептерни кеткеш, шилип чаар ёзулалды эртип, бараалгакчылар болуру-биле ыдыктаттырар. ³⁰ Аароннуң орнун солуп, Бурганның дээди бараалгакчызы болу берген ооң салгакчызы ыдыктыг черге бараан болуушкун кылып, Ужуражылга майгынынче кирип тура, ол хепти чеди хүн дургузунда кетсин.

³¹ Бараалгакчыларны ыдыктап турда, өргүлге салган кошкарның эъдин ыдыктыг черге дүлүп ал. ³² Аарон оолдары-биле ол кошкарның эъдин база аргаан хааржакта далган-тарааны Ужуражылга майгынынче кирер чер чанынга чизиннер. ³³ Оларны арыглап, Бурганның бараалгакчылары болур кылдыр ыдыктап турда эккеп салган өргүлдерни олар боттары чиир ужурлуг. Өргүлдерни өске кижи чип болбас , ол дээрге Дээрги-Чаяакчыга хамааржыр ыдык аъш-чем-дир. ³⁴ Кошкар эъдиниң азы далган-тарааның кезик-чамдыызы эртенге чедир артып каар болза, отка өрттедивит. Ону чип болбас, ол дээрге Дээрги-Чаяакчыга хамааржыр ыдык аъш-чем-дир.

³⁵ Мээң сеңээ дужааганым бүгү чүвени Аарон биле ооң оолдарынга хамаарыштыр кылыр сен. Оларны Бурганның бараалгакчылары болдурар ёзулалды чеди хүн дургузунда кылып кел. ³⁶ Бачыт дээш өргүлдүң бугажыын арыглаашкын кылыры-биле хүннүң-не эккеп дөгер. Өргүл бедигээжин арыглап, ол өргүлдү кыл база бедигээшти ыдыктап, ону олива үзү-биле чаап каг . ³⁷ Өргүл бедигээжин чеди хүн дургузунда арыглап, ыдыкта, ол ынчан аажок ыдыктыг чүүл болу бээр: аңаа дегген бүгү чүве база ыдыктыг апаар ».

Хүннүң-не салыр өргүлдер

(Сан. 28:1-8)

³⁸ «Өргүл бедигээжинге үргүлчү эккеп салыр малың бо-дур: хүннүң-не бир харлыг ийи хураганны дөгерер сен. ³⁹ Хураганнарның бирээзин эртен, өскезин имир дүшкенде эккеп өргү. ⁴⁰ Бирги хураганны өргүп тура, бир °гинниң дөрттүң бири ишти эң арыг олива үзү холаан бир °эфаның оннуң бири ишти эң шынарлыг далгандан, ол ышкаш бир гинниң дөрттүң бири ишти арагадан эккеп өргү. ⁴¹ Ийиги хураганны имир дүжерге, эртенгизин ышкаш, далган-тараа өргүлү болгаш арага өргүлү-биле кады Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг чаагай чыттыг өргүл кылдыр эккеп сал. ⁴² Ол бүрүн өрттедир өргүлдерни Ужуражылга майгынынче кирер чер чанынга, Дээрги-Чаяакчының мурнунга салгалдан салгал дамчып доктаамал салыр силер. А Мен аңаа силер-биле ужуражыр мен база сээң-биле чугаалажыр мен. ⁴³ Мен аңаа израиль чон-биле ужуражыр мен – ол чер Мээң алдарымдан ыдыкталы бээр. ⁴⁴ Ужуражылга майгыны биле өргүл салыр бедигээшти ыдыктаар мен; Мээң бараалгакчыларым болур кылдыр Ааронну болгаш ооң оолдарын ыдыктаар мен. ⁴⁵ Израиль чоннуң аразынга чурттаар мен , оларның Бурганы болу бээр мен. ⁴⁶ Улус ынчан Мени оларның Бурганы Дээрги-Чаяакчы деп; оларның аразынга чурттаар дээш оларны Египеттен үндүрүп эккелген деп билип алыр. Мен – оларның Бурганы Дээрги-Чаяакчы-дыр мен!»

Айдызаар өргүл бедигээжи

(Хост. 37:25-28)

¹ «Акация ыяжындан айдызаар өргүл бедигээжинден кылып аар сен. ² Ону дөрбелчин кылдыр кылыр сен: узуну болгаш дооразы бир кыры дурту, а бедии ийи кыры дурту болзун; ооң азыгларынга боду-биле тудуш чаңгыс мыйыстар турзун . ³ Бедигээштиң кырын, кыдыгларын болгаш мыйыстарын арыг алдын-биле шап ал, а дескиндир алдын хаажыны кылып каг. ⁴ Бедигээштиң хаажызының адаанга, ийи кыдыынга ийи алдын дээрбектен кылып каг. Ол дээрбектерже көдүрткүүш-мергелер кедиргеш, айдызаар бедигээшти көдүрүп дажыглаар. ⁵ Бедигээштиң көдүрткүүш-мергелерин акация ыяжындан кылгаш, алдын-биле шап ал. ⁶ Оон бедигээшти ыдыктыг ·аптараның мурнунда азып каан көжеге баарынга салып каг – ол бедигээш Мээң сээң-биле ужуражып кээрим халыптың дужунга турзун.

⁷ Аарон эртенниң-не, деңнерни белеткеп тура, айдызаар бедигээшке чаагай чыттыг чүүлдерден кыпсып, айдызазын. ⁸ Имир дүшкенде деңнерни кыпсып кээп тургаш, ол база катап айдызазын – ол чаагай чыттыг чүүлдерни Дээрги-Чаяакчының мурнунга салгалдан салгал дамчып, доктаамал айдызаар ужурлуг. ⁹ Айдызаар өргүл бедигээжинге ажыглаарын чөпшээревээн айдызаар чүүлдер кывыспаңар ; бүрүн өрттедир өргүлдер-даа, далган-тараа өргүлү-даа, арага өргүлү-даа кылбаңар. ¹⁰ Аарон чылда бир катап айдызаар бедигээштиң мыйыстары-биле арыглаашкын ёзулалын кылыр ужурлуг. Улустуң бачыттары дээш өргүлдүң ханы-биле ол бедигээштиң мыйыстарын чаап, ону чылда бир катап, салгалдан салгал дамчып арыглаар ужурлуг . Ол айдызаар өргүл бедигээжи дээрге Дээрги-Чаяакчыга хамааржыр аажок ыдыктыг чүүл-дүр».

Ыдыктыг үндүрүг

¹¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: ¹² «Израиль чоннуң чизе-даңзызын тургузуп , олар шупту чеже бооп турарын тодарадып, санаар үеде эр кижи бүрүзү Меңээ амы-тыны дээш төлевирден берзин. Оон башка санаашкын үезинде олар айыыл-халапка таваржыр . ¹³ Чизелээшкинче кирип турар эр кижи бүрүзү ыдыктыг черге ажыглаар мөңгүн °шекелдиң чартыын төлезин . (А мөңгүн шекелдиң деңзизи чээрби °герага деңнежир турган.) Ол чартык шекел дээрге Дээрги-Чаяакчыга салган онза өргүл-дүр . ¹⁴ Чизелээшкинче кирип турар чээрби хардан өрү назылыг эр кижи бүрүзү Дээрги-Чаяакчыга ол өргүлдү салыр ужурлуг. ¹⁵ Бай-даа, ядыы-даа кижи чартык шекелден хөй-даа, эвээш-даа эвес мөңгүннү Дээрги-Чаяакчыга өргүл кылдыр бээр ужурлуг, ол дээрге амы-тыныңар дээш төлевир-дир. ¹⁶ Израильчилерниң шак ол төлевир акшазын чыып алгаш, ону Ужуражылга майгынынга хереглээри-биле ажыгла. Ол дээрге Дээрги-Чаяакчыга израиль чон дугайында сагындырыг-дыр, силер дээш долаа-дыр ».

Хүлер чунар сава

(Хост. 40:30-32)

¹⁷ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: ¹⁸ «Хүлер чунар савадан база ооң адаанга салыр хүлер дөжектен кылып алгаш, ону Ужуражылга майгыны биле өргүл салыр бедигээштиң аразынга тургускаш, сугдан кудуп каг . ¹⁹ Аарон биле ооң оолдары аңаа холдарын, буттарын чуп ап турзуннар. ²⁰ Олар Ужуражылга майгынынче кирер апарганда азы өргүл салыр бедигээшке бараан болуру-биле чоокшулап, Дээрги-Чаяакчыга салган өргүлдү өрттедир деп барганда, суг-биле чунуп алзыннар, оон башка өлүп каарлар. ²¹ Өлбес дээш, боттарының хол-буттарын чуп алзыннар. Ааронга болгаш ооң салгакчыларынга кезээ мөңгеде доктаадып каан дүрүм ол-дур».

Ыдыктыг олива үзү

²² Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: ²³ «Эң-не эки дээн чаагай чыттыг чүүлдерден ап ал. Деңзизи 500 °шекел мирра деп дамдылаачал чуктан; ооң чартыы азы 250 шекел деңзилиг чаагай чыттыг корицадан; база-ла 250 шекел деңзилиг чаагай чыттыг кулузундан; ²⁴ деңзизи 500 шекел кассия деп чуктан (ол бүгүнү ыдыктыг черге ажыглаар шекелге{*} хемчээр сен) база бир °гин ишти олива үзүнден ап ал. ²⁵ Ол бүгүден ыдыктыг шилип чаар олива үзүн – уран мергежилдиг кижиниң холуп кылыры дег үстү кылып каг . ²⁶ Ындыг олива үзү-биле Ужуражылга майгынын, ыдыктыг ·аптараны; ²⁷ ширээни болгаш ооң хамык херекселдерин, чырыткыны болгаш ооң хамык херекселдерин, айдызаар бедигээшти; ²⁸ бүрүн өрттедир өргүл бедигээжин болгаш ооң хамык херекселдерин, чунар саваны болгаш ооң дөжээн чаап каг . ²⁹ Ол бүгүнү ынчалдыр ыдыктап каг – олар ынчан аажок ыдыктыг чүүлдер болу бээр. Ол чүүлдерге дегген бүгү чүве ыдыктыг апаар .

