Lukas

Lukas

¹ Oo sulod ku Tiupilus, aku yo si Lukas monurat nu itu so ikau. Osuang-o lobuw nokoponurat nu tuturan suat so si Yisus om kiawi’ winaal Niyo ri tuui so toko. ² Nisurat-o nosiro ombo norongou nosiro nu nituturan nu lobuw nokokondiri kosiou nu noongourug suat so si Yisus ungkiat nu tumimpuun Iyo montuduk nu kolobuwan. ³ Nadi, pagka aku yo kondiri nokoilo nu kiawi’ tuturan iitu no, pikiran ku owarong nu aku nga monurat-a nu osuat sobana nu tuturan iitu no. ⁴ Waalon ku soko ono, su’ ikau nga koilo nu obana ya kiawi’ nituturan so ikau-o suat so si Yisus. ⁵ Iya ni Irudis raja so wonuo nu Yudia, kuwai ido imam ngaran niyo si Jakaria. Si Jakaria yo po kiat so puimpugan nu imam ingoranan nu Abija. Sawo niyo, si Ilijabit nga solusuk-a nu imam, ono yo solusuk ni Arun. ⁶ Kowiawan nu duo musondamin oono, koinsanang nu inawo nu Kinoringan. Kiduo nosiro mongimaid nu kiawi’ ponuu’an nu Tuhan. ⁷ Nga ado anak nosiro so’ tomonang si Ilijabit, om otuo yo nosiro. ⁸ Ido runat minugogoma’on si Jakaria so Waloi Maayo nu Kinoringan nu gogoma’on nu imam, so’ nosuat iyo nu boogian. ⁹ Nopili’ iyo monusul nu komanyan, indadi, mosuwo yo sono iyo. ¹⁰ Laid niyo so dilalom-i, osuang lobuw minuimpug mogdu’a so dilabus-i. ¹¹ Milok po om musit susuu’on nu Kinoringan minundii umpak so wanan nu ranggar pinonusulan ni Jakaria nu komanyan-i. ¹² Nosiou ni Jakaria susuu’on-i, linumaa’ iyo. ¹³ Nga mutongaro yo susuu’on-i nu, “Oo Jakaria, ikod kilaa’. Norongou-o du’a mu ri nu Kinoringan. Adi, dai yo olaid moganak sawo mu no nu lolaing kusoi om ingoranan mu so si Yuanis. ¹⁴ Kikosonangan kou nu inawo, soko ono ya lobuw suang nga kikosonangan, koduung opuanak nu sawo mu no lolaing oono, ¹⁵ so’ mourug iyo nu opangkat so tiningkuangon nu Kinoringan. Dai iyo kowasa monginum nu kaawuk. Kiat nu opuanak iyo, Atod nu Kinoringan su mogkuasa so iyo. ¹⁶ Mourug iyo nu moongingol nu lobuw Israil muli’ so Kinoringan. ¹⁷ Mourug iyo nu poo’abar sinuu’ nu Kinoringan nu obasag om kikuasa soko si Ilia silaid-i. Mogulu iyo paabar so lobuw suat nu kologa’an nu Kinoringan. Popusulut iyo nu amo om anak, om potolunda’ nu lobuw nu dai poimaid mululi’ so pikiran obana. Iyo yo su posodia’ nu inawo nu kolobuwan, su’ bang kologa’ yo Tuhan, poimaid sono nosiro so Iyo,” koo. ¹⁸ Mutongaro yo si Jakaria so susuu’on-i nu, “Dai su poimaid so ikau, so’ aku om sawo ku no otuo yo,” koo. ¹⁹ Sumombuto yo susuu’on-i nu, “Aku si Jibrail. Mugogoma’on aku so Kinoringan, om Iyo yo su minonuu’ s’aku potuturan nu abar owarong iitu so ikau. ²⁰ Onu yo po tongaron ku tu tantu otuman-a ong ologa’ yo, nga pagka dai ko poimaid s’aku, bobou ko sono musingkotuman nu ono,” koo susuu’on-i. ²¹ Mongindad kolobuwan-i so si Jakaria, om moiranan nosiro nu olaid-o dai po iyo kolabus. ²² Nokolabus si Jakaria, bobou-o sono iyo. Noilaan-o nosiro nu nokosiou iyo nu koiran-iran so asuw nu Waloi Maayo nu Kinoringan-i, om pagka dai iyo koputangar, tudukon-a niyo tongaron niyo ri. ²³ Noopod-o po ni Jakaria ginama’ niyo ri, mulio yo sono iyo. ²⁴ Dai po olaid, momontian-o si Ilijabit, sawo niyo ri, om dai iyo linumiwawa solaid limo nowulan. ²⁵ Mutongaro yo sawo ni Jakaria nu, “Tinabang aku yo nu Tuhan. Inidu’ yo sono Niyo ayak tampung nu lobuw suang so aku ri,” koo. ²⁶ Koonom wulan kiat nu pinomontianan ni Ilijabit, sawo ni Jakaria, pinountiba po nu Kinoringan si Jibrail so ido bandar so Galilia ingoranan nu Najarit. ²⁷ Nopologa’ si Jibrail nu abar so ido roraa, ngaran niyo si Maria. Roraa oono kipogong-o ingoranan so si Yusup, solusuk ni Raja Daud silaid-i. ²⁸ Lumogaa yo susuu’on-i dii si Maria om mutongaro yo nu, “Oo Maria, ounsopot ko yo bana! Poriora’on ko nu Tuhan om borokatan ko nu kaalib po ko’ kiawi’ lobuw,” koo. ²⁹ Norongou ni Maria tinangar nu susuu’on iiri, magau-gagau sono inawo niyo ri om moiranan maid nu mongiro-kiro ong onu orati. ³⁰ Mutongaro po susuu’on-i so si Maria nu, “Oo Maria, ikod kilaa’! Koluluudan ko nu Kinoringan. ³¹ Pudi roraa ko po, momontian ko, om moganak ko nu lolaing kusoi, om ingoranan mu Iyo so si Yisus. ³² Opangkat lolaing oono, om paawon Iyo nu Anak nu Kinoringan. Tuhan-o su mongurug so Iyo nu raja soko aki rumpungan Niyo, si Daud. ³³ Om mourug Iyo nu raja nu solusuk ni Yakub musingkolaid,” koo. ³⁴ Mutongaro yo si Maria so susuu’on-i nu, “Roraa aku po boto. Onu koo aku ka momontian?” koo. ³⁵ Sumombuto yo susuu’on-i nu, “Atod nu Kinoringan su mogkuasa so ikau. Ono yo ko’ Anak oono paawon nu Anak nu Kinoringan. ³⁶ Ondomo si Ilijabit. Tangar nu lobuw nu tomonang iyo, nga kosiono momontian-o onom nowulan pudi otuo yo. ³⁷ Koduung ong tongaron nu Kinoringan, d’ado ya dai otuman,” koo. ³⁸ Mutongaro yo si Maria nu, “Uripon aku nu Tuhan. Otuman-o tinangar mu so aku no,” koo. Om mulaiwo yo sono susuu’on-i. ³⁹ Dai po olaid, mutimos-timoso yo si Maria mian so Yudia. ⁴⁰ Nokologa’ iyo so waloi ni Jakaria, mutongaro yo iyo nu, “Oo Abu!” koo. ⁴¹ Norongou ni Ilijabit tangar ni Maria, miniuk-o sono lolaing so tian niyo ri. ⁴² Kinuasa sono nu Atod nu Kinoringan si Ilijabit om mutongaro yo so si Maria maid nu osudu’an nu, “Ikau-o su binorokatan kaalib po ko’ kiawi’ kowoinoyan, om binorokatan po nu Tuhan lolaing puonakon mu no. ⁴³ Oiranan aku su orumaton mu aku soko itu, nu ikau nai’ ino nu Tuhan ku su minongondaa so aku. ⁴⁴ Norongou ku yo po tinangar mu ri, miniuk sono lolaing so tian ku tu osudu’an. ⁴⁵ Osanang ko sobana so’ nopoimaid ko ya nu otuman-a tinangar nu Tuhan so ikau-i,” koo si Ilijabit. ⁴⁶ Mutongaro yo si Maria nu, “Mongunsopot aku so Tuhan. ⁴⁷ Osanang inawo ku no nu minonaak Kinoringan nu kowiawan so aku. ⁴⁸ Pudi pona aku yo su lobuw nokobaba’, nga dai ya su lupaan Niyo! Kiat-o nu ono sono tu, kiawi’ lobuw mutangar nu maayo kosonangan ku, ⁴⁹ so’ koiran-iran winaal Niyo so kowiawan ku. Sobana ko maayo kuasa Niyo. ⁵⁰ Nopointolang Iyo nu koluluudan Niyo so lobuw obinsuut so Iyo, kiat po so lobuw togna ri so wonuo tu sampai nu ono sono tu. ⁵¹ Pointolang Iyo nu kobosagan Niyo so gogoma’on Niyo, om popusosondiang nu lobuw moongondos su’ dai otuman puupokatan nosiro. ⁵² Ongo raja poboba’on Niyo, om lobuw obaba’ popongkaton Niyo. ⁵³ Lobuw witilon powosugan Niyo nu ookanon owarong, nga lobuw doyaan suu’on Niyo popanou d’ado owit. ⁵⁴ Minonuman-o Iyo nu janji Niyo so odu aki toko ri, nu lumoga’ Iyo monabang nu lobuw Israil. ⁵⁵ Oondoman-a Niyo janji Niyo so si Abraham om solusuk niyo ri musingkolaid,” koo si Maria. ⁵⁶ Tolu nowulan si Maria dii-dii so waloi ni Ilijabit, om minuli’ nai’ iyo. ⁵⁷ Nologa’ poomuonakan ni Ilijabit, nokopuanak-o iyo nu lolaing kusoi. ⁵⁸ Norongou-o po nu kosusulodan om ombaloi nosiro ri poongoluluud nu Tuhan so si Ilijabit, nosudu’an sono nosiro. ⁵⁹ Nologa’ kowalu runat-i, sunati yo lolaing oono om padu nosiro ingoranan-a so si Jakaria, posongayon nu amo niyo ri, ⁶⁰ nga, mutongaro yo ino niyo ri nu, “Adang-a! Owarong ingoranan toko so si Yuanis,” koo. ⁶¹ Mutongaro yo kolobuwan-i so si Ilijabit nu, “Kiawi’ suku-sakat mu d’ado kingaran nu soko ono,” koo. ⁶² Mogtuui kopoyo nosiro si Jakaria mongoduat ong onu pongingoranan so lolaing oono. ⁶³ Pagka bobou po iyo, mokitaako yo iyo nu papan ponuratan om monurato yo nu, “Ngaran niyo si Yuanis,” koo. ⁶⁴ Koputangar-o sono iyo om minongorayou nu Kinoringan. ⁶⁵ Linumaa’ kiawi’ ombaloi nosiro ri nu pinuwaal nu Kinoringan so iyo, om nokolongkop-o tuturan oono so wonuo nu Yudia. ⁶⁶ Kiawi’ lobuw nokorongou nu tuturan iiri mududuat maid nu mongiro-kiro so inawo nu, “Tantu obantug lolaing iitu!” koo. Minutangar nosiro soko iri so’ otolang sobana nu Kinoringan-o su mogkuasa so iyo. ⁶⁷ Tinaakan si Jakaria, amo ni Yuanis, nu koilaan nu Atod nu Kinoringan, om botuturano yo nu tinongaran nu Kinoringan nu, ⁶⁸ “Patut toko munsopot so Kinoringan, ono yo Kinoringan nu lobuw Israil, so’ linumoga’ Iyo monaak nu kowiawan so kolobuwan Niyo ri, om nopolabus so nosiro kiat so alod-alod nosiro. ⁶⁹ Niintolang Niyo so toko Poowiau kiat so Iyo, ono yo solusuk ni Raja Daud silaid-i. ⁷⁰ Gulu ri minongojanji Kinoringan so ongo poo’abar pinili’ Niyo ri nu, ⁷¹ powiau so toko kiat so poomatoi, om mongipat so toko ong rumoraayan lobuw so toko. ⁷² Nopointolang Iyo nu koluluudan so odu aki toko ri, om noondoman Niyo janji owarong so porookian toko ri. ⁷³ - ⁷⁴ Minujanji Kinoringan nu janji oogot so si Abraham, aki rumpungan toko ri, nu polabus so toko kiat so alod-alod, su’ kopugogoma’on toko suat so Iyo nu dai maa’-laa’, ⁷⁵ otoroido umarap so Iyo, om posanang nu inawo Niyo nu laid toko po miau so wonuo tu,” koo. ⁷⁶ Mutongaro yo si Jakaria so si Yuanis nu, “Ikau-o po paawon nu poo’abar nu Kinoringan Sobana ko Opangkat. Ikau-o su nokopogulu so Tuhan, posodia’ nu inawo nu ongo lobuw, su’ poimaid nosiro so Iyo, ong kologa’ Iyo. ⁷⁷ Monuturan ko so ongo lobuw nu, pagka naampun-o koraayan nosiro ri, kikowiawan sono nosiro kiat so Kinoringan. ⁷⁸ - ⁷⁹ Ompunon nu Kinoringan koraayan nosiro, nu oluluudan so nosiro. Kologa’an nu Raja Nijanji nu Kinoringan soko runat musit nu susuab, mongonawau so kotuongan. Soko ono yo gama’ nu Kinoringan lumoga’ powiau so toko. Iyo soko onawau kotogu’ nu lobuw so kotuongan. Iyo yo su monandan so toko so lalan kowiawan,” koo si Jakaria. ⁸⁰ Lolaing iiri nga maayo yo sono, om opiot po inawo niyo poimaid so Kinoringan. Minolak iyo so padang pantai musingkologa’ nu kotimpuunan niyo montuduk nu lobuw Israil nu tinongaran nu Kinoringan.

¹ Iya oono si Agustus, Raja Maayo nu Ruum su minogkuasa. Minonuu’ iyo popongiap nu lobuw so tontong iiri ong komuro kosuang. ² Iri nai’ su togna pinongiapan nu lobuw, nu laid ni Kirinius gobonor so Siria. ³ Miano yo sono kiawi’ lobuw dumaptar so wonuo inungkiaton nosiro ri. ⁴ Pagka soko iri, si Yusup nga minurongkat-o kiat so Najarit, ido kampung so Galilia, mian so Baitlahim ido kampung so Yudia, kinopuonakan so si Raja Daud silaid-i. Minian si Yusup dii so’ iyo nga solusuk-a ni Raja Daud. ⁵ Podoptari yo ni Yusup ngaran nosiro si Maria pogong niyo ri. Iya iiri momontian si Maria. ⁶ Laid nosiro dii, noirosaan-o ni Maria tian niyo ri sumakit su nologa’ yo poomuonakan niyo. ⁷ Modiumo yo si Yusup nu waloi polakan nosiro, nga pagka nodasok kiawi’ waloi nu lobuw, minolak-a sono nosiro so kandang nu sapi, om nai yo kinopuonakan ni Maria. Soluyo yo ni Maria lolaing iiri nu kumut om pogilio yo so poonumadan nu sapi. Ono yo su anak niyo ongko kusoi. ⁸ Awi ri, mongipat lobuw nu dumba so korikutan. ⁹ Nokotigog-a nosiro nu minusit su susuu’on nu Kinoringan so obi’ nosiro ri, om milok po su onawau so pililiwut nosiro ri. ¹⁰ Linumaa’ nosiro nga mutongaro yo susuu’on-i nu, “Ikod kou kilaa’. Tomod warong ku ya itu. Pologa’ aku nu Abar Owarong kosudu’ nu kiawi’ lobuw. ¹¹ Awi tu opuanak ido Raja so Baitlahim, iri paawon nu bandar ni Raja Daud silaid-i. Iyo yo Raja Nijanji nu Kinoringan, Tuhan toko, koponapul nu ongo lobuw. ¹² Itu yo ponondu’an muyu, bang kosiou kou nu lolaing sinolui nu kumut, pinogili so poonumadan nu sapi, Iyo yo ono,” koo. ¹³ Milok po su lumoga’ sono osuang susuu’on nu Kinoringan kiat so surga mongorayou nu Kinoringan nu, ¹⁴ “Royowon-o Kinoringan so polak Niyo dilanggau. Om osanang-o lobuw so pilolongkop nu wonuo tu, iri koinsanang nu inawo nu Kinoringan,” koo. ¹⁵ Nokouli’ yo po ongo susuu’on iiri so surga, mutotongar-tongaro yo sono moongipat-i muingol nu, “Mian toko yo so Baitlahim monsiou nu niabar nu Kinoringan so toko oono,” koo. ¹⁶ Sumombato yo nosiro so si Maria om si Yusup, om nosiou-o sono nosiro lolaing-i mili-gili so poonumadan. ¹⁷ Nosiou-o po nu moongipat-i lolaing iiri, tuturani yo sono nosiro so kiawi’ lobuw dii tinangar nu susuu’on nu Kinoringan so nosiro suat so Iyo. ¹⁸ Noiranan kiawi’ lobuw nokorongou nu tuturan nu moongipat nu dumba iiri, ¹⁹ nga, nikorod-a ong ni Maria tuturan iiri so inawo niyo om mongiro-kiro nu iri. ²⁰ Moongipat iiri nga minululi’ yo sono om minongorayou nu Kinoringan, so’ kiawi’ norongou om nosiou nosiro ri minusuat-a nu nituturan nu susuu’on nu Kinoringan-i. ²¹ So kowalu runat kinopuonakan, sinunatan-o sono lolaing iiri, om ingorani yo so si Yisus, monuman nu tangar nu susuu’on-i nu dai po nokopomontian si Maria. ²² Nologa’ poomuugasan ni Yusup om ni Maria mongowaid nu adat nu lobuw Yaudi, iri nisurat ni Musa so Ukum gulu ri, inowit sono nosiro lolaing iiri so Waloi Maayo nu Kinoringan so Yirusalim, nikomouli’ so Tuhan Kinoringan. ²³ Winaal nosiro soko iri so’ nokosurat-o ni Musa so ukum nu Kinoringan nu, “Bang anak ongko kusoi, subai nikomouli’ so Tuhan Kinoringan,” koo ri. ²⁴ Iri nga tomod-a nosiro, pousaa’ nu sompasang bokukur ginaras intawa duo asang raan po, mongowaid nu ukum nu Kinoringan. ²⁵ Dii so Yirusalim, kuwai ido koyuwan, ngaran niyo si Simiun. Lobuw oono owarong om lulumaa’ nu Kinoringan. Mongindad iyo ong sombiya Kinoringan paapit nu Raja nijanji so nosiro ri, monapul nu lobuw Israil. ²⁶ Kinuasa iyo nu Atod nu Kinoringan nopokoilo so inawo niyo nu, dai po iyo matoi ong dai po kosiou nu Raja Nijanji nu Kinoringan, ono yo si Kristus. ²⁷ Maid nu ponuu’an nu Atod nu Kinoringan, minasuw sono si Simiun so natad nu Waloi Maayo nu Kinoringan. Iya iiri, owito yo sono si Yisus ni Yusup om ni Maria, masuw dii mongowaid nu Ukum nu gulu ri po. ²⁸ Lilio yo ni Simiun anak iiri om mongoroyowo yo nu Kinoringan nu, ²⁹ “Oo Tuhan, kosiono notuman Mu yo janji Mu ri. Indadi, poomatoi ku nga osanang-a, ³⁰ so’ nosiou ku yo sono si Kristus, ono yo Raja Nijanji nu Kinoringan. ³¹ Iyo yo su sinodia’ Mu suat nu kiawi’ bansa, ³² iri monaak nu kowiawan kiat so Kinoringan, soko onawau monogu’ nu lobuw bansa wokon, su’ koilo nosiro nu gama’ poimaid so Ikau, om mongorumat sobana nosiro nu lobuw Israil, songapan Mu no,” koo. ³³ Noiranan si Maria om si Yusup nu pinutangar ni Simiun suat so lolaing iiri. ³⁴ Borokati yo sono nosiro ni Simiun om mutongaro yo so si Maria nu, “Anak iitu no pinili’ nu Kinoringan, mongobinasa nu lobuw Israil, iri dai poimaid, om powiau nu lobuw Israil, iri poimaid. Pagka Iyo yo su pongilaan kiat so Kinoringan, lowanon Iyo nu lobuw suang. ³⁵ Indadi, kiawi’ pikiran oraai so inawo nosiro nga kointolang, om sumusaan sono inawo nosiro no, soko otobok nu karis, so’ tinulak Iyo nosiro,” koo. ³⁶ Kuwai ido woinoi, poo’abar nu Kinoringan, ngaran niyo si Aana, anak ni Panuil, kiat so suku-sakat ni Asir. Otuo yo iyo. Kisawo iyo solaid turu notoun, ³⁷ nga balu sono iyo om umur niyo walu yo nopulu om opat toun. Dai insan iyo mulaiw kiat so Waloi Maayo nu Kinoringan nga awi runat mongusaa’ iyo nu Kinoringan, mogdu’a om mupuasa. ³⁸ Laid ni Simiun mutangar so Waloi Maayo nu Kinoringan suat so Anak oono, linumoga’ sono si Aana om minongorayou nu Kinoringan so’ nokosiou-o nu Anak iiri, om nopotuturan suat nu Anak iiri so kiawi’ lobuw songimat-imat nu iya nu Kinoringan polabus nu lobuw Yirusalim kiat so alod-alod nosiro. ³⁹ Noopod-o po si Yusup om si Maria mugogoma’on mongowaid nu kiawi’ ukum nu Kinoringan gulu ri, mulio yo sono nosiro so Najarit so wonuo nu Galilia. ⁴⁰ Lolaing oono nga maayo yo sono, obasag, moilo om kiborakat nu Kinoringan. ⁴¹ Koopotan, toun-toun mian ino amo ni Yisus so Yirusalim murami-rami nu Paska. ⁴² Nologa’ umur ni Yisus opulu om duo toun, minian sono nosiro so Yirusalim soko koopotan. ⁴³ Nopupus rami-rami ri, mulio yo nosiro, nga minogol-a si Yisus so Yirusalim, om dai ya noilaan nu ino amo Niyo ri. ⁴⁴ Pinonontaman-a nosiro ong nokougop-a so kouna’an nosiro ri. Noowianan-o po nosiro mompanou, diumo yo sono nosiro so koronian om kouna’an nosiro ri, ⁴⁵ nga, dai ya nooyangan. Minululi’ po sono nosiro so Yirusalim modium so Iyo. ⁴⁶ Kotoluan nosiro modium om nooyangan nai’ si Yisus mogom-ogom so dilalom nu Waloi Maayo nu Kinoringan. Mongkinongou si Yisus nu ongo moomontuduk nu ugama Yaudi ri om mududuat nosiro. ⁴⁷ Kiawi’ lobuw-i noiranan so si Yisus so’ oilaan-a Niyo sumambut onu-onu duaton so Iyo nu moomontuduk nu ugama Yaudi ri. ⁴⁸ Ino amo Niyo ri nga oiranan-a so Iyo. Mutongaro yo sono ino Niyo ri nu, “Oo Anak, nokuro ka su koo Ko so kai? Moogutan kai modium so Ikau,” koo. ⁴⁹ Sumombuto yo si Yisus nu, “Nokuro ka su diumon muyu Aku? Dai muyu ka oilaan nu subai tuui Aku so Waloi Maayo nu Kinoringan, Amo Ku?” koo. ⁵⁰ Dai noorotian nosiro ong nokuro su monongamo Iyo so Kinoringan. ⁵¹ Maido yo sono si Yisus so nosiro muli’ so Najarit, om onu-onu ponuu’an nu ino amo Niyo ri osipon-a Niyo. Kiawi’ nourug iiri, nikorod-a ni Maria so inawo. ⁵² Si Yisus nga sumundur-o sono umayo om rumuang koo’ilo Niyo, om somodan nu Kinoringan om lobuw.

