1 Хааннар

Хаанныг чагырга үези

Киирилде

Еврей чаңчылда бо ном «Самуилдиң бирги ному» деп аттыг. Чүге дээрге номнуң эгезинде Самуилдиң төрүттүнгениниң болгаш израиль чоннуң төөгүзүнге ооң киржилгезиниң дугайында чугаалап турар. Ол Бурганның медээчизи болгаш Израильдиң сөөлгү баштыңчызы турган. Ынчалза-даа тоожуушкуннуң дөзүнде Самуил эвес, а Израильдиң баштайгы хааннары туруп турар.

Номнуң баштайгы эгелеринде (1–7) Самуилдиң амыдыралын, израиль чонну шажын болгаш политика талазы-биле ооң удуртуп турганының дугайында тоожуп турар. Оон аңгыда мында ыдыктыг аптараның дугайында база Бурганның бараалгакчызы Илийни болгаш ооң бачыттыг оолдарын Бурганның шииткениниң дугайында чугаалап турар.

Дараазында эгелерде (8–15) Израильге хаанныг чагырганы доктаатканының болгаш удурланыкчы чоннар-биле чорудуп турган дайыннар дугайында бижээн. Израильдиң бирги хааны Саул дайзыннарга удур дайын чорударда, Бурганның сөзүн тооваан. Бурганның ат-алдарын хүндүлеп көрбээни дээш ону хаан кылдыр арттырарындан Бурган ойталаан.

Саулдуң дүшкени-биле чергелештир кичээнгейниң төвүнге Давид деп аттыг оол көстүп кээр. Ооң дайынчы чедиишкиннери Саул-биле чөрүлдээге чедирип кээр (16–30). Давидтиң чедиишкиннери дээрге ооң бодунуң күжениишкиннери эвес, а аңаа Бурганның бүгү талазы-биле дузалажып турганының херечизи болган. Ном Саулдуң болгаш ооң оолдарының дайын үезинде өлүрткени-биле төнер (31-ги эге).

Аннаның мөргээни болгаш Самуилдиң төрүттүнгени

¹ Эфрем дагларында Цуфтуң төрел бөлүүнге хамааржыр Раматаим хоорайга Элкана деп кижи чурттап чораан. (Элкананың адазы – Иерохам, Иерохамның адазы – Элиуй, Элиуйнуң адазы – Тоху, Тохунуң адазы – Цуф турган чүве-дир.) Элкана эфрат кижи турган . ² Ол ийи кадайлыг турган: бирээзиниң ады Анна, өскезиниң – Феннана. Феннанада уруг-дарыг бар, а Аннаның ажы-төлү чок чүве-дир.

³ Чылдың-на Элкана бодунуң чурттап турган хоорайындан Силом хоорайже барып, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчыга мөгейип, Аңаа өргүл салып турган чүве-дир . (Силомда Дээрги-Чаяакчының бараалгакчылары – Илийниң ийи оглу Офни биле Финеес чурттап турган.) ⁴ Элкана өргүл кылып келген үезинде, кадайы Феннанага болгаш ооң бүгү оглу-кызынга өргүлге салган эъттен үлүг бээр турган . ⁵ А Аннага ийи дакпыр үлүгнү берип турган, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы ону ажы-төлдүг болурундан кызагдаан-даа болза, Анна ашааның ынак кадайы турган. ⁶ Феннана Анна-биле адааннажып, «Дээрги-Чаяакчы сени ажы-төлдүг болуруңдан кызагдаан» деп чугаазы-биле дыка-ла хомудадып турган. ⁷ Дээрги-Чаяакчының өргээзинге баарга, чылдың-на ындыг турган: Феннана ону хомудадыр, а Анна ыглап-сыктаар, аъш-чем-даа чивестээр. ⁸ Ындыг өйде ашаа Элкана аңаа: «Анна, чүге аъш-чем чивейн, ыглап-сыктап тур сен? Чүге сеткилиң хомудап ыглап тур сен? Мен сээң он-даа оглуңдан дээре эвес-тир мен бе? » – дээр турган.

⁹ Бир катап Силомга өг-бүлези дойлаан соонда , Анна туруп келген. Ол өйде Бурганның бараалгакчызы Илий Дээрги-Чаяакчының өргээзинче кирер эжик аксында турар сандайга олурган чүве-дир. ¹⁰ Анна ынчан муңчулуп-муңгарааш, Дээрги-Чаяакчыга мөргүп, ыглап-сыктап турган. ¹¹ Ол Аңаа тейлеп: «Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы! Бир эвес Сен чаржынчыг чалчаң менче ээ көрнүп кээр болзуңза, мени утпайн, меңээ эр хиндиктиг төлден хайырлаар болзуңза, ону мен Дээрги-Чаяакчыга бүгү назынында бериптер мен, ооң бажының дүгүнге бистиг чүве дегбес » – деп даңгырак берген . ¹² Анна Дээрги-Чаяакчыга үр мөргүп-чаннып келгениниң дургузунда Илий ооң аксынче көрүп турган. ¹³ Анна чүрээнде мөргүп турда, ооң үнү дыңналбайн, чүгле аксы шимчеп турган, ынчангаш Илий ону эзирик кижи деп бодаан чүве-дир.

¹⁴ Илий аңаа: «Чежеге дээр эзирип кээр сен? Сергеп ал» – дээн.

¹⁵ Анна мынча деп харыылаан: «Чок, дээргим! Мен дээрге сеткил-сагыжымда кажыыдалдыг херээжен кижи-дир мен. Арага-даа, өске эзиртир суксун-даа ишпээн мен. Харын Дээрги-Чаяакчыга сеткил-сагыжымны тө каап берип тур мен. ¹⁶ Чалчаңар мени үен-даян кижи деп бодаваңар. Мен чүгле ханы хомудалымдан болгаш муңгаралымдан ындыг үр мөргүп турдум».

¹⁷ Илий Аннага: «Амыр-тайбың чорувут. Израильдиң Бурганы сээң дилээңни хандырзын» – дээн.

¹⁸ Анна: «Чалчаңар менче ээ көрнүрүңерни моон-даа соңгаар дилеп тур мен! » – дээш, бодунуң оруу-биле чорупкан. Оон ол чазыга бергеш, аштанып-чемненип алган. ¹⁹ Эртенинде тургаш, Дээрги-Чаяакчыга мөгейип кааш, Рамада бажыңынче ээп чанып келгеннер.

Дээрги-Чаяакчы Аннаны утпаан. Элкана кадайы Анна-биле кады удуп, холбашкан соонда, ²⁰ үези кээрге, Анна саатталы бергеш, оол уруг божуп алган. «Ону Дээрги-Чаяакчыдан дилеп алган мен» дээш, оглун Самуил деп адап алган .

²¹ Элкана өг-бүлези-биле кады Дээрги-Чаяакчыга ол чылдың өргүлүн кылыр дээш база даңгыраан күүседир дээш чорупкан. ²² Анна олар-биле кады чорбайн, ашаанга мынча дээн: «Оглум эмигден үнерге, ону Дээрги-Чаяакчының мурнунга эккелгеш, Аңаа хүлээдип бээр мен. Ынчан оглум аңаа кезээ мөңгеде артып каар». ²³ Ашаа Элкана аңаа: «Сээңии-биле болзун, оглуң эмигден үнгүже, бажыңга артып кал. Дээрги-Чаяакчы Бодунуң сөзүн боттандырар болзун» – дээн. Анна оглун өскүжеге чедир эмзирер дээш артып калган.

²⁴ Оглу эмигден үнген соонда, Анна үш харлыг бугажык , бир °эфа далган, бир көгээржик арага ап алгаш, Силомда Дээрги-Чаяакчының өргээзинге оглун эккелген. Оглу ынчан ам-даа чаш турган. ²⁵ Элкана биле Анна бугажыкты өргүл кылдыр салгаш, бичии оолду Илийге эккелген. ²⁶ Анна: «Дээргим! Адыңар-биле даңгыраглап тур мен: шагда-ла, силер көрүп туруңарда, маңаа туруп алгаш, Дээрги-Чаяакчыга мөргүп турган херээжен мен-дир мен ийин, дээргим. ²⁷ Бо төлүмнү дээш мөргүп дилеп турган мен. Дээрги-Чаяакчы мээң дилээмни хандырып бергени ол-дур. ²⁸ Ам мен ону Дээрги-Чаяакчыга тураскаадырым ол-дур. Дээрги-Чаяакчыга ол бүгү назынында бараан болзун» – дээн. Ынчан олар аңаа Дээрги-Чаяакчыга мөгейип каан.

Аннаның мактал ырызы

¹ Анна мөргүвүшаан :

«Дээрги-Чаяакчының ачызында чүрээм өөрүп тур,

Ооң ачызында бажым көдүрлү берди.

Мен ам дайзыннарым мурнунга мактанып болур мен ,

Сээң хайырлааның камгалалга өөрүп тур мен!

² Дээрги-Чаяакчы дег ыдыктыг кым-даа чок ,

Сенден өске Бурган чок,

Бурганывыс дег өске Хая чок .

³ Улуургак сөстер көвүдетпеңер!

Аксыңардан бардам сөстер үндүрбеңер!

Чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы – бүгү чүвени билир Бурган,

Ол кижиниң ажыл-херээн сайгарып турар болгай.

⁴ Күштүглерниң чалары сыйлыгылап каар ,

а кошкактарның күжү немежир.

⁵ Тодуг-догаа чораан улус ам хырны дээш ажылдаар,

а аш чораан улус ам аштавас апаар;

үре-төл чок чораан херээжен чеди катап божуур ,

а хөй уругларлыг херээжен куруг артар .

⁶ Дээрги-Чаяакчы өлүрүп-даа, диргизип-даа болур,

алдыы оранче киирип-даа, оон уштуп-даа болур .

⁷ Дээрги-Чаяакчы улусту ядарадып-даа, байыдып-даа,

куду базып-даа, өрү депшидип-даа болур ;

⁸ доозундан ядыы кижини көдүрүп ,

түреңги кижини боктан уштуп,

ызыгууртаннар-биле кожа олуртуп,

дүжүлгениң алдарын өнчү кылдыр аңаа берип шыдаар .

Дээрги-Чаяакчы өртемчейниң таваан салгаш,

аңаа чер-делегейни үндезилээн болгай .

⁹ Аңаа бердинген улусту Дээрги-Чаяакчы

кээп дүжеринден камгалап-кадагалап турар ,

а бузуттуглар караңгыда чиде бээрлер .

Кижи бодунуң күжү-биле чүнү-даа чедип албас болгай.

¹⁰ Дээрги-Чаяакчы Боду-биле сөс карышкан улусту узуткап кааптар,

оларже дээрден диңмирээн килеңин ыдар .

Дээрги-Чаяакчы чер-делегейни ужу-кыдыынга чедир шын шиидер ,

Бодунуң шилип алган хаанынга күчү-күштү бээр,

ооң эрге-күжүн көдүрер» – деп чугаалаан.

¹¹ Элкана Рамаже чана берген, а бичии оглун Илий бараалгакчының чанынга Дээрги-Чаяакчыга бараан болдурары-биле арттырып каан.

Илийниң оолдары

¹² Илийниң оолдары дүржок улус турган . Олар Дээрги-Чаяакчыны билбес турганнар. ¹³ Бурганның бараалгакчыларының чонга хамаарыштыр чуруму мындыг турган: кажан өргүлге мал эккээрге, ооң эъдин хайындырып турар үеде, Бурганның бараалгакчызының чалчазы үш адыр серээ тудуп алган чедип кээр. ¹⁴ Ол серээни пашче азы сакпыңче суккаш, аңаа чүү ылдыртынып кээр болдур, бараалгакчыга ап бээр турган. Силомга кээп турган бүгү израиль чон-биле олар ынчалдыр кылып турганнар. ¹⁵ А Илийниң оолдарының чалчазы өргүлдүң чаан өрттедириниң мурнунда-ла өргүл салыкчызынга келгеш: «Бурганның бараалгакчызы сээң хайындырган эъдиңни албас-тыр, аңаа шиштеп чиир кылдыр чиг эъттен бер» – дээр турган. ¹⁶ Бир эвес кандыг-бир кижи аңаа: «Баштай чагны чурум ёзугаар өрттедипсин , ооң соонда эъттиң кандыызын күзээр сен, ону ап алгай сен аан» – дээн болза, ол: «Чок, ам бо дораан эккел. Бербес болзуңза, күш-биле хунаап аар мен» – дээр турган. ¹⁷ Дээрги-Чаяакчының мурнунга ол аныяктарның бачыды дыка улуг болган. Чүге дээрге олар Дээрги-Чаяакчыга салган өргүлдү хүндүлеп көрбээннер

¹⁸ А ам-даа бичии турган Самуил лён эфод кедип алгаш, Дээрги-Чаяакчыга бараан болуп турган. ¹⁹ Авазы аңаа бичии шыва тоннар даарап алгаш, чылдың-на чогуур үезинде ачазы-биле кады өргүл кылып келгенде, оглунга хепти эккеп берип турган чүве-дир. ²⁰ Илий Элкана биле ооң кадайын алгап-йөрээп: «Дээрги-Чаяакчыдан дилеп алгаш, Аңаа хүлээдип берипкениң оглуңнуң орнунга Ол сээң бо кадайыңга сеңээ ажы-төл божуп бээрин хайырлаар болзун!» – дээн. Ооң соонда олар чана берген. ²¹ Дээрги-Чаяакчы Аннаже ээ көрүнген болгаш, ол ооң соонда үш оолду база ийи кысты божаан. А бичии Самуил Дээрги-Чаяакчының хайгааралының адаанда өзүп орган .

²² Илий назыдап кырып калган. Ол оолдарының израиль чонну канчаар аажылап турарын, оларның ·Ужуражылга майгынының кирер эжииниң аксында ажылдап турар херээженнер-биле холбажып турарын дыңнап турган. ²³ Илий оолдарынга: «Силер чүге бак үүлгедиглер кылып турар силер? Мен бүгү чондан силерниң дугайыңарда багай чүве дыңнап тур мен. ²⁴ Соксаңар, оолдарым, мен эки эвес медээлер дыңнап тур мен. Силер Дээрги-Чаяакчының чонун будап турар-дыр силер. ²⁵ Бир эвес бир кижи өске кижиге удур бачыт кылган болза, ол кижи дээш Бурганга мөргүп болур. А бир эвес бир кижи Дээрги-Чаяакчыга удур бачыт үүлгеткен болза, ол кижиге болчуп, кым мөргүп шыдаарыл?» – деп чугаалап турган. Ынчалза-даа оолдары ачазын дыңнавайн турганнар, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы оларны узуткап кааптар деп шиитпирлеп алган чүве-дир . ²⁶ А Самуил улам-на өзүп орган болгаш, Дээрги-Чаяакчының база чоннуң сеткилинге кирери дам барып турган .

Илийниң салгалдарынга шииткелди чарлааны

²⁷ Илийге Бурганның бир кижизи чедип келгеш , аңаа мынча дээн: «Дээрги-Чаяакчының сөзү бо-дур: „Мен сээң төрел бөлүүңге олар Египетке, фараоннуң чуртунга чурттап чорда, Мени билир кылып кагбаан ийик мен бе? ²⁸ Сээң төрел бөлүүңнү израиль чоннуң бүгү аймактарының аразындан Бодумга бараалгакчылар кылдыр шилип алган мен . Мен силерни Мээң өргүл салыр бедигээжимче үнер, Мээң мурнумга айдызаар, эфод хепти{*} кедер кылдыр шилип алган мен. Мен израильчилерниң бүгү өргүлдерин Меңээ салырын сээң төрел бөлүүңге дагзып каан мен. ²⁹ А силер чүге Мээң оран-савамга эккээрин дужааган янзы-бүрү өргүлдеримни таптап турар силер? Чүге сен оолдарыңны Менден артык хүндүлеп турар сен? Чүге Мээң израиль чонумнуң эккелген эң-не дээре дээн өргүлдерин сыырып, шартайтыр семирип турар силер?“ ³⁰ Ынчангаш Дээрги-Чаяакчы, Израильдиң Бурганы мынча дээн: „Сээң салгалың болгаш сээң төрел бөлүүң кезээ мөңгеде Меңээ бараан болурун аазап чораан болгай мен . Ындыг-даа болза, моон соңгаар ындыг болбас. Мени алдаржыдып чоруур улусту алдаржыдар мен , а Мээң ат-алдарымны базар улус куду көрдүртүр! ³¹ Көөр-даа сен, сени болгаш сээң төрел бөлүүңнүң кижилерин күш чок кылып каарым үе кээр . Сээң салгалың аразындан кырыырынга чедир кым-даа чурттавас. ³² Мээң оран-савамга кайы хире түрегдээрлерин көөр сен. Израиль чонга шупту чүве аайлажыр-даа болза, сээң салгалың аразындан кырыырынга чедир кым-даа, кажан-даа чурттавас. ³³ Ынчалза-даа Мен өргүл бедигээжинден сээң улузуңнуң шуптузун узуткавас мен. Ол бүгүнү көргеш, сээң карактарың оду өжүп, сагыш-сеткилиң хилинчектени бээр; сээң бүгү салгалың ортумак назынында-ла өлгүлеп каар. ³⁴ Сеңээ бадыткал демдээ бо-дур: ийи оглуң – Офни биле Финеес – чаңгыс хүнде өлүрлер .

³⁵ Бодумга бердинген бараалгакчыдан томуйлап аар мен . Ол Мээң сагыш-сеткилимни билир болгаш, бүгү чүвени Мээң күзелим-биле кылыр. Ооң салгалын быжыг кылып каар мен. Ол бараалгакчым бүгү назынында Мээң шилип алыр кижимге бараан болур. ³⁶ Сээң салгалыңдан дириг артканнар шуптузу чаңгыс көпеек база кескинди хлеб дээш аңаа сөгүрүп: ‘Дайнам хлеб тып чиири-биле Бурганның бараалгакчызының дузалакчызы болуп ажылдаарын чөпшээреп көрүңер’ – деп чаннып кээрлер“».

Дээрги-Чаяакчының Самуилди кыйгырганы

¹ Бичии Самуил Илийниң чанынга тургаш, Дээрги-Чаяакчыга бараан болуп турган. Ол хүннерде Дээрги-Чаяакчының чоруткан ·ажыдыышкыннары ховар болуп, Ооң сөзү хаая дыңналып турган . ² Бир катап Илий бодунуң орунунга чыткан. Ооң карактары четпестеп, көөрү багай апарган турган. ³ Бурганның чырыткызы ам-даа өшпээн турда , Самуил Дээрги-Чаяакчының өргээзинге удуп чыткан. Ында Бурганның ыдыктыг аптаразы бар чүве-дир.

⁴ Дээрги-Чаяакчы Самуилди кыйгырыпкан. Оол: «Дыңнап тур мен!» – деп харыылаан. ⁵ Самуил Илийге маңнап чеде бергеш: «Мында мен. Силер кыйгырарыңарга, чедип келдим бо» – деп чугаалаан. Илий аңаа: «Мен сени кыйгырбадым. Дедир баргаш, удуп чыдып ал» – дээрге, ол барып чыдып алган.

⁶ Дээрги-Чаяакчы база катап Самуилди кый дээн. Самуил тургаш, катап-ла Илийге чедип келгеш: «Мында мен. Силер кыйгырарыңарга, чедип келдим бо» – дээн. А Илий: «Сени кыйгырбадым, оглум. Барып удуп чыдып ал» – деп харыылаан. ⁷ (Ол үеге чедир Самуил Дээрги-Чаяакчының үнүн билбес, аңаа Дээрги-Чаяакчының сөзү ам-даа ажыттынмаан турган чүве-дир.)

⁸ Дээрги-Чаяакчы Самуилди үш дугаар кыйгырган. Самуил тургаш, Илийге чедип келгеш: «Мында мен. Силер кыйгырарыңарга, чедип келдим бо» – дээн. Ынчан Илий оолду Дээрги-Чаяакчы кыйгырып турар-дыр деп билип каан. ⁹ Илий Самуилге: «Дедир чоруткаш, барып удуп чыдып ал. Кыйгырган үн дыңнап кагзыңза: „Чугаалап көрем, Дээрги-Чаяакчы, Сээң чалчаң дыңнап тур“ – деп харыылаар сен» – деп чагып каан. Самуил катап барып чыдып алган.

¹⁰ Дээрги-Чаяакчы чедип келгеш: «Самуил, Самуил!» – деп, ооң мурнунда дег, кыйгыра берген. Ынчан Самуил: «Чугаалап көрем, Дээрги-Чаяакчы, Сээң чалчаң дыңнап тур» – деп харыылаан. ¹¹ Дээрги-Чаяакчы Самуилге мынча дээн: «Мен Израильге бир херекти чогудар деп бардым. Ону дыңнаан бүгү кижилерниң кулактары безин түүгейни бээр . ¹² Ол хүн Илийге база ооң салгалынга удур чугаалап турганым бүгү чүүлүмнү күүседир мен. Мен ол бүгүнү дөгерезин күүседир мен. ¹³ Оолдарының каргышка төлептиг кылдыр боттарын алдынып турарын билгеш-даа, оларны чагырып соксатпаан кижи. Ол дээш, ооң салгалын кезедиримниң дугайын Илийге чугаалаан мен. ¹⁴ Ынчангаш Илийниң салгалынга даңгыраглап тур мен: оларны кандыг-даа өргүлдер буруузундан арыглап шыдавас».

¹⁵ Самуил удуп хонгаш, эртенинде Дээрги-Чаяакчының өргээзиниң эжиин ажыдыпкан. Самуил ол көстүүшкүннүң дугайында Илийге чугаалаарындан коргуп турган. ¹⁶ Илий: «Оглум Самуил» – деп кый дээрге, Самуил: «Дыңнап тур мен» – дээш, чедип келген. ¹⁷ Илий Самуилге: «Бурган сеңээ чүнү чугаалады? Менден чажырбайн чугаала. Сеңээ чугаалаан чүвениң чаңгыс-даа сөзүн менден чажырар болзуңза, Бурган сени канчаар-даа кезеткей аан » – дээн. ¹⁸ Самуил Илийге чүнү-даа чажырбайн чугаалап берген. Ынчан Илий: «Ол дээрге Дээрги-Чаяакчы-дыр. Ол чүнү күзээрил, ону күүседир » – дээн.

¹⁹ Самуил өзүп келген. Дээрги-Чаяакчы үргүлчү ооң-биле кады бооп келген. Дээрги-Чаяакчының Самуилди дамчыштыр чугаалаан сөстериниң чаңгызы-даа күүсеттинмейн барбаан . ²⁰ Дээрги-Чаяакчы Бодунуң медээчизи болурун Самуилге бүзүрээн дээрзин Дан хоорайдан Беэр-Шевага чедир бүгү израиль чон билир апарган чүве-дир. ²¹ Дээрги-Чаяакчы Силомга көстүп кээрин уламчылап, Бодунуң сөзүн Самуилге ажыдып турган,

¹ а Самуил бүгү израильчилерге ол сөстү чугаалап турган.

Ыдыктыг аптараны израильчилерден аппарганы

Израильчилер филистимнерге удур дайылдажып үнгеннер. Олар Авен-Эзерге турлагжып алган, а филистимнер Афекке турлагжып алган. ² Филистимнер израильчилерге удур турупканнар. Тулчуушкун үезинде израильчилер филистимнерге чылча шаптыртып алганнар. Дайын шөлүнге 4000 хире израильчи өлген. ³ Турлаанга чедип келгеш, израильчилерниң ·баштыңнары мынча дишкеннер: «Бөгүн Дээрги-Чаяакчы чүге бисти филистимнерге чылча шаптыртып кагды? Силомдан Дээрги-Чаяакчының аптаразын бодувусче ап алыылыңар . Ол биске турар болза, дайзыннарывыстан бисти камгалаар». ⁴ Чон Силомче улус чорудуптарга, олар оон Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының аптаразын ап алгаш келгеннер. (Дээрги-Чаяакчының дүжүлгези ыдыктыг аптараның кырында, ·херувимнерниң ортузунда турган .) Бурганның аптаразының чанынга Илийниң Офни биле Финеес деп ийи оглу база чораан чүве-дир. ⁵ Кажан Дээрги-Чаяакчының аптаразын турлагга эккээрге, израиль чон чер безин сириңейни бээр кылдыр күштүг алгырган.