³⁰ Ааронну болгаш ооң оолдарын шилип чаап каг ; олар Мээң бараалгакчыларым болур кылдыр ыдыктап каг. ³¹ А израиль чонга: „Бо холуксаа дээрге Дээрги-Чаяакчыга хамааржыр ыдыктыг шилип чаар олива үзү-дүр, ону салгалдан салгал дамчып ажыглаар силер – деп чугаала. – ³² Өске улустуң мага-бодун ооң-биле чаап болбас, ооң-биле дөмей тургузуглуг холуксааны бодуңарга кылбас ужурлуг силер. Ол дээрге ыдыктыг чүүл-дүр – ону ыдыктыг чүүл кылдыр көөр ужурлуг силер. ³³ Ооң-биле дөмей тургузуглуг холуксаа кылыр азы бараалгакчы эвес кижини ооң-биле чаап каар кым-даа турар болза, ону чонунуң аразынга амылыг арттырбас ужурлуг“».

Чаагай чыттыг чүүл-биле айдызаары

³⁴ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Чаагай чыттыг чүүлдерден: стактадан, онихадан, халван дээр чуктан ап ал. Чаагай чыттыг чүүлдер-биле дең хемчээлдиг кылдыр арыг ладан дээр чуктан ап ал. ³⁵ Ол бүгүден чаагай чыттыг үс белеткээринге мергежээн кижиниң холдары-биле холаан дег, дус холумактыг, айдызаарынга херек арыг база ыдыктыг холуксаадан кылып алгаш , ³⁶ ону үүредир соктап каавыт. Ол хоюг айдызаар чүүлдүң бир кезиин Ужуражылга майгынында ыдыктыг ·аптараның мурнунга салып каг, Мен шак аңаа сээң-биле ужуражып кээр мен. Ону аажок ыдыктыг чүүл кылдыр көөр ужурлуг силер. ³⁷ Ол холуксааның тургузуун өттүндүр боттарыңарга айдызаар чүүлдер кылбаңар: силерге демги холуксаа Дээрги-Чаяакчыга хамааржыр ыдыктыг чүүл болзун. ³⁸ Боду чыттаар дээш аңаа дөмей холуксаа кылып алыр кижини чонунуң аразынга амылыг арттырбас ужурлуг».

Бурганның ус-шевер улусту шилип алганы

(Хост. 35:30-35)

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: ² «Мени дыңна, Иуданың аймаанга хамааржыр Хурнуң оглунуң оглу, Урийниң оглу Веселиилди шилип алдым. ³ Мен ону Бодумнуң Сүлдем-биле бүргедим – билди-билигни, янзы-бүрү арга-мергежилди аңаа бердим . ⁴ Ынчангаш ол алдын, мөңгүн болгаш хүлер-биле чогаадыкчы, шевер ажылдар кылып шыдаар кижи болур; ⁵ ол үнелиг даштарны хоога сугары-биле кырлай кылыр; ыяшты оюп-хээлээр – кандыг-даа уран ажылды кылып билир болур. ⁶ Данның аймаанга хамааржыр Ахисамахтың оглу Аголиавты Веселиилге дузалакчы кылдыр шилип бердим база өске-даа уран-шевер улуска билди-билигни бердим.

Олар Мээң сеңээ айтып дужааганым бүгү чүүлдү кылып кагзыннар: ⁷ Ужуражылга майгынын, ыдыктыг ·аптараны болгаш ооң халывын, майгынның хамык херекселдерин; ⁸ ширээни болгаш ооң хамык херекселдерин; арыг алдын чырыткыны болгаш ооң хамык херекселдерин; айдызаар өргүл бедигээжин; ⁹ бүрүн өрттедир өргүлдер салыр бедигээшти болгаш ооң хамык херекселдерин; чунар саваны болгаш ооң дөжээн; ¹⁰ Бурганның бараалгакчызы Аароннуң бараан болурда кедер ыдыктыг каас-коя хептерин; ооң оолдарының бараан болурда кедер хептерин; ¹¹ шилип чаар олива үзүн, ыдыктыг черге ажыглаар чаагай чыттыг чүүлдерни – бо бүгүнү олар Мээң сеңээ айтып дужааганым ёзугаар кылып кагзыннар».

Амыр-дыш хүнүнүң дугайында дүрүм-хоойлу

(Хост. 20:8-11)

¹² Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: ¹³ «Израиль чонга мону дамчыдып чугаала. Мээң айытканым амыр-дыш хүннерин сагыңар. Ол хүннер дээрге Мени – силерни ыдыктап каан Дээрги-Чаяакчы деп билип алзыннар дээш, Мээң-биле силерниң бүгү салгалдарыңарның аразынга тургускан тускай бадыткал демдээ болур. ¹⁴ Амыр-дыш хүнүн сагыңар, ол силерге ыдыктыг хүн болзун. Ону херекке албаан кижини өлүрүп каар ужурлуг; ол хүнде ажыл кылыр кандыг-даа кижини чонунуң аразынга амылыг арттырбас ужурлуг . ¹⁵ Улус алды хүн дургузунда ажыл-херээн кылзын, а чедиги хүн – Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан онзагай амыр-дыш хүнү-дүр. Амыр-дыш хүнүнде ажыл-херээн кылыр кандыг-даа кижини өлүрүп каар ужурлуг. ¹⁶ Израиль чон амыр-дыш хүнүн утпайн сагып, ону мөңге чагыг кылдыр салгалдан салгал дамчып доктаадып алзын. ¹⁷ Амыр-дыш хүнү Мээң-биле израиль чоннуң аразынга кезээ мөңгеде тургускан бадыткал демдээ-дир, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы алды хүн дургузунда чер биле дээрни чаяагаш, чедиги хүнде сагыш амыр дыштанган болгай ».

¹⁸ Дээрги-Чаяакчы ·Синай дагга Моисей-биле чугаазын төндүрген соонда, Бодунуң холу-биле айтыышкыннарны оюп бижээни, чагыг-керээни бадыткаан ийи калбак дашты Моисейге берип каан .

Алдын бугажык

(Ы. х. к. 9:11-19)

¹ Чон Моисейниң дагдан дыка үр дүшпейн турарын көргеш , Ааронну долгандыр чыглып келгеш, аңаа: «Бисти баштаар бургандан кылып бер че. Бисти Египеттен үндүрүп эккелген Моисей дээр кижиниң канчап барганын билбес-тир бис» – дээн . ² Аарон оларга: «Кадайларыңарның, оолдар-кыстарыңарның кулактарында алдын сыргаларны ужулгаш, меңээ эккеп бериңер» – деп чугаалаан . ³ Бүгү улус кулактарында алдын сыргаларын уштуп, чыггаш, Ааронга эккеп берген. ⁴ Аарон улустуң холдарындан сыргаларны ап алгаш, ол алдындан бугажык шуткааш, ону кески-биле аян киир хевирлеп алган. Израильчилер ынчан: «Израиль чон, сээң бурганың бо-дур! Сени египет черден үндүрүп эккелген бурган бо-дур! » – деп турганнар. ⁵ Аарон ол бүгүнү көргеш, бугажыктың мурнунга өргүл салыр бедигээш тургускаш: «Даарта Дээрги-Чаяакчыга тураскааткан байырлал болур» – деп чарлаан. ⁶ Израильчилер даартазында эртен эрте тургаш, бүрүн өрттедир өргүлдерни база эп-найырал өргүлдерин эккеп салганнар. Улус-чон ижип-чиири-биле олуруп алган, а ооң соонда самнап-хөглеп эгелээн .

⁷ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: «Дагдан дүрген дүш, сээң египет черден үндүре берген чонуң самыырап ат болду. ⁸ Олар Мээң айтып бергеним оруктан дүргени кончуг соора барганнар-дыр. Боттарынга бугажык шуткуп алгаш, аңаа мөгейип, өргүлдер салып: „Израиль чон, сээң бурганың бо-дур! Сени египет черден үндүрүп эккелген бурган бо-дур!“ – дижип турарлар-дыр». ⁹ Оон Дээрги-Чаяакчы Моисейге улаштыр мынча дээн: «Мен бо чоннуң чөрүүзүн көрүп тур мен, дедири кончуг чон-дур . ¹⁰ Ам Меңээ шаптыктава, Мээң килеңим оларга удур кыптыксын, оларны узуткап кааптайн, а оон-даа хөй санныг чон сенден укталыр кылып каайн ».

¹¹ Ынчалза-даа Моисей Дээрги-Чаяакчы Бурганындан ээрежип дилеп эгелээн: «Дээрги-Чаяакчы, Сээң килеңиң чонуңга удур кыптыкпазын! Сен бо чонну египет черден күштүг холуң-биле үндүрүп эккелдиң чоп . ¹² Египетчилер: „Ол израильчилерни Египеттен кара сагыштыы-биле, дагларга өлүрүп каар дээш база чырык чер кырынга амылыг арттырбас дээш үндүрүп эккелген-дир“ – деп хыы ханып чугаалавазын. Кыптыгып турар килеңиңни чайладып көрем, Бодуңнуң чонуңну узуткаарындан ойталап көрем. ¹³ Авраам, Исаак болгаш Иаковту бодап келем. Олар Сээң чалчаларың чордулар, оларга Бодуңнуң амы-тының-биле: „Үре-салгалыңарны дээрниң сылдыстары дег кылдыр көвүдедир мен; аазап турганым черниң шуптузун оларга бээр мен, олар ону кезээ мөңгеде ээлээр“ – деп даңгыраглап турдуң чоп» .

¹⁴ Дээрги-Чаяакчы ынчан Бодунуң чонунга таварыштырар бооп аазааны айыыл-халаптан ойталап, ону узуткавайн барган .

