Руф

Киирилде

Руфтуң төөгүзү Израильди хааннар ам-даа чагырбайн турган үеде (бистиң эрага чедир 1100 хире чыл үези) болуп турар.

Номнуң кол маадыры – Руф, Моав (Израиль-биле кожа чер) чурттуг аныяк херээжен. Еврей сөөк ашаа өлүп калза-даа, Руф бодунуң кунчуу Ноеминге канчаар-даа аажок бердингенин көргүзүп, израиль чонну болгаш ооң Бурганын бодунуу кылдыр хүлээп алыр. Руфтуң шак ындыг буянныын Дээрги-Чаяакчы шаңнал чок арттырбаан; ооң дидими болгаш ажылгыры Вооз дээр бай-шыдалдыг төрели кижиниң кичээнгейин хаара туткан. Израиль чаңчыл ёзугаар мөчээн кижиниң акызы азы дуңмазы ооң дулгуяк арткан кадайын ап алыр ужурлуг турган, ынчангаш Вооз Руфту кадай кылдыр ап алгаш, качыгдалдыг Ноеминни база катап аас-кежиктиг кылып каан.

Номнуң төнчүзүнде ада-өгбе даңзызы бар. Ында Вооз биле Руфтуң оглу Овид Израильдиң өндүр улуг хааны Давидтиң кырган-ачазы апарган деп айыткан. Ыдыктыг хоойлу ёзугаар моавтар израиль чон-биле холужуп болбас-даа турган болза (Ы. х. к. 23:3 көр), Руф Иисус Христостуң өгбелериниң бирээзи апарган (Мф. 1:5). Бир эвес кижи Бурганга ылап шынныы-биле бүзүрээр база Ооң күзел-соруун ёзугаар чурттаар болза, Бурганның улусту язы-сөөк барымдаалап ылгавазын бо ном өөредип турар.

Иудей чаңчыл ёзугаар бо номну Беженги хүннүң байырлалында синагогага номчуур.

1

Хары черге өскүссүрел

1 Израильди баштыңчылар чагырып турган өйде бо бүгү болган .

Иудея черге аш-чут эгелей бээрге, Вифлеем хоорайдан бир кижи кадайы болгаш ийи оглу-биле моав черге чурттаар дээш чорупкан. 2 Ол кижини Элимелех, кадайын – Ноемин, оолдарын – Махлон болгаш Хилеон деп адаар турган, олар Иудеяның Вифлеемден келген эфраттар чүве-дир. Олар моав черге чедип келгеш, аңаа турумчуп алганнар. 3 Ноеминниң ашаа Элимелех ону ийи оглу-биле арттырып кааш, чок апарган. 4 Ооң соонда Ноеминниң оолдары бирээзин Орфа, а өскезин Руф деп адаар ийи моав уругну кадай кылдыр ап алгаш, аңаа он чыл хире чурттааннар. 5 Махлон болгаш Хилеон база чок апаарга, Ноемин ашаа-даа, оолдары-даа чок арткан. 6 Ол төрээн чуртунче чоруур деп шиитпирлеп алган, чүге дээрге Моавка чурттап тура, Дээрги-Чаяакчы Бодунуң чонун кээргеп, оларга ам-на дүжүт хайырлаанын дыңнап каан чүве-дир. А кенээттери база ону эдерип чорупканнар.

Руфтуң кунчуунга бердингени

7 Ынчангаш Ноемин кенээттери-биле кады чурттап турган черинден орукче дөгерингеш, Иудеяже дедир чорупкан.

8 Ноемин кенээттеринге: «Ада-иеңер бажыңынче чанып чоруптуңар. Меңээ болгаш калган оолдарымга энерел көргүскен болгай силер. Дээрги-Чаяакчы силерге база шак ындыг энерелдиг болзун. 9 Чер-чуртуңарга чаа ашактарга барып аар кылдыр, Ол силерже ээ көрүнзүн» – деп чугаалааш, оларны ошкап каан.