⁶ Филистимнер ол алгы-кышкыны дыңнааш: «Еврейлерниң турлаанда чүү ындыг алгы-кышкы болу берди?» – дижип тургаш, Дээрги-Чаяакчының аптаразын ында эккелгенин билип кааннар. ⁷ Филистимнер корга бергеш: «Бурган ол турлагда чедип келген-дир – дээннер. – Ат болган-дыр бис! Мооң мурнунда кажан-даа ындыг чүве турбаан болгай. ⁸ Ат болган-дыр бис! Ол күштүг бурганнарның холундан бисти кым адырарыл? Египетчилерни ээн кургаг ховуга шаажылап узуткап каапкан ынчангы бурганнар ол-дур. ⁹ Филистимнер, кадыг-быжыг, эр соруктуг болуңар. Бистиң оларны кулданып алганывыс дег , еврейлерге кулдандырбас дизе, олар-биле эрес-дидим тулчуңар». ¹⁰ Филистимнер тулчуп кириптерге, израильчилер аштырып алган. Кончуг улуг аштырыышкынга таварышкаш, кижи бүрүзү бодунуң майгынынче дезип халчып турган. Ол дайынга 30 000 израиль чадаг шериг өлүрткен. ¹¹ Бурганның аптаразын филистимнер ап алган, Илийниң ийи оглу Офни биле Финеес өлүртүп каан .

Илийниң өлгени

¹² Ол хүн Вениаминниң аймаандан бир кижи дайын шөлүнден Силомга маңнап чедип келген. Качыгдал демдээ кылдыр ол идик-хевин ора соп алган, бажынче довурак-доозун чажып алган болган . ¹³ Ол кижи чедип келгенде, Илий орук кыдыынга сандайга медээ манап олурган, чүге дээрге ол Бурганның аптаразы дээш аажок сагыш човап турган. Ол кижи хоорайга келгеш, чүү болганын чугаалап бээрге, бүгү чурттакчы чон ыглап-сыктап эгелээн. ¹⁴ Улустуң ыы-сыызын дыңнааш, Илий: «Чүү мындыг шимээн болу берди?» – дээн. Келген кижи Илийге чедип келгеш, чүү болганын чугаалапкан. ¹⁵ (Илий ынчан тозан сес харлыг турган. Ооң карактары согурарып, көрбестей берген чүве-дир.)

¹⁶ Ол кижи Илийге келгеш: «Мен дайын шөлүнден дем чаа маңнап келдим» – дээн. Илий: «Чүү болду, оглум?» – деп айтырган. ¹⁷ Шапкынчы кижи: «Израиль чон филистимнерден дезип, улуг аштырыышкынга таварышты. Силерниң оолдарыңар Офни биле Финеес өлүртүп алдылар. Бурганның аптаразын база алзып алдывыс» – деп харыылаан.

¹⁸ Бурганның аптаразының дугайында дыңнааш, Илий орган сандайындан аңдарылгаш, хаалга баарынга ойта кээп дүшкен. Ол кырган болгаш аар болганындан молдуруу сыйылгаш, өлүп калган. Дөртен чыл дургузунда Илий Израильдиң баштыңчызы болуп келген.

¹⁹ Илийниң кенни – Финеестиң кадайы божуур чеде берген иштиг турган чүве-дир. Бурганның аптаразының дугайында, бээниң база ашааның өлгениниң дугайында дыңнап кааш, ооң эъди аарый бергеш, божупкан. ²⁰ Ону божудуп турган херээженнер ооң өлүрүнүң мурнунда аңаа мынча дээннер: «Кортпа, сен оолдуг болган-дыр сен ». Ынчалза-даа ол чүнү-даа харыылаваан, тоомча чок болган. ²¹ Чаа төрүттүнген төлдү Ихавод деп адап алгаш: «Израильдиң ат-алдары баткан-дыр» – деп, ол чугаалаан. Бурганның аптаразын база алзып алган, бээ биле ашаа база өлген боорга, ол ынча дээн. ²² «Израильдиң ат-алдары баткан-дыр, чүге дээрге Бурганның аптаразын алзып алган-дыр» – деп, ол чугаалаан .

Ыдыктыг аптара – филистимнерде

¹ Филистимнер Бурганның аптаразын ап алгаш, Авен-Эзерден Азотче эккелгеннер . ² Олар Бурганның аптаразын Дагон бурганның өргээзинче кииргеш, Дагоннуң дүрзүзүнүң чанынга салып кааннар . ³ Даартазында азотчулар эртен эрте туруп келгеш көөрге, Дагоннуң дүрзүзү Дээрги-Чаяакчының аптаразының мурнунда доңгая кээп дүшкен чыткан . Олар Дагоннуң дүрзүзүн көдүрүшкеш, бодунуң туружунга салып кааннар. ⁴ Ооң даартазында эртен эрте туруп кээрге, Дагоннуң дүрзүзү Дээрги-Чаяакчының аптаразының мурнунда база катап доңгая кээп дүшкен чыткан. Ооң одурлуп калган бажы база ийи холу эргин аксында чыткан . Дагоннуң чүгле мага-боду артып калган болган. ⁵ Ынчангаш Дагоннуң бараалгакчылары база Азотта Дагонга кээп турар чон ол эргинни бо хүннерге чедир баспайн турар .

⁶ Дээрги-Чаяакчы азотчуларны кадыг-дошкун аажылап, чылча шаап, оларны болгаш ол чоок-кавыда чонну ыжыктар-биле аартып турган . ⁷ Ол бүгүнү көргеш, азотчулар: «Израильдиң Бурганының аптаразы биске артпазын. Чүге дээрге Ооң холу биске болгаш бистиң бурганывыс Дагонга аар-дыр» – дижип турганнар. ⁸ Азотчулар филистим чагырыкчыларның шуптузун кыйгырып чыып алгаш: «Израильдиң Бурганының аптаразын канчаар бис?» – деп айтырганнар. Олары: «Израильдиң Бурганының аптаразын Гефче чорудуптаалыңарам» – дээннер. Ынчангаш Израильдиң Бурганының аптаразын Гефче чорудупканнар. ⁹ Ыдыктыг аптараны чорудупкан соонда, Дээрги-Чаяакчы ол хоорайга дыка коргунчуг үүлени онааган. Хоорайның чурттакчылары, улуг-бичези чок, аарыгга туттурган, оларда ыжыктар көстүгүлеп келген чүве-дир. ¹⁰ Ооң соонда Бурганның аптаразын Экронче чорудупканнар. Экроннуң чурттакчылары Бурганның аптаразын көргеш: «Бистиң чонувусту узуткадыр дээш Израильдиң Бурганының аптаразын мында эккелген чүве бе» – деп алгыржып үнгеннер. ¹¹ Экрончулар филистим чагырыкчыларның шуптузун кыйгырып бөлүп алгаш, оларга мынча дээннер: «Израильдиң Бурганының аптаразын дедир чорудуптуңар. Бистиң чонувусту кырып кааппазы-биле, ол бодунуң черинче чоруй барзын». Чүге дээрге хоорайда коргунчуг өлүм-чидимниг байдал тургустунуп келген, Бурганның холу оларны кадыг-дошкун аажылаан. ¹² Өлбээн чурттакчыларны ыжыктар шыва алы берген, хоорайда ыы-сыы дээрлерге чедир дыңналып турган.

Ыдыктыг аптараны дедир эккелгени

¹ Дээрги-Чаяакчының аптаразы филистим черге чеди ай иштинде турган чүве-дир . ² Филистимнер боттарының бурганнарының бараалгакчыларын болгаш төлгечилерни кыйгырып алгаш, олардан: «Дээрги-Чаяакчының аптаразын канчалзывысса экил? Ону турган черинге канчаар чедирип каарын биске айтып бериңерем» – деп айтырганнар.

³ Олар: «Израильдиң Бурганының аптаразын дедир чорудар деп турар болзуңарза, ону анаа-ла чорудуппаңар. Аңаа кем-буруу дээш өргүлден кылыңар . Ынчан силерниң балыг-бышкыныңар экирип, Дээрги-Чаяакчы чүү дээш силерни кезедип турарын билип аар силер» – деп харыылааннар.

⁴ «Кем-буруу дээш Дээрги-Чаяакчыга кандыг өргүл кылыр улус бис?» – деп, филистимнер айтырганнар.

Демгилери: «Филистим чагырыкчыларның саны-биле ыжыктың беш алдын дүрзүзүнден база беш алдын күске хевиринден кылып алыңар, чүге дээрге кеземче силерниң шуптуңарга база силерниң чагырыкчыларыңарга дүжүп турар-дыр. ⁵ Ынчалдыр ыжыктарыңарның болгаш черни хоозурадып турар күскелериңерниң дүрзүлерин кылып алгаш, Израильдиң Бурганын алдаржыдыңар. Канчап билир, Ол силерни, силерниң чериңерни база силерниң бурганнарыңарны кадыг-дошкун аажылавас апаар чадавас. ⁶ Бурганның мурнунга дедирленип, египетчилер болгаш фараон ышкаш, өжеш болган ажыы бар деп бе? Кажан Дээрги-Чаяакчы оларны кезедиптерге, олар израиль чонну салыпкан болгай .

⁷ Ынчангаш бир чаа тергеден кылып алыңар. Мойнунга хомут черле кедирбээн, чаа төрээн ийи инектен алгаш , оларны тергелеп алыңар, а бызааларын олардан аңгылааш, кажааже аппарыңар. ⁸ Дээрги-Чаяакчының аптаразын алгаш, ол тергеге салып калыңар. А кем-буруу дээш өргүлге эккелген алдын дүрзүлерни хааржакка суккаш, ыдыктыг аптараның кыдыынга салып алыңар. Ынчан тергелеп каан инектерни салып чорудуптуңар. ⁹ Ооң соонда чүү болурун көрүңер. Бир эвес олар Дээрги-Чаяакчының девискээринче, Бет-Шемешче чоруптар болза, бо улуг хай-халапты Ол биске кылганы ол-дур. А бир эвес өскээр баар болза, биске Ол бак чаңнаваан-дыр, а шупту чүве таварылга бооп болганы ол-дур».

¹⁰ Филистимнер шак ынчалдыр кылганнар. Чаа төрээн ийи инекти эккелгеш, оларны тергелеп алганнар, а бызааларын кажаага арттырып кааннар. ¹¹ Дээрги-Чаяакчының аптаразын болгаш алдын ыжыктарлыг база күскелерлиг хааржакты тергеге салып алганнар. ¹² Инектер дорт-ла Бет-Шемешче баар оруктап чорупканнар. Олар оң-даа, солагай-даа талазынче эгбейн, чаңгыс ол оруктап эдип чоруп органнар. Филистим чагырыкчылар ооң соо-биле Бет-Шемештиң кызыгаарынга чедир кылашташканнар.

¹³ Бет-Шемештиң чурттакчылары ол үеде шынаазынга кызыл-тас ажаап ап турганнар . Дээрги-Чаяакчының ыдыктыг аптаразын көрүп кааш, олар өөрүп турганнар. ¹⁴ Тергелеп каан инектер Бет-Шемеш чурттуг Иисустуң шөлүнге келгеш, улуг даш чанынга доктаай берген. Бет-Шемешчилер тергени одаар ыяш кылдыр үрей шаап алганнар, а инектерни Дээрги-Чаяакчыга бүрүн өрттедир өргүл кылдыр берипкеннер. ¹⁵ Левиттер Дээрги-Чаяакчының аптаразын база ооң-биле кады чораан алдын дүрзүлер суп каан хааржакты дүжүрүп алгаш, улуг даш кырынга салып алганнар. Бет-Шемештиң чурттакчылары ол хүн Дээрги-Чаяакчыга бүрүн өрттедир-даа, өске-даа өргүлдер салганнар. ¹⁶ А беш филистим чагырыкчы ол бүгүнү көргеш, ол хүн Экронче ээп келгеннер.

¹⁷ Филистимнерниң Дээрги-Чаяакчыга кем-буруу дээш өргүлге салган алдын ыжыктары мындыг: бирээзи Азот дээш, ийигизи Газа дээш, үшкүзү Аскалон дээш, дөрткүзү Геф дээш, бешкизи Экрон дээш чүве-дир . ¹⁸ А алдын күскелери беш филистим чагырыкчыга хамааржыр шупту хоорайларның – быжыглалдыг хоорайларның-даа, ажык черде суурларның-даа – санынга дүгжүп турган. Дээрги-Чаяакчының аптаразын салып каан улуг даш – Бет-Шемеш чурттуг Иисустуң шөлүнде турар даш – бо хүннерге чедир ол бүгүге херечилел-дир.

¹⁹ Дээрги-Чаяакчы Бет-Шемештиң чурттакчыларынга Ооң аптаразын бакылап көрүп турганы дээш кеземчени онааган . Ол 70 кижини өлүрүп каан . Чон ыглап-сыктап турган, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы оларга коргунчуг кеземчени онааган. ²⁰ Бет-Шемештиң чурттакчылары: «Бо ыдыктыг Бурганның, Дээрги-Чаяакчының мурнунга кым туруп шыдаарыл? Бистен чоруткаш, Ол ам кымнарже углаарыл?» – деп айтырып турганнар. ²¹ Ооң соонда олар Кириат-Иаримниң чурттакчыларынга : «Филистимнер Дээрги-Чаяакчының аптаразын эгидип берип турлар. Келгеш, ону ап алыңар» деп дамчыдары-биле элчилер чорудупкан чүве-дир.

¹ Кириат-Иаримниң чурттакчылары Дээрги-Чаяакчының аптаразын ап алгаш, тей кырында Авинадавтың бажыңынга эккелгеш , ооң оглу Элеазарны аңгылап ыдыктап, Дээрги-Чаяакчының аптаразын кадарып-кадагалаар кижи кылып кааннар.

Самуилдиң Израильди башкарып турганы

² Ыдыктыг аптараны Кириат-Иаримге эккелгенинден бээр чээрби чыл эрте берген. Ынчан бүгү израиль чон муңгарап, Дээрги-Чаяакчыже дуза дилеп, көрнү берген. ³ Ол өйде Самуил бүгү израиль чонга чугаалаан: «Бир эвес силер сагыш-сеткилиңер ханызындан Дээрги-Чаяакчыже эглип турар болзуңарза , бодуңарның араңардан хары бурганнарны, Астарта бурган дүрзүлерин ап кааптыңар. Сеткилиңерниң ханызындан Дээрги-Чаяакчыга бердинип, чүгле Аңаа бараан болуңар. Ынчан Ол силерни филистимнерниң холундан адырар». ⁴ Израильчилер ·Ваал биле Астарта дүрзүлерин боттарындан ырадып каапкаш , чүгле чаңгыс Дээрги-Чаяакчыга бараан болуп эгелээн.

⁵ Самуил оларга: «Бүгү израильчилерни Мицпага чыып алыңар , мен Дээрги-Чаяакчыга силер дээш мөргүүр мен» – дээн. ⁶ Олар Мицпага чыглып келгеш, суг узуп алгаш, Дээрги-Чаяакчының мурнунга төпкеннер . Ол хүн олар ·шээрленип: «Дээрги-Чаяакчының мурнунга бачыт үүлгеткен-дир бис» – деп турганнар . Мицпага Самуил израильчилерниң баштыңчызы апарган. ⁷ Израильчилерниң Мицпага чыглып алганын дыңнааш, филистим чагырыкчылар оларже халдаар дээш чорупканнар. Израильчилер ону билип кааш, филистимнерден корткаш, ⁸ Самуилден: «Бис дээш Дээрги-Чаяакчы Бурганывыска мөргүүрүн соксатпайн көр. Ол бисти филистимнерден камгалазын» – деп дилеп турганнар. ⁹ Ынчан Самуил бир эмер хураганны ап алгаш, Дээрги-Чаяакчыга бүрүн өрттедир өргүл кылган. Ол Израиль дээш мөргүүрге, Дээрги-Чаяакчы аңаа харыылаан .

¹⁰ Самуил бүрүн өрттедир өргүлүн эккеп турда, филистимнер Израильче халдап келген чүве-дир. Ол хүн Дээрги-Чаяакчы филистимнерже күштүг диңмирээшкин ыдыпкаш , оларны аймаарадыпкан . Филистимнер израиль чонга чылча шаптырган. ¹¹ Израильчилер Мицпадан үнгеш, филистимнерни Бетхор чоогунга чедир сүрүп, базып кааннар. ¹² Самуил бир даш алгаш, ону Мицпа биле Шенниң аразынга салып кааш: «Дээрги-Чаяакчы амдыгаа чедир биске дузалаан» – дээш, ол черни Авен-Эзер деп адап каан .

¹³ Филистимнерни ынчалдыр тиилээниниң соонда, олар израильчилерниң кызыгаарынче кирбес апарган. Самуилдиң бүгү назынында Дээрги-Чаяакчының холу филистимнерге удурланып турган. ¹⁴ Израильчилер мооң мурнунда филистимнерниң Экрондан Гефке чедир эжелеп алган хоорайларын эгидип алганнар. Израильчилер ол хоорайларның чоок-кавызында черлерни база филистимнер холундан адырып алган. Израиль чон биле амор чоннуң аразында тайбың доктаай берген.

¹⁵ Самуил бүгү назынында Израильдиң баштыңчызы болуп чораан. ¹⁶ Чылдың-на ол Вефилди, Галгалды, Мицпаны эргип чорааш, Израильди ол черлерниң шуптузундан баштап чораан. ¹⁷ Ооң соонда ол Рамаже ээп кээп турган, чүге дээрге ооң бажыңы аңаа турган. Аңаа тургаш, база-ла баштыңчы ажылын чорудуп турган. Ук черге ол Дээрги-Чаяакчыга өргүл салыр бедигээш тудуп каан.

Израиль чоннуң боттары хаанныг болуксааны

¹ Самуил назыдап кырааш, бодунуң оолдарын Израильдиң баштыңчылары кылып каан. ² Ооң улуг оглунуң ады Иоил, ийи дугаар оглунуң ады Авия чүве-дир. Олар чонну Беэр-Шевадан баштап турган. ³ Ынчалза-даа Самуилдиң оолдары ачазының изин истевээн. Олар ажык-кончаа сүрер, хээли алыр болгаш шын эвес шиидер болганнар . ⁴ Израильдиң ·баштыңнары шупту чыглып алгаш, Рамада Самуилдиң бажыңынга чедип келгеннер. ⁵ Олар Самуилге келгеш: «Силер назыдап кырып калдыңар, а оолдарыңар силерниң изиңер истевээннер-дир. Өске бүгү чоннарда ышкаш, бисти башкарар хаандан томуйлап калыңар» – дээннер . ⁶ Оларның «Бисти башкарар хаандан томуйлап калыңар» деп дилээнге Самуил таарзынмаан.

Самуил Дээрги-Чаяакчыга мөргүүрге, ⁷ Дээрги-Чаяакчы аңаа мынча дээн: «Чон сеңээ чүү дээрил, оларны дыңна. Олар сенден эвес, харын оларны чагырбазын дээш, Менден ойталап турар-дыр. ⁸ Мен оларны Египеттен үндүрүп эккелгеним хүнден эгелээш, бо хүнге чедир олар Мени каапкаш, өске бурганнарга бараан болуп келгеннер. Ам олар сээң-биле база ынчаарлары ол-дур. ⁹ Ынчангаш оларның чугаазын дыңна. Чүгле хаанның оларны канчаар аажылаарын шыңгыы сагындырып каг».

¹⁰ Хаан томуйлап каарын дилеп турган чонга Самуил Дээрги-Чаяакчының бүгү сөстерин дамчыдып берген. ¹¹ Ол мынча дээн: «Силерни башкарып чагырар хаанның силерни аажылаары мындыг болур : силерниң оолдарыңарны былаап алыр – чамдыызын ол ·дайынчы тергелерге олуртуп каар, өскелеринге аът мундурар, бир чамдыктарын ооң ·чуузазын үдеп чоруур чалчалар кылып алыр; ¹² оларның чамдыызын муң шериг баштыңнары кылгаш, өскелерин бежен шериг баштыңнары кылып каар; чамдыктары хаанның шөлдерин болбаазырадыр, тараазын ажаар, ок-чемзээн дарганнаар, чамдыызын ·чуузалар херекселдери кылыр кижилери кылып каар. ¹³ Хаан силерниң уругларыңарны былаап алыр, олар хаанның аъш-чемин кылыр, далганын быжырар, чаагай чыттыг үстерин кылыр кижилери болур. ¹⁴ Силерниң шөлдериңерни база эң-не эки виноградтыг, олива ыяштарлыг садтарыңарны алгаш , бодунуң дүжүметтеринге бериптер. ¹⁵ Тарааңарның болгаш чимистериңерниң дүжүдүнүң онгу кезээн алгаш, бодунуң нояннарынга база дүжүметтеринге бериптер. ¹⁶ Силерниң эр, херээжен кулдарыңарны, эң-не дээре дээн оолдарыңарны база элчигеннериңерни бодунга алгаш, оларны ажыктыг кылдыр албадап ажылдадыр. ¹⁷ Шээр малыңарның онгу кезээн алгаш баар; боттарыңар аңаа кулдар болур силер. ¹⁸ Ынчан силер хааныңар аажызындан уё-човууруңар төп, ыглажыр силер. А ол үеде Дээрги-Чаяакчы силерге харыылавас ».

¹⁹ Ынчалза-даа чон Самуилди тооп дыңнавайн: «Чок, биске хаан херек! ²⁰ Ынчан бис өске бүгү чоннар ышкаш болур бис: бистиң хаанывыс бисти башкарар, дайын-чааже ол бисти баштаар» – дээн. ²¹ Самуил чоннуң чугаазын шуптузун дыңнап алгаш, Дээрги-Чаяакчыга дамчыдып берген. ²² Дээрги-Чаяакчы Самуилге: «Оларны дыңнап, хаандан томуйлап каг» – дээн. Самуил ооң соонда израильчилерге: «Ындыг-дыр, ам шупту хоорайларыңарже чангылай бериңер» – дээш, оларны чорудупкан.

Саулдуң Самуил-биле ужурашканы

¹ Вениаминниң аймаанга Кис деп бай-шыдалдыг кижи чораан чүве-дир. (Кистиң адазы – Авиил турган. Авиилдиң адазы – Церон, Цероннуң адазы – Бехорат, Бехораттың адазы – Афия турган чүве-дир) . ² Кистиң Саул дээр хып дээн чалыы болгаш чараш оглу турган. Израиль чонда аңаа чедер чараш эр кижи турбаан чүве-дир. Ол чон аразындан бир баш бедик турган.

³ Бир катап Саулдуң ачазы Кистиң элчигеннери чиде берген. Кис оглу Саулга: «Бир чалчадан эдертип алгаш, барып элчигеннерни диле» – дээн. ⁴ Олар Эфрем дагларындан, Шалиша деп черден дилээш, тыппааннар. Шаалим деп черде база чок болган. Вениаминниң черинден дилээш-даа, тыппааннар. ⁵ Цуф деп черге чедип келгеш, Саул кады чораан чалчазынга чугаалаан: «Дедир чоруулу. Ачам элчигеннерин тоовайн каапкаш, бис дээш сагыш човай берзе канчаар».

⁶ Чалчазы аңаа: «Бо хоорайда Бурганның алдарлыг бир кижизи бар-дыр ийин. Ооң чугаалаан чүвези албан бүде бээр кижи-дир . Ам аңаа бараалы. Канчап билир, ол бистиң кайнаар баарывысты айтып бээр чадавас» – дээн.

⁷ Саул чалчазынга: «Ол кижиге барып болур-ла ыйнаан бис. А аңаа чүнү аппарып бээр бис? Бистиң хаптарывыста хүнезинивис төнген-дир. Бурганның кижизинге белек кылдыр чүнү бээр улус бис ынчаш?» – деп айтырган.

⁸ Чалчазы Саулга: «Менде дөрттүң бир кезии °шекел мөңгүн бар, Бурганның кижизинге ону бериптер мен. Оон ол биске кайнаар баарывысты айтып бээр» – дээн.

⁹ (Израильге шаандан тура, кым-бир кижи Бургандан чүве айтырар дээн болза, «Өттүр көөр кижиге бараалы» дээр турган, чүге дээрге Бурганның медээчилерин шаанда «өттүр көөр кижилер» дээр турган-дыр.) ¹⁰ Саул чалчазынга: «Дыка-ла эки чугаалаар-дыр сен. Че, бараалы» – дээрге, Бурганның кижизиниң чурттап турары хоорайже чорупканнар. ¹¹ Олар хоорайже баар орукка суг узуп аар дээн кыстарга таваржы бергеш: «Мында өттүр көөр кижи бар бе?» – деп айтырганнар.

¹² Кыстар: «Бар – деп харыылааннар. – Ол силерниң мурнуңарда хоорайда. Далажыңар, ол мында чаа чедип келген, чүге дээрге бөгүн бедик черге чон өргүл кылыр деп турар . ¹³ Хоорайга баргаш, аңаа ужуражып четтиге бээр силер. Ол ам-даа өргүлден чем амзаар дээш бедик черже үнмээн. Ол кижи келгеш, өргүлдү алгап-йөрээвээн шаанда, чон чемненип эгелевес ужурлуг. Чүгле ооң соонда чалаткан улус чемненип эгелээр. Барыңар, ам-даа аңаа ужуражып четтиге бээр силер».