¹ Iya nu koopulu om limo toun ni Raja Tiborius mogkuasa so pilolongkop nu wonuo nu Ruum, nourug si Puntius Pilatus nu gobonor so wonuo Yudia, om si Irudis mogkuasa so wonuo nu Galilia. Sulod niyo ri, si Pilipus mogkuasa so Ituria om so Trakunitis, si Lisinias mogkuasa so Abilini. ² Iya iiri si Anas om si Kayapas-o su Imam Maayo so Yirusalim om pinonuu’an nu Kinoringan so si Yuanis, anak ni Jakaria so padang pantai, montuduk nu lobuw. ³ Miano yo sono si Yuanis lumongkop so wonuo so Bowang Yurdan, potuturan nu abar kiat so Kinoringan nu, “Rorogo kou yo momaal nu koraayan, om pokidiu’ kou yo ponondu’an nu rumorogo kou. Waalo muyu soko ono su’ ompunon kou nu Kinoringan,” koo. ⁴ Gogoma’on ni Yuanis iiri musuat nu nokosurat so buuk ni Yisaya, poo’abar nu Kinoringan-i nu, “Maau-paau ido koyuwan so padang pantai nu, ‘Posodiaa yo inawo muyu no nu kologa’an nu TUHAN, soko monginduas kou nu lalan ong lumoga’ raja. ⁵ Kiawi’ gona’ pumpunan nu tana’. Kiawi’ bulud rontayon. Lalan okilong nga tulidon, om lalan okubong, rontayon. ⁶ Om kiawi’ lobuw so wonuo tu kosiou nu gama’ nu Kinoringan monapul so nosiro,’ ” koo ri. ⁷ Osuang lobuw linumoga’ dii si Yuanis mokidiu’. Mutongaro yo iyo so nosiro nu, “Kou su ongo topirik, d’ado minonuturan so kou nu kolaiw kou kiat so koo’ungot nu Kinoringan ong wagu. ⁸ Bang bana-bana nu rumorogo kou yo momaal nu koraayan, pomaal kou yo nu owarong. Om kodi muyu ponontami nu kolaiw kou kiat so ponginsaadan nu Kinoringan ong mutangar kou nu, solusuk kou ni Abraham. Ondomo muyu nu kikuasa Kinoringan momaal nu solusuk ni Abraham pudi kiat-a so watu iitu! ⁹ Kou soko puun dai mubua’. Siowi muyu ya kampak-o nosodia’ yo ponogad nu ongo puun sampai so wakat-o. Kiawi’ puun dai mubua’ nu owarong, togadon om nisubo so apui. Soko ono yo koo’ungot nu Kinoringan so kou ong wagu,” koo. ¹⁰ Mongoduato yo kolobuwan-i so si Yuanis nu, “Onu ka otoop waalon mai?” koo. ¹¹ Sumombuto yo si Yuanis nu, “Bang kisabung ko duo, taaki ido no so lobuw d’ado no. Om isai kiookanon boogi’an-o lobuw d’ado ookanon-o,” koo. ¹² Ongo moomumpung nu sukai nga linumoga’ ya dii si Yuanis mokidiu’. Mongoduato yo nosiro so iyo nu, “Oo Guru, onu ka otoop waalon mai?” koo. ¹³ Sumombuto yo si Yuanis nu, “Ikod kou yo pokitaak nu kaalib po ko’ notantu yo laid,” koo. ¹⁴ Insan ongo soujar-i mongoduat-a so iyo nu, “Onu koo ka ong kai? Onu mutoop waalon mai?” koo. Sumombuto yo si Yuanis nu, “Ikod kou yo pongoligot nu siin nu lobuw, pokosala’ nu lobuw, intawa monapud nu okon ko bana. Pogsukur kou yo nu ontob nu gaji muyu no,” koo. ¹⁵ Tumimpuuno yo sono lobuw suang-i monokod nu kalu ong si Yuanis-o iri Raja Nijanji nu Kinoringan-i. ¹⁶ Nga mutongaro yo si Yuanis so nosiro nu, “Mongodiu’ aku so kou nu sungoi, nga lumoga’ po ido koyuwan kikopogboya’an maayo ko’ aku, om dai su otoop monguripon so Iyo. Iyo yo su monaak so kou nu Atod nu Kinoringan su’ rumorogo kou momaal nu koraayan, soko apui kopongidu’ nu oraai. ¹⁷ Kikinuyut Iyo nu lilibu pongotap nu paroi. Parang nu paroi owiton Niyo om iasuw so lingkut, om apo no isubo Niyo so apui dai moda’,” koo si Yuanis. ¹⁸ Osuang gama’ ni Yuanis montuduk nu kolobuwan-i potuturan nu Abar Owarong oono so nosiro. ¹⁹ Nga minonginsala’ si Yuanis so si Raja Irudis, so’ inontun niyo si Irudias, sawo nu ongko niyo ri, om osuang po koraayan winaal niyo. ²⁰ Ido po winaal ni Irudis nu oraai, ono yo minonuu’ nu kolobuwan niyo ri popongojiil so si Yuanis. ²¹ Nodiu’ yo po ni Yuanis lobuw wokon-i, si Yisus nga diniu’ yo niyo. Laid ni Yisus mogdu’a, minitas sono su langit, ²² om minuntiba Atod nu Kinoringan soko asang sinumangkad so ulu Niyo ri. Norongou-o sono bongut nu Kinoringan kiat so surga nu, “Ikau-o su Anak Ku nu kosomodan Ku. Koinsanang Ko bana nu inawo Ku,” koo. ²³ Iya ni Yisus tumimpuun montuduk, umur Niyo kiro-kiro tolu nopulu toun. Ponokod nu lobuw, anak Iyo ni Yusup. Si Yusup anak ni Ili. ²⁴ Si Ili anak ni Matat, anak ni Liwi, anak ni Malki, anak ni Yanai, anak ni Yusup, ²⁵ anak ni Matatias, anak ni Amus, anak ni Nahum, anak ni Isli, anak ni Nagai, ²⁶ anak ni Maat, anak ni Matatias, anak ni Simi, anak ni Yusik, anak ni Yuda, ²⁷ anak ni Yuanan, anak ni Risa, anak ni Jirubabil, anak ni Sialtil, anak ni Niri, ²⁸ anak ni Malki, anak ni Adi, anak ni Kusam, anak ni Ilmadam, anak ni Iir, ²⁹ anak ni Yusua, anak ni Ilijar, anak ni Yurim, anak ni Matat, anak ni Liwi, ³⁰ anak ni Simiun, anak ni Yahuda, anak ni Yusup, anak ni Yunam, anak ni Iliakim, ³¹ anak ni Milia, anak ni Mina, anak ni Matata, anak ni Natan, anak ni Daud, ³² anak ni Yisai, anak ni Ubid, anak ni Buas, anak ni Salmun, anak ni Naasun, ³³ anak ni Aminadab, anak ni Admin, anak ni Arni, anak ni Ijrun, anak ni Piris, anak ni Yahuda, ³⁴ anak ni Yakub, anak ni Isak, anak ni Abraham, anak ni Tira, anak ni Nahur, ³⁵ anak ni Sirug, anak ni Riu, anak ni Pilig, anak ni Ibir, anak ni Siila, ³⁶ anak ni Kinan, anak ni Arpaksad, anak ni Sim, anak ni Nuu, anak ni Lamik, ³⁷ anak ni Mitusala, anak ni Inuk, anak ni Yarid, anak ni Mahalaliil, anak ni Kinan, ³⁸ anak ni Inus, anak ni Sit, anak ni Adam. Si Adam-o po pinokaanak nu Kinoringan so’ iyo yo inurug togna.

¹ Nokouli’ yo po si Yisus kiat so Bowang Yurdan, kinuasa sono Iyo nu Atod nu Kinoringan, owito yo Iyo nu Atod oono so padang pantai solaid opat nopulu runat. ² Iri yo su notatad Niyo dai minongokan nu onu-onu ya om winitilon sono. Om dii yo pinonginaman so Iyo nu Wowaidon nu Moinat. ³ Tongaro yo Iyo nu Wowaidon nu Moinat-i nu, “Bang bana nu Anak Ko nu Kinoringan, popusiliwo yo ongo watu iitu nu baang-baang,” koo. ⁴ Sumombuto yo si Yisus nu, “Nokosurat-o so Buuk nu Kinoringan nu, ‘Okon ko ookanon-a su kowiau nu lobuw tu,’ koo ri,” koo. ⁵ Nopupus iri, owito yo si Yisus nu Wowaidon nu Moinat-i so timpak nu ido bulud, om pinosiou niyo si Yisus sontagal nu onu yo po so wonuo tu, ⁶ om tongaro nai’ nu Wowaidon nu Moinat-i nu, “Kiawi’ nosiou Mu oono itaak ku so Ikau, so’ nitaak-o ono so aku, om opogboya’an ku yo ono potaak so isai-isai ya koinginan ku potaak. ⁷ Kiawi’ oono osongapan Mu ong usaa’on Mu aku,” koo. ⁸ Sumombuto yo si Yisus nu, “Nokosurat-o so Buuk nu Kinoringan nu, ‘Ido-ido ya TUHAN, ono yo Kinoringan mu kowasa usaa’on mu, om ono yo koinginan Niyo no su waidon mu,’ koo ri,” koo. ⁹ Owito yo si Yisus nu Wowaidon nu Moinat-i so bandar Yirusalim om pinotimpak so limboungan nu Waloi Maayo nu Kinoringan-i, om tongaro yo nu, “Bang bana nu Anak Ko nu Kinoringan, tuun-o so tana’ no, ¹⁰ so’ nokosurat-a so Buuk nu Kinoringan nu, ‘Suu’on nu Kinoringan ongo susuu’on Niyo no popongipat so ikau. Soludon ko ya nosiro nu palad nosiro no, ¹¹ su’ dai kosondot akod mu no so kowotuan,’ koo ri,” koo Wowaidon nu Moinat-i. ¹² Sumombuto yo si Yisus nu, “Nokosurat-a so Buuk nu Kinoringan nu, ‘Ikod-o ponginam nu TUHAN, ono yo Kinoringan mu,’ koo ri,” koo. ¹³ Notopodan-o po Wowaidon nu Moinat-i monginam so si Yisus soko iri, laiwi ya sono Iyo nu Wowaidon nu Moinat-i, om mongindad nu iya owarong pululi’an monginam so Iyo. ¹⁴ Mululio yo si Yisus so Galilia om kinuasa nu Atod nu Kinoringan. Nokolongkop-o sono dii tuturan suat so Iyo. ¹⁵ Montuduko yo Iyo nu kolobuwan so ongo waloi sosombooyangan, om rinayou Iyo nu kiawi’ lobuw. ¹⁶ Miano yo si Yisus so Najarit, so tontong kinosukodan Niyo ri, om minian so waloi sosombooyangan-i nu Runat Pongintoronan, soko koopotan. Minundii Iyo mongobasa’ nu Buuk nu Kinoringan. ¹⁷ Taaki yo so Iyo buuk, iri sinurat ni Yisaya poo’abar nu Kinoringan gulu ri, om noyoyak-o po Niyo, nololagan-o Niyo totongaron iitu nu, ¹⁸ “Kinuasa Aku nu Atod nu Kinoringan, so’ pinili’ Aku yo Niyo potuturan nu abar owarong so lobuw omiskin. Sinuu’ Aku Niyo monuturan so lobuw ong onu koo gama’ rumorogo momaal nu koraayan. Sinuu’ Aku popomali’ nu lobuw bolou, om monapul nu lobuw kiat so alod-alod nosiro, ¹⁹ om paabar nu iya nu Kinoringan powiau nu lobuw songapan Niyo,” koo. ²⁰ Luluno yo koimbagu ni Yisus buuk iiri om ulii yo Niyo so moomugogoma’on-i, om mogomo yo Iyo. Kiawi’ lobuw so waloi sosombooyangan-i minomontong so Iyo. ²¹ Tumimpuuno yo si Yisus mutangar so nosiro nu, “Runat iitu, notuman-o tinangar so Buuk nu Kinoringan iitu, iya nu norongou muyu ono,” koo. ²² Owarong sobana totongaron Niyo iiri, sampai noondayan nosiro om poimbana so Iyo. Minutangar sono nosiro nu, “Okon-a ka ko anak Iyo ni Yusup?” koo. ²³ Mutongaro yo sono si Yisus nu, “Tantu sinsiriban iitu yo poinongan muyu so Aku nu, ‘Oo duktur, pusimpali’ yo,’ koo kou. Om mutangar kou ya nu, ‘Onu-onu norongou mai winaal Mu so Kapornaum, waalo ya pudi tuui so inungkiaton Mu tu,’ koo kou,” koo. ²⁴ Mutongaro po si Yisus nu, “Ondomo muyu yo nu, koduung poo’abar nu Kinoringan, dai imaidon so inungkiaton niyo. ²⁵ Ondomo muyu, iya ni Ilia, ono yo poo’abar nu gulu ri, osuang balu so wonuo nu Israil. Iya iiri minondab tolu notoun om putonga’, om lobuw-i landu osimpit nu mookan. ²⁶ Soko iri pona, dai ya sinuu’ nu Kinoringan si Ilia poian so ido pona balu bansa Israil-i, ala’ nai’ sinuu’ Niyo si Ilia poian so ido balu okon ko Yaudi, so Sarapat, so wonuo nu Sidun. ²⁷ Soko iri ya, osuang lobuw bolangon so wonuo nu Israil nu iya ni Ilisa, nga d’ado ido so nosiro nopoli’an, sondiang ko ido yo koyuwan, nga lobuw nu Siria, ngaran niyo si Naaman,” koo si Yisus. ²⁸ Kiawi’ lobuw so waloi sosombooyangan iiri minungot nu norongou tinangar Niyo suat nu poo’abar nu Kinoringan gulu ri monabang nu lobuw okon ko Yaudi. ²⁹ Mogtuui minundii nosiro om sinusub si Yisus polaiw, om inowit nosiro so timpak nu bulud opangkat, padu nipulid so piroung-i, ³⁰ nga sinumiat-a Iyo so puola’an nosiro ri mulaiw. ³¹ Noopod iri, miniano sono si Yisus so Kapornaum, ido bandar so wonuo nu Galilia. Minontuduk Iyo nu kolobuwan dii nu Runat Pongintoronan. ³² Noiranan kolobuwan-i nu poomontuduk Niyo, so’ kiawi’ totongaron Niyo ri kikopogboya’an. ³³ So waloi sosombooyangan iiri, kuwai ido koyuwan sinorungan nu moinat. Lumuapo yo lobuw iiri nu, ³⁴ “Uui Yisus lobuw Najarit, onu ka waalon Mu so kai? Mongobinasa Ko bo gaam so kai komoinatan. Otondu’an ku ya Ikau. Ikau-o su osusi sinuu’ nu Kinoringan,” koo. ³⁵ Luapi yo ni Yisus moinat sinumarung iiri nu, “Ukokop-o! Pulaiw-o so lobuw iitu!” koo. Pinokurasai po nu moinat-i koyuwan nu lobuw iiri so tiningkuangon nu lobuw suang-i om inuyud-a mulaiw, nga dai yo pinosokitan lobuw oono. ³⁶ Kiawi’ lobuw-i noiranan, om mutotangar-tangar nu, “Okon ko nogina-gina tinangar Niyo ri. Kikopogboya’an om kikuasa Iyo monusub nu komoinatan om lumabus sono nosiro!” koo. ³⁷ Nokolongkop-o sono tuturan suat so si Yisus dii. ³⁸ Mulaiwo yo si Yisus so waloi sosombooyangan-i om miano yo so waloi ni Simun. Iya oono tumogom iwan ni Simun, om niabar-o iri nu kolobuwan-i so si Yisus. ³⁹ Miano yo Iyo so obi’ nu woinoi sumakit iiri, om polio yo Niyo togom-i. Linumiong-o sono togom nu woinoi-i, om mogtuui tinumungag pookan om poinum so nosiro. ⁴⁰ Lumidop su runat, osuang lobuw minongowit nu suku-sakat dai kaatu’ ri mian dii si Yisus. Topopo yo Niyo ulu nosiro ri soro ido-ido om momali’ nu rorooton nosiro ri. ⁴¹ Minulaiwo sono moinat sinumarung so lobuw iiri maid nu monsok-gonsok nu, “Ikau-o Anak nu Kinoringan!” koo. Nga pinogos ni Yisus nosiro poputangar, so’ noilaan-o nosiro nu Iyo yo Raja Nijanji nu Kinoringan. ⁴² Pogsusuab, mulaiwo yo si Yisus kiat so bandar iiri, om miano yo so tontong oyiyingo, nga dinium-a Iyo nu kolobuwan-i. Nooyangan-o po Iyo nosiro, mindomoo yo nosiro nu dai polaiwon kiat dii so nosiro. ⁴³ Nga tongaro yo ni Yisus nosiro nu, “Subai lumongkop Aku ya so tontong wokon, potuturan so kiawi’ lobuw nu Abar Owarong, nu oduruk-o mogkuasa Kinoringan soko raja, so’ ono yo ponuu’an nu Kinoringan s’Aku,” koo. ⁴⁴ Lumongkopo yo sono si Yisus potuturan nu Abar Owarong so waloi sosombooyangan so Yudia.