А кенээттери: 10 «Чок, бис силер-биле кады силерниң чонуңарже чоруур бис» – деп ыы-сыылыг чугаалап туруп бергеннер.

11 А Ноемин мынча дээн: «Чанып чоруптуңар, кыстарым. Мээң-биле чораан ажыы бар бе? Силерге ашак болу бээр кылдыр оолдар божуур харыым ам бар бе? 12 Чанып чоруптуңар, кыстарым, барыңар че. Ийи дугаар ашакка баар хире эвес кыраан-дыр мен. Бир эвес меңээ божуп аар идегел турган-даа болза база бо дүне-ле ашаам-биле хонгаш, оолдар божуп алган-даа болзумза, 13 олар өзүп келгижеге чедир канчап манаар силер? Ашак чокка ындыг үр хинчектенип шыдаар силер бе? Чок, кыстарым, мээң салым-чолум силерниинден артык берге-дир. Дээрги-Чаяакчының холу меңээ удур-дур! ».

14 Олар катап-ла ыглап-сыктап эгелээннер. Орфа кунчуун ошкап кааш, чана берген, а Руф оон салдынмайн турупкан. 15 «Орфа кенним бодунуң чонунче болгаш бурганнарынче чорупту . Сен база чанып чорувут» – деп, Ноемин чугаалаан.

16 А Руф мынча деп харыылаан: «Мени ойлатпайн көрүңер, дедир ээп чанар кылдыр негевейн көрүңер. Кайнаар-даа баар болзуңарза, мен силерни эдерер мен, а каяа одагланып хонар-дыр силер, мен база аңаа одагланып хонар мен. Силерниң чонуңар – мээң чонум, силерниң Бурганыңар – мээң Бурганым. 17 Силер каяа мөчүүр-дүр силер, мен база аңаа өлүр мен, ол черге мени база орнукшудуп кагзын . Өлүмден өске чүве бисти чарар болза, Дээрги-Чаяакчы мени канчаар-даа кезеткей аан ».

18 Ооң-биле кады чоруур кылдыр Руфтуң быжыы-биле шиитпирлеп алганын көргеш, Ноемин ону көгүдерин соксап каан. 19 Олар оруун уламчылап чорупкаш, Вифлеемге чедип келгеннер.

Ажыг-човалаңныг ээп келиишкин

Хоорайга чедип кээрлери билек, ооң чурттакчылары хөлзеп эгелээннер, а хоорайда херээженнер: «Ойт, бо Ноемин-дир бе?!» – деп айтыржып турганнар.

20 А демгизи: «Мени Ноемин деп адаваңар, а Мара деп адаңар, Күчүлүг Бурган мээң салым-чолумну ажыг-човалаңныг, аар-берге кылдыр чаяаган. 21 Мен моон чоруурда, бай-шыдалдыг, чүм-даа бар турган болгай мен, а Ол мени ядыы-түреңги кылдыр дедир эккелди. Кажан Күчүлүг Дээрги-Чаяакчы меңээ кээргел көргүспээнде, Ол меңээ хора чедирип турда, мени Ноемин деп адаан херээ чүл?» – деп харыылаан. 22 Шак ынчаар Ноемин бодунуң моав кенни Руф-биле кады Моавтан төрээн чуртунче Вифлеемге хову-шөлде арбай ажаап эгелей берген үеде ээп чедип келген.

Воозтуң Руфче ээ көрүнгени

2

1 Моав херээжен Руф Ноеминден чөпшээрел дилеп айтырган: «Мажак чыыры-биле шөлче барып болур мен бе? Менче ээ көрнүптер кижи таанда-ла тыпты бээр боор ».

А демгизи чөпшээреп: «Бар че, кызым» – дээн.