¹⁴ Саул чалчазы-биле хоорайже чорупкан. А кажан олар хоорайже ханылап кирип орда, Самуил бедикче үнер дээш оларга уткуштур үнүп келген.

¹⁵ Дээрги-Чаяакчы Саулдуң кээриниң мурнунда хүн Самуилге мынча дээн чүве-дир: ¹⁶ «Даарта бо үеде Мен сенче Вениаминниң черинден бир кижи чорудуптар мен. Сен ону олива үзү-биле чаггаш, чагырыкчыңар бо деп, Мээң израиль чонумга айтып каг . Ол Мээң чонумну филистимнерниң холундан камгалап каар. Мен чонумну көрүп тур мен, ооң ыы-сыызы Меңээ дыңналып турар-дыр ». ¹⁷ Самуил Саулду көрүп каарга, Дээрги-Чаяакчы аңаа: «Сеңээ Мээң чугаалап турганым кижи ол-дур. Ол Мээң чонумнуң чагырыкчызы болур» – дээн.

¹⁸ Саул хоорайның хаалгазынга турган Самуилге чоокшулап чедип келгеш, оон: «Өттүр көөр кижиниң бажыңы кайдал, меңээ айтып бериңерем» – деп айтырган. ¹⁹ Самуил Саулга: «Өттүр көөр кижи мен-дир мен. Бедик черже мээң мурнумга кылаштап үн. Аңаа баргаш, бөгүн силер мээң-биле кады чемненир силер. Даарта эртен сени чорударда, сээң сагыш-сеткилиңде чүү барыл, дөгерезин чугаалап бээр мен. ²⁰ А үш хүн бурунгаар чиде берген элчигеннериң дээш сагыш човааш чоор сен: олар тыптып келгеннер. Израильде эң-не күзенчиг чүвени кымга бээр ужурлуг чүвел? Сеңээ база сээң адаңның төрел бөлүүнге эвес бе?» – дээн.

²¹ Саул оон: «Израильдиң аймактарының эң-не эвээш санныы болур Вениаминниң аймаандан укталган кижи эвес мен бе? Мээң төрел бөлүүм Вениаминниң салгалдарының аразында эң-не чөгенчиг эвес чүве бе? Меңээ чүге ынчаар чугаалап турарыңар ол?» – деп айтырган.

²² Самуил Саул биле ооң чалчазын ыдыктыг бедик черже эккелгеш, кол өрээлче киирип келгеш, ында олурган үжен хире чалатканнарның аразынга дөрге олуртуп каан. ²³ Самуил чем кылыкчызынга: «Сеңээ „арттырып каг“ деп чугаалааным аңгылап алганың чемни бо кижиге ап бер» – дээн.

²⁴ Чем кылыкчызы ужа, дөңмекти Саулдуң мурнунга салып берген.

Самуил аңаа: «Бо эътти аалчылар чалаан үемде аңгылап, сеңээ арттырып каан чүве болгай. Мону чип көрем» – дээн. Ол хүн Саул Самуил-биле кады чемненген. ²⁵ Дагдан хоорайже бадып келгеш, Самуил Саул-биле сери кырынга чугаалашкан . ²⁶ Даң адып кээрге, Самуил сери кырында чыткан Саулду кыйгырып алгаш: «Тур че, сени үдеп каайн» – дээн. Саул туруп келгеш, Самуил-биле кады бажыңдан үнүп чорупкан. ²⁷ Кажан олар хоорай кыдыынга чедип келгенде, Самуил: «Бисти мурнап бар чыдар кылдыр чалчаңга чугаала» – деп Саулга сүмелээн. Чалча мурнап чоруптарга, ол: «А сен ам доктаавыт, сеңээ Бурганның чугаалаан чүвезин дамчыдып берейн» – дээн.

Самуилдиң Саулду хаан болур кылдыр чаап кааны

¹ Самуил олива үзү кудуп каан көгээржикти алгаш, үстү Саулдуң бажынче кудупкаш , ону ошкап кааш, мынча дээн: «Бо-дур, Дээрги-Чаяакчы сени шилип алгаш, Бодунуң ээлээн чериниң чагырыкчызы кылып кааны ол-дур. ² Менден чоруткаш, Вениаминниң чериниң кызыгаары Целцахта Рахилдиң хөөрүнүң чанынга чоруңда , сеңээ ийи кижи таваржып кээр. Олар сеңээ: „Дилеп чорааның элчигеннер тыптып келген. Ачаң элчигеннерин-даа уттупкаш, силер дээш сагыш човап, ‘Оглумну канчап тып аайн?’ деп туруп берген“ – дээрлер. ³ Оон улаштыр чорупкаш, Фавор деп дуб ыяштыг черге чедип кээр сен. Аңаа Вефилде Бурганга мөгеер дээш бар чыдар үш кижиге ужуражы бээр сен: бирээзи үш анай тудуп алган, өскези үш хлеб тудуп алган, а үшкүзү арагалыг көгээржик тудуп алган болур. ⁴ Олар сээң-биле мендилешкеш, сеңээ ийи хлеб бээрлер. Ону оларның холундан ап алыр сен. ⁵ Ооң соонда сен Гива-Элохимче үнүп кээр сен . Ында филистимнерниң доскуул шериглери турар. Хоорайже кирип келгеш, бедик черден бадып орар Бурганның медээчилериниң бөлүүнге таваржы бээр сен. Олар шупту Дээрги-Чаяакчыны алгап, өттүр көрүп медеглеп турарлар. А оларның мурнунда хылдыг болгаш үрер хөгжүм ойнаан, дамбыралар соктаан хөгжүмчүлер чоруп орар. ⁶ Сени Дээрги-Чаяакчының Сүлдези бүргеп алыр. Ынчан сен олар-биле деңге өттүр көрүп медеглеп эгелээр сен. Көңгүс өске кижи апаар сен.

⁷ Кажан ол кайгамчык чүүлдер сээң-биле бүде бээрге, байдалды көрүп тургаш, хөделип эгеле, чүге дээрге Бурган сээң-биле болур. ⁸ Сен Галгалче мени мурнай чорувут. Аңаа мен база бүрүн өрттедир болгаш эп-найырал өргүлдери кылып чеде бээр мен. Мен сеңээ келгижемге чедир чеди хонук мана. Ынчан мен сеңээ чүнү канчаарын айтып бээр мен».

⁹ Саул Самуилден чоруптары билек, Бурган ооң сеткил-чүрээн чаартып берген. Ынчангаш ол-ла хүн ооң хамык кайгамчык чүүлдери бүткен. ¹⁰ Саул Гивага чедип кээрге, аңаа Бурганның медээчилериниң бөлүү уткужуп келген. Ол өйде Бурганның Сүлдези ону бүргеп аарга , ол база Бурганның медээчилери-биле кады өттүр көрүп медеглеп эгелээн. ¹¹ Саулду мурнунда-ла билир турган улус ону Бурганның медээчилериниң аразынга көргеш: «Кистиң оглу канчап барганы ол? Таанда Саул база Бурганның медээчилериниң аразында бе?» – дижип, бот-боттарындан айтыржып турганнар. ¹² Аңаа турганнарның бирээзи: «А дуу улустуң адалары база анаа кижилер эвес бе?» – дээн. («Таанда Саул база Бурганның медээчилериниң аразында бе?» деп чугаа ол болуушкундан тывылган .)

¹³ Ооң соонда Саул өттүр көрүп медеглээрин соксадып каапкаш, бедик черже үнүп чорупкан. ¹⁴ Саулдуң төрел акызы оон база ооң чалчазындан: «Каяа чордуңар?» – деп айтырган.

Саул тургаш: «Элчигеннер дилеп чордувус. Оларны тыппайн, Самуилге бардывыс» – деп харыылаан.

¹⁵ Акызы: «Самуил силерге чүнү чугаалады, меңээ чугаалап берем» – дээн.

¹⁶ Саул акызынга: «Ол биске элчигеннерниң тыпты бергенин дыңнатты» – дээш, Самуилдиң аңаа эрге-чагырга берип каанының дугайында чүнү-даа чугаалаваан.

Саулду чонга хаан кылдыр таныштырганы

¹⁷ Ынчан Самуил чонну Дээрги-Чаяакчыга мөгеери-биле Мицпаже кыйгырып эккелген. ¹⁸ Ол израильчилерге мынча дээн: «Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчы мынча деп тур: „Мен израиль чонну Египеттен үндүрүп эккелдим, силерни египетчилерниң база өске-даа күрүнелерниң дарлалындан адырып каан болгай мен “. ¹⁹ Ам кээп силер бодуңарны айыыл-халаптан, качыгдал-муңгаралдан камгалаар Бурганыңардан ойталап: „Бисти чагырар хаандан томуйлап каг“ – деп, Оон дилеп турар-дыр силер. Ынчангаш ам Дээрги-Чаяакчының мурнунга аймактар, төрел бөлүктер аайы-биле тургулап алыңар ».

²⁰ Самуил Израильдиң бүгү аймактарын аңаа чоокшулап кээрин дужааган. Төлге даштары оларның аразындан Вениаминниң аймаанга дүшкен. ²¹ Вениаминниң салгалдарын төрел бөлүк аайы-биле чоокшулап кээрин дужааган. Төлге даштары олардан Матрийниң төрел бөлүүнге дүшкен. Матрийниң төрел бөлүүнүң улузу чоокшулап кээрге, төлге даштары оларның аразындан Кистиң оглу Саулга дүшкен. Ынчан Саулду дилээш, тыппааннар.

²² Дээрги-Чаяакчыдан: «Ол кижи база катап маңаа кээр бе?» – деп айтырарга, Дээрги-Чаяакчы: «Саул мында чүък аразында чаштып чыдыр» – дээн. ²³ Улус халчып чоруткаш, Саулду чүък аразындан тып эккелгеннер. Ол хөй улустан бир баш бедик көстүп турган. ²⁴ Самуил чонга: «Көрдүңер бе, Дээрги-Чаяакчы кымны хаан кылдыр шилип каан-дыр? Чон аразында аңаа деңнежир кижи бар деп бе?» – дээн. Ынчан чон шупту: «Хаан делгерезин!» – деп алгыржып турган .

²⁵ Самуил чонга хаанныг күрүнениң чурумун чарлап бергеш , ону дүрүм-номче киир бижээш, Дээрги-Чаяакчының мурнунга салып каан. Ооң соонда чонну чандырып тарадыпкан. ²⁶ Саул база Гивада бажыңынче чанып чорупкан. Сеткил-чүрээн Бурганга оттуртуп алган дайынчылар ону эдерип чорупкан. ²⁷ А чамдык дүржок кижилер : «Ол бисти камгалап шыдаар бе?» – деп турганнар. Олар Саулду куду көрүп, белек-даа бербээннер. А Саул ону эскербээн кижи дег алдынып турган.

Саулдуң аммон чонну тиилээни

¹ Ооң соонда аммон хаан Наас чедип келгеш, Галаадта Иавис хоорайны бүзээлеп алган. Иавистиң бүгү чурттакчылары Нааска: «Бистиң-биле керээден чарып ал, ынчан бис сеңээ бараан болур бис» – дээннер.

² Аммон хаан Наас оларга: «Мен силер-биле керээни чарып алыр мен. Ынчалза-даа бүгү Израильдиң ат-алдарын баксырадыр дээш, силерниң кижи бүрүзүнүң оң талакы караан деже идип каар мен » – дээн.

³ Иавистиң ·баштыңнары аңаа: «Израильдиң ужу-кыдыгларынче элчилер чорудар кылдыр биске чеди хонук хуусаадан бер. Бир эвес кым-даа бисти камгалавас болза, бис сенче үнүп кээр бис» – дишкеннер. ⁴ Элчилер Саулдуң хоорайы Гивага чедип келгеш, ол медээни чонга дыңналдыр тарадыпкан. Ынчан бүгү чон алгы-кышкы үндүрүп, ыглап-сыктап эгелээн . ⁵ Саул ол өйде ховудан бода малдың соондан чедип келгеш: «Бо чоннуң чүзү канчап барганы ол, чүге ыглажып турары ол?» – деп айтырган. Саулга Иавистиң чурттакчыларының сөстерин дамчытканнар.

⁶ Ынчан Бурганның Сүлдези Саулду бүргеп аарга , ол аажок килеңнеп хорадаан. ⁷ Ол ийи инектиң мөчүлерин үзе-чаза шапкаш, Израильдиң аңгы-аңгы чүктеринче демги-ле элчилерни дамчыштыр тарадыпкан . Ол: «Саул биле Самуилди эдербээн кижилерниң мал-маганын мындыг үүле манап турар» – деп чар тарадыпкан. Бүгү чон Дээрги-Чаяакчыдан корга бергеш, чаңгыс кижи дег демниг үнүп келген . ⁸ Саул оларны Везекке хынап көөрге , Израильдиң шерии 300 000, Иуданың аймааның шерии 30 000 кижи болган . ⁹ Келген элчилерге олар мынча дээн: «Галаадта Иавистиң чурттакчыларынга „Даарта дал дүъш турда, силерни камгалап чедип кээр бис“ деп барып чугаалаңар».

Элчилер Иавистиң чурттакчыларынга ону чугаалаарга, олар дыка өөрээннер. ¹⁰ Ынчан Иавистиң чурттакчылары Нааска: «Даарта бис силерже үнүп кээр бис. Канчалдыр күзээр силер, бисти ынчалдыр аажылаар силер» – деп чугаалааннар.

¹¹ Дараазында хүн Саул шериин үш бөлүкке үзүп алган . Даң бажында аммоннарның турлааның ортузунче шургуп киргеш, хүндүскү изиг дүшпээнде, оларны чылча шаап каапканнар. Арткан аммоннар тоо быдарадыр дезе бергеннер. ¹² Ынчан чон Самуилге мынча деп чугаалаан: «„Саул бисти хааннап шыдаар деп бе?“ деп турган улус кымнар ийик? Оларны бээр эккелиңер, бис өлүрүп каар бис». ¹³ Ынчалза-даа Саул: «Бөгүн кымны-даа өлүрбес ужурлуг бис. Чүге дээрге бөгүн Дээрги-Чаяакчы Израильди камгалаан-дыр» – дээн.

¹⁴ Самуил чонга: «Галгалче бараалыңар , аңаа баргаш, Саулду база катап хаан кылдыр чарлап бадыткаалыңар» – дээн. ¹⁵ Бүгү чон Галгалче чорупкаш, Саулду Дээрги-Чаяакчының мурнундан Израильдиң хааны кылдыр катап бадыткап кааш, Дээрги-Чаяакчыга эп-найырал өргүлдерин кылган. Саул база бүгү израильчилер аңаа аажок хөглээн чүве-дир.

Самуилдиң чонга сөөлгү чагыы

¹ Самуил израиль чонга: «Мен силерниң сөстериңерни шуптузун дыңнааш, силерге хаанны томуйлап кагдым . ² Бо-дур, силерниң хааныңар ам силерни баштаар. Мен силерни аныяамдан ам бо хүнге чедир баштап келдим. А мээң назыным кырып, бажым дүгү агарып калды. Мээң оолдарым силер-биле кады-дыр. ³ Дээрги-Чаяакчының болгаш ооң шилип каан хаанының мурнунга меңээ удур херечилер болуңар. Кымның шарызын, кымның элчигенин ап алган мен, кымны хомудадып азы кымны кызып-кыйган мен, кымдан карак көрбестедир хээли алган мен , кымның херээн шын эвес шииткен мен? Бир эвес ындыг чүүлдер турган болза, шуптуңарга алган чүвемни эгидейн» – дээн.

⁴ Чон аңаа: «Силер бисти хомудатпаан-даа, кызып-кыйбаан-даа, кымның-даа чүзүн-даа албаан силер» – деп харыылаан.

⁵ Самуил чонунга: «Меңээ удур чүнү-даа тыппааныңар дугайында силерге Дээрги-Чаяакчы болгаш Ооң шилип каан хааны бөгүн херечилер болур» – дээн. Чон ооң-биле чөпшээрешкен. ⁶ Ынчан Самуил чонга мынча дээн: «Моисей биле Ааронну томуйлап каан база силерниң өгбелериңерни египет черден үндүрүп эккелген Дээрги-Чаяакчы херечи болур. ⁷ Ам Дээрги-Чаяакчының өмүнээзинден мен силерге удур чугаалаар мен, силерге болгаш силерниң өгбелериңерге Дээрги-Чаяакчының көргүскен чөптүг чоруктарының дугайында чугаалаар мен.

⁸ Кажан Иаков Египетке чедип келгенде , силерниң ада-өгбеңер Дээрги-Чаяакчыдан ыы-сыылыг дилей бээрге , Ол Моисей биле Ааронну Египетче чорудуптарга, олар силерниң өгбелериңерни оон үндүргеш , бо черде эккеп чурттадып каан чүве болгай. ⁹ Ынчалза-даа олар боттарының Бурганын, Дээрги-Чаяакчыны, уттупканнар. Ынчан Дээрги-Чаяакчы силерниң өгбелериңерни оларга удур дайылдажып келген Асор хоорайның шериг баштыңы Сисараның, филистимнерниң база моав хаанның холдарынга хүлээткен . ¹⁰ Олар катап-ла Дээрги-Чаяакчыга ыы-сыылыг: „Дээрги-Чаяакчыны тооп көрбейн, ·Ваал болгаш Астарта дүрзүлеринге бараан болуп, бачыттыг чүвени үүлгеткен-дир бис. Ам бисти дайзыннарның холундан адырып ап көр, бис чүгле Сеңээ бараан болур бис“ – деп чаннып келгеннер . ¹¹ Ынчан Дээрги-Чаяакчы силерже Иероваалды , Беданны , Иеффайны база Самуилди чорудупкаш, силерни долгандыр турган дайзыннарыңардан адырып каарга, силер айыыл чок чурттап келдиңер. ¹² А кажан аммон чоннуң хааны Наас силерге удур үнүпкенин көрүп кааш , Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар – силерниң хааныңар болур деп чүвени билип тургаш-ла, силер меңээ: „Чок, бисти хаан чагырзын“ – дидиңер . ¹³ Ам хааныңар бо-дур: бодуңарның шилип тургаш, негеп алган хааныңар бо-дур. Дээрги-Чаяакчы силерниң хааныңарны томуйлап каан-дыр.

¹⁴ Дээрги-Чаяакчыдан коргар болзуңарза, Аңаа бараан болур болзуңарза, Ооң сөзүн дыңнаар болзуңарза, Ооң күзелинге удурланмас болзуңарза, силер болгаш силерни чагырып турар хааныңар Дээрги-Чаяакчыга бердингениңер ол болур. ¹⁵ А бир эвес силер Дээрги-Чаяакчының сөзүн дыңнавас, Ооң күзелинге удурланыр болзуңарза, силерниң өгбелериңерге удурланганы дег, Дээрги-Чаяакчы силерге удурланып үнер .

¹⁶ Ам туруп келгеш, Дээрги-Чаяакчының силерниң мурнуңарга кылыр улуг херээн көрүңер. ¹⁷ Ам тараа ажаар үе эвес чүве бе? Ам мен Дээрги-Чаяакчыже кыйгы салыптарымга, Ол диңмирээшкинниг чаъс чорудуптар . Ынчан силер бодуңарга хаан дилеп тургаш, кайы хире бузуттуг чорук кылып алганыңарны көрүп база билип каар силер».

¹⁸ Самуил Дээрги-Чаяакчыже кыйгы салыптарга, Ол диңмирээшкинниг чаъсты ол хүн чорудупкан. Ынчан бүгү чон Дээрги-Чаяакчыдан болгаш Самуилден дыка корткан. ¹⁹ Чон Самуилден: «Дээрги-Чаяакчы Бурганыңарның мурнунга чалчаларың бисти өлбезин дээш мөргүп көрүңерем. Бүгү-ле бачыттарывыстың кырынга, боттарывыска хаан дилеп тургаш, база бир бачыт немеп алганывысты миннип тур бис» – деп дилээн.

²⁰ Самуил чонга: «Кортпаңар. Бачытты кылган-дыр силер, ам канчаар, Дээрги-Чаяакчыдан черле ойталаваңар, чүрээңер ханызындан Дээрги-Чаяакчыга бараан болуп чоруңар. ²¹ Ажык-дуза чок база камгалап шыдавас хоозун бурганнарга чүдүвеңер , чүге дээрге олар чүү-даа эвес-тир . ²² А Дээрги-Чаяакчы Бодунуң өндүр улуг адын бодааш, Бодунуң чонун кагбас , чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы силерни Бодунуң чону кылдыр шилип алган-дыр. ²³ Мен база Дээрги-Чаяакчының мурнунга бачыт кылбазы-биле силер дээш мөргүүрүм соксатпас мен, силерге эки болгаш шын орукче баарын айтып бээр мен . ²⁴ А силер Дээрги-Чаяакчыдан коргуңар, Аңаа бүгү чүрээңер-биле шынчы бараан болуңар , Ол кайы хире улуг херектерни силер-биле кылганын көрүңер. ²⁵ Бир эвес багай чүве кылыр болзуңарза, силер база хааныңар узуткаттырар силер » – деп чугаалаан.

Филистимнерге удур дайынның эгелээни

¹ Саул үжен харлыында Израильдиң хааны болу берген. Ол Израильди дөртен ийи чыл башкарып келген . Саул 3 000 израильчини шилип алган: ² оларның ийи муңу Саул-биле кады Михмаска база Вефил даанга турган, а арткан муңу Ионафан-биле кады Вениаминниң черинде Гивага турган. Оон өске чонну Саул аал-оранынче чандырыпкан. ³ Гивага турган филистим доскуул шериин Ионафан чылча шаап каарга, ооң дугайында филистимнер дыңнап кааннар. А Саул: «Еврейлер дыңназын!» – дээш, бүгү чуртка мыйыс эдиски этсип , кыйгы салыр элчилерни чорудупкан. ⁴ Филистим доскуул шериин Саулдуң чылча шаап каанын бүгү израиль чон дыңнап кааш, филистимнерниң Израильди көөр хөңнү чок апарганын билип кааш, Галгалда турар Саулче баар деп барган. ⁵ Филистимнер Израильге удур дайынга белеткени бергеннер: 3000 ·дайынчы терге, 6000 аъттыг шериг база далай эрииниң элезини дег хөй чадаг шериг чыглып алгаш , Бет-Авенниң чөөн талазында Михмаска турлагжып алганнар.

⁶ Израильчилер нарын байдалдыг апарганын билген, чүге дээрге шерии дайзыннарга кыстырып эгелээн. Ынчангаш олар куйларга, шырыштарга, хая-даш аразынга, оңгарларга база чоогаларга чаштынып эгелээннер . ⁷ А чамдык еврейлер Иордан хемниң ындында Гадтың база Галаадтың девискээринче кеже бергеннер. Саул ам-даа Галгалда артып калган, а ону эдерген бүгү шерии коргуп-сүртеп турган.

⁸ Самуилдиң болчап кааны чеди хүн дургузунда Саул манап келген . Самуил Галгалга келбейн турган. Ынчан шерии Саулдан дезип чоруп эгелээн. ⁹ Саул: «Бүрүн өрттедир өргүлдерни база эп-найырал өргүлдерин бээр эккелиңер» – дээн. Ынчалдыр ол бүрүн өрттедир өргүлдү кылган. ¹⁰ Өргүлдүң сөөлгү ёзулалын кылып турда, Самуил чедип кээп-тир. Ынчан Саул ооң-биле мендилежир дээш, уткуштур үнүп келген.

¹¹ Самуил: «Чүнү кылып алганың ол?» – деп айтырган.

Саул аңаа мынча деп харыылаан: «Шериглер мени каапкаш, тарап чоруп эгеледи, а силер болчашкан үевисте келбейн бардыңар. А филистимнер Михмаска чыглып эгеледилер. ¹² Ынчан мен „Филистимнер Галгалда менче халдап кээр боор. А мен ам-даа Дээрги-Чаяакчыдан алгап-йөрээшкин айтырып албаан мен“ деп бодааш, бүрүн өрттедир өргүл кылыр ужурга таварыштым».

¹³ Самуил Саулга мынча дээн: «Мугулай чүве кылган-дыр сен . Дээрги-Чаяакчы Бурганыңның айтыышкынын күүсетпээн-дир сен. Бир эвес Ооң айтыышкынын күүсеткен болзуңза, Дээрги-Чаяакчы сээң Израильде чагыргаңны кезээ мөңгеде быжыглап каар ийик. ¹⁴ А ам сээң чагыргаң быжыг бооп шыдавас. Дээрги-Чаяакчы Бодунга сеткилинге кирер кижини тып алгаш , ону Бодунуң чонунуң чагырыкчызы кылып каар. Чүге дээрге сен Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын күүсетпээн-дир сен». ¹⁵ Ооң соонда Самуил Галгалдан Вениаминниң черинде Гиваже чорупкан.