¹ Ido runat, minundii si Yisus so imbing nu Liu’ Ginisarit. Osuang lobuw muimpit-impit so obi’ Niyo ri mokirorongou nu tinongaran nu Kinoringan. ² Nokosiou sono si Yisus duo alud mudul-dudul so imbing-i. Ongo moomukot-i monguugas nu pukot nosiro ri. ³ Sumokoyo yo si Yisus so alud ni Simun, om potulaki yo Niyo potonga’ sabat. Mogomo yo Iyo om montuduko yo nu lobuw suang so imbing nu liu’ ri. ⁴ Nopupus Iyo montuduk, tongaro yo Niyo si Simun nu, “Gauo yo potonga’ so olalom-o, om potaano yo pukot muyu no su’ kipait,” koo. ⁵ Sumombuto yo si Simun nu, “Oo Tuan, nosuaban kai siawi mupori, nga insan songkayu d’ado ya. Nga pagka monuu’ Ko, itaan ku po koimbagu,” koo. ⁶ Taani yo sono nosiro, om nokosuat nu kawan nu pait om ogon-ogon nopisi’ pukot nosiro ri. ⁷ Pagka soko iri, minokitabang-a nosiro nu kouna’an so ido alud-i. Osuwi yo sono nosiro kiduo alud-i nu pait, sampai mokilololok-o nu koo’ogob. ⁸ Nosiou iri ni Simun, sumurukudo yo iyo so tiningkuangon ni Yisus om mutongaro yo nu, “Oo Tuhan, laiwi aku yo, so’ aku yo po kikoraayan,” koo. ⁹ Nopula-pulaan si Simun om kouna’an niyo ri nu koosuang nu pait naalap nosiro ri. ¹⁰ Soko iri ya pudi una’ ni Simun, si Yakubus om si Yuanis inonakan ni Jibidius so ido alud-i. Nga, mutongaro yo si Yisus so si Simun nu, “Ikod kilaa’! Kiat kosiono ourug ko sono nu moongingol nu lobuw poimaid so Aku, soko inimporian iya nu momukot ko,” koo. ¹¹ Aako yo nosiro alud-i potindal, om ogoli yo nosiro kiawi’-awi’ ri, om maido yo so si Yisus. ¹² Ido runat, minian si Yisus so ido bandar. Dii kuwai ido koyuwan noruyut nu balang. Nosiou niyo si Yisus, sumurukudo yo iyo so tiningkuangon ni Yisus mindamo nu, “Oo Tuan, bang moingin Ko, opoli’an Mu ya aku,” koo. ¹³ Topopo yo ni Yisus ulu nu lobuw iiri inuyud mutangar nu, “Moingin Aku ya! Kaatu’ ko yo sono,” koo. Soko iri po, nopoli’an-o sono lobuw-i. ¹⁴ Kodawi yo iyo ni Yisus nu dai nipogalak-galak iri so isai-isai ya om mutongaro po Iyo nu, “Panou-o osikap mian so imam mokiudio pongilaan nu nopoli’an ko yo. Oopod ono pongusaa’ yo suat so kinopoli’an mu soko nisuu’ ni Musa, pongilaan nu lobuw suang nu nopoli’an ko yo sono,” koo. ¹⁵ Nga, nokolongkop-a dii tuturan suat so si Yisus. Osuang sono lobuw linumoga’ mongkinongou so Iyo om mokipali’ nu boroginis nu rorooton, om kiawi’ nosiro nopoli’an. ¹⁶ Pagka soko iri, dadan sono si Yisus mian so tontong oyiyingo mogdu’a. ¹⁷ Ido runat, laid ni Yisus montuduk, osuang lobuw Parisi om moomontuduk nu Ukum ni Musa linumoga’ kiat so Galilia, Yudia, om Yirusalim. Kiawi’ nosiro minogom mongkinongou so Iyo. Kikuasa Iyo kiat so Kinoringan momali’ nu lobuw morosakit. ¹⁸ Iya iiri lumogaa yo tinu-tinu koyuwan minonganggung nu lobuw kakung. Pokioowitan nosiro so rinuang nu waloi-i padu nipolak so otingkuangan ni Yisus, ¹⁹ nga pagka nodasok waloi-i nu lobuw, dai nokaasuw nosiro. Indadi, owito yo nosiro lobuw kakung iiri so dilanggau nu waloi-i, om uangi yo nosiro taap-i pinouluwan nu lobuw iiri so otingkuangan-o ni Yisus om lobuw suang-i. ²⁰ Noilaan-o po ni Yisus nu opiot koimaidan nosiro so Iyo, mutongaro yo Iyo so lobuw iiri nu, “Oo lakitu, noompunan-o koraayan mu ri,” koo. ²¹ Moomontuduk nu Ukum ni Musa om lobuw wokon nu Parisi ri, tumimpuuno sono rumoraayan so si Yisus om mongiro-kiro so inawo nu, “Isai gaam lobuw iitu no? Opogi Iyo mubaag nu Kinoringan. D’ado boto kopongampun nu koraayan sondiang ko Kinoringan!” koo. ²² Noilaan-a ni Yisus inawo nosiro, mutongaro yo sono Iyo nu, “Nokuro ka su mongiro-kiro kou nu soko ono? ²³ Ombo ka su otoop tongaron, ‘Noompunan Ku yo koraayan mu ri,’ intawa, ‘Tungag-o om panou-o,’ koo? ²⁴ Nga kosiono pointolang Aku so kou nu, Aku yo su Anak nu Riniba om kikopogboya’an Aku so riniba tu mongampun nu koraayan,” koo. Tongaro yo Niyo lobuw kakung iiri nu, “Undii yo, kokato yo poomoturuwan mu no om uli’ yo!” koo. ²⁵ Mundiio yo sono lobuw iiri, kokato yo poomoturuwan niyo ri, om mulio yo maid nu mongorayou nu Kinoringan. ²⁶ Noiranan nosiro kiawi’, om minongorayou nu Kinoringan, om mutongaro yo maid nu lumaa’ nu, “Sobana ko koiran-iran nosiou toko nu runat iitu,” koo. ²⁷ Nopupus-o po iri, lumobuso yo si Yisus. Nokosiou sono Iyo nu moomumpung nu sukai, ingoranan so si Liwi, mogom-ogom so poonorima’an nu sukai. Paawo yo iyo ni Yisus nu, “Waid-o so Aku,” koo. ²⁸ Mundiio yo si Liwi, om ogoli yo niyo kiawi’ songapan niyo ri, om maido yo so si Yisus. ²⁹ Muromi-romio yo sono si Liwi so waloi niyo ri pinongorumat so si Yisus. Osuang moomumpung nu sukai om lobuw wokon songogoman so nosiro mongokan. ³⁰ Rinumoraayan sono lobuw Parisi om moomontuduk nu Ukum ni Musa. Mutongaro yo nosiro so mompomaid ni Yisus nu, “Monguro kou ka murung mongokan so moomumpung nu sukai om wokon lobuw kikoraayan?” koo. ³¹ Sumombuto yo si Yisus nu, “Lobuw kaatu’ no ya, dai muru’ nu duktur, ono-ono ya lobuw dai kaatu’ no. ³² Linumoga’ Aku okon-a ko lobuw d’ado koraayan-i su diumon Ku, nga modium Aku nu lobuw kikoraayan-i, su’ rumorogo nosiro,” koo. ³³ Mutongaro yo lobuw Parisi ri so si Yisus nu, “Mompomaid ni Yuanis om kai, obulit-a mupuasa om mogdu’a, nga mompomaid Mu no, mongokan om monginum-a,” koo. ³⁴ Sumombuto yo si Yisus nu, “Odapat muyu ka popupuasa kolobuwan mususuung so rami-rami nu muontun ong mido-ido po pongantin kusoi so nosiro? Tantu dai! ³⁵ Nga bang kolaiw-o yo pongantin kusoi-o nai so nosiro, mupuasa nai’ nosiro,” koo. ³⁶ Monolig-soligo yo sono si Yisus so nosiro suat nu gogoma’on owagu om olaid dai otoop popugowulon nu, “D’ado ya lobuw moingin mongogunting nu pokakas niyo owagu no po, om ipipil so pokakas niyo olaid-o yo, so’ bang waalon niyo soko ono, oraag pokakas niyo owagu no po, om kumut owagu no dai mutoop nu kumut otalup-o yo. ³⁷ Soko ono ya, d’ado lobuw pogalin nu sungoi nu anggur owagu so poianan olaid-o so’ tumodak poianan-o. Sungoi nu anggur-o nga ouyaban, poianan-o nga ousiba’. ³⁸ Sungoi nu anggur owagu, subai nigalin so poianan owagu! ³⁹ Lobuw noopot monginum nu sungoi nu anggur olaid-o, dai moingin monginum nu sungoi nu anggur owagu so’ ponontaman nosiro ong ono olaid-o yo su owarong,” koo si Yisus.

¹ Ido Runat Pongintoronan, laid ni Yisus om mompomaid Niyo ri tumalib so umo, minongotu’ sono mompomaid Niyo ri nu paroi, inimporian om inokan. ² Tongaro yo nosiro nu tinu-tinu lobuw Parisi ri nu, “Nokuro ka su momaal kou nu nipogos nu Ukum toko nu Runat Pongintoronan?” koo. ³ Sumombuto yo si Yisus nu, “Dai kou po ka nokobasa’ onu winaal ni Raja Daud gulu ri nu winitilon iyo om kouna’an niyo ri? ⁴ Minasuw iyo so Waloi Maayo nu Kinoringan-i, mongalap nu baang-baang nokousaa’ yo so Kinoringan, om inokan Niyo om tinaakan-a kouna’an niyo ri, ampa mongowaid nu Ukum toko, imam-a su kowasa mongokan nu baang-baang iiri. ⁵ Aku yo su Anak nu Riniba, om Aku yo su kopogbaya’ nu Runat Pongintoronan,” koo si Yisus. ⁶ Ido Runat Pongintoronan wokon, minasuw si Yisus so waloi sosombooyangan montuduk. Kuwai dii ido koyuwan kimai sompodi longon. ⁷ Tinu-tinu moomontuduk nu Ukum om lobuw Parisi dii modium nu pounayan monginsala’ so si Yisus. Iri yo ko’ tinoyinu ya nosiro nu momali’ ka Iyo nu Runat Pongintoronan ko’ dai. ⁸ Nga noilaan-a ni Yisus padu-padu nosiro ri, tongaro yo Niyo lobuw kimai sompodi longon iiri nu, “Undii yo om ian so otingkuangan mai tu,” koo. Tumungago yo lobuw iiri om mundiio yo. ⁹ Mongoduato yo si Yisus so nosiro nu, “Mongowaid nu Ukum toko, onu ka kowasa waalon toko nu Runat Pongintoronan, monabang ko’ mongoraai nu lobuw? Monapul intawa momatoi?” koo. ¹⁰ Bontongi yo ni Yisus nosiro om mutongaro yo so lobuw kimai iiri nu, “Kaangi yo longon mu no,” koo. Kaangi yo nu lobuw-i longon niyo ri om sonduun-duun-a nopoli’an. ¹¹ Nga minungot sobana lobuw Parisi om moomontuduk nu Ukum-i, om tumimpuuno yo muupakat ong onu opatut waalon nosiro so si Yisus. ¹² Iya iiri tinumidong si Yisus so ido bulud mogdu’a so Kinoringan musingkosuaban. ¹³ Nosuab-o po, paawo yo Niyo mompomaid Niyo ri om momilio yo Iyo opulu om duo kiat so nosiro. Iningoranan Niyo opulu om duo oono nu pinongoorapan. Nosiro yo po oono, ¹⁴ si Simun (ingoranan-a so si Pitrus), om adi’ niyo si Andrias, si Yakubus, si Yuanis, si Pilipus, si Bartulumius, ¹⁵ si Matius, si Tumas, si Yakubus anak ni Alpius, si Simun iri lobuw kiat so puimpugan lumawan nu lobuw Ruum, ¹⁶ si Yudas anak ni Yakubus, om si Yudas Iskariut, iri minongoraai sono so si Yisus. ¹⁷ Tumaado yo si Yisus kiat so bulud-i maid nu pinongoorapan Niyo ri, om mundiio yo Iyo so gona’-gona’. Osuang-a dii mompomaid Niyo om lobuw wokon linumoga’ ungkiat so pilolongkop nu wonuo nu Yudia, Yirusalim, Tirus om Sidun so imbing nu sungoi-i. ¹⁸ Linumoga’ nosiro so’ mokirorongou so si Yisus om mokipali’ nosiro nu rorooton. Ongo lobuw sinorungan nu moinat-i nga linumoga’ ya, om nopoli’an-a. ¹⁹ Kiawi’ lobuw-i mogkari’-kari’ monaambai so si Yisus so’ kuwai lumabus nu kuasa ungkiat so koyuwan Niyo kopali’ so nosiro. ²⁰ Bontongi yo ni Yisus mompomaid Niyo ri om mutongaro yo nu, “Osanang kou yo su lobuw koilo nu d’ado kobosagan nu inawo sondiang ko umarap so Kinoringan, so’ kou yo su koirasa nu kosonangan so Pogkuosaan Niyo. ²¹ Osanang kou yo su lobuw sobana ko mokipopomaal nu koinginan nu Kinoringan, so’ popusintopodan kou Niyo! Osanang kou yo nu kikoogutan nu ono sono tu, so’ insosomodan kou nu Kinoringan ong wagu. ²² Osanang kou yo ong bisigon, tulakon, usiba’an, om simbaalan kou so’ poimaid kou nu Anak nu Riniba. ²³ Soko ono yo gama’ nu odu aki nosiro ri so ongo poo’abar nu Kinoringan gulu ri. Sumudu’an kou yo om posonangon-o inawo muyu no, so’ osuang koworongan so surga sinodia’ nu Kinoringan so kou. ²⁴ Nga, aagut kou yo su lobuw okaya nu ono sono tu, so’ nokoirasa kou yo nu kowiawan osanang! ²⁵ Aagut kou yo ong owasug kou nu ono sono tu, so’ witilon kou ong wagu! Aagut kou yo ong kokaayak kou nu ono sono tu, so’ lumunggui om tumangi’ kou ong wagu. ²⁶ Aagut kou yo ong osuang lobuw mongorayou so kou, so’ soko ono ya odu aki nosiro ri mongorayou nu musingkopoo’abar nu gulu ri,” koo si Yisus. ²⁷ Mutongaro yo si Yisus nu, “Nga mutangar Aku so kou lobuw mongkinongou nu tinongaran Ku no nu, somodi muyu yo alod-alod muyu no, om worongo muyu yo lobuw obisig so kou no. ²⁸ Borokati muyu yo lobuw mongawag so kou no, om pogdu’a kou yo nu lobuw oraai so kou. ²⁹ Bang sompakon nu lobuw sompodi ilaan mu no, posompaki po sompodi no. Bang solodon sabung mu otalup-o yo, taaki nai’ sabung mu owagu no so iyo. ³⁰ Ponaak-o so lobuw mokitaak nu onu-onu ya so ikau, om kodi yo ulio gonggamon sinolod so ikau-o. ³¹ Pomaal-o so lobuw wokon nu onu yo po koinginan muyu waalon nosiro so kou. ³² Bang ono ya su somodan muyu lobuw osamod so kou no, d’ado ya kosudaan so kou. Insan lobuw-a kisala’ no monamod-a nu lobuw osamod so nosiro no! ³³ Om bang momaal kou nu owarong so lobuw owarong so kou no, d’ado ya kosudaan so kou, so’ lobuw kisala’ nga soko ono ya! ³⁴ Om bang ono ya su poidamon muyu nu siin lobuw kopongobarai-a so kou no, d’ado ya kosudaan so kou. Lobuw kisala’ no nga poidam-a so lobuw kisala’, om mokibarai ya iyo koimbagu ombo ontob noidam-i! ³⁵ Okon ko soko ono, ala’ nai’ somodi om worongo muyu yo alod-alod muyu no. Poidam kou yo nu siin so lobuw, om ikod kou yo pokibarai. Bang soko ono waalon muyu, kikoworongan kou om ourug kou nu inonakan nu Kinoringan, so’ owarong-a pudi Kinoringan so lobuw oraai nu dai koilo monuli’ nu koworongan. ³⁶ Lumuluudan kou yo, soko Amo muyu so surga su lumuluudan-a,” koo si Yisus. ³⁷ Mutongaro yo si Yisus nu, “Ikod kou yo ponginsala’ nu wokon, su’ dai kou insola’on nu Kinoringan! Ikod kou yo pongukum nu lobuw, su’ dai kou ukumon nu Kinoringan. Pongampun kou yo nu lobuw, om ompunon kou nu Kinoringan. ³⁸ Ponaak kou yo nu onu-onu so lobuw, su’ taakan kou nu Kinoringan, om kotorima’ kou nu itaak nu noinsok po sampai mada’-ada’ po so sukuban. Sukuban pokayon muyu suat so lobuw, ono ya su pokayon nu Kinoringan suat so kou,” koo si Yisus. ³⁹ Monolig-soligo po si Yisus so nosiro nu, “Ido lobuw bolou, dai koponundan nu wokon bolou. Bang tundanon niyo, nosiro kiduo kaasuw so uang. ⁴⁰ D’ado murid moilo po ko’ moomontuduk so iyo no. Nga bang opaas-o murid oono moguru’, muinong-a iyo om moomontuduk niyo no. ⁴¹ Nokuro ka su mongombiri kou nu limbota so mato nu una’, nga so mato muyu no kilimbota nu watang dai muyu ya oirosaan? ⁴² Dai kou otoop mutangar nu, ‘Oo lakitu, idu’on ku ya limbota mu no,’ koo kou, ampa insan limbota muyu no dai muyu osiou. Oo su musingkobana-bana, iduo po laid limbota so mato mu no, om oidu’ mu nai’ limbota nu una’,” koo si Yisus. ⁴³ “Puun ookang, dai mubua’ nu oraai, om puun orukung dai mubua’ nu owarong. ⁴⁴ Nga kiawi’ puun otondu’an-a so bua’ no. Ugop nu koruwian dai mubua’ nu anggur. ⁴⁵ Lobuw owarong, owarong-a gogoma’on, so’ owarong inawo niyo. Nga lobuw oraai, oraai-a gogoma’on, so’ oraai inowoon niyo. Onu yo po kiro-kiroon so inawo, ono ya su otangar toko,” koo si Yisus. ⁴⁶ Mutongaro po si Yisus nu, “D’ado ya kosudaan pudi dadan momaau kou s’aku nu, ‘Oo Tuhan,’ koo, ampa dai muyu ya goma’on totongaron Ku no. ⁴⁷ Iri lobuw lumoga’ tuui so Aku om mongkinongou om murogama’ nu totongaron Ku no, kogoyaan niyo soko ⁴⁸ moomuwaloi monguang nu olalom sampai kosondot so kiwatu om niwansuk nai’ niyo pasok-o su’ opiot. Osapu pona nu loni’, dai ya ookat so’ opiot. Kinomuro pona pinogon nu loni’ no dai ya mooba’. ⁴⁹ Nga iri lobuw korongou-a nu tinongaran Ku no om dai murogama’ nu ono, iyo soko moomuwaloi so pantai. Lumoni’ yo po, osapu yo sono om osikap miob, om okon ko nogina-gina koo’usiba’ no,” koo si Yisus.