Ноеминниң ашаа Элимелехтиң бай-шыдалдыг төрели Вооз дээр кижи турган чүве-дир. 3 Руф шөлче чорупкаш, тараа ажаакчыларының соондан мажак чыып эгелээн, а ол чер демги Воозтуң чери бооп таваржы берген. 4 Вифлеемден Вооз чедип келгеш, тараа ажаакчылары-биле: «Дээрги-Чаяакчы силер-биле кады болзун!» – деп мендилешкен.

Демгилери: «Дээрги-Чаяакчы силерге ачы-буянын хайырлазын!» – деп харыылааннар .

5 Вооз тараа ажаакчыларының хайгааракчызындан: «Бо кым деп херээжен боор?» – деп айтырган.

6 «Ол – моав черден Ноемин-биле кады чедип келген моав херээжен-дир – деп, демгизи тайылбырлап эгелээн. – 7 Тараа ажаакчылары кескен тараазын чыыптарга, моожалар аразынга артып каар мажак чыыр чөпшээрел диледи. Мырыңай эртенден эгелеп, шөлде ажылдап турары ол-дур, барык-ла дыштанмас кижи-дир».

8 Вооз ынчан Руфка мынча дээн: «Мени кичээнгейлиг дыңна, кызым. Өске шөлче чорба. Маңаа артып каг, мээң ажылчын кыстарымдан чыда калбайн, чоруп тур. 9 Көрдүң бе, каяа тараа ажаар-дырлар, аңаа оларны эдер. Сеңээ дегбес кылдыр ажылчыннарымга чагып каан мен. Бир эвес суг ижиксей берзиңзе, ажылчыннарның суг ижер черинге чеде бергеш, оон ижип ап тур».

10 Руф Воозка черге чедир мөгейгеш : «Даштыкы кижи болзумза-даа, дээргим чүге меңээ ындыг эки хамаарылга көргүзүп, кичээнгей салып турары ол ирги?» – деп айтырган.

11 «Билир мен: ашааң өлген соонда, кунчууңга хөй-ле эки чүүлдү кылган чордуң, ону улус меңээ чугаалады. Сен аваң-ачаңны болгаш өгбелериң чуртун каггаш, билбезиң өске чонче чедип келген болгай сен – деп, Вооз харыылаан. – 12 Ол дээш Дээрги-Чаяакчы сеңээ авыралын көргүссүн база Ооң чалгынының адаандан чаглак дилеп чорааның Израильдиң Бурганындан алыр шаңналың улуг-ла болзунам ».

13 А Руф: «Бодуңарның ээ көрнүрүңерни меңээ моон-даа соңгаар көргүзүңерем, дээрги . Мен силерниң ажылчыннарыңар-биле эннежир хире эвес-даа болзумза, мени оожургадып, деткидиңер» – деп чугаалаан.

14 Дүштеки чем үезинде Вооз ону: «Бээр олурувут, хлеб биле амдан киирер холуксаадан ап ал» – деп кый дээн. Руф тараа ажаакчыларының чанынга олуруп аарга, Вооз ону хоорган тараа-биле хүндүлээн болгаш ол ынчан чүгле тоттур чемненип алган эвес, харын-даа чеми артып калган. 15 Руф ажылын уламчылаар дээш туруп келген, а Вооз бодунуң ажылчыннарынга: «Бир эвес ол моожалар аразындан тараа чыырын күзээр болза, аңаа моондак болбас силер . 16 Харын-даа шарыгдан чамдык сыптарны, ол бөлүп алзын дээш, черже каап, арттырып туруңар, ону чемелевеңер» – деп дужааган. 17 Ынчаар-ла Руф шөлге кежээге чедир ажылдаан, а кажан чыып алган мажаан бастырарга, ооң дүжүдү бир °эфа хире болган.