Саул кады чораан улузун санап көөрге, 600 хире кижи болган чүве-дир. ¹⁶ Саул оглу Ионафан-биле база олар-биле кады арткан улус-биле Вениаминниң черинде Гивага турумчуп алганнар. А филистимнер Михмаска турлаг кылып, турумчуп алганнар. ¹⁷ Филистимнерниң турлаандан үш бөлүк шериг ол чуртту хоозурадыр сорулгалыг үнүпкен. Оларның бирээзи Офра баар оруктап Шуал девискээринче углапкан. ¹⁸ Өске бөлүк Бет-Орон оруу-биле чорупкан. А үшкүзү ээн кургаг черде Цевоим шынаазында кызыгаарже углапкан.

¹⁹ Ол үеде бүгү израиль черде дарганнар чок турган. Чүге дээрге еврейлерниң хылыш, чыда кылып аарындан филистимнер коргуп-сестип турганнар. ²⁰ Кажан андазыннарының бистери, демир-хүүректери, айыырлары, балдылары дөгейленип каарга, израильчилер филистимнерге баар ужурлуг турганнар. Боттарының андазыннарының бистерин, демир-хүүректерин чидидерде, үштүң ийизи °шекел мөңгүн, а балдыларын, мал сүрүкчүзүнүң херекселдериниң баштарын чидидерде, үштүң бири шекел мөңгүн төлээр турган. ²² Ынчангаш дайын үезинде Саул-биле арткан бүгү шериглерде хылыш-даа, чыда-даа чок болган. Хылыш болгаш чыда чүгле Саулда база ооң оглу Ионафанда бар болган чүве-дир.

Ионафанның эрес-дидим чоруу

²³ Филистим шериглерниң бир бөлүү Михмас кежиинге чедип келген.

¹ Бир-ле хүн Саулдуң оглу Ионафан бодунуң чепсек тудукчузу чалчазынга: «Ол чарыкта филистим турлагже чоруптаалы че» – дээн. А ачазынга ооң дугайында чугаалаваан. ² Ол үеде Саул Гива хоорайның кыдыы Мигронда гранат ыяжының адаанга турган. Ооң-биле кады 600 хире кижи турган. ³ Оларның аразында Дээрги-Чаяакчының Силомдан келген эфодтуг бараалгакчызы Ахия турган . (Ахия дээрге Ихаводтуң акызы Ахитувтуң оглу турган. А Ахитувтуң адазы – Финеес, кырган-адазы – Илий турган .) Ионафанның чорупканын кым-даа билбээн.

⁴ Ионафанның филистимнерже эртер кежииниң ийи талазында кадыр шиш хаялар бар турган: бирээзин Боцец, өскезин Сене дээр. ⁵ Бир хая соңгу чүктен Михмасче көрүнген, өскези мурнуу чүктен Гиваже көрүнген. ⁶ Ионафан чепсек тудар чалчазынга: «Чоруулу, ·кыртыжадып демдектетпээн бо хейлерниң турлаанга бараалы. Канчап билир, Дээрги-Чаяакчы биске дузалаптар чадавас. Дээрги-Чаяакчыга хөй-даа, эвээш-даа улусту дамчыштыр камгалал бээри берге эвес болур » – дээн.

⁷ Чепсек тудукчузу аңаа: «Чүнү күзээр-дир сен, ону кыл. Кайнаар барыксаар-дыр сен, ынаар бар, мен сээң-биле кады мен» – деп харыылаан.

⁸ Ионафан мынча дээн: «Бис ол улустуң талазынче эрте бергеш, көскү черге туруп аар бис. ⁹ Бир эвес олар биске: „Бис силерге чеде бергижевиске чедир аңаа туруңар“ – дээр болза, турган черивиске доктаай бергеш, оларже чоокшулавас бис. ¹⁰ А бир эвес олар: „Бээр үнүп келиңер“ – дээр болза, ынчан бис оларга чеде бээр бис, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы оларны бистиң холдарывыска хүлээдип бергениниң демдээ ол болур».

¹¹ Кажан олар иелээн көстүп үнүп кээрге, филистимнер: «Бо-дур, еврейлер чаштып чытканы кашпалдардан үнүп келдилер » – дээннер. ¹² Турлагда шериглер Ионафан биле ооң чепсек тудукчузун: «Бисче үнүп келиңер. Силерге бир чүве чугаалаар бис» – деп кыйгырганнар. Ынчан Ионафан бодунуң чепсек тудукчузунга: «Мээң соом-биле чоруп олур. Дээрги-Чаяакчы оларны Израильдиң холунга хүлээткени ол-дур» – дээн. ¹³ Ионафан холдары-биле туттунуп, буттары-биле иттинип чорааш, үнүп эгелээн. Ооң соондан чепсек тудукчузу база үнүп келген. Ионафан филистимнерни согарга, кээп дүжүп турганнар, а чепсек тудукчузу ооң соонда оларны өлүр соп чораан. ¹⁴ Ионафан биле ооң чепсек тудукчузу баштайгы халдаашкын үезинде чээрби хире кижини улуг эвес шөлдүң девискээринге өлүрүп каапкан. ¹⁵ Шөлде турлагда шериглер база бүгү доскуул шериглериниң аразында коргунчуг дүвүрээзин эгелээн. Чуртту хоозурадыр дайылдажып турган шериглер безин коргуп-сүртээн. Чер кыры сирлеш дээн, Дээрги-Чаяакчы филистимнерниң сеткил-чүректерин улуг коргуушкун-биле бүргепкен.

Израильчилерниң тиилелгези

¹⁶ Ол үеде Вениаминниң черинде Гивада Саулдуң хайгыылчылары филистимнерниң турлаанда шериглер эвээжеп, ыңай-бээр маңнажып эгелээнин көрүп кааннар. ¹⁷ Саул кады турган шериглерге: «Бистиң аравыстан кым үнүп чоруй барган-дыр, хынап көрүңер» – дээн. Хынап көөрге, Ионафан биле ооң чепсек тудукчузу чок болган. ¹⁸ Саул Ахияга: «Бурганның аптаразын эккел» – дээн . (Ынчан Бурганның аптаразы израильчилерге турган чүве-дир.) ¹⁹ Саул Бурганның бараалгакчызы-биле чугаалажып турда, филистимнерниң турлаанда хөлзээзин улам күштелип эгелээн. Ынчан Саул бараалгакчыга: «Болзун че, чоор сен» – дээн.

²⁰ Саул болгаш ооң улузу чыглып алгаш, тулчуушкун болган черге чедип келген. Аңаа коргунчуг улуг дүвүрээзин болган: филистим кижи бүрүзү хылыжын чоок кижизинче аннып, бот-боттарын өлүржүп турган . ²¹ Ынчан филистимнер-биле ооң мурнунда кады чораан еврейлер Саул биле Ионафанның талазында израильчилерге каттыжа бергеннер. ²² Эфрем дагларынга чаштынып чыткан бүгү израильчилер филистимнерниң дезипкенин дыңнап кааш, кады дайылдажыр дээш бодунуң чонунга каттыжа берген. ²³ Дээрги-Чаяакчы ол хүн ынчалдыр израиль чонну камгалап каан. А тулчуушкун Бет-Авенниң ындынче шилчий берген.

Саулдуң бодунуң шериин чем чивес кылдыр чагааны

²⁴ Израильчилер ол хүн шагзырап турупканнар. А Саул улузунга: «Кежээ дүшпээнде, мен дайзыннарымдан өжээн негеп албаанымда, чем амзаар кижи каргаттырар» – дээш, оларның даңгыраан ап алган. Шериглерниң аразындан кым-даа чем амзаваан. ²⁵ Ынчан бүгү шерии арыгже чорупкан. А ында алаакта ары чигири бар болган. ²⁶ Арыг иштинче кирип келгеш, шериглер ары чигирин көрүп каан. Ынчалза-даа кым-даа ону амзаваан, чүге дээрге олар каргаттырарындан коргуп турган.

²⁷ А Ионафан ачазының шериглерден даңгырак ап турганын дыңнаваан болган. Ол тудуп чораан ыяжының ужу-биле ары чигирин ускаш, чипкен. Ооң карактары безин чырып келген. ²⁸ Шериглер аразындан бир кижи аңаа: «Сээң ачаң: „Бөгүн чем чиир кижи турар болза, каргаттырар“ – дээн, ынчангаш чон могап турупкан» – деп чугаалаан. ²⁹ Ынчан Ионафан мынча дээн: «Мээң ачам бодунуң улузунга багай чүве кылган-дыр . Көрүңер даан, бо бичии ары чигирин чиптеримге, мээң карактарым чырып келди. ³⁰ Бир эвес шериглер боттарының дайзыннарындан тыпкан олчазындан чип алган болза, филистимнерни оон-даа артык кыргып-хыдывас бе?»

³¹ Филистимнерни ол хүн Михмастан Айалонга чедир кыргып-хыдып келгеш, израиль шериглер аажок могап турупкан. ³² Олар боттарының олча-тывыжынче халый бергеш, хойларны, шарыларны, бызааларны ол-ла черинге өзээш, оларның эъдин ханы-биле чип турганнар. ³³ Саулга: «Чон Дээрги-Чаяакчының мурнунга бачыт кылып тур: олар эътти ханы-биле чип тур » – деп дыңнадыпкан. Ынчан Саул: «Силер бачыт кылган-дыр силер. Ам меңээ улуг даштан чууп эккеп бериңер» – дээн. ³⁴ Ооң соонда Саул мынча дээн: «Шериглерни эргий кезип чорааш, мынча деңер: кижи бүрүзү меңээ бодунуң шарызын, бодунуң хоюн эккелзин. Маңаа өзээш, маңаа чиңер, Дээрги-Чаяакчының мурнунга бачыт кылбаңар, ханы-биле чивеңер». Шериглер ол дүне боттарының шарыларын чедип эккелгеш, аңаа соп турганнар. ³⁵ Саул Дээрги-Чаяакчыга өргүл салыр бедигээш аңаа тудуп каан. Ол ооң Дээрги-Чаяакчыга тургусканы бир дугаар өргүл салыр бедигээжи болур.

³⁶ Саул: «Дүне када филистимнерни сүрүп чорупкаш, даң бажынга чедир оларны чаңгыс-даа кижи арттырбайн узуткап, үптеп алыылыңар» – дээн.

«Чүнү кылыксай-дыр силер, ону кылыңар» – деп, шериглер чугаалаан. А Бурганның бараалгакчызы: «Бургандан айтырып көрээлиңер» – дээн.

³⁷ Саул Бургандан айтырган: «Филистимнерни сүрүп чоруптайн бе? Оларны израиль чоннуң холунга хүлээдир сен бе?» Ынчалза-даа Бурган ынчан аңаа харыы бербээн . ³⁸ Ынчан Саул: «Шериг баштыңчылары бээр чедип келзиннер, олар кым бөгүн бачыт кылганын тодарадып билип алзыннар. ³⁹ Израильдиң Камгалакчызы, дириг Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглап тур мен: мээң оглум Ионафан безин бачыт кылган болза, ол база дораан өлүр» – дээн. Ынчалза-даа шериглер аразындан аңаа кым-даа харыы бербээн. ⁴⁰ Саул бүгү израильчилерге: «Силер шупту бир талазынга туруп алыңар, а мен оглум Ионафан-биле өске талазынга туруп алыылы» – дээн.

Шериглер: «Чүнү кылыксай-дыр силер, ону кылыңар» – деп Саулга харыылаан.

⁴¹ Ынчан Саул: «Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчы! Туммим-биле бадыткалдан берип көрем» – деп дилээн. Саул биле Ионафанны буруулуг деп тодараткан, а чон актыг болган чүве-дир. ⁴² Саул: «Мээң биле оглум Ионафанның аразынга төлге даштан октаптыңар» – деп дилээн. Төлге Ионафанга дүшкен . ⁴³ Саул Ионафандан: «Сен чүнү канчаптың?» – деп айтырган.

Ионафан ачазынга: «Мен тудуп чораан ыяжым ужу-биле бичии ары чигири ап чипкен кижи-дир мен. Бо-ла-дыр, ол дээш ам өлүрүм ол-дур» – деп харыылаан.

⁴⁴ Саул: «Ионафан, бөгүн өлүр ужурлуг сен! Бир эвес ындыг эвес болза, Бурган мени канчаар-даа кезетсин!» – дээн.

⁴⁵ Ынчалза-даа шериглер Саулга мынча дээн: «Израильди ол хире камгалап каан кижи, Ионафан канчап өлүр чүвел? Канчап-даа ындыг болбас ужурлуг! Дириг Дээрги-Чаяакчы херечи болзун: ооң бажындан чаңгыс дүк-даа черже кээп дүжүп читпес , чүге дээрге ол Бурганның ачы-дузазы-биле ол бүгүнү кылып турган болгай». Ынчалдыр чон Ионафанны хостап алган, ол дириг арткан.

Саулдуң дайыннары болгаш өг-бүлези

⁴⁶ Ооң соонда Саул филистимнерни сүрерин соксаткан. А филистимнер бодунуң черинче чоруй барганнар. ⁴⁷ Саул Израильге чагыргазын ынчалдыр быжыглап алган. Бодун долгандыр бүгү дайзыннары-биле: моав, аммон, эдом чоннар-биле, Цованың хааннары-биле база филистимнер-биле дайылдажып турган. Каяа-даа дайылдажып тургаш, ол тиилеп аар турган . ⁴⁸ Саул эрес-дидим дайылдажып тургаш, амалик чонну база чылча шапкаш , Израильди эжелекчилерден хостап алган.

⁴⁹ Саул Ионафан, Иессуи база Малхисуа деп оолдарлыг турган . Ол ийи кыстыг чүве-дир: улуунуң ады – Мерова, а бичиизиниң – Мелхола . ⁵⁰ Саулдуң кадайы – Ахимаастың уруу Ахиноам турган. Ооң шерииниң даргазы – бодунуң төрел акызы Нирниң оглу Авенир деп кижи турган . ⁵¹ (Саулдуң адазы Кис биле Авенирниң адазы Нир Авиилдиң оолдары турган.)

⁵² Саул бодунуң чагыргазының үезинде филистимнер-биле доктаамал аар-берге дайынны чорудуп турган. Бир эвес Саул кандыг-бир дайылдажып шыдаар күштүг кижи көрүп каар болза, ону бодунче ап аар турган чүве-дир .

Амалик чонга удур дайын

¹ Самуил Саулга: «Дээрги-Чаяакчы сени олива үзү-биле чаггаш, Бодунуң израиль чонунуң хааны кылып кагзын дээш мени чорудупкан чүве – дээн. – Ам Дээрги-Чаяакчының чугаалаан сөзүн дыңна. ² Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы мынча дидир: „Израильчилер Египеттен чоруп олурда, амалик чон аңаа удур чүнү кылганын, ооң оруун дозуп турганын бодап келдим . ³ Ам барып, амалик чонну чылча шаап, бүрүнү-биле узуткап каавыт. Аңаа черле өршээл көргүспе. Ооң чүзүн-даа алба. Эр, херээжен-даа дивейн, элээди болгаш чаш-даа уруглар дивейн, инек-шары, өшкү-хой, теве, элчигенин-даа арттырбайн кыргып-хыдып кааптыңар“».

⁴ Саул чонну Телаимге чыып эккелгеш көөрге, Израильден 200 000 база Иудеядан 10 000 чадаг шеригжи болган чүве-дир . ⁵ Саул амалик найысылалдың чоогунга чеде бергеш, шынаага кедег кылып алган. ⁶ Саул кен чонга : «Амалик улустуң аразындан аңгыланып чоруй барыңар. Оон башка силерни олар-биле кады узуткап каапсымза канчаар. Израильчилер Египеттен чоруп олурда, силер оларның шуптузунга энерел көргүскен болгай силер» – дээн. Кеннер амалик улустуң аразындан аңгыланып алганнар.

⁷ Ынчан Саул амалик чонну Хавиладан Египеттиң чоогунда Сурнуң девискээрлеринге чедир чылча шаап каапкан. ⁸ Амалик хаан Агагты диригге тудуп алгаш , ооң бүгү чонун хылыш-биле кыргып-хыдып каапкан . ⁹ Ынчалза-даа Саул болгаш ооң шерии Агагты кээргээш, өршээп кааннар, эң эки шээр, бода малын, семис-шыырак хураганнарын база шупту эки малдарын кээргээш, өлүрбээннер. А чудаңгы, арган-дорган малды узуткап каапканнар.

Бурганның Саулдан хая көрнү бергени

¹⁰ Дээрги-Чаяакчы Бодунуң сөзүн Самуилге ажыдып: «Саулду хаан кылып каанымга Мен хараадап тур мен . Чүге дээрге ол Менден хая көрүнген, Мээң сөзүмнү дыңнаваан-дыр» – деп чугаалаан. Самуилдиң хөңнү баксырааш, дүннү өттүр Дээрги-Чаяакчыга чаннып мөргүп келген. ¹² Самуил эртен эрте тургаш, Саулга ужуражыр дээш чорупкан. Саул Кармилге баргаш , аңаа бодунга тураскаал тудуп кааш, Галгалче чоруй барганының дугайында Самуилге дыңнатканнар. ¹³ Самуил чедип кээрге, Саул аңаа: «Дээрги-Чаяакчы силерге ачы-буянын хайырлазын! Мен Дээрги-Чаяакчының чагыын күүсеттим» – дээн.

¹⁴ Самуил: «Мээң кулаамда хойлар болгаш шарыларның эдери дыңналып турар кандаай чүвел?» – деп айтырган.

¹⁵ Саул: «Оларны амалик чондан эккелген. Чүге дээрге шериглер Дээрги-Бурган-Чаяакчыга өргүл кылыр дээш, деңгели эң-не эки шээр, бода малды арттырып алган. Оон өскелерин бис шуптузун кыргып-хыдып каапкан бис» – деп харыылаан.

¹⁶ Самуил: «Болзун! Дүне када меңээ Дээрги-Чаяакчы чүү дээнин сеңээ чугаалап берейн» – дээрге, оозу: «Чугаалап көрүңерем» – дээн. ¹⁷ Самуил Саулга мынча дээн: «Дээрги-Чаяакчы сени Израильдиң хааны кылып турда, сен бодуң-на чөгенчиг кижи мен деп турдуң чоп. Ам Израильдиң аймактарының кол кижизи апарган-дыр сен. ¹⁸ Сени Дээрги-Чаяакчы орукче аъткарып тургаш: „Барып, бачыттыг амаликтерни бүрүнү-биле узуткап каг, шуптузун узуткап каггыжеңге чедир, олар-биле дайылдаш“ деп чугаалаважык бе? ¹⁹ Чүге сен Дээрги-Чаяакчының сөзүн дыңнавайн, тыпкан олчаңче халый берген сен? Чүге Дээрги-Чаяакчының мурнунга багай чүве кылган сен?»

²⁰ Саул мынчаар харыылаан: «Мен Дээрги-Чаяакчының сөзүн дыңнааш, Ооң чоруткан черинче баргаш, амалик хаан Агагты тудуп эккелдим, амалик улусту бүрүнү-биле узуткап кагдым. ²¹ А шериглер шээр, бода малдың эң-не эки деңгелдиглерин силерниң Бурганыңар Дээрги-Чаяакчыга Галгалга өргүл кылыр дээш олчалап алган чүве болгай».

²² Самуил: «Дээрги-Чаяакчыга бүрүн өрттедир болгаш өске-даа өргүлдер Ооң сөзүн дыңнааны дег үнелиг деп бе? Дыңнангыр болуру өргүл салырындан дээре, чагыртыры семис хой өргүүрүнден дээре болгай . ²³ А чагыртпас чорук дээрге илби-шиди ышкаш бачыт-тыр, удурланыр чорук дээрге дүрзү-бурганнарга чүдээни-биле дөмей-дир. Дээрги-Чаяакчының сөзүн дыңнаарындан ойталааның дээш, Ол сени хаан кылдыр арттырарындан ойталап каапкан-дыр » – деп чугаалаан.

²⁴ Саул Самуилден: «Дээрги-Чаяакчының сөзүн күүсетпейн, бачыт кылган-дыр мен. Силерни база дыңнаваан-дыр мен. Мен улустан корткаш, оларның сөзүн дыңнааным ол-дур. ²⁵ А ам менден мээң бачыдым адырып көр. Мээң-биле кады чоруулу. Мен Дээрги-Чаяакчыга барып мөгейип көрейн» – деп дилээн.

²⁶ Ынчан Самуил Саулга: «Сээң-биле кады чорувас мен. Дээрги-Чаяакчының сөзүн дыңнаарындан ойталааның дээш, Ол сени Израильдиң хааны кылдыр арттырарындан ойталап каапкан-дыр» – дээн. ²⁷ Самуил чоруур дээш хая көрнү берген. Ынчалза-даа Саул ооң шыва тонунуң эдээнден туттунупкаш, ора тыртып алган . ²⁸ Самуил аңаа мынча дээн: «Дээрги-Чаяакчы Израильде чагыргаңны сенден адыра тырткаш, сенден дээре өске кижиге берипкен-дир . ²⁹ Израильдиң мөңге Бурганы меге чүве чугаалавас болгаш кылган херээ дээш бодалын өскертпес . Кижилер ышкаш, кылган чүвезинге хараадаар хире эвес, Бурган-дыр ол».

³⁰ Саул оон: «Мен бачытты кылган-дыр мен. Ынчалза-даа силер ам мени мээң чонумнуң ·баштыңнарының мурнунга, Израильдиң мурнунга хүндүлеп, мээң-биле кады чоруптуңар. Мен Дээрги-Бурган-Чаяакчыга барып мөгейип көрейн» – деп дилээн. ³¹ Самуил Саулду барып эдертип алган, Саул Дээрги-Чаяакчыга мөгейген.

³² Ооң соонда Самуил: «Амалик хаан Агагты меңээ эккелиңер» – дээн. Илчирбе-биле шарыттырган Агаг аңаа чоокшулап чедип келгеш: «Өлүмнүң айыылы менден чайлай берген бе?» – деп айтырган. ³³ А Самуил: «Сээң хылыжың иелеринден уругларын чарып турганы дег, херээженнер аразындан сээң аваң ынчалдыр оглундан чарылзын» – дээш, Агагты Дээрги-Чаяакчының мурнунга Галгалга шанчып өлүрүп каапкан. ³⁴ Оон Самуил Рамаже чоруй барган. А Саул Гивада бодунуң бажыңынче чана берген. ³⁵ Ооң соонда, өлгүжеге чедир, Самуил Саул-биле ужурашпаан . Ынчалза-даа Самуил Саул дээш муңгарап чораан. А Дээрги-Чаяакчы Саулду Израильдиң хааны кылып кааны дээш хараадаан.

Самуилдиң Давидти хаан болур кылдыр чаап кааны

¹ Дээрги-Чаяакчы Самуилге мынча дээн: «Израильдиң хааны кылдыр Мээң хүлээп албааным Саул дээш кажанга чедир муңгарап кээр сен? Бодуңнуң мыйыс саваңны олива үзү-биле долдуруп алгаш, чорувут . Мен сени Вифлеем чурттуг Иессейже чорудуп тур мен, чүге дээрге ооң оолдарының аразындан Мен Бодумга хаанны көрүп алдым».

² Самуил: «Мен канчап чоруптар мен? Саул ону дыңнап кааш, мени өлүрүп кааптар болгай» – дээн.

Дээрги-Чаяакчы: «Инектен ап алгаш: „Дээрги-Чаяакчыга өргүл кылыр дээш чедип келдим“ – деп чугаалааш, ³ Иессейни өргүл ёзулалынче чалап ал. Чүнү кылырын айтып бээримге, сен Мээң айтып бергеним кижини чаап, демдектеп каар сен» – деп чугаалаан.

⁴ Дээрги-Чаяакчы чүү дээнил, Самуил шак-ла ынчалдыр кылган. Кажан ол Вифлеемге чедип кээрге, хоорайның ·баштыңнары аңаа уткуштур девидеп үнүп келгеш: «Эп-найыралдыг келдиңер бе?» – деп айтырганнар. ⁵ Ол: «Ийе, Дээрги-Чаяакчыга өргүл кылыр дээш эп-найыралдыг келдим. Ыдыктанып-арыгланып алыңар , мээң-биле кады өргүл ёзулалынга киржиңер» – дээн. Иессейни база ооң оолдарын ыдыктап кааш, оларны өргүлче чалаан.

⁶ Олар чедип кээрге, Самуил Элиавты көрүп кааш, «Дээрги-Чаяакчының шилип алган кижизи бо болгай аан» деп бодаан. ⁷ Ынчалза-даа Дээрги-Чаяакчы Самуилге мынча дээн: «Ооң даштыкы хевиринче болгаш дурт-сынының узунунче көрбе. Ону Мен хүлээп албаан мен. Мен кижилер дег эвес мен. Кижилер улустуң арын-шырайынче көөр, а Дээрги-Чаяакчы улустуң чүрээнче көөр ». ⁸ Иессей Авинадавты Самуилге кыйгырып эккеп бээрге, оозу: «Дээрги-Чаяакчы бо кижини шилип албаан-дыр» – дээн. ⁹ Иессей Самуилге Шамманы эккээрге: «Дээрги-Чаяакчы мону база шилип албаан-дыр» – дээн. ¹⁰ Шак ынчалдыр бодунуң чеди оглун чедирерге, Самуил Иессейге: «Бо оолдардан Дээрги-Чаяакчы кымны-даа шилип албаан-дыр» – деп чугаалаан.

¹¹ Ынчан Самуил Иессейден: «Оолдарыңар шуптузу мында бе?» – деп айтырган.

Иессей: «Бичези база бар. Ол хой кадарып чоруй барган-дыр» – деп харыылаан.

Самуил: «Ону сүрдүрүп эккелем. Ол бээр чедип келгиже, бис чемненмес бис» – дээн. ¹² Иессей биче оглун сүрдүрүп эккелген. Ол кызыл-сарыг баштыг, чараш карактарлыг, чараш шырайлыг оол болган. Дээрги-Чаяакчы Самуилге: «Ол-дур. Тургаш, ону чаап каг» – дээн. ¹³ Самуил олива үстүг мыйысты алгаш, ону акылары көрүп турда, чаап каан . Ол хүнден эгелээш, Дээрги-Чаяакчының Сүлдези Давидти бүргеп алгаш , оон адырылбаан. А Самуил ооң соонда Рамаже чорупкан.

Давидтиң Саулга бараан болуп эгелээни

¹⁴ А Саулдан Дээрги-Чаяакчының Сүлдези адырлы берген. Ону Дээрги-Чаяакчының ыдыпканы каржы сүнезин аажок дүвүреди берген . ¹⁵ Саулдуң дүжүметтери аңаа мынча дээн: «Дээрги-Чаяакчыдан келген каржы сүнезин силерни аажок дүвүредип турар-дыр. ¹⁶ Бистиң дээргивис, бодуңарның мурнуңарда турар чалчаларыңарга, бистерге, чадаганга тергиин ойнаар уран хөгжүмчү кижиден тып эккээр кылдыр дужаалдан берип калыңар. Кажан каржы сүнезин Бургандан чедип кээрге, ол кижи хөгжүмге ойнап тургаш, силерни оожургадыр».

¹⁷ Саул дүжүметтеринге: «Тергиин ойнаар уран хөгжүмчү кижиден меңээ тып эккеп бериңер» – деп чугаалаан .

¹⁸ Ынчан ооң дүжүметтериниң бирээзи: «Мен Вифлеем чурттуг Иессейниң бир оглун көрген мен. Ол хөгжүмге ойнап билир, эрес-дидим болгаш дайылдажып билир, сөскүр-дылгыр, көрүштүг кижи; Дээрги-Чаяакчы ооң-биле кады чоруур» – дээн.

¹⁹ Саул бодунуң төлээлерин дамчыштыр Иессейже: «Хой кадарып турар оглуң Давидти менче чорудувут» – деп сөгледипкен.

²⁰ Иессей хлебти, көгээржикке араганы элчигенге чүдүргеш, бир анай бергеш, оглу Давидти Саулче чорудупкан. ²¹ Давид Саулга чедип келгеш, аңаа бараан болуп эгелээн. Ол Саулга дыка таарышкан болгаш, ооң чепсек тудукчузу болу берген. ²² Саул Иессейже: «Давид меңээ бараан болуп тургай аан, чүге дээрге ол мээң ээ көрүүшкүнүмнү чедип алган-дыр» – деп сөгледипкен. ²³ Кажан Бурганның чорутканы сүнезин Саулду эргип кээрге, Давид хөгжүмге ойнап эгелээр. Ынчан Саулга чиик болгаш эки апаар, каржы сүнезин оон ойлап чоруй баар болган.

Давидтиң Голиафты тиилээни

¹ Филистимнер дайылдажыры-биле боттарының шериглерин бөлүп, Иуданың аймааның черинде Сохога чыглып келгеш, Сохо биле Азеканың аразында Эфес-Даммимге турлаг кылгаш, турумчуп алганнар. ² А Саул болгаш израильчилер чыглып алгаш, Эла шынаазынга турлаг кылгаш, филистимнерге удур дайынга белеткени бергеннер. ³ Филистимнер бир талазында дагга, а израильчилер өске талазында дагга быжыгланып алганнар, оларның ортузунда шынаа бар чүве-дир.

⁴ Филистимнерниң турлаандан Геф чурттуг Голиаф деп аттыг күчүтен чааскаан үнүп келген : ооң узуну алды кыры болгаш бир сөөм турган. ⁵ Бажында хүлер куяк бөрттүг, куяк хеп кеткен, ооң хүлер куяк хевиниң деңзизи 5000 °шекел, ⁶ буттарында хүлерден кылган бут камгалаар хептиг, эгин артында хүлер дозуг-камгалалдыг. ⁷ Ооң чыдазының чоону пөс-таавычыларның өзек ыяжы дег турган . А чыдазының демир бажының деңзизи 600 шекел чүве-дир . Ооң мурнунда дозуг-камгалал тудукчузу чоруп олурган. ⁸ Голиаф үнүп келгеш, израиль шериглерже мынча деп алгырып чораан: «Чүү дээш дайылдажып үнүп келдиңер? Мен филистим кижи мен, а силер Саулдуң кулдары эвес-тир силер бе? Араңардан мээң-биле тутчур кижиден шилип алыңар, ол мээң чанымче чедип келзин. ⁹ Бир эвес ол мээң-биле месилдешкеш, мени өлүрүп каар болза, бис силерниң кулдарыңар болур бис. Бир эвес мен тиилээш, ону өлүрүп каар болзумза, силер бистиң кулдарывыс болуп, биске бараан болур силер». ¹⁰ Оон ыңай ол: «Бөгүн мен Израильдиң шерииниң адын баксырадып каар мен. Бир кижиден үндүрүңер, ооң-биле тутчуп көрейн» – дээн. ¹¹ Филистим кижиниң ол чугаазын Саул болгаш бүгү израильчилер дыңнааш, шупту коргуп, аажок девидей бергеннер.

¹² Давид дээрге Иуданың черинде Вифлеем чурттуг Иессей деп аттыг эфрат кижиниң сес оглунуң бирээзи турган. Иессей Саулдуң чагыргазының үезинде кырып калган турган. ¹³ Иессейниң үш улуг оглу Саул-биле кады дайынче чорупкан. Дайынче чорупкан үш оглунуң аттары бо-дур: улуу – Элиав, ийи дугаары – Авинадав, үшкүзү – Шамма . ¹⁴ Давид эң-не хеймери турган. Үш улуг акызы Саул-биле дайын чоруптарга, ¹⁵ Давид Саулдан чоруткаш, ачазының шээр малын кадарар дээш, Вифлеемче чанып келген чүве-дир.

¹⁶ Филистим Голиаф дөртен хүн иштинде эртен, кежээ бодун көөргедип келген. ¹⁷ Иессей бир катап оглу Давидке: «Бир °эфа хооруп каан үрезиннерден база он хлебтен ап алгаш, турлагда акыларыңга дүрген аппарып бер. ¹⁸ А бо он быштакты муң шериг баштыңчызынга бергеш, акыларыңның амыр-кадыын айтыргаш, ону бадыткаар демдектен эккел . ¹⁹ Олар Саул болгаш бүгү израильчилер-биле Эла шынаазынга филистимнер-биле тулчур-дур» – дээн. ²⁰ Давид эртен эрте тургаш, таңныылга хойларын хүлээдип кааш, чүъгүн алгаш, ачазының дужааганын ёзугаар чорупкан. Ол израиль турлагга чедип келгенде, шериглер чыскаалыпкан, алгы-кышкылыг тулчуушкунче үнеринге белеткенип турган. ²¹ Израильчилер болгаш филистимнер бот-боттарынга удурланыштыр чыскаалып алганнар. ²² Давид тудуп чораан чүъгүн таңныылга арттырып кааш, чыскаалганнарга чеде бергеш, акыларының амыр-кадыын айтырган.

²³ Давид акылары-биле чугаалажып турда, Геф чурттуг Голиаф деп аттыг филистим күчүтен бодунуң демги-ле сөстерин катап чугаалаан. Давид ону дыңнап каан. ²⁴ Израильчилер ол кижини көрүп кааш, шупту аажок коргуп, оон дезип халчып турганнар. ²⁵ Олар мынча дижип турганнар: «Дуу ол үнүп келген кижини көрүп тур силер бе? Ол Израильди кочулаар дээш үнүп келген кижи-дир. Ол кижини өлүрүп каар кижи турар болза, ону хаан хөй өнчүлүг аажок бай кылып каар ийик, аңаа уруун кадай кылдыр бергеш , ооң ада төрелин Израильге албан-хүлээлгезинден хостуг кылып каар ийик». ²⁶ Давид чанында турган улустан: «Бо филистим кижини өлүрүп кааш, Израильдиң адын камгалап каар кижини канчаарыл? Дириг Бурганның аг-шериин базынчактаар хире ·кыртыжадып демдектетпээн филистим чүү апарганыл бо?» – деп айтырган. ²⁷ Чон аңаа ол кижини өлүрүп каар болза, кандыг болурунуң дугайында демги-ле сөстерни катап чугаалаан.

²⁸ Давидтиң улуг акызы Элиав ооң чон-биле чугаазын дыңнап кааш, дуңмазынга хорадап чугаалаан: «Бээр чүге чедип келген сен, каш хоюңну ховуда кымда арттырып кааның ол? Сээң бодуңну өрү көрдүнериңни болгаш чүрээң хейлиин билир мен. Сен тулчуушкун көөр дээш келген-дир сен». ²⁹ Давид акызынга: «Чүнү канчапкан кижи мен? Мээң чугаалаан сөстерим дээш ажынып тур сен бе?» – дээн. ³⁰ Давид акызындан хая көрнү бергеш, өске кижиге демги-ле сөстерин катаптаарга, чон база шак-ла ынчаар харыылаан.

³¹ Давидтиң чугаалаан сөстерин дыңнаан улус Саулга дамчыдыптарга, ол ону кыйгырыпкан. ³² Давид Саулга: «Ол филистим кижи дээш кымның-даа хөңнү баксыравазын. Силерниң чалчаңар мен ооң-биле барып тутчуп көрейн» – дээн.

³³ Саул Давидке: «Ол филистимге удур сен туржуп шыдавас сен, чүге дээрге сен ам-даа чаш оол-дур сен, а ол кижи аныяк назынындан тура дайынчы кижи-дир» – дээн.

³⁴ Ынчан Давид Саулга мынча деп харыылаан: «Силерниң чалчаңар мен ачамның хоюн кадарып чорумда, одардан арзылаң азы адыг хой аптар таварылгалар турган. ³⁵ Ындыг таварылгада мен араатанның соондан сүрүп маңнапкаш, олче халдай бергеш, ооң аспаандан хоюмну былаап ап турган мен. А бир эвес ол менче халып кээр болза, ооң селбегер дүгүнден туткаш, ойтур октааш, өлүрүп каар турган мен. ³⁶ Силерниң чалчаңар мен арзылаңны-даа, адыгны-даа өлүрүп чораан мен. Ол ·кыртыжадып демдектетпээн филистим-биле база ынчаар аажылаар мен, чүге дээрге ол дириг Бурганның аг-шериин базынчактап турар-дыр». ³⁷ Оон ыңай Давид: «Мени арзылаң болгаш адыгның аспаандан адырып ап чораан Дээрги-Чаяакчы ол филистимниң холундан база адырып аар-ла ыйнаан» – дээн.

Саул Давидке: «Бар че, Дээрги-Чаяакчы сээң-биле кады-ла болзунам» – дээш, ³⁸ аңаа бодунуң хөйлеңин, бажынга хүлер куяк бөргүн база куяк хевин кедирип каан. ³⁹ Давид Саулдуң хевин кеткеш, хылыжын астып алгаш, кылаштап эгелээн, ынчалза-даа ындыг ок-чепсекке, хепке ол чаңчыкпаан турган. Оон Давид Саулга: «Ындыг хептиг кылаштап шыдавас, чаңчыкпаан-дыр мен» – дээш, ол бүгүнү уштуп каапкан.

⁴⁰ Давид даянгыыжын холунга тудуп алгаш, дамырак сугдан беш хоюг даш шилип алгаш, оларны ап чорааны кадарчылаарда тудар хавынга суп алган. Давид филистим кижиге удур холунда хаптыг, даш октаар хөм баглыг үнүпкен. ⁴¹ Филистим база удур үнүпкен. Ол Давидче чоокшулап кел-ле чыткан, а ооң мурнунда дозуг-камгалал тудукчузу чоруп орган. ⁴² Филистим Давидче кыжырыг-биле көрген, чүге дээрге ол аныяк, аянныг болгаш чараш болган.

⁴³ Филистим кижи Давидке: «Менче чүге даянгыыш тудуп алган кел чыдыр сен? Ыт-тыр мен бе мен?» – дээш, Давидти бодунуң бурганнарының аттары-биле каргаан. ⁴⁴ Оон филистим кижи Давидке: «Менче чоокшулап келем, сээң мөчү-сөөгүңнү мен дээрниң куштарынга база ховунуң аңнарынга каап берейн» – дээн .

⁴⁵ А Давид филистимге: «Сен меңээ удур хылыштыг, чыдалыг, дозуг-камгалалдыг кел чор сен, а мен сеңээ удур сээң кыжырып турганың израиль шеригниң Бурганы, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының ады-биле бар чор мен . ⁴⁶ Бөгүн Дээрги-Чаяакчы сени мээң холумга хүлээдип бээр. Мен сени өлүргеш, бажыңны ооруп каар мен. Оон филистим шериглерниң мөчү-сөөгүн дээрниң куштарынга база черниң аңнарынга каап бээр мен. Ынчан бүдүн делегей Израильде Бурган бар дээрзин билип алыр . ⁴⁷ Мында чыглып келген бүгү кижилер Дээрги-Чаяакчының тиилеп аарынга хылыш болгаш чыда-даа херек чок деп билип алзын . Ол Боду-ла тиилеп аар, ынчангаш Ол силерни бистиң холдарывыска хүлээдип бээр» – деп харыылаан .

⁴⁸ Кажан филистим туруп келгеш, Давидче чоокшулап олурда, Давид филистимге уткуштур чыскаалган шериглерниң талазынче дүрген маңнапкан. ⁴⁹ Давид хавынче холун суккаш, оон даш ап алгаш, филистимче хөм баг-биле октаптарга, дажы ооң хаваанче кадалы бээрге, ол кижи черже доңгая барып дүшкен. ⁵⁰ Ынчалдыр Давид филистимни даш октаар хөм баг болгаш даш-биле тиилеп алган. Ол холунга хылыш безин тутпайн, тиилээш, филистимни өлүрүп каан . ⁵¹ Давид филистим кижиге халып чеде берип, филистим кижиниң кырынче үне халааш, ооң хылыжын хынындан ужулгаш, бажын одура шаап, өлүрүп каан. Филистимнер маадырының өлүп калганын көргеш, дезипкеннер.

⁵² Израиль болгаш Иудеяның улузу тура халчып келгеш, филистимнерни алгы-кышкы-биле Гефтиң ужунга база Экроннуң хаалгазының аксынга чедир сүргеннер. Аштырган филистимнер Шаарим оруунда Гефке база Экронга чедир кырылганнар. ⁵³ Израильчилер филистимнерни сүрүп-сүрүп, ээп келгеш, оларның турлаан үптеп каапканнар. ⁵⁴ Давид филистим кижиниң бажын Иерусалимче аппарган , а ооң ок-чепсээн чадырынга салып алган.

⁵⁵ Филистимге удур үнүп келген Давидти көргеш, Саул шериг даргазы Авенирден : «Авенир, бо оол кымның оглул?» – деп айтырган. Авенир: «Хааным узун назылазын, билбес мен» – деп харыылаан. ⁵⁶ Хаан: «Бо оол кымның оглул деп барып айтырзыңза» – дээн. ⁵⁷ Давид филистим кижини тиилеп кааш чоруп олурда, Авенир ону эдертип алгаш, Саулга эккелген. Ол филистимниң бажын тудуп алган чораан. ⁵⁸ Саул оон: «Кымның оглу сен, оол?» – деп айтырган. Давид: «Силерниң чалчаңар Вифлеем чурттуг Иессейниң оглу мен» – деп харыылаан.

Ионафан биле Давидтиң найыралы

¹ Давид Саул-биле чугаалажып доозупканда, Саулдуң оглу Ионафан Давидтиң сагыш-сеткилин бодунуу дег билип, аңаа ынак апарган . ² Ол хүн Саул Давидти бодунче ап алгаш, ачазының бажыңынче чандырбаан. ³ А Ионафан Давид-биле эп-найыралдың дугуржулгазын кылып алган, чүге дээрге ол ооң сеткил-сагыжын бодунуу дег билип, аңаа ынак апарган. ⁴ Ионафан бодунуң кедип чорааны даштыкы хевин ужулгаш, Давидке берипкен. Бодунуң хөйлеңин, хылыжын, чазын, курун база аңаа берипкен. ⁵ Саул Давидти кайнаар-даа чорудуптарга, ол чүнү-даа угаан-сарыылдыг кылып турган. Ынчангаш Саул ону шериг улустуң даргазы кылып каан. Бүгү чонга болгаш Саулдуң дүжүметтеринге ол тааржыр болган.

Саулдуң Давидке адааргай бергени

⁶ Давид филистим кижини тиилеп каанының соонда шериглер чанып олурда, Израильдиң бүгү хоорайларының херээженнери Саул хаанга уткуштур ыр-шоорлуг, хөглүг самнап, хөгжүм херекселдери-биле ойнап үнүп кээп турганнар . ⁷ Ойнап-хөглээн херээженнер мынча деп ырлажып турганнар: «Саул муң-муң кижини, Давид түмен-түмен кижини тиилеп каан-дыр! » ⁸ Саулга ындыг чугаа дыңнаары анчыг болган, ынчангаш ол аажок хорадааш: «Давидке түмен-түмен, а меңээ чүгле муң-муң кижилер онаап турар-дыр. Аңаа ам чүгле хааннаары четпейн турар-дыр» – дээн. ⁹ Ол хүнден эгелээш, Саул Давидче каразып көөр апарган.

¹⁰ Даартазында Саулду Бурганның чорутканы каржы сүнезин бүргеп алырга , ол бодунуң бажыңынга өттүр билип медеглеп чоруп турган. Ол өйде Давид, ооң мурнунда хүннерде дег, хылдыг хөгжүмге ойнап орган. Ынчан Саулдуң холунга чыда туттунуп келген чүве-дир. ¹¹ Саул чыданы: «Давидти ханага чыпшыр кадаптайн адырам» деп бодааш, октапкан. Ынчалза-даа Давид ону ийи катап былдапкан. ¹² Саул Давидтен коргар апарган. Чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы Давид-биле кады болган, а Саулдан Ол ойталап каапкан. ¹³ Ынчангаш Саул Давидти бодунуң чанындан ыраткаш, ону муң шериг баштыңчызы кылып каан. Давид шериглерниң дайынчы херектерин удуртуп турган. ¹⁴ Давид чүнү-даа кылганда, чедимчелиг болуп келген. Дээрги-Чаяакчы ооң-биле кады болган . ¹⁵ Саул ооң чедимчезин көргеш, оон дыка коргуп турган. ¹⁶ А бүгү Израиль болгаш Иудея аңаа ынак апарган, чүге дээрге ол чоннуң дайынчы херектерин удуртуп турган.

Саулдуң уруун Давидтиң кадай кылдыр алганы

¹⁷ Саул Давидке мынча дээн: «Бо мээң улуг уруум Мерова-дыр. Ону мен сеңээ кадай кылдыр бээр мен . Сен чүгле эрес-дидим болуп, Дээрги-Чаяакчының дайыннарын чорудуп көр ». Шынында Саул: «Давидтиң амы-тынын мээң холум эвес, филистимнерниң холу үскей аан» деп бодап алган. ¹⁸ Ынчалза-даа Давид Саулга: «Хаанның күдээзи болур хире кым-дыр мен мен? Мээң төрел бөлүүм-даа, адамның ук-төөгүзү-даа Израильде билдингир деп бе?» – дээн . ¹⁹ Давидке Саулдуң уруу Мерованы кадай кылдыр бээр дээрге, ону Мехола чурттуг Адриэлге шагда-ла кадай кылдыр берипкен болган .

²⁰ Ынчалза-даа Саулдуң өске уруу Мелхола Давидке ынакшый берген чүве-дир. Ол дугайын Саул дыңнап кааш, аңаа аажок таарзынган. ²¹ Саул: «Мелхоланы Давидке кадай кылдыр бээримге, ол аңаа дузак апаар. Ынчан ол филистимнерниң холунче кире бээр» деп бодап алган. Ол Давидке: «Сен мээң-биле ам өске уруумну дамчыштыр төрелдежир сен» – дээн. ²² Саул бодунуң дүжүметтеринге: «Давидке: „Хаан сенче ээ көрнүп турар-дыр. Ооң дүжүметтери шупту сеңээ ынак-тыр. Хаан-биле төрелдежип көр“ – деп бүдүү чугаалаңар» – деп дужааган.

²³ Саулдуң дүжүметтери ол сөстерниң шуптузун Давидтиң кулаанга чедирерге, Давид оларга: «Хаанның күдээзи болуру белен херек деп бодаар силер бе? Мен дээрге ядыы болгаш көскү эвес кижи-дир мен» – дээн. ²⁴ Дүжүметтер Саулга Давидтиң сөстерин дамчыдып чугаалааннар.

²⁵ Саул: «Ынчаарга Давидке: „Хаан сенден уруу дээш суй белек негевес . Сен чүгле хаанның өжээнин негеп, чүс филистим кижини өлүргеш, бадыткалы кылдыр олардан үзе кезип алган кештерни эккеп көргүзер ужурлуг сен “ – деп чугаалаңар» – дээн. Саул ынчалдыр Давидти филистимнерниң холу-биле чок кылып каар деп бодаан.

²⁶ Дүжүметтер хаанның сөстерин Давидке чугаалаарга, Давид хаанның күдээзи болурунга таарзына берген. ²⁷ Айтып каан хүннери төнмээнде-ле, Давид бодунуң шериглери-биле чоруткаш, 200 филистимни өлүргеш, олардан үзе кескен кештерни шуптузун хаанга, ооң күдээзи болур дээш, эккелген. Саул уруу Мелхоланы Давидке кадай кылдыр берипкен.

²⁸ Саул Дээрги-Чаяакчы Давид-биле кады деп чүвени билген, көрген. Оон аңгыда уруу Мелхола Давидке ынак дээрзин билген. ²⁹ Саул Давидтен оон-даа артык коргар апарган болгаш ооң бүгү назынында дайзыны болу берген. ³⁰ Кажан филистимнерниң баштыңчылары дайын чорудуп үнүп кээрге, эгезинден эгелээш, Давид Саулдуң өске дүжүметтеринден чедимчелиг болуп келген. Ынчангаш ооң ады аажок алдаржый берген.

Саулдуң Давидти истеп-сүрүп эгелээни

¹ Саул бодунуң оглу Ионафанга болгаш дүжүметтеринге Давидти өлүрүп кааптарының дугайында чугаалап турган. Ынчалза-даа Давид Саулдуң оглу Ионафанның сеткилинге кирип турган. ² Ионафан Давидке: «Мээң ачам Саул сени өлүрер арга дилеп турар-дыр. Даарта оваарымчалыг бол, кандыг-бир черже чашты бер. ³ А мен ачам-биле ховуже үне бергеш, ооң чанынга турар мен. Сээң чаштына берген чериңниң чоогунга ачам-биле сээң дугайыңда чугаалашкаш, ооң чүү дээнин сеңээ чугаалап бээр мен» – дээн.

⁴ Ионафан ачазынга Давидтиң дугайында эки чүүлдерни чугаалаан. Ол ачазынга: «Хаан бодунуң чалчазы Давидке удур бачыт кылбас-ла ыйнаан, чүге дээрге ол силерге удур кандыг-даа багай чүве кылбаан-дыр. Ооң кылып турар херектери шупту силерге ажыктыг-дыр. ⁵ Филистим күчүтенни өлүрер деп тура, ол бодунуң амы-тынын артынга каапкан-дыр . Ынчан Дээрги-Чаяакчы бүгү Израильге улуг тиилелге берди. Силер ол бүгүнү көргеш, өөрүп-амырап турдуңар. Ам чүү дээш буруу чок кижиге удур бачыт кылып, чылдагаан чок черге Давидти өлүрер деп турарыңар ол?» – дээн.

⁶ Ионафанның сөзүн дыңнааш, Саул: «Дириг Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглап тур мен: Давид өлбес» – деп сөзүн берген. ⁷ Ионафан Давидти кыйгыргаш, ол болган чугааны дамчыткаш, ону Саулга эккелген. Саул Давид-биле ооң мурнунда дег ээлдек чугаалашкан.

Мелхоланың Давидти камгалап кааны

⁸ База катап дайын эгелээн. Давид филистимнерге удур тура халааш, оларны чылча шаап каапкан. Филистимнер оон дезип чорупканнар. ⁹ Бурганның чорутканы каржы сүнезин Саулду эргип келгенде , ол бажыңынга олурган. Ол холунга чыда тудуп олурган, а Давид ол өйде хылдыг хөгжүмге ойнап олурган чүве-дир. ¹⁰ Саул Давидти ханага чыпшыр кадаптар бодаан, ынчалза-даа демгизи былдаптарга, чыда ханаже кадалы берген. А Давид ол дүне дезипкеш, чаштына берген. ¹¹ Саул айбычыларын Давидтиң бажыңынче чорудупкаш, ону кедеп тургаш, эртен өлүрүп кааптарын дужааган . Ынчан Давидтиң кадайы Мелхола : «Сен бо дүне амы-тының камгалап, чашты бербес болзуңза, эртен өлүртүп аар сен» – дээн. ¹² Мелхола Давидти соңгадан үндүрүптерге, ол амы-тынын камгалап дезе берген . ¹³ Мелхола дүрзү-бурганны алгаш, орунунга чыттыргаш, ооң бажынга өшкү кежи салгаш, хеп-биле шуглап каан. ¹⁴ Саул Давидти эккелзин дээш айбычыларын чорудуптарга, Мелхола: «Ол аарып турар» – дээн. ¹⁵ Саул айбычыларын Давидти дилеп тывары-биле катап чорудупкаш: «Ону өлүрер кылдыр орун-дөжээ-биле кады эккелиңер» – дээн. ¹⁶ Саулдуң айбычылары чедип келгеш көөрге, орунда дүрзү-бурган, а ооң бажында өшкү кежи чыткан.

¹⁷ Саул Мелхоладан: «Чүге мээң дайзынымны дестирип чорудупкаш, мени мегелээниң ол?» – деп айтырган.

А Мелхола ачазынга: «Ол меңээ: „Мени салбас болзуңза, сени өлүрүп кааптар мен“ – диди» – дээн.

Давидтиң Самуилче дезипкени

¹⁸ Давид ынчалдыр дезип камгалангаш, Рамада Самуилге чедип келгеш , Саулдуң ону канчанганын шуптузун чугаалап берген. Оон Самуил-биле чорупкаш, Наватка доктааган. ¹⁹ «Давид Раманың Наватта барган» деп Саулга дыңнадыпканнар. ²⁰ Саул айбычыларын Давидти эккээр кылдыр чорудупкан. Кажан олар өттүр билип медеглеп чыылган Бурганның медээчилерин болгаш оларны башкарып турган Самуилди көрүп каарга, Бурганның Сүлдези Саулдуң айбычыларын бүргей бээрге , олар өттүр билип медеглеп эгелээннер. ²¹ Ол дугайын Саулга дыңнадыптарга, ол өске айбычыларын чорудуптарга, олары база өттүр билип медеглеп эгелээннер. Үш дугаарында айбычыларын чорудуптарга, олар база өттүр билип медеглеп турганнар.

²² Саул Рамаже боду чорупкан. Сефте улуг кудук чанынга чеде бергеш: «Самуил биле Давид кайдал?» – деп айтырарга, аңаа: «Раманың Наватта» – деп харыылааннар. ²³ Саул Рамада Наватче чорупкан. Бурганның Сүлдези ону бүргей бээрге , ол чоруп ора, Рамада Наватка келгижеге чедир өттүр билип медеглеп турган. ²⁴ Ол база идик-хевин уштуп каапкаш, Самуилдиң мурнунга чүвени өттүр көрүп медеглеп турган . Ол хүнзедир база ол дүннү өттүр чанагаш чыткан. («Таанда Саул база Бурганның медээчилериниң аразында бе?» дижир чугаа ол болуушкундан тывылган .)

Ионафанның Давидке дузалааны

¹ Давид Раманың Наваттан дезипкеш , Ионафанга чедип келгеш: «Сээң ачаңның мурнунга бачыттыг чүнү кылыпкан кижи мен? Чүнү канчапкан, чүнү үүлгедипкен мен? Чүү дээш ачаң мени өлүрер деп турар кижил?» – деп чугаалаан.

² Ионафан аңаа: «Чок, сен өлбес сен. Ачам меңээ чугаалавайн, кандыг-даа херек кылбас ужурлуг. Ачам менден ону чүү дээш чажырар деп? Ол ынчанмас» – дээн.

³ Давид: «Сээң ээ көрүүшкүнүңнү чедип алганымны ачаң эки билир, ынчангаш ол иштинде: „Ол дугайын Ионафан билбезин, оон башка хомудай бээр“ деп бодап алган боор. Дириг Дээрги-Чаяакчының-даа, сээң-даа адыңар-биле даңгыраглап тур мен: мээң өлүмүм мыяда-дыр» – деп чугаалаан.

⁴ Ионафан Давидке: «Сен чүнү күзей-дир сен, ону сен дээш кылыр мен» – дээн.

⁵ Давид Ионафандан: «Даарта ай чаазы-дыр . Мен хаан-биле кады чемненир ужурлуг мен. Сен мени салывыт, мен ховуга үш хондур, кежээге чедир чашты берейн. ⁶ Бир эвес ачаң мени айтырза, сен: „Давид менден чөпшээредип алгаш, бодунуң хоорайы Вифлеемче чорупту. Чүге дээрге аңаа ооң төрел бөлүүнүң бо чылгы өргүл салыр хүннери болур дээр-дир“ – деп чугаала. ⁷ Бир эвес ол: „Ындыг-дыр“ – дээр болза, сээң чалчаң меңээ эки болур. А бир эвес ол ажынып эгелээр болза, каржы херекти ол шиитпирлээр дээрзин билип ал. ⁸ Сен бодуңнуң чалчаңга энерелден көргүс, чүге дээрге сен чалчаң-биле Дээрги-Чаяакчының мурнунга дугуржулга кылган болгай сен. Бир эвес мен кандыг-бир буруу кылган болзумза, мени сен бодуң өлүрүп каавыт . Ачаңга мени чедирген херээң чүү боор?»

⁹ Ионафан Давидке: «Ындыг чүве канчап-даа болбас! Бир эвес ачам сеңээ удур кандыг-бир каржы үүлгедиг бодап алганын билип алзымза, ол дугайында сеңээ канчап дамчытпас кижи мен» – дээн.

¹⁰ Давид: «Бир эвес ачаң сеңээ каржы харыы бээр болза, ону меңээ кым дамчыдарыл?» – деп Ионафандан айтырган.

¹¹ Ионафан: «Ховуже үнээлем» – деп Давидке чугаалаарга, олар иелээн ховуже чорупканнар. ¹² Ионафан Давидке мынча дээн: «Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглап тур мен: соңгузу хүн бо-ла үеде ачамның байдалын көөр мен. Бир эвес ооң сеңээ хамаарылгазы эки болза, мен сенче дыңнадыкчы чорудупкаш, ол дугайын чугаалаар мен. ¹³ Бир эвес мээң ачам сеңээ хамаарыштыр багай чүве кылыр деп бодап алган болза, дыңнадыпкаш, сени салып чорудуптар мен. Ынчан сен тайбың чоруптар сен. Бир эвес ындыг эвес болза, Дээрги-Чаяакчы мени канчаар-даа кезеткей аан! Дээрги-Чаяакчы мээң ачам-биле кады чорааны дег, сээң-биле кады болзун. ¹⁴ А сен база, мен дириг-ле артсымза, Дээрги-Чаяакчының энерелин меңээ көргүзүп көр. ¹⁵ А бир эвес мен өлүп калзымза, мээң салгалымга энерелиң көргүзериңден ойталавайн көр . Дээрги-Чаяакчы Давидтиң дайзыннарын шуптузун чер кырынга узуткап кааптар үеде безин оон ойталавайн көр».

¹⁶ Ионафан ынчалдыр Давид болгаш ооң салгалы-биле керээ чарып алгаш: «Дээрги-Чаяакчы Давидтиң дайзыннарындан өжээнин негеп аар болзун!» – дээн. ¹⁷ Ионафан Давидке база катап ынакшылын бадыткап даңгыраглаан, чүге дээрге ол аңаа боду бодунга дег ынак турган .

¹⁸ Оон Ионафан Давидке мынча дээн: «Даарта ай чаазы-дыр. Сени албан айтырарлар, чүге дээрге сээң олудуң куруг болур. ¹⁹ Сен соңгузу хүн бадып келгеш, мооң мурнунда чаштып турганың черже дүрген чедип келгеш, Азел деп даштың чанынга олуруп аар сен. ²⁰ А мен ол даштың чанынче кара аткан кижи бооп, үш согундан адыптар мен. ²¹ Оон мен: „Барып согуннарны тып эккел“ – дээш, чалчамны чорудуптар мен. Бир эвес мен ол оолга: „Согуннар сээң артыңда чыдыр, ап ал“ – дээр болзумза, сен меңээ чедип кээр сен. Шупту чүве тайбың болганы ол, дириг Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглап тур мен: сеңээ багай чүве болбас. ²² А бир эвес мен ол оолга: „Согуннар сээң мурнуңда-дыр“ – дээр болзумза, ынчан сен чорувут. Сени Дээрги-Чаяакчы дестирип турары ол-дур. ²³ А сээң биле мээң аравыста чугаавыстың кезээ мөңгеде херечизи Дээрги-Чаяакчы болур».

Саулдуң Ионафанга ажына бергени

²⁴ Давид ховуже чаштып чоруй барган. Ай чаазы үнүп келгенде, хаан чемненир дээш олуруп алган. ²⁵ Хаан бодунуң доктаамал саадаар олудунга, хана чанынга олуруп алган. Ионафан туруп алган, а Авенир Саулдуң чанынга олурган. Давидтиң олуду куруг артып калган. ²⁶ Ол хүн Саул чүнү-даа ыыттаваан, «Давид бужартай бергеш, ·арыг эвезинден адырлып албааны ол-дур» деп бодаан . ²⁷ Ай чаазының ийиги хүнү үнүп келген, а Давидтиң олуду ээн артып калган. Ынчан Саул оглу Ионафандан: «Чүге Иессейниң оглу дүүн-даа, бөгүн-даа чемненип келбеди?» – деп айтырган.

²⁸ Ионафан Саулга: «Давид менден Вифлеем баарын чөпшээредип алды. ²⁹ Ол меңээ: „Бистиң хоорайда төрел бөлүүвүстүң өргүл кылыр хүнү болур. Мени салып көрем. Акым меңээ чедип кээрин чагаан. Сен менче ээ көрнүр болзуңза, барып акыларымга ужурашкаш кээйн“ – диди. Ынчангаш Давид маңаа чемненип келбээни ол-дур» – деп харыылаан.

³⁰ Ынчан Саул Ионафанга аажок хорадай бергеш, мынча дээн: «Өөдежок болгаш чагырга чок эшпиниң оглу! Бодуңну болгаш аваңны бак атка киирип, Иессейниң оглунуң талазында турарыңны мени билбес деп бодадың бе? ³¹ Иессейниң оглу чер кырынга дириг чоруур болза, сен хаан чагыргазын ап шыдавас сен. Ам бо дораан ону тыпкаш, меңээ эккеп бер. Ол өлүр ужурлуг!»

³² Ионафан ачазы Саулга: «Ону чүү дээш өлүрер чүвел? Ол чүнү канчапканыл?» – дээн.

³³ Ынчан Саул шанчып каар дээш оглунче чыда октапкан. Ионафан ол өйде ачазы Давидти ыяап-ла өлүрер дээн-дир деп билип каан. ³⁴ Ионафан аажок хорадааш, столдан туруп чоруй баргаш, ай чаазының ийиги хүнүнде чемненмээн, чүге дээрге ол Давид дээш база ачазының ону куду көргени дээш качыгдап турган.

Давидтиң Ионафан-биле чарлып байырлашканы

³⁵ Даартазында эртен Давидке айтып каан үезинде, Ионафан бичии оолду эдертип алгаш, ховуже чорупкан. ³⁶ Бичии оолга ол: «Халы, мээң адыпкан согуннарымны диле» – дээн. Оол маңнап чорупкан, а ол согуннарны оолдуң мурнунче адып турган. ³⁷ Бичии оол Ионафанның адыпкан согуннарын дилеп халып турган. А Ионафан оолга: «Көр даан, согун сээң мурнуңда чыдыр» – деп алгырган. ³⁸ Ооң соонда Ионафан оолче база алгырган: «Дүрген маңна, доктаава!» Бичии оол дээргизиниң согуннарын чыып алгаш чедип келген. ³⁹ Бичии оол чүнү-даа билбээн. Хамык херектиң ужурун чүгле Ионафан биле Давид билир турганнар. ⁴⁰ Ионафан оолга ап чорааны ча, согунун берипкеш: «Хоорайже аппар» – дээн.

⁴¹ Оол чоруптарга, Давид даштың мурнуу талазындан чедип келгеш, үш катап черге чедир мөгейген. Олар куспактанчып, чыттажып, ыглап-сыктап турганнар. Давид Ионафандан артык ыглаан. ⁴² Ионафан Давидке: «Амыр-тайбың чорувут че. Дээрги-Чаяакчының адын адап: „Дээрги-Чаяакчы бистиң аравыста – сээң болгаш мээң үре-салгалывыстың аразында херечи болур“ дээнивис кезээ мөңгеде күштүг болзун». ⁴³ Давид чорупкан, а Ионафан хоорайже ээп чанып келген чүве-дир.

Бурганның бараалгакчызының Давидке дузалааны

¹ Оон чоруткаш, Давид Нов хоорайда Бурганның бараалгакчызы Ахимелехке чедип келген. Ахимелех Давидти дүвүрел-биле уткуп алгаш: «Чүге чааскаан сен? Чүге сээң-биле кым-даа келбеди?» – деп айтырган.

² Давид Бурганның бараалгакчызы Ахимелехке: «Хаан меңээ даалга бергеш: „Сени чүү дээш чорутканымны, кандыг даалга бергенимни кым-даа билбес болзун“ дээн, ынчангаш улузумну бир черде арттырып кагдым. ³ Силерде кандыг чем барыл? Беш хлебтен берип көрүңерем азы оон аңгы кандыг-даа чемден болза» – дээн.

⁴ Бурганның бараалгакчызы Давидке: «Менде анаа хлеб чок, чүгле ыдыктап каан хлеб бар. Бир эвес сээң улузуң херээженнер-биле холбашпаан болза, чиирлер-ле ыйнаан» – дээн .

⁵ Давид Бурганның бараалгакчызынга: «Дүүн-даа, бурунгу хүн-даа бистиң-биле херээженнер турбаан. Мээң үнүпкеним хүнден бээр оолдарның савалары арыг. Бир эвес орук ·арыг эвес-даа болза, саваларда хлебтер арыг артып каар » – деп харыылаан.

⁶ Бурганның бараалгакчызы аңаа Дээрги-Чаяакчының мурнундан ап каапкан ыдыктыг хлебтерни берген, чүге дээрге ында өргүл хлевинден өске хлеб чок турган . Эрги хлебтерниң орнунга ыдыктыг черге чаа быжырган хлебтерни салыр турган. ⁷ (Ол хүн аңаа Дээрги-Чаяакчының мурнунга Саулдуң дүжүметтериниң бирээзи, кадарчыларының даргазы эдом аймак-сөөктүг Доик деп кижи саадай берген турган чүве-дир.)

⁸ Давид Ахимелехтен: «Силерде чыда азы хылыш бар бе? Мен бодум хылыш-даа, өске кандыг-даа чепсек ап албаан-дыр мен, чүге дээрге хаанның даалгазы кончуг далаштыг болган» – деп айтырган.

⁹ Бурганның бараалгакчызы: «Эла шынаазынга сээң тиилеп кааның филистим Голиафтың хылыжын хепте ораап каан чыдыр-ла, дуу эфод артында. Оон өске мында кандыг-даа чепсек чок» – дээн.

Давид: «О, оон артык хылыш кайын тыптыр! Ону меңээ берип көрүңерем» – дээрге, ону ап берген.

Давидтиң филистим черге чаштынганы

¹⁰ Давид барып, Саулдан ол-ла хүн дезип чоруткаш, Геф хоорайның хааны Анхуска чедип келген . ¹¹ Дүжүметтери Анхуска: «Бо дээрге дуу чурттуң хааны Давид эвес-тир бе? „Саул муң-муң, Давид түмен-түмен кижини тиилеп каан“ деп ооң дугайында ырлажып, самнап турган эвес ийик бе?» – деп чугаалааннар. ¹² Ол сөстер Давидтиң сагыш-сеткилин хөлзедипкен, Гефтиң хааны Анхустан ол дыка коргуп турган. ¹³ Ынчангаш кажан ону тудуп аарга, ол улустуң мурнунга арын-шырайын өскертип алгаш, солуу кижи өттүнүп, хоорайның хаалгазынга чүве чуруп, салынче чараазын бадырып шаг болган . ¹⁴ Анхус бодунуң дүжүметтеринге: «Көрзүңерзе, ол солуу кижи ышкажыл. Ону чүге бээр эккелдиңер? ¹⁵ Бистиң черивисте солуу улус чок деп бодадыңар бе? Мээң мурнумга ол үеннезин дээш эккелдиңер бе? Таанда-ла ол мээң бажыңымче кирери ол бе?» – дээн.

Давидти долгандыр улустуң каттыжып эгелээни

¹ Давид оон үнгеш, Одоллам куюнче дезип чоруй барган . Акылары болгаш төрел бөлүү шуптузу ону дыңнааш, ооң турган черинге чедип келгеннер. ² Аңаа кыстырып-кыйдырган, өре-ширелиг база сеткил-сагыжында хомудалдыг бүгү кижилер чыглып кээрге, Давид оларның ·баштыңы болу берген , оларның саны – 400 хире кижи турган. ³ Давид оон чоруткаш, Моавтың Мицпада моав хаанга чеде бергеш, аңаа: «Бурган мени канчаар болгаарын билип алгыжемге чедир, мээң авам биле ачам силерниинге чурттап турарын чөпшээреп көрүңерем» – деп дилээн. ⁴ Давид ада-иезин моав хаанга эккеп каарга, олар оглунуң быжыглалдыг черге турар үезиниң дургузунда аңаа чурттап турганнар. ⁵ Оон Бурганның медээчизи Гад дээрзи Давидке: «Сен маңаа турба, Иуданың аймааның чуртунче чорувут, бар че» – дээн. Ынча дээн соонда, Давид Херет деп арыгга чедип келген.

Саулдуң Бурганның бараалгакчыларындан өжээн негээни

⁶ Саул ынчан Давид бодунуң улузу-биле чедип келген деп дыңнап каапкан. Ол өйде Саул Гивада тейде тамариск ыяш адаанга чыда тудуп алгаш, саадап орган, а ооң дүжүметтери ону долганып алгаш турган. ⁷ Саул долгандыр турган бодунуң дүжүметтеринге: «Мени дыңнаңар, Вениаминниң үре-салгалы, Иессейниң оглу силерге дүжүттүг, чимистиг шөлдерни бергеш, силерниң шуптуңарны муң болгаш чүс шериг баштыңчылары кылып каар деп бодап тур силер бе? ⁸ Чүге шуптуңар меңээ удур сүлчээлежип алганыңар ол? Мээң оглум Иессейниң оглу-биле дугуржулга кылып турда , мээң оглум меңээ удур мээң кулумну белеткеп, ам меңээ кедег тургузуп турда, силерниң чаңгызыңар-даа ол дугайында чоп меңээ чугаалаваан силер?» – дээн.

⁹ Ынчан Саулдуң дүжүметтериниң аразынга турган эдом Доик: «Новта Ахитувтуң оглу Ахимелехке Иессейниң оглунуң кээп чораанын мен көрдүм . ¹⁰ Ахимелех Давид дээш Дээрги-Чаяакчыдан айтыргаш, аңаа аъш-чем бергеш, филистим Голиафтың хылыжын база берди » – дээн. ¹¹ Хаан Ахитувтуң оглу, Новта Бурганның бараалгакчызы Ахимелехти база ооң бүгү төрел бөлүүн, Бурганның бараалгакчыларын эккээр кылдыр улус чорудуптарга, олар шупту хаанга чедип келгеннер.

¹² Саул: «Мени дыңна, Ахитувтуң оглу» – дээн.

Оозу: «Дыңнап тур мен, дээргим» – дээн.

¹³ Саул оон: «Силер чүге меңээ удур сүлчээлежип турар силер, сен Иессейниң оглу-биле кады? Чүге сен аңаа аъш-чем база хылыш бергениң ол? Чүге сен Давид дээш Дээрги-Чаяакчыдан айтыртынып турганың ол? Давид, ам кылып турары дег, меңээ удурланзын база кедег тургуссун дээш бе?» – дээн.

¹⁴ Ахимелех хаанга: «Силерниң чалчаларыңар аразында Давидтен өске кым силерге эң-не бердинген чүвел? Ол силерниң күдээңер-дир, силерниң чоок дүжүмедиңер-дир, силерниң ордуңарда хүндүткелдиг кижи-дир. ¹⁵ Давид дээш мен Бургандан баштай чүве айтырар кижи мен бе? Чок, ол бүгүге чалчаңар мени база мээң төрелдеримни буруудатпайн көрүңер, хаан. Чүге дээрге сүлчээниң дугайында силерниң чалчаңар мен чүнү-даа шуут билбес мен» – деп харыылаан.

¹⁶ Ынчан хаан: «Сени болгаш сээң төрелдериңниң шуптузун өлүрер ужурлуг, Ахимелех» – дээн. ¹⁷ Хаан бодунуң чанында камгалакчыларынга: «Барыңар, Дээрги-Чаяакчының бараалгакчыларын өлүрүп кааптыңар, чүге дээрге олар Давид-биле кады-дырлар, Давидтиң менден дезе бергенин билип турган хирезинде меңээ чугаалавааннар-дыр» – дээн. Ынчалза-даа хаанның чалчалары Дээрги-Чаяакчының бараалгакчыларынче хол көдүрерин күзевээннер. ¹⁸ Ынчан хаан Доикке: «Сен бар, Бурганның бараалгакчыларын өлүрүп каавыт» – дээн. Эдом Доик чоруткаш, Бурганның бараалгакчыларынче халдааш, ол хүн лён эфод кедип чораан сезен беш кижини өлүрүп каан. ¹⁹ Бурганның бараалгакчыларының хоорайы Новтың чурттакчыларын кыргып-хыдып каапкан, эр-херээжен, аныяк-чаш кижилерни, бода-шээр малды, элчигеннерни кыргып-хыдып каапкан.

²⁰ Ахитувтуң оглу Ахимелехтиң Авиафар деп бир оглу дириг арткаш, Давидче дезе берген . ²¹ Авиафар Давидке келгеш, Саулдуң Дээрги-Чаяакчының бараалгакчыларын узуткап каапканының дугайында чугаалап берген. ²² Давид Авиафарга: «Ол хүн эдом Доикти көргеш, ол ыяап-ла Саулга хоптаныптар деп билип турдум. Сээң төрел бөлүүңнүң узуткаттырганы дээш мен буруулуг-дур мен. ²³ Мээң-биле артып кал, кортпа. Мени өлүрүксеп турар кижи сени база өлүрүксеп тур, ынчалза-даа сен мээң камгалалым адаанда болур сен» – деп чугаалаан .