Моисейниң килеңнээни база буруулугларны узуткааны

¹⁵ А Моисей эргилгеш, дагдан дүжүп келген. Ол ийи талазында айтыышкыннар бижээн чагыг-керээниң ийи калбак дажын ап алгаш чораан. ¹⁶ Бурган Боду ол даштарны кылган, даштарда бижиктер база Бурганның оюп бижээни бижиктер турган. ¹⁷ Ол өйде Иисус чоннуң шимээргеп турарын дыңнааш, Моисейге: «Улустуң турлаанда дайын-чааның кышкызы дыңналып тур!» – дээн. ¹⁸ А Моисей: «Бо дээрге тиилекчилерниң-даа алгы-кышкызы эвес-тир, тиилеттиргеннерниң-даа алгызы эвес-тир; ыры-хөгжүм үнүн дыңнап тур мен!» – деп харыылаан.

¹⁹ Улустуң турлаанга чеде бергеш, Моисей бугажыкты база самнаан улусту көрүп каан. Ооң килеңи кыптыга бергеш, тудуп чораан калбак даштарын октап, дагның дөжээнге буза шаап каапкан. ²⁰ Ол оон улустуң шуткуп алганы бугажыкты отка өрттедипкеш, алдынны хүлгүлештир чууруп, сугже тогладыр чажыпкаш, ол сугну израиль чонга албадап ижиртип турган .

²¹ Моисей Аарондан: «Бо улус сээң чүңнү канчапты, чүге оларны ындыг улуг бачытче киирдиң?» – деп айтырган. ²² А Аарон аңаа мынча деп харыылаан: «Дээргимниң килеңи кыптыкпазын. Бо чоннуң бузутка сундулуун билир-ле болгай сен. ²³ Олар меңээ: „Бисти баштап, эдертип аппаар бургандан кылып бер. А Египеттен бисти үндүрүп эккелген Моисей дээр кижиниң канчап барганын билбес-тир бис“ – деп чугааладылар. ²⁴ Мен оларга: „Кымнарда алдын каасталгалар барыл, уштуп бериңер“ – дээримге, ужулгаш, меңээ эккеп бердилер. А мен алдынны отче киир кааптарымга, оттан бо бугажык үнүп келди».

²⁵ Моисей чоннуң калчаарап барганын, Аароннуң улусту сула салып, дайзыннарының мурнунга Израильдиң адын баксыратканын көрүп каан . ²⁶ Ол ынчан чоннуң турлаанче кирер черге туруп алгаш: «Дээрги-Чаяакчының талазында кымнар барыл? Меңээ чедип келиңер!» – дээн. Левийниң салгакчылары шуптузу ооң чанынга чыглып келген. ²⁷ Моисей оларга: «Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчы мынча деп тур: „Кижи бүрүзү хылыжын курунга астып алгаш, улустуң турлаанга бир кыдыындан өске кыдыынга чедир кылаштап, кымны-даа болза – бодунуң акы-дуңмазын, эжин, чоок кижизин безин – өлүрүп кагзын!“» – дээн . ²⁸ Левийниң салгакчылары Моисейниң чугаазын ёзугаар кылганнар: ол хүн израиль чондан 3000 хире кижи өлүртүп каан. ²⁹ А Моисей левиттерге: «Бөгүн кайыңар-даа бодунуң оглунга, акы-дуңмазынга удур үнүп, боттарыңарны Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан-дыр силер. Ол ам силерге ачы-буянын хайырлаар» – деп чугаалаан.

Моисейниң чонга база катап болушканы

³⁰ Даартазында хүндүс Моисей чонга: «Аажок улуг бачытты үүлгеткен-дир силер. Ынчаарга мен ам Дээрги-Чаяакчыже үне берейн, бачыдыңарны арыглаарын чедип аарым чадавас» – деп чугаалаан. ³¹ Моисей Дээрги-Чаяакчыга ээп келгеш: «О, бо чон аажок улуг бачытты үүлгетти; бодунга алдындан бурган кылып алды – деп чугаалаан. – ³² Оларның бачыдын өршээп көрем. Бир эвес өршээвес болзуңза, Сээң бижээниң номдан мээң адымны база балап каавыт!»

³³ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп харыылаан: «Чүгле Меңээ удур бачыт үүлгеткен кижиниң адын Бодумнуң номумдан балаар мен . ³⁴ Сен чоруй бар, Мээң сеңээ айыткан черимче бо чонну эдертип аппар; Мээң төлээм сээң мурнуңга орук баштап чоруптар эвеспе. А демги улусту бачыды дээш кеземче хүнү кээрге, кезедир мен». ³⁵ Аарон израиль чонга бугажык шуткуп берген өйде, оларның кылып турган үүлгедиглери дээш, Дээрги-Чаяакчы оларже айыыл-халапты чоруткан.

Бурганның чон аразынга чоруурундан ойталааны

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: «Бар че. Египеттен эдертип эккелгениң чон-биле моон чоруптуңар. Авраам, Исаак болгаш Иаковка: „Үре-салгалыңга ол черни бээр мен“ – деп даңгыраглааным черже чоруй барыңар. ² Бодумнуң төлээмни силерге орук баштаар кылдыр чоруткаш, хананей, амор, хет, ферез, хиввей болгаш иевус чоннарны сывырыптар мен . ³ Сүт болгаш ары чигири аккан байлак черже чоруптуңар ; а Мен Бодум силерниң араңарга чорбас мен, оон башка силерни орук ара узуткап каар мен, чөрүүңер кончуг чон-на болгай силер». ⁴ Чон ол багай медээни дыңнааш, ыглап-сыктап эгелээн; кым-даа бодунуң каасталгаларын кетпейн барган. ⁵ Чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Израиль чонга мону чугаала. Чөрүүңер кончуг чон-дур силер, Мен силерниң араңарга карак чивеш-даа хире үеде чоруур болзумза, силерни узуткап каар мен ; ынчангаш астып алган каасталгаларыңар уштуп кааптыңар, а Мен силерни канчаарын көрүп көрейн» – дээн турган. ⁶ Израиль чон ынчан бодунуң каасталгаларын ·Хорив дагның чанынга уштуп каапкаш барган чүве-дир.

Ужуражылганың түр майгыны

⁷ А Моисей улустуң турлаандан ырадыр майгын тиккеш, ону Ужуражылга майгыны деп адап алган . Дээрги-Чаяакчыдан дилег кылыксаан кижи бүрүзү улустуң турлааның даштында ол майгынның чанынга чедип кээр турган. ⁸ Моисей Ужуражылга майгынынче бар чыдырда, бүгү чон туруп кээр: кижи бүрүзү бодунуң чадырының эжииниң аксынга туруп алгаш, ол Ужуражылга майгынынче киргижегеге чедир, ооң соондан хайгаарап көөр турган. ⁹ Кажан ол Ужуражылга майгынынче кире бээрге, өрүтен булут чагы ынаар бадып келгеш, майгынче кирер черге туруп алыр, а Дээрги-Чаяакчы Моисей-биле чугаалажыр болган. ¹⁰ Бүгү чон Ужуражылга майгынынче кирер черде турар булут чагыны көрүп каан санында-ла туруп кээр – кижи бүрүзү чадырының эжииниң аксынга аңаа сөгүрүп мөгеер турган.

¹¹ Дээрги-Чаяакчы Моисей-биле, кандыг-бир кижиниң эжи-биле чугаалашканы дег, удур-дедир көржүп алгаш, чугаалажыр болган. Моисей оон улустуң турлаанче ээп кээр турган, а ооң аныяк дузалакчызы – Нуннуң оглу Иисус Ужуражылга майгынындан черле ырап көрбээн.

Моисейниң Бурганны чон-биле кады чоруурун дилээни

¹² Моисей Дээрги-Чаяакчыга мынча дээн: «Сен меңээ: „Бо чонну эдертип аппар“ – деп турар-дыр сен, ынчалзажок мээң-биле кады кымны чорударыңны айтып бербедиң. А Сен меңээ: „Мээң чоок таныырым кижи-дир сен, Мээң ээ көрнүүшкүнүмнү чедип алдың“ – дээн болгай сен. ¹³ А ам, бир эвес Сээң ээ көрнүүшкүнүңнү чедип алган болзумза, чалбарып дилеп тур мен: Сээң бодап алган оруктарыңны меңээ ажыдып берем – ээ көрнүүшкүнүңнү ам-даа чедип аар дээш, Сени билип ап көрейн; бо улус – Сээң чонуң дээрзин утпайн көрем».

¹⁴ Дээрги-Чаяакчы аңаа: «Мен Бодум сээң-биле кады чоруур мен, сеңээ амыр-дышты хайырлаар мен» – деп харыылаан.

¹⁵ Моисей Аңаа: «Сен Бодуң бис-биле кады чорбас болзуңза, бисти моон чорутпайн көрем – деп чугаалаан. – ¹⁶ Мен болгаш Сээң чонуң Сээң ээ көрнүүшкүнүңнү чедип алганывысты улус канчап билип аарыл? Чүгле Сээң бис-биле кады чорупканыңдан эвес бе? Ынчан мен-даа, Сээң чонуң-даа чер кырында бар өске кандыг-даа чондан онзагай болур бис ».

¹⁷ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Сээң бо дилеп турар чүвеңни база күүседир мен, чүге дээрге сен Мээң ээ көрнүүшкүнүмнү чедип алган-дыр сен, Мээң чоок таныырым кижи-дир сен» – деп харыылаан.

¹⁸ Моисей: «Өндүр чырыыңны меңээ көргүзүп көрем» – дээн.

¹⁹ Дээрги-Чаяакчы: «Мен сээң мурнуң-биле эртип, Бодумнуң өндүр-чаагайымны бүрүнү-биле делгеп көргүзүп, Дээрги-Чаяакчы деп адымны чарлаар мен; ээ көрнүр дээн кижимче ээ көрнүр мен, кээргээр дээн кижимни кээргээр мен » – деп аазаан. ²⁰ Ооң соонда Ол: «Мээң арнымны көрбес ужурлуг сен; Мени көрген кижи дириг артып каап шыдавас » – дээн. ²¹ Дээрги-Чаяакчы улаштыр: «Мээң чанымда черге – бо хаяга туруп ал. ²² Мээң өндүр чырыым чайынналып бар чыдырда, Мен сени хаяның чарык черинге тургузуп кааш, эрте бербээн шаамда, сени холум-биле дуглай тудар мен. ²³ Кажан холумну чайладыптарымга, сен Мени артымдан көрүп каар сен, а арным сеңээ көзүлбес» – деп чугаалаан.