Руфтуң чугаазы болгаш Ноеминниң өөрүшкүзү

18 Руф олчазын хоорайже чедирип эккелген, ооң чыып алган тараазы хөй дээрзин кунчуу көрген. Оон аңгыда, ол дүштеки чемден арткан хоорган тараазын ужулгаш, кунчуунга тутсуп берген.

19 «Бөгүн каяа мажак чыгдың? – деп, кунчуу оон айтырган. – Сеңээ буян көргүскен кижи кежик-чолдуг-ла болзунам!»

Руф кымның черинге ажылдаар аргалыг болганын чугаалааш: «Ол кижиниң адын Вооз дээр болду» – деп немеп каан.

20 Ноемин кеннинге чугаалаан: «Дириг-даа, өлүг-даа улуска бүзүрелдиг, энерелдиг Дээрги-Чаяакчы аңаа ачы-буянын көргүссүн» . Оон немеп каан: «Ол кижи бистиң кончуг чоок төреливис-тир. Ол – бистиң камгалакчыларывыстың бирээзи-дир».

21 Моав херээжен Руф кунчуунга: «Ооң ажылчыннары дүжүдүн төндүр ажаап албаан шаанда, оларның чанындан мажак чыырын ол меңээ чөпшээреди» – деп чугаалаан.

22 Ноемин кенни Руфка: «Кончуг эки-дир, кызым, ооң ажылчын кыстарының чанынга турганың дээре боор, чүге дээрге өске улустуң шөлүнге сени хомудадып болур болгай» – дээн. 23 Арбай биле кызыл-тас ажаалдазы төнмээн шаанда, Руф Воозтуң ажылчыннарының чанындан мажак чыып ап келген база ол үениң дургузунда кунчуу-биле кады чурттап турган.

Кунчуунуң күзээшкини

3

1 Бир катап Руфтуң кунчуу Ноемин кеннинге мынча дээн: «Кызым, сен ам бодуңнуң чуртталгаң тудуп алырыңны күзээр кижи-дир мен. 2 Ынчаарга ооң тараазының ажаакчылары-биле кады ажылдап турганың Вооз – бистиң өг-бүлевистиң чоок кижизи болгаш төреливис эвес-тир бе? Ол бо кежээ шаңга барып, арбайын арыглаар-дыр. 3 Чунуп, арыгланып-шеверленип база аянныг хептен кедип алгаш, тараа шаңынче чорувут. Ынчангаш Вооз кежээки чемин чивээнде база ижер суксунун ишпээнде, ооң караанга көзүлбе. 4 Кажан удуур дей бээрге, удуур черин демдектей көрүп ал. Оон ооң чанынга чеде бергеш, буттарының адаа талазындан чоорганын ажыткаш, чыдып аар сен. Оон ыңай чүнү канчаарыңны ол боду сеңээ чугаалап бээр».

5 «Чугаалаан чүвеңерниң шуптузун күүседир мен» – деп, Руф харыылаан.

Шаңга болуушкун

6 Руф тараа шаңынче чорупкаш, кунчуунуң чагаан бүгү чүвезин хажык чок күүседип каан. 7 Вооз кежээки чемин чип база ижер суксунун ижип алгаш, сагыш-сеткили чазык апарып, бөлүп каан хөй тараа артынга удуп чыдыпкан. Ынчан Руф оожум чедип келгеш, ооң буттарының дужундан чоорганын ажыткаш, чыдып алган. 8 Орай дүне Вооз сырбаш кылдыр оттуп келгеш, хенертен бодунуң буттарының адаанда чыдар херээжен кижини эскерип каан. 9 «Кым сен?» – деп, ол айтырган.

Демгизи: «Силерниң чалчаңар Руф-дур мен. Камгалакчым болгай силер. Чалгыныңар адаанга мени кызып ап көрүңер » – деп харыылаан.