Давидтиң Кеиланың чурттакчыларын камгалап кааны

¹ Давидке: «Филистимнер Кеила хоорайже халдааш, ында тараа шаңнарын үптеп туруп берген-дир» – деп дыңнадыпканнар. ² Давид Дээрги-Чаяакчыдан: «Баргаш, ол филистимнерни базып каайн бе?» – деп айтырган. Дээрги-Чаяакчы: «Бар, филистимнерни базып каапкаш, Кеиланы камгалап каг» – дээн. ³ Ынчалза-даа Давид-биле кады чораан улус аңаа: «Бис мында, Иуданың черинде безин, коргуп тур бис. Кеилаже филистим шеригге удур канчап баар улус бис?» – дээн. ⁴ Ынчан Давид Дээрги-Чаяакчыдан база катап айтырарга, Ол: «Бар, Кеилаже чорувут. Мен филистимнерни сээң холуңга берип каар мен» – деп харыылаан. ⁵ Давид бодунуң улузу-биле Кеилаже чорупкаш, филистимнер-биле дайылдашкан. Оларны кыргып-хыдып каапкаш, мал-маганын сүрүп аппарган. Ынчалдыр Давид кеилажыларны камгалап каан.

⁶ Ахимелехтиң оглу Авиафар Кеилада Давидче дезип чоруурда , эфодту база ап алган чүве-дир. ⁷ Ол өйде Саулга Давидтиң Кеилада чедип келгенин дыңнадырга, ол: «Бурган ону ам-на мээң холумга киирип бергени ол-дур. Чүге дээрге ол хааглыг болгаш дүкчүглүг хоорайда бодун кажаалап алган-дыр» – дээн. ⁸ Саул бодунуң бүгү шериин Кеилаже баргаш, Давидти база ооң улузун бүзээлээринче кыйгырган.

⁹ Давид Саулдуң аңаа удур багай чүве бодап алганын билип кааш, Бурганның бараалгакчызы Авиафарга: «Эфодту бээр эккел» – дээн . ¹⁰ Давид мынча дээн: «Дээрги-Чаяакчы, Израильдиң Бурганы! Сээң чалчаң мен Саул Кеилага удур келгеш, бо хоорайны мен дээш узуткаар деп турарын дыңнап кагдым. ¹¹ Кеилажылар мени ооң холунга хүлээдир бе? Сээң чалчаңның дыңнааны дег, Саул бээр кээр-дир бе? Дээрги-Чаяакчы, Израильдиң Бурганы! Чалчаңга меңээ чугаалап берип көрем».

Дээрги-Чаяакчы: «Кээр» – деп харыылаан.

¹² Давид: «Кеиланың чурттакчылары мени болгаш мээң улузумну Саулдуң холунга бээрлер бе?» – деп айтырган.

Дээрги-Чаяакчы: «Хүлээдир-дир» – дээн.

¹³ Ынчан Давид болгаш ооң улузу, 600 хире кижи , Кеиладан баш углаан черже үнүп чорупкан. Саулга Давид Кеиладан дезип чорупкан деп дыңнадыптарга, ол ынаар чорбайн барган.

Давид Зиф ховузунда

¹⁴ Давид ээн кургаг Зиф ховузунда даглыг быжыглалдыг черлерге турумчуп алган . Саул ону хүннүң-не дилеп турган, ынчалза-даа Бурган Давидти ооң холунга хүлээтпээн. ¹⁵ Давид Зиф ховузунда Хореш деп черге Саул ону дилеп турарын көрүп турган. ¹⁶ А Саулдуң оглу Ионафан Хореште Давидке келгеш, ону деткип, Бурганга идегээринче хей-аът киирипкен. ¹⁷ Ол Давидке мынча дээн: «Кортпа, мээң ачам Саулдуң холу сеңээ четпес. Сен Израильди чагырып хааннаар сен, а мен сээң адааңда ийи дугаар кижи боор мен. Мээң ачам Саул ону билир ». ¹⁸ Олар Дээрги-Чаяакчының мурнунга боттарының аразында дугуржулга кылып алганнар . Давид Хорешке артып калган, а Ионафан чана берген.

¹⁹ Зифтиң чурттакчылары Гивада Саулга чедип келгеш: «Давид бистиң Хореш деп черивисте, Иесимоннуң мурнуу талазында Гахила бүүрелчининде быжыглалдыг черде чаштып турар . ²⁰ Ынчангаш, хаан, келгеш, күзелиңерни боттандырып болур силер. А бистиң херээвис ону хаанның холунга хүлээдип бээривис болур» – дээннер.

²¹ Саул оларга: «Мени кээргээниңер дээш, Дээрги-Чаяакчы силерге ачы-буян хайырлазын. ²² Баргаш, ам база катап хынаңар, ооң барган черин, ону көрген улусту билип алыңар. Оон башка ол кончуг кажар кижи дээрзин меңээ улус чугаалап турар-дыр. ²³ Ооң чаштып турар черлерин шуптузун билип алыңар. Ыяк билип алгаш кээриңерге, мен силер-биле кады чоруптар мен. Бир эвес ол ында болза, мен ону Иуданың чериниң хөй муң улузунуң аразындан дилээр мен».

²⁴ Олар тургаш, Саулду мурнай Зифче чорупканнар. А Давид ынчан бодунуң улузу-биле Иесимоннуң мурнуу талазында Аравада ээн кургаг Маон ховузунга турганнар . ²⁵ Саул бодунуң шерии-биле ону дилеп чорупканнар. Давидке ооң дугайында дыңнадыптарга, ол хаялыг черже үне бергеш, Маон ховузунга артып калган. Саул ону дыңнап кааш, Давидти сүрүп, Маон ховузунче чорупкан. ²⁶ Саул дагның бир талазынга чорда, Давид бодунуң улузу-биле өске талазынга турган. Давид Саулдан дүрген дезе бээр деп чорда, Саул шерии-биле ону тудуп аар дээш, оларны оюп чоруп орган. ²⁷ Ынчан Саулга медээчи кижи келгеш: «Дүрген дедир чедип келиңер. Черивисче филистимнер халдап келди» – дээн. ²⁸ Саул Давидти сүрерин ара каапкаш, филистимнер-биле тулчур дээш дедир чедип келген. Ынчангаш ол черни Села-Гаммахлекот деп адап каан чүве-дир.

Давидтиң Саулду амы-тынныг арттырганы

(1 Хаан. 26:1-25)

¹ Давид оон чоруткаш, Эн-Гедиде быжыглалдыг черлерге турумчуп алган.

² А Саул филистимнерге удур дайындан чедип кээрге, аңаа: «Давид Эн-Гединиң ээн кургаг ховузунда турар-дыр» – деп дыңнатканнар. ³ Саул бүгү Израильден 3000 шилиттинген эрни эдертип алгаш, Давидти болгаш ооң улузун дилеп, Чуңмалыг туругже чорупкан. ⁴ Ол чорааш, орук кыдыында хой кажааларынга таваржы берген. Ында куй бар боорга, Саул чиигеп аар дээш ынаар кире берген. А ол куйнуң ханы иштинге Давид болгаш ооң улузу олурган чүве-дир. ⁵ Давидке ооң улузу мынча деп турганнар: «Дээрги-Чаяакчының сеңээ: „Бо-дур, сээң дайзыныңны сээң холуңга берип тур мен“ – деп чугаалап турганы хүн бо-дур. Ооң-биле чүнү канчаарыңны бодуң билир сен». Давид туруп келгеш, Саулдуң тонунуң эдээнден билдиртпейн кезип алган. ⁶ Ынчалза-даа ооң соонда Саулдуң тонунуң эдээн кезип алганы Давидтиң арын-нүүрүнге эпчок апарган . ⁷ Ол бодунуң улузунга: «Мээң дээргимче ынчаар хол көдүрерин Дээрги-Чаяакчы меңээ чөпшээрээр бе ынчаш. Ол болза Дээрги-Чаяакчының шилип алганы кижизи ышкажыл» – дээн . ⁸ Ол сөстери-биле Давид бодунуң улузун чемелеп, Саулче халдаарын хоруп каан .

Саул куйдан орукче үнүп кээрге, ⁹ Давид база үнүп келгеш, ооң соондан: «Мээң дээрги хааным!» – деп кыйгырган. Саул хая көрнүп кээрге, Давид аңаа черге чедир мөгейген. ¹⁰ Давид Саулга мынча деп чугаалаан: «Чүге силер улустуң: „Давид Саулга удур багай чүве кылыр деп турар“ деп чугаазынга бүзүреп, оларны дыңнап турар силер? ¹¹ Бөгүн куй иштинге Дээрги-Чаяакчы силерни мээң холумга киирип турганын бодуңар карааңар-биле көрдүңер ышкажыл. Силерни өлүрүп каарын меңээ сүмелеп турдулар. А мен силерни кээргээш: „Мээң дээргимче хол көдүрбес мен, чүге дээрге ол Дээрги-Чаяакчының шилип алган кижизи-дир“ – дидим. ¹² Мээң адам! Мээң холумда силерниң тонуңардан кезип алганым быжындыны көрүңер. Мен ону кезип алгаш, силерни өлүрбедим. Силерге удур менде кандыг-даа каржы-бак бодал чок дээрзин көрүп, билип алыңар. Мен силерге удур бачыт кылбадым . А силер мээң амы-тынымга чедер дээш мени сүрүп турар-дыр силер. ¹³ Силер биле мээң аравыска Дээрги-Чаяакчы шииткекчи болур ыйнаан . Мээң өжээнимни силерден Дээрги-Чаяакчы негеп аар ыйнаан, а мен силерже хол көдүрбес мен. ¹⁴ Бурунгу үлегер чугаада „Бак үүлгедиглер бак улустан үнер“ дээн болгай. А мен силерже хол көдүрбес мен. ¹⁵ Израильдиң хааны кымга удур үнүп келген чүвел? Кымны истеп-сүрүп турар кижи силер? Өлүг ытты азы чаңгыс бытты эвес бе? ¹⁶ Дээрги-Чаяакчы шииткекчи болгай аан! Силер биле мээң аравыска Дээрги-Чаяакчы херечилээр ыйнаан. Ол мээң херээмни сайгарып көргеш, силерниң холуңардан мени адырып каар».

¹⁷ Давид чугаазын төндүрүптерге, Саул: «Сээң үнүң бе бо, оглум Давид?» – дээш, ыглапкан. ¹⁸ Оон ол Давидке: «Сен меңээ бодаарга, чөптүг-шынныг-дыр сен, чүге дээрге сен меңээ экини күзеп турар-дыр сен, а мен сеңээ хамаарыштыр багай чүве бодап турган-дыр мен. ¹⁹ Бөгүн сен меңээ кээргээчел сеткилиң көргүскеш, ону бадыткадың. Дээрги-Чаяакчы мени сээң холуңга хүлээдип турда, сен мени өлүрбедиң. ²⁰ Бодунуң дайзынын тудуп алгаш, кым менди-чаагай салып чорудуптар боор? Бөгүн меңээ эки чүүл кылганың дээш, Дээрги-Чаяакчы сени ачы-буян-биле шаңнаар . ²¹ Ам билир мен: сен ыяап-ла хаан болур сен , Израильди сен чагырар сен. ²² Ынчангаш мээң соомда мээң үре-салгалымны төндүрбезиңни база мээң адымны төрел бөлүүмге артпас кылдыр узуткавазыңны меңээ Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгырагла».

²³ Давид Саулга даңгыраан берген. Оон Саул чана берген, а Давид бодунуң улузу-биле кады быжыгланып турумчуп алган черинче чорупкан.

Самуилдиң өлгени

¹ Самуил өлүп калган. Бүгү израильчилер чыглып келгеш, ол дээш качыгдап ыглашканнар. Ону Рамага, бодунуң бажыңының чанынга ажаап кааннар . А Давид ээн кургаг Фаран ховузунче дүжүп бадып келген .

Навалдың харамы база Авигеяның мерген угаанныы

² Маон хоорайга хөлчок бай-шыдалдыг бир-ле кижи чурттап чораан. Ооң ээлээн чери Кармил хоорайга турган. Ол 3000 хойлуг, 1000 өшкүлүг чүве-дир. Хой-өшкүзүн ол Кармилге кээп кыргып турган. ³ Ол кижиниң ады – Навал, ол Халевтиң төрел бөлүүнге хамааржыр . А кадайының адын Авигея дээр. Ол херээжен угаанныг болгаш чараш, а ашаа каржы-дошкун болгаш чаңы багай кижи турган чүве-дир.

⁴ Давид ээн кургаг ховуга тургаш, Навал хоюн кыргып турар деп дыңнаан. ⁵ Давид он кижини чорудуп, оларга мынча дээн: «Кармилче баргаш, Навалга барып, мээң адымдан байыр чедириңер. ⁶ Аңаа: „Экии! Сеңээ, сээң өг-бүлеңге, бүгү-ле улузуңга менди-чаагай болурун күзедим. ⁷ Бөгүн мен сээң малың кыргып турар деп дыңнадым. Силерниң кадарчыларыңар бистиң-биле кады чорда, оларны хомудатпаан бис. Кармилге турда, оларның чүзү-даа читпээн. ⁸ Чалчаларыңдан айтырып көр даан, олар сеңээ чугаалап-ла бээрлер ыйнаан. Ынчангаш бо оолдарга энерелиң көргүзер боор сен, чүге дээрге бис сеңээ эки хүнде чедип келген бис. Бодуңнуң чалчаларың биске, оглуң Давидке чүнү берип шыдаар сен, шааң-биле берип көрем“ – дээр силер».

⁹ Давидтиң улузу Навалга баргаш, ол сөстерни чугаалааш, харыызын ыыт чокка манап турганнар. ¹⁰ Навал Давидтиң чалчаларынга: «Иессейниң оглу Давид деп кым чүвел ол? Амгы үеде боттарының дээргилеринден дезип чоруп турар кулдар-ла хөй апарган-дыр. ¹¹ Мен бодумнуң хоюм кыргып турар улузумга бээр дээн хлевимни, суумну база эъдимни кайыын-даа келгенин билбезим, танывазым улуска бериптер кижи мен бе?» – деп харыылаан .

¹² Давидтиң чалчалары дедир чедип келгеш, Навалдың сөстерин дамчытканнар. ¹³ Ынчан Давид: «Хылыштарыңарны астып белеткенип алыңар!» – деп бодунуң улузунга чугаалаан. Олары ок-чепсээн астып белеткенип алганнар. Давид база бодунуң хылыжын ап алган. Давид-биле кады 400 хире кижи чорупкан, 200 кижи турлаанга артып калган.

¹⁴ Навалдың кадайы Авигеяга бир чалчазы: «Давид ээн кургаг ховудан бодунуң медээчилерин дамчыштыр бистиң дээргивиске байыр сөс дамчыдыптарга, ол олар-биле каржы-хажагай чугаалашкан-дыр. ¹⁵ А ол улус бисти дыка эки аажылап турду. Бисти хомудатпаан-даа, бис олар-биле кады ховуга чорувуста, чүвүс-даа читпээн болгай. ¹⁶ Бис оларның чоогунга мал кадарып чорувуста, олар биске дүне-хүндүс дивейн камгалакчыларывыс болуп турдулар. ¹⁷ Ынчангаш сен чүнү канчалза эки болурун боданып көр. Оон башка бистиң дээргивиске болгаш ооң аал-оранынга айыыл болуру албан апарган-дыр. А ол дүржок кижи-дир , ооң-биле чугаалажып болбас-тыр» – деп чугаалаан.

¹⁸ Авигея далаш-биле 200 хлеб, ийи улуг хөм савада арага, өзеп белеткеп каан беш хой, беш °са быжырган тараа, чүс шарыг үзүм, 200 шарыг фига чимизи алгаш, элчигеннерге чүдүрүп алган. ¹⁹ Ол бодунуң чалчаларынга: «Мени мурнай чоруп олуруңар, мен силерниң сооңардан чоруур мен» – дээн. А ашаанга чүнү-даа ыыттаваан.

²⁰ Кажан Авигея элчигенин мунуп алгаш, дагның ээтпээнден хенертен үнүп кээрге, аңаа Давид болгаш ооң улузу уткужуп келген. ²¹ Ол үеде Давид мынча деп чугааланып турган: «Ээн кургаг ховуга ол кижиниң эт-хөреңгизин хей-ле кадарып турган-дыр мен. Аңаа хамааржыр чүведен чүү-даа читпээн болгай. Мээң кылган эки херээмге ол багы-биле харыылады. ²² Бир эвес мен эртен даң бажынга чедир Навалдың аал-оранында эрлерниң шуптузун кыра шаппас болзумза, Бурган мени канчаар-даа кезеткей аан! »

²³ Авигея Давидти көрүп кааш, элчигенинден дүже халааш, ооң мурнунга доңгая кээп дүшкеш, черге чедир мөгейген . ²⁴ Ооң буттарынга кээп дүшкеш, ол чугаалаан: «Мээң дээргим, бүгү буруу меңээ онаашкай аан . Шуптузун чугаалап бээрин чөпшээреп көрүңерем, мени дыңнап көрүңерем. ²⁵ Мээң дээргим, ол дүржок кижиже, Навалче, кичээнгей салбайн көрүңерем. Ооң ады кандыгыл, боду база ындыг кижи-дир ол. Ооң ады Навал , ооң угаан чогу адындан-на билдингир. А мен, силерниң чалчаңар, силерниң чорудупкан чалчаларыңарны көрбейн барган-дыр мен. ²⁶ Дириг Дээрги-Чаяакчының ады-биле, силерниң адыңар-биле даңгыраглап тур мен, дээргим: бөгүн Дээрги-Чаяакчы силерни хан төгүүшкүнүнче чорутпады, силерниң холуңарны өжээн негээшкининче углавады. Силерниң дайзыннарыңар база силерге каржы сеткилдиг улус Навал ышкаш апарзын .

²⁷ Мен, силерниң чалчаңар, бо белектерни силерге, дээргимге, эккелдим. Бо белектерни мен силерни эдерип турар чалчаларыңарга бээр дээш эккелдим, дээргим. ²⁸ Чалчаңар мээң буруумну өршээп көрүңерем. Дээрги-Чаяакчы силерниң салгалыңарны мөңге кылып каар. Чүге дээрге мээң дээргим Дээрги-Чаяакчының дайыннарын чорудуп турар-дыр . Бүгү чуртталгаңарда силерге багай чүве черле болбас. ²⁹ Бир эвес силерниң амы-тыныңарга чедер дээш, силерни истеп-сүрер кижи тыпты берзе, дээргим силерниң амы-тыныңарны Дээрги-Чаяакчы Бурганыңар карактап камгалаар, а силерниң дайзыннарыңарның кут-сүнезинин Ол Боду-ла даш дег үндүр октаптар. ³⁰ Дээрги-Чаяакчы мээң дээргимге чугаалап турганы эки чүвелерин шуптузун кылып бергеш, силерни Израильдиң чагырыкчызы кылып каар. ³¹ Ынчан мээң дээргим хей черге хан төгүүшкүнү кылбайн, бодуңарның өжээниңер негээринден ойталаар болзуңарза, сеткил-чүрээңер оожум болур. Дээрги-Чаяакчы мээң дээргимге ачы-буянын чедирерге, силер чалчаңар мени сактып кээп көрүңерем».

³² Давид Авигеяга: «Сени бөгүн менче уткуй чорудупкан Израильдиң Бурганы Дээрги-Чаяакчыга алдар! ³³ Бөгүн мени хан төгүүшкүнүнче болгаш өжээн негээшкининче чорутпааның дээш, сээң угааныңны база бодуңну алгап-йөрээп тур мен. ³⁴ Дээрги-Чаяакчы мени сеңээ багай чүве кылырындан чайлаткан-дыр. Израильдиң дириг Бурганының ады-биле даңгыраглап тур мен: бир эвес сен меңээ уткуй далашпаан болзуңза, эртен даң бажынга чедир Навалдың аал-оранында эрлерниң шуптузун кыра шавар турган мен!» – дээн. ³⁵ Давид Авигеяның эккелген белектерин ап алгаш: «Бажыңыңче амыр-тайбың чана бер. Мен сээң сөзүңнү дыңнадым, сенче ээ көрүндүм» – дээн.

³⁶ Авигея Навалга чедип кээрге, ол бажыңында хаанныы дег улуг дой кылып турар болган. Ол хөглүг болгаш аажок эзирик болган. Авигея аңаа эртенге чедир чүнү-даа чугаалаваан. ³⁷ Эртенинде Навал элээр апарганда, кадайы аңаа шуптузун чугаалап бээрге, ооң чүрээ чайлы бер часкаш, боду даш көжээ дег апарган. ³⁸ Он хире хонук эрткенде, Дээрги-Чаяакчы Навалга кеземче онааптарга, ол өлүп калган.

³⁹ Давид Навалдың өлүп калганын дыңнап кааш: «Навалдың мени куду көргениниң өжээнин негеп алган Дээрги-Чаяакчыга алдар! Навалдың каржы сеткилинге Дээрги-Чаяакчы кеземче онаан-дыр, а Бодунуң чалчазы мени багай чүве кылырындан чайлаткан-дыр» – дээн. Оон соонда Давид Авигеяже ону кадай кылдыр алыр дугайында сөс дамчыдыпкан. ⁴⁰ Давидтиң чалчалары Кармилде Авигеяга чедип келгеш: «Бисти сенче Давид чорудупту. Ол сени кадай кылдыр алыксап турар-дыр» – дээннер.

⁴¹ Авигея дораан черге чедир мөгейгеш: «Көрүңер, дээргимниң чалчаларының буттарын чуур чалча болурунга безин белен мен» – дээн. ⁴² Авигея дүрген-не белеткенип алгаш, элчигенин мунупкаш, Давидтиң медээчилерин эдерип чорупкан. Ону беш чалча кыс үдеп чораан. Ол Давидтиң кадайы болу берген.

⁴³ Давид Изреелден Ахиноаманы база кадай кылдыр ап алган. Ынчалдыр Авигея биле Ахиноама ийи Давидтиң кадайлары апарган . ⁴⁴ А Саул Давидтиң кадайы турган бодунуң уруу Мелхоланы Галлим чурттуг Лаиштиң оглу Фалтийге берипкен .

Давидтиң Саулду база катап амы-тынныг арттырганы

(1 Хаан. 24:1-22)

¹ Зифчилер Гивада Саулга чедип келгеш: «Давид бистиң черде Иесимоннуң дужунда Гахила бүүрелчининде чаштып турар-дыр» – деп чугаалааннар . ² Саул 3000 шилиттинген израильчини эдертип алгаш, Давидти дилээри-биле ээн кургаг Зиф ховузунче чорупкан . ³ Саул Иесимоннуң дужунда чыдар Гахила бүүрелчининге орук кыдыынга турумчуп алган. А Давид ээн кургаг ховуга тургаш, Саулдуң ооң соондан чедип келгенин көрүп турган. ⁴ Давид хайгыылчылар чорудуптарга, олар Саулдуң шынап-ла чедип келгенин билип эккелгеннер.

⁵ Давид тургаш, Саулдуң турлаанче чеде бергеш, Саул биле ооң шерииниң даргазы, Нирниң оглу Авенирниң удуп чыткан черин көрүп алган. Саул турлагның төвүнде, а шериглери ону долгандыр удуп чыткан. ⁶ Давид хет аймак-сөөктүг Ахимелехтен база Саруйяның оглу, Иоавтың акызы Авессадан : «Саулдуң турлаанче мээң-биле кады кым баарыл?» – деп айтырган. Авесса: «Мен сээң-биле баар мен» – деп харыылаан. ⁷ Давид Авесса-биле кады дүне када Саулдуң турлаанга чедип келген. Саул турлагның төвүнде удуп чыткан, а чыдазын ооң бажында черже киир шанчып каан турган. Авенир болгаш ооң шериглери ону долгандыр удуп чытканнар.

⁸ Авесса Давидке: «Бөгүн Бурган дайзыныңны сээң холуңда тутсуп берген-дир. Ону чыда-биле черге чыпшыр чаңгыс шанчыптарын меңээ чөпшээреп көрем, аңаа чаңгыс шимчээшкин-не чедер» – деп чугаалаан.

⁹ Ынчалза-даа Давид Авессага: «Ону өлүрбе. Дээрги-Чаяакчының шилип алган хаанынче хол көдүрген кижи буруу чок болур деп бодаар сен бе?» – дээн . ¹⁰ Давид оон мынча дээн: «Ону Дээрги-Чаяакчы Боду кезеткей аан. Азы хүнү кээрге, ол өлүп каар, азы дайын чорупкаш, өлүртүр . Дириг Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглап тур мен: Ооң шилип алган кижизинче бодумнуң холум көдүрбес мен. ¹¹ Ооң бажында турар чыдазын база суглуг саваны ап ал, ынчангаш чанаалы».

¹² Давид Саулдуң бажында турган чыдазы биле суглуг саваны ап алган. Олар чанып чорупканнар. Оларны кым-даа көрбээн, кым-даа билбээн, кым-даа одунмаан, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы Саулдуң улузун ханы уйгуже киирип каан чүве-дир . ¹³ Давид өске талаже эртип чоруй баргаш, ыракта даг бажынга барып туруп алган. Оларның аразы ырак турган.

¹⁴ Давид шериглерни болгаш Нирниң оглу Авенирни: «Дыңнап тур сен бе? Харыылап көрем, Авенир!» – деп кыйгырган.

Авенир аңаа: «Кым сен? Чүге хаанны кыйгырып тур сен?» – деп харыылаан.

¹⁵ Давид Авенирге мынча дээн: «Сен ёзулуг эр кижи сен ыйнаан? Израильде сээң-биле кым быражыр чүвел? Чүге сен бодуңнуң дээрги хааныңны камгалап-карактавайн турар кижи сен? Чон аразындан бир-ле кижи сээң дээрги хааныңны өлүрер дээш кээп чораан-дыр. ¹⁶ Сен багай кылып турар-дыр сен. Дириг Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглап тур мен: өлүмге төлептиг-дир силер, чүге дээрге Бурганның шилип алган кижизин, бодуңарның дээрги хааныңарны камгалап-карактаваан силер. Көрүп көрем, хаанның бажынга турган чыдазы биле суглуг сава бар-дыр бе?»

¹⁷ Ынчан Саул Давидтиң үнүн танып кааш: «Оглум Давид, сээң үнүң бе бо?» – деп айтырган.

Давид: «Ийе, мээң үнүм-дүр, дээрги хааным» – дээн. ¹⁸ Ооң соонда: «Мээң дээргим чүү дээш бодунуң чалчазын истеп-сүрүп турар ирги? Чүнү үүлгедип каан кижи мен? Багай чүве кылып каан мен бе? ¹⁹ Мээң хааным, бөгүн бодуңарның чалчаңарның чугаазын дыңнап көрүңерем. Бир эвес силерни меңээ удур Дээрги-Чаяакчы чорудупкан болза, мээң амы-тыным Аңаа өргүл болзун! А бир эвес менче удур силерни кижилер чорудупкан болза, олар Дээрги-Чаяакчының мурнунга каргаттырар болзун! Чүге дээрге олар бөгүн мени Дээрги-Чаяакчының берген черинге арттырбазын бодап: „Бар, өске бурганнарга бараан бол“ дээш, үндүр ойладып турганнар болгай. ²⁰ Мээң ханым Дээрги-Чаяакчының мурнунга төгүлбезин. Силер, Израильдиң хааны, даглыг черге торлаа сүрери дег, чаңгыс быт дилеп чорупкан-дыр силер».

²¹ Саул: «Мен бачыт кылган-дыр мен . Чанып кел, оглум Давид. Мен моон соңгаар сеңээ багай чүве черле кылбас мен, чүге дээрге сен мээң амы-тынымны үнелеп көрген-дир сен. Мелегей чоруктар үүлгедип, улуг частырыг кылып турган-дыр мен» – деп билинген.

²² Давид: «Хаанның чыдазы бо-дур. Оолдарның бирээзи келгеш, ап алзын. ²³ Дээрги-Чаяакчы улустуң актыын-шынныын болгаш бердингенин көрүп, кижи бүрүзүн шаңнаар болзун . Дээрги-Чаяакчы силерни мээң холдарымга хүлээдип турда-даа, мен Дээрги-Чаяакчының шилип алган хаанынче хол көдүрбедим. ²⁴ Бөгүн силерниң амы-тыныңар меңээ кайы хире үнелиг болганыл, Дээрги-Чаяакчы мээң амы-тынымны база ынчаар үнелээй аан. Ол мени кандыг-даа хилинчек-човалаңдан камгалаар болзун!» – дээн.

²⁵ Ынчан Саул Давидке мынча дээн: «Бурган сеңээ ачы-буян хайырлазын, оглум Давид. Ажыл-херекти-даа кылып, кадыг-бергени-даа эртип чоруур-дур сен». Давид бодунуң оруун улап чорупкан, а Саул бодунуң черинче чанып келген.

Давидтиң филистим хаанга бараан болганы

¹ Давид иштинде мынча деп боданган: «Кажан-бир мен дөмей-ле Саулдуң холунче кире бээр болгай мен. Филистим черже дезе бээринден дээре чүве чок боор. Ынчан Саул мени бүгү израиль черден дилээш, шаа төнүп каарга, мен ооң холундан камгаланыр мен». ² Давид тургаш, боду-биле кады чораан 600 эр-биле кады Гефтиң хааны, Маохтуң оглу Анхусче чорупкан . ³ Давид Гефке Анхустуң чанынга бодунуң улузу-биле кады чурттап турган. Кижи бүрүзү бодунуң өг-бүлези-биле. А Давид бодунуң ийи кадайы – изреелчи Ахиноама база Навалдың кадайы чораан кармилчи Авигея олар-биле. ⁴ Саулга Давидтиң Гефче дезе бергенин дыңнадыптарга, ооң соонда ол ону дилевестей берген. ⁵ Давид Анхуска: «Бир эвес мен силерниң сагыжыңарга кирер болзумза, меңээ ховуда хоорайларыңарның бирээзинге чурттаар черден берип көрүңерем, мен аңаа чурттай берейн. Силерниң чалчаңар мен хаанның чурттап турар хоорайынга турган херээм чүү боор» – дээн. ⁶ Ынчан Анхус Давидке Циклаг хоорайны берген . Ынчангаш бо хүннерге чедир Циклаг Иудеяның хааннарының хоорайы бооп артып калган.

⁷ Давид филистим черге бир чыл дөрт ай чурттаан чүве-дир. ⁸ Давид бодунуң улузу-биле Египеттиң кызыгаарында Сурга чедир черни үе-дүптен бээр ээлеп чурттаан гессур , гарзей база амалик чоннарже халдап тургаш, ⁹ оларны кыргып-хыдып каапкан. Эр-даа, херээжен-даа улусту дириг арттырбайн, шээр болгаш бода малдарын, элчигеннерин, тевелерин база идик-хевин былаап алгаш, Анхуска чедип кээп турган. ¹⁰ Анхус Давидтен: «Ам кымче халдап турдуңар?» – деп айтырарга, Давид: «·Негевте Иуданың аймааның чуртунче , иерахмеил аймактың чуртунче база кен аймактың чуртунче » – деп харыылаан. ¹¹ Давид эр-даа, херээжен-даа кижилерни дириг арттырбайн турган, Гефче эккелбээн. «Олар бисти улуска: „Давид филистим черге турган үезиниң дургузунда ол кезээде ынчалдыр кылган“ – дей бээрлер чадавас» деп сезинген. ¹² Анхус Давидке бүзүреп турган болгаш: «Израиль чон ам ону шуут көөр хөңнү чок-тур. Ынчангаш ол кезээ мөңгеде мээң чалчам болур» – деп бодап турган.

¹ Ол үеде филистимнер Израиль-биле дайылдажыр дээш бодунуң шериин чыып турган. Анхус Давидке: «Билип тур сен бе? Сен бодуң улузуң-биле кады мээң шериимге катчып алгаш, чоруур сен» – деп чугаалаан. ² Давид Анхуска: «Силерниң чалчаңар чүнү канчап шыдаарын ам көөр силер» – дээрге, Анхус: «Ынчаарга мен сени кезээде мээң хууда камгалакчым болур кылдыр томуйлап каар мен» – деп чугаалаан.

Саулдуң караң көрнүр херээженге барганы

³ Самуил өлүп калган турган. Бүгү израильчилер ол дээш качыгдап ыглашкаш, ону ооң хоорайы Рамага ажаап каан турган . А Саул караң көрнүр кижилер болгаш өлүглерниң сүнезиннерин кыйгырар кижилерни чуртундан үндүр ойладыпкан чүве-дир .

⁴ Филистимнер чыглып алгаш, Сунемге барып турлаг кылып алганнар. Саул база бүгү израиль чонну чыып алгаш, Гелвуяга турлагжып алган. ⁵ Филистим шеригниң турлаан көрүп кааш, кортканындан Саулдуң чүрээ серт кылынган. ⁶ Саул Дээрги-Чаяакчыдан айтырарга, Ол аңаа ооң дүжүнде-даа, урим дамчыштыр-даа, Бодунуң медээчилерин дамчыштыр-даа харыы бербээн . ⁷ Ынчан Саул дүжүметтеринге: «Меңээ өлүглерниң сүнезинин кыйгырар херээженден тып бериңер, мен оон барып айтырайн» – деп дужаарга, олар аңаа: «Бо-дур, ындыг херээжен Эн-Дорда бар» – деп дыңнатканнар. ⁸ Саул бодунуң хевин солуй кеттингеш, ийи кижи эдертип алгаш, дүне ол херээженге чедип келген. Саул оон: «Меңээ төлгеден салып, мээң айтырган кижимниң сүнезинин кыйгырып берем» – деп дилээн.

⁹ Ынчалза-даа ол херээжен аңаа: «Караң көрнүр болгаш төлгечи кижилерни Саул чуртта чок кылып каанын билир-ле болгай сен. Чүге меңээ четки салып, мени өлүрер деп турарың ол?» – дээн.

¹⁰ Саул аңаа: «Дириг Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглап тур мен: ол чорук дээш сеңээ кандыг-даа багай чүве болбас» – деп аашкынган.

¹¹ Ол херээжен: «Кымның сүнезинин кыйгырып бээр мен?» – деп айтырарга, Саул: «Самуилди кыйгырып берем» – дээн.

¹² Херээжен Самуилди көрүп кааш, Саулче: «Чүге мегеленип турганың ол? Саул ышкажыл сен!» – деп кышкырыпкан.

¹³ Хаан: «Кортпа. Чүнү көрүп тур сен?» – деп айтырган.

Херээжен: «Черден үнүп орар бурганнар көрүп тур мен!» – дээн.

¹⁴ «Кандыг хевирлиг-дир?» – деп Саул айтырарга, төлгечи: «Назылай берген, шыва тоннуг эр кижи черден үнүп кел чор» – деп харыылаан. Ынчан Саул ол дээрге Самуил-дир деп билип кааш, черге чедир доңгая дүжүп мөгейген.

¹⁵ Самуил: «Чүге мени дүвүредип, үндүр кыйгырдың?» – деп Саулдан айтырган.

Саул мынча дээн: «Меңээ дыка берге-дир. Филистимнер меңээ удур дайылдажып турар. Бурган мени каапкан болгаш , моон соңгаар Бодунуң медээчилерин дамчыштыр-даа, дүжүмде-даа меңээ харыы бербес-тир. Ынчангаш чүнү канчалзымза экил, мени өөредип кагзын дээш силерни кыйгырдым».

¹⁶ Самуил аңаа мынчаар харыылаан: «Дээрги-Чаяакчы сенден хая көрнү бергеш, сээң дайзының апарганда, менден ону айтыргаш канчаар сен? ¹⁷ Дээрги-Чаяакчы мени дамчыштыр чугаалаан сөзүн күүсеткен-дир . Ол сээң холуңдан чагырганы алгаш, өске кижиге, Давидке, дамчыдып берип турар-дыр. ¹⁸ Чүге дээрге кажан Дээрги-Чаяакчы амаликтерже ажынып-хорадап, оларны узуткаар деп бодап турда, сен Ооң сөзүн тооп дыңнаваан-дыр сен . Ол дээш Дээрги-Чаяакчы ам сени ынчаар аажылап турар-дыр. ¹⁹ Дээрги-Чаяакчы сени-даа, Израильди-даа филистимнерниң холунга хүлээдип бээр. Эртен сен база сээң оолдарың мээң-биле кады турар силер , а Израильдиң турлаан Дээрги-Чаяакчы филистимнерниң холунга хүлээдиптер».

²⁰ Самуилдиң чугаазындан аажок корга бергеш, Саул черже калбак кеш дег барып дүшкен. Хондур, хүнзедир аъш-чем чивээнинден ооң күжү суларап калган чүве-дир. ²¹ Төлгечи херээжен Саулга чедип келгеш, ооң аажок корга бергенин көрүп кааш, аңаа чугаалаан: «Силерниң чалчаңар мен дилээңерни тооп дыңнааш, бодумга айыылдыг турда-ла, силерниң дужаалыңарны күүсеттим. ²² Ам чалчаңарның сөзүн дыңнаарын силерден дилеп тур мен. Орукче үнүп чоруптарыңар мурнунда күш кирер кылдыр бичии хлебтен чип аарын сүмелеп тур мен».

²³ Ынчалза-даа ол: «Чемненмес мен» – дээш, ойталап каапкан. Дүжүметтери база херээжен ону көгүдүп эгелээрге, оларның аайынга кирип, черден тургаш, орунга олуруп алган. ²⁴ Херээженниң аалынга семис бызаазы бар турган. Ол ону дүрген-не дөгергеш, далган быжырып, боовалар белеткеп кылган. ²⁵ Саулга болгаш ооң дүжүметтеринге аъш-чемин бээрге, олар чемненип алгаш, ол-ла дүне чорупканнар.

Давид Израильге удур дайынче барбас ужурлуг

¹ Филистимнер бүгү шериин Афекке чыып алган, а израильчилер Изреелде кара суг чанынга турлаг кылып алганнар. ² Филистим чагырыкчылар чүс-чүс, муң-муң шериглери-биле чоруп органнар, а Давид бодунуң улузу-биле соондан, Анхусту эдерип, кел чораан.

³ Филистим ·баштыңнар: «Бо чүү еврейлерил?» – деп айтырып эгелээн.

Анхус оларга: «Бо дээрге Израильдиң хааны Саулдуң дүжүмеди Давид-тир. Ол меңээ үр бараан болуп тур. Ол үениң дургузунда мен ооң багай талазын көрбедим» – деп харыылаан.

⁴ Филистим баштыңнар аңаа аажок ажынып, мынча дээннер: «Бо кижини дедир чорудувут. Бистиң-биле дайынче чорупкаш, биске удур тулчу бербези-биле, ол сээң айтып берген чериңге олурзун. Бистиң шериглеривистиң баштарын аазап тургаш, ол бодунуң дээргизиниң энерелин ээлдирип алыр эвес деп бе? ⁵ Чоннуң „Саул муң-муң кижини, Давид түмен-түмен кижини тиилеп каан“ деп ырлажып, самнап турганы Давид ол эвес бе?»

⁶ Анхус Давидти кыйгырып алгаш, мынча дээн: «Дириг Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглап тур мен: сен шынчы сен. Сен мээң шериглерим-биле кады чораан болзуңза, меңээ дыка-ла эки турган ийик. Меңээ чедип келгениңден бо хүнге чедир сээң багай талаң черле эскербээн мен. Ынчалза-даа филистим чагырыкчыларга сен таарышпас-тыр сен. ⁷ Ынчангаш сен ам оларны бужургандырбайн, дедир амыр-тайбың чорувут».

⁸ Давид Анхуска: «Мен багай чүнү кылыпкан мен? Бо үениң дургузунда чалчаңар менден чүнү эскердиңер? Дээрги хаанымның дайзыннары-биле чүге барып дайылдажып болбас кижи мен?» – деп айтырган.

⁹ Анхус Давидке: «Мен сени Бурганның төлээзи дег эки кижи деп билир мен. Ынчалза-даа филистим баштыңнар: „Ол бистиң-биле дайынче барбазын“ – дээр-дир. ¹⁰ Ынчангаш эртен эрте тургаш, чырый бээрге, кады келген дээргиңниң чалчалары-биле чорувут» – дээн.

¹¹ Давид бодунуң улузу-биле эртен эрте филистим черже ээп чоруур дээш туруп келген. А филистимнер Изреелче чорупканнар.

Давидтиң амалик чондан өжээн негээни

¹ Үш хүн эрткенде, Давид болгаш ооң улузу Циклагка чедип келгеш көөрге, амаликтер ·Негевче база Циклагже халдааш, хоорайны эжелеп алгаш, өрттедипкен болган чүве-дир. ² А хоорайга турган херээженнерниң шуптузун улуг-бичези хамаан чокка өлүрбейн, тудуп алгаш, сүрүп аппарган болган. ³ Давид бодунуң улузу-биле хоорайга чедип кээрге, ону өрттедипкен, а оларның кадайларын болгаш ажы-төлүн тудуп аппарган болган. ⁴ Давид болгаш ооң улузу ал-шаан төндүр ыглажып-сыктажып алганнар. ⁵ Давидтиң ийи кадайы – изреелчи Ахиноама база Навалдың кадайы чораан кармилчи Авигея – олар база туттуругга барган чүве-дир. ⁶ Давид берге байдалга келген. Улузу ону даш-биле соп кааптар бодап турган, чүге дээрге кижи бүрүзү бодунуң ажы-төлү дээш сагыш аарып турган.

⁷ Ынчалза-даа Давид Дээрги-Чаяакчы Бурганынга бүзүрели-биле быжыгланып турган. Ахимелехтиң оглу, Бурганның бараалгакчызы Авиафарга Давид: «Меңээ эфодту эккеп бер » – дээрге, ол ону эккеп берген. ⁸ Давид Дээрги-Чаяакчыдан: «Ол дээрбечилерни сүрейн бе, оларга чедер мен бе?» – деп айтырган. Дээрги-Чаяакчы: «Сүрүп чорувут. Оларга четкеш, бодуңнуң улузуңну эгидип аар сен» – дээн.

⁹ Давид боду база ооң-биле кады 600 кижи Восор хемге шаг-шинээ төнүп калган чедип кээрге, оларның чамдыызы аңаа доктааган. ¹⁰ Давид 400 кижини эдертип алгаш, улаштыр сүрүп чорупкан. А 200 кижизи Восор хемни кежер шаг-шинээ чок болгаш, артып калганнар.

¹¹ Ховудан египет кижи тып алгаш, Давидке эккелгеннер. Олар аңаа аъш-чем бергеш, суг ижиртип кааннар. ¹² Аңаа элээн хөй кургадып каан фига чимизи, ийи шарыг үзүм бергеннер. Ону чигеш, ол күш кирип келген. Ол кижи үш дүн-хүн иштинде аъш-чем чивээн, суг ишпээн чүве-дир.

¹³ Давид оон: «Сээң дээргиң кымыл? Кайыын келдиң?» – деп айтырган.

Ол: «Мен египет кижи мен. Бир амалик кижиниң кулу-дур мен. Аарый бээримге, мени дээргим октапкаш чоруй барды. Оон бээр ам үш хүн эртти. ¹⁴ Бис ·Негевте керет аймактың чуртунче , Иуданың аймааның чуртунче база Халевтиң төрел бөлүүнүң чуртунче халдадывыс, а Циклагты өрттедиптивис» – деп харыылаан.

¹⁵ Давид оон: «Ол дээрбечилерге мени чедирип каар сен бе?» – деп айтырарга, египет оол: «Мени өлүрбес база мээң дээргимниң холунга тутсуп бербес мен деп Бурганның ады-биле даңгыраглаар болзуңарза, мен силерни ол дээрбечилерге чедирип каар мен» – дээш , ¹⁶ ону эдертип чорупкан.

Көөрге, амаликтер бүгү чуртта тарай берген, филистим черден болгаш Иудеядан эккеп алган олчазын байырлап, аштанып-чемненип, дойлап турганнар. ¹⁷ Давид оларже имиртиңде шаап халдааш, даартагы хүннүң кежээзинге чедир кыргып-хыдып каапкан. Олардан кым-даа дириг артпаан. Чүгле 400 аныяк кижи тевелер мунупкаш, дезе берген .

¹⁸ Амаликтерниң үптеп аппарган чүвезин Давид шуптузун ап алган, ийи кадайын база эгидип алган. ¹⁹ Амаликтерниң үптеп алган чүүлдеринден улуг-даа, бичии-даа улузу, ажы-төлү-даа – чүү-даа читпээн, шуптузун Давид эгидип алган. ²⁰ Давид амаликтерниң бүгү шээр болгаш бода малдарын олчалап, боттарының малдарының мурнунга сүрүп аарга: «Бо Давидтиң олчазы-дыр» – дижип чорааннар.

Давидтиң тыпкан олчаны чөптүү-биле үлээни

²¹ Давид Восор хемниң кыдыынга шаг-шинээ төнгеш, артып калган 200 кижиге чедип келген. Олар ону көрүп кааш, аңаа болгаш ооң-биле кады чораан улузунга уткуштур үнүп келгеннер. Давид оларга чедип келгеш, мендилешкен. ²² Ынчан Давид-биле кады чораан улустуң аразында багай, дүржок кижилер: «Маңаа артып калгаш, бистиң-биле чорбаан улуска олчавысты бербес бис. Олар чүгле кадайларын болгаш ажы-төлүн ап алгаш чоруй барзыннар» – дижи бергеннер.

²³ Ынчалза-даа Давид мынча дээн: «Дээрги-Чаяакчы биске бо бүгүнү берген база бисти камгалап-карактап, биске удурланып келген дээрбечилерни холувуска хүлээдип берген соонда, ындыг чүве кылбайн көрүңер, ха-дуңма. ²⁴ Силер-биле кым чөпшээрежир деп? Дайынче чораан улус база эт-хөреңгивис кадагалаан улус олчаны деңге үлежир ужурлуг ». ²⁵ Ол хүнден эгелээш, ооң соонда-даа ол дүрүмнү сагыыр апарган. Ону хоойлуда бо хүннерге чедир Израильде сагып турар кылдыр киирип каан чүве-дир.

²⁶ Давид Циклагка чедип келгеш, эккелген олчазын Иудеяның ·баштыңнарынга, бодунуң өңнүктеринге: «Дээрги-Чаяакчының дайзыннарындан келген олчадан силерге белек берип тур бис» – дээш чорудуп берип турган. ²⁷ Ол белектерни Вефилче, ·Негевтиң Рамотче, Иаттирже, ²⁸ Ароерже, Шитмотче, Эштемоаже, ²⁹ Рахалче, иерахмеил база кен аймактарның хоорайларынче , ³⁰ Хормаже, Хорашанче, Атахче, ³¹ Хевронче база өске-даа – бодунуң улузу-биле барып турган бүгү черлеринче чорудупкан чүве-дир.

Саулдуң болгаш ооң оолдарының өлүрткени

(1 Чыл. 10:1-12)

¹ Филистимнер биле израильчилер аразынга тулчуушкун эгелээн. Израильчилер дайзыннардан Гелвуя даанга чедир дескеш , аңаа кыра шаптырып алган. ² Филистимнер Саулду болгаш ооң оолдарын сүрүп четкеш, Саулдуң оолдары Ионафанны, Аминадавты база Малхисуаны өлүрүп каапканнар .

³ Саулче халдаашкын кадыг-дошкун болган. Ча-согун-биле хөй катап аттыргаш, Саул аар балыгланган. ⁴ Саул бодунуң чепсек тудукчузундан: «Ол ·кыртыжадып демдектетпээн хейлер чедип келгеш, мени куду көрүп, өлүрбээнде, хылыжың ужулгаш, мени шанчып каавыт» – деп дилээн . Чепсек тудукчузу аажок корга бергеш, ынаваан. Ынчан Саул хылышты алгаш, бодун шаштыныпкан . ⁵ Чепсек тудукчузу Саулдуң өлүп калганын көргеш, бодун база хылыш-биле шаштыныпкаш, Саул-биле кады өлүп калган чүве-дир. ⁶ Ынчалдыр Саул, ооң үш оглу, ооң чепсек тудукчузу база ооң шупту улузу өлгүлеп калган.

⁷ Шынааның өске талазында база Иордан хемниң ындында чурттап турар израильчилер израиль шеригниң дезип турарын, Саулдуң база ооң оолдарының өлүп калганын дыңнааш, боттарының хоорайларын ээн каггылапкаш чорупканнар. А филистимнер келгеш, хоорайларны ээлеп чурттай бергеннер.

⁸ Даартазында филистимнер өлүрткен улусту үптеп аар дээш чедип келгеш, Гелвуя даанга өлүрткен Саулду база ооң үш оглун тып алганнар. ⁹ Саулдуң бажын одура шапкаш, ок-чепсээн үптээш, бүгү филистим черге көргүзери-биле чорудупкан . Ынчалдыр олар чонга тиилелгезиниң дугайында боттарының дүрзү-бурганнарының өргээлеринге чарлапканнар. ¹⁰ Саулдуң ок-чепсээн Астарта бурганның өргээзинге салып каан, а ооң мөчү-сөөгүн Бет-Сан хоорайның ханазынга азып кааннар.

¹¹ Галаадта Иавистиң чурттакчылары филистимнерниң Саулду канчалганының дугайында дыңнап кааш, ¹² бүгү эрес-дидим улузу хондур кылашташкаш, Бет-Санның ханазындан Саулдуң база ооң оолдарының мөчү-сөөктерин дүжүрүп алган . Оларны Иависке эккелгеш, аңаа өрттедипкеннер . ¹³ Ооң соонда сөөктерин ап алгаш, Иависте тамариск ыяш адаанга ажаап кааш, чеди хонук иштинде кажыыдап, чем чивейн турган чүве-дир.