Бурганның Израиль-биле чагыг-керээни чаартканы

(Ы. х. к. 10:1-4)

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча дээн: «Бодуңга мурнундагы калбак даштар ышкаш ийи калбак даштан чондуруп ал. Мен ол калбак даштарга сээң буза шаап каапканың даштарга турган сөстерни оюп бижип каар мен. ² Даарта эртен белен бол; эртен ·Синай дагже үнүп келгеш, даг бажынга Мээң мурнумга бараалгап туруптар сен . ³ Кым-даа сээң-биле кады даг бажынче үнмезин, кым-даа ол дагга шуут көзүлбезин; шээр, бода малыңар безин ол даг чоогунга оъттавазын ».

⁴ Моисей биеэги даштар ышкаш ийи калбак даш чондуруп алгаш, эртен эрте тургаш, Дээрги-Чаяакчының дужааганын ёзугаар, Синай дагже үне берген. Ол ийи калбак дажын тудуп алгаш чораан. ⁵ Дээрги-Чаяакчы булут аразынга дүжүп келгеш, Моисейниң чанынга туруп алгаш, Бодунуң адын чарлаан. ⁶ Дээрги-Чаяакчы Моисейниң мурну-биле эрткеш, мынча деп чарлаан: «Дээрги-Чаяакчы мен – килеңнээчел эвес, кээргээчел, ээ көрнүүчел, өндүр улуг энерелдиг болгаш бүзүрелдиг Бурган мен! ⁷ Мен Бодумнуң энерелимни муң-даа дугаар салгалга көргүзүп, улустуң кем-буруузун, кемниг херектерин, бачыттарын өршээп турар мен, ынчалза-даа буруулугларны кеземче чокка арттырбас мен база адаларның кем-буруузу дээш ажы-төлдү, ажы-төлдүң ажы-төлүн үшкү болгаш дөрткү салгал чедир кезедир мен ».

⁸ Моисей ол дораан доңгая кээп дүжүп, Бурганга мөгейгеш: ⁹ «Дээргим, бир эвес мен Сээң ээ көрнүүшкүнүңнү чедип алган болзумза, бистиң аравыска чоруп көрем, Дээргим! Ийет, бо чоннуң чөрүүзү кончуг-дур, ындыг-даа болза, бистиң бузуттарывысты болгаш бачыттарывысты өршээп көрем, бисти Бодуңнуң чонуң кылдыр хүлээп ап көрем» – дээн.

¹⁰ Дээрги-Чаяакчы мынча дээн: «Мен Израиль-биле чагыг-керээни чарып тур мен. Сээң бүгү чонуңнуң мурнунга чер-делегейге – кандыг-даа чоннарга мооң мурнунда болуп көрбээн кайгамчык чүүлдерни чаяар мен. Ынчан сени хүрээлээн бүгү улус Дээрги-Чаяакчының ажыл-херээн – Мээң сен дээш кайы хире кайгамчык херектер кылырымны көрүп каар. ¹¹ Мээң бөгүн сеңээ дужаап турар чүүлдеримни күүсет. Мен ам сээң келген чериңден амор, хананей, хет, ферез, хиввей болгаш иевус чоннарны үндүр сывырар мен. ¹² Көрдүң бе, чеде бээриң черниң чурттакчылары-биле керээ чарып, эвилелдешпе, оон башка олар сеңээ салган дузак дег апаар . ¹³ Оларның өргүл салыр бедигээштерин үрегдеп бузуп, даш көжээлерин чуура шаап, ·Ашера бурганга тураскааткан адагаштарны кезип каавыт . ¹⁴ Сен Дээрги-Чаяакчыдан өске бурганга мөгейбес ужурлуг сен, Ооң адын „Хүннээчел“ дээр болдур ийин; хүннээчел Бурган-дыр ол .

¹⁵ Шак ол черниң чурттакчылары-биле керээ чарып, эвилелдешпе, оон башка олар боттарының бурганнарын эдерип самыырааш, оларынга өргүл салып тура, сени база чалаарга, оларның өргүлге салган аъш-чемин чип аар сен ; ¹⁶ оон башка оларның кыстарын оолдарыңга кадай кылдыр ап бээр сен – ынчан оларның кыстары боттарының бурганнарын эдерип самыырааш, сээң оолдарыңны база бурганнарының аайы-биле самыыраашкынче киирип алыр .

¹⁷ Бодуңга шуткаан дүрзү-бурганнар кылба .

¹⁸ Ажыткы-биле хөөтпээн далганнар байырлалын сагы: Мээң дужааганым ёзугаар Авив айның доктааткан үезинде, чеди хүн дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн быжырган далган-тараадан чи, чүге дээрге Авив айда Египеттен хосталып үнген болгай сен .

¹⁹ Баштай төрүттүнген эр хиндиктиг төл бүрүзү Мээңии болур, сенде бар бода-даа, шээр-даа малдың бүгү эр дун төлдери база Мээңии болур . ²⁰ Элчигенниң дун төлүн хураган азы анай-биле солуп, садып хостаар ужурлуг, а бир эвес садып хоставас болзуңза, ооң мойнун сый шаап, өлүрүп каавыт. Силерниң дун оолдарыңарның шуптузун садып хостап алыңар.

Кым-даа Мээң мурнумга хол куруг келбес ужурлуг!

²¹ Алды хүн дургузунда ажылда, а чедиги хүнде дыштан; тараа тарыыр, дүжүт ажаар үелерде безин чедиги хүнде дыштан .

²² Кызыл-тастың баштайгы дүжүдү быжа бээрге, Чеди неделя байырлалын демдеглеп чор , а чыл төнүп турда, дүжүт ажаалдазының байырлалын демдеглеп чор.

²³ Чылда үш катап сээң бүгү эр улузуң Израильдиң Бурганы, Дээрги-Чаяакчының мурнунга бараалгап келзин . ²⁴ Мен чоннарны сээң келген черлериңден дезеринче албадап, кызыгаарларыңны алгыдар мен. Чылда үш катап Дээрги-Чаяакчының мурнунга бараалгап кээр болзуңза, ол өйде кым-даа сээң чериңни эжелеп алыксавас.

²⁵ Меңээ хан өргүп турар үеңде, ажыткылыг хлебти катай өргүве; ·Хосталыышкын байырлалында салган өргүлдүң кандыг-даа кезиин даартагы эртенге чедир арттырба . ²⁶ Сээң чериңниң дүжүдүнүң башкылыын Бурганың Дээрги-Чаяакчының өргээзинге эккеп бараалгат.

Анайны ооң авазының сүдүнге хайындырба ».

²⁷ Дээрги-Чаяакчы Моисейге: «Бо сөстерни бодуңга бижип ал. Мээң сээң-биле база Израиль-биле чарып турарым чагыг-керээ дээрге бо сөстер ол-дур» – деп чугаалаан. ²⁸ Моисей шак аңаа, Дээрги-Чаяакчының чанынга дөртен хүн-дүннү эрттирген ; ол өйде аъш-чем-даа чивээн, суг-даа ишпээн. Ол калбак даштарга он айтыышкынны – чагыг-керээниң бадыткал сөстерин бижип каан.

Моисейниң чырыткылыг арны

²⁹ Моисей ·Синай дагдан чагыг-керээни бадыткаан ийи калбак дашты тудуп алгаш, бадып келген. Бурган-биле чугаалажып турган болгаш, арны херелдендир чырый бергенин ол боду билбээн . ³⁰ Аарон болгаш бүгү израиль чон Моисейниң арны чырып турарын көргеш, олче чагдаарындан коргуп турганнар. ³¹ А Моисей Ааронну болгаш ниитилелдиң бүгү ·баштыңнарын кый дептерге, олар аңаа чедип келгеннер; ол ынчан олар-биле чугаалашкан. ³² Ооң соонда бүгү израиль чон Моисейже чоокшулап кээрге, ол Дээрги-Чаяакчының Синай дагга аңаа чугаалаан бүгү айтыышкыннарын дамчыдып чугаалаан. ³³ Моисей улус-биле чугаалашкан соонда, арнын шывыг-биле дуглап алган. ³⁴ Ол Дээрги-Чаяакчы-биле чугаалажыр дээш Аңаа чеде берген санында-ла, Ужуражылга майгынындан үнмээн шаанда, шывыгны арнындан ап кааптар турган . Кажан Моисей Дээрги-Чаяакчының айтыышкыннарын израильчилерге дамчыдар дээш үнүп кээрге, ³⁵ израиль чон Моисейниң арны херелдендир чырый бергенин көрүп турган, ынчангаш ол Дээрги-Чаяакчы-биле дараазында чугаалажыышкынынга чедир арнын база катап шывыг-биле шып ап турган .

Амыр-дыш хүнүнүң дугайында дүрүм-хоойлу

¹ Моисей израиль чоннуң бүгү ниитилелин чыып алгаш, оларга мынча дээн: «Дээрги-Чаяакчының силерге күүсетсин дээш берген айтыышкыннары бо-дур. ² Алды хүн дургузунда ажыл-херектериңер кылыңар, а чедиги хүн силерге ыдыктыг, Дээрги-Чаяакчыга бараалгаткан онзагай амыр-дыш хүнү болзун; ол хүнде ажыл-херээн кылыр кандыг-даа кижини өлүрүп каар ужурлуг . ³ Бүгү оран-саваларыңарга амыр-дыш хүнүнде от безин кывыспаңар».

Ужуражылга майгынынга ажыглаар эргежок чугула чүүлдер

(Хост. 25:1-7)

⁴ Моисей израиль чоннуң бүгү ниитилелинге мынча дээн: «Дээрги-Чаяакчының чугаалаан айтыышкыннары бо-дур. ⁵ Дээрги-Чаяакчыга бээр онза өргүл белектеринден чыып алыңар. Эки туразы-биле өргүл белээн салып турар кижи бүрүзү Дээрги-Чаяакчыга дараазында белектерден: алдын, мөңгүн, хүлер; ⁶ көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстер, ак лён, өшкү дүгү, ⁷ кызыдыр будаан кошкар кежи, тахаш кежи ; акация ыяжы; ⁸ чырыткыже кудар олива үзү, бараалгакчыларны шилип чаар үс кылырынга база айдызаарда ажыглаар чаагай чыттыг чүүлдер; ⁹ оникс дээр үнелиг даштар болгаш эфодка база ыдыктыг хапчыгашка быжыглаар үнелиг даштардан эккеп берзин.

¹⁰ Силерниң араңарда уран-шевер улус чедип келгеш, Дээрги-Чаяакчының дужааганы бүгү чүвени белеткеп кылзын: ¹¹ ыдыктыг өргээ-майгынны, ооң дээвиир-шывыын болгаш шывыгларын; ооң дээктерин, хана-каракталчак рамкаларын болгаш доора оорга ыяштарын, адагаштарын болгаш дөжектерин; ¹² ыдыктыг ·аптараны, ооң көдүрткүүш-мергелерин, халывын болгаш аптараның турар черин чажырар көжегени; ¹³ ширээни, ооң көдүрткүүш-мергелерин, хамык херекселдерин база Дээрги-Чаяакчыга өргээн ыдыктыг хлебтерни; ¹⁴ чырыдар чырыткыны, ооң херекселдерин, деңнерин болгаш чырыдып кыпсыр олива үзүн; ¹⁵ айдызаар өргүл бедигээжин, ооң көдүрткүүш-мергелерин, шилип чаар олива үзүн, айдызап кыпсыр чаагай чыттыг чүүлдерни, майгынче кирер черни дуглаар көжегени; ¹⁶ бүрүн өрттедир өргүлдер салыр бедигээшти, ооң хүлер шишкиижин, көдүрткүүш-мергелерин болгаш хамык херекселдерин; чунар саваны, ооң дөжээн; ¹⁷ херимниң шывыгларын, адагаштарын, адагаштарның дөжектерин болгаш майгынче кирер хаалга-шывыын; ¹⁸ майгынның болгаш ооң хериминиң өргеннерин база оларга шарыыр хендирлерни; ¹⁹ ыдыктыг черге бараан болурда кедер тускай хептерни – Бурганның бараалгакчызы Аароннуң ыдыктыг хептерин болгаш ооң оолдарының Бурганга бараалгаарда кедер хептерин».

²⁰ Израиль чоннуң бүгү ниитилели Моисейни каапкаш, тарай берген. ²¹ Дээрги-Чаяакчыга өргүл белектерин Ужуражылга майгынын тудуп тургузарынга, ооң хамык хереглелдеринге болгаш ыдыктыг хептерни даараарынга ажыглаар кылдыр эки туразы-биле эккеп бериксээн шупту улус ол бүгүнү эккеп берип турган. ²² Дузалаарын күзээн бүгү улус – эр-даа, херээжен-даа улус чедип кээп, Дээрги-Чаяакчыга өргүл белээ кылдыр алдынын: билзектерни, сыргаларны, ызырткыларны, билектээштерни болгаш өске-даа алдын каасталгаларны эккеп берген. ²³ Бодунда көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстер, ак лён, өшкү дүгү, кызыдыр будаан кошкар кештери болгаш тахаш кештери бар улус ол чүүлдерин эккеп берип турган. ²⁴ Мөңгүн азы хүлер бериксээн улус оозун Дээрги-Чаяакчыга өргүл белээ кылдыр эккеп берип турган. Бодунда акация ыяжы бар улус оозун майгынга чүнү-даа кылырынга ажыглазын дээш эккеп берип турган. ²⁵ Бүгү уран-шевер херээженнер дүк ээрер ажыл кылып, көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерни эккеп берип турган. ²⁶ Сеткилиниң айбызын дыңнаан бүгү уран-шевер херээженнер өшкү дүгүн ээрип турган. ²⁷ А төрел бөлүктер ·баштыңнары оникс дээр үнелиг даштарны, эфодка база хөрек баартыгы хевирлиг хапка быжыглаар үнелиг даштарны эккеп берип турган. ²⁸ Баштыңнар ол ышкаш чаагай чыттыг чүүлдерни база чырыдарынга, шилип чаарынга болгаш чаагай чыттыг айдызаар холуксаалар кылырынга ажыглаар олива үзүн эккеп берип турган. ²⁹ Израиль чондан сеткилиниң айбызын дыңнаан эр-даа, херээжен-даа улус Дээрги-Чаяакчының Моисейни дамчыштыр кылырын дужааганы кандыг-даа ажылды кылырынга херектиг өргүл белектерин Дээрги-Чаяакчыга эки туразы-биле эккеп берип турган.

Ус-шеверлерниң ажыл-ижиниң эгелээни

(Хост. 31:1-6)

³⁰ Моисей ынчан израиль чонга мынча дээн: «Дыңнаңар, Дээрги-Чаяакчы Иуданың аймаанга хамааржыр Хурнуң оглунуң оглу, Урийниң оглу Веселиилди шилип алгаш, ³¹ ону Бурганның Сүлдези-биле бүргеди – билди-билигни, янзы-бүрү арга-мергежилди аңаа берди. ³² Ол кижи ам алдын, мөңгүн болгаш хүлер-биле чогаадыкчы, шевер ажылдар кылып шыдаар; ³³ үнелиг даштарны хоога сугары-биле кырлай кылыр; ыяшты оюп-хээлээр – кандыг-даа уран ажылды кылып шыдаар. ³⁴ Дээрги-Чаяакчы өске уран-шевер улусту өөредир арга-мергежилди Веселиилге база Данның аймаанга хамааржыр Ахисамахтың оглу Аголиавка берген. ³⁵ Дээрги-Чаяакчы оларның чүректерин мерген угаан-биле бүргээн, ынчангаш олар кандыг-даа уран ажылды кылып шыдаар: ыяш-даш чонар; көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг удазыннардан база ак лёндан угулзалыг пөстер аргып, даараар – уран-шевер улустуң бүгү арга-мергежилин билир улус турган.

¹ Ынчангаш Веселиил, Аголиав болгаш шупту уран-шевер улус бүгү ажыл-херекти Дээрги-Чаяакчы канчаар дужааганыл, ынчаар кылыр ужурлуг. Дээрги-Чаяакчы оларга ыдыктыг черни тудары-биле кандыг-даа ажылды кылып шыдаар билди-билигни хайырлаан».

² Моисей Веселиилди, Аголиавты болгаш Дээрги-Чаяакчының арга-мергежил хайырлааны, ажылдаксап турар бүгү уран-шевер улусту ажылдап эгелээри-биле кыйгырып эккелген. ³ Ол улус Моисейден израиль чоннуң ыдыктыг черниң тудуун кылыры-биле эккеп бергени бүгү өргүл белектерин ап алганнар. А ол аразында чон Моисейге эртенниң-не чаа-чаа белектерни эки туразы-биле эккелгеш туруп берген. ⁴ Ынчан ыдыктыг черниң тудуунга ажылдап турган шупту уран-шевер улус ажылын ара каггаш, ⁵ Моисейге чеде бергеш: «Чон хөлүн эрттир хөйнү эккеп тур! Дээрги-Чаяакчының кылырын дужааган ажылынга херегинден көвүдей берди» – деп чугаалаан. ⁶ Моисейниң дужаалын ёзугаар улустуң турлаанга «Эр-даа, херээжен-даа улус ыдыктыг черге өргүүр дээш ам чүнү-даа эккелбезин» деп чарлаарга, чон өргүл белектери эккелбестей берген. ⁷ Чыгдынган курлавырлар кандыг-даа ажылдар кылырынга четчир болган, харын-даа артып турган.

Ужуражылга майгынын кылганы

(Хост. 26:1-37)

⁸ Ооң соонда уран-шевер бүгү улус майгынны тудуп эгелээш, дараазында чүүлдерни кылган. Олар ээрип каан ак лёндан база көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден он шывыгны даарааш, оларга ·херувимнер дүрзүлерин уранчыды хээлеп аргып кааннар. ⁹ Шывыг бүрүзүнүң узуну чээрби сес кыры дурту, дооразы дөрт кыры дурту, а шывыглар шуптузу дең хемчээлдиг болган. ¹⁰ Шеверлер беш шывыгны тудуштур даарап каан, өске беш шывыгны база тудуштуруп кааннар. ¹¹ Баштайгы беш шывыгның сөөлгү шывыының кыдыынга көк өңнүг илдиргелер кылып кааннар; дараазында беш шывыгның сөөлгү шывыының кыдыынга база ынчалдыр кылганнар. ¹² Баштайгы беш шывыгның кыдыынга бежен илдиргени, дараазында беш шывыгның кыдыынга база ынчалдыр кылып кааннар – илдиргелер бот-боттарынга дүгжүп турган. ¹³ Бежен алдын дээк кылгаш, оларны илдиргелерге кедирип тургаш, баштайгы беш шывыгны өске беш шывыг-биле тудуштуруп, майгынны бүдүн кылдыр кожуп кааннар.

¹⁴ Ооң соонда өшкү дүгүнден майгынны шывары-биле он бир шывыг кылганнар. ¹⁵ Бир ындыг шывыгның узуну үжен кыры дурту, дооразы дөрт кыры дурту, а он бир шывыг шуптузу дең хемчээлдиг болган. ¹⁶ Шеверлер беш шывыгны бир аңгы тудуштур даарааш, өске алды шывыгны база тудуштуруп кааннар. ¹⁷ Баштайгы беш шывыгның кыдыында шывыгга бежен илдиргени, өске алды шывыгның кыдыында шывыгга база бежен илдиргени кылып кааннар. ¹⁸ Оон шывыгларны тудуш чаңгыс кылдыр тудуштурар бежен хүлер дээк кылып кааннар. ¹⁹ Майгынны шывар ийи дээвиир-шывыгны: бирээзин – кызыдыр будаан кошкар кештеринден, өскезин – тахаш кештеринден кылып кааннар.

²⁰ Майгынны тудуп турар хана-каракталчак рамкаларны акация ыяжындан кылып кааннар. ²¹ Рамка бүрүзүнүң узуну он кыры дурту, дооразы бүдүн чартык кыры дурту болган; ²² бир рамкада-ла тудуштурар ийи шиш бар турган – рамкаларның шуптузун дөмейлештир кылып кааннар. ²³ Майгынының мурнуу чүкче көрүнген талазынга чээрби рамканы кылгаш, ²⁴ оларның адаанга тургузар дөртен мөңгүн дөжекти: ийи дөжек-ле бир рамканың ийи шижинге дүгжүр кылдыр кылып кааннар. ²⁵ Майгынның соңгу чүкче көрүнген талазынга база чээрби рамканы кылгаш, ²⁶ дөртен мөңгүн дөжекти – ийи дөжек-ле бир рамка адаанга турар кылдыр кылып кааннар. ²⁷ А майгынның артыы, барыын талазынга алды рамканы кылып кааннар. ²⁸ Ол ышкаш майгынның артыы талазының азыгларынга ийи рамканы кылып кааннар. ²⁹ Оларны адаандан тудуштуруп кааш, үстүнден чаңгыс дээрбекке кожуп каан; азыгларда турар рамкалар дөмей болган. ³⁰ Артыы талага шупту сес рамка база оларны тургузар он алды мөңгүн дөжек кылып каан: бир рамка адаанга-ла ийи дөжек турган.

³¹ Шеверлер ооң соонда акация ыяжындан майгынның бир талазының рамкаларын тудуштурар беш доора оорга ыяшты; ³² майгынның өске талазынга беш ыяшты база артыы, барыын талазынга беш ыяшты кылып кааннар. ³³ Майгынның бир кыдыындан өске кыдыынга чедир рамкаларның ортаа деңнели-биле эрткен эң узун доора оорга ыяшты база кылып кааннар. ³⁴ Оон ол рамкаларны алдын-биле шап кааш, ыяштар сугар дээрбектерни алдындан кылгаш, ыяштарны база алдын-биле шап кааннар.

³⁵ Көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ээрип каан ак лёндан эң ыдыктыг өрээлди дуглаар көжеге кылгаш, аңаа ·херувимнер дүрзүлерин уранчыды хээлеп аргып кааннар. ³⁶ Көжеге азар алдын аткактарлыг дөрт адагашты акация ыяжындан кылып, алдын-биле шаккаш, оларны тургузар дөрт мөңгүн дөжекти шуткуп кудуп кааннар.

³⁷ Ооң соонда майгынче кирер черни дуглаар көжегени көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ээрип каан ак лёндан кылгаш, угулзалар аргып, каастап кааннар. ³⁸ Көжеге азар аткактарлыг беш адагаш кылып, оларның баштарын болгаш тыртпаларын алдын-биле шап кааш, оларга беш хүлер дөжекти кылып кааннар.

Ыдыктыг аптараны кылганы

(Хост. 25:10-20)

¹ Веселиил акация ыяжындан ыдыктыг ·аптараны кылып каан . Ооң узуну ийи чартык кыры дурту, дооразы бүдүн чартык кыры дурту, а бедии бүдүн чартык кыры дурту болган. ² Ол аптараның иштин-даштын арыг алдын-биле шап кааш, ооң кырын дескиндир алдын хаажы кылып каан. ³ Дөрт алдын дээрбекти шуткуп кылгаш, аптараның дөрт адаккы азыынга: ийи дээрбек бир талазынга, база ийи дээрбек – өске талазынга турар кылдыр быжыглап каан. ⁴ Ооң соонда ол акация ыяжындан көдүрткүүш-мергелер чазааш, оларны алдын-биле шап каан. ⁵ Көдүрткүүш-мергелерни, аптараны көдүрүп дажыглаарда ажыглаар кылдыр, ооң ийи талазында дээрбектерге кедирип каан.

⁶ Ол арыг алдындан аптараны дуй каар халыпты кылып каан: ооң узуну ийи чартык кыры дурту, дооразы бүдүн чартык кыры дурту болган. ⁷ Халыптың ийи талакы кыдыынга ийи ·херувимни алдындан хевилей соктап кылып каан. ⁸ Оларны халыптың ийи талазы-биле тудуш чаңгыс кылдыр, бир херувим халыптың бир кыдыында, а база бирээзи – өске кыдыында турар кылдыр кылып каан. ⁹ Херувимнер бот-боттарынче көрнүштүр турганнар база халыпче углай көрүп, өрү алзы хере сунган чалгыннары-биле ону шыва апканнар.

Ширээни кылганы

(Хост. 25:23-29)

¹⁰ Веселиил акация ыяжындан ширээни кылып каан: ооң узуну ийи кыры дурту, дооразы бир кыры дурту, а бедии бүдүн чартык кыры дурту болган. ¹¹ Ширээни арыг алдын-биле шап каан, а кырын дескиндир алдын хаажыны кылып каан. ¹² Ону дескиндир дөрт илиг хире куржагны кылгаш, куржагны долгандыр алдын хаажыны кылып каан. ¹³ Ол оон ширээге дөрт алдын дээрбекти шуткуп кылгаш, оларны ооң азыгларында турар дөрт будунга быжыглап каан. ¹⁴ Дээрбектерни куржагның чанынга, ширээни дажыглаар көдүрткүүш-мергелерни кедирер кылдыр кылып каан. ¹⁵ Ол акация ыяжындан ширээни көдүрүп дажыглаар көдүрткүүш-мергелер кылгаш, оларны алдын-биле шап каан. ¹⁶ Оон арыг алдындан ширээге ажыглаар херекселдерни: тавактар, хымыштар, арага кудуп чажар дашкалар болгаш аяктарны кылып каан.

Чырыткыны кылганы

(Хост. 25:31-39)

¹⁷ Веселиил ооң соонда арыг алдындан чырыткыны хевилей соктап кылып каан; ооң дөжээ, сывы, адырлары, чечек баштары, бүүрекчигештери болгаш чечек бүрүлери – шупту тудуш чаңгыс болган. ¹⁸ Чырыткының сывындан алды адыр үнген: үш адыр бир талазындан, база бир үш адыр өске талазындан үнген турган. ¹⁹ Бир адырга-ла миндаль ыяш чечээ ышкаш үш чечек бажын, бүүрекчигештерни болгаш бүрүлерни катай кылып каан – чырыткы-биле тудуш чаңгыс өске адырлар шуптузу дөмей тургузуглуг болган. ²⁰ А чырыткының сывынга миндаль ыяш чечээ ышкаш дөрт чечек бажын – оларның бүүрекчигештерин болгаш бүрүлерин кылып каан. ²¹ Баштайгы ийи адырның адаанда бир бүүрекчигеш, өске ийи-ийи адырның адаанда база бир-бир бүүрекчигеш бар – чырыткының сывы-биле тудуш алды адыр шуптузу дөмей тургузуглуг турган. ²² Бүүрекчигештер-даа, адырлар-даа чырыткы-биле тудуш чаңгыс болган; ооң бүгү бодун арыг алдындан хевилей соктап кылып каан.

²³ Веселиил чырыткыга тургузар чеди деңни, дең өзээ кезер ызырар кыскаштарны болгаш дең кыпсырда ажыглаар саваларны арыг алдындан кылып каан. ²⁴ Ол чырыткыны ооң бүгү херекселдери-биле катай кылырынга бир °талант арыг алдын чарыгдаан.

Айдызаар өргүл бедигээжин кылганы

(Хост. 30:1-5)

²⁵ Веселиил акация ыяжындан айдызаар өргүл бедигээжин кылып каан. Ол ону дөрбелчин кылдыр кылган: узуну болгаш дооразы бир кыры дурту, а бедии ийи кыры дурту болган. Бедигээштиң азыгларында мыйыстары ооң-биле тудуш чаңгыс турган. ²⁶ Ол бедигээштиң кырын, кыдыгларын болгаш мыйыстарын арыг алдын-биле шап кааш, дескиндир алдын хаажыны кылып каан. ²⁷ Бедигээштиң хаажызының адаанга, ийи кыдыынга ийи алдын дээрбекти, ону дажыглаар көдүрткүүш-мергелерни кедирер дээш, кылып каан. ²⁸ Ол көдүрткүүш-мергелерни акация ыяжындан кылгаш, алдын-биле шап каан.

²⁹ Веселиил ооң соонда ыдыктыг шилип чаар олива үзүн база чаагай чыттыг үс белеткээр кижиниң уран мергежили-биле холаан дег чаагай чыттыг арыг айдызаар холуксааны белеткеп каан .

Өргүл салыр бедигээшти болгаш чунар саваны кылганы

(Хост. 27:1-8)

¹ Веселиил акация ыяжындан бүрүн өрттедир өргүл салыр бедигээшти кылып каан. Бедигээш дөрбелчин, ооң узуну болгаш дооразы беш кыры дурту, а бедии үш кыры дурту болган. ² Бедигээштиң дөрт азыынга, ооң-биле тудуш чаңгыс кылдыр, дөрт мыйысты кылып каан. Оон бедигээшти хүлер-биле шап каан. ³ Бедигээшке ажыглаар херекселдерни: хүл урар савалар, хүл-узарлар, хан кудар аяктар, илбектер болгаш көс дажыглаар хүүрекчигештерни – шуптузун хүлерден кылып каан. ⁴ Бедигээшке хүлер шишкиишти кылгаш, ону бедигээштиң хаажызының адаанга, шишкииш бедигээштиң ортузунга чедип турар кылдыр быжыглап каан. ⁵ Ол оон хүлер шишкииштиң дөрт азыынга көдүрткүүш-мергелер кедирер дөрт дээрбекти шуткуп кылып каан. ⁶ Көдүрткүүш-мергелерни акация ыяжындан кылгаш, оларны хүлер-биле шап каан. ⁷ Көдүрткүүш-мергелерни бедигээштиң ийи кыдыында дээрбектерге, ону көдүрүп дажыглаар дээш, кедирип каан. Өргүл салыр бедигээшти иштинде хос черлиг кылдыр, манзалардан кылып каан.

⁸ Веселиил Ужуражылга майгынынче кирер чер чанынга бараан бооп турган херээженнерниң берген хүлер көрүнчүктерин алгаш, ол хүлерден чунар сава биле ооң дөжээн кылып каан .

Ужуражылга майгынын долгандыр турар херимни кылганы

(Хост. 27:9-19)

⁹ Веселиил оон майгынны долгандыр турар херим кылып каан. Ооң мурнуу чүкче көрүнген талазынга ээрип каан ак лёндан узуну чүс кыры дурту шывыгларны; ¹⁰ шывыглар азар чээрби адагашты болгаш оларны тургузар чээрби хүлер дөжекти база адагаштарның мөңгүн дээктер болгаш тыртпаларын кылып каан. ¹¹ А ооң соңгу чүкче көрүнген талазынга база узуну чүс кыры дурту шывыгларны, оларны азар чээрби хүлер адагашты болгаш чээрби хүлер дөжекти база адагаштарның мөңгүн дээктери болгаш тыртпаларын кылып каан. ¹² Ол херимниң барыын талакы дооразынга узуну бежен кыры дурту шывыгларны, оларны азар он адагашты болгаш он дөжекти база адагаштарның мөңгүн дээктери болгаш тыртпаларын кылып каан. ¹³ Херимниң чөөн талакы дооразының узуну бежен кыры дуртунга дең кылдыр кылып каан. ¹⁴ Ол улус кирер черниң бир талакы кыдыынга узуну он беш кыры дурту шывыгларны, оларны азар үш адагашты болгаш үш дөжекти кылып каан; ¹⁵ улус кирер черниң өске талакы кыдыынга узуну он беш кыры дурту шывыгларны, оларны азар үш адагашты болгаш үш дөжекти кылып каан.

¹⁶ Веселиил херимниң бүгү талаларында шывыгларның шуптузун ээрип каан ак лёндан кылган. ¹⁷ А дөжектерни хүлерден; адагаштарның дээктери болгаш тыртпаларын мөңгүнден кылган; адагаштарның баштарын мөңгүн-биле шап каан, херимниң адагаштарын шуптузун мөңгүн тыртпалар-биле тудуштуруп каан.

¹⁸ Херимче кирер хаалга-шывыгны көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ээрип каан ак лёндан угулзалар аргып каастап кылган. Хаалга-шывыгның узуну чээрби кыры дурту, а бедии, херимни долгандыр аскан шывыгларныы ышкаш, беш кыры дурту болган. ¹⁹ Ол хаалга-шывыгны дөрт хүлер дөжекке тургускан дөрт адагашка азып каан. Адагаштарның дээктерин мөңгүнден кылгаш, баштарын мөңгүн-биле шап кааш, тудуштурар тыртпаларын мөңгүнден кылып каан. ²⁰ Майгынның база херимни долгандыр турар шывыгларның өргеннерин шуптузун хүлерден кылып каан.

Майгынны тударынга ажыглаан металлдар даңзызы

²¹ Ыдыктыг майгынны – чагыг-керээни херечилээн майгынны тударынга үндүрген чарыгдалдарны санап каан даңзы бо-дур. Ол санаашкынны Моисейниң айтыышкынын ёзугаар, Бурганның бараалгакчызы Аароннуң оглу Ифамарның удуртулгазы-биле левиттер кылган. ²² (Дээрги-Чаяакчының Моисейни дамчыштыр кылзын деп дужааганы бүгү чүвени Иуданың аймаанга хамааржыр Хурнуң оглунуң оглу, Урийниң оглу Веселиил кылып каан. ²³ А ооң-биле кады Данның аймаанга хамааржыр Ахисамахтың оглу Аголиав – уран-шевер чонукчу; көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ак лёндан угулзалыг пөстерниң шевер аргыкчызы, даараныкчызы кижи ажылдап турган.)

²⁴ Ыдыктыг черни тударынга ажыглаан, өргүл белээ кылдыр эккеп салган алдынның деңзизи 29 °талант база 730 °шекел (ыдыктыг черге ажыглаар мөңгүн шекелдиң деңзизин ёзугаар) болган .

²⁵ Израиль ниитилелди чизелеп турда чыгдынган мөңгүн 100 талант база 1775 шекел (ыдыктыг черге ажыглаар мөңгүн шекелдиң деңзизин ёзугаар) болган {*}: ²⁶ чизелеткен, чээрби хардан улуг назылыг 603 550 эр кижи бүрүзүнден бир °бека (ыдыктыг черге ажыглаар мөңгүн шекелдиң чартыы) мөңгүннү хүлээп алган. ²⁷ Чүс талант мөңгүннү ыдыктыг черниң болгаш ооң көжегезиниң дөжектерин шуткуурунга ажыглаан: чүс дөжекке-ле чүс талант – бир дөжекке-ле бир талант мөңгүн үнген. ²⁸ 1775 шекел мөңгүннү адагаштарның дээктерин болгаш тыртпаларын кылырынга база адагаштарның баштарын мөңгүн-биле шап каарынга ажыглаан.

²⁹ Өргүл белээ кылдыр салган хүлерниң деңзизи 70 талант база 2400 шекел болган . ³⁰ Хүлерден ·Ужуражылга майгынынче кирер черде адагаштарның дөжектерин, өргүл салыр хүлер бедигээшти, ооң хүлер шишкиижин болгаш хамык херекселдерин; ³¹ херимни долгандыр турар адагаштарның болгаш херимниң хаалгазының адагаштарының дөжектерин; майгынның бүгү өргеннерин болгаш херимни долгандыр турар шывыгларның бүгү өргеннерин кылган.

Бурганның бараалгакчызының ыдыктыг хептерин белеткээни

(Хост. 28:6-43)

¹ Уран-шевер улус Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден ыдыктыг черге бараан болуп кедер дараазында каас-коя тускай хептерни – Аароннуң ыдыктыг хептерин даарап кааннар.

² Алдындан, көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ак лёндан эфодту даарап кааннар. ³ Ону кылырда, алдынны амалай калбартыр бастыргаш, амаларны удазыннай диле кескеш, ол алдын удазыннарны көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстер-биле база ак лён-биле холуштур угулзалай аргып, пөстү белеткеп кааннар. ⁴ Эфодту быжыглай шарыыр, эгин ажа каар кожаалар кылгаш, ооң ийи ужунга чыпшыр даарап кааннар. ⁵ Эфодту куржаар курну эфодтуң боду-биле дөмей кылдыр аргааш, эфод-биле тудуш кылып кааннар. Курну Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар алдын удазыннардан, көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ээрип каан ак лёндан аргып кылган.

⁶ Оникс дээр үнелиг даштарны алдын хооларга суккаш, ол даштарга Израильдиң аймактарының аттарын, таңмага ойган дег, сиилбип кааннар. ⁷ Ол даштар Бурганга израиль чонну сагындырып чорзун дээш, оларны Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар эфодтуң эгин ажа каар кожааларынга быжыглап кааннар.

⁸ Ыдыктыг хапчыгашты, эфодту кылганы дег, алдын удазыннардан, көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден база ээрип каан ак лёндан шевери-биле уранчыды даарап кылып кааннар. ⁹ Ол хапты дөрбелчин, ийи каътталдыр сыга салган пөстен кылган, ооң узуну болгаш дооразы бир карыш болган. ¹⁰ Олче дөрт одуруг үнелиг даштарны суп каан. Бирги одуругда – рубин, топаз болгаш изумруд; ¹¹ ийиги одуругда – бирюза, сапфир болгаш алмаз; ¹² үшкү одуругда – яхонт, агат болгаш аметист; ¹³ дөрткү одуругда – хризолит, оникс болгаш яшма деп даштарны суп каан. Оларның шуптузун алдын хооларга суп, хоолап кааннар. ¹⁴ Ол даштарның ниити саны Израильдиң оолдарының аттары-биле дең санныг – он ийи болган: даш бүрүзүнде-ле он ийи аймактың кайы-бирээзиниң адын, таңмага ойган дег, оюп-сиилбип кааннар.

¹⁵ Хапчыгашка азар илчирбежигештерни арыг алдындан долгактай өрүп кылып кааннар. ¹⁶ Ийи алдын хоону база ийи алдын дээрбекти кылгаш, дээрбектерни хапчыгаштың ийи үстүкү ужунга быжыглап кааннар. ¹⁷ Ийи алдын илчирбежигешти хапчыгаштың ийи ужунга дээрбектерже суккаш, ¹⁸ илчирбежигештерниң өске уштарын эфодтуң мурнуу талазында, ооң эгин ажа каар ийи кожаазында турар хооларга быжыглап кааннар. ¹⁹ Оон өске ийи алдын дээрбек кылгаш, оларны хапчыгаштың ийи адаккы ужунга, ооң эфодче көрүнген иштии талазынга быжыглап кааннар. ²⁰ База ийи алдын дээрбек кылгаш, оларны ийи кожааның эфодтуң мурнуу талакы адаанга коштунар черинге, эфодтуң курунуң үстүнге быжыглап кааннар. ²¹ Хапчыгаштың дээрбектерин эфодтуң дээрбектеринге, хапчыгаш эфодтуң курунуң үстүнге, эфодтан чылып кээп дүшпейн турар кылдыр, көк өңнүг шидиг-биле кожуп кааннар. Ол бүгүнү Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар кылган.

²² Эфодтуң адаанга кедер тонну бүрүнү-биле көк өңнүг пөстен даарап кааннар. ²³ Ооң ортузунга баш сугар ойбак чер кылгаш, ол ойбакты долгандыр, ооң кыдыглары орулбазын дээш, куяк хептиң ойбаанга дег, быжыг минчик аргып кааннар. ²⁴ Тоннуң эдээн дескиндир көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг ээрип каан удазыннардан болгаш ак лёндан гранат чимистерин аргып кылып кааннар. ²⁵ Арыг алдындан коңгулуурлар кылгаш, тоннуң бүгү эдээн дескиндир гранаттар-биле аралаштыр халайтыр азып кааннар. ²⁶ Коңгулуурлар болгаш гранаттар тоннуң бүгү эдээн дескиндир аралаштыр астынган турган. Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар ол тонну Бурганга бараан болурда кедер турган.

²⁷ Аарон биле ооң оолдарынга ак лёндан иштики узун хөйлеңнерни; ол ышкаш ак лёндан тюрбанны, каас-коя тускай бөрттерни база ээрип каан чуга лёндан иштики чүвүрлерни кылып бергеннер. ²⁹ Ээрип каан ак лёндан база көк, кызыл-хүрең болгаш кызыл өңнүг пөстерден курну угулзалай аргып кылып бергеннер. Ол бүгүнү Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар кылып бергеннер.

³⁰ Арыг алдындан ыдыктыг кылагар каасталганы кылгаш, аңаа «Дээрги-Чаяакчыга ыдыктаткан» деп бижикти, таңмага оя кескен дег, сиилбип кааннар. ³¹ Аңаа көк өңнүг шидигни, ону тюрбанга чыпшыр баглаар дээш, Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар быжыглап кааннар.

Майгынның тудуун доосканы

³² ·Ужуражылга майгынын – ыдыктыг өргээни тударынга херек бүгү ажылдар ооң-биле доозулган. Израиль чон бүгү ажылдарны Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганы олчаан кылдыр кылган. ³³ Израильчилерниң кылгаш, Моисейге эккеп көргүскени бүгү чүүлдер бо-дур: Ужуражылга майгыны, ооң даштыкы шывыы база хамык херекселдери: дээктер, хана-каракталчак рамкалар, доора оорга ыяштары, адагаштар болгаш дөжектер; ³⁴ кызыдыр будаан кошкар кештеринден дээвиир-шывыг болгаш тахаш кежинден дээвиир-шывыг, көжеге; ³⁵ ыдыктыг ·аптара, ооң көдүрткүүш-мергелери, халывы; ³⁶ ширээ, ооң хамык херекселдери, Бурганга өргээн ыдыктыг хлебтер; ³⁷ арыг алдындан кылган чырыткы, ооң кырынга тургузар деңнер болгаш ооң хамык херекселдери, ынаар кудар олива үзү; ³⁸ айдызаар алдын бедигээш, шилип чаар олива үзү, айдызап кыпсыр чаагай чыттыг чүүлдер, Ужуражылга майгынынче кирер черни дуглаар көжеге; ³⁹ өргүл салыр хүлер бедигээш, ооң хүлер шишкиижи, көдүрткүүш-мергелери болгаш хамык херекселдери, чунар сава, ооң дөжээ; ⁴⁰ херимниң шывыглары, адагаштары болгаш дөжектери, ооң хаалга-шывыы, хендирлери болгаш өргеннери, Ужуражылга өргээ-майгынынга бараан болурда ажыглаар хамык херекселдер; ⁴¹ ыдыктыг черге бараан болурда кедер тускай хептер – Бурганның бараалгакчызы Аароннуң ыдыктыг хептери болгаш ооң оолдарының Бурганга бараалгаарда кедер хептери. ⁴² Израиль чон ол бүгүнү Дээрги-Чаяакчы Моисейге канчаар дужааганыл, ол олчаан кылдыр кылып каан.

⁴³ Моисей оларның кылган бүгү чүвезин топтап көөрге, Дээрги-Чаяакчы канчаар дужааганыл, ол олчаан кылдыр кылып каан болганнар. Моисей ынчан израильчилерни алгап-йөрээп каан.

Моисейниң Ужуражылга майгынын тургусканы

¹ Дээрги-Чаяакчы Моисейге мынча деп чугаалаан: ² «Бирги айның бирги хүнүнде ·Ужуражылга майгыны – ыдыктыг өргээден тургузуп каг. ³ Ынаар ыдыктыг ·аптараны кииргеш, оон ооң мурнунга көжегеден азып каг. ⁴ Ынаар ширээни кииргеш, ооң кырынга турар ужурлуг хамык херекселдерден таарыштыр салып каг. Чырыткыны кииргеш, олче ооң деңнеринден таарыштыр салып каг. ⁵ Ыдыктыг аптараның мурнунга айдызаар алдын бедигээштен тургузуп каг. Майгынче кирер черни дуглаар көжегеден азып каг. ⁶ Ужуражылга өргээ-майгынынче кирер черниң мурнунга бүрүн өрттедир өргүл салыр бедигээштен тургузуп каг. ⁷ Ужуражылга майгыны биле өргүл салыр бедигээштиң аразынга чунар савадан тургускаш, сугдан кудуп каг. ⁸ Долгандыр турар херимден тургускаш, ооң хаалга-шывыын азып каг.

⁹ Ооң соонда шилип чаар олива үзүнден ап алгаш, майгынны база ында бар бүгү чүвени чаап каг, майгын болгаш ооң хамык херекселдери ынчаар ыдыктыг болу бээрлер. ¹⁰ Бүрүн өрттедир өргүл салыр бедигээшти болгаш ооң хамык херекселдерин база чаап каг – өргүл бедигээжи ынчан аажок ыдыктыг чүүл болу бээр. ¹¹ Чунар саваны болгаш ооң дөжээн чаап ыдыктап каг.

¹² Ооң соонда Ааронну оолдары-биле кады Ужуражылга майгынынче кирер черге эккеп алгаш, оларны чундуруп каг. ¹³ Ааронга ыдыктыг хептерни кедиргеш, шилип чаап каг: ол Мээң бараалгакчым болу бээр кылдыр, ону ыдыктап каг. ¹⁴ Ооң оолдарын база эккеп алгаш, иштики узун хөйлеңнерден кедирип каг. ¹⁵ Аароннуң оолдары Мээң бараалгакчыларым болур кылдыр, ачазын шилип чагганың дег, оларны база шилип чаап каг. Ынчаар шилип чаары Бурганның бараалгакчылары болур эргени оларга кезээ мөңгеде, салгалдан салгал дамчып быжыглаар».

¹⁶ Моисей бүгү чүвени Дээрги-Чаяакчы аңаа канчаар дужааганыл, ол олчаан кылдыр кылып каан. ¹⁷ Ийиги чылдың бирги айының бирги хүнүнде майгынны тургузуп каан. ¹⁸ Моисей майгынны мынчаар тиккен: дөжектерни салгаш, оларның кырынче хана-каракталчак рамкаларны тургузуп, оларны доора оорга ыяштар-биле тудуштургаш, адагаштарны тургузуп каан. ¹⁹ Оон майгынны даштыкы шывыг-биле шыпкаш, ооң кырынга дээвиир-шывыг салып каан – ол бүгүнү Дээрги-Чаяакчының аңаа дужааганын ёзугаар кылган.

²⁰ Моисей чагыг-керээни бадыткаан калбак даштарны алгаш, ыдыктыг ·аптараже суп каан ; ыдыктыг аптарага көдүрткүүш-мергелерни быжыглааш, ону халып-биле дуй салып каан. ²¹ Ыдыктыг аптараны майгынче кииргеш, көжегени азып, ыдыктыг аптараны дуглап каан – ол бүгүнү Дээрги-Чаяакчының аңаа дужааганын ёзугаар кылган.

²² Моисей Ужуражылга өргээ-майгынының соңгу чүкче көрүнген талазынга, көжеге мурнунга ширээни тургускаш, ²³ ооң кырынга хлебтерни чыскаай салып каан – ону Дээрги-Чаяакчының аңаа дужааганын ёзугаар кылган.

²⁴ Ужуражылга майгынының мурнуу чүкче көрүнген талазынга, ширээге дужааштыр чырыткыны тургускаш, ²⁵ Дээрги-Чаяакчының мурнунга деңнерни таарыштыр салып каан – ону Дээрги-Чаяакчының аңаа дужааганын ёзугаар кылган.

²⁶ Моисей Ужуражылга майгынынга, көжеге мурнунга айдызаар алдын бедигээшти тургускаш, ²⁷ чаагай чыттыг айдызаар чүүлдерни кыпсып каан – ону Дээрги-Чаяакчының аңаа дужааганын ёзугаар кылган.

²⁸ Моисей майгынче кирер черни дуглаар көжегени азып каан. ²⁹ Оон ол черниң мурнунга бүрүн өрттедир өргүл салыр бедигээшти тургускаш, бүрүн өрттедир өргүл биле далган-тараа өргүлүн бедигээшке салган – ону Дээрги-Чаяакчының аңаа дужааганын ёзугаар кылган.

³⁰ Ол Ужуражылга майгыны биле өргүл салыр бедигээш аразынга чунар сава тургускаш, ынаар суг кудуп каан. ³¹ Моисей, Аарон болгаш ооң оолдары Ужуражылга майгынынче кирерде азы өргүл салыр бедигээшче чоокшулаарда, чунар савага холдары биле буттарын чуп ап турганнар – ону Дээрги-Чаяакчының Моисейге дужааганын ёзугаар кылып турганнар.

³³ Моисей майгынны долгандыр херимни тургускаш, ооң хаалга-шывыын азып каан. Моисей бодунуң ажылын шак ынчаар дооскан.

Дээрги-Чаяакчының булуду майгынның кырында

³⁴ Оон ·Ужуражылга майгынын булут шыва апкан , Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы ыдыктыг өргээни бүргей апкан . ³⁵ Моисей Ужуражылга майгынынче кирип шыдаваан, чүге дээрге ол өргээни булут хөме дуглапкан, Дээрги-Чаяакчының өндүр чырыы бүргей апкан.

³⁶ Оон ол булут майгынның кырындан өрү көдүрлүрге, израиль чон орукче үнүп, көжүн уламчылап турган . ³⁷ А булут өрү көдүрүлбейн баарга, олар турар черинден шимчеп үнмейн, ооң кажан өрү көдүрлүрүн манаар турганнар. ³⁸ Хүндүс майгынның кырынга Дээрги-Чаяакчының булуду турар, а дүне ол булут иштинге от кывар турган – ону израильчилерниң шуптузу бүгү көштериниң үезинде көрүп келген.