¹ Noopod-o po si Yisus mutangar so lobuw suang-i, miano yo Iyo so Kapornaum. ² Dii, kuwai ido koyuwan wowaidon nu soujar Ruum, kiuripon nu dai niyo koyuu’-yuu’an. Uripon niyo iiri, osantap morosakit. ³ Norongou-o po nu wowaidon nu soujar-i nu moomali’ si Yisus, monuuo yo iyo tinu-tinu wowaidon nu lobuw Yaudi sumambat so si Yisus mutangar nu pologa’on so waloi niyo momali’ nu uripon niyo ri. ⁴ Nokologa’ yo po nosiro dii si Yisus, tongaro yo Iyo nosiro nu pologa’on so waloi nu wowaidon nu soujar-i nu, “Otoop tobangon Mu wowaidon nu soujar oono, ⁵ so’ oluluudan-a iyo nu bansa toko, om iyo ya su minongungkus nu pinomaal nu waloi sosombooyangan mai tu,” koo. ⁶ Maido yo sono si Yisus so nosiro. Nokorani nosiro so waloi nu soujar-i, monuuo yo wowaidon nu soujar iiri nu kouna’an niyo ri sumangkom so si Yisus mutangar nu, “Oo Tuan, adang Ko yo musinsonsara’. Dai su otoop pologa’ so Ikau so waloi ku tu. ⁷ Ono yo ko’ aku nga dai ya otoop sumambat so Ikau. Nga toowano ya tuui mutangar, tantu opoli’an-a uripon ku no, ⁸ so’ kuwai po wowaidon ku kikuasa om kipangkat po ko’ aku, om aku nga wowaidon po nu soujar wokon. Bang suu’on ku soujar oono nu, ‘Panou kou,’ k’aku, mompanou-a nosiro. Bang suu’on ku nosiro nu, ‘Loga’ kou,’ k’aku, lumoga’ ya nosiro. Om bang suu’on ku uripon ku no nu, ‘Waalo itu no,’ k’aku, waalon-a niyo,” koo kodau nu soujar-i. ⁹ Noiranan si Yisus nu norongou Niyo tangar iiri. Kumowiio yo Iyo om mutongaro yo so lobuw suang maid-waid so Iyo ri nu, “Dai po su insan kolalag nu lobuw soko itu kopiot nu koimaidan, pudi so lobuw Israil!” koo. ¹⁰ Nokopululi’ yo po ongo lobuw sinuu’ iiri so waloi nu wowaidon nu soujar-i, siowi nosiro su nopoli’an-o sono uripon-i. ¹¹ Dai po olaid kiat nu iri, minian si Yisus so bandar Nain. Mompomaid Niyo ri om osuang po lobuw wokon tinumundan so Iyo. ¹² Nokologa’ Iyo so pintu nu bandar iiri, kuwai lobuw minatoi inanggung lumabus. Minatoi-o po iiri omulok po, ido yo anak nu balu. Osuang-a lobuw kiat so bandar-i minonundan nu woinoi-i. ¹³ Nosiou-o po ni Yisus balu oono, sobana ko noluluudan Iyo, om tongaro yo nu, “Ikod kitangi’,” koo. ¹⁴ Rumonio yo si Yisus om kuyuti yo Niyo pinongonggungan-i, om mintorono yo sono kolobuwan minonganggung-i. Mutongaro yo Iyo nu, “Oo su omulok, tungag-o!” koo. ¹⁵ Tumungago yo omulok-i, om nokoimbongut-o sono om komoulii yo ni Yisus so ino niyo ri. ¹⁶ Kiawi’ lobuw dii ri nokolaa’ om minongorayou nu Kinoringan nu, “Minintolang-o tuui so toko ido Poo’abar nu Kinoringan maayo! Nokologa’ yo Kinoringan monapul so toko!” koo nosiro. ¹⁷ Nokolongkop-o sono abar suat so si Yisus so wonuo Yudia om so pililiwut-i. ¹⁸ Obari yo nu mompomaid ni Yuanis kiawi’ nourug iiri so iyo dii so jiil. Monoginaa yo sono si Yuanis nu duo mompomaid niyo ri, ¹⁹ om suuo yo niyo mian mongoduat so si Yisus nu, “Ikau-o ka iri sinuu’ nu Kinoringan kinuan ni Yuanis indadan mai ri, ko’ mongindad kai po nu lobuw wokon?” koo. ²⁰ Nokologa’ yo po nosiro dii si Yisus, mutongaro yo nosiro nu, “Sinuu’ kai ni Yuanis Moongodiu’ mongoduat so Ikau, ong Ikau-o ka iri kinuan niyo ri, ko’ kuwai po lumoga’ sondiang ko Ikau indadan mai?” koo. ²¹ Muiya nu lumoga’ nosiro ri, momali’ si Yisus nu lobuw suang, monusub nu komoinatan, om momali’ nu lobuw bolou. ²² Pagka soko iri, sumombuto yo si Yisus so duo koyuwan sinuu’ ni Yuanis iiri nu, “Uli’ kou yo, obari muyu ya si Yuanis nu ontob nosiou om norongou muyu no, ono yo lobuw bolou nga kosiou, lobuw kakung nga kopanou, lobuw bolangon nga opoli’an, lobuw bongolon nga korongou, lobuw minatoi nga oluli’an, om Abar Owarong nituturan so lobuw omiskin. ²³ Osanang-o lobuw kotondu’ om poimaid so Aku ong kosiou nu gogoma’on Ku,” koo si Yisus. ²⁴ Nokoungkayas-o po sinuu’ ni Yuanis iiri muli’, tumimpuuno yo si Yisus monuturan so ongo lobuw-i suat so si Yuanis nu, “Iya nu inianan muyu dii si Yuanis so padang pantai, onu pinokisisiowan muyu? Minokisisiou kou ka nu lobuw dai opiot koimaidan, soko rikut otouruk nu uos? Dai! ²⁵ Onu pinokisisiowan muyu? Minokisisiou kou ka nu lobuw owarong pokakas? Kolobuwan-o po owarong pokakas oono om doyaan, polak nosiro so waloi nu raja! ²⁶ Tongaro muyu yo, onu pinokisisiowan muyu? Minokisisiou kou ka nu ido poo’abar? Oo, bana ya. Ala’ nai’ opangkat po ko’ poo’abar. ²⁷ Si Yuanis-o oono su kinuan gulu ri so Buuk nu Kinoringan nu, ‘Koo Kinoringan, itu yo sinuu’ Ku. Suu’on Ku yo iyo mogulu so Ikau monginduas nu lolanan Mu,’ koo ri. ²⁸ Si Yuanis Moongodiu’ oono, opangkat po ko’ kiawi’ lobuw so wonuo tu. Nga lobuw obaba’ so Pogkuosaan nu Kinoringan, opangkat po ko’ si Yuanis,” koo si Yisus. ²⁹ Norongou-o po nu lobuw suang om ongo moomumpung nu sukai, iri nodiu’ yo laid ni Yuanis tinangar ni Yisus, nopoimaid-o sono nosiro nu Kinoringan. ³⁰ Nga lobuw Parisi om moomontuduk nu Ukum-i, minonulak nu padu-padu nu Kinoringan so nosiro, om dai minokidiu’ so si Yuanis. ³¹ Mutongaro po si Yisus nu, “Soko itu poinongan Ku nu kolobuwan kosiono tu. ³² Nosiro soko kololaingan mogom-ogom so pasar. Ido tumpuk momaau so koduo tumpuk-o nu, ‘Mutogunggu kai suat so kou, nga dai kou mongalai. Mongogotuung kai, nga dai kou oupusan,’ koo kololaingan oono. ³³ Nokologa’ si Yuanis, minupuasa iyo om dai minonginum nu anggur. Minutangar sono lobuw suang nu sinorungan iyo nu moinat. ³⁴ Kologa’ yo sono Aku, Anak nu Riniba, mongokan monginum soko lobuw suang, om tongaron-a nu lobuw nu, ‘Siowi muyu bo, oropuk Iyo om musingowukan. Momokimuuna’-una’ Iyo nu moomumpung nu sukai om lobuw wokon kikoraayan,’ koo nosiro. ³⁵ Soko ono pona, koo’ilo nu Kinoringan kointolang-a nu obana so gogoma’on nu lobuw poimaid so Iyo no,” koo si Yisus. ³⁶ Ido runat, sinogina si Yisus nu ido lobuw Parisi ingoranan so si Simun, poian so waloi niyo ri pookan. Nokologa’ si Yisus so waloi niyo ri, mosuwo yo Iyo om mogomo yo mongokan. ³⁷ So bandar iiri, kuwai ido woinoi obantug nu oraai pogokalan. Norongou-o po niyo nu minongokan si Yisus so waloi nu lobuw Parisi iiri, miano yo iyo dii mongowit nu inosak lanung. ³⁸ Sumurukudo yo iyo so obi’ nu akod ni Yisus, maid nu tumangi’ om mongoyopos nu akod ni Yisus nu ramou niyo ri. Piido yo niyo akod ni Yisus nu obuk niyo ri, singudi yo, om tuadi yo nu inosak lanung-i. ³⁹ Nosiou-o po ginama’ nu woinoi iiri nu lobuw Parisi minonogina so si Yisus, mutongaro yo iyo so inawo nu, “Bang bana-bana nu poo’abar nu Kinoringan lobuw iitu, tantu oilaan-a Niyo nu obantug koraayan nu woinoi oono,” koo. ⁴⁰ Mutongaro yo si Yisus so iyo nu, “Oo Simun, kuwai tongaron Ku so ikau,” koo. Sumombuto yo si Simun nu, “Tongaro yo, Tuan,” koo. ⁴¹ Musolig-soligo yo si Yisus nu, “Duo koyuwan kiutang so poongidaman nu siin, ido ri limo naatus kaping siin pirok, koduo ri limo nopulu kaping. ⁴² Kiduo-duo so nosiro, dai nokobarai. Pagka soko iri, dai yo sono minokibarai lobuw nopoutang so nosiro ri. Kiro-kiro mu, isai gaam su maayo samod so lobuw nopoutang-i, iri kiutang limo naatus-i ko’ iri limo nopulu ri?” koo. ⁴³ Sumombuto yo si Simun nu, “Kiro-kiro ku, iri osuang utang-i,” koo. “Bana ya tangar mu no,” koo si Yisus. ⁴⁴ Kumowiio yo si Yisus so woinoi-i inuyud mutangar so si Simun nu, “Osiou mu ka woinoi iitu? Linumoga’ Aku so waloi mu tu, d’ado ya minonaak ko nu sungoi puugasan Ku nu akod mongowaid nu adat toko. Nga woinoi iitu minongugas nu akod Ku no nu ramou niyo no, om piniid nai’ nu obuk niyo no. ⁴⁵ Dai mu ya Aku ininsamung moningud, nga woinoi iitu d’ado pupus moningud nu akod Ku no kiat nu kinologa’an Ku. ⁴⁶ Dai ko ya minonodia’ nu inosak lanung pongisu’ nu ulu Ku no, nga woinoi iitu minonuntug nu akod Ku no nu inosak lanung. ⁴⁷ Mutangar Aku so ikau, ono yo ko’ soko ono kaayo nu samod niyo so Aku, pointolang nu osuang koraayan niyo, nga noompunan-a kiawi’. Lobuw owako ya koraayan noompunan, owako ya samod niyo,” koo. ⁴⁸ Mutongaro yo si Yisus so woinoi-i nu, “Noompunan-o koraayan mu ri,” koo. ⁴⁹ Lobuw wokon songogom-ogom so obi’ ni Yisus mongokan-i mongiro-kiro so inawo nu, “Isai gaam lobuw iitu su kopongampun nu koraayan nu lobuw?” koo. ⁵⁰ Nga mutongaro yo si Yisus so woinoi iiri nu, “Pagka nopoimaid ko so Aku, osopulan ko. Uli’ yo, om otago ya,” koo si Yisus.

¹ Dai olaid kiat nu iri, monido yo si Yisus so bandar om kampung potuturan nu Abar Owarong nu tumimpuun-o Kinoringan mogkuasa soko raja. Opulu om duo mompomaid Niyo ri nga minaid-a so Iyo, ² om tinu-tinu kowoinoyan baya’ sinorungan nu moinat om wokon po boroginis rorooton pinoli’an Niyo, ono yo si Maria Magdalina, baya’ sinusuban ni Yisus nu turu moinat sinumarung so iyo ri, ³ si Yuana, sawo ni Kuja, wowaidon so waloi ni Raja Irudis, si Susana, om wokon po kowoinoyan. Kiat so orata’ nosiro ri minonabang nosiro so si Yisus om mompomaid Niyo ri. ⁴ Osuang lobuw lumoga’ dii si Yisus kiat so siombo-ombo nu bandar. Noimpug-o po nosiro, musolig-soligo yo Iyo nu, ⁵ “Ido koyuwan noposasad nu sampug. Laid niyo posasad-i, kuwai nopitak so lalan, om opuiningkagan, om inawi’ nu bombolog moninduk. ⁶ Kuwai ya nopitak so tana’ kikowotuan. Tinumuu’ ya nga osikap linumonot, so’ d’ado sungoi nu tana’ ri. ⁷ Kuwai ya nopitak so koruwian. Tinumuu’ ya nga notopu’an nu koruwian-i, om linumonot sono. ⁸ Nga kuwai ya nopitak so tana’ owarong. Tinumuu’ sono iri om minubua’ sampai noinggatus koosuang nu pinumpung-i,” koo. Nopupus-o po Iyo musalig-salig, mutongaro po Iyo nu, “Bang kitolingo kou ya, rongowo muyu yo,” koo. ⁹ Mongoduato yo mompomaid ni Yisus ong onu orati nu salig-salig iiri. ¹⁰ Sumombuto yo sono Iyo nu, “Tinaakan kou yo nu Kinoringan nu pongoorotian nu gama’ Niyo mogkuasa soko raja nu lobuw poimaid so Iyo. Nga, bang so lobuw dai poimaid, musalig-salig Aku, tayon ong osiou pona nosiro nga dai opotongan, om orongou pona nosiro nga dai oorotian,” koo. ¹¹ Mutongaro yo si Yisus nu, “Itu yo orati nu salig-salig iiri. Sampug-o po iiri nga tinongaran nu Kinoringan. ¹² Orati nu sampug nopitak so lalan-i, ono yo lobuw nokorongou nu tinongaran nu Kinoringan, nga lumogaa yo sono Wowaidon nu Moinat monolod nu tinongaran oono so inawo nosiro. Dai yo sono poimaid nosiro nu Kinoringan, om d’ado kowiawan nosiro. ¹³ Sampug nopitak so tana’ kikowotuan-i, soko lobuw insan-o mongorongou nu tinongaran nu Kinoringan, poimaid sono nosiro nu sobana ko osudu’, nga dai ya kosondot so inawo nosiro. Pagka soko iri, nosuat-o po nosiro nu ponginaman, dai yo sono nosiro poimaid. ¹⁴ Sampug nopitak so koruwian-i, soko lobuw mongkinongou-a nu tinongaran nu Kinoringan, nga tumimpuun nai’ nosiro poimaid, gumagau-o nosiro. Mokikokaya om mokisosanang nosiro so wonuo tu. Olupaan-o sono nosiro tinongaran nu Kinoringan, om gogoma’on nosiro dai yo musuat so koinginan Niyo. ¹⁵ Sampug nopitak so tana’ owarong-i, soko lobuw mongorongou nu tinongaran nu Kinoringan, koondom om mongowaid nu tinongaran oono, om gogoma’on nosiro musuat so koinginan nu Kinoringan soko sampug nokosasad om osuang pinumpung,” koo si Yisus. ¹⁶ Musolig-soligo po si Yisus montuduk so nosiro nu, “D’ado ya lobuw monikit nu politaan om tutuban sono nu montaya, intawa isusuk so poomoturuwan, sondiang ko isiit so dilanggau su’ onowawan lobuw masuw so waloi-o. ¹⁷ Ono sono tu, kuwai yo pontudukan Ku dai oorotian nu lobuw, nga, kointolang-a ono nu Kinoringan om oorotian nai’. ¹⁸ Pagka soko ono, kimato muyu yo onu yo po rongowon muyu, so’ iri lobuw mongorongou om monorima’ nu pontudukan Ku, koorati sono sobana. Nga lobuw dai mongorongou nu pontudukan Ku no, nokuro ong sabat-a oorotian nga lumiong,” koo si Yisus. ¹⁹ Lumogaa yo sono ino om kosusulodan ni Yisus, nga dai nosiro korani dii so iyo so’ osuang lobuw. ²⁰ Mutongaro yo ido koyuwan so Iyo nu, “Oo Tuan, nai dilabus ino om kosusulodan Mu no, mokisosambat so Ikau,” koo. ²¹ Nga mutongaro yo si Yisus so nosiro nu, “Lobuw mongkinongou nu tinongaran nu Kinoringan om murogama’ nu ono, nosiro yo su ino om kosusulodan Ku,” koo. ²² Ido runat, sinumakoi si Yisus om mompomaid Niyo ri so alud, om mutongaro yo Iyo so nosiro nu, “Muripau toko yo so Liu’ Galilia tu,” koo. Tumulako yo nosiro. ²³ Nokolintonga’ nosiro, nokoturuw si Yisus. Muoso yo sono nu opogon, om raat-i nga ginumumbang om mokitotogob-o alud nosiro ri. ²⁴ Riosi yo Iyo nosiro om tongaro yo nu, “Oo Tuan, matoi toko. Mokilololok-o alud tu!” koo. Rumioso yo si Yisus om poingkoyodo yo Niyo uos om gumbang-i, om miningkoyod-o sono uos om gumbang-i. Mutongaro yo Iyo so nosiro nu, ²⁵ “Nokuro ka su dai kou poimaid so Aku?” koo. Noiranan nosiro om linumaa’ maid nu mutotangar-tangar nu, “Isai ka lobuw iitu! Insan uos om gumbang-o, musimaid poingkoyodon Niyo,” koo. ²⁶ Kiat so Galilia, linumombus po nosiro muripau. Nokodudul-o sono nosiro so wonuo nu Gorasa. ²⁷ Tumidong si Yisus, sinumambat sono so Iyo ido kusoi kiat so bandar sinorungan nu moinat. Olaid-o lobuw iiri d’ado pokakas om dai tumoron so waloi, nga polak-polak niyo so kolobongan. ²⁸ - ²⁹ Dai po nokosambat lobuw oono so si Yisus, obulit moinat sumarung dii so iyo. Kogosan pona akod longon-i nu rantai om ipatan nu lobuw nga wukat-wukaton-a niyo, om owiton iyo nu moinat so tontong d’ado lobuw. Nosiou-o po nu lobuw iiri si Yisus, sobana ko linumaa’ iyo. Linumuap-o yo iyo om sinumurukud-o yo so tiningkuangon ni Yisus. Mutongaro yo sono si Yisus nu, “Oo su ongo moinat, laiw-o so lobuw oono!” koo. Lumuapo yo sono lobuw sinorungan iiri mutangar so si Yisus nu, “Oo, Yisus, Anak nu Kinoringan Opangkat, kuroon mu ka aku? Mindamo aku so Ikau, kodi aku yo insaadi,” koo. ³⁰ Duato yo iyo ni Yisus nu, “Isai ka ngaran mu?” koo. Sumombuto yo lobuw-i nu, “Ngaran ku, si Ligiun,” koo, so’ osuang moinat sinumarung dii so iyo. ³¹ Obulit moinat-i mutangar so si Yisus nu dai moingin ong polaiwon nosiro om iasuw so uang d’ado nanad. ³² Orani dii, monginokan su saluw nu ulod so ombaron. Minokilila’ sono komoinatan-i so si Yisus nu sumarung so ulod-i. Pinotuudan-a ni Yisus nosiro. ³³ Lumobuso yo komoinatan iiri so lobuw-i, om sumorungo yo so ulod-i. Tumuopo yo sono saluw nu ulod iiri so liu’ ri om naawi’ nolosod. ³⁴ Nosiou-o po nu lobuw minongipat nu ulod iiri nu soko iri kinourugan nu ulod-i, minogowo sono nosiro lumongkop so bandar om kampung, pokoilo. ³⁵ Miano yo kolobuwan-i monsiou nu iri. Linumoga’ nosiro dii si Yisus om nosiou nosiro lobuw baya’ sinorungan-i, mogom-ogom umpak so akod ni Yisus. Kipokakas-o iyo om osayu yo pongindan. Kiawi’ nosiro linumaa’. ³⁶ Nobotuturan-o sono kolobuwan nokosiou nu kinopoli’an nu lobuw iiri so lobuw suang. ³⁷ Kiawi’ lobuw so wonuo nu Gorasa ri minonuu’ so si Yisus polaiw, so’ lumaa’ nosiro. Sumokoyo yo Iyo so alud-i om tumulako yo. ³⁸ Sobana ko minokiwowaid lobuw baya’ sinorungan-i so si Yisus, nga suuo nai’ ni Yisus pouli’ nu, ³⁹ “Uli’ yo om tuturani yo onu winaal so ikau nu Kinoringan,” koo si Yisus. Lumongkopo yo sono lobuw iiri so bandar om kampung potuturan nu ginama’ ni Yisus so iyo ri. ⁴⁰ Nokopululi’ si Yisus so sondipawon nu liu’ ri, osuang lobuw mininsamung so Iyo so’ olaid-o nosiro mongindad so Iyo. ⁴¹ Ido koyuwan ingoranan so si Yairus, wowaidon so waloi sosombooyangan, linumoga’ dii si Yisus. Inuyud niyo sumurukud so tiningkuangon ni Yisus om mindamo nu pologa’on so waloi niyo ri, ⁴² so’ kianak iyo nu woinoi umur opulu om duo toun, osantap morosakit. Laid ni Yisus manou-panou mian so waloi ni Yairus, osuang lobuw kotomping so Iyo. ⁴³ Kuwai woinoi, opulu yo om duo toun laid morosakit tumuntug, om d’ado ido kopomali’. ⁴⁴ Sinumoriat-a woinoi iiri so lobuw suang-i lumoga’ dii si Yisus so tinoudion, monudul nu pompod nu sabung ni Yisus, om sonduun-duun-a nopoli’an. ⁴⁵ Mongoduato yo sono si Yisus nu, “Isai ka minonudul s’Aku?” koo. Kiawi’ lobuw-i dai minongakun. Mutongaro yo si Pitrus nu, “Oo Tuan, osuang lobuw so pitutuk Mu kotomping so Ikau,” koo. ⁴⁶ Sumombuto yo si Yisus nu, “Tinudul aku bo nu ido koyuwan. Moilaan ku ya so’ noirosaan Ku kuasa linumabus tuui so Aku,” koo. ⁴⁷ Noilaan-o po nu woinoi-i nu oilaan-a ni Yisus nu iyo yo su minonudul nu pompod nu sabung Niyo ri, lumogaa yo iyo dii si Yisus maid nu mikip-kikip. Tumungubo yo iyo so akod ni Yisus, om paabar so lobuw suang-i ong nokuro su tinudul niyo si Yisus, om nopaabar-a nu iya ya iiri nopoli’an iyo. ⁴⁸ Mutongaro yo si Yisus so woinoi iiri nu, “Oo anak, nopoli’an Ku ikau so’ poimaid ko so Aku. Panou-o, om otago ya,” koo. ⁴⁹ Laid ni Yisus mutangar so woinoi iiri, lumogaa yo ido koyuwan kiat so waloi ni Yairus paabar nu minatoi-o anak niyo ri nu, “Adang-o oguton guru no, so’ minatoi-o anak mu ri,” koo. ⁵⁰ Norongou-a ni Yisus tuturan nu lobuw iiri, tongaro yo sono Niyo si Yairus nu, “Ikod-o koupus. Poimaid ko yo so Aku. Oluli’an-a anak mu oono,” koo. ⁵¹ Nokologa’ yo po si Yisus so waloi ni Yairus, dai linila’an Niyo lobuw wokon masuw so bilik nu lolaing-i sondiang ko si Pitrus, si Yuanis, si Yakubus om ino amo nu lolaing-i. ⁵² Kiawi’ lobuw-i tumangi’ oupus. Mutongaro yo si Yisus so nosiro nu, “Ikod kou kitangi’. Okon-a ko minatoi iyo. Moturuw-a ono,” koo. ⁵³ Muoyako yo lobuw-i so Iyo, so’ noilaan nosiro nu minatoi-o lolaing-i. ⁵⁴ Kuyuti yo ni Yisus longon nu lolaing iiri om mutongaro yo Iyo nu, “Oo anak, tungag-o!” koo. ⁵⁵ Sonduun-duun-a noluli’an iyo om tumungago yo. Suuo yo ni Yisus nosiro poponanggu pookan so iyo. ⁵⁶ Nokotongong ino amo nu lolaing iiri, nga mutongaro yo si Yisus so nosiro nu, “Kodi muyu yo obari so isai pona onu yo po winaal Ku tu,” koo.