10 Вооз: «Дээрги-Чаяакчы сеңээ ачы-буянын көргүссүн, кызым. Бодуңга ядыы-даа, бай-шыдалдыг-даа үе-чергең дилеп чорбайн, улгады берген Воозту хүндүлеп көргениң Ноеминге көргүскен энерелиңден-даа артык-тыр – деп чугаалаан. – 11 Дүвүреве, кызым, сээң дилээңни күүседир мен, сени бүдүштүг херээжен дээрзин бүгү хоорай билир болгай . 12 Ынчалза-даа сээң камгалакчың болурум шын-даа болза, менден-даа чоок төрел-камгалакчың бар болгай. 13 Маңаа дүннү чарып ал, а эртен, бир эвес ол кижи сени камгалаарын – кадай кылып алырын күзээр болза, камгалап алгай аан. Бир эвес ол сени камгалап алырындан ойталаар чүве болза, дириг Дээрги-Чаяакчының ады-биле даңгыраглаайн: мен сеңээ өгленип алыр мен. Ынчангаш эртенге чедир уду че».

14 Руф бүгү дүннү ооң буттарының адаанга удуп эрттирген, а эртенинде, кажан кижи кожазын танып шыдавас имиртиң турда, туруп келген. Вооз аңаа: «Шаңга херээжен кижи кээп чораан дээрзин кым-даа билбес болзун» – дээн. 15 «Аржыылың уштуп, дыңзыг тут кай» – деп, ол улаштыр чугаалаан. Руф ынчаар кылырга, Вооз аңаа хөй-ле арбайны хемчээп, уруп бергеш, эгин ажыр чүктеп алырынга дузалашкан. Вооз оон хоорайже чорупкан.

16 Кажан Руф кунчуунга чедип кээрге, Ноемин: «Чүү болдуң, кызым?» – деп айтырган.

Воозтуң аңаа чүү дээнин, болган чүүлдүң дөгерезин Руф чугаалап берген. 17 «„Кунчууңга хол куруг барба“ дээш, ол меңээ хөй-ле арбай уруп берди» – деп база немеп каан.

18 Кунчуу аңаа: «Ам, кызым, бо херек чүнүң-биле төнери билдинмээнде, шыдамыккай мана. А Вооз бо херекти бөгүн-не албан чогудуптаан шаанда оожургавас боор» – деп чугаалаан.

Садып алыышкын эргези Воозта

4

1 А Вооз хоорайже кирер хаалга чанынга чеде бергеш, аңаа олуруп алган . Ол өйде ооң дугайында чугаалап турган төрели бо эртип бар чыткан. Вооз ооң адын адап: «Бээр келем, тала, олурам!» – деп кый дээн. Демги кижи чедип келгеш, олуруп алган. 2 Ынчан Вооз хоорайның улуг назылыгларындан он эр кижини кый деп алгаш: «Олуруп көрүңер» – деп оларга чугаалаан. Кырганнар олуруп алган.

3 А Вооз төрелинге чугаалап-тыр: «Бистиң акывыс Элимелехтиң черин моав черден ээп чанып келген Ноемин садар деп барган-дыр. 4 Ол дугайын хоорайның бо орар улуг назылыгларының мурнунга база мында олурар херечилерниң мурнунга сеңээ дыңнадып тур мен. Бир эвес садып алырын күзезиңзе, садып ал, а бир эвес садып албас болзуңза, ойталааның дугайында чугаала, мен ону билип алыйн. Сенден аңгы кым-даа бир дугаарында садып албас ужурлуг, а дараазында ээлчегде мен бар-дыр мен ».

«Садып алыр мен» – деп, ол кижи харыылаан.

5 Ынчан Вооз: «Бир эвес сен Ноеминден черни садып алыр апарзыңза, калган төрелиңниң үре-салгалы үзүлбезин дээш, ооң моав кадайы Руфту база кадай кылып алыр апаар сен » – дээн.

6 А демгизи: «Бодумнуң ажы-төлүмге өнчү чедишпейн баар ирги бе деп сезингеш, Руфту алырындан ойталап тур мен. Мээң бо эргемни сен-не харын ажыглап көр, чүге дээрге мен ону ажыглап шыдавас-тыр мен» – деп чугаалаан. 7 (Ол үе-шагда израиль чонга садыглажыышкын болгаш орнажыышкынга хамаарышкан айтырыгны быжыглаарда, ооң киржикчилериниң бирээзи идиин ужулгаш , өскезинге тутсур ужурлуг турган. Дугуржулга күштүг деп Израильге шак ынчаар бадыткаттынар чүве-дир.) 8 Ынчангаш Воозка садып алыышкын эргезин дүжүп берип тура, ол кижи идиин уштуп сунган.

9 А Вооз аңаа олурган улуг назылыгларга болгаш бүгү чонга чугаалаан: «Көрдүңер бе, силер ам Элимелехтиң бүгү хуу өнчүзүн болгаш Хилеон биле Махлоннуң бүгү хуу өнчүзүн Ноеминден ап турарымның херечилери силер. 10 Ол ышкаш, Махлоннуң ат-сывын дөргүл-төрелиниң, ха-дуңмазының аразынга уламчылаары-биле, ооң үре-салгалын болгаш ат-сывын бо черге арттырары-биле , ооң ээлел черин болгаш өнчү-хөреңгизин өске кижилер холунга киирбези-биле, моав херээжен Руфту кадай кылдыр ап тур мен. Силер ам ооң херечилери силер».

11 «Ийе, бис ам – херечилер бис. Израиль чоннуң чаяакчылары – Рахил болгаш Лия оларга ышкаш , бажыңың эргинин артап кирер кадайыңга Дээрги-Чаяакчы ачы-буянын хайырлазын, а сен Эфратка бай-шыырак чуртта, Вифлеемге ат-сураглыг бол – деп, аңаа турган чон болгаш улуг назылыглар харыылаан. – 12 Аныяк кадайыңның сеңээ божуп бээри, Дээрги-Чаяакчының хайырлаары үре-салгал, Иуда биле Фамарның оглу Фарестиң салгалы дег, өөр-өнер болзун ».

Дээрги-Чаяакчының Ноеминге хайырлаан авыралы

13 Ынчангаш Вооз Руфту бодунга кадай кылдыр ап алгаш, ооң-биле чоок холбажы берген. Дээрги-Чаяакчы Руфту иштелип-саатталы берген кылып каарга , ол оол уруг божуп алган. 14 Ноеминге херээженнер мынча деп турган: «Дээрги-Чаяакчыга алдар! Ол сени ам камгалакчы салгал чок арттырбаан-дыр, Израильге бо чаш төл алдаржызын. 15 Ол сээң амыдыралыңга өөрүшкү-маңнайны эгидип, кыраан назыныңда сеңээ өмек-дөмек болур. А ону божуп берген сеңээ ынак кенниң Руф чеди оолдан-даа артык эки болгай ». 16 А Ноемин ам хойнунга олуртур оолдуг болуп, ону ажаап-тежээп эгелээн болгаш бичии оолдуң кижизидикчизи апарган. 17 Кожалары аңаа байыр чедирип, «Ноемин ам оолдуг болду» деп чугаалажып, бичии чашты Овид деп адап кааннар. Ол оол Иессейниң адазы болгаш Давидтиң кырган-ачазы болган.

Давид хаанның ук-ызыгууру

(1 Чыл. 2:4-15; Мф. 1:3-6)

18 Фарестиң үре-салгалының даңзызы бо-дур:

Фарестен Хецрон төрүттүнген.

19 Хецрондан Рам, Рамдан Аминадав төрүттүнген.

20 Аминадавтан Наассон , Наассондан Салмон төрүттүнген.

21 Салмондан Вооз, Воозтан Овид төрүттүнген.

22 Овидтен Иессей, Иессейден Давид төрүттүнген.