2 Хааннар

Хаанныг чагырга үези

Киирилде

Еврей чаңчылда бо номну «Самуилдиң ийиги ному» деп адап турар.

Бо ном Давид канчап израиль чоннуң хааны апаргаш, канчаар чагырып турганының дугайында төөгүнү уламчылап турар. Баштай чүгле мурнуу чүкте Иуданың аймааның хааны (1–4 эгелер), а ооң соонда соңгу талазында Израильдиң өске аймактарының база (5–20 эгелер). Ооң хааннаашкыны чижеглей алырга б. э. чедир 1010–970 чч. үргүлчүлээн.

Израильдиң хаанының салгакчызының дугайында айтырыгга дорт хамаарылгалыг боорга, бо номда Давидтиң бодунуң оолдары-биле аразында харылзаазынче эвээш эвес кичээнгейни углаан. 21–24 эгелерде Давидтиң хааннаашкынынга хамааржыр өске-даа кол болуушкуннарының дугайын чугаалап турар, ынчалза-даа хронологияны шыңгыы сагываан хире.

Давидтиң чагыргазының үезинде израиль чоннуң төөгүзүнде ийи кол болуушкун болган. Бирээде, Давидтиң Иерусалимни чаалап алганы болур (5:6-10 көр). Ол хоорай Израильдиң найысылалы болу бергеш, бо хүннерге чедир делегей чергелиг болуушкуннарга кол черни ээлеп арткан. Ийиде, израиль чонну кезээде Давидтиң салгакчызы хааннап башкарар деп Бурганның аазааны болур (7:1-17 көр).

Саулдуң өлгениниң дугайында Давидтиң билип кааны

¹ Саулдуң өлгениниң соонда , амалик чонну чылча шаап кааш , Давид Циклагче ээп чедип келген. Аңаа ол ийи хонган. ² Үшкү хонукта Саулдуң турлаандан качыгдал демдээ кылдыр хевин ора соп, бажында довурак-доозун чажып алган бир кижи Давидке чедип келгеш, аңаа черге чедир мөгейген.

³ Давид оон: «Кайыын келдиң?» – деп айтырган.

«Израильдиң турлаандан тынныг үндүм» – деп, ол харыылаан.

⁴ Давид: «Чүү болган чүвел? Меңээ чугаалап бер» – дээн.

Ол кижи тургаш: «Шериглер дайын шөлүнден дезип эгелээн. Дыка хөй улус өлүртүп кагды. Саул биле ооң оглу Ионафан база өлүп калды» – дээн.

⁵ «Саул биле ооң оглу Ионафан өлген деп канчап билип алдың?» – деп, Давид медээ эккелген оолдан айтырган.

⁶ Оол мынча деп харыылаан: «Гелвуя даанга таваржы бээримге, аңаа Саул бодунуң чыдазынга чөленип алган турду. А дайзынның ·дайынчы тергелери база аъттыг шериглери олче чоокшулап кел-ле чытты . ⁷ Саул хая көрнүп келгеш, мени көрүп кааш, кыйгырыпты. ⁸ Мен аңаа чеде бергеш: „Дыңнап тур мен“ – дидим. Ол: „Кым сен?“ – деп айтырарга, мен: „Амалик кижи-дир мен“ – деп харыыладым. ⁹ Ынчан Саул менден: „Бээр чедип келгеш, мени өлүрүп каавыдам! Мен хинчектенип-бачыдап тур мен, а амы-тыным ам-даа үзүлбейн тур“ – деп диледи. ¹⁰ Балыглаткаш, ол чурттап шыдавас деп чүвени билип кааш, мен аңаа чеде бергеш, ону өлүрүп кагдым. Мен ооң бажынга кедип чорааны оваадайын база холунга суп чорааны билектээжин ап алгаш, дээргим силерге эккелдим».

¹¹ Ынчан Давид болгаш ооң кады чораан улузу качыгдап, хептерин ора соккулап алганнар . ¹² Олар дайынга өлүртүп каан Саул база ооң оглу Ионафан дээш, Дээрги-Чаяакчының аг-шерии дээш, израиль чон дээш кежээге чедир ыглап-сыктап, чүнү-даа чивейн, кажыыдап турганнар.

¹³ Давид медээ эккелген оолдан: «Кайыын келген сен?» – деп айтырган. «Мен бо черже көшкен амалик кижиниң оглу-дур мен» – деп, оол харыылаан.

¹⁴ Давид оолга: «Дээрги-Чаяакчының шилип алган хаанынче хол көдүреринден канчап кортпааның ол?» – дээн .

¹⁵ Оон бодунуң бир кижизин кыйгырыпкаш: «Баргаш, ол чүвени өлүрүп каавыт» – дээрге, оозу амалик кижини шанчып өлүрүп каан.

¹⁶ Давид амалик кижиге: «Бодуңнуң бажыңче бодуң-на хан кудуп алдың. „Дээрги-Чаяакчының шилип алган хаанын өлүрүп кагдым“ дээн сөстериң-биле сен бодуң-на бодуңга удур херечилеп алдың» – дээн.

Давидтиң кажыыдал ырызы

¹⁷ Оон Давид Саул биле ооң оглу Ионафанга кажыыдалдың бо ырызын тураскааткан. ¹⁸ «Ча-согун» деп ырыны Давид иудей чонга өөредип каарын дужааган. (Ол ырны Яшарның номунда бижип каан). Ооң сөзү бо-дур:

¹⁹ – Сээң алдарың, о Израиль,

сээң бедиктериңде өлүртүп кагды!

Күчүлүглер канчаар кырлып турбады дээр!

²⁰ Ооң дугайында Геф хоорайга баргаш, чугаалашпаңар ,

ону черле Аскалоннуң кудумчуларынга чарлаваңар ,

оон башка филистимнер уруглары өөрүй бээр,

·кыртыжадып демдектетпээн хейлерниң ажы-төлү байырлай бээр .

²¹ О, Гелвуя даглары! Силердиве шалың дүшпес,

чаъс чагбас болзун!

Чаагай дүжүттүг шөл-даа турбазын!

Чүге дээрге аңаа күштүглерниң дозуг-камгалалы бужартаан –

Саулдуң дозуг-камгалалы – ам кажан-даа кылаңнавас!

²² Күштүг дайзыннарның мага-бодунче кадалырындан,

оларның ханынга боражырындан

Ионафанның ча-согуну чалданмаан,

Саулдуң хылыжы халас ээлбээн болгай.

²³ Саул биле Ионафан –

бот-боттарынга эргим, ынак чораан болгаш,

өске оран чоруурда безин чарылбаан-дыр.

Алыс боттары эзирден кашпагай,

арзылаңдан күштүг чорааннар-дыр.

²⁴ О Израильдиң уруглары!

Силерге аажок чараш каасталгалыг хептер берип,

алдын-биле шимеп даараан тон кедирип чораан

Саул дээштиң кажыыдаңар.

²⁵ Күчүлүглер канчаар дайылдажып, кырлып турбады дээр!

Ионафан бедиктерге барып өлдү.

²⁶ Мээң аажок эргим акым Ионафан,

сен дээш кажыыдап тур мен.

Мээң-биле найыралың

өндүр улуг, чараш турган –

херээженнер ынакшылы ында-ла каар .

²⁷ Күчүлүглер канчаар кырлып турбады дээр!

Дайын-чааның чепсээ сыйлып, чиде берген!

Давидтиң Иуданың аймааның хааны апарганы

¹ Элээн үе эрткенде, Давид Дээрги-Чаяакчыдан: «Иудеяның кайы-бир хоорайынче баар мен бе?» – деп айтырган.

Дээрги-Чаяакчы: «Бар» – деп харыылаан.

Давид: «Кайнаар баар мен?» – деп айтырарга,

Ол: «Хевронче » – дээн.

² Давид ынаар чорупкан. Ооң-биле кады ийи кадайы – изреелчи Ахиноама база Навалдың кадайы чораан кармилчи Авигея – чорупкан чүве-дир. ³ Ол бодунуң улузун өг-бүлелери-биле кады эдертип алгаш , Хеврон хоорайга турумчуп алган.

⁴ Иуданың аймааның төлээлекчилери Хевронга чедип келгеш, Давидти үс-биле чаап , боттарының аймааның хааны болур кылдыр шилип алган.

Давидке Галаадта Иавистиң чурттакчылары Саулду орнукшудуп каанын дыңнадырга , ⁵ ол Иавистиң чурттакчыларынче айбычыларын мындыг сөс чедирери-биле чорудупкан: «Дээргиңер Саулга энерелден көргүзүп, ону ажаап кааныңар дээш, Дээрги-Чаяакчы силерге ачы-буянын хайырлазын, ⁶ Дээрги-Чаяакчы силерге энерелдиг, шынчы болзун. Ынчанганыңар дээш мен база силерге чаагай сеткилдиг болур мен. ⁷ Күштүг болгаш эрес-дидим болуңар; силерниң дээргиңер Саул өлген-дир, ындыг-даа болза, Иуданың аймаа мени үс-биле чаап, бодунуң хааны кылдыр шилип алды».

Иевосфейниң Израильдиң хааны апарганы

⁸ А Саулдуң шерииниң даргазы, Нирниң оглу Авенир Саулдуң оглу Иевосфейни Маханаим хоорайга эккелген. ⁹ Ону Галаад девискээрниң, Ашурнуң , Изреелдиң, Эфрем биле Вениамин аймактарның – бүгү Израильдиң хааны кылып каан.

¹⁰ Израильди чагырып эгелээн үезинде, Саулдуң оглу Иевосфей дөртен харлыг турган. Ол ийи чыл дургузунда хааннаан. А Иуданың аймаа дөмей-ле Давид-биле кады артып калган. ¹¹ Давид Хевронга чурттап тургаш, Иуданың аймаан чагырып хааннаанының хуусаазы чеди чыл алды ай болган .

Израильчилер биле иудейлерниң аразында дайын

¹² Нирниң оглу Авенир база Саулдуң оглу Иевосфейниң улузу Маханаимден Гаваонче чорупкан. ¹³ А Саруйяның оглу Иоав Давидтиң улузу-биле кады оларга удур туруп, Гаваон хөөлбээнге уткужа бергеннер. Давидтиң дайынчылары хөөлбектиң бир талазынга, а Иевосфейниң дайынчылары – удур талазынга туруп алган.

¹⁴ Авенир Иоавка: «Оолдарның чамдыызы бистиң мурнувуска үнүп келгеш, тулушсуннар» – дээн. Иоав: «Ынчалзыннар» – деп харыылаан.

¹⁵ Саулдуң оглу Иевосфейниң талазындан он ийи вениаминчи, Давидтиң талазындан база он ийи кижи үнүп келгеннер. ¹⁶ Оларның кайызы-даа удурланыкчызының бажындан сегирип алгаш, ооң быктынче хылыжын киир шанчыпкаш, деңге кээп ужуп турган. Ынчангаш Гаваонда ол черни Хелкат-Хаццурим деп адап каан. ¹⁷ Ооң соонда эң-не каржы-дошкун тулчуушкун эгелээн, Авенир израильчилер-биле кады Давидтиң улузунга аштырып алган.

¹⁸ Аңаа Саруйяның Иоав, Авесса база Асаил деп үш оглу турган . Асаил, хову черниң чээрени дег, кончуг кашпагай болган. ¹⁹ Ол Авенирниң изин оң, солагай талазынче-даа чандыр баспайн, ызырты истеп чорупкан. ²⁰ Авенир хая көрнүп келгеш: «Сен сен бе бо, Асаил?» – деп айтырган.

Асаил: «Ийе, мен-дир мен» – дээн.

²¹ Ынчан Авенир мынча дээн: «Оң азы солагай талаже ээпкеш, оолдарның бирээзин сегирип алгаш, ооң ок-чепсээн ап ал». Ынчалза-даа Асаил Авенирден чыдып каар хөңнү чок болган. ²² Авенир катап база Асаилге сагындырып чугаалаан: «Мени сүрериң соксадып көрем. Сени өлүрер хөңнүм чогул. Ооң соонда сээң акың Иоавтың арнынче канчап көөр мен?» ²³ Ынчалза-даа Асаил чыдып каарын күзевээн. Ынчан Авенир чыдазының соңгу ужу-биле ооң иштинче шанчыптарга, ооргазындан үнүп келген. Асаил барып ушкаш, ол-ла черинге өлүп калган. Асаилдиң кээп дүшкеш, өлүп калган черин таварып эрткен кижи бүрүзү аңаа доктаар турган.

²⁴ Оон Иоав биле Авесса Авенирни сүрүп чорупкан. Гаваоннуң ээн кургаг ховузунче баар орукта Гиахтың дужунда турар Амма деп тейге олар чедип келгенде, хүн ажа берген. ²⁵ Вениаминчилер Авенирни долгандыр чаңгыс шериг кылдыр бөлдүнчүп алгаш, бир тейниң бажынга турумчуп алган. ²⁶ Авенир Иоавче мынча деп кыйгы салган: «Хылыш-мези мөңгеде улус хыдып кээр деп бе? Бо чүве качыгдалдыг төнер дээрзин билбейн турар кижи сен бе? Бодунуң-на ха-дуңмазын истеп-сүрерин соксадырын шериглериңге кажан дужаар кижи сен?»

²⁷ Иоав: «Бурганның ады-биле даңгыраглап тур мен: бир эвес сен бо эртен өскээр чугаалаан болзуңза, мээң шериглерим ха-дуңмазын истеп-сүрерин ол-ла үеде соксап каан турар ийик» – дээн. ²⁸ Иоав трубазын этсиптерге, ооң шериглери доктаай бергеш, израильчилерни сүрбейн барган. Тулчуушкун соксай берген. ²⁹ Авенир бодунуң улузу-биле ол дүннү өттүр Иордан шынаазын таварып, хемни кешкеш, эртен дургу чорааш , Маханаимге чедип келген.

³⁰ Иоав Авенирни сүрерин соксадып, ээп келгеш, шериглерин чыып алгаш көөрге, Асаилден аңгыда, Давидтиң улузу 19 кижи четпес болган. ³¹ Давидтиң улузу Авенирниң вениаминчи шериглерин чылча шаап каан; олардан 360 кижи өлүрткен чүве-дир. ³² Давидтиң улузу Асаилдиң мөчү-сөөгүн ап алгаш, Вифлеемде ачазының чевег-куюнга ажаап каан. Иоав бодунуң шериглери-биле дүннү өттүр чорааш, даңгаар эртен Хевронга чедип келген.

Давидтиң Хевронга төрүттүнген оолдары

(1 Чыл. 3:1-4)

¹ Саул биле Давидтиң талалакчыларының аразында дыка үр үениң дургузунда дайын чоруп келген. Давидтиң талазы хүн келген тудум күш кирип турган, а Саулдуң талазы – кошкап баксыраан. ² Хевронга Давидтиң оолдары төрүттүнген. Ооң дун оглу Амнонну изреелчи кадайы Ахиноама божаан чүве-дир . ³ Ийи дугаар оглу Хилавты кармилчи Навалдың кадайы чораан Авигея божаан. Үшкү оглу Авессаломну гессур хаан Талмайның уруу Мааха божаан. ⁴ Дөрткү оглу Адонияны – Аггит божаан ; бешки оглу Шефатияны Авитал божаан. ⁵ Алдыгы оглу Ифреамны Давидтиң кадайы Эгла божаан. Давидтиң ол оолдары Хевронга төрүттүнген чүве-дир.

Авенир биле Иевосфейниң маргышканы

⁶ Саул биле Давидтиң талалакчыларының аразында дайын үезинде Саулдуң улузунуң аразынга Авенирниң салдары улгадып орган . ⁷ Саулдуң Рицпа дээр ·кул-кадайы турган. (Ол Айяның уруу турган чүве-дир.) Бир катап Иевосфей ол херээжен дугайында Авенирден: «Чүге сен мээң ачамның кул-кадайы-биле удуп турар сен?» – деп айтырган.

⁸ Авенир Иевосфейниң ол сөстери дээш дыка ажынган. Ол мынча дээн: «Иудейлерге бараан болуп турар саттыныкчы ыт-тыр мен бе? Мен сээң адаң Саулдуң салгалынга, дөргүл-төрелинге база өңнүктеринге шынчы бооп арткан мен. Сени мен Давидтиң холунга хүлээтпедим. А сен ам кээп ол херээжен дээш мени буруудадып тур сен! ⁹ Дээрги-Чаяакчының Давидке даңгыраглаан сөзүн мен ам боттандырбас болзумза , Дээрги-Чаяакчы мени канчаар-даа кезеткей аан! ¹⁰ Дээрги-Чаяакчы: „Саулдуң чагыргазын былаап алгаш, Дан хоорайдан Беэр-Шева хоорайга чедир бүгү Израильди болгаш Иудеяны чагырар хаан кылдыр Давидти дүжүлгеге олуртуп каар мен“ дээн болгай». ¹¹ Иевосфей Авенирге удур чүве чугаалаваан, чүге дээрге ол оон коргар турган.

Авенирниң Давид-биле эптежип алганы

¹² Авенир бодунуң элчилерин Давидке мындыг сөс чедирери-биле ооң турган черинче чорудупкан: «Кымның чери чүвел бо? Мээң-биле дугуржулгадан чарып алыңар. Ынчан бүгү израиль чон силерниң талаңарга апаар кылдыр силерни деткиир мен».

¹³ Давид: «Ындыг-дыр, мен сээң-биле керээ-дугуржулгадан чарып аар мен. Сенден чүгле чаңгыс дилээм бар. Меңээ ужуражып кээриңде, Саулдуң уруу Мелхоланы эдертип эккеп көрем . Оон башка мээң арнымны көрбес сен» – дээн. ¹⁴ Оон Давид элчилерин Саулдуң оглу Иевосфейже: «Чүс филистим кижиниң өлүмүнүң өртээ-биле алган кадайым Мелхоланы бер » деп чугаалазын дээш чорудупкан. ¹⁵ Иевосфейниң дужаалы-биле Мелхоланы ооң ашаандан – Лаиштиң оглу Фалтийден былаап алганнар . ¹⁶ Ооң ашаа кады чорупкаш, Бахуримге чедир ыглап чорааш үдээн. Авенир аңаа: «Чана бер» – дээрге, ол чүгле ынчан чана берген.

¹⁷ Авенир Израильдиң ·баштыңнары-биле сүмелешкеш, мынча дээн: «Силер Давидти үр үе иштинде бодуңарның хааныңар кылып алыксап чораан болгай силер. ¹⁸ Ам хөделир үеңер келген-дир. Дээрги-Чаяакчы Давидтиң дугайында: „Мээң чалчам Давидтиң холу-биле Мен израиль чонумну филистимнер болгаш өске-даа дайзыннардан камгалаар мен“ деп чугаалаан болгай». ¹⁹ Ол-ла чугаазын Авенир вениаминчилерге база чугаалаан. Ооң соонда Авенир вениаминчилер болгаш өске израильчилер чүнү күзеп турарын Давидке дыңнадыр дээш, Хевронче чорупкан. ²⁰ Авенир база ооң-биле кады чээрби кижи Хевронда Давидке чедип кээрге, Давид оларга дой кылган. ²¹ Оон Авенир Давидке: «Мен туруп чоруптайн. Мен дээрги хаанымга израиль чонну шуптузун чыып эккеп берейн. Олар силер-биле дугуржулгадан чарып аарга, силер бодуңар тураңар-биле оларны чагырып хааннаар силер» – дээн. Давид Авенирни амыр-тайбың салып чорудупкан.

Авенирниң өлүрткени

²² Ол үеде Иоав биле Давидтиң шериглери дайынчы аян-чоруктан хөй олчалыг ээп келген турган. Давид Авенирни амыр-тайбың салып чорудупкан, ынчангаш Авенир ол өйде Хевронга Давид-биле кады турбаан. ²³ Кажан Иоав кады чораан шерии-биле чедип кээрге, аңаа мынча дээннер: «Нирниң оглу Авенир чедип кээрге, хаан ону амыр-тайбың салып чорудупкан». ²⁴ Иоав хаанга чедип келгеш: «Ол канчаарың ол? Авенир чедип кээрге, чүге салып чорудупканың ол? Ол ам чоруй барган ышкажыл. ²⁵ Нирниң оглу Авенирни билир болгай сен. Ол сени мегелээр сорулгалыг, сээң дайынчы херээңни, чүнү кылып турарыңны шуптузун билип алыр дээш кээп чорааны ол-дур» – дээн.

²⁶ Давидтен үнгеш, Иоав шапкынчыларын Авенирни эккээр кылдыр чорудуптарга, олар ону Сира деп кудук чанындан тып эккелгеннер. А Давид ол дугайында чүнү-даа билбээн. ²⁷ Авенир Хевронга чедип кээрге, Иоав ону бүдүү чугаалажыр дээн кижи бооп хоорайның хаалгазынче киире бергеш, ооң иштинче шанчыпкан . Иоав дуңмазы Асаил дээш өжээн негеп , Авенирни ынчалдыр өлүрүп каан. ²⁸ Ооң соонда ол бүгүнү дыңнап кааш, Давид мынча дээн: «Мен база мээң чонум Дээрги-Чаяакчының мурнунга Нирниң оглу Авенирниң өлгени дээш бичии-даа буруулуг эвес бис. ²⁹ Ол дээш Иоав болгаш ооң төрел бөлүү бажы-биле харыылазын! Иоавтың салгалы кажан кезээде аштаңгы, шээр аарыглыг, кеш аарыглыг , аскак-бүскек, дайынга өлүртүр болзун!»

³⁰ (Иоав биле ооң акызы Авесса Авенирни ынчалдыр өлүрүп каан, чүге дээрге Авенир Гаваонга дайын үезинде оларның дуңмазы Асаилди өлүрүп каан.)

Авенирни хөөржүткени

³¹ Давид Иоавка болгаш ооң кады чораан улузунга мынча дээн: «Хевиңерни ора соп, качыгдалдың самдар хевинден кедип алгаш, Авенир дээш кажыыдап ыглажыңар». Давид хаан ооң мөчүзүн салган хааржактың соондан чоруп орган. ³² Хевронга Авенирни ажаап турда, хаан Авенирниң хөөрүнүң чанынга ыыткыр ыглап турган. Бүгү чон база ыглашкан. ³³ Авенир дээш хаан мынча деп кажыыдал ырызын ырлап турган:

«Таанда-ла Авенир бужар-бак кижи дег

өлүр ужурлуг турган бе?

³⁴ Сээң холдарың хүлүглүг,

буттарың шарыглыг турган эвес.

Дээрбечилер мурнунга дег,

барып ужуп канчаарың ол?»

Бүгү чон база катап ол дээш ыглашкан.

³⁵ Ооң соонда чон Давидке келгеш, аңаа хүн ашпайн чырык турда, чемненип аарын сүмелээн. Ынчалза-даа Давид мынча деп даңгырак берген: «Бир эвес мен хүн ашпаанда, хлеб азы өске-даа чем чиир болзумза, Бурган мени канчаар-даа кезеткей аан!» ³⁶ Бүгү чон ону көрген болгаш аңаа таарзынып турган. Черле хаанның кылып турар херектери оларга таарымчалыг бооп турган. ³⁷ Ол хүн Давидтиң бүгү улузу болгаш бүгү израиль чон Нирниң оглу Авенирниң өлүмүнге хаанның киржилгези чок дээрзин билип алган. ³⁸ Хаан бодунуң улузунга: «Бөгүн Израильде улуг баштыңчы өлген-дир деп чүвени билип тур силер бе? ³⁹ Бөгүн мен, шилиттирип алган хаан хиремде, ам-даа кошкак-тыр мен . Бо улус – Саруйяның оолдары менден дошкун-дур. Дээрги-Чаяакчы каржы кижиге ооң каржызының харыызын бээр-ле болзунам!» – дээн.

Иевосфейниң өлүрткени

¹ Саулдуң оглу Иевосфей Хевронга Авенирниң өлүп калганын дыңнап кааш, холу салдына берген, а бүгү израиль чон дүвүрелге алзыпкан.

² Иевосфейниң шериглерин баштаар ийи кижизи турган: бирээзиниң ады – Баана, өскезинии – Рихав. Олар Беерот чурттуг вениаминчи Реммоннуң оолдары турган. (Беерот хоорай Вениаминниң аймаанга хамааржыр чүве-дир . ³ Ооң үндезин чурттакчылары Гиффаимче дезе берген, бо хүннерге чедир ында чурттап чоруур.)

⁴ А Саулдуң база бир салгакчызы – ооң оглу Ионафанның аскак оглу турган чүве-дир . Изреелден Саул биле Ионафанның өлүмүнүң дугайында медээ чедип келгенде, ол оол беш харлыг турган. Ажаакчызы ону алгаш, далажып дезип турган үезинде оол кээп ушкаш, аскак апарган. Ооң адын Мемфивосфей дээр.

⁵ Бир катап бееротчу Реммоннуң оолдары Рихав биле Баана хүн хөөрей берген өйде, Иевосфейниң бажыңынга чеде бергеннер. Дүъш үезинде ол орунунда дыштанып чыткан. ⁶ Рихав биле Баана алышкылар бажың иштинче тараа алыр дээн улус бооп кире бергеш, Иевосфейниң иштинче шанчып каапкаш, дезе бергеннер. ⁷ (Олар бажыңче кирип кээрге, Иевосфей удуур өрээлинде орунунда дыштанып чыткан. Ооң иштинче шанчып өлүрүп кааш, бажын ооруп алгаш, Иордан шынаазында оруктап дүннү өттүр чоруп келгеннер.) ⁸ Иевосфейниң бажын Хевронда Давидке эккеп бергеш, аңаа мынча дээннер: «Силерниң амы-тыныңарга чедиксеп турган дайзыныңар Саулдуң оглу Иевосфейниң бажы бо-дур. Бөгүн Дээрги-Чаяакчы бистиң дээрги хаанывыс дээш Саулдан болгаш ооң салгалдарындан өжээнни негеп алды».

⁹ Бееротчу Реммоннуң оолдары Рихав биле Баана алышкыларга Давид мынча деп харыылаан: «Мээң амы-тынымны кандыг-даа айыылдан адырып каан Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглап тур мен – ¹⁰ кажан бир кижи меңээ эки медээ эккелдим деп бодап: „Саул өлген“ дээрге, ындыг „эки“ медээ дээш ону сегирип алгаш, Циклагка өлүрүп каан болгай мен . ¹¹ Ам бак-бузуттуг улус буруу чок кижини бодунуң-на бажыңынга орунунга чыдырда, өлүрүп каарга, ооң төккен ханы дээш оларны кезедип, чер кырын олардан арыглавас кижи мен бе?!» ¹² Ынча дээш, Давид бодунуң улузунга дужаал бээрге, олар Рихав биле Баана алышкыларны өлүргеш, оларның хол-буттарын одура шапкаш, мага-боттарын Хевронда хөөлбек суг чанынга азып каан. А Иевосфейниң бажын алгаш, Хевронда Авенирниң чевег-куюнга ажаап кааннар.

Давидтиң бүгү Израильдиң хааны апарганы

(1 Чыл. 11:1-3)

¹ Израильдиң бүгү аймактары Хевронда Давидке чедип келгеш: «Бо-дур бис, силерниң хан төрелиңер улус-тур бис – дээннер. – ² Шагдан бээр-ле, Саул бистиң хаанывыс турар үелерде безин, израильчилерни дайын-чаага баштап турган кижи силер силер . Дээрги-Чаяакчы силерге: „Сен Мээң израиль чонумну кадарар сен . Израильдиң чагырыкчызы сен болур сен“ – деп чугаалап турду». ³ Израильдиң бүгү ·баштыңнары Хевронда хаанга чедип кээрге, Давид хаан олар-биле Дээрги-Чаяакчының мурнунга керээ чарып алган. Олар Давидти Израильдиң хааны болур кылдыр чаап каан.

⁴ Хааннап эгелеп турда, Давид үжен харлыг турган. Ол дөртен чыл иштинде хааннаан . ⁵ Хевронга Иудеяны чеди чыл алды ай иштинде чагырып келген . А Иерусалимге үжен үш чыл иштинде бүгү Израильди болгаш Иудеяны чагырып хааннаан.

Давидтиң Иерусалимни эжелеп алганы

(1 Чыл. 11:4-9)

⁶ Хаан шериглери-биле Иерусалимде чурттап турар иевус чонга удур дайынче үнүпкен . Иевустар Давидке: «Сен бээр кирбес сен. Сени согур, аскак улус безин сывырып чорудуп боор» – дээннер. Ол дээрге «Давид бээр кирип шыдавас» дээни ол чүве-дир. ⁷ Ынчалза-даа Давид Сион шивээзин эжелеп алган. Ол болза Давидтиң Хоорайы-дыр . ⁸ Ол хүн Давид мынча дээн: «Иевустарны өлүрер дээн кижи бүрүзү хоорайның суун таварып эрте бергеш, Давидти көөр хөңнү чок „ол согур, аскак“ улусту чыда-биле шанчып өлүрзүн!» (Ол үеден бээр «Согур-даа, аскак-даа кижи ордуже кирбес» деп чугаа тывылган чүве-дир.) ⁹ Давид ол шивээге турумчуп алгаш, ону Давидтиң Хоорайы деп адап алган. Ол Милло шивээзинден эгелеп , хоорайны долгандыр быжыг камгалал кылып алган. ¹⁰ Давид улам-на күштүг бооп кел чыткан , Аг-шериглиг Дээрги-Бурган-Чаяакчы ооң-биле кады болуп турган.

Давид өг-бүлези-биле Иерусалимде

(1 Чыл. 14:1-7)

¹¹ Тирниң хааны Хирам Давидче бодунуң элчилери-биле бызаңчы, дашчы улузун чорудупкан. Олар пөш чудуктар эккелгеш, Давидке орду тудуп бергеннер. ¹² Ынчан Дээрги-Чаяакчы ону Израильдиң хааны кылдыр быжыглап, Бодунуң израиль чону дээш, ооң чагыргазын өрү көдүрүп каан-дыр деп Давид билип каапкан.

¹³ Хеврондан чедип келгениниң соонда, Давид Иерусалимден база кадайлар, ·кул-кадайлар ап алган. ¹⁴ Аңаа өске оолдар, кыстары төрүттүнген. Иерусалимге төрүттүнген ажы-төлүнүң аттары бо-дур : Шаммуй, Шовав, Нафан, Соломон, ¹⁵ Ивхар, Элишуа, Нефег, Иафиа, ¹⁶ Элишама, Элиада болгаш Элифелет.

Филистимнерни тиилээни

(1 Чыл. 14:8-17)

¹⁷ Давидти Израильдиң хааны кылып каан деп дыңнааш, шупту филистимнер ону дилеп эгелээннер. Давид ону дыңнааш, шивээже кире берген. ¹⁸ Филистимнер Рефаим шынаазынга чедип келгеш, аңаа турумчуп алган . ¹⁹ Ынчан Давид Дээрги-Чаяакчыдан: «Филистимнер-биле тулчууйн бе? Оларны мээң холумга хүлээдип бээр сен бе?» – деп айтырган. Дээрги-Чаяакчы Давидке: «Бар. Филистимнерни сээң холуңга албан хүлээдип бээр мен» – деп чугаалаан. ²⁰ Давид Ваал-Перацимче келгеш , филистимнерни аңаа чылча шаап каан. Давид ынчан: «Дээрги-Чаяакчы дайзыннарымны мээң мурнумга, сугнуң чууй шавары дег, ууй шаап кагды» – дээн. Ынчангаш ол черни Ваал-Перацим деп адап каан . ²¹ Филистимнер ол черге боттарының дүрзү-бурганнарын каапкаш баарга, Давид бодунуң шериглери-биле оларны ап алган.

²² Филистимнер катап база чедип келгеш, Рефаим шынаазынга турумчуп алганнар. ²³ Давид Дээрги-Чаяакчыдан сүме айтырарга, Ол: «Оларже уткуштур үнме. Оюп чоруткаш, оларның артындан – бальзам ыяштарлыг талазындан халда. ²⁴ Бальзам ыяштарның кырынга кылаш даажын дыңнап кааш-ла , халдап кирер сен – ол дааш дээрге филистим шеригни чылча шавар дээш, Дээрги-Чаяакчы сээң мурнуңда чоруп орары ол-дур» – дээн. ²⁵ Давид Дээрги-Чаяакчының чугаалаанын ёзугаар кылгаш, филистимнерни Гевадан Гезерге чедир чылча шаап каан.

Ыдыктыг аптараны Иерусалимге эккелгени

(1 Чыл. 13:6-14; 15:25-29; 16:1-3)

¹ Давид база катап Израильдиң бүгү шилиттинген дайынчыларын – 30 000 кижини чыып алгаш, ² Иудеяда Ваал хоорайдан Бурганның аптаразын алыр дээш чорупкан. Ол дээрге Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы саадаан, Ооң ады-биле адаан, кырында ·херувимнер дүрзүлери турар ыдыктыг ·аптара-дыр. ³ Бурганның аптаразын дугуйлуг чаа тергеге салгаш, тей кырында турар Авинадавтың бажыңындан үндүрүп эккелгеннер. Тергени сөөрткен шарыларны Авинадавтың оолдары Уза биле Ахио башкарып чорааннар. ⁴ Бурганның аптаразын Авинадавтың тейде турар бажыңындан алгаш чорупканнар. Ахио аптараның мурнунга чоруп орган. ⁵ А Давид болгаш бүгү израильчилер Дээрги-Чаяакчының мурнунга хөглеп, шиви ыяштан кылган янзы-бүрү хылдыг база кагар хөгжүм херекселдеринге ойнап чорааннар.

⁶ Нахоннуң тараа шаңынга чоокшулап келгенде, тергени сөөртүп чораан шарылар бүдүрүй бээрге, Бурганның аптаразы ийленип, аңдарлы бээр часкан. Уза холун сунупкаш, аптараны тудуп алган . ⁷ Дээрги-Чаяакчы Узага ынчанганы дээш ажына берген. Ынчангаш Бурган ону ол-ла черинге – Бурганның аптаразының чанынга өлүрүп каан. ⁸ Дээрги-Чаяакчы Узаже халдаарга, Давид хорадай берген. Ол черни бо хүннерде-даа Парец-Уза деп адаар. ⁹ Ол хүн Давид Дээрги-Чаяакчыдан корга бергеш: «Дээрги-Чаяакчының аптаразын канчап бодумче аппаар мен?» – дээн. ¹⁰ Давид Дээрги-Чаяакчының аптаразын бодунуң хоорайынче аппаарын күзевейн, ону Гефтен келген Овед-Эдом деп кижиниң бажыңынче чорудупкан.

¹¹ Дээрги-Чаяакчының аптаразы гефчи Овед-Эдомнуң бажыңынга үш ай иштинде турган. Дээрги-Чаяакчы Овед-Эдомга болгаш ооң бүгү өг-бүлезинге ачы-буян хайырлаан . ¹² Кажан Давидке: «Дээрги-Чаяакчы аптаразы дээш Овед-Эдомга база ооң бүгү улузунга ачы-буян хайырлаан-дыр» – деп дыңнадырга, ол Бурганның аптаразын Овед-Эдомнуң бажыңындан Давидтиң Хоорайынче байырымныг эккеп алган.

¹³ Дээрги-Чаяакчының аптаразын көдүрген улус алды базым кылып чорда, Давид бугажык биле семис бызаа өргүп салган. ¹⁴ Давид лён эфод кедип алгаш, Дээрги-Чаяакчының мурнунга чаза-ла самнап турган . ¹⁵ Давид база бүгү израиль чон Дээрги-Чаяакчының аптаразын ыыт-шимээнниг, эдиски-труба этсип, эккел чораан. ¹⁶ Дээрги-Чаяакчының аптаразы Давидтиң Хоорайынче кирип орда, Саулдуң уруу Мелхола соңгадан көрүп турган. Дээрги-Чаяакчының мурнунда самнап халып чораан Давидти көрүп кааш, Мелхола ону чөгенчиин деп бодаан.

¹⁷ Дээрги-Чаяакчының аптаразын эккелгеш, Давидтиң аңаа белеткеп кааны бодунуң черинге – майгынының ортузунга салып кааннар. Давид Дээрги-Чаяакчыга бүрүн өрттедир болгаш эп-найырал өргүлдерин кылган. ¹⁸ Бүрүн өрттедир болгаш эп-найырал өргүлдерин кылып дооскаш, Давид чонну Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының ады-биле алгап-йөрээп каан . ¹⁹ Ооң соонда ол бүгү чонга, хөй-хөй израильчилерге – эр-даа, херээжен-даа улуска бир-бир хлеб, борбак эът база үзүмнүг боова үлеп берген. Бүгү чон бажыңнарынче тарап чана берген.

²⁰ Бодунуң өг-бүлезин алгап-йөрээп каар дээш, Давид чанып кээрге, Саулдуң уруу Мелхола аңаа уткуштур үнүп келгеш, мынча дээн: «Израильдиң хааны бөгүн бодун дыка-ла алдаржытты! Бодунуң албаты чонунуң кыс кулдарының мурнунга үен-даян кижи-даа ышкаш шалдаң көстүр чыгыы самнап канчаары ол?»

²¹ Давид Мелхолага мынчаар харыылаан: «Ол дээрге Дээрги-Чаяакчының мурнунга чүве ышкажыл. Сээң ачаңның болгаш ооң салгалының орнунга Ол мени шилип алгаш , Бодунуң израиль чонунуң чагырыкчызы кылып каан-дыр. Мен Дээрги-Чаяакчының мурнунга самнап, хөглээн мен. ²² Мен оон-даа артык сандарап батсымза, оон-даа чөгенчиг апарзымза, сээң чугаалап турарың кул-кыстар дөмей-ле мени алдаржыдар». ²³ Ынчангаш Саулдуң уруу Мелхола өлгүже чедир ажы-төл чок болган чүве-дир.

Нафанның өттүр билген медеглели

(1 Чыл. 17:1-15)

¹ Хаан бодунуң ордузунче көжүп кире берген үеде, Дээрги-Чаяакчы ону долгандыр турар дайзыннарындан хостуг кылып каанда, ² ол Нафан медээчиге мынча дээн: «Көрем, мен пөштен кылган ордуда чурттап турар-дыр мен, а Бурганның аптаразы анаа майгында турар-дыр». ³ Нафан хаанга: «Чүнү кылырын күзей-дир сен, ону барып кыл. Дээрги-Чаяакчы сээң-биле кады болгай» – дээн.

⁴ Ол-ла дүне Дээрги-Чаяакчы Бодунуң сөзүн Нафанга ажыдыпкан: ⁵ «Мээң чалчам Давидке баргаш, Дээрги-Чаяакчының сөзүн дамчыт: Мээң чурттаар өргээмни сен тургузар сен бе? ⁶ Израильчилерни Египеттен үндүрүп келгенимден бо хүнге чедир Мен өргээге чурттавадым. Бир черден өске черже көжүп чорааш, анаа майгынга чурттап чордум. ⁷ Израильчилер-биле кады каяа-даа чорааш, Бодумнуң израиль чонумну чагырар кылдыр дужааганым аймактарның кайы-бирээзинге: „Чүге Меңээ пөштен өргээ тудуп бербээн силер?“ деп чугаалап көрген мен бе?

⁸ Ынчангаш Мээң чалчам Давидке Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының сөзүн дамчыт: Мен сени, хой кадарып чоруңда, Мээң израиль чонумнуң чагырыкчызы кылдыр томуйлаан мен ⁹ Каяа-даа чоруңда, сээң-биле кады болуп, сээң мурнуңга дайзыннарыңны чылча шаап чордум . Сээң адыңны, чер кырының алдарлыг кижилеринии дег, алдаржыдып каан мен. ¹⁰ Мен Бодумнуң израиль чонумга боду чурттуг болзун база ону кым-даа дүвүретпезин дээш, черни аңгылап бергеш, аңаа доктаап чурттаар кылып каан мен.

Каржы-бак улус оларны мооң мурнунда дег, Мен Бодумнуң израиль чонумга баштыңчылар тургузуп каан үемде дег , кызып-кыйбас болур. Оон ыңай Мен сени бүгү дайзыннарыңдан адырып каар мен. Дээрги-Чаяакчы сээң ук-салгалыңны Боду доктаадып каарын аазап турар-дыр. ¹² Кажан сен назылап кырааш, ада-өгбең соондан өске оранче чоруй баарыңга , Мен сээң төрээн үре-салгалыңны орнуңга хаан кылгаш, ооң чагыргазын быжыглап каар мен. ¹³ Ол салгакчың Мээң адымга тураскааткан өргээ тудуп каар , а Мен ооң хаан дүжүлгезин мөңгеде быжыглап каар мен. ¹⁴ Мен ооң Адазы болур мен, а ол Мээң оглум болур . Ол багай чүве үүлгедир болза, Мен ону кижилерни дамчыштыр – оларның кымчызы-биле кезедир мен . ¹⁵ Ындыг-даа болза, Мен сээң мурнуңда хааннап турган Саулдан ойталааным дег, Бодумнуң энерелимни салгакчыңдан кажан-даа ап кагбас мен. ¹⁶ Мээң мурнумга Сээң үре-салгалың болгаш чагыргаң кезээ мөңгеде чайгылыш чок болур, сээң дүжүлгең мөңгези-биле артар ».

¹⁷ Нафан ол бүгү чугааны болгаш көстүүшкүннү Давидке дамчыдып берген.

Давидтиң Бурганга өөрүп четтиргени

(1 Чыл. 17:16-27)

¹⁸ Ынчан Давид хаан Дээрги-Чаяакчының мурнунга барып чугаалаан: «О, Дээргим, Дээрги-Чаяакчы! Кым мен мен? Мээң ук-салгалым кымыл? Мени ынчаар көдүрер хире чүү кылдым? ¹⁹ Ол бүгү безин Сеңээ эвээш болган-дыр, о, Дээрги-Бурган-Чаяакчы! Мени алдаржыдарындан эрткеш, Сен Бодуңнуң чалчаңның үре-салгалының келир үезин безин чугаалап бердиң. Сээң ол сөзүң улуска өөредиг болзун , Дээрги-Бурган-Чаяакчы! ²⁰ Давид Сеңээ оон ыңай чүнү немей чугаалап шыдаар деп? Бодуңнуң чалчаңны билир-ле болгай сен, Дээрги-Бурган-Чаяакчы! ²¹ Бодуңнуң сөглээн сөзүң бодааш, Бодуңнуң күзелиң-биле Сен өндүр улуг херекти кылып, Бодуңнуң чалчаңга ол бүгүнү ажыдып бердиң. ²² Ынчангаш өндүр улуг-дур сен, Дээрги-Бурган-Чаяакчы! Сеңээ деңнежипки дег кым-даа чок-тур, Сенден өске Бурган-даа чок-тур, бис боттарывыстың кулаавыс-биле дыңнадывыс .

²³ Кым Сээң израиль чонуңга деңнежирил? Бо чон дег чер кырында өске чон чок , чүге дээрге бисти Бодунуң чону кылып аар дээш, Бурган кээп, бисти кулданыышкындан адырып алган. Сээң кайгамчык, коргунчуг херектериң ужун Израильдиң ады чериңде билдингир апарган. Сен египетчилерден камгалаан Бодуңнуң чонуңнуң мурнундан өске чоннарны-даа, оларның бурганнарын-даа үндүр ойладыпкан эвес ийик сен бе? ²⁴ Сен израиль чонуңну кезээ мөңгеде Бодуңнуу кылып алдың, а Бодуң, Дээрги-Чаяакчы, ооң Бурганы болдуң.

²⁵ А ам, Дээрги-Бурган-Чаяакчы, Бодуңнуң чалчаңның болгаш ооң ук-салгалының дугайында берген сөзүңнү кезээ мөңгеде быжыглап каг, Бодуңнуң аазаашкыныңны күүседип көрем. ²⁶ Сээң адың кезээ мөңгеде алдаржып чорзун, кижилер: „Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы – Израильдиң Бурганы“ деп чугаалажып чорзун! Сээң чалчаң Давидтиң ук-салгалы Сээң мурнуңга быжыг болзун! ²⁷ Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы – Израильдиң Бурганы, Сен Бодуңнуң чалчаңга: „Сээң ук-салгалыңны доктаадып бээр мен“ деп ажыдып берген болгай сен, ынчангаш Бодуңнуң чалчаң Сеңээ ынчалдыр мөргүп диттигипкен. ²⁸ О, Дээрги-Бурган-Чаяакчы! Сен Бурган сен! Сээң сөстериң шынныг, Сен Бодуңнуң чалчаңга бо чаагай кежикти аазадың. ²⁹ Амдан эгелеп, Бодуңнуң чалчаңның ук-салгалы мөңгеде Сээң хайгааралыңга чорзун дээш, аңаа ачы-буяның хайырлап көрем. Сен, Дээрги-Бурган-Чаяакчы, ол бүгүнү Бодуң чугааладың. Сээң хайырлаан ачы-буяның-биле Сээң чалчаңның ук-салгалы кезээ мөңгеде сайзырап-ла турар болзун!»

Давидтиң дайынчы чедиишкиннери

(1 Чыл. 18:1-13)

¹ Элээн үе эрткенде, Давид филистимнерни чылча шаап, томаарткаш, оларның Метег-Гаамма деп хоорайын эжелеп алган. ² Оон ыңай Давид моавтарны база чылча шапкан. Оларны черге чыттыргаш, хендир-биле хемчээп турган. Хендирниң ийи катап узунунга дең болганнарны өлүрүп, а үш катап дең болганнарны амы-тынныг арттырып турган. Моавтар Давидтиң үндүт төлээр чалчалары апарган.

³ Цованың хааны, Реховтуң оглу Адраазар Евфрат хемниң унунга бодунуң чагыргазын катап тургузуп аар дээш кел чорда, Давид ону база чылча шаап каан . ⁴ Давид ол хаанның 1700 аъттыг база 20 000 чадаг шериглерин тудуп алган. Ол ·дайынчы тергелиг аъттарның балдырларының сиирлерин үзе кезип каапкан , олардан чүгле чүс аътты бодунга арттырып алган . ⁵ Цованың хааны Адраазарга дузалажыр дээш Дамаскыда чурттап турар арамей чон чедип кээрге, Давид 22 000 арамейни чылча шаап каан. ⁶ Давид арамей хоорай Дамаскыга камгалал шериин тургузуп каан, ынчалдыр арамейлер Давидтиң үндүт төлээр чалчалары апарган. Давид кайнаар-даа баарга, Дээрги-Чаяакчы аңаа тиилелге берип турган. ⁷ Давид Адраазарның улузундан алдын дозуг-камгалалдарын ап алгаш, оларны Иерусалимге эккелген . ⁸ Адраазарның Бетах база Беротай деп хоорайларындан Давид хаан дыка хөй хүлер ап алган.

⁹ Давид Адраазарның бүгү шериин чылча шаап каан деп, Хаматтың хааны Той дыңнап каапкан. ¹⁰ Адраазар-биле дайылдашкаш, ону чылча шапканы дээш Давид хаанга байыр чедирип, ону алгап-йөрээри-биле Той хаан бодунуң оглу Иорамны олче чорудупкан, чүге дээрге Той Адраазар-биле дайылдажып турган. Иорам белек кылдыр мөңгүн, алдын база хүлер савалар эккелген. ¹¹ Давид хаан ол саваларны бүгү-ле чагырып алганы: арамей, моав, аммон, филистим, амалик чоннардан база Реховтуң оглу, Цованың хааны Адраазардан хавырып алганы алдын-мөңгүнү-биле кады Дээрги-Чаяакчыга тураскааткан .

¹³ Дус шынаазынга 18 000 эдом шеригни чылча шапкаш, ээп келгениниң соонда, Давид алдаржый берген. ¹⁴ Ол бүгү эдом черге камгалал шериин тургузуп каан, ынчалдыр эдом чурттуглар шуптузу Давидтиң чалчалары апарган . Давид кайнаар-даа баарга, Дээрги-Чаяакчы аңаа тиилелгени берген.

Давидтиң чоок дүжүметтери

(2 Хаан. 20:23-26; 1 Чыл. 18:14-17)

¹⁵ Давид хаан бодунуң чонун шын шиидип, олар дээш чөптүг чорукту тургузуп, бүгү Израильди чагырып-башкарып турган . ¹⁶ Саруйяның оглу Иоав шериглер даргазы турган . Ахилудтуң оглу Иосафат төөгү бижээчизи турган . ¹⁷ Ахитувтуң оглу Садок биле Авиафарның оглу Ахимелех – Бурганның бараалгакчылары , а Серайя – бижээчи турган. ¹⁸ Иодайның оглу Ванея керет, пелет уктуг шериглерниң баштыңчызы турган. А Давидтиң оолдары Бурганның бараалгакчылары турган.

Давид болгаш Мемфивосфей

¹ Давид: «Саулдуң өг-бүлезинден арткан кижи ам бар бе? Мен аңаа Ионафан дээш энерел көргүскей эртик мен» – дээн .

² Саулдуң өг-бүлезинге бараан болган Сива деп чалча кижи турган . Ону Давидче кыйгыртып эккээрге, хаан: «Сива деп кижи сен сен бе?» – деп айтырган.

Оозу: «Силерниң чалчаңар мен-дир мен» – деп харыылаан.

³ Хаан: «Саулдуң салгалдарындан чаңгыс-даа кижи артпаан чүве бе? Мен аңаа Бурганныы дег энерел көргүзүксеп тур мен» – дээн.

Сива хаанга: «Ионафанның аскак оглу бар» – деп харыылаан .

⁴ Хаан: «Кайдал ол?» – деп айтырган.

Сива: «Ол Лодавар чурттуг Аммиилдиң оглу Махирниң бажыңында турар » – деп харыылаан.

⁵ Давид хаан ону Лодаварда Аммиилдиң оглу Махирниң бажыңындан сүрдүрүпкен. ⁶ Ионафанның оглу, Саулдуң оглунуң оглу Мемфивосфей Давидке чедип келгеш, хаанны хүндүлеп черге чедир мөгейген. Давид: «Мемфивосфей сен сен бе?» деп айтырган.

«Силерниң чалчаңар мен-дир мен» – деп ол харыылаан.

⁷ Давид аңаа мынча дээн: «Кортпа. Сээң ачаң Ионафан дээш мен сеңээ энерелдиг болур мен. Сээң кырган-ачаң Саулдуң шөлдерин сеңээ эгидип бээр мен. Сен мээң-биле кады чемненир сен».

⁸ Мемфивосфей мөгейип кааш, чугаалаан: «Менче кичээнгей салыр хире кым мен мен? Мен дээрге өлген ыттан дээредевес кижи ышкажыл мен».

⁹ Хаан Саулдуң чалчазы чораан Сиваны кыйгырып алгаш, аңаа чугаалаан: «Саулга болгаш ооң өг-бүлезинге чүү хамааржырыл, шуптузун сээң дээргиңниң оглунга берип тур мен. ¹⁰ Ынчангаш сен, оолдарың база кулдарың ооң черин болбаазыраткаш, ону хандырар кылдыр дүжүдүн эккеп туруңар. А сээң дээргиңниң оглу Мемфивосфей үргүлчү мээң-биле кады чемненир». Сива он беш оолдуг, чээрби кулдуг турган чүве-дир .

¹¹ «Мээң дээрги хааным чалчазы меңээ чүнү чугаалаар болдур, шуптузун күүседир мен» – деп, Сива харыылаан. Ынчалдыр Мемфивосфей, Давид хаанның оолдарының бирээзи дег, ооң-биле кады чемненир апарган.

¹² Мемфивосфейниң Миха деп бичии оглу бар турган . Сиваның бажыңында чурттап турар улус шупту Мемфивосфейге бараан болур апарган. ¹³ Ийи буду аскак Мемфивосфей Иерусалимге чурттап турган, чүге дээрге ол хаан-биле кады үргүлчү чемненир турган.

Аммон болгаш арамей шериглерни Давидтиң тиилээни

(1 Чыл. 19:1-19)

¹ Элээн үе эрткенде, аммон чоннуң хааны өлүп каарга, ооң орнунга оглу Аннон хааннай берген. ² Давид: «Наастың оглу Аннонга энерелден көргүзүп каайн. Ооң ачазы меңээ энерел көргүскен-не болгай» – деп чугаалааш, Аннонга ооң ачазы дээш кажыыдалын илередири-биле бодунуң улузун чорудупкан. Олары аммоннарның чуртунга чедип кээрге, ³ аммон нояннар боттарының дээргизи Аннонга: «Давид бодунуң улузун сээң ачаңны хүндүлеп, кажыыдалын илеретсин дээш чорудупкан деп бодаар сен бе? Найысылалывысты хайгыылдап, шинчилеп көрүп алгаш, ооң соонда эжелээр сорулгалыг оларны Давид бээр чоруткан эвес деп бе?» – дээннер. ⁴ Аннон Давидтиң улузун тудуп алгаш, кижи бүрүзүнүң салының чартыын чүлүп каапкаш, хептерин чаяазынга чедир ора кезип каапкаш, дедир чандырыпкан. ⁵ Давидке ол дугайында чугаалаптарга, аажок куду көрдүрген улуска уткуштур чалчаларын чорудупкан. Хаан оларга: «Салдарыңар үнүп келгижеге чедир, Иерихонга туруңар че, ооң соонда чанып кээр силер» – деп дамчыткан.

⁶ Аммоннар Давид оларны көөр хөңнү чок апарган дээрзин билип кааш, Бет-Рехов база Цовадан 20 000 арамей чадаг шеригни, Мааханың хаанындан 1000 шеригни база Товтан 12 000 шеригни хөлезилеп алган чүве-дир. ⁷ Давид ону дыңнап кааш, Иоавты бүгү шыырак шериглери-биле кады ынаар чорудупкан. ⁸ Аммоннар үнүп келгеш, хоорайже кирер эжик-хаалгазының аксынга дайынчы ёзу-биле туруп алганнар, а Цовадан, Бет-Реховтан арамейлер база Товтан, Маахадан шериглер ховуда аңгы туруп алганнар. ⁹ Мурнунда-даа, артында-даа дайзыннары үнүп келгенин көрүп кааш, Иоав бүгү израиль шеригниң аразындан эң-не дээре дайынчыларны шилип алгаш, арамейлерге удур тургузупкан. ¹⁰ А арткан шериглерни ол акызы Авессага дагзып, аммоннарга удур чыскаапкан. ¹¹ Иоав акызынга мынчаар чагаан: «Бир эвес арамейлер мени ажып тиилээр деп барза, сен меңээ дузалажыр сен. А бир эвес аммоннар сени тиилээр деп барза, сеңээ мен барып дузалажыр мен. ¹² Эрес-дидим бол, чонувус дээш, Бурганывыстың хоорайлары дээш чалданыш чок туржур бис. Дээрги-Чаяакчы Боду канчаар күзээрил, ынчалдыр кылзын ». ¹³ Иоав бодунуң шерии-биле арамейлерге удур үнүптерге, олары дезип чорупкан. ¹⁴ А аммоннар арамейлерниң дезип турарын көргеш, боттары-ла Авессадан дескеш, хоорайынче кирип келгеннер. Оон Иоав аммон черден Иерусалимче ээп келген.

¹⁵ Арамейлер израильчилерге аштырганын билип кааш, чаңгыс черге чыглып алганнар. ¹⁶ Адраазар хаан Евфрат хемниң ындында чурттап турар арамей чонну кыйгыртыптарга, олар Хелам деп черге чедип келген. Оларны Адраазар хаанның шерииниң даргазы Совак баштап турган. ¹⁷ Ол дугайында Давидке дыңнадыптарга, ол бүгү израиль шеригни чыып алгаш, Иордан хемни кешкеш, Хеламга чедип келген. Арамейлер Давидке удур чыскаалыпкаш, ооң-биле тулушканнар, ¹⁸ ынчалза-даа израильчилерден дезипкеннер. Давид арамейлерниң 700 ·дайынчы тергезин, 40 000 аъттыг шериин узуткап каан. Давид шериг баштыңчызы Совакты база чылча шапкан, ону аңаа өлүрүп каан. ¹⁹ Адраазарга чагыртып турган бүгү хааннар ооң израильчилерге аштырып алганын билип кааш, израильчилер-биле тайбың керээзин чарып алгаш, оларга чагырты бергеннер. А арамейлер ооң соонда аммоннарга дузалажырындан сестир апарган чүве-дир.

Давид биле Вирсавия

¹ Дараазында чылдың эгезинде , хааннар дайылдажыр дээш үнер үеде , Давид Иоавты бодунуң улузу-биле кады – бүгү израиль шеригни чорудуптарга, аммоннарны чылча шаап кааш, оларның найысылалы Равваны бүзээлеп алганнар. А Давид Иерусалимге артып калган чүве-дир.

² Бир кежээ Давид орунундан тургаш, ордузунуң серизинге агаарлап кылаштап турган. Сери кырындан ол чунуп турар херээженни көрүп каан. Ол херээжен дыка чараш болган чүве-дир. ³ Давид ол херээженниң дугайында билип эккээр кылдыр улузунга даалга берген. Аңаа мынча дээннер: «Ол дээрге Элиамның уруу, хет аймак-сөөктүг Урияның кадайы Вирсавия-дыр ». ⁴ Херээженни эккээри-биле бодунуң айбычыларын чорудуптарга, олар ону эккелген. Давид ооң-биле удуп чыдып алган. (Херээжен бодунуң ·арыг эвезинден чаа-ла адырлып алган турган чүве-дир.) Ооң соонда херээжен чана берген.

⁵ Ол херээжен иштиг апаргаш, Давидче «Иштели бердим» деп сөгледипкен. ⁶ Давид Иоавка: «Менче хет Урияны чорудувут» – деп сөс дамчыдарга, Иоав Урияны Давидче чорудупкан. ⁷ Урия чедип кээрге, Давид оон Иоавтың база шеригниң амыр-кадыының дугайында, дайынның чоруп турарының дугайында айтырган. ⁸ Оон Давид Урияга: «Чангаш, дыштан че» – дээн. Урия хаанның ордузундан үнүп кээрге, ооң соондан улус хаанның сөңнээн аъш-чемин чедирип чорупканнар. ⁹ Ынчалза-даа Урия бажыңынче чанмайн, дээргизиниң чалчалары-биле кады хаанның ордузунуң эжииниң аксынга хонган чүве-дир.

¹⁰ Давидке: «Урия бажыңынче чанмаан-дыр» – деп сөглеп кээрге, ол Уриядан: «Сен чер чорааш, оруктан келген кижи эвес сен бе? Бажыңыңче чүге чанмадың?» – деп айтырган.

¹¹ Урия Давидке: «Бурганның ыдыктыг аптаразы, израиль база иудей шериг – майгыннарда, мээң дээргим Иоав болгаш ооң бүгү кижилери база ажык ховуда турар-дыр. Ындыг таварылгада мен канчап дойлап, кадайым-биле удуур дээш бажыңымче барып шыдаар кижи мен? Хаан узун назылазын, адыңар-биле даңгыраглап тур мен: ындыг чүве кылбас мен!» – дээн.

¹² Ынчан Давид аңаа: «Бөгүн база маңаа артып кал, а даарта сени мен дедир чорудуптар мен» – дээн. Ынчалдыр Урия ол хүн Иерусалимге артып калган. ¹³ Даартазында Давид Урияны кады дойлаарынче чалааш, аңаа эзиртир арага ижиртип каапкан. Ынчалза-даа кежээ апаарга, Урия дээргизиниң чалчалары-биле кады удуп чыдып алган, бажыңынче чанмаан.

¹⁴ Эртенинде Давид Иоавче чагаа бижээш , ону Урияны дамчыштыр чорудупкан. ¹⁵ Ол чагаада: «Урияны тулчуушкуннуң эң-не берге черинге тургузуп кааш, ол узуткаттырып аар кылдыр оон аткаарлаңар» деп бижип каан болган. ¹⁶ Ынчангаш Иоав Равва хоорайны бүзээлеп турган үезинде дайзынның эң-не шыырак дайынчылары кайда турарын билип алгаш, Урияны ынаар чорудуп турган. ¹⁷ Хоорайжылар үнүп кээрге, оларның Иоавка удур тулчуушкунунга Давидтиң шериглеринден чамдык дайынчылар өлүртүп алган. Оларның аразында хет Урия база бар болган.

¹⁸ Тулчуушкуннуң канчаар чоруп турарының дугайында Иоав Давидке дыңнадыры-биле ¹⁹ бодунуң айбычызынга мынча деп чагаан: «Кажан сен хаанга тулчуушкуннуң канчаар чоруп турарын чугаалап бээриңге, ²⁰ хаан ажына бергеш: „Чүге тулчуушкун үезинде хоорайже ынчаар чоокшулай берген силер? Хоорайның ханаларындан силерже адып, соккулап эгелээрин билбес улус силер бе? ²¹ Иероваалдың оглу Авимелехти канчап өлүрүп каан чүвел? Бир херээжен ооң кырынче ханадан дээрбе дажының бузундузун дүжүр идиптерге, ол Тевецке өлүп калган эвес ийик бе? Чүге хоорайның ханазынче ынчаар чоокшулай берген улус силер?“ деп айтыра берзе, „Хет чалчаңар Урия база өлүрткен“ деп харыылаар сен».

²² Айбычы кижи Давидке келгеш, Иоавтың чагып кааны ёзугаар шупту чүвени чугаалап берген. ²³ Айбычы Давидке мынча деп тайылбырлаан: «Ол улустуң күжү бистен артык болгаш, биске удур халдап, ажык шөлче үнүп келген. Ынчалза-даа бис оларны дедир хоорайның хаалгазынче ойладыпкан бис. ²⁴ Дайзынның шериглери ча-биле хана кырындан адып эгелээрге, силерниң улузуңарның чамдыызы өлгүлеп калган. Хет чалчаңар Урия база өлүрткен».

²⁵ Ынчан Давид элчиге: «Ол бүгү дээш муңгарааш чоор сен. Дайын үезинде хылыш кымга-даа дээптер чүве ышкажыл. Бүгү күжүңнү хоорайга удур чыып алгаш, ону узуткап каг» – деп Иоавты деткип чугаалаарын дааскан.

²⁶ Урияның өлүп калганын дыңнааш, ооң кадайы ашаа дээш кажыыдап ыглаан. ²⁷ Кажыыдал хүннери эрте бээрге, Давид Урияның кадайын бажыңынга эккеп, кадай кылып аарга, ол аңаа оол божуп берген. Дээрги-Чаяакчы Давидтиң ол чоруун каржы-бак үүлгедиг деп санаан.

Нафан медээчиниң Давидти сойгалап илереткени

¹ Дээрги-Чаяакчы Давидче Нафанны чорудупкан . Нафан Давидке келгеш, мынча дээн: «Бир хоорайга бирээзи бай, өскези ядыы ийи кижи чурттап чораан-дыр. ² Бай кижиниң шээр болгаш бода малы кончуг хөй турган. ³ А ядыы кижиниң чаңгыс хоюндан өске чүзү-даа чок турган. Ону ол хураган турда садып алгаш, азырап өстүрүп алган. Хураганы ооң ажы-төлү-биле кады өскен чүве-дир. Ол ооң холундан чем чип, суг ижип, харын-даа ооң хойнунга удуп өскен болгаш, бодунуң уруу-биле дөмей турган. ⁴ Бай кижиге чорумал чедип кээрге, ол бодунуң хоюн азы бода малын келген кижиге чем кылып бээри-биле өзээринден харамнанган. Ооң орнунга ядыы кижиниң чаңгыс хоюн өзээш, чорумалга чем кылып берген чүве-дир».

⁵ Давид ындыг кижиге аажок хорадай бергеш, Нафанга: «Дириг Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглап тур мен: ындыг чүвени үүлгеткен кижи өлүмге төлептиг! ⁶ Кээргээр сеткил чок болганы дээш, ындыг чүвени кылганы дээш, хой дээш ол дөрт дакпыр төлээр апаар » – дээн.

⁷ Нафан Давидке мынча дээн: «Ол бай кижи дээрге силер-дир силер! Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчы мынча диди: „Сени Мен Израильдиң хааны болур кылдыр шилип алган мен . Сени Мен Саулдуң холундан камгалап алган мен. ⁸ Сеңээ Мен дээргиңниң ордузун база ооң кадайларын хүлээдип берген мен. Сеңээ Мен Израиль биле Иудеяны берген мен. Бир эвес ол сеңээ эвээш болза, оон-даа хөйнү немеп бергей эртик мен. ⁹ Чүге сен Дээрги-Чаяакчының мурнунга каржы чорук кылып, Ооң сөзүн тооп көрбедиң? Хет Урияны сен күчүлеп өлүрүп кааш, ооң кадайын ап алдың. Урияны сен аммоннарның чепсээ-биле узуткап каан болгай сен. ¹⁰ Ынчангаш сээң үре-салгалың үргүлчү күчүлелге таваржыр. Чүге дээрге сен Мени тооп көрбээн болгаш хет Урияның кадайын ап алган сен“».

¹¹ Дээрги-Чаяакчы оон ыңай мынча дээн: «Мен сеңээ хай-халапты бодуңнуң үре-салгалыңның талазындан ыдар мен. Сен көрүп туруңда-ла, сээң кадайларыңны алгаш, чоок кижиңге бериптер мен, ол чырык хүндүс безин олар-биле удуур . ¹² Сен үүлгедииңни бүдүү кылган сен, а Мен мону бүгү Израильдиң мурнунга чырык хүндүс көзүлдүр кылыр мен».

¹³ Давид Нафанга: «Дээрги-Чаяакчыга удур бачыт үүлгеткеним шын-дыр» – дээн . Нафан Давидке: «Дээрги-Чаяакчы сээң бачыдыңны сенден чайладып каапкан, сен бодуң өлбес сен – деп чугаалаан. – ¹⁴ Ындыг-даа болза, сээң үүлгеткен бачыдың хайы-биле Дээрги-Чаяакчының дайзыннарынга Ону бак сөглээр арганы берген бооруңга, сээң чаа төрүттүнген оглуң чайлаш чок өлүр». ¹⁵ Ынча дээш, Нафан чана берген.

Давидтиң чаш төлүнүң чок апарганы

Дээрги-Чаяакчы Урияның кадайының Давидке божуп берген оглунуң күжүн суларадыптарга, ол аарый берген. ¹⁶ Давид Бурганга мөргүп, чем чивейн, чааскаан черге чыдып алгаш , дүн эрттирген. ¹⁷ Ооң ордузунуң кол улузу аңаа чедип келгеш, ону черден тургузарга, ынаваан, олар-биле кады чем-даа чивээн. ¹⁸ Чеди хонук эрткенде, чаш төл чок апарган. Давидтиң чалчалары аңаа чаш төлдүң өлгенин чугаалаарындан кортканнар. Чүге дээрге олар: «Чаш төл дириг турда безин, хаан бисти дыңнавайн турду. Ам канчап аңаа чаш кижиниң чок апарганын чугаалаар бис? Ол ат болза канчаар?» деп бодаан. ¹⁹ Чалчаларының сымыранчып турарын көргеш, чаш кижи чок апарганын Давид билип каан. Ол чалчаларындан: «Чаш кижи чок апарды бе?» – деп айтырган.

Олары: «Ийе» – деп харыылаан.

²⁰ Ынчан Давид черден туруп келгеш, чунуп, үс-биле бажын чаап, эде кеттинип алгаш, Дээрги-Чаяакчының өргээзинге барып тейлеп алган. Ооң соонда ол бодунуң ордузунга баргаш, аңаа чем бээрин негээш, аштанып-чемненип алган.

²¹ Чалчалары оон: «Силер чүге ынчаарыңар ол? Чаш кижи дириг турда, силер чем чивейн, ыглап турдуңар. Ам ол чок апаарга, тургаш, чемненип турар-дыр силер?» – деп айтырган.

²² Давид мынча деп харыылаан: «Кажан чаш кижи дириг турда, мен: „Канчап билир, Дээрги-Чаяакчы менче ээ көрнүр болза, чаш кижи дириг артар чадавас“ деп бодааш , ·шээрленип, ыглап турдум. ²³ Ам ол чок апарганда, чүү дээш шээрленир деп мен? Ону эгидип аар харыктыг мен бе? Мен аңаа чеде бээр мен, а ол менче эглип келбес».

²⁴ Давид кадайы Вирсавияга баргаш, ону оожуктуруп, ооң-биле удуп, холбашкан. Кадайы иштели бергеш, аңаа оол уруг божуп берген. Оглун Соломон деп адап алган . Дээрги-Чаяакчы аңаа ынак болгаш, ²⁵ Нафан медээчини чорудуптарга, ол аңаа Иедидиа деп атты берген, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы ынчаар күзээн чүве-дир .

Аммоннар-биле дайынның төнгени

(1 Чыл. 20:1-3)

²⁶ Ол үеде Иоав аммон черниң найысылалы Раввага удур дайылдажып тургаш, хаанның шивээзин эжелеп алган. ²⁷ Иоав айбычыларын Давидче чоруткаш: «Мен Равваже халдааш, хоорайның ижер суун эжелеп алдым. ²⁸ Ынчангаш арткан шериглерни чыып алгаш, хоорайже халдап киргеш, эжелеп ал. Оон башка хоорайны бодум эжелеп аар болзумза, ол мээң адым-биле ададыр апаар» – деп сөгледипкен.

²⁹ Давид бүгү шериглерин чыггаш, барып Раввага удур дайылдашкаш, ону эжелеп алган. ³⁰ Давид аммон хаанның оваадайын ооң бажындан уштуп алгаш, боду кедип алган. Ол оваадай бир °талант алдын деңзилиг болгаш үнелиг даш-биле каастап каан турган чүве-дир. Давид ол хоорайдан дыка хөй олчалыг болган. ³¹ Чурттакчыларын Давид хоорайдан үндүргеш, оларны албадал-биле хирээлер, демир кускун-хаайлар, балдылар тудуп алгаш ажылдаар база тууйбу өрттедир изиг суугулар чанынга ажылдаар кижилер кылып алган . Давид бүгү аммон хоорайларны база ынчалдыр аажылаан. Ооң соонда Давид бодунуң бүгү шерии-биле Иерусалимче ээп келген.

Амнон биле Фамар

¹ Элээн үе эрткенде, Давидтиң оглу Амнон Фамар деп чараш кыска хандыкшый берген. А Фамар дээрге Давидтиң өске оглу Авессаломнуң төрээн дуңмазы чүве-дир . ² Бодунуң дуңмазы болур Фамарга хандыкшаанындан хилинчектенип, Амнон аарый берген. Амнон ооң-биле чүнү-даа канчап шыдавас болган, чүге дээрге Фамарга кым-даа дегбээн, арыг кыс турган. ³ Давидтиң акызы Шиманың оглу Ионадав Амноннуң эжи турган. Ол кончуг кажар кижи чүве-дир.

⁴ Ионадав Амнондан: «Хаанның оглу, сен чүге хүн келген тудум-на арып турар апардың? Чылдагаанын меңээ чугаалап көрем» – деп айтырган.

Оозу: «Авессаломнуң дуңмазы Фамарга ынакшый бердим» – деп харыылаан.

⁵ Ионадав аңаа: «Орунга чыдып алгаш, аарыычаңнай бер. Ачаң сени көөр дээш чедип кээрге: „Мээң дуңмам Фамар мен көрүп чыдырымда, чемден белеткээш, мени боду чемгерзин“ деп чугаала» – деп сүмелээн.

⁶ Амнон орунга чыдып алгаш, аарыычаңнай берген. Хаан ону көөр дээш чедип кээрге, Амнон аңаа: «Мээң дуңмам Фамар чедип келгеш, меңээ чиир кылдыр, көрүп чыдырымда, бичии далгандан быжырып бергеш, мени боду чемгерзин» – дээн.

⁷ Давид: «Акың Амноннуң бажыңынга баргаш, аңаа чемден кылып берип көрем» – деп Фамарже сөгледипкен. ⁸ Фамар аарып чыдар акызы Амноннуң бажыңынче чорупкан. Ол далганны нугааш, акызы көрүп чыдырда, ону быжырыпкан. ⁹ Паштан далганны ап бээрге, акызы чивес болган. Амнон: «Бажыңдан шупту улус үне берзин» дээрге, кым-даа артпайн үнүп чоруй барган. ¹⁰ Ынчан Амнон Фамарга: «Чемиңни мээң удуур өрээлимче эккелгеш, мени чемгерип көрем» – дээн. Фамар быжырып алган далганын акызының удуур өрээлинче эккелген.

¹¹ Далганны чизин дээш чедире бээрге, Амнон Фамарны сегирип алгаш: «Дуңмам, бээр кел, мээң-биле чыдып алам» – дээн.

¹² Фамар: «Чок, акый. Мени албадавайн көр. Израиль чон аразынга ындыг чүве турбас ужурлуг. Ындыг сээдең үүлгедиг кылбайн көр . ¹³ Бужартай бергеш, оон канчаар мен? А сен, сен Израильде сээдең-бак кижилерниң бирээзи деп санаттырар сен. Хаан-биле чугаалажып көр даан. Ол мени сеңээ бээринден ойталавас-тыр ийин» – деп дилээн.

¹⁴ Ынчалза-даа Амнон ону дыңнаарын күзевээн. Ол оон күштүг болгаш, Фамарны күштеп-чазарлап каапкан. ¹⁵ Ооң соонда Амнон ону кедергей көөр хөңнү чок апарган. Аңаа ынак турганындан-даа артык кылдыр көрбестей берген. Амнон аңаа: «Тур, моон ырап чор!» – дээн.

¹⁶ Фамар: «Чок, мени ойладыры дээрге мээң-биле ам чаа-ла кылып каан үүлгедииңден-даа артык каржы чорук-тур ол» – деп аңаа чугаалаан.

Ынчалза-даа Амнон ону тооваан. ¹⁷ Ол бодунуң чалчазын кыйгырыпкаш: «Бо чүвени моон үндүр ойладыпкаш, ооң соондан эжикти эки дүкчүп каг» – дээн. ¹⁸ Чалча оол Фамарны үндүр ойладыпкаш, ооң соондан эжикти хаап алган.

Фамар онзагай чараш хептиг чораан. Ындыг хепти хаанның кыс уруглары кедер турган. ¹⁹ Фамар качыгдалдан бажынче хүл чаштынып алгаш, бодунуң кедип чорааны чараш хевин ора соп алгаш, бажын туттунуп алган ыглап-сыктап чораан. ²⁰ Акызы Авессалом: «Акың Амнон сээң-биле турду бе? Ам канчаар сен, дуңмам, ону ыыттава. Ол дээрге сээң акың ышкажыл. Эмин эрттир муңгарааш канчаар сен» – деп Фамарга чугаалаан. Фамар акызы Авессаломнуң бажыңынга кагдырган херээжен бооп чурттап чораан.

²¹ Давид хаан ол болуушкунну дыңнааш, аажок ажынып-хорадаан. ²² А Авессалом Амнонга эки-даа, багай-даа чүве чугаалаваан. Ооң дуңмазы Фамарны күштеп-чазарлап кааны дээш, ол Амнонну көөр хөңнү чок турган.

Авессаломнуң Амнондан өжээн негээни

²³ Ийи чыл эрткен. Эфрем чериниң кызыгаарында Ваал-Гацорга Авессаломнуң хоюнуң кыргылдазы болган. Авессалом хаанның оолдарын шуптузун ынаар чалаан . ²⁴ Авессалом хаанга келгеш: «Силерниң чалчаңар мен бөгүн хоюм кыргыдып тур мен. Дүжүметтериңер-биле кады ынаар барбас силер бе?» – деп айтырган.

²⁵ «Чок, оглум, – деп, хаан чугаалаан. – Сеңээ берге болбазын дээш, бис шуптувус ынаар барбас бис». Авессалом дилээрге-даа, ол ынаар баарындан ойталаан. Ынчалза-даа ол оглун алгап-йөрээп каан.

²⁶ Ынчан Авессалом: «Оода акым Амнон бистиң-биле кады барзын» – дээн.

Хаан оон: «Ооң ынаар барган херээ чүл?» – деп айтырган. ²⁷ Авессалом дилеп туруп бээрге, хаан Амнонну болгаш бүгү өске тажыларны чорудупкан. ²⁸ Авессалом бодунуң чалчаларынга мынча деп чагып каан: «Көрдүңер бе, Амноннуң эзирии улгаткаш, хөөрей бээрге, мен силерге „Амнонче халдаңар“ дээримге, ону өлүрүп каар силер. Кортпаңар. Мен силерге дужаап тур мен, эрес-дидим болуңар». ²⁹ Авессалом канчаар дужааганыл, чалчалары ынчалдыр Амнонну аажылаан. Бүгү өске тажылар элчигеннерин мунупкаш, дезе берген.

³⁰ Олар орукка чоруп олурда, тажыларны Авессалом шуптузун өлүрүп каапкан, олардан кым-даа дириг артпаан деп дамчыыр чугаа Давидтиң кулаанга чеде берген чүве-дир. ³¹ Хаан туруп келгеш, качыгдалдан хевин ора соп каапкаш , черже барып ушкан . Ооң чанынга турган дүжүметтери база хептерин ора соккулап каапкан. ³² Давидтиң акызы Шиманың оглу Ионадав мынча дээн: «Мээң дээрги хааным бодунуң оолдарын шуптузун өлүрүп каан деп бодавазын. Чүгле чаңгыс Амнон өлүп калган. Чүге дээрге дуңмазы Фамарны күштеп каапкан хүнден эгелеп, Авессалом ону өлүрер деп бодап алган турган. ³³ Ынчангаш мээң дээрги хааным хей черге дүвүреп, оолдары шупту өлүп калган деп бодавазын. Чүгле чаңгыс Амнон өлүп калган».

³⁴ А Авессалом ол үеде дезип чоруй барган.

Хайгыылга турган оол көрүптерге, барыын чүкте дагның ийинден дыка хөй чон чоруп орган. ³⁵ Ионадав хаанга: «Хаанның оолдары чоруп олур. Шупту чүве силерниң чалчаңарның чугаалааны дег болган-дыр» – дээн. ³⁶ Ол чугаалап доозары билек, тажылар ыы-сыылыг бо кирип келгеннер. Хаан болгаш ооң дүжүметтери база аажок качыгдап ыглашканнар.

³⁷ Авессалом дезип чоруткаш, Аммиудтуң оглу, гессур хаан Талмайга чеде берген . А Давид оглу дээш хөй хүннер иштинде качыгдап ыглаан. ³⁸ Авессалом дезипкени Гессурга үш чыл чурттаан. ³⁹ Давид Амноннуң өлгениниң соонда оожургай бергеш, Авессаломну истеп-сүрерин соксаткан чүве-дир.

Иоавтың Авессаломну эгиткени

¹ Хаан Авессаломну сактып, ону бодап турар дээрзин Саруйяның оглу Иоав эскерип турган. ² Иоав Текоя хоорайдан угаанныг херээжен келдиртип алгаш, аңаа мынча деп чугаалаан: «Кажыыдал хевинден кедип алгаш, ыглаачаңнаар сен. Олива үзү чагдынып шеверленме, элээн хөй хүннер дургузунда мөчээн кижи дээш ыглап каапкан кажыыдалдыг кижи ышкаш кылдыр алдынар сен. ³ Хаанга чеде бергеш, мынча дээр сен...» – дээш, Иоав ол херээженге чүнү чугаалаарын айтып берген.

⁴ Текоя чурттуг херээжен хаанга чедип келгеш, черге чедир мөгейгеш: «О, хаан, меңээ дузалап көрүңер!» – дээн .

⁵ Хаан: «Чүге келдиң?» – деп айтырарга, ол херээжен мынча дээн: «Ашаам өлүп калган дулгуяк-тыр мен. ⁶ Силерниң чалчаңар мен ийи оолдуг турган мен. Чарыпкы дег кым-даа чок ээн ховуга олар чокшу бергеш, бирээзи өскезин өлүрүп каан. ⁷ Ам бо-дур, силерниң чалчаңарга удур бүгү төрел аймак тура халаан: „Акызының тынынга четкен өлүрүкчүнү биске бер! Бис акызының өжээнин негеп, ону өлүрүп каар бис. Ооң салгакчы болганы кандыг хамаан чүвел?“ – дээрлер-дир. Чер кырынга мээң ашаамның салгалының адын арттырбас дээш, шак ынчалдыр олар мээң сөөлгү көзүмнү өжүрүп каары ол-дур».

⁸ Хаан аңаа: «Дүвүревейн бажыңыңче чана бер. Сээң айтырыыңга хамаарыштыр дужаалдан берип каар мен» – дээн.

⁹ Текоя чурттуг херээжен хаанга: «Дээрги хааным, ол дээш шупту кем-буруу меңээ база мээң төрел бөлүүмге онаашкай аан , а хаан болгаш ооң дүжүлгези буруу чок болур» – дээн.

¹⁰ Хаан херээженге: «Бир эвес сеңээ удур чүве чугаалаар кижи бар болза, ону меңээ эккелзин. Ооң соонда ол сеңээ дегбес апаар».

¹¹ Херээжен: «Өжээн негекчилери мээң оглумну өлүрбезин дээш, Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглап көрүңерем, хааным» – дээн.

Хаан аңаа: «Дириг Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглап тур мен: сээң оглуңнуң бажындан чаңгыс дүк безин кээп дүшпес » – деп харыылаан.

¹² «Дээрги хаанымга чаңгыс сөс чугаалаарын чалчаңар меңээ чөпшээреп көрүңер» – деп, херээжен дилээн.

Хаан: «Чугаала че» – дээн.

¹³ Херээжен: «Чүге силер Бурганның чонунга удур ындыг бодалдыг силер? Ынчаар чугаалап тура, хаан бодун буруудадып турар эвес деп бе? Чүге дээрге хаан үндүр ойлаттырыпканы кижини эгидип албаан-на болгай. ¹⁴ Бис шупту өлүп каар бис. Черже төпкеш, дедир чыып алыры болдунмас сугга дөмей-дир бис . Ынчалза-даа Бурган бистиң амы-тынывысты үспейн, кагдырган кижиден безин Боду ойталавазын күзеп турар-дыр. ¹⁵ Мен хаанымга бо сөстерни чугаалаар дээш келдим, чүге дээрге мен чондан корга бердим. Силерниң чалчаңар мен: „Хаан-биле чугаалажып көрейн адырам, канчап билир, мээң дилээмни ол күүседиптер чадавас. ¹⁶ Хаан мени дыңнааш, оглум биле мени Дээрги-Чаяакчының берген черинге артпас кылдыр узуткаар дээн улустан адырып, камгалап каар чадавас боор“ деп бодадым. ¹⁷ Ынчангаш силерниң чалчаңар чугаалап турары бо-дур: дээрги хаанымның сөзү меңээ оожургалды эккээр болзун, чүге дээрге мээң дээрги хааным, Бурганның төлээзи дег , эки-бакты ылгап билир болгай. Дээрги-Чаяакчы кезээде силерниң-биле кады болзун!»

¹⁸ Хаан херээженге: «Мен сенден бир чүве айтырарымга, чажырбайн харыылаар сен» – дээн.

Херээжен: «Мээң дээрги хааным, айтырыңар, ажырбас» – деп харыылаан.

¹⁹ Хаан: «Бо бүгү чүүл Иоавтың киржилгези-биле болуп турар эвес бе?» – деп айтырган.

Херээжен мынча деп харыылаан: «Узун назылыг болуңар, мээң дээрги хааным, силерниң чугааңардан кижи оң-даа, солагай-даа талазынче ойлап шыдавас-тыр. Ийе, силерниң чалчаңар Иоав чүнү чугаалаарын айтып бергеш, мени бээр чорудупту. ²⁰ Силерниң чалчаңар Иоав амгы байдалды өскертир сорулгалыг ону кылган. Чер кырында чүү болуп турарын шуптузун билириниң талазы-биле мээң дээргим, Бурганның төлээзи дег , угаанныг болгай».

²¹ Ынчан хаан Иоавка: «Ындыг-дыр, сээң күзээниң ёзугаар кылыр мен. Барып, оолду – Авессаломну бээр эккел че» – деп чугаалаан.

²² Иоав черге чедир мөгейгеш, хаанны алгап-йөрээгеш, мынча дээн: «Дээрги хааным, бөгүн мен силерниң менче ээ көрүнгениңерге бүзүредим, чүге дээрге мээң дээрги хааным бодунуң чалчазының дилээн хандырган-дыр». ²³ Иоав Гессурже чоруткаш , Авессаломну Иерусалимче эккелген. ²⁴ А хаан: «Ол бажыңынче чоруй барзын, меңээ ол ужурашпазын» – дээн. Авессалом бажыңынче чоруй барган, хаанга ужурашпаан.

Авессаломнуң адазы-биле эптешкени

²⁵ Бүгү Израильде Авессаломга чедер чараш эр кижи чок турган. Оон артык чаражын мактаткан эр кижи-даа турбаан чүве-дир. Тейинден таваңгайынга чедир ооң четпес чүвези черле чок турган. ²⁶ Бажын чылдың-на таартып ап турган, чүге дээрге бажының дүгүнүң сырыйындан ол аартай бээр турган. Бажының дүгүн кыргыдыпкаш, деңзилээрге, ооң аары хаанның деңзилээр хемчээли-биле 200 °шекел чеде бээр турган. ²⁷ Авессаломдан үш оол, чаңгыс кыс төрүттүнген. Уруунуң адын Фамар дээр . Ол кончуг чараш херээжен турган чүве-дир.

²⁸ Авессалом Иерусалимге ийи чыл чурттааш, хаанга ужурашпаан. ²⁹ Авессалом Иоавты хаанче чорудар дээш, улус сүрдүрүпкен, ынчалза-даа Иоав аңаа кээринден ойталаан. Авессалом катап улус чорудуптарга, база катап ойталап каапкан. ³⁰ Ынчан Авессалом бодунуң чалчаларынга: «Мээң шөлүмнүң чанында Иоавтың шөлүн көрүп тур силер бе? Ында ооң арбайы өзүп турар. Ону барып өрттедиптиңер» – дээн. Авессаломнуң чалчалары ол шөлдү барып өрттедипкен.

³¹ Иоав тургаш, Авессаломнуң бажыңынга чедип келгеш: «Сээң чалчаларың чүге мээң шөлүмнү өрттедипти?» – деп айтырган.

³² Авессалом Иоавка: «Сен хаанга баргаш, мынча деп айтырзын дээш сени сүрдүрүп турдум: „Мен Гессурдан чүге чедип келген кижи мен? Мен аңаа артып калган болзумза, эки турган-дыр. Мен хаанның арнын көрүксеп тур мен. Бир эвес мен буруулуг кижи болзумза, мени өлүрүп калыңар “» – деп чугаалаан. ³³ Иоав хаанга Авессаломнуң сөстерин дамчыткан. Хаан Авессаломну кыйгыртыпкан. Ол хаанга чедип келгеш, черге чедир мөгейген. Хаан Авессаломну ошкап каан.

Авессаломнуң сүлчээзи

¹ Элээн үе эрткенде, Авессалом аъттарлыг, ·чуузалыг болгаш үдеп чоруур бежен камгалал шериглиг апарган . ² Ол эртенниң-не тургаш, хоорайже кирер хаалга аксында орук кыдыынга туруп аар турган . Кандыг-бир кижи бодунуң чаргызын хаанга дыңнадыр дээш кел чыдырда, Авессалом ону кыйгырып алгаш: «Кайы хоорайдан сен?» – деп айтырар турган. Келген кижи: «Силерниң чалчаңар Израильдиң ындыг-бир аймаандан» – деп харыылаар. ³ Ынчан Авессалом: «Сээң чаргың шынныг болгаш чөптүг-дүр, ынчалза-даа хаанның улузунуң сени дыңнаар чайы чок-тур» – дээр. ⁴ Ол мынча деп уламчылаар: «О, бир эвес мени бо чурттуң баштыңчызы кылып каан болза! Ынчан хомудалдыг, чаргылыг кижи бүрүзү меңээ кээрге, мен шыны-биле шиидип турбас мен бе». ⁵ Кым-бир кижи аңаа сөгүрүүр дээш чедип кээрге, Авессалом холдарын чада туткаш, ону куспактап, ошкап каар турган. ⁶ Чаргызын шиитпирлезин дээш хаанга кээп турган бүгү израильчилерге хамаарыштыр Авессалом ынчаар алдынып турган. Ынчалдыр ол бүгү израильчилерниң чүрээн тудуп эгелээн.

⁷ Дөрт чыл эрткенде, Авессалом хаанга: «Дээрги-Чаяакчыга берген даңгыраамны күүседири-биле Хевронче баргаш кээрин меңээ чөпшээреп көрүңер. ⁸ Силерниң чалчаңар мен арамей чоннуң Гессурга чурттап тургаш: „Бир эвес Дээрги-Чаяакчы мени Иерусалимче эгидиптер болза, Аңаа өргүл кылыр мен“ деп даңгырак берген мен болгай» – дээн . ⁹ Хаан: «Амыр-тайбың чорувут» – деп чөпшээрээрге, Авессалом Хевронче дораан чорупкан.

¹⁰ Авессалом Израильдиң бүгү аймактарынче бодунуң улузун бүдүү чорудуп тура: «Кажан силер мыйыс эдиски үнү дыңнап кааш-ла: „Авессалом Хевронга хаан апарган!“ деп чарлаар силер» – дээн. ¹¹ (Авессалом-биле кады Иерусалимден 200 кижи чорупкан. Чалаарга, олар чүнү-даа билбейн, ак сеткил-биле чорупкан чүве-дир.) ¹² Авессалом өргүлдер кылып тургаш, Давидтиң Гило чурттуг сүмелекчизи Ахитофелди ооң хоорайындан үндүр бодунче кыйгыртып алган. Сүлчээ ынчалдыр улам күштелип, Авессаломнуң талалакчылары улам-на көвүдеп орган .

Давидтиң Иерусалимден дезипкени

¹³ Давидке бир медээчи чедип келгеш: «Израильчилер Авессаломнуң талазынче чайгылып турлар» – дээн . ¹⁴ Давид Иерусалимге кады турган бүгү дүжүметтеринге: «Туруңар, дезип чоруптаалыңар! Оон башка Авессаломдан камгаланыр кандыг-даа аргавыс чок-тур. Далажыңар, маңаа турувуста, бисти тудуп алгаш, ат кылып, хоорайның чурттакчыларын өлүрүп каапса канчаар» – дээн. ¹⁵ Давидтиң улузу: «Дээрги хаанывыс чүү деп шиитпирлээрил, чалчаларыңар бис ону күүседиринге белен бис» – дээн.

¹⁶ Хаан бүгү өг-бүлезин эдерткеш, шимчеп үнүпкен. Чүгле он ·кул-кадайын бодунуң ордузун ээлеп карактаары-биле каапкан . ¹⁷ Бүгү чадаг улузунга үдеттирген хаан элээн черни эрткеш, хоорайның кыдыкы бажыңының чанынга доктаап турупкан. ¹⁸ Хаанның бүгү дүжүметтери база керет, пелет уктуг камгалакчылары ооң чанынга чоруп орган. А Гефтен келген 600 шериг шуптузу ооң мурнунга чоруп орган.

¹⁹ Хаан Гефтен келген Иттайга: «Сен чүге бистиң-биле кады чорууруң ол? Дедир чорупкаш, демги хаан-биле артып кал, чүге дээрге сен төрээн чериңден үндүр ойлаттырган даштыкы кижи ышкажыл сен. ²⁰ Сен дүүн чаа-ла келдиң. А бөгүн сени мен бистиң-биле кады чор деп албадаар мен бе? Мен бодум баш углаан черже баар мен. Бодуңнуң чаңгыс чер чурттугларыңны алгаш, дедир чорувут. Дээрги-Чаяакчы сеңээ энерелдиг болгаш шынчы болзун» – дээн.

²¹ Иттай хаанга мынча деп харыылаан: «Дириг Дээрги-Чаяакчының-даа, мээң дээрги хаанымның-даа ады-биле даңгыраглап тур мен: мээң хааным каяа-даа чорда, чалчаңар мен өлүр-даа болзумза, база кады чоруур мен ».

²² Давид Иттайге: «Ындыг-дыр, чоруулу че» – дээн. Гефчи Иттай бодунуң бүгү улузу-биле, бүгү ажы-төлү-биле кады чорупкан. ²³ Черниң бүгү чурттакчылары ыыткыр ыглап турган. Бүгү шериг хаан-биле Кедрон хемни эрткеш , ээн кургаг ховуже углаан орукче үнүп келген.

Бүзүрелдиг дузалакчыларын Давидтиң Иерусалимче чорудупканы

²⁴ Садок болгаш ооң-биле турган бүгү левиттер Бурганның ыдыктыг аптаразын көдүржүп эккелгеш, салып каарга, Авиафар бараалгакчы бүгү шериг хоорайдан төндүр үнгүже, өргүл салып турган . ²⁵ Хаан Садокка: «Бурганның аптаразын хоорайже дедир аппар. Бир эвес Дээрги-Чаяакчы менче ээ көрнүр болза, Ол мени катап эгидиптер. Ынчан мен ыдыктыг аптараны база ооң турар черин көөр мен. ²⁶ А бир эвес Ол: „Сен Мээң сеткилимге таарышпаан сен“ дээр болза, ам канчаар, мени канчаарын Ол Боду билгей аан » – дээн. ²⁷ Оон хаан Садок бараалгакчыга мынча деп чугаалаан: «Көр даан, оглуң Ахимаасты база Авиафарның оглу Ионафанны эдертип алгаш, хоорайже амыр-тайбың чорувут. Оолдарыңарны ийилдирзин эдерткилеп ал. ²⁸ Мен силерден медээни ээн кургаг ховуда хемниң кежиг аксынга манаар мен, көрдүңер бе». ²⁹ Садок биле Авиафар Бурганның аптаразын Иерусалимче эккелгеш, аңаа артып калганнар.

³⁰ Давид Елеон даанче үнүп бар чорааш, ыглап чораан. Ол качыгдалдан бажын шып алган болгаш кызыл-даван чораан. Ооң кады чораан улузу шуптузу база баштарын шыпкылап алган, ыглажып кылаштап чораан. ³¹ Кажан Давидке: «Ахитофел Авессалом-биле сүлчээлешкен улус аразында-дыр» – деп дыңнадыптарга, ол: «Дээрги-Чаяакчы! Ахитофелдиң сүмезин будалдырып көрем! » – деп чалынган.

³² Давид даг кырында Бурганга мөгейиишкин кылыр черге үнүп кээрге, аңаа уткуштур архи уктуг Хусий деп кижи чоруп орган. Ол бодунуң хевин качыгдалдан ора сопкан, бажында довурак-доозун чажып алган болган. ³³ Давид аңаа мынча дээн: «Бир эвес сен мээң-биле чоруур болзуңза, меңээ аартык апаар сен . ³⁴ А бир эвес сен дедир хоорайже баргаш, Авессаломга: „Силерниң чалчаңар болуйн, хаан. Мооң мурнунда силерниң ачаңарның чалчазы чордум, а ам силерниң чалчаңар болуйн“ дээр болзуңза, Ахитофелдиң сүмезин будап каапкаш, меңээ дузалап болур сен . ³⁵ Ында сээң-биле кады Бурганның бараалгакчылары Садок биле Авиафар база бар. Хаанның ордузунга чүнү дыңнаар-дыр сен, шуптузун оларга дамчыдып берип турар сен. ³⁶ Ында Садоктуң оглу Ахимаас база Авиафарның оглу Ионафан бар. Оларны дамчыштыр дыңнаан бүгү медээлериңни менче дамчыдып турар сен ».

³⁷ Авессалом Иерусалимче кирип келгенде, Давидтиң өңнүү Хусий база хоорайже ээп келген чүве-дир.

Давид болгаш Сива

¹ Давид даг бажындан элээн чавызап бадып келгенде, аңаа Мемфивосфейниң чалчазы Сива уткужуп келген . Ол ийи элчигенде 200 хлеб, чүс шарыг үзүм, чүс шарыг фига база хөм савада арага чүдүрүп алган чораан. ² Хаан: «Ону канчаарың ол?» – деп айтырган.

Сива тургаш: «Элчигеннерни хаанның өг-бүлезинге чорук кылып мунзун дээш, хлеб болгаш чимистерни чалчалары чизин дээш, а араганы ээн кургаг ховуда шылап турупкан улус ишсин дээш аппар чыдыр мен» – деп харыылаан .

³ Хаан: «А сээң дээрги хааныңның оглу кайыл?» – дээн.

Сива хаанга: «Ол Иерусалимде артып калды. „Ам-на израильчилер мээң кырган-ачамның чагыргазын меңээ эгидип бээр боор“ деп ол бүзүреп турар кижи» – деп чугаалаан .

⁴ Ынчан хаан Сивага мынча дээн: «Дыңна. Мемфивосфейге хамааржыр чүү-ле бар-дыр, ол бүгү ам сээңии болзун».

Сива черге чедир мөгейгеш: «Дээрги хааным, силерниң менче ээ көрүнгениңер моон соңгаар база уламчылаар болзун!» – деп четтиргенин илереткен.

Давид болгаш Шимей

⁵ Давид хаан Бахуримге чедип келгенде, оон Саулдуң төрел бөлүүнге хамааржыр бир кижи үнүп келген. Ооң ады Гераның оглу Шимей. Ол Давидти бак сөглеп чоруп орган. ⁶ Давидти ооң шериглери долгандыр камгалап чорда-ла, ону база ооң дүжүметтерин Шимей даш-биле соккулап турган. ⁷ Ол Давидти: «Моон ырап чор! Моон ыра, дүржок, ханга борашкан чүве! – деп сөглеп турган. – ⁸ Дээрги-Чаяакчы дүжүлгезин ээлээниң Саулдуң өг-бүлезиниң төккен ханы дээш сени шиидип турары бо-дур. Ынчангаш эрге-чагырганы сээң оглуң Авессаломнуң холунга хүлээдипкени ол-дур. Ханга борашкан-дыр сен, ат болур сен!»

⁹ Саруйяның оглу Авесса хаандан: «Бо кончуг өлген ыттың мээң дээрги хаанымны чүге бак сөглеп турары ол? – деп айтырган. – Мен баргаш, ооң бажын одура шааптайн, чөпшээреп көрүңер» – деп дилээн.

¹⁰ Хаан: «Ол мээң-даа, силерниң-даа херээңер эвес-тир, Саруйяның оолдары . Бир эвес Дээрги-Чаяакчы „Барып, Давидти бак сөгле“ дээн болза, аңаа удур „Чүге сөглеттинип тур сен?“ деп шыдаар кижи бар эвес» – дээн. ¹¹ Авессага болгаш бодунуң чалчаларынга Давид мынча дээн: «Бодумнуң-на төрүп каан оглум мээң амы-тынымга чедиксеп турар-дыр. Ындыг болганда, бо вениаминчиниң дугайында чүнү чугаалаар боор. Чоор силер ону! Дээрги-Чаяакчы дужааган болганда, сөглеттинип турар ыйнаан. ¹² Канчап билир, Дээрги-Чаяакчы мээң човалаңымны көрүп кааш, бөгүн ол кижиниң каргыжының орнунга меңээ ачы-буян бээр чадавас». ¹³ Давид бодунуң улузу-биле оруун уламчылап чорупкан, а Шимей оларга чергелештир дагның эдээ-биле кылаштааш, Давидти бак сөглевишаан, даш-биле соккулап, олче довурак чажып чораан.

¹⁴ Хаан болгаш ооң улузу шаг-шинээ төнүп, хемниң кежиг аксынга чедип келгеш, аңаа дыштаныры-биле доктаап алган.

Авессалом Иерусалимде

¹⁵ Ол үеде Авессалом болгаш бүгү израильчилер Иерусалимче кирип келген, оларның аразында Ахитофел база чораан. ¹⁶ Давидтиң өңнүү архи уктуг Хусий Авессаломга чедип келгеш: «Хаан делгерезин! Хаан делгерезин!» – дээн .

¹⁷ Авессалом Хусийден: «Кончуг өңнүүңге бердингениң ол бе кай? Чүге ооң-биле кады чорбадың?» – деп айтырган.

¹⁸ Хусий Авессаломга мынча деп харыылаан: «Чок, мен Дээрги-Чаяакчының болгаш бүгү израиль чоннуң шилип алган кижизиниң талазында мен. Мен силер-биле артар мен. ¹⁹ Оон аңгыда мен кымга бараан боор мен? Ачаңарның оглунга эвес бе? Силерниң ачаңарга канчаар бараан бооп чораан мен, ынчалдыр силерге бараан боор мен».

²⁰ Оон Авессалом Ахитофелден: «Биске сүмеден кадып көр. Ам чүнү канчалзывысса экил?» – деп айтырган.

²¹ Ахитофел мынча деп сүмелээн: «Ачаңарның ордуну ээлеп карактаары-биле арттырып каан ·кул-кадайлары-биле холбажып удуңар . Ынчан бүгү Израиль силерни ачаңарның мурнунга бужар кижи апарган деп билип каар. Ынчангаш силерниң талаңарда турар хамык чоннуң холу дыңзый бээр».

²² Авессаломга ордунуң серизиниң кырынга майгын тип бергеннер. Ол бүгү израиль чон көрүп турда, ачазының кул-кадайлары-биле удуур дээш майгынче кирген .

²³ Ол үеде Ахитофелдиң берип турган сүмелерин Бурганның Бодунуң сөглээн сөзүнге дең деп санап турган. Давид-даа, Авессалом-даа ооң сүмезин ынчалдыр үнелеп дыңнаар турган.

Хусийниң Авессаломну будулдурганы

¹ Ахитофел Авессаломга мынча дээн: «12 000 шеригден шилип аарын меңээ чөпшээреп көрүңер. Бо дүне мен Давидти сүрүп чоруптайн. ² Амдыызында ол могап-турупкан болгаш кошкак турда, ону мен коргудуптарымга, ооң бүгү улузу тарады маңнажы бээр болдур ийин. Мен чүгле хаанны өлүрүп кааш, ³ бүгү чонну силерже ээлдириптер мен. Олар ону эдергени дег, силерже база эглип кээр. Силер ол чаңгыс кижиниң өлүмүн күзеп туруңарда, өске улус бүрүн артсын». ⁴ Ол сөстер Авессаломга болгаш Израильдиң бүгү ·баштыңнарынга дыка таарышкан.

⁵ Ынчалза-даа Авессалом: «Архи уктуг Хусийни кыйгырыптыңар, ол чүү дээр эвес, дыңнап көрээлиңер» – дээн. ⁶ Хусий чедип кээрге, Авессалом: «Ахитофел ындыг сүме катты. Ооң чугаазын ёзугаар кылыр бис бе? Бир эвес хоржок деп бодаар болзуңза, сүмең кадып көрем» – деп оон айтырган.

⁷ Хусий Авессаломга: «Ахитофел бо удаада багай сүме берген-дир. ⁸ Силер ачаңарны болгаш ооң улузун билир болгай силер. Олар күштүг дайынчылар болгай. Ам олар, ховуда оолдарын хунааткан кыс адыг дег , ажынып-хорадап турарлар. Ачаңар дээрге дуржулгалыг дайынчы болгай, ол шериглер-биле кады аңаа хонуп-даа чытпас-тыр ийин. ⁹ Ам ол куйда азы кандыг-бир черде чашты берген чыдар. Кажан силерниң шериглериңерниң чамдыызы бир дугаар тулчуушкунда өлүр болза, ону дыңнаан улус: „Авессаломну эдерип чорутканнар чылча шаптырган-дыр“ дижир болгай. ¹⁰ Ынчан арзылаң дег чүректиг эң-не эрес-дидим дайынчы безин корга бээр, чүге дээрге силерниң ачаңар күчүлүг дайынчы, а ооң шериглери эрес-дидим улус дээрзин бүгү Израиль билир болгай.

¹¹ Ынчангаш мен силерге мону сүмелээр-дир мен: бүгү израиль черден – Дандан Беэр-Шевага чедир – далайның элезини дег, хөй санныг аг-шериг силерге чыглып келзин. Оларны силер бодуңар тулчуушкунче баштап кириңер. ¹² Ынчан бис Давид каяа-даа чаштып чыдырда, аңаа удур үнүп, шалыңның черге дүжери дег бүзээлээш, халдаар бис. Ол боду-даа, ооң шериглериниң чаңгызы-даа дириг артпас. ¹³ Бир эвес ол хоорайже кире бээр болза, бүгү Израиль ол хоорайже хендирлер эккээр. Ынчан бис ону үрээш, чаңгыс-даа даш артпас кылдыр хемче киир сөөртүр бис».

¹⁴ Авессалом болгаш бүгү израильчилер: «Архи Хусийниң сүмези Ахитофелдиинден эки-дир» – дишкеннер. Авессаломга хора чедирер дээш, Ахитофелдиң чөптүг сүмезин Дээрги-Чаяакчы ынчалдыр будап каан чүве-дир .

Хусийниң Давидче медээ чорутканы

¹⁵ Бурганның бараалгакчылары Садок биле Авиафарга Хусий мынча дээн: «Ахитофел Авессаломга болгаш Израильдиң ·баштыңнарынга ынчал-мынчал деп сүмелээн, а мен аңаа ынчал-мынчал деп өскээр сүмеледим. ¹⁶ Ынчангаш Давидче дүрген: „Ээн кургаг ховуда хемниң кежиг аксынга бо дүне хонма. Канчап-даа тургаш, хемни кеже бер“ – деп дамчыдыңар. Оон башка хаан болгаш ооң хамык улузу узуткаттырар».

¹⁷ Ионафан биле Ахимаас хоорайга көстүрүнден сестир болгаш, Эн-Рогел деп кара суг кыдыынга турганнар. Бир чалча херээжен чүү болуп турарын дамчыдып чугаалаарга, олар Давидче дыңнадыр ужурлуг турганнар. ¹⁸ Оларны бир оол көрүп кааш, Авессаломга чугаалапкан. Ынчалза-даа олар кончуг дүрген чорупкаш, Бахуримге чедип келгеш, бир кижиниң бажыңының чанында казып каан кудук иштинче кирип, чаштына берген. ¹⁹ Бажыңның ээзи херээжен кудук кырынга шывыг хере чадыпкаш, ооң кырынга тараа чажып каан. Ынчангаш чүү-даа эскертинмес болган .

²⁰ Авессаломнуң улузу ол бажыңга келгеш, херээженден: «Ахимаас биле Ионафан канчалды?» – деп айтырган. Херээжен оларга: «Олар хемни кеже бердилер» – дээн. Демгилери дилеп-дилеп, кымны-даа тыппайн, Иерусалимче дедир чана берген.

²¹ Улус чоруй баарга, Ахимаас биле Ионафан кудуктан үнүп келгеш, Давид хаанга баргаш: «Дүрген тургаш, хемни кежип чоруптуңар. Ахитофел силерге удур ынчал-мынчал деп сүмелээн-дир» – деп чугаалаан. ²² Давид болгаш ооң бүгү улузу Иордан хемни кежип чорупкан. Даң бажынга чедир чаңгыс-даа кижи артпаан, шупту хемни кеже бергеннер.

²³ Ахитофел бодунуң сүмези күүсеттинмээн боорга, элчигенин мунгаш, бодунуң хоорайында бажыңынче чана берген . Ол ажыл-херээн аайлап-башкарып кааш, моңнуп өлү берген . Ону адазының чевег-куюнга орнукшудуп каан чүве-дир.

²⁴ Давид Маханаимге чедип келген. А Авессалом болгаш ооң-биле кады бүгү израиль шериг Иордан хемни кежип келген. ²⁵ Авессалом шериг баштыңчызы кылдыр Иоавтың орнунга Амессай деп кижини салып алган. (Амессай дээрге измаилчи Иетер деп кижиниң оглу чүве-дир . Иетер Наастың уруу, Саруйяның дуңмазы Авигеяны кадай кылдыр алган. А Саруйя Иоавтың авазы чүве-дир.) ²⁶ Авессаломга баштаткан израильчилер галаад черге турлагжып алган.

²⁷ Давид Маханаимге чедип келгенде, аммоннарның найысылалы Равва чурттуг Наастың оглу Сови, Лодавар чурттуг Аммиилдиң оглу Махир база Галаадтың Роглим чурттуг Верзеллий олар ²⁸ дөжек-кудус, аяк-шынак, дой савалар, кызыл-тас, арбай, далган, чочак-тараа, хооруп каан тараа, ²⁹ ары чигири, ак чем, шээр мал, инек сүдүнден кылган быштак – эңдерик аъш-чемни Давидке болгаш ооң улузунга чизин дээш эккелгеннер . Олар: «Ээн кургаг ховуда улус турупкан, аштаан-суксаан болгай» – дээннер.

Авессаломнуң аштырганы болгаш өлүрткени

¹ Давид бодунуң шериглерин хынап көргеш, чүс болгаш муң шериг баштыңчыларын томуйлап каан. ² Давид шериглериниң үштүң бир кезиин Иоавка баштаткаш, база бир ол хирезин Саруйяның оглу, Иоавтың акызы Авессага баштаткаш, үш дугаар ол хирезин Гефтен келген Иттайга баштаткаш дайынче чорудупкан. Хаан шериглеринге: «Мен бодум ыяап-ла силерниң-биле кады чоруур мен» – дээн.

³ Шериглери аңаа: «Силер бистиң-биле барбаңар. Бир эвес бис дезер апарзывысса, дайзын бисче кичээнгей салбас. Бир эвес бистиң чартыывыс-даа өлүп каар болза, бисче кичээнгей салбас. А силер дээрге биске бодаарга, он муң катап үнелиг кижи-дир силер. Ынчангаш силер хоорайга артып, биске дузалаарынга белен болзуңарза, эки боор» – деп чугаалааннар.

⁴ Хаан: «Канчалдыр кылзымза, силерге эки-дир, ынчалдыр кылыр мен» – деп харыылаан. Хаан хоорайның эжииниң аксынга турда, шериглери чүстеп, муңнап чоруп турган. ⁵ Хаан Иоавка, Авессага база Иттайга: «Мени бодааш, Авессаломга хайыралыг бооп көрүңер» – деп чагаан. Хаанның бүгү шериг баштыңчыларынга Авессаломга хамаарыштыр чагаанын шупту шериглер дыңнаан турган.

⁶ Давидтиң шериглери израильчилерге удур ховуже үнүпкен, тулчуушкун Эфрем арыынга болган. ⁷ Израильчилер Давидтиң шериинге бастыртып алган. Ол хүн оларның когаралы дыка улуг – 20 000 кижи болган. ⁸ Тулчуушкун ол чурттуң бүгү булуңнарынга тарай берген. Ол хүн арга-арыгга амы-тынындан чарылган улус хылыштан өлгеннерден хөй болган .

⁹ Авессалом Давидтиң улузунга таваржы берген. Ол элчиген мунуп алган чораан. Элчигени будуктарлыг улуг ыяш адаанче кире халый бээрге, Авессаломнуң бажы ыяштың будуктарынга ызыртына берген. Ол аңаа астынып каарга, элчигени маңнап чоруй барган чүве-дир. ¹⁰ Ону бир кижи көрүп кааш: «Мен ыяшта астынып калган турган Авессаломну көрдүм» – деп Иоавка чугаалаан.

¹¹ Иоав медээ эккелген кижиге: «Чүүже? Сен ону көрдүң бе? Чүге ону ол-ла черинге өлүрүп кагбадың? Ол дээш мен сеңээ он °шекел мөңгүн болгаш дайынчы курдан бээр ийик мен» – дээн.

¹² Ол кижи Иоавка: «Меңээ муң шекел мөңгүн-даа берзиңзе, мен хаанның оглунче хол көдүрбес ийик мен. Сеңээ, Авессага база Иттайга хаан: „Мени бодааш, Авессаломга хора чедирбеңер“ деп чагып турда, шупту дыңнаан болгай бис. ¹³ Бир эвес мен ону кара сагыш-биле өлүрүп каан болзумза, хаан дөмей-ле билип каар турган. А сен меңээ болушпас турган ийик сен» – дээн.

¹⁴ Иоав: «Сээң-биле үе чидирип турар харыым чогул» – дээн. Ол үш согун ап алгаш, ыяшта астынып калган-даа болза, ам-даа дириг турган Авессаломнуң чүрээнче кадай идипкен. ¹⁵ Иоавтың он чепсек тудукчузу Авессаломну долгандыр турупкаш, өлүрүп каапканнар. ¹⁶ Иоав шериглерин ара доктаадыр дээш трубаны этсиптерге, израильчилерни сүрүп чораан шериглер чедип келген. ¹⁷ Олар Авессаломнуң мөчү-сөөгүн арыг иштинде улуг оңгарже киир октапкаш, ооң кырынга дыка хөй даштар хорумнап каан . Ол үеде бүгү израильчилер бажыңнарынче тарап чангылай берген турган. ¹⁸ (Авессалом дириг тургаш-ла, Хааннар шынаазынга бодунга тураскаал кылып алган чүве-дир. Ол: «Мээң адым мөңгежидер салгалым боор оглум-даа чок-тур» деп бодап чорааш , ол тураскаалды бодунуң ады-биле адап каан. Бо хүннерге чедир ону «Авессаломга тураскаал» деп адап турар.)

Давидке Авессаломнуң өлгенин дыңнатканы

¹⁹ Садоктуң оглу Ахимаас: «Мен хаанга дүрген баргаш, Дээрги-Чаяакчы ону дайзыннарының холундан камгалап каан дээрзин медээлээйн» – дээн.

²⁰ Ынчалза-даа Иоав аңаа: «Бөгүн сен эки медээчи бооп шыдавас сен, чүге дээрге хаанның оглу өлүп калган-дыр. Сен оон өске хүнде медээден чедиргей сен аан» – дээн. ²¹ Иоав бир эфиоп кижиге : «Хаанга баргаш, чүнү көргениңни чугаала» – дээн. Ол кижи Иоавка мөгейип кааш, маңнап чорупкан.

²² Ынчалза-даа Садоктуң оглу Ахимаас Иоавтан: «Чүү-даа болур болза, мен база ол кижиниң соондан маңнаптайн» – деп чаннып дилеп туруп берген.

Иоав аңаа: «Ынаар баргаш канчаар сен аан, оглум? Сен эки медээ эккелбес болгай сен» – деп база катап чугаалаан.

²³ Ахимаас: «Дөмей-ле барайн» – дээн.

Иоав: «Бар че» – деп чөпшээрээн.

Ахимаас Төгерик шынаа дамчыштыр оруктап халааш, бирги медээчини мурнай чеде берген.

²⁴ Ол өйде Давид хоорайның иштики болгаш даштыкы хаалгаларының аразынга олурган, а доскуулчу хаалга кырында суургага турган. Ол көрүптерге, орукта бир кижи чааскаан маңнап кел чораан. ²⁵ Доскуулчу хаанны кыйгырыпкаш, ооң дугайын дыңнаткан. Хаан: «Бир эвес ол чаңгыс кижи болза, медээ эккел чыдар болгай аан» – дээн. Ол кижи чоокшулап-ла орган. ²⁶ Доскуулчу база бир кижи халып орарын көрүп каан. Ол адаанга турган хаалгачыга: «Дуу ол база бир кижи маңнап олур» – деп дыңнаткан. Хаан: «Ол база медээ эккел чыдыр боор» – дээн. ²⁷ Доскуулчу: «Мурнунда халып орар кижи Садоктуң оглу Ахимаас-даа ышкаш чүве-дир» – дээн. «Ол эки кижи болгай – деп, хаан чугаалаан. – Ол эки медээ эккел чыдыр боор ».

²⁸ Ахимаас чедип келгеш: «Амыр-менди! – дээш, хаанга черге чедир мөгейгеш, чугаалаан. – Силерниң Бурганыңар Дээрги-Чаяакчыга алдар! Мээң дээрги хаанымче холун көдүрген улусту Ол шиидип каан-дыр».

²⁹ Хаан: «Авессалом канчанганыл, бүдүн-бүрүн бе?» – деп айтырган.

Ахимаас: «Иоав хаанның өске чалчазы биле мени бээр чорудар деп турда, шериглер аразында хөлзээшкин болуп турганын эскердим. Ынчалза-даа Авессалом-биле чүү болганын билбедим» – деп харыылаан.

³⁰ Хаан аңаа: «Ыңай туруп алгаш, мана» – дээн. Ол кыдыынга барып туруп алган.

³¹ Эфиоп кижи база чедип келген. Ол мынча дээн: «Дээрги хаанымга эки медээ эккелдим! Дээрги-Чаяакчы бөгүн силерге удур халдап турган дайзыннарыңардан силерни адырып каан-дыр!»

³² Хаан оон: «Авессалом канчанганыл, бүдүн-бүрүн бе?» – деп айтырган.

Медээчи: «Дээрги хаанымга удурланган дайзын бүрүзүнге ол оолга дег салым-хуу онаашкай аан » – деп харыылаан.

³³ Хаан муңгарай берген. Ол хаалга кырында турар өрээлинче кире бергеш, ыглапкан. Кылаштап бар чыда, ол: «О, мээң оглум Авессалом! Мээң оглум Авессалом! Сээң орнуңга мен өлү бээр чүвемни! О, Авессалом, мээң оглум, мээң оглум!» – деп ыглап чораан.

Иоавтың Давидти чемелээни

¹ «Хаан Авессалом дээш ыглап-сыктап тур» – деп Иоавка дамчытканнар. ² Ол хүннүң тиилелгези бүгү чоннуң ыы-сыызынче шилчий берген. Чүге дээрге ол хүн бүгү улус хаанының оглу дээш кажыыдап турарын дыңнап каапкан. ³ Шериглер ол хүн, тулчуушкун үезинде дайын шөлүнден дезипкеш, ады баксыраан шериглер дег, хоорайже чаштынып кирип турган. ⁴ А хаан арнын дуглап алган: «Мээң оглум Авессалом! Авессалом, мээң оглум, мээң оглум!» – деп ыыткыр ыглап-сыктап турган.

⁵ Ынчан аңаа Иоав чедип келгеш, мынча дээн: «Сен бөгүн сээң амы-тыныңны, сээң ажы-төлүңнүң, кадайларыңның, ·кул-кадайларыңның амы-тынын мырыңай чаа-ла камгалап каан улузуңну бак атка киирип тур сен. ⁶ Сен бодуңну көөр хөңнү чок улуска ынак, а сеңээ ынак улусту көөр хөңнүң чок кижи-дир сен. Сен бөгүн сээң шериг баштыңчыларың болгаш дүжүметтериң сеңээ кымнар-даа эвес-тир дээрзин кончуг эки бадыткадың. Бөгүн бис шупту өлүп калгаш, Авессалом дириг арткан болза, сен аажок өөрүүр турган-дыр сен деп билип тур мен. ⁷ Бээр үнүп келгеш, улузуңну деткип, чугаалажып көр. Дээрги-Чаяакчының ады-биле ааш кыннып тур мен, бир эвес сен үнүп келбес болзуңза, бо дүне сээң-биле чаңгыс-даа кижи артпас деп бил. Ол дээрге аныяаңдан тура, амдыгаа дээр көрүп келген човалаңыңдан-даа артык коргунчуг чүве-дир».

⁸ Хаан туруп келгеш, хоорайның хаалгазының чанынга кээп олуруп алган . Бүгү шериглерге «Хаан хаалга чанында олур» деп дыңнадыптарга, олар аңаа чедип келген. А израильчилер шупту бажыңнарынче дезе берген чүве-дир.

Давидтиң Иерусалимче ээп келгени

⁹ Израильдиң бүгү аймактарында чон маргыжып турган. Олар мынча дижип турганнар: «Хаан бисти дайзыннарның холундан адырып кагды, бисти филистимнерниң холундан адырып кагды . Ам боду Авессаломнуң хайында бо чурттан дезе берген-дир. ¹⁰ Бистиң хаанывыс болзун дээш шилип алганывыс Авессалом дайынга өлген-дир. Давид хаанны дедир эгидип аар дээш, чүге чүнү-даа кылбайн турар силер?»

¹¹ Давид хаан Бурганның бараалгакчылары Садок биле Авиафарже мынча деп сөгледипкен: «Иудеяның ·баштыңнарынга мынча деп дамчыдыңар: „Хаанны ордузунче дедир эгидип аар дээн херекке чүге силер сөөлүнде киржир ужурлуг улус силер? Ооң дугайында бүгү Израильдиң чугаалап турары хаанга дыңналып келди ышкажыл. ¹² Силер дээрге мээң хан төрелдерим болгай силер. Хаанны эгидип алыр херекке чүге силер сөөлүнде киржир ужурлуг улус силер?“ ¹³ Амессайга база: „Мээң хан төрелим эвес сен бе? Сен бөгүнден эгелээш, кажан кезээде Иоавтың орнунга мээң шериим баштыңчызы болур сен . Мегелептер болзумза, Дээрги-Чаяакчы мени канчаар-даа кезеткей аан “ деп чугаалаңар».

¹⁴ Давид бүгү иудейлерниң сеткил-сагыжын бодунче чаңгыс кижи дег ээлдирип алган. Олар хаанче: «Бодуңар хамык улузуңар-биле эглип келиңер» – деп сөгледипкен. ¹⁵ Хаан ээп келгеш, Иордан хемге чедип келген. Иудейлер хаанны уткуп алгаш, хемни кежирип аар дээш Галгалга чыглып келген. ¹⁶ Бахурим чурттуг вениаминчи Гераның оглу Шимей иудейлер-биле кады Давид хаанны уткуп аар дээш чедип келген. ¹⁷ Ооң-биле кады муң вениаминчи база Саулдуң өг-бүлезиниң чалчазы Сива он беш оглу болгаш чээрби чалчазы-биле кады чедип келген. Олар далаш-биле хаанның чедип келгениниң мурнунда Иорданче чорупкан. ¹⁸ Олар хаанның өг-бүлезин кежирер дээш, аңаа таарымчалыг болзун дээш, хемниң ындынче кежип келген.

Гераның оглу Шимей, хаан Иордан хемни кежип кээри билек, ооң мурнунга кээп мөгейгеш, ¹⁹ аңаа чугаалаан: «Дээрги хааным, силер Иерусалимден чоруп туруңарда, мээң кылган чүүлүмнү үүлгедиг деп санавайн көрүңер. Ону сеткилиңерге шыгжавайн көрүңер. ²⁰ Чалчаңар мен бачыт үүлгеткенимни билир мен, ынчалза-даа дээрги хаанымны уткуур дээш, бөгүн мен Иосифтың салгалының аразындан бир дугаарында чедип келдим».

²¹ Саруйяның оглу Авесса: «Дээрги-Чаяакчының чаап шилип кааны хаанны бак сөглээни дээш , Шимей өлүр ужурлуг кижи эвес чүве бе?» – деп айтырган .

²² Давид мынча дээн: «Ол мээң-даа, силерниң-даа херээңер эвес-тир, Саруйяның оолдары . Бөгүн силер чүге мээң удурланыкчыларым апардыңар? Бөгүн Израильге чаңгыс-даа кижини өлүрүп болур деп бе? Бөгүн мен Израильдиң хааны мен деп билбейн турар кижи эвес мен?» ²³ Хаан Шимейге: «Сен өлбес сен» – дээш, аңаа даңгыраан берген .

²⁴ Саулдуң оглунуң оглу Мемфивосфей база хаанга уткуштур үнүп келген. Хаан чорупкаш, менди-чаагай ээп келгижеге дээр, ол качыгдалдан будун чугбаан, салын чүлүвээн база хевин-даа чугбаан чүве-дир. ²⁵ Кажан Иерусалимниң чурттакчылары хаанны уткуур дээш чедип кээрге, хаан оон: «Мемфивосфей, сен чүге мээң-биле кады чорбадың?» – деп айтырган.

²⁶ Ол мынчаар харыылаан: «Дээрги хааным! Чалчаңар мен аскак болгаш, „Элчигеним мунуп алгаш, хаан-биле кады чоруптар мен“ деп чугаалап турдум. Ынчалза-даа мээң чалчам мени мегелеп каан. ²⁷ Ол мени, силерниң чалчаңарны, хаанымның мурнунга нүгүлдеп каан-дыр . Ындыг-даа болза, мээң дээрги хааным Бурганның төлээзи дег болгай . Мени канчаарыңарны бодуңар билиңер. ²⁸ Мээң төрел бөлүүм өлүмден өске мээң дээрги хаанымдан чүнү-даа чаалап албаан-даа болза, силер чалчаңар меңээ хаан-биле кады чемненир чоок улустуң аразынга олутту берген болгай силер . Мен хаанымга моон ыңай чарбыттынар эргем чок».

²⁹ Хаан аңаа: «Улаштыр чугаалаан херээң чок. Мен сеңээ Сива-биле кады шөлдерни үлежип аарын дужаап тур мен» – дээн.

³⁰ Мемфивосфей хаанга: «Дээрги хаанымның менди-чаагай ээп чанып келгени дээш, Сива шөлдерниң дөгерезин-даа болза ап алгай аан» – деп харыылаан.

³¹ Хаанны Иордан хемни кежиришкеш, оон ыңай үдеп каар дээш, Галаад чурттуг Верзеллий база Роглимден чедип келген. ³² Верзеллий кырып назылаан, сезен харлыг турган. Ол дыка бай болгаш, хаан Манахаимге турда, ону бүгү талазы-биле хандырып турган чүве-дир . ³³ Хаан Верзеллийге: «Мээң-биле кады чорувут, Иерусалимге чуртта, сени мен хандырар мен» – дээн.

³⁴ Верзеллий мынча деп харыылаан: «Хаан-биле кады Иерусалимче чорааш канчаар мен. Мен ам кайы хире үр чурттаар деп мен? ³⁵ Ам сезен харлыг-дыр мен. Эки чүүлдү багайындан ылгап шыдаар мен бе? Ижип-чип орар чемимниң амданын ылгап билир мен бе? Эр, кыс ыраажыларның үнүн дыңнап шыдаар мен бе? Дээрги хаанымга аартык болган ажыым чүү боор? ³⁶ Силерниң чалчаңар мен хааны-биле кады чүгле Иордан хемни кежер мен, ырадыр барбас мен. Хаанның мени ынчаар шаңнаан херээ чүү боор? ³⁷ Чалчаңарга дедир хоорайынче чоруткаш, ында ада-иезиниң хөөржүдүлге чериниң чанынга өлүрүн чөпшээреп көрүңер. А бо дээрге силерниң чалчаңар Кимгам-дыр . Ол мээң дээрги хааным-биле кады чорупкай аан. Ооң-биле чүнү канчаарын бодуңар билиңер».

³⁸ Хаан: «Кимгам мээң-биле кады чоруптарга, сен аңаа чүнү күзээр сен, ону кылыр мен. А сээң кандыг күзелиң бар болдур, шуптузун күүседип бээр мен» – деп чугаалаан.

³⁹ Бүгү шериг Иордан хемни кеже бээрге, хаан база кежип келген. Хаан Верзеллийни ошкап кааш, ону алгап-йөрээп каан. Ооң соонда Верзеллий чана берген.

Израильчилер болгаш иудейлер аразында маргыштың эгелээни

⁴⁰ Хаан Галгалче чорупкан. Ооң-биле кады Кимгам база чорупкан. Иудеяның бүгү шериглери база Израильдиң шериглериниң чартыы ооң-биле кады чорупкан. ⁴¹ Удаваанда израильчилер хаанга чедип келгеш: «Чүге төрелдеривис болур иудейлер хаанны оорлапкаш, силерни, өг-бүлеңерни база бүгү улузуңарны хемни кежирип кагдылар?» – деп айтырганнар.

⁴² Бүгү иудейлер израильчилерге: «Хаан бистиң чоок төреливис боорга, ынчалдывыс. Ол дээш чүге хорадаар силер? Бис хаанның чемин чип, оон белек-селек ап алган улус бис бе?» – деп харыылаан.

⁴³ Израильчилер иудейлерге мынча дээн: «Хаанда бистиң он аймаавыс бар. Силерге көөрде, Давидке хамаарыштыр бистиң эргевис улуг болдур ийин. Бисти чүге куду көөр силер? Хаанны дедир эгидериниң дугайында чугааны баштай бис эгелээн улус эвес бис бе?»

Ынчалза-даа иудейлерниң сөзү израильчилерге бодаарга, оон-даа кадыг, туруштуг болган.

Давидке удур Савейниң тура халааны болгаш Амессайның өлүрткени

¹ Ол черге бир дүржок кижи турган чүве-дир . Ол дээрге вениаминчи Бихриниң оглу Савей турган. Ол труба этсипкеш, мынча дээн: «Давид-биле бир баг болбаан бис! Иессейниң оглу-биле бир аай чүвүс барыл? Ынчангаш шупту аалдарыңарже ээп чангылаңар, израильчилер! » ² Бүгү израильчилер Давидти каапкаш, Бихриниң оглу Савейни эдерип чорупкан. А иудейлер бодунуң хаанынга шынчы болуп артып калгаш, ону эдерип, Иордандан Иерусалимче чорупкан.

³ Давид Иерусалимге чедип келгеш, ордузун карактаары-биле арттырып каан турган он ·кул-кадайын таңныылдыг бажыңга чурттадып каан . Азырап турза-даа, олар-биле удувайн турган. Олар назынының төнчүзүнге чедир, дулгуяктар дег, ол бажыңга чурттап келген.

⁴ Давид Амессайга : «Үш хүн дургузунда бүгү иудейлерни меңээ чыып эккеп бер. Бодуң база чедип кээр сен» – дээн. ⁵ Амессай иудейлерни чыып эккээр дээш чорупкаш, адаан хуусаазын эрттирипкен. ⁶ Ынчангаш Давид Авессага мынча дээн: «Бихриниң оглу Савей биске Авессаломдан-даа артык хора чедирер эвеспе. Иоавтың шериглерин эдертип алгаш, ону сүрүп чорувут. Оон башка ол быжыглалдыг хоорайларны тып алгаш, аңаа чашты берзе канчаар». ⁷ Иоавтың шериглери, керет, пелет уктуг шериглер база бүгү күчүлүг дайынчылар Иерусалимден үнгеш, Бихриниң оглу Савейни сүрүп чорупканнар.

⁸ Гаваонда улуг даш чоогунга чорда, оларга Амессай уткужуп келген. Иоав шериг хептиг чораан, курунда хынныг хылыш астып алган. Ол мурнунче үнүп кээрге, хылыжы хынындан уштунуп келген чүве-дир. ⁹ Иоав Амессай-биле: «Амыр-ла бе, дуңмам?» – деп мендилешкеш, ону ошкап каар дээн кижи бооп, оң холу-биле ооң салындан сегирип алган. ¹⁰ Амессай Иоавтың өске холунда тудуп алганы хылыжын херекке албаан. Иоав хылыжын ооң иштинче киир шанчыптарга, шөйүндүлери черже төктү берген . Амессай өлүп калган, ону база катап шанчары негеттинмээн. А Иоав биле акызы Авесса Бихриниң оглу Савейни сүрерин уламчылаан.

¹¹ Иоавтың улузунуң бирээзи Амессайның мөчүзүнүң чанынга тургаш: «Иоавка бердинген болгаш Давид хаанны деткиир улус Иоавты эдерзин!» – деп алгырып турган. ¹² Демги кижи көөрге, Амессай орук ортузунда хан-чин апарган чыдарга, эрткен шериглер аңаа доктаар, ону көөр болган. Хамык улус аңаа доктаар, ону көөр боорга, ол кижи Амессайны орук кыдыында ховуже сөөрткеш, ону хептер-биле шып каан. ¹³ Амессайның мөчүзүн оруктан чайладып каан соонда, бүгү шериг Иоавты эдерип, Бихриниң оглу Савейни сүрүп чорупкан.

¹⁴ А Савей Израильдиң аймактарын шуптузун Авел-Бет-Мааха деп хоорайга чедир таварып эрткен. Бер чурттуглар шупту база чыглып, ону эдерип чоруп турган. ¹⁵ Иоавтың бүгү шериглери ону Авел-Бет-Маахага чедир сүрүп келгеш, хоорайны бүзээлеп алган. Олар хоорайның ханазын долгандыр бүзээлел чалы кылып алгаш, хананы үрээр деп баарга, ¹⁶ бир угаанныг херээжен оларны кыйгырып эгелээн: «Дыңнап көрүңерем! Мени дыңнаңарам! Бээр чедип кээр кылдыр Иоавка чугаалаңарам. Мен ооң-биле чугаалажып көрейн».

¹⁷ Иоав чедип кээрге: «Иоав силер бе?» – деп оон айтырган.

Демгизи: «Ийе» – дээн.

Херээжен: «Силерниң чалчаңарның сөзүн дыңнаңарам» – дээрге, Иоав: «Дыңнап тур мен» – дээн.

¹⁸ Херээжен мынча дээн: «Шаандан тура мынча дижир болгай: „Шын харыыны тывар дизиңзе, Авел хоорайдан айтыр“. Ажыл-херекти ынчаар шиитпирлээр турду. ¹⁹ Мээң хоорайым Израильдиң тайбың болгаш бүзүрелдиг хоорайларының бирээзи-дир. А силер бо кол хоорайны узуткаар деп бодап турар-дыр силер. Чүге Дээрги-Чаяакчының ээлел черин үрээр деп турарыңар ол?»

²⁰ Иоав: «Чок, ол ындыг эвес. Мен кажан-даа ону үреп, хоозуратпас мен! ²¹ Мында хоорай үрээриниң дугайында чугаа чорбайн турар. Эфрем дагларындан келген Бихриниң оглу Савей деп кижи Давид хаанче холун көдүрген. Чаңгыс ол кижини меңээ үндүрүп бериңер, ооң соонда мен бо хоорайдан чоруптар мен» – деп харыылаан.

Херээжен Иоавка: «Ооң бажын бо ханадан силерге дүжүр октап бээр» – дээн. ²² Ол херээжен чонга бодунуң угаанныг сүмези-биле чеде берген. Бихриниң оглу Савейниң бажын кескеш, Иоавка октап бергеннер. Ынчан Иоав трубаны этсиптерге, ооң шериглери хоорайдан ырап, чангылай берген. А Иоав Иерусалимде хаанче чоруй барган.

Давидтиң чоок дүжүметтери

(2 Хаан. 8:15-18; 1 Чыл. 18:14-17)

²³ Иоав бүгү израиль шериглерниң баштыңчызы турган, а Иодайның оглу Ванея – керет, пелет уктуг шериглерниң баштыңчызы турган . ²⁴ Адонирам – ажылчы күш даргазы , а Ахилудтуң оглу Иосафат – төөгү бижикчизи турган. ²⁵ Шева – бижээчи, Садок биле Авиафар – Бурганның бараалгакчылары турган . ²⁶ Давидтиң үезинде Бурганның бараалгакчызы, Иаир чурттуг Гира Давидке база бараан болгуп турган чүве-дир.

Саулдуң үре-салгалын шаажылааны

¹ Давидтиң хааннап турган үезинде үш чыл улаштыр аш-чут болган. Давид ооң дугайында Дээрги-Чаяакчыдан айтырарга, Дээрги-Чаяакчы: «Ол бүгү Саулдуң хан борашкан херээниң хайы-биле болуп турар. Саул болгаш ооң салгалы буруузун чүктээр ужурлуг, чүге дээрге ол Гаваон чурттугларны кыргып-хыдып каапкан-дыр» – дээн. ² Хаан гаваончуларны кыйгырып алгаш, олар-биле чугаалашкан. (Гаваончулар израиль чонга хамаарышпас турган. Олар амор чоннуң артынчызы турган чүве-дир. Израильчилер оларга хол дегбезин аазап каан турган . Ынчалза-даа Саул израиль болгаш иудей чон дээш гаваончуларның черин ээлээрин күзээш, оларны узуткап кааптарын оралдашкан.)

³ Давид гаваончулардан мынча деп айтырган: «Силерге чүнү кылып берейн? Дээрги-Чаяакчының чонун алгап-йөрээп чоруур кылдыр, Саулдуң кем-буруузун арыглаар кылдыр чүнү кылып болур мен?»

⁴ Гаваончулар аңаа: «Саулдан база ооң өг-бүлезинден биске алдын-даа, мөңгүн-даа херек чок. А Израильде кымны-даа өлүрер эргевис чок» – дээннер.

Хаан: «Силерниң чугаалааныңар ёзугаар кылыр мен» – деп чугаалаан.

⁵ Олар хаанга: «Израиль черге бисти чурттатпас дээш, бисти өлүрүп, шуптувусту узуткап каар деп турган кижини ам канчаар деп бис. ⁶ Ооң салгалындан чеди кижиден биске бериңер, оларны Гивага – Дээрги-Чаяакчының шилип кааны Саулдуң хоорайынга Ооң мурнунга шаажылаар бис» – деп харыылаан.

А хаан: «Бээр мен» – дээн.

⁷ Давид хаан Саулдуң оглу Ионафан биле бодунуң аразында Дээрги-Чаяакчының ады-биле кылган даңгыраан бодааш , Ионафанның оглу, Саулдуң оглунуң оглу Мемфивосфейни кээргеп, гаваончуларга бербээн. ⁸ Хаан Рицпаның Армон биле Мемфивосфей деп ийи оглун ап алган. (Рицпа дээрге Айяның уруу турган. Ол ийи оолду Саулга божуп берген чүве-дир.) Оон ыңай хаан Мерованың беш оглун база ап алган. (Мерова дээрге Саулдуң уруу турган. Ол оолдарын Мехола чурттуг Верзеллийниң оглу Адриэлге божуп берген.) ⁹ Хаан ол чеди кижини гаваончуларның холунга хүлээдип берген. Гаваончулар оларны Дээрги-Чаяакчының мурнунга дагга шаажылап өлүрген. Олар шупту кады өлгеннер. Оларны дүжүт ажаалдазының эге хүннеринде, арбай кезилдези эгелеп турда , өлүрүп кааннар. ¹⁰ Айяның уруу Рицпа качыгдал хевин ап алгаш, чыдар дөжек кылдыр ол хаяга чадып алган. Ол аңаа тараа кезилдези эгелээнинден тура, частыг үеге чедир тургаш, оолдарының мөчү-сөөгүн хүндүс дээрниң кужунга, дүне ховунуң аңынга дээспээн.

¹¹ Саулдуң ·кул-кадайы, Айяның уруу Рицпаның чүнү канчап турарын Давидке дыңнадыпканнар. ¹² Давид чоруткаш, Саулдуң болгаш ооң оглу Ионафанның мөчү-сөөктерин Галаадта Иавистиң чурттакчыларындан ап алган. (Филистимнер Саулду Гелвуяга өлүрүп кааш, мөчү-сөөгүн Бет-Санның төп шөлүнге азып каан турган. А Иавистиң чурттакчылары оларның мөчү-сөөктерин бүдүү дүжүрүп аппарган чүве-дир .) ¹³ Давид Саулдуң болгаш ооң оглу Ионафанның сөөктерин оон аппарган, шаажылаан чеди кижиниң сөөктерин база чыып алган. ¹⁴ Саулдуң болгаш ооң оглу Ионафанның сөөктерин Вениаминниң черинде Целага Саулдуң адазы Кистиң чевег-куюнга ажаап кааннар. Хаан чүнү дужааганыл, ынчалдыр кылганнар. Ооң соонда Бурган ол израиль черге энерелдиг апарган чүве-дир.

Давидтиң шериглериниң маадырлыг чоруктары

¹⁵ Филистимнер биле Израильдиң аразында дайын катап эгелээн. Давид шериглери-биле орукче үнүпкен. Олар филистимнер-биле дайылдажып турда, Давидтиң күжү суларап эгелээн. ¹⁶ Ынчан ·рефа уктуг Иесвий деп кижи Давидти өлүрүп каар деп бодай берген. Ооң чыдазының хүлер бажының деңзизи 300 °шекел , белинде чаа дайынчы курлуг кижи турган. ¹⁷ Давидке Саруйяның оглу Авесса дузалажыпкан. Ол филистим кижиже халдай бергеш, ону өлүрүп каан. Ынчан Давидтиң шериглери аңаа даңгыраглап мынча дээннер: «Моон соңгаар силер бистиң-биле кады дайынче үнмес силер. Израильдиң чырыткызын өжүрүп болбас ».

¹⁸ Элээн үе эрткенде , Гов деп черге филистимнер-биле база катап тулчуушкун болган. Ол үеде Хуша чурттуг Сивхай деп кижи ·рефа уктуг Сапты өлүрүп каан. ¹⁹ Говка филистимнер-биле оон өске тулчуушкун база болган. Аңаа вифлеемчи Ягаре-Оргимниң оглу Элханан Геф чурттуг Голиафты өлүрүп каан. Голиафтың чыдазының чоону пөс-таавычыларның өзек ыяжы дег турган .

²⁰ Гефке оон аңгы база тулчуушкун болган. Аңаа кончуг улуг-шыырак бир кижи турган. Ооң хол-будунуң салаалары алды-алды – шупту чээрби дөрт турган. Ол база ·рефа уктуг кижи чүве-дир. ²¹ Ол кижи израильчилерни бак сөглээр турган, ынчангаш ону Давидтиң акызы Шимайның оглу Ионафан өлүрүп каан.

²² Ол дөрт кижи шупту Геф чурттуг ·рефа улустуң үре-салгалы турган . Олар Давидтиң болгаш ооң улузунуң холундан барган чүве-дир.

Давидтиң мактал ырын ырлааны

(Ыд. ыр. 17)

¹ Дээрги-Чаяакчы Давидти ооң хамык дайзыннарының болгаш Саулдуң холундан адырып каарга, ооң Дээрги-Чаяакчыга ырлаан ырызының сөстери бо-дур. ² Ол мынча дээн:

– Дээрги-Чаяакчы – мээң быжыг шивээм,

хоргадалым, камгалалым.

³ Мээң Бурганым – чалым-хаям .

Ол – дозуг-камгалалым ,

мени камгалап турар күчү-күш,

мээң чаглаам болгаш хоргадалым.

Сен мени күчүлээшкинден камгалап кагдың.

⁴ Макталга төлептиг Дээрги-Чаяакчыдан

дуза дилеп кый деп,

дайзыннарымдан мени камгалаар идегелди

Оон алыр мен.

⁵ Өлүмнүң чалгыглары мени ораап алган,

өлүмнүг айыыл эккээр суглар мени сүртеткен ;

⁶ алдыы оранның кинчилери мени бектеп алган,

өлүмнүң дузаа мурнумда салдынган .

⁷ Кызыышкынга алыскаш,

Дээрги-Чаяакчыдан дуза дилеп кый дидим,

мээң Бурганымдан дуза дилеп кышкырдым.

Ол Бодунуң өргээзинден мээң үнүмнү дыңнап кагды,

дилег-кыйгым Ооң кулаанга чеде берди .

⁸ Чер шимчеп, сирилээн,

дээрниң дөжээ божаңнаан –

Дээрги-Чаяакчының килеңинден сирилеш дээн .

⁹ Ол килеңнээрге, думчуундан – ыш,

аксындан – өрттендир чиир чалынныг от

аттыгып үнүп, изиг көстер кызаңайндыр хып турган .

¹⁰ Ол кудай-дээрни чара тырткаш, дүжүп келген ,

кара булут кырынга буттарын салып алган .

¹¹ Дээрги-Чаяакчы ·херувимни мунупкаш,

чалгынныг хатты хөлге кылгаш, көстүп келген .

¹² Ол дүмбей караңгыже,

дээрде чаъстыг, сырый булуттарже чаштып кире берген .

¹³ Дээрги-Чаяакчының мурнунга чырык чайынналып,

чаңныктар чырыткыланып турган.

¹⁴ Дээрги-Чаяакчы кудай-дээрден диңмиттиг диңмирээн –

Дээди Өрүкүнүң үнү чыжыраан .

¹⁵ Ол согуннарны салып , дайзыннарын тарай сывырыпкан,

чаңныктарын дүжүрүп, оларны девидедипкен .

¹⁶ Дээрги-Чаяакчының түрлүг үнүнден,

Ооң думчуундан аттыккан тыныштан

далай сыыгап, дүвү көстүп,

өртемчей өзээнге чедир ажыттынып келген .

¹⁷ Бурган бедик дээрден ээккеш, мени сегирип алгаш,

терең ээрем суглардан ушта тыртып каан ;

¹⁸ Ол мени күчү-күштүг дайзыннардан,

күш-шыдалы менден ажыг өжээтеннерден камгалап каан .

¹⁹ Дайзыннарым менче айыыл-халапка алысканым хүнде

халдап келген,

а Дээрги-Чаяакчы меңээ чөленгииш болган.

²⁰ Ол мени шөлээн черже үндүрүп , камгалап каан –

чүге дээрге мен Ооң сеткилинге кирген болган мен.

²¹ Дээрги-Чаяакчы чөптүүм дээш меңээ ачы-буян көргүскен,

холдарым арыы дээш мени шаңнаан .

²² Мен Дээрги-Чаяакчының оруктарындан соора барбаан мен,

Бурганымның мурнунга бузутче чайгылбаан мен;

²³ Ооң бүгү айтыышкыннарын эдерип чоруур мен,

Ооң дүрүм-хоойлуларындан ойталаваан мен.

²⁴ Мен Ооң мурнунга кем-буруу чок мен ,

бачыт үүлгетпес дээш кичээнип чор мен;

²⁵ Дээрги-Чаяакчы мээң чөптүүм,

Ооң мурнунга арыым көргеш, мени шаңнаан.

²⁶ Сеңээ шынчы улуска Сен база шынчы сен,

ак сеткилдиг кижиге ак сеткилдиг сен;

²⁷ арыг улуска арыг сен, а бузуттуг улуска хамаарылгаң багай;

²⁸ биче сеткилдиг улусту камгалап турар сен,

а адыыргактарга удурланып, оларны куду көрүп турар сен .

²⁹ Дээрги-Чаяакчы, мээң чырыткым сен,

дүмбей өттүр меңээ чырыдып турар сен , Дээрги-Чаяакчы.

³⁰ Сээң ачыңда аг-шеригни базып каар мен,

Бурганым ачызында шивээлер ханаларын ажа халыыр мен.

³¹ Бурган! – Ооң оруу ·болбаазыраңгай ,

Дээрги-Чаяакчының сөзү арыг шынчы ;

Оон хоргадал алган бүгү улуска Ол – дозуг-камгалал .

³² Дээрги-Чаяакчыдан өске, Бурган кымыл ;

Бурганывыстан өске, чалым-хая бар бе?

³³ Бурган мээң быжыг хоргадалым-дыр,

Бодунуң оруун актыг улуска айтып берип турар;

³⁴ буттарымны сыын буду дег кылып,

мени бедиктерже көдүрүп турар ;

³⁵ холдарымны чаа-дайынга өөредип турар,

хүлер чаны хере тыртыптар күштүг мен .

³⁶ Сен меңээ Бодуңнуң дозуг-камгалалыңны тутсуп берген сен,

Сээң деткимчең мени өндүр улуг кижи кылып турар.

³⁷ Сен мээң оруумдан доктар-моондакты чайладып,

балдырларымны сирилевес быжыг кылып каан сен.

³⁸ Дайзыннарымны истеп-сүргеш, узуткап каар мен,

оларны узуткап кагбаан шаамда, дедир эгбес мен.

³⁹ Оларны соп, чыттыр шаварымга, олчаан туруп шыдавастар –

буттарым адаанга калырлар.

⁴⁰ Сен дайын чорудар күш-шыдалды

шыңганнарымга сиңирдиң,

менче халдап келгеннерни

мээң буттарым адаанга салып тур сен .

⁴¹ Дайзыннарымның ооргазын

меңээ көргүзүп, дезеринче албадаптың ,

өжээтеннеримни узуткап кагдым.

⁴² Олар дуза манаарга, камгалакчызы чок-тур;

Дээрги-Чаяакчыдан дуза дилээрге, оларга харыы бербес-тир .

⁴³ Оларны, довурак-доозун дег,

тарадыр эстедиптер мен,

кудумчуда малгаш дег, чуура таптай базып кааптар мен!

⁴⁴ Сен мени бодумнуң чонумнуң үймээнинден камгаладың,

аймак-чоннарның бажынга олурар кылдыр

мени камгалап кагдың;

безин билбес турганым чон ам меңээ бараан болуп турар ;

⁴⁵ өске чер чурттуглар меңээ чашпаалап турар ,

мээң дугайымда дыңнап кааш,

дораан-на чагыртып турду.

⁴⁶ Өске черлер улузунуң сузу бастынып,

шивээлеринден сириңейнип үнүп турду .

⁴⁷ Дээрги-Чаяакчы дириг! Мээң чөленгииш-хаямга алдар!

Мени камгалап турар Бурган кымдан-даа арттыр мактатсын!

⁴⁸ Ол – мен дээш өжээн негээр,

чоннарны меңээ башкартып турар ,

⁴⁹ дайзыннарымдан мени адырып турар Бурган-дыр.

Мени Сен меңээ удурланган улустан бедидир көдүрүп,

күш дөгээр улустан камгалап турар сен .

⁵⁰ Ол дээш, Сени өске чоннар мурнунга

алдаржыдар мен, Дээрги-Чаяакчы,

Сээң адыңны алгап ырлаар мен .

⁵¹ Дээрги-Чаяакчы шилип алган хаанынга

өндүр улуг тиилелгелерни шаңнап турар ,

Ол Давидке болгаш ооң үре-салгалынга

кезээ мөңгеде энерелдиг!

Давидтиң сөөлгү сөстери

¹ Давидтиң сөөлгү сөстери бо-дур:

– Дээрги Өрүкүнүң көдүрүп кааны,

Иаковтуң Бурганының чаап шилип каан кижизи,

Израильдиң ындынныг үннүг ыраажызы –

Иессейниң оглу Давид өттүр билип медеглеп тур:

² Дээрги-Чаяакчының Сүлдези мени дамчыштыр чугаалап тур,

Ооң Сөзү мээң аксымдан үнүп тур .

³ Израильдиң Бурганы, Израильдиң Хаязы меңээ чугаалаан:

«Чонну чөптүг чагырар дээн кижи

Бургандан коргуушкун-биле чагырар ужурлуг .

⁴ Ол булут чок аяс дээрде үнүп орган хүн дег,

эртенги хаяаның чырыы дег,

чаъс соонда оът-сиген өстүрер чырыткы дег».

⁵ Бурганның мурнунда мээң ук-салгалдарым ындыг эвес ийик бе?

Ол мээң-биле хажыдып болбас болгаш

быжыг дугуржулганы чарган болгай .

Мээң камгалалым болгаш күзелдерим

Ооң ачызында бодарап турар.

⁶ А дүржок улус хол-биле туттунмас тенниг үнүш дег

үндүр октадыптар.

⁷ Ындыг үнүштерге чүгле демир баштыг чыда-биле дээп болур,

олар турар черинге бүрүнү-биле өрттеттирер.

Давидтиң маадырлары

(1 Чыл. 11:11-41; 27:1-15)

⁸ Давидтиң дайынчыларының аттары бо-дур.

Тахкамон уктуг Йошев-Башевет – алдарлыг үш маадырның аразында кол кижи. Ол 800 дайзынга удур чыдалыг дайылдашкаш , оларны чаңгыс тулчуушкун үезинде өлүрүп каан.

⁹ Давид-биле чораан үш маадырның ийи дугаары – Ахохиниң Додо деп оглунуң оглу Элеазар турган. Израильчилер филистимнерни бак сөглээрге, демгилер тулчур дээш белеткенгеннер. ¹⁰ Израильчилер оларга удур үнүптерге, Элеазарның холу шылаарга-даа, хылыжын салбайн филистимнерни соп келген. Ол хүн Дээрги-Чаяакчы улуг тиилелгени берген. Тулчуушкун соонда шериглер Элеазарга чедип келгеш, өлүрткеннерни үптээн.

¹¹ Үш дугаар кижи Гарар чурттуг Агениң оглу Шамма турган. Филистимнер чочак-тараа тарып каан шөлдүг Лехи деп черже баар деп турда, израиль шериг олардан дезипкен. ¹² А Шамма шөлдүң ортузунга турупкаш, филистимнерни чылча шапкаш, шөлдү камгалап алган. Дээрги-Чаяакчы улуг тиилелгени берген.

¹³ Бир катап, дүжүт ажаалдазының үезинде, үжен шериг баштыңчызының аразындан ол үш маадыр Одоллам куюнга Давидке чедип келген . Ол үеде филистимнерниң шериг бөлүү Рефаим шынаазынга турлагжып алган турган . ¹⁴ (Давид быжыглалдыг шивээге, а филистимнерниң доскуул чери – Вифлеемге турган.) ¹⁵ Давид суг ижиксей бергеш: «Вифлеемниң хаалга аксында кудуктуң суун меңээ кым-бир кижи эккеп берген болза» – дээн. ¹⁶ Ынчан ол үш маадыр филистимнерниң турлаан таварып эрткеш, Вифлеемниң хаалга аксында кудуктуң суун ускаш, Давидке эккеп берген. Ынчалза-даа сугну ижеринден ол ойталаан, ону Дээрги-Чаяакчыга өргүл кылдыр төпкеш , ¹⁷ мынча дээн: «Чок, мен ону ижип болбас мен, Дээрги-Чаяакчы! Ол суг дээрге боттарының амы-тынын артынга каапкаш чораан улустуң төккен ханы эвес бе?» Ынча дээш, ол сугну ишпейн барган. Шак ындыг чоруктарны ол үш маадыр кылып чораан чүве-дир.

¹⁸ Саруйяның оглу, Иоавтың акызы Авесса ол үш маадырның даргазы турган. Ол 300 дайзынны бодунуң чыдазы-биле узуткап кааш, демги үш маадыр-биле деңге алдаржый берген. ¹⁹ Ол үш маадырдан-даа сураглыг апаргаш, оларның баштыңчызы апарган, ынчалза-даа үш маадырның санынче кирбээн.

²⁰ Иодайның оглу, Кавцеилден келген эрес-дидими-биле сурагжаан Ванея турган . Ооң маадырлыг чоруктары хөй. Ванея арзылаң дег күштүг ийи моав кижини өлүрүп каан. Оон аңгыда хар чаап турган үеде, оңгарже киргеш, аңаа арзылаң база өлүрген. ²¹ Оон ыңай Ванея кончуг улуг-чаагай египет кижини база өлүрүп каан. Египет кижи холунга чыда тудуп алган турда, Ванеяда чүгле даянгыыш бар турган. Египет кижиниң чыдазын былаап алгаш, ол-ла чыдазы-биле ону өлүрүп каан . ²² Иодайның оглу Ванея ындыг чорук кылган кижи-дир. Ол база демги үш маадыр дег алдаржый берген. ²³ Ванея үжен шериг баштыңчызының аразындан сураглыг турган, ынчалза-даа демги үш маадырның санынче кирбээн. Давид ону бодунга чоок дүжүмет кылып алган.

²⁴ Үжен шериг баштыңчызының санында: Иоавтың дуңмазы Асаил , вифлеемчи Додонуң оглу Элханан, ²⁵ Харод чурттуг Шамма биле Элика, ²⁶ Палти чурттуг Хелец, Текоя чурттуг Иккештиң оглу Гира, ²⁷ Анатот чурттуг Авиезер, Хуша чуртуг Мебуннай, ²⁸ ахохи уктуг Селмон, Нетофа чурттуг Магарай, ²⁹ Нетофа чурттуг Баананың оглу Хелев, Вениаминниң черинде Гива чурттуг Рибайның оглу Иттай, ³⁰ Пирафон чурттуг Ванея, Нахле-Гааш чурттуг Иддай, ³¹ Арава чурттуг Ави-Албон, Бархум чурттуг Азмавет, ³² Шаалбон чурттуг Элияхба, Яшенниң оолдары, Ионафан, ³³ Гарар чурттуг Шамма, Арар чурттуг Шарарның оглу Ахиам, ³⁴ Мааха чурттуг Ахасбайның оглу Элифелет, Гило чурттуг Ахитофелдиң оглу Элиам , ³⁵ Кармил чурттуг Хецро, Арба чурттуг Паарай, ³⁶ Цова чурттуг Нафанның оглу Игал, гад чер чурттуг Бани, ³⁷ аммон аймак-сөөктүг Целек, Беерот чурттуг Нахарай (ол Саруйяның оглу Иоавтың ок-чепсек тудукчузу турган), ³⁸ итра уктуг Гира биле Гареб, ³⁹ хет аймак-сөөктүг Урия .

Шупту үжен чеди кижи чүве-дир.

Израиль чоннуң чизезин кылганы

(1 Чыл. 21:1-6)

¹ Дээрги-Чаяакчы катап база израильчилерге ажынып-хорадап эгелээш, Давидти көгүдүп: «Барып, Израильдиң болгаш Иудеяның чонун санап эккел» – деп чугаалаан . ² Хаан бодунуң шерииниң баштыңчызы Иоавка мынча дээн: «Дан хоорайдан Беэр-Шева хоорайга чедир израиль чоннуң бүгү аймактарын эргип кезээш, меңээ чоннуң сан-түңүн тодарадып эккеп бериңер. Мен израильчилерниң санын билип алыксап тур мен».

³ Иоав хаанга: «Силерниң Бурганыңар Дээрги-Чаяакчы кайы хире чон барыл, оларны чүс катап көвүдетсин , а мээң хааным ол бүгүнү караа-биле көрзүн. Чүге мээң дээрги хааным ындыг херек кылыксап турарыл?» – деп харыылаан. ⁴ Ынчалза-даа Иоав биле шериг баштыңчыларынга хаанның сөзү күштүг болган. Олар хаанның күзели-биле израиль чоннуң чизезин кылыр дээш чорупкан. ⁵ Иордан хемни кешкеш, Ароер хоорайның оң талазынга турумчуп алганнар. Ол хоорай Гадтың аймааның чурттап турары шынаада Иазерже баар орукта турар чүве-дир. ⁶ Галаадты таварааш, Тахтим-Ходшиге баргаш, Дан-Яанга келгеннер. Оон Сидонче долганыр оруктап чорупканнар. ⁷ Ооң соонда Тир шивээзинге келгеш, хиввейлерниң болгаш хананейлерниң бүгү хоорайларынче углапканнар . Адак соонда олар Иудеяның мурнуу чүгүнде Беэр-Шевага чедип келген.

⁸ Олар бүгү чуртту эргээш, тос ай чээрби хонук эрткенде, Иерусалимге чедип келгеннер. ⁹ Иоав хаанга чизениң түңнелин берген. Хылыш тудуп шыдаар израиль дайынчыларның саны 800 000, а иудей эр улус – 500 000 кижи болган .

Бурганның Давидке кеземче онааганы

(1 Чыл. 21:7-17)

¹⁰ Чонну санап түңнээниниң соонда, Давидтиң арын-нүүрү оттуп келген . Ол Дээрги-Чаяакчыга мынча дээн: «Ону кылгаш, улуг бачыт үүлгеткен-дир мен . О Дээрги-Чаяакчы, мен ам Сенден дилеп тур мен, Бодуңнуң чалчаңның буруузун адырып көр. Мен дыка-ла мугулай чүве кылган-дыр мен ». ¹¹ Даартазында эртен Давид туруп кээриниң мурнунда, Дээрги-Чаяакчы Бодунуң өттүр көөр медээчизи Гадка сөзүн ажыдып: ¹² «Давидке баргаш, Дээрги-Чаяакчының бо сөзүн дамчыт: сеңээ Мен үш чүүл саналдап тур мен. Оларның кайы-бирээзин бодуңга шилип ал, ону кылыр мен» – дээн.

¹³ Гад Давидке чедип келгеш чугаалаан: «Чеди чыл дургузунда сээң чуртуңга аш-чут болзун бе, үш ай иштинде дайзыннарыңга сүрдүргеш, дезип маңнаар сен бе азы үш хонук иштинде сээң чуртуңга хамчык аарыг болзун бе? Ам таптыг боданып алгаш, мени чорудупкан Бурганга чугаалаар кылдыр харыызын бер».

¹⁴ Давид Гадка мынча дээн: «Меңээ дыка берге-дир. Дээрги-Чаяакчының өршээли улуг болганда , бис шуптувус Ооң холунга кирээли. Чүгле кижилер холунга мен кирбээйн».

¹⁵ Дээрги-Чаяакчы израильчилерже ол эртенден эгелээш, чогуур хуусаага чедир хамчык аарыгны чорудупкан . Дан хоорайдан Беэр-Шева хоорайга чедир чондан 70 000 кижи өлген. ¹⁶ Бурганның төлээзи Иерусалимни хоозурадып каар дээш холун сунарга , Дээрги-Чаяакчы чонга айыыл-халап болганын кээргей бергеш : «Болзун че! Ам холуң бадырып ал» – деп, чонну узуткап турар төлээзинге чугаалаан. Дээрги-Чаяакчының төлээзи ол өйде иевус аймак-сөөктүг Орнаның тараа шаңының чанынга турган чүве-дир.

¹⁷ Чонну узуткап турган Бурганның төлээзин көрүп кааш, Давид Дээрги-Чаяакчыга: «Хоойлу-дүрүм үреп, бачыт кылган кижи мен-дир мен. А хойлар дег бо хөөкүй чон чүнү канчапкан деп? Сээң холуң чүгле мени база мээң төрел бөлүүмнү кезеткей аан» – деп чугаалаан.

Давидтиң Бурганга өргүл бедигээжин тутканы

(1 Чыл. 21:18-27)

¹⁸ Ол хүн Гад медээчи Давидке келгеш, мынча дээн: «Иевус Орнаның тараа шаңынга барып, ол черге Дээрги-Чаяакчыга өргүл салыр бедигээштен тургузуп каг». ¹⁹ Дээрги-Чаяакчының Гадты дамчыштыр берген дужаалын күүседир дээш, Давид чорупкан. ²⁰ Кел чыткан хаанны болгаш ооң чалчаларын көрүп кааш, Орна уткуштур үнүп келгеш, черге чедир мөгейген. ²¹ Орна: «Дээрги хааным чалчазынга канчап чедип келген ирги?» – деп айтырган.

Давид: «Сээң тараа шаңыңны садып аар дээш келдим. Дээрги-Чаяакчыга өргүл салыр бедигээш тудуп каар мен, ынчан чоннуң хамчык аарыгдан өлүп-кырлыры соксаар » – деп харыылаан.

²² Орна Давидке: «Дээрги хааным өргүл кылдыр күзээн чүвезин чүнү-даа болза ап алзын, өргүп салзын. Бүрүн өрттедир өргүлге салыр малдар бо-дур, а хомуттарны база тараа бастырар херекселдерни от салырынга ажыглап болур . ²³ Ол бүгүнү, хааным, Орна силерге халаска берип тур». Оон ыңай Орна мынча дээн: «Силерниң Бурганыңар Дээрги-Чаяакчы силерже ээ көрүнзүн!»

²⁴ Ынчалза-даа хаан Орнага: «Чок, мен бо хамык чүүлдүң өртээн төлеп бээр мен. Мен Бодумнуң Бурганым Дээрги-Чаяакчыга халас алган чүве өргүвес мен» – деп харыылааш, тараа шаңын болгаш малды бежен °шекел мөңгүн-биле садып алган. ²⁵ Давид аңаа Дээрги-Чаяакчыга өргүл салыр бедигээшти туткаш, бүрүн өрттедир болгаш эп-найырал өргүлдерин кылган . Ынчан Дээрги-Чаяакчы чуртче ээ көрүнген, израильчилерниң өлүп-кырлыры соксай берген чүве-дир .