¹ Paawo yo ni Yisus opulu om duo mompomaid Niyo ri, om taaki yo Niyo nu kopogboya’an monusub nu komoinatan, om momali’ nu lobuw. ² Suuo yo Niyo nosiro mian momali’ nu lobuw sumakit om potuturan nu gama’ nu Kinoringan mogkuasa nu lobuw songapan Niyo. ³ Kodawi yo Niyo nosiro nu, “Ikod kou yo pongowit nu onu-onu ya. Adang-o mongowit nu pomoromponan, baata’, siin, susukud, intawa imoraan. ⁴ Lobuw moingin polakan muyu, nai kou yo molak musingkologa’ nu ungkoyasan muyu. ⁵ Bang kosambat kou nu dai moingin loga’an, laiwi muyu ya nosiro om puyaso muyu koris so rompam muyu no pongilaan nu insaadan nosiro nu Kinoringan,” koo. ⁶ Monido yo sono mompomaid ni Yisus so kampung so wonuo nu Galilia, paabar nu Abar Owarong om momali’ nu lobuw. ⁷ Norongou-o po ni Irudis, iri momogkuasa so Galilia ri, abar suat so si Yisus om mompomaid Niyo ri, nokotongong iyo, so’ minutangar lobuw nu, “Noluli’an si Yuanis Moongodiu’!” koo. ⁸ Nga wokon minutangar nu, “Minululi’ si Ilia so wonuo tu,” koo. Om kuwai ya minutangar nu, “Ono yo po nga iri poo’abar nu Kinoringan gulu ri, noluli’an,” koo. ⁹ Mutongaro yo si Irudis nu, “Nipopunggol ku yo boto iri ulu ni Yuanis. Adi isai po ka ono? Osuang-o tuturan norongou ku suat nu lobuw oono,” koo. Mokisosambat sono iyo so si Yisus. ¹⁰ Nokouli’ yo sono pinongoorapan ni Yisus om tuturani yo nosiro so Iyo kiawi’ winaal nosiro ri. Owito yo sono Niyo nosiro tumondiang so lobuw suang-i, mian so kampung ingoranan nu Baitsaida. ¹¹ Norongou-o po nu lobuw suang-i nu dii si Yisus, minian sono nosiro dii so Iyo. Si Yisus nga nopologa’ ya so nosiro. Monuturano yo sono Iyo so nosiro nu gama’ nu Kinoringan mogkuasa soko raja, om polii yo Niyo nosiro. ¹² Pagka maawi yo, lumogaa yo opulu om duo mompomaid Niyo ri om mutongaro yo nu, “Poulio yo kolobuwan oono su’ kopodium nosiro nu okanon om polakan, so’ tontong iitu nga d’ado lobuw minolak,” koo. ¹³ Sumombuto yo si Yisus so nosiro nu, “Kou yo su pookan so nosiro,” koo. Mutongaro yo nosiro nu, “Ono yo su kuwai so kai limo nowatu baang-baang om duo nokayu pait. Suu’on Mu kai gaam momoli nu ingkookan muuma’ nu sinampuw nu lobuw oono?” koo. ¹⁴ Koosampuw nu lobuw oono kiro-kiro limo noribu sondiang po kowoinoyan om kololaingan. Mutongaro yo si Yisus so mompomaid Niyo ri nu, “Suuo muyu nosiro popututumpuk-tumpuk mogom, kiro-kiro limo nopulu sampuw sotumpuk,” koo. ¹⁵ Waido yo nosiro suu’ ni Yisus, om suuo yo nosiro kolobuwan-i poogom. ¹⁶ Olapo yo ni Yisus nowatu limo baang-baang-i om duo nokayu pait-i om tumingaa’o yo so langit mongunsopot so Kinoringan. Noopod iri, kobi-kobio yo Niyo baang-baang om pait-i, om taaki yo so mompomaid Niyo ri, nu ipotayad-tayad so lobuw suang-i. ¹⁷ Mongokano yo sono lobuw-i sampai nowosugan. Noopod nosiro mongokan, impugo yo nu mompomaid ni Yisus olu’-olu’ ri, opulu po om duo podaka noponu’. ¹⁸ Ido runat minogdu’a si Yisus ido-ido. Lumogaa yo sono mompomaid Niyo ri dii so Iyo om duato yo Niyo nosiro nu, “Mongowaid nu tangar nu lobuw suang, isai Aku ka?” koo. ¹⁹ Sumombuto yo nosiro nu, “Osuang lobuw mutangar nu, Ikau-o po si Yuanis Moongodiu’ noluli’an. Kuwai ya mutangar nu, Ikau-o po si Ilia. Nga wokon mutangar nu, Ikau-o po ido poo’abar nu Kinoringan nu gulu ri, noluli’an,” koo. ²⁰ “Nga bang kou, isai Aku ka?” koo si Yisus. Sumombuto yo si Pitrus nu, “Ikau-o su Raja Nijanji nu Kinoringan, sinuu’ Niyo mogkuasa,” koo. ²¹ Oogot sono baanda ni Yisus so mompomaid Niyo ri nu dai nipaabar-abar iri. ²² Mutongaro po si Yisus nu, “Aku, Anak nu Riniba, subai osuang kosonsora’an. Tulakon Aku nu kotutuaan, wowaidon nu imam, om moomontuduk nu Ukum. Potoyon Aku, nga oluli’an Aku so kotolu no,” koo. ²³ Minutangar po Iyo so lobuw suang-i nu, “Bang moingin lobuw maid so Aku, subai poogol nu koinginan kondiri, om runat-runat soko monimban nu salib, orati maid so Aku sumonsara’ musingkopatoi. ²⁴ So’ isai yo po toroidoon-a momikir kowiawan so wonuo tu, d’ado kowiawan musingkolaid. Nga, isai poogol nu kowiawan so wonuo tu om sumonsara’ musingkopatoi suat so Aku, kikowiawan musingkolaid. ²⁵ D’ado kosudaan nu lobuw kosongapan nu kiawi’ so wonuo tu ong oraag-a kowiawan niyo no om ado kowiawan musingkolaid. ²⁶ Om isai oiyu’an nu mongowaid so Aku om pontudukan Ku no, Aku, Anak nu Riniba nga moiyu’an-a mongakun nu lobuw oono ong lumoga’ Aku yo mogkuasa soko raja. Iya oono kibinaang kiat so Kinoringan om susuu’on Niyo maid so Aku kiat so surga ri. ²⁷ Ondomo muyu, kuwai lobuw nu ono sono tu dai po matoi ong dai po kosiou nu Kinoringan mogkuasa soko raja,” koo si Yisus. ²⁸ Kiro-kiro koturuan kiat nu pinontudukan ni Yisus iiri, ingoli yo Niyo si Pitrus, si Yuanis om si Yakubus tumidong so ido bulud mogdu’a. ²⁹ Laid ni Yisus mogdu’a ri, mininda sono buatan Niyo ri om pokakas Niyo ri nga milap-kilap nu kooputi’. ³⁰ Milok po om lumoga’ si Musa om si Ilia maid nu binaang kiat so surga. ³¹ Minutangar-tangar nosiro so si Yisus suat nu kopotoyan Niyo nu dai yo olaid so Yirusalim. ³² Iya iiri, nokoturuw si Pitrus om kouna’an niyo ri. Norios nosiro, nosiou sono nosiro si Yisus kibinaang om duo koyuwan mundii-dii so obi’ Niyo ri. ³³ Uyud mulaiw nu duo koyuwan iiri, mutongaro yo si Pitrus so si Yisus nu, “Oo Tuan, bana ko osanang toko tuui. Owarong momaal kai tuui tolu bosalag, ido Dikau, ido ni Musa om ido ni Ilia,” koo. (Nga tinangar ni Pitrus iiri dai oorotian niyo kondiri). ³⁴ Dai po nopupus si Pitrus mutangar, kuwai yo sono kawut tinumangkub dii so nosiro, om linumaa’ nosiro. ³⁵ Soko iri po nokorongou-o nosiro nu bongut kiat so kawut iiri nu, “Itu yo su Anak Ku nu pinili’ Ku. Rongowo muyu yo tangar Niyo no!” koo. ³⁶ Nopupus-o po bongut iiri, siowi nosiro su si Yisus po sono dii. Minukokop-a mompomaid Niyo ri nu nosiou nosiro iiri, om dai ya niabar so isai-isai ya. ³⁷ Susuab-i, tumaado yo si Yisus om tolu mompomaid Niyo ri so bulud-i, om osuang lobuw linumoga’ dii so Iyo. ³⁸ Momaawo yo sono ido kusoi so isop nu kolobuwan-i nu, “Oo Tuhan, kokapo po anak ku ri, sinorungan nu moinat. Ido yo iyo anak ku. ³⁹ Koduung sumarung-o moinat so koyuwan niyo no, mongolungkasai-o om gumiak mikip-kikip, om muputa-puta su kobang. Moinat oono sobana ko mononsara’ so iyo om dai mulaiw-laiw so koyuwan niyo no. ⁴⁰ Niposusub ku yo nu mompomaid Mu no, nga dai ya osusub,” koo. ⁴¹ Sumombuto yo si Yisus nu, “Kou su lobuw kisala’ dai poimaid. Komuro po kolaid Ku tumaan mido-ido so kou? Owito yo lolaing mu no tuui!” koo. ⁴² Nokorani po lolaing iiri dii si Yisus, pogupolo yo sono iyo nu moinat-i so tana’ ri, om mongolungkasai sono. Susubo yo ni Yisus moinat iiri, om nopoli’an-o sono lolaing-i, om tongguo yo poian so amo niyo ri. ⁴³ Kiawi’ lobuw-i noiranan nu kuasa nu Kinoringan. Laid nu lobuw-i oiranan nu pinuwaal ni Yisus iiri, mutongaro yo Iyo so mompomaid Niyo ri nu, ⁴⁴ “Orotion-o sobana om ondomo muyu yo totongaron Ku so kou iitu nu, Aku, Anak nu Riniba, ikomouli’ so kopogboya’an nu lobuw,” koo. ⁴⁵ Dai noorotian nu mompomaid Niyo tinangar Niyo iiri, so’ orogon so nosiro om dai po niintolang orati ri. Pokiduduatan Iyo nosiro, nga lumaa’. ⁴⁶ Nopupus iri, musosagka’ sono mompomaid ni Yisus ong isai su oogot so nosiro. ⁴⁷ Pagka noilaan-a ni Yisus pikiran nosiro ri, monoginaa yo Iyo nu ido lolaing iundii so obi’ Niyo ri, ⁴⁸ om mutongaro yo nu, “Isai monorima’ nu lolaing iitu so’ poimaid so Aku, monorima’ ya so Aku. Om isai monorima’ so Aku, monorima’ ya so Iyo, ono minonuu’ so Aku no. Isai so kou obaba’ inawo, iyo yo su oogot,” koo si Yisus. ⁴⁹ Mutongaro yo si Yuanis so si Yisus nu, “Oo Tuan, nokosiou kai nu ido koyuwan minonusub nu moinat mongorait nu ngaran Mu. Pinogos mai iyo, so’ okon-a ko moongowaid so toko,” koo. ⁵⁰ Sumombuto yo si Yisus so si Yuanis om mompomaid Niyo wokon-i nu, “Kodi muyu ya pogoso iyo, so’ isai dai lumawan so kou, nosiro yo su kouna’an muyu,” koo. ⁵¹ Mani-rani koindokodan ni Yisus so surga, topuso yo sono Niyo nu mian so Yirusalim. ⁵² Suuo yo Niyo tinu-tinu koyuwan mogulu so ido kampung so Samaria. Nokologa’ yo po sinuu’ Niyo iiri, monodiaa yo sono nosiro nu loga’an ni Yisus. ⁵³ Nga ongo lobuw so kampung iiri dai monorima’ so Iyo, so’ sundur-a Niyo so Yirusalim. ⁵⁴ Noilaan-o po iri ni Yakubus om ni Yuanis, mutongaro yo nosiro nu, “Oo Tuhan, moingin Ko ka ong mindamo kai so Kinoringan nu apui muntiba kiat so langit mongoompu’ nu ongo lobuw oono?” koo nosiro. ⁵⁵ Nga kumowiio yo si Yisus om ungoti yo Niyo nosiro. ⁵⁶ Soko iri po, miano yo sono nosiro so kampung wokon. ⁵⁷ Manou-panou si Yisus om mompomaid Niyo ri, lumogaa yo sono ido koyuwan om mutongaro yo so si Yisus nu, “Maid aku so Ikau, siombo-ombo ya ianan Mu!” koo. ⁵⁸ Sumombuto yo si Yisus nu, “Kulos-kulos om bombolog kuwai ya ogolan, nga bang Aku, Anak nu Riniba, d’ado,” koo. ⁵⁹ Mutongaro yo si Yisus so ido koyuwan wokon nu, “Waid-o so Aku,” koo. Nga mutongaro yo lobuw iiri nu, “Oo, nga muli’ aku po. Bang matoi-o si amo ku om kolobong ku iyo, maid aku nai’ so Ikau,” koo. ⁶⁰ Sumombuto yo si Yisus nu, “Isai yo po dai po nokotorima’ nu kowiawan musingkolaid, iyo yo su polobong nu lobuw minatoi-o. Nga, ikau-o po, panou-o so siombo-ombo ya potuturan nu gama’ nu Kinoringan mogkuasa nu lobuw songapan Niyo,” koo si Yisus. ⁶¹ Ido po koyuwan minutangar nu, “Maid aku so Ikau, nga muli’ aku po laid mokisompiatag so suku-sakat ku,” koo. ⁶² Mutongaro yo si Yisus so lobuw iiri nu, “Bang mukowii-wii po lobuw mongoradu nu suanan, d’ado ya koompusan. Soko ono ya pudi lobuw mokiwowaid so Kinoringan, ong dai otoroido inawo, dai ya kowaid so Pogkuosaan nu Kinoringan,” koo si Yisus.

¹ Nopupus iri, momilio yo si Yisus turu nopulu om duo koyuwan sondiang ko’ iri opulu om duo pinongoorapan Niyo ri, om suuo yo Niyo soro duo-duo koyuwan mogulu so Iyo so bandar om kampung koinginan Niyo lumoga’. ² Mutongaro yo Iyo so nosiro nu, “Maayo po poroyon, nga owako momaroi. Owarong mindamo toko so songapan nu poroyon oono su’ monuu’ Iyo nu lobuw suang momaroi. ³ Panou kou yo! Suu’on Ku kou soko uyog nu dumba mian so tontong nu lobuw oraai, iri soko ingongansad. ⁴ Adang kou yo mongowit nu jumpit intawa ombubut poianan nu sodaka, intawa kasut. Om adang-o mokimutangar-tangar so lobuw osambat muyu so lolanon. ⁵ Bang masuw kou so waloi nu lobuw, tongaro muyu po laid nu, ‘Muda-mudaan ong oborokatan-a nu Kinoringan lobuw so waloi iitu,’ koo yo muyu ya. ⁶ Bang pologa’on kou ya, koogol-a borakat oono nai so nosiro. Nga bang dai kou pologa’on nosiro, dai borokatan nosiro nu Kinoringan. ⁷ Siombo-ombo ya pologa’an so kou, mogol-o nai, om okano om inumo muyu yo onu yo po nipolak so kou no, so’ otoop ong gojian lobuw mugogoma’on, om ono yo soko gaji muyu. Ikod kou yo pupinda-pinda dii-tuui nu woloyan. ⁸ Bang lumombus kou so bandar om pologa’on kou ya nai, okano muyu yo onu yo po nipolak so kou no, ⁹ om polii muyu yo lobuw morosakit nai no, om tongaro muyu nosiro nu, ‘Dai yo olaid mogkuasa Kinoringan so kou,’ koo yo muyu ya. ¹⁰ Nga bang mian kou so ido bandar om dai kou pologa’on nai, ian kou ya so ongo alun-alun om putangar kou nu, ¹¹ ‘Insan koris so bandar muyu kokapit so akod mai tu, tontagon mai ya pongoondoman muyu nu oinsaadan kou nu Kinoringan. Orotio muyu yo nu, dai yo olaid mogkuasa Kinoringan so kou soko raja, nga dai kou ya poimaid!’ koo yo muyu ya. ¹² Obaran Ku kou nu, so Runat Pongukuman, ogaan po ukuman nu Kinoringan so bandar Sodom ko’ ukuman so bandar oono,” koo si Yisus. ¹³ Mutongaro yo si Yisus nu, “Aagut kou yo su lobuw Kurajim! Aagut kou yo su lobuw Baitsaida! Bang dii so Tirus om Sidun su kinourugan nu koiran-iran nosiou muyu oono, tantu olaid-o nosiro rinumorogo momaal nu koraayan. ¹⁴ Nga bang ologa’ Runat Pongukuman, ogaan po ukuman so Tirus om Sidun ko’ ukuman so kou. ¹⁵ Om kou su lobuw Kapornaum, intaman muyu bo gaam ong popongkaton kou sampai so surga? Dai! Ala’ nai’ niada’ kou so noraka!” koo si Yisus. ¹⁶ Mutongaro po si Yisus so mompomaid Niyo ri nu, “Isai mongkinongou so kou, mongkinongou-a so Aku, om isai monulak so kou, monulak-a so Aku. Om isai monulak so Aku, monulak-a so Iyo, ono minonuu’ so Aku no,” koo si Yisus. ¹⁷ Nopupus iri, nokouli’ yo turu nopulu om duo sinuu’ ni Yisus, om sobana ko nosudu’an nosiro. Mongoobaro yo nosiro so Iyo nu, “Oo Tuhan, insan komoinatan-i musimaid susubon mai mongorait nu ngaran Mu no,” koo. ¹⁸ Mutongaro yo si Yisus so nosiro nu, “Nokosiou Aku nu Wowaidon nu Moinat noratu kiat so surga olangkas soko kudilop. ¹⁹ Indadi, rongowo muyu yo, tinaakan Ku yo kou nu kuasa mongingkag nu topirik om tompoluluu, om kuasa mongolawan nu alod-alod, sampai d’ado kopongoraai so kou. ²⁰ Soko ono pona, ikod kou yo ponginsudu’an pudi musimaid komoinatan-o so kou, nga ponginsudu’an kou yo so’ nokodaptar-o ngaran muyu no so surga,” koo. ²¹ Iya iiri, sobana ko nosudu’an si Yisus so’ kinuasa nu Atod nu Kinoringan, om mutongaro yo Iyo nu, “Oo Amo songapan nu tana’ om langit tu, munsopot Aku so Ikau, so’ kiawi’ pontudukan nisusut Mu so lobuw kipongoorotian om kikoilaan, nga pinointolang Mu so lobuw d’ado oilo-ilaan soko lolaing, so’ ono yo su koinsanang nu inawo Mu. ²² Kiawi’ nga nitaak Mu yo so Aku, om d’ado ido kotondu’ so Aku, Anak Mu sondiang ko Ikau, om d’ado ido kotondu’ so Ikau sondiang ko Aku, Anak Mu om lobuw koinginan Ku potondu’ so Ikau-o,” koo si Yisus. ²³ Nopupus iri, tumingkuango yo si Yisus so mompomaid Niyo ri om mutongaro yo so nosiro nu, “Sobana ko ountung kou so’ nokosiou kou nu onu yo po pinuwaal Ku nu ono sono tu. ²⁴ Mongaabar Aku so kou nu, osuang poo’abar nu Kinoringan om raja nu gulu ri minokisisiou nu onu yo po nosiou muyu nu kosiono tu, nga dai nosiro nokosiou. Om minokirorongou-a nu onu yo po norongou muyu kosiono tu, nga dai ya nokorongou,” koo si Yisus. ²⁵ Ido runat, kininaman si Yisus nu moomontuduk nu Ukum nu, “Oo Guru, onu ka otoop waalon ku su’ kikowiawan aku musingkolaid maid so Kinoringan?” koo. ²⁶ Sumombuto yo si Yisus nu, “Onu ka nokosurat so Buuk nu Kinoringan? Onu pongoorotian mu?” koo. ²⁷ Sumombuto yo moomontuduk iiri nu, “Somodi yo Kinoringan nu otoroido inawo, so ontob-ontob nu kudarat mu no, so ontob-ontob nu pogokalan mu, om somodi yo inong mu soko poonamod mu nu kondiri,” koo. ²⁸ Mutongaro yo si Yisus nu, “Bana ya tangar mu no. Waido yo ono su’ kikowiawan ko musingkolaid,” koo. ²⁹ Nga minusinduat-duat po moomontuduk iiri nu, “Isai ka su inong ku lobuw?” koo. ³⁰ Sumombuto yo si Yisus nu, “Kuwai ido lobuw kiat so Yirusalim sundur so Yiriku. Laid niyo manou-panou, rinompukan sono iyo nu lobuw raai. Sinolod nosiro onu yo po inowit niyo ri om linubak, ogon-ogon matoi om linaiwan nai’. ³¹ Iya iiri, tinumalib ido imam dii. Nosiou-a niyo lobuw nosaadan-i, nga sinumondipau-a so lalan-i om tinoliban-a. ³² Ido po lobuw Yaudi, solusuk ni Liwi tinumalib dii. Rumonio yo iyo so lobuw nosaadan iiri monsiou, nga sumondipawo yo so lalan-i om lumombuso yo. ³³ Nga ido lobuw Samaria minompanou dii. Pogsiou niyo nu lobuw nosaadan iiri, noluluudan sono iyo. ³⁴ Rumonio yo iyo so lobuw iiri om ugasi yo niyo pilat-i nu sungoi nu anggur, om ubati yo. Noopod iri, ongkoso yo niyo pilat-i. Gondari yo niyo lobuw iiri so koladai niyo ri, om owito yo so waloi sisiwaan om inubatan nai’ sobana. ³⁵ Susuab-i, taaki yo nu lobuw Samaria ri duo nokaping siin pirok iri songapan nu waloi siniwaan niyo ri, om tongaro yo nu, ‘Ubati yo lobuw iitu, om bang dai po kosukup siin iitu, borayan ku ya ikau ong kopululi’ aku tuui,’ koo lobuw Samaria ri,” koo si Yisus. ³⁶ Duato yo sono Niyo moomontuduk iiri nu, “So ponokodan mu, kiat so tolu koyuwan iiri, isai yo ka su inong lobuw noluluudan nu nosaadan iiri?” koo. ³⁷ Sumombuto yo moomontuduk-i nu, “Iri minonabang so iyo,” koo. Mutongaro yo si Yisus nu, “Panou-o, om pomaal-o nu soko iri!” koo. ³⁸ Ido runat minompanou si Yisus om mompomaid Niyo ri, nokologa’ nosiro so ido kampung. So kampung iiri, kuwai ido woinoi ngaran niyo si Marta, nopaambai so si Yisus so waloi niyo ri. ³⁹ Si Marta kisulod nu woinoi, ngaran niyo si Maria. Mogomo yo sono si Maria so obi’ ni Yisus mongkinongou nu pontudukan Niyo ri, ⁴⁰ nga si Marta oogutan, so’ monginoogou iyo mugogoma’on. Tuminongo yo sono iyo dii si Yisus om mutongaro yo nu, “Oo Tuhan, posimaidan Mu ya ka sulod ku no dai tumabang so aku mugogoma’on? Potobango po iyo so aku!” koo. ⁴¹ Sumombuto yo si Yisus nu, “Adii, ikau Marta! Osuang ong dikau tu kogogawan om koogutan. ⁴² Bana yo, ido yo su oogot om pinili’ yo ni Maria onu yo po owarong, nu dai osolod nu lobuw wokon,” koo si Yisus.

¹ Ido runat, minogdu’a si Yisus so ido tontong. Nopupus Iyo mogdu’a, mutongaro yo ido mompomaid Niyo ri nu, “Oo Tuhan, tuduki kai po mogdu’a, soko si Yuanis su minontuduk nu mompomaid niyo ri,” koo. ² Sumombuto yo si Yisus nu, “Bang mogdu’a kou, soko itu yo tongaron muyu, Oo Amo, ido-ido Ko ya Kinoringan, muda-mudaan ong usaa’on om orumaton Ko. ³ Taaki kai yo nu okanon nu runat tu muuma’ so kai. ⁴ Ompuno yo kiawi’ koraayan mai ri, soko mongampun kai nu lobuw kikoraayan so kai. Kodi kai yo posimaidi oliongan nu koimaidan ong kinaman kai, koo yo muyu ya,” koo si Yisus. ⁵ Mutongaro po Iyo so nosiro nu, “Bang ido koyuwan so kou mian nu tonga’ nu awi so waloi nu una’-una’ niyo om mutangar nu, ‘Oo lakitu, mokitaak aku po nu wogas tolu nopuut, ⁶ su nokaambai una’ ku nai so aku, om d’ado onu-onu ipookan ku so iyo,’ koo, ⁷ sombutan ko sono nu oraai nu, ‘Ikod pongaagut so aku. Notutub-o pintu no om inonakan ku tu nga moturuw-o, dai su kotungag monaak so ikau nu pokitaakon mu no,’ koo. ⁸ Mutangar Aku so kou, pudi pona una’-una’ mu iyo, dai ya iyo moingin tumungag om monaak nu pokitaakon mu no. Nga pagka una’-una’ mu iyo, om ikau nga dai ya moiyu’an mokitaak so iyo, tantu tumungag-a iyo monaak so ikau nu onu yo po pokitaakon mu no so’ ado ya pupus mu mokitaak so iyo. ⁹ Ono yo ko’ mutangar Aku so kou, indamo yo so Kinoringan nu koinginan mu no om taakan ko ya Niyo. Podium-o kiat so Kinoringan om kooyang ko ya. Koritiko yo pintu no, om sukaban ko ya. ¹⁰ So’ isai mindamo so Kinoringan niyo, taakan-a. Isai modium kiat so Kinoringan, kooyang-a. Om isai monoritik nu pintu, sukaban-a nu Kinoringan. ¹¹ Bang kianak kou yo, dai otoop ong monaak so anak muyu no nu lopung ong mokitaak iyo nu pait, ¹² intawa monaak nu tompoluluu ong mokitaak iyo nu ontolu. ¹³ Insan oraai-a akal muyu no, tantu koilo kou ya nu onu owarong itaak so anak. Makin po ong Amo toko so surga nga itaak-a Atod Niyo so lobuw mokitaak so Iyo no,” koo si Yisus. ¹⁴ Ido runat minonusub si Yisus nu moinat kiat so ido lobuw bobou. Nokolabus-o po moinat-i, koputangar-o sono lobuw-i. Osuang sono lobuw oiranan, ¹⁵ nga kuwai ya mutangar nu, “Tinaakan Iyo ni Biiljibul iri Wowaidon nu Moinat-i, nu kuasa monusub nu moinat,” koo. ¹⁶ Wokon lobuw-i mokipopongoburunsut so Iyo. Mokitaak nosiro nu koiran-iran kiat so Kinoringan, ¹⁷ nga noilaan-a ni Yisus padu-padu nosiro ri, mutongaro yo Iyo so nosiro nu, “Bang muimpolanu lobuw so ido tontong mualod, sampai mutotondiang, obinasa tontong oono. Om soko ono ya ong mualod sompinunguan om mususub, dai ya tumaan nu olaid. ¹⁸ Soko ono ya pudi komoinatan-o, ong mupipinig om mualod, kopogkuosaan nosiro no nga dai tumaan nu olaid. Nga tangar muyu, ono yo ko koponusub Aku nu moinat so’ tinaakan Aku ni Biiljibul nu kuasa. ¹⁹ Bang soko ono, isai so kuasa pinakai nu mompomaid muyu no monusub nu moinat? Mompomaid muyu no ya kondiri su pointolang nu osala’ pikiran muyu no. ²⁰ Nga Aku yo po, kuasa nu Kinoringan su pinakai ku monusub nu moinat, om ono yo pongilaan muyu nu tumimpuun-o Kinoringan mogkuasa tuui so kou. ²¹ Wowaidon nu Moinat oono soko ido koyuwan obasag om osukup sindata mongipat nu waloi niyo no. Kiawi’ orata’ niyo no dai osolod. ²² Nga bang kuwai obasag po ko’ iyo mongodoog, lobuw oono koponolod nu kiawi’ sindata nosongapan niyo no, om monayad-nayad nu nosolod niyo no. Aku yo su soko lobuw obasag oono. ²³ Isai mokimupinig so Aku, lumawan so Aku. Om isai dai tumabang mongingol nu lobuw poimaid so Kinoringan, mongogorusou nu gogoma’on Ku,” koo si Yisus. ²⁴ Mutongaro yo si Yisus nu, “Koduung kolaiw-o moinat-o kiat so koyuwan nu lobuw, manou-panou sono iyo so tontong d’ado sungoi, modium nu intoronan. Bang dai iyo kooyang, mutangar sono iyo so inawo nu, ‘Gaam nai’ mululi’ aku ya so inintoronan ku laid-i,’ koo. ²⁵ Kopululi’ po moinat oono, osiou sono niyo nu oborisi om omomos inintoronan niyo gulu ri. ²⁶ Momponowo po moinat oono om minongingol nu turu komoinatan nu oraai po ko’ iyo, om masuw-o sono so lobuw oono, om kogoyaan niyo oraai po ko’ togna ri,” koo si Yisus. ²⁷ Nopupus si Yisus mutangar nu iri, minutangar sono ido woinoi so Iyo nu, “Osanang-o woinoi minuanak om nopotiti’ so Ikau-i,” koo. ²⁸ Nga sumombuto yo si Yisus nu, “Osanang po lobuw mongkinongou nu tinongaran nu Kinoringan om poimaid,” koo. ²⁹ Kakal po si Yisus nopuinliwutan nu lobuw suang, mutongaro yo Iyo nu, “Sobana ko oraai lobuw nu ono sono tu! Moingin nosiro nu koiran-iran kiat so Kinoringan pongimaidan nosiro so Aku kolaai, nga dai ya taakan nu koiran-iran sondiang ko koiran-iran suat so si Yunus, poo’abar nu Kinoringan gulu ri. ³⁰ Si Yunus-o su sinumiliw nu koiran-iran so kolobuwan so wonuo nu Niniwi. Soko ono ya pudi Aku, Anak nu Riniba, sumiliw nu koiran-iran so kolobuwan kosiono tu. ³¹ So Runat Pongukuman ong wagu, kuwai lumoga’ raja woinoi gulu ri ungkiat so wonuo solatan. Mundii iyo maid nu kiawi’ lobuw nu ono sono tu, om iyo yo su pointolang nu kosola’an muyu nu dai mongimaid so Aku. So’ pudi ungkiat-a iyo so isan nu langit, nga linumoga’ ya iyo dii si Salumu mongkinongou ong komuro kopintar ni Salumu mutangar. Nga, kosiono Aku yo su maayo po ko’ si Salumu tuui so kou, nga dai kou ya mongkinongou nu pontudukan Ku. ³² Ongo lobuw so bandar Niniwi mundii poinsala’ so kou nu Runat Pongukuman, so’ nosiro yo po rinumorogo momaal nu koraayan koduung nokorongou nu tangar ni Yunus, nga kosiono Aku yo su maayo po ko’ si Yunus, nga dai kou ya mongkinongou nu pontudukan Ku,” koo si Yisus. ³³ Mutongaro yo si Yisus nu, “D’ado ya lobuw monikit nu politaan om nirinding so pasok intawa tutuban nu montaya. Bang monikit nu politaan, subai nisiit so dilanggau su’ onowawan lobuw masuw so waloi oono. ³⁴ Mato mu no yo su soko politaan nu koyuwan mu no. Bang maid ko nu pontudukan Ku no, ono yo soko mato konawau nu koyuwan mu no, kosiou nu onawau. Nga bang dai ko maid nu pontudukan Ku no, soko osowut mato mu no, om soko otuong koyuwan mu no. ³⁵ Ono yo ko’, kimati yo su’ dai sumiliw nu otuong ono onawau so koyuwan mu no. ³⁶ Bang onawau pilolongkop nu koyuwan mu no, om d’ado boogian otuong, tantu otogu’ kiawi’ koyuwan mu no soko otogu’ ko nu koonawau nu politaan,” koo. ³⁷ Nopupus-a si Yisus montuduk, ido koyuwan kiat so puimpugan nu Parisi minongingol so Iyo muli’ so waloi niyo ri mongokan. Mindokodo yo si Yisus so waloi oono, om mogomo yo mongokan. ³⁸ Noiranan lobuw nu Parisi iiri nu nosiou niyo si Yisus dai minuugas nu uyud niyo mogom mongokan-i, mongowaid nu adat nu Parisi. ³⁹ Nga noilaan-a ni Yisus nu noiranan lobuw Parisi ri, mutongaro yo sono Iyo nu, “Kou yo po lobuw Parisi, ono ya su ugasan muyu dirimbou nu pinggan om mangkuk muyu no, nga rinuang-o noponu’ nu sinaim om koraayan. ⁴⁰ Oo su lobuw olowong, Kinoringan-a su minomaal nu dirimbou om rinuang nu pinggan mangkuk-o. ⁴¹ Nga potaako muyu yo asuw nu pinggan muyu no so lobuw omiskin. Bang soko ono waalon muyu, torima’on kou nai’ nu Kinoringan. ⁴² Aagut kou yo su lobuw Parisi, so’ pudi pona monaak kou so Kinoringan sombaagi’ opulu nu kiawi’ pinumpung nu tonoman muyu, nga dai ya ooluk gogoma’on muyu so lobuw wokon, om dai ya somodan muyu Kinoringan, ono yo popusio-sioon muyu. Mupatut ong waalon muyu kiawi’ oono. ⁴³ Aagut kou yo su lobuw Parisi! Momili’ kou nu oogoman so waloi sosombooyangan so otingkuangan nu lobuw suang, om mokiorumaton kou so pasar. ⁴⁴ Aagut kou yo su lobuw Parisi! Kou yo po soko lobong d’ado ponondu’an, puiningkagan nu lobuw, so’ mongowaid lobuw so kou om ponontaman nosiro nu owarong ono so nosiro, nga sobana yo oraai so nosiro ong minsuw nosiro nu gogoma’on muyu oraai-o,” koo si Yisus. ⁴⁵ Sumombuto yo ido koyuwan so Iyo nu, “Oo Guru, bang mutangar Ko nu soko ono, koorotian mongusiba’ Ko so kai,” koo. ⁴⁶ Nga sumombuto yo si Yisus nu, “Kou su moomontuduk nu Ukum nga aagut-a! Montuduk kou so kolobuwan nu orogon waidon, indama kou kondiri dai montuduk ong onu koo gama’ mongowaid nu ono musuat so koinginan nu Kinoringan. Soko poponimban kou so nosiro nu owogat, nga insan sabat dai kou tumabang monimban. ⁴⁷ Aagut kou yo sobana! Inatag muyu lobong nu poo’abar nu Kinoringan, iri pinupatoi nu porookian muyu gulu ri, ⁴⁸ om ono yo pongilaan nu muinong-a koinginan muyu om odu aki muyu ri momaal nu oraai. Odu aki muyu ri su minomatoi nu poo’abar nu Kinoringan, om kou sono su minongatag nu lobong nosiro no. ⁴⁹ Ono yo ko’ nokosurat-o so buuk ingoranan koilaan nu Kinoringan nu, ‘Pologa’on Ku nai so nosiro poo’abar Ku om pinongoorapan Ku, nga wokon potoyon, om wokon po sonsora’on!’ koo ri. ⁵⁰ Nga kou yo kosiono tu su sunsuli’an nu gogoma’on nu odu aki muyu ri momatoi nu poo’abar kiat nu nowaal wonuo tu ri, ⁵¹ ono yo kiat nu kinopotoyan ni Abil sampai kinopotoyan ni Jakaria, iri pinatoi so puola’an nu ranggar om Waloi Maayo nu Kinoringan-i. Mutangar Aku so kou, lobuw nu ono sono tu tantu ukumon suat nu kiawi’ oono. ⁵² Aagut kou yo su moomontuduk nu Ukum! Kou yo su nokoilo nu pontudukan so Buuk nu Kinoringan, soko nokokuyut nu kunsi nu pintu pongoilaan. Nga kou kondiri dai masuw modium nu koilaan oono. Om kuwai maam lobuw wokon mokiaasuw nai bana-bana nu modium nu Kinoringan nga tibonan muyu,” koo si Yisus. ⁵³ Nokolaiw-o po si Yisus dii, lumawan sobana moomontuduk nu Ukum om lobuw Parisi ri so Iyo. Osuang duaton nosiro so si Yisus, ⁵⁴ pongoburunsut so Iyo tayon ong osala’ sambut Niyo om aakom sono nosiro suat so totongaron Niyo ri.

¹ Iya oono boribu-ribu sampuw nu lobuw sampai koputotomping om kopuiingkag nu akod. Mutongaro yo si Yisus so mompomaid Niyo ri nu, “Ingato muyu yo pontudukan nu lobuw Parisi, nosiro kondiri nga dai poimaid. ² Onu yo po nokosusut, osiou-a ong wagu, om onu yo po so inawo nga oilaan-a ong wagu. ³ Onu yo po tongaron muyu so kotuongan, orongou-a nu kiawi’ lobuw so konowawan ong wagu, om onu-onu burungon muyu so bilik, kotuturan-a so lobuw suang,” koo si Yisus. ⁴ Mutongaro yo si Yisus nu, “Oo su kouna’an Ku, ondomo muyu yo! Ikod kou yo kilaa’ nu lobuw ontob kopomatoi nu koyuwan muyu, nga dai ya kopomatoi nu atod muyu no. ⁵ Tudukan Ku ya kou ong isai su opatut kololaa’an muyu. Kinoringan-o su kolaa’an muyu, so’ Iyo yo su kikopogboya’an momatoi nu lobuw om posubo nu atod nosiro so noraka. Mongaabar Aku so kou nu, laa’ kou yo nu Kinoringan! ⁶ Nga ikod kou kigagau ong Kinoringan-o su opatut kolaa’an muyu, so’ soko itu pomikiran Niyo, ono yo pudi ong pirit su ginis nu bombolog nu omura (limo pirit duo yo siin orogo), insan ido dai ya olupaan nu Kinoringan. ⁷ Indadi, ikod kou yo kigagau so’ boorogo kou po ko’ pirit om insan obuk muyu no nga noiap-o kiawi’,” koo si Yisus. ⁸ Mutongaro po si Yisus nu, “Mongaabar Aku so kou nu, isai mongakun so lobuw suang nu Aku yo su kosongapan so iyo, Aku, Anak nu Riniba nga mongakun-a so iyo so tiningkuangon nu susuu’on nu Kinoringan so surga. ⁹ Nga isai mongolim so lobuw suang suat so Aku, Aku nga mongolim-a so iyo so tiningkuangon nu susuu’on nu Kinoringan. ¹⁰ Om isai mutangar lumawan so Aku Anak nu Riniba, oompunan-a, nga isai mubaag nu Atod nu Kinoringan, dai oompunan. ¹¹ Bang doowaan kou nu lobuw so pubisora’an so’ maid kou so Aku, ikod kou yo kigagau ong onu nisambut muyu. ¹² Iya oono, Atod nu Kinoringan kondiri su montuduk so kou onu mupatut tongaron muyu,” koo si Yisus. ¹³ Ido koyuwan kiat so lobuw suang-i minutangar so si Yisus nu, “Oo Guru, tongaro po sulod ku no su’ oboogi’an aku nu pusaka nokoogol ni amo mai no,” koo. ¹⁴ Sumombuto yo si Yisus nu, “Oo lakitu, dai su otoop popubaagi’ so kou nu orata’ oono,” koo. ¹⁵ Mutongaro yo sono si Yisus so lobuw suang-i nu, “Ingato muyu yo, ikod kou yo kosimpou so’ kowiawan muyu no okon ko suat-a nu orata’ so wonuo tu,” koo. ¹⁶ Musolig-soligo yo sono si Yisus montuduk nu lobuw suang-i nu, “Ido koyuwan doyaan so’ kitana’ nu owarong, om dadan osuang pinumpung niyo. ¹⁷ Momikiro yo sono iyo so inawo nu, ‘D’ado ong itu korumposan nu pinumpung ku tu. Onu gaam itu waalon ku? ¹⁸ Itu yo su waalon ku. Uyason ku waloi laid ku tu, om momuwaloi aku koimbagu nu maayo po ko’ waloi laid ku tu, su’ orumpos kiawi’ pinumpung nu tonoman om orata’ ku no. ¹⁹ Oopod ku yo waloi oono, k’aku sono so inawo ku, Osanang aku yo sono! Nokaalap aku yo nu onu yo po owarong, om muuma’ aku yo nu itu botoun-toun. Mintoron aku po sono om mongokan monginum om murami-rami,’ koo so inawo nu lobuw doyaan oono. ²⁰ Nga mutangar sono Kinoringan so iyo nu, ‘Oo su lobuw olowong. Awi ya iitu matoi ko! Lobuw-a sondiang kosongapan nu orata’ mu no,’ koo. ²¹ Soko ono yo koompusan nu lobuw mokikokaya suat-a so wonuo tu, nga ado pikiran momaal nu koinginan nu Kinoringan.” koo si Yisus. ²² Mutongaro yo si Yisus so mompomaid Niyo ri nu, “Mongaabar Aku so kou nu ikod kou yo kigagau suat so ingkookan intawa pokakas muyu. ²³ Oogot po kowiawan ko’ ingkookan, om oogot po koyuwan ko’ pinokokasan. ²⁴ Udioo muyu ya bombolog-o. Dai ya mutonoman, dai ya momaroi, om d’ado ya gudang intawa lingkut, nga pookanon-a nu Kinoringan. Sobana ko boorogo kou po ko’ bombolog-o! ²⁵ Ado ido so kou kopusintogui sabat, pudi bogagau. ²⁶ Bang insan ono nga dai muyu owaal, adang kou yo bogagau nu wokon. ²⁷ Udioo muyu tanom-tanom momuwusak. Dai ya mugogoma’on intawa mongoraro, nga insan si Raja Salumu ya silaid-i su landu osuang pokakas owarong, dai ya koimbas pokakas niyo nu koowarong nu tanom-tanom oono. ²⁸ Siowi muyu rikut tumuu’ so umo. Tumuu’ nu runat tu om suab ondikuton-o om susulan, nga poriora’on-a nu Kinoringan. Makin po ong kou nga poriora’on-a Niyo. Indadi nokuro su dai po poimaid kou sobana? ²⁹ Ikod kou yo dadan kigagau suat nu okanon inumon muyu. ³⁰ Ono yo kiawi’ su didiumon nu lobuw dai poimaid so Kinoringan. Nga, Amo muyu so surga su koilo nu oogot kou nu ono. ³¹ Indadi podulo muyu po Kinoringan mogkuasa so kou, om onu yo po kosimpitan muyu nga insukupan-a Niyo,” koo si Yisus. ³² Mutongaro po si Yisus nu, “Ikod kou yo kilaa’ pudi owako kou poimaid, so’ kou yo su koinginan nu Kinoringan kowaid so Pogkuosaan Niyo. ³³ Wolii yo kiawi’ orata’ muyu no om toyad-toyado muyu siin-o so lobuw kikosimpitan. Bang waalon muyu ono, soko momaal kou nu poianan nu siin dai musiba’, ono yo orata’ nitou’ so surga, so’ dii yo po so surga d’ado yo lobuw monakou, om d’ado yo gagat mongoraag. ³⁴ Siombo-ombo ya orata’ muyu no, nai ya inawo muyu no,” koo si Yisus. ³⁵ - ³⁶ Musolig-soligo po si Yisus suat nu kologa’an Niyo koimbagu nu, “Mingat-ingat kou yo dadan soko kouriponan sumodia’ mongindad nu kouli’ tuan nosiro no kiat so rami-rami muontun. Mupokakas nosiro om dai mupoda’ nu politaan. Bang kouli’ tuan oono om mongoritik nu pintu, osukaban iyo osikap. ³⁷ - ³⁸ Osanang-o kouriponan osunsungan nu tuan niyo no sumodia’ mongindad so iyo nu kouli’, pudi tonga’ yo nu awi om kologa’ nai’ intawa olaid po kiat nu ono. Mongaabar aku so kou nu, tuan oono kondiri posodia’, momaau so nosiro poogom om momolak nu kookanan so nosiro. ³⁹ Ondomo muyu yo itu, bang oilaan nu songapan nu waloi nu lumoga’ lobuw monakou so waloi niyo no, tantu dai iyo moturuw su’ dai kologa’ moonakou oono. ⁴⁰ Ono yo ko’, sumodia’ kou yo, so’ dai muyu oilaan ong sombiya kologa’an Ku koimbagu, Anak nu Riniba,” koo si Yisus. ⁴¹ Mongoduato yo si Pitrus so si Yisus nu, “Oo Tuhan, suat-a ka so kai salig-salig oono intawa kiawi’ ya lobuw tu?” koo. ⁴² Sumombuto yo Tuhan nu, “Uripon ototog om moilo, iyo yo su pongkaton nu tuan niyo no nu mongipat nu kouriponan wokon om pookan so nosiro, nu notantu yo niyo. ⁴³ Osanang-o uripon ong lumoga’ tuan niyo no, om osunsungan mugogoma’on nu ipogama’ so iyo no. ⁴⁴ Obaran Ku kou, pongkaton sono iyo nu tuan niyo no, urugon nu pongoorapan nu kiawi’ orata’ niyo no. ⁴⁵ Nga bang mutangar uripon oono so inawo nu, ‘Olaid ong si tuan lumoga’,’ koo, lubakon-o sono niyo kouriponan wokon-i woinoi kusoi, mongokan monginum om musingawuk. ⁴⁶ Dai yo sono niyo noilo-ilaan, lumoga’ tuan niyo no om nosunsungan nu gogoma’on niyo iiri. Om sobana ko pogiontoban nu tuan niyo no mononsara’ om pinoinsuw nu lobuw dai mongowaid nu ponuu’an nu Kinoringan. ⁴⁷ Iri yo po uripon koilo yo laid nu koinginan nu tuan niyo no, nga tomodon-a dai mongowaid, osuang po lulubak oirosaan niyo. ⁴⁸ Nga iri uripon dai po koilo nu koinginan nu tuan niyo no, om kopomaal nu kororaayan nu tuan niyo no, owako ya lulubak oirosaan. Lobuw notaakan nu osuang, osuang-a uli’on nai so iyo, om lobuw pinongoorapan nu osuang, osuang-a uli’on nai so iyo,” koo. ⁴⁹ Mutongaro po si Yisus nu, “Tomod Ku yo po lumoga’ nga popilai nu apui so pilolongkop nu wonuo tu, ono yo ukuman, om koinginan Ku, apui oono sumikit nu ono sono tu. ⁵⁰ Subai osonsara’ Aku po laid so kayu salib, om sobana ko aagut inawo Ku no ong dai po kotalib ono. ⁵¹ Monokod kou gaam nu linumoga’ Aku so wonuo tu mongowit nu kopusulutan. Okon ko kopusulutan, ala’ nai’ kopuolodan. ⁵² Kiat nu ono sono tu, bang kuwai limo koyuwan so sompungu, tolu koyuwan mongolawan nu duo no, intawa duo mongolawan nu tolu no. ⁵³ Dadan nosiro mualod. Amo no mongalod nu anak niyo kusoi-o, om anak kusoi-o lumawan nu amo no. Ino no mongalod nu anak niyo woinoi-o, om anak niyo woinoi-o lumawan nu ino no. Iwan mongalod nu anak kotakin, om anak kotakin lumawan nu iwan,” koo si Yisus. ⁵⁴ Mutongaro yo sono si Yisus so lobuw suang-i nu, “Bang kosiou kou nu mongitom so lidopan, tokodon muyu nu muran, om bana-bana ya nu muran. ⁵⁵ Om bang muos kiat so solatan, tokodon muyu nu muas, om bana-bana ya nu muas. ⁵⁶ Oo su lobuw ongo roraai! Koorati kou nu mongitom om uos, nga dai kou koorati nu ponondu’an nu ono sono tu,” koo si Yisus. ⁵⁷ Mutongaro po si Yisus nu, “Kopotutan-o po, kou yo su monantu so inawo muyu ong ombo su obana. ⁵⁸ Bang doowaan ko so pubisora’an, pokimusayu po laid so iyo nu dai po kologa’ so pubisora’an, so’ bang okon ko soko ono, owiton ko niyo so moongobisara’ om nikomouli’ ko nu moongobisara’ no so pulis, om jiilon ko sono nu pulis-o. ⁵⁹ Mongaabar Aku so kou nu dai ko po kolabus so jiil oono, ong dai muyu po aawi’ mongobarai utang muyu no,” koo si Yisus.

¹ Iya oono, kuwai lobuw nopotuturan so si Yisus suat nu lobuw kiat so wonuo nu Galilia pinatoi ni Pilatus nu laid nosiro pousaa’ so Kinoringan nu pongayam ginaras so Waloi Maayo nu Kinoringan so Yirusalim. ² Nga sumombuto yo si Yisus nu, “Indadi, ponontaman muyu sono gaam nu nokaalib koraayan nu lobuw Galilia pinatoi oono ko’ lobuw Galilia wokon-o? Sobana ko dai ya. ³ Mongaabar Aku so kou nu, bang dai kou ya rumorogo momaal nu koraayan, kou nga matoi ya soko nosiro! ⁴ Om onu ponontaman muyu nu opulu om walu koyuwan minatoi noonsitan nu waloi watu opangkat so obi’ nu Siluam-i? Ponontaman muyu ya gaam nu maayo po koraayan nosiro ko’ kiawi’ lobuw so Yirusalim? Sobana ko dai. ⁵ Insan po mongaabar Aku so kou, bang dai kou ya rumorogo momaal nu koraayan, kou nga matoi ya soko nosiro,” koo si Yisus. ⁶ Musolig-soligo yo si Yisus nu, “Ido koyuwan kitonoman nu bubua’. Arap-arap niyo nu kibua’, nga d’ado ya pala. ⁷ Mutongaro yo sono iyo so pinopukoraja niyo ri nu, ‘Tolu yo notoun mongindad aku nu mubua’ tonoman ku tu, nga dai ya mubua’. Togado yo ono! D’ado ya kosudaan nu ono muu’-tuu’ so’ dai ya mubua’,’ koo songapan nu bubua’ ri. ⁸ Sumombuto yo pinopukoraja oono nu, ‘Oo tuan, adang po togadon nu toun tu. Songkulon ku po tana’ so pililiwut-o om bojaan ku, ⁹ kalu mubua’ nu toun sunduron tu. Bang dai ya mubua’, togadon nai’ sono,’ koo pinopukoraja oono,” koo si Yisus. ¹⁰ Ido Runat Pongintoronan, minontuduk si Yisus so waloi sosombooyangan. ¹¹ Dii kuwai ido woinoi sinorungan nu moinat. Opulu yo om walu toun laid niyo morosakit, om otongkud-o, dai kosintor mundii. ¹² Pogsiou ni Yisus nu woinoi iiri, paawo yo Niyo porani dii so Iyo om tongaro yo nu, “Oo inan, kaatu’ ko yo sono,” koo. ¹³ Topopo yo Niyo limpupuduan nu woinoi iiri om iya ya iiri kosintor-o sono mundii, om minongorayou nu Kinoringan. ¹⁴ Nga minungot wowaidon so waloi sosombooyangan iiri so’ minomali’ si Yisus so Runat Pongintoronan. Mutongaro yo wowaidon-i so kolobuwan-i nu, “Onom-o runat kowasa kou mugogoma’on, om ono yo su iyaon muyu mokiubat. Nga, ong Runat Pongintoronan, dai kowasa,” koo. ¹⁵ Nga sumombuto yo si Yisus nu, “Oo su lobuw ongo roraai, tantu polabus kou ya nu pongayam poinum nu Runat Pongintoronan. ¹⁶ Siowi muyu woinoi iitu. Opulu yo om walu toun morosakit om otongkud-o soko winungkakung nu moinat mongkogos. Woinoi iitu no nga solusuk-a ni Abraham. Kopotutan-o po uyadan om nilabus nu Runat Pongintoronan,” koo si Yisus. ¹⁷ Noiyu’an sono ongo lobuw rinumoraayan so Iyo ri nu norongou sambut Niyo ri, nga wokon-i osudu’an nu nokosiou nu koiran-iran winaal Niyo ri. ¹⁸ Mutongaro yo si Yisus nu, “Bang mogkuasa yo Kinoringan soko raja, gama’ Niyo soko ¹⁹ linsou oworos nisasad so umo. Tumuu’ sono om ourug nu kayu okutuw, osiou nu lobuw suang, om murumun sono bombolog so raan-o,” koo si Yisus. ²⁰ Mutongaro po si Yisus nu, “Bang mogkuasa yo Kinoringan soko raja, ²¹ rumuang sono lobuw so Pogkuosaan Niyo oono soko poongombang nu tapung nigawul so tapung om ouli’ kokombangan,” koo si Yisus. ²² Laid ni Yisus manou-panou sundur so Yirusalim, mambai-ambai Iyo so ongo bandar om kampung montuduk. ²³ Duato yo sono Iyo nu ido koyuwan nu, “Oo Tuan, owako ya ka lobuw kaalap nu kowiawan kiat so Kinoringan?” koo. ²⁴ Sumombuto yo si Yisus nu, “Pogkari’-kari’ kou yo su’ kaasuw kou so pintu opiit-o, so’ obaran Ku kou nu osuang lobuw mokiaasuw nai, nga dai kaasuw. ²⁵ Bang tutubon nu songapan nu waloi-o pintu no, mundii-dii kou ya so dilabus-o maid nu monoritik om mutangar nu, ‘Oo tuan, sukabi kai po nu pintu,’ koo kou. Sumambut sono iyo nu, ‘Dai ku kou otondu’an. Siombo ka kiat muyu?’ koo. ²⁶ Sumambut kou sono nu, ‘Nokourung kai so ikau mongokan, om ikau-o su moomontuduk so kai,’ koo kou. ²⁷ Nga sumambut po iyo nu, ‘Dai ku oilaan ong siombo kiat muyu. Oo su moomaal nu koraayan, pulaiw kou ya,’ koo iyo. ²⁸ Iya yo oono osiou muyu si Abraham, si Isak om si Yakub om poo’abar nu Kinoringan gulu ri, sumudu’an so surga, nga kou sono mangi’-tangi’ om osonsara’ sobana so’ susubon kou polabus. ²⁹ Lumoga’ sono lobuw okon ko Yaudi kiat so kiawi’ wonuo so pusitan om lidopan, kiat so utara om solatan, om osudu’an nosiro so’ nosodia’ yo polakan nosiro so surga. ³⁰ Soko ono ya pudi lobuw monokod nu kopogulu kologa’ so surga, nga dai ya kologa’. Om lobuw monokod nu kotoudi kologa’ so surga, nga kopogulu po kologa’,” koo si Yisus. ³¹ Iya oono, lumoga’ yo sono lobuw Parisi dii si Yisus mutangar nu, “Pulaiw-o tuui, om ian so tontong wokon so’ pokipopotoyan Ko ni Irudis,” koo nosiro. ³² Sumombuto yo si Yisus nu, “Panou-o om obari si Irudis, moongaakal oono nu, ‘Runat tu om suab monusub Aku nu komoinatan om momali’ nu lobuw, nga so kotolu no, oopod Ku yo gogoma’on Ku no,’ koo yo muyu ya. ³³ Soko ono pona, lumombus Aku ya nu runat tu, suab om sonsuaban, so’ subai dii ya so Yirusalim su pomotoyan so Aku, soko ongo poo’abar nu Kinoringan gulu ri,” koo. ³⁴ Koondom-o sono si Yisus nu kogoyaan nu lobuw so Yirusalim om mutongaro yo Iyo nu, “Oo su lobuw Yirusalim, sumona Aku so kou nu pinatoi muyu ongo poo’abar nu Kinoringan, om pinimpilayan muyu nu watu moomontuduk sinuu’ nu Kinoringan. Obulit Aku yo lumoga’ mokipopongipat so kou, soko puunan mongoob nu anak niyo, nga dai kou ya musimaid. ³⁵ Pagka soko ono, dai yo sono maid-waid Kinoringan so kou. Ondomo yo, kiat kosiono dai kou yo kosiou so Aku, musingkoputangar muyu so Aku nu, ‘Oborokatan-o Iyo, ono linumoga’ sinuu’ nu TUHAN-o,’ koo kou” koo si Yisus.

¹ - ² Ido Runat Pongintoronan, minian si Yisus mongokan so waloi nu ido wowaidon nu lobuw Parisi. Mobio yo sono dii si Yisus ido koyuwan pinolowon. Inatag si Yisus monoyinu nu lobuw-i nu momali’ ka Iyo nu lobuw morosakit ko’ dai. ³ Mongoduato yo si Yisus so moomontuduk nu Ukum ni Musa om lobuw Parisi ri nu, “Kowasa ya ka momali’ nu lobuw so Runat Pongintoronan?” koo. ⁴ Dai ya sinumambut nosiro. Kuyuti yo sono ni Yisus longon nu lobuw pinolowon iiri, om polii yo Niyo om poulio yo. ⁵ Nopupus iri, mutongaro yo si Yisus so nosiro nu, “Bang oratu anak intawa pongayam muyu so porigi nu Runat Pongintoronan, sopulan muyu ya ko’ dai?” koo si Yisus. ⁶ Dai nosiro nokosambut nu tinangar Niyo iiri. ⁷ Pagka nosiou ni Yisus kiawi’ tombuoi-i momili’ nu oogoman owarong, musolig-soligo yo sono Iyo so nosiro nu, ⁸ “Bang soginaan kou poian so rami-rami muontun, adang-o momili’ nu oogoman owarong, so’ kalu monogina po iyo nu lobuw opangkat po ko’ kou, ⁹ om lobuw minonogina so ikau iiri dai lumoga’ nai so ikau om mutangar nu, ‘Itu yo po inogoman mu tu, sinodia’ yo suat so iyo,’ koo lobuw minonogina so ikau oono. Om moiyu’an ko sono ong kopinda ko so oogoman oraai-o. ¹⁰ Nga bang soginaan ko nu lobuw, ogom-o so oogoman oraai-o. Posimaidan-a lobuw songapan nu waloi oono lumoga’ nai so ikau om mutangar nu, ‘Oo lakitu, tuui ko mogom so oogoman owarong tu,’ koo. Bang soko ono, oorumat ko so tiningkuangon nu tombuoi wokon-o. ¹¹ Isai musimpangkat, poboba’on nu Kinoringan, om isai musimbaba’, popongkaton nu Kinoringan,” koo si Yisus. ¹² Mutongaro po si Yisus so lobuw minonogina so Iyo ri nu, “Bang monogina ko nu lobuw nu mongokan-ngokan, okon ko kouna’an mu no ya, intawa kosusulodan mu intawa ombaloi mu ya ongo kokaya no su soginaan mu, so’ sumuli’ sono nosiro monogina so ikau pookan. Indadi ogonti’an-a sono nipookan-okan mu no om dai ko osuli’an nu Kinoringan. ¹³ Nga bang monogina ko nu lobuw nu mongokan-ngokan, ono su soginaan mu lobuw omiskin om d’ado onu-onu ooyangan nisuli’ so ikau pookan. Soginaa yo lobuw kakung, bolou om kimai. ¹⁴ Bang soko ono waalon mu, borokatan ko nu Kinoringan, so’ lobuw oono dai kosuli’ nu koworongan mu no. Suli’an-a nu Kinoringan koworongan mu no iya nu pongoluli’an-o Niyo nu lobuw poimaid kiat so pinotoyan,” koo si Yisus. ¹⁵ Mutongaro yo sono ido tombuoi nokorongou nu tinangar ni Yisus nu, “Osanang-o lobuw kourung mongokan so tiningkuangon nu Kinoringan ong mogkuasa Iyo soko raja,” koo. ¹⁶ Sumombuto yo si Yisus nu salig-salig nu, “Kuwai ido koyuwan minurami-rami maayo, om minonogina nu kolobuwan. ¹⁷ Nologa’ yo po rami-rami oono, suuo yo niyo kouriponan niyo ri pokoilo nu lobuw nosogina yo laid nu poianon so rami-rami oono nu, ‘Tuui kou yo. Nosodia’ yo kiawi’,’ koo. ¹⁸ Nga, ido po soido nu lobuw nosogina yo laid oono mutangar nu, dai koian so rami-rami oono. Iri togna ri minutangar so kouriponan-i nu, ‘Koowoli ku ya nu tana’, om subai oimpa’ ku po. Mokimaap aku ya,’ koo. ¹⁹ Wokon-i mutangar nu, ‘Koowoli ku ya opulu korabau, om subai oimpa’ ku po. Mokimaap aku ya,’ koo. ²⁰ Om wokon-i mutangar nu, ‘Koontun ku ya, indadi dai aku po kopanou,’ koo. ²¹ Pagka soko iri, mulio ya kouriponan-i paabar nu iri so tuan nosiro ri. Minungot sobana tuan oono om minutangar so uripon niyo ri nu, ‘Longkaso muyu yo, ian kou yo so lalan nu bandar tu om soginaa muyu lobuw omiskin, kimai, bolou om kakung,’ koo songapan nu rami-rami oono. ²² Nokouli’ kouriponan-i, mutongaro yo nosiro so tuan nosiro ri nu, ‘Oo tuan, minompanou kai yo nu suu’ mu ri, nga kuwai po ogoman,’ koo. ²³ Mutongaro po tuan oono so kouriponan niyo ri nu, ‘Ian kou yo so kokompungan om soginaa muyu kiawi’ lobuw pologa’. Moingin aku nu odasok waloi ku tu. ²⁴ Pokoilo aku so kou, ado ido koyuwan nu nosogina yo laid nu pologa’on, koirasa nu kookanan ku tu,’ koo tuan oono,” koo si Yisus. ²⁵ Osuang lobuw maid-waid so si Yisus. Kumowiio yo sono Iyo mutangar so nosiro nu, ²⁶ “Lobuw mokiwowaid so Aku, subai osamod po s’Aku ko’ ino amo niyo, kosusulodan niyo, anak sawo niyo, om iyo kondiri. Bang okon ko soko ono, dai iyo ourug nu mompomaid Ku. ²⁷ Isai dai olila’ monimban nu salib niyo, ono yo tumaan sumonsara’ so’ poimaid so Aku, om maid nai’ so Aku, dai ourug nu mompomaid Ku. ²⁸ Bang mokipopomuwaloi ido lobuw, mongiro-kiro po laid iyo ong komuro siin opakai, su’ oilaan niyo nu kouma’ ya ka siin niyo no ko’ dai. ²⁹ So’ bang kolandu om dai ya oopod, oyak-oyakan sono iyo nu lobuw, ³⁰ maid nu mutangar nu, ‘Lobuw oono monimpuun-a nu waloi, nga dai ya oopod niyo,’ koo. ³¹ Bang ido raja kisoujar opulu noribu sampuw, om mokipopongolawan nu raja wokon nu kisoujar duo nopulu ribu sampuw, mongiro-kiro po laid raja oono nu kolawan-a ka nosiro ko’ dai. ³² Bang okiro-kiro yo niyo nu dai kolawan nosiro, dai po kologa’ raja lowanon niyo no, monuu’ sono iyo nu lobuw sumamung mokimuwarong nu raja oono. ³³ Soko ono ya pudi kou. D’ado ido so kou kowaid so Aku, ong dai ya powiliw nu onu-onu nosongapan niyo,” koo si Yisus. ³⁴ Mutongaro po si Yisus nu, “Asin-o sobana ko kikosudaan, nga, bang malo yo, dai yo sono mongot koimbagu, ³⁵ om d’ado yo kosudaan pudi nibaja so tonoman. Indadi owarong ong iada’ ya. Bang kitolingo kou ya, rongowo muyu yo,” koo si Yisus.

¹ Ido runat, osuang lobuw kikoraayan, ono yo moomumpung nu sukai om lobuw dai poimaid nu oturan nu ugama Yaudi linumoga’ dii si Yisus mongkinongou nu pontudukan Niyo. ² Minungot sono ongo lobuw Parisi om moomontuduk nu Ukum-i so si Yisus om minutangar nu, “Siowi muyu po bo nga mokimuuna’-una’ Iyo nu lobuw oraai, om murung so nosiro mongokan,” koo. ³ Musolig-soligo yo sono si Yisus nu, ⁴ “Bang ido koyuwan so kou kidumba maatus, om noliongan ido, onu waalon niyo? Tantu niogol niyo siwoi nopulu om siwoi oono so korikutan, om diumon niyo ido ri sampai ooyangan. ⁵ Ooyangan-o po niyo, simbanon-o niyo dumba oono mongowit muli’, maid nu osudu’an. ⁶ Pogloga’ niyo so waloi, momaau-o sono iyo nu kouna’an om ombaloi om mutangar nu, ‘Simpor kou yo so aku sumudu’an, so’ nooyangan ku yo dumba ku tu!’ koo. ⁷ Mongaabar Aku so kou nu soko ono ya pudi kiawi’ so surga koosudu’ ong rumorogo ido koyuwan oraai kiat so koraayan niyo. Om labi po koosudu’ so siwoi nopulu om siwoi koyuwan owarong-o akal-i om dai yo muru’ rumorogo” koo si Yisus. ⁸ Mutongaro po si Yisus nu, “Bang ido woinoi kisiin opulu nokaping, om oliongan songkaping, onu waalon niyo? Tantu monikit iyo nu politaan om sopuon niyo waloi niyo modium nu siin-i sampai ooyangan. ⁹ Ooyangan-o po niyo, momaau-o sono iyo nu kouna’an om ombaloi niyo om mutangar nu, ‘Simpor kou yo so aku sumudu’an, so’ nooyangan ku yo siin ku tu!’ koo. ¹⁰ Mongaabar Aku so kou nu soko ono ya koosudu’ nu ongo susuu’on nu Kinoringan so surga ong rumorogo ido koyuwan kiat so koraayan niyo,” koo si Yisus. ¹¹ Monolig-soligo po si Yisus nu, “Ido koyuwan kianak duo kusoi. ¹² Mutongaro yo sono toudi ri so amo niyo ri nu, ‘Oo Apa, taaki yo so aku boogian ku nu orata’ ipusaka mu so kai no,’ koo. Boogio yo sono niyo orata’ pusaka oono so kiduo anak niyo ri. ¹³ Dai po olaid, wolii yo sono nu toudi ri boogian niyo nu orata’ ri, om owito yo mansau orogo ri so wonuo orawu’. Dii yo sono iyo minongaawi’ nu siin niyo ri mogkosonangan om monongkowoinoyan. ¹⁴ Naawi’ yo po siin niyo ri, kilikop sono dii, om iyo nga d’ado yo sono ingkookan. ¹⁵ Indadi, mukorojaa yo sono iyo so ido lobuw dii, om suuo yo iyo nu lobuw oono poponumad nu ulod so umo. ¹⁶ Sobana ko witilon iyo, om mokiookan-o nu nisumad so ulod-i. Soko iri pona kowitil niyo, nga d’ado ya pookan so iyo. ¹⁷ Noindanan nai’ sono niyo pogokalan niyo ri, om mutongaro yo so inawo nu, ‘Osuang lobuw bogaji dii si Apa om ouma’ nu mookan, nga, aku tuui moipopatoi-o witilon. ¹⁸ Gaam nai’ muli’ aku dii si Apa. Kologa’ aku om tongaron ku iyo nu, “Oo Apa, kikoraayan aku so Kinoringan om ikau. ¹⁹ Ikod-o pononganak so aku. Tokodo aku ya nu lobuw sondiang bogaji tuui so ikau,” k’aku,’ koo so inawo nu anak oono. ²⁰ Notangar iri niyo om mulio yo so amo niyo ri. Orawu’ po iyo, nosiou-o iyo nu amo niyo ri. Sobana ko noluluudan amo niyo ri so iyo, om mundako yo sumamung om koromi yo moningud. ²¹ Mutongaro yo sono anak oono so amo niyo ri nu, ‘Oo Apa, kikoraayan aku so Kinoringan om ikau. Ikod-o pononganak so aku,’ koo. ²² Nga, paawo yo nu amo niyo ri kouriponan-i om tongaro yo nu, ‘Sikap-o muyu ya mongalap nu sabung sobana ko owarong om popusobungo muyu iyo. Popupondulungo om popukosuto muyu iyo. ²³ Pomili’ kou nu uyog nu sapi olomu no om goraso muyu. Mongokan-ngokan toko nu osudu’an, ²⁴ so’ anak ku iitu soko minatoi, nga noluli’an. Nopalid iyo, nga nokoimpolanu yo,’ koo amo niyo ri. Muromi-romio yo sono nosiro. ²⁵ Iya oono kakal po mukoraja so umo ongko ri. Mulio yo sono iyo, om nokorani-rani ya so waloi-i, nokorongou-o iyo nu kai-kai mutogunggu om mongalai. ²⁶ Paawo yo niyo ido uripon nosiro ri om duato yo nu, ‘Onu ka nu rami-rami ono?’ koo. ²⁷ Sumombuto yo uripon-i nu, ‘Nokouli’ si adi’ mu. Indadi minonuu’ sono si amo mu popongogaras nu uyog nu sapi olomu ri, so’ osudu’an iyo nu miau-a adi’ mu no om nokouli’ yo,’ koo. ²⁸ Sobana ko minungot anak ongko oono sampai dai minasuw so waloi-i. Pagka soko iri, lumobuso yo sono amo niyo ri mongolimuuk so iyo paasuw. ²⁹ Nga mutongaro yo ongko oono nu, ‘Botoun-toun aku yo tumotos mukoraja momadul so ikau, om dai ya su insan sumiwal nu niongosuu’ mu no. Nga, insan uyog nu kambing dai ko po minonaak so aku nu gorason ku purami-rami ku om kouna’an ku no. ³⁰ Anak mu yo oono su minongorunsur so ikau. Minongaawi’ iyo nu orata’ mu ri, minonomboinoi so wonuo nu lobuw, om minuli’ nai’, nga, iyo nai’ su ginorasan mu nu uyog nu sapi olomu!’ koo. ³¹ Sumombuto yo amo niyo ri nu, ‘Oo Anak, ikau-o po moron-toron-a. Onu-onu so waloi tu kourung ko ya so aku momakai. ³² Patut-o po osudu’an toko kiawi’ om osanang inawo, so’ si adi’ mu soko minatoi, nga noluli’an. Nopalid iyo, nga nokoimpolanu yo,’ koo amo oono,” koo si Yisus.

¹ Mutongaro yo si Yisus so mompomaid Niyo ri nu, “Ido koyuwan doyaan kuwai moomogkoilo niyo nu orata’ om siin. Nokorongou sono iyo nu tinidal siin niyo ri nu moomogkoilo oono. ² Paawo yo sono niyo moomogkoilo oono om tongaro yo nu, ‘Nokorongou aku nu dai musuat gogoma’on mu nu siin ku ri. Obari yo so aku ong onu koo gama’ mu mogkoilo nu siin oono, so’ dai ku yo sono ikau popongoorapan nu siin ku no,’ koo lobuw doyaan oono. ³ Mutongaro yo sono moomogkoilo oono so inawo nu, ‘Onu koo sono gaam gama’ ku? Pointoronon aku yo nu tuan ku no. Monangkul nga dai su kaabut, om mokisodaka nga oiyu’an aku ya. ⁴ Soko itu waalon ku, ono yo bang kointoron aku yo mukoraja, pokurangon ku sono utang nu kouna’an ku so tuan ku no, su’ popolakon aku nosiro so waloi nosiro no,’ koo so inawo niyo. ⁵ Indadi, soginaa yo sono nu moomogkoilo oono kiawi’ lobuw kiutang so tuan niyo ri. Duato niyo ido koyuwan-i nu, ‘Komuro utang mu so tuan ku no?’ koo. ⁶ Sumombuto yo lobuw oono nu, ‘Maatus montaya nu inosak,’ koo. Mutongaro yo moomogkoilo oono so iyo nu, ‘Na, itu yo suang nu utang mu. Ogomo om surati yo limo nopulu, okon ko maatus,’ koo. ⁷ Duato yo niyo koduo ri nu, ‘Om ikau, komuro utang mu so tuan ku no?’ koo. Sumombuto yo lobuw oono nu, ‘Oribu karut nu paroi,’ koo. Mutongaro yo moomogkoilo oono so iyo nu, ‘Itu yo suang nu utang mu. Ogomo om surati yo walu naatus karut, okon ko oribu,’ koo. ⁸ Norongou-o po nu tuan-i gogoma’on nu moomogkoilo niyo iiri, rinayou sono niyo moomogkoilo dai otulid inowoon iiri nu, ‘Moilo iyo sobana modium nu kowiwiau,’ koo. Nga suat so ongo lobuw mongowaid nu kogoyaan so wonuo tu, oilo po nosiro mogkoilo nu kowiawan nosiro ko’ iri ongo lobuw mongowaid nu koinginan nu Kinoringan,” koo. ⁹ Mutongaro po si Yisus nu, “Rongowo muyu yo! Pokayo muyu yo kokoyaan muyu so wonuo tu modium nu una’-una’, su’ bang oliongan kou yo nu kokoyaan so wonuo tu, popolakon kou ya so surga musingkolaid. ¹⁰ Isai opongoorapan nu gogoma’on oruoi, opongoorapan-a nu gogoma’on orogon, nga, isai dai opongoorapan nu gogoma’on oruoi, dai ya opongoorapan nu gogoma’on orogon. ¹¹ Indadi, bang dai kou opongoorapan suat so kokoyaan so wonuo tu, d’ado ya kopongaarap so kou suat so kokoyaan so surga. ¹² Om bang dai ko okimat nu orata’ nu lobuw wokon, d’ado yo moingin monaak so ikau nu orata’ ong kologa’ ko so surga. ¹³ Ido uripon dai kodapat muripon so duo tuan, so’ kalu rumoraayan iyo nu ido no, om osamod nu koduo no, intawa mongimaid iyo so ido no, om tumolikud so koduo no. Soko ono ya pudi kou. Dai kou kowaid so Kinoringan ong toroidoon-a kokoyaan so wonuo tu,” koo si Yisus. ¹⁴ Kiawi’ tinangar ni Yisus iiri norongou-a nu lobuw Parisi ri, nga dai ya nopoimaid nosiro ala’ nai’ pinurogaman si Yisus so’ landu okoog nosiro nu siin. ¹⁵ Mutongaro yo si Yisus so nosiro nu, “Kou yo su musingkobana-bana so tiningkuangon nu lobuw suang, nga oilaan-a nu Kinoringan inawo muyu no. Onu yo po tokodon toko nu boorogo so wonuo tu, dai ya boorogo so Kinoringan. ¹⁶ Ukum ni Musa om pontudukan nu ongo poo’abar nu Kinoringan gulu ri, kakal-a waidon musingkologa’ ni Yuanis Moongodiu’. Kiat nu iri, tinumimpuun-o sono si Yuanis potuturan nu Abar Owarong suat so gama’ nu Kinoringan mogkuasa soko raja, om mogkari’-kari’ sono ongo lobuw mimaid so Kinoringan, so’ mokiaasuw nosiro so surga. ¹⁷ Nga oruoi po tana’ om langit tu lumiong, ko’ ido tangar nu Ukum nu Kinoringan oliong. ¹⁸ Isai paada’ nu sawo om montun nu woinoi sondiang, nokolapa’ yo iyo, om ono kusoi mongontun nu woinoi niada’ no nga kolapa’ ya,” koo si Yisus. ¹⁹ Mutongaro yo si Yisus nu, “Kuwai ido koyuwan doyaan dadan mupokakas nu owarong om otaas, om runat-runat owarong ookanon niyo. ²⁰ Om kuwai ya ido koyuwan omiskin ingoranan so si Lajarus, nolongkop nu bongkuang koyuwan niyo ri. Lobuw oono nipolak so obi’ nu pintu nu waloi nu lobuw doyaan-i. ²¹ Pagka witilon iyo, mokiookan iyo nu pinitak kiat so mija pongokanan nu lobuw doyaan oono, om asu nga lumoga’ monila’ nu bongkuang niyo ri. ²² Minatoi-o sono lobuw omiskin oono, om inowit nu susuu’on nu Kinoringan atod-i so tontong owarong sobana so obi’ ni Abraham so surga. ²³ Lobuw doyaan iiri nga minatoi-a om nilobong. Kinologa’an-o po niyo so konomotayan, om sobana ko osonsara’. Tumingaa’o yo iyo, om nosiou-siou-o si Abraham so dirawu’, om mobi’-obi’ si Lajarus so iyo. ²⁴ Paawo yo sono nu lobuw doyaan oono si Abraham nu, ‘Oo Aki, Abraham, luluudi aku yo. Suuo po si Lajarus potudul nu tontuduk niyo no so sungoi-o om mian tuui mongoyopos nu dila’ ku tu, so’ sobana ko osonsara’ aku so apui tu,’ koo lobuw doyaan oono. ²⁵ Nga sumombuto yo si Abraham nu, ‘Oo anak, ondomo yo, laid mu po miau-i, nokoirasa ko yo nu kiawi’ kosonangan om koworongan, nga si Lajarus, koraayan-a kiawi’ noirosaan niyo nu miau po iyo ri. Kosiono, osanang-o iyo tuui, om ikau nosonsara’. ²⁶ Sondiang ko ono, so puola’an toko tu kuwai ido timbang olalom, dai oripawan. Kiat tuui lumoga’ nai nga dai koripau, om kiat nai lumoga’ tuui nga dai ya koripau,’ koo si Abraham. ²⁷ Mutongaro yo lobuw doyaan-i nu, ‘Oo Aki, bang soko ono, suuo po si Lajarus poian so waloi ni amo ku, ²⁸ so’ kisulod aku po limo koyuwan dii. Indadi owarong ong oilaan nosiro su’ dai nosiro kosuut so aku so polak osonsara’ iitu,’ koo. ²⁹ Nga sumombuto yo si Abraham nu, ‘Kuwai yo dii so nosiro buuk Ukum ni Musa om buuk nu poo’abar nu Kinoringan. Indadi owarong ong mongkinongou om maid nosiro nu pontudukan nokosurat so ongo buuk oono,’ koo. ³⁰ Sumombuto yo lobuw doyaan oono nu, ‘Oo Aki Abraham, dai ono muuma’, so’ bang kuwai ido koyuwan minatoi oluli’an lumoga’ dii so nosiro, tantu rumorogo ya nosiro momaal nu koraayan,’ koo. ³¹ Nga mutongaro yo si Abraham nu, ‘Bang dai ya mongimaid nosiro nu sinurat ni Musa om ongo poo’abar nu Kinoringan-i, tantu dai ya poimaid nosiro pudi kuwai lobuw oluli’an kiat so pinotoyan lumoga’ mongaabar so nosiro,’ koo si Abraham,” koo si Yisus.

¹ Mutongaro yo si Yisus so mompomaid Niyo ri nu, “Kuwai ya nai’ gogoma’on koowit nu lobuw momaal nu koraayan, nga aagut-o lobuw kopongurug nu koraayan oono. ² Owarong po korobotuan liou niyo no om itobung so raat, ko’ koowit iyo nu lobuw orukung po koimaidan-o momaal nu koraayan. ³ Ingato muyu yo! Bang nokopomaal sulod mu nu koraayan, sowoyo yo iyo. Om bang rumorogo iyo, ompuno yo. ⁴ Inturu pona iyo momaal nu koraayan so ikau sondunat, om ono ya bulit-buliton niyo lumoga’ nai so ikau nu, ‘Rumorogo aku yo,’ koo, ompuno yo iyo,” koo si Yisus. ⁵ Mutongaro yo pinongoorapan-i so si Yisus nu, “Popiot-o po koimaidan mai no,” koo. ⁶ Sumombuto yo si Yisus nu, “Bang kikoimaidan kou, nokuro ong soko linsou-a nu sonsam kaayo, koputangar kou yo so sompuun kayu okutuw nu, ‘Mokat ko yo om kopulo yo so raat,’ koo, tantu mongasip-a puun nu kayu oono so kou,” koo. ⁷ Mutongaro yo si Yisus nu, “Bang ido koyuwan so kou kiuripon oliwang momulo so umo intawa mongipat nu pongayam, ong kouli’ uripon oono, dai ya paawon niyo uripon oono nu, ‘Tuui ko mongokan,’ koo. ⁸ Ala’ nai’ mutangar iyo so uripon oono nu, ‘Singkadi aku po nu kookanan. Pusabung po nu owarong om ipati aku po musingkoopod ku mongokan om monginum, om sumulang ko nai’,’ koo. ⁹ Uripon oono dai muru’ royowon pudi nogama’ yo niyo nisuu’ nu tuan niyo no, so’ ono yo gogoma’on musuat so iyo. ¹⁰ Soko ono ya pudi kou. Bang ogama’ muyu yo onu yo po nisuu’ so kou no, putangar kou yo nu, ‘Kai yo po ombo yo nu uripon. Ombo yo po nisuu’ so kai, ono yo su goma’on mai,’ koo yo muyu ya,” koo si Yisus. ¹¹ Pinomponowan ni Yisus sundur so Yirusalim, linumalan Iyo so pubaatan nu Samaria om Galilia. ¹² Laid Niyo manou-panou masuw so ido kampung, sumongkomo yo so Iyo opulu koyuwan binolangon. Minundii nosiro so dirawu’ ri, ¹³ om lumuapo yo nu, “Oo Yisus, Tuan, luluudi kai yo!” koo. ¹⁴ Siowi yo nosiro ni Yisus om mutongaro yo nu, “Ian kou yo so imam, om pokiudio kou,” koo. Laid po nosiro manou-panou, nopoli’an-o nosiro. ¹⁵ Noilaan-o po nu ido koyuwan so nosiro nu nopoli’an-o iyo, mululio yo sono iyo dii si Yisus maid nu gumonsok mongorayou nu Kinoringan. ¹⁶ Tumungubo yo iyo so akod ni Yisus, om mongunsopoto yo so Iyo. Lobuw oono, lobuw Samaria. ¹⁷ Mutongaro yo si Yisus nu, “Okon ka ko opulu kou koyuwan nopoli’an? Siombo yo siwoi koyuwan-i? ¹⁸ Nokuro su itu yo lobuw sondiang nu bansa iitu su minululi’ mongorayou nu Kinoringan?” koo. ¹⁹ Tongaro yo ni Yisus lobuw iiri nu, “Undii yo om panou-o! Pagka nopoimaid ko so Aku, nopoli’an ko,” koo si Yisus ²⁰ Tinu-tinu lobuw Parisi minongoduat so si Yisus ong sombiya kologa’an nu Kinoringan mogkuasa so wonuo tu. Nga sumombuto yo Iyo so nosiro nu, “Kotimpuunan-o po nu Kinoringan mogkuasa okon-a ko osiowan nu osuang lobuw. ²¹ Indadi d’ado ya koputangar nu, ‘Itu yo iyo’, koo, intawa, ‘Nai yo iyo,’ koo. Nokotimpuun-o Kinoringan mogkuasa tuui so kou nu ono sono tu,” koo si Yisus. ²² Mutongaro yo Iyo so mompomaid Niyo ri nu, “Mokisisiou kou ong wagu so Aku, Anak nu Riniba pudi sontagal-a, nga dai muyu ya osiou. ²³ Tantu mutangar lobuw so kou nu, ‘Siowi, dii maadi Iyo!’ koo, intawa ‘Siowi, tuui maadi Iyo!’ koo. Nga ikod kou yo kilabus modium so Iyo. ²⁴ Soko kudilop tumogu’ kiat so pusitan mian so lidopan om osiou nu kiawi’ lobuw, soko ono yo gama’ Ku, Anak nu Riniba, ong lumoga’ Aku. ²⁵ Nga dai po ologa’ ono, koirasa Aku po laid nu osuang kosonsora’an, om tulakon Aku nu lobuw nu kosiono tu. ²⁶ Kologa’an nu Anak nu Riniba oono, soko iya ni Nuu gulu ri. ²⁷ Mongokan, monginum om muontun kolobuwan-i, sampai nokosakoi-o no Nuu so kapal-i. Linumoni’ yo sono nu maayo sampai noluwus ongo lobuw-i nolosod. ²⁸ Kologa’an nu Anak nu Riniba oono nga soko iya ya ni Lut silaid-i. Mongokan om monginum nosiro. Momoli om powoli nosiro. Mutanom om momuwaloi nosiro soko koopotan. ²⁹ Nga nologa’ runat linobusan ni Lut kiat so bandar Sodom-i, milok po su sumondot su apui, om morirang kisinikit kiat so langit, om naawi’ lobuw-i minatoi. ³⁰ Soko ono yo ourug ong ologa’ runat pointolangan so Aku, Anak nu Riniba. ³¹ Runat oono, isai yo po mutingongis so pontaan om kuwai gonggamon pokioolapan so rinuang nu waloi-o, adang-o masuw mongalap nu ono. Bang kuwai lobuw so umo nu runat oono, adang-o muli’. ³² Ondomo muyu yo nololagan nu sawo ni Lut. ³³ Isai mokiwiwiau-a so wonuo tu, oliongan nu kowiawan kiat so Kinoringan. Nga isai yo po oliongan nu kowiawan niyo so wonuo tu, kotorima’ nu kowiawan musingkolaid so surga. ³⁴ Mongaabar Aku so kou nu, bang kuwai duo muondot-ondot moturuw nu awi oono, ido no owiton om koduo no niogol. ³⁵ Bang kuwai duo woinoi musoud monutu nu paroi, ido no owiton om koduo no niogol. ³⁶ [Bang kuwai duo mukoraja so umo, ido no owiton om koduo no niogol,]” koo si Yisus. ³⁷ Mongoduato yo sono mompomaid Niyo ri nu, “Oo Tuhan, siombo kourugan nu ono?” koo. Sumombuto yo si Yisus nu, “Soko bombolog moongokan nu bangkai tantu lumoga’ ong kibangkai, soko ono ya totongaron Ku tantu ourug,” koo.

¹ Nopupus iri, musolig-soligo yo si Yisus montuduk nu mompomaid Niyo ri su’ dadan mogdu’a om dai otopodan nu, ² “Kuwai moongobisara’ so ido bandar. Moongobisara’ oono dai lumaa’ nu Kinoringan, om dai mongorumat nu sondad una’. ³ Om kuwai ya ido balu, dadan lumoga’ so moongobisara’ ri mokitabang nu mokiimbonaan. ⁴ Olaid-o moongobisara’ oono dai moingin monabang nu balu oono, nga pagka muuli’-uli’ ya mokitabang, koo sono so inawo nu moongobisara’ oono, ‘Dai pona su lumaa’ nu Kinoringan intawa mongorumat nu sondad una’, ⁵ nga owarong tobangon ku yo balu iitu nu kosimpitan niyo no, su’ dai obulit iyo muloga’-loga’ mongaagut so aku,’ koo,” koo si Yisus. ⁶ Mutongaro po si Yisus so nosiro nu, “Orotio muyu ya sono tinangar nu moongobisara’ oraai akal iiri! ⁷ Bang lobuw oraai-o nga tumolunda’ ya so koworongan, makin po Kinoringan nga monabang-a nu lobuw songapan Niyo, ono mindamo so Iyo awi runat-o, om dai ya Iyo monuput po nu iya monabang so nosiro. ⁸ Mongaabar Aku so kou nu, tobangon-a osikap nu Kinoringan lobuw pinili’ yo Niyo no. Nga bang lumoga’ Aku koimbagu, Anak nu Riniba so wonuo tu mongobisara’ nu lobuw, owako ya sono lobuw so wonuo tu poimaid so Aku,” koo si Yisus. ⁹ Musolig-soligo yo si Yisus montuduk nu lobuw, iri monokod nu nosiro yo su obana om mongobisig nu lobuw wokon-i nu, ¹⁰ “Duo koyuwan minian so natad nu Waloi Maayo nu Kinoringan mogdu’a. Ido ri lobuw Parisi, om koduo ri moomumpung nu sukai. ¹¹ Lobuw Parisi ri tinumondiang nu inundiian om minogdu’a nu, ‘Oo su Kinoringan, munsopot aku so Ikau, so’ dai ya su monginroradan, mongaakal, intawa monongkowoinoyan soko lobuw wokon-o. Munsopot aku so’ okon-a ko soko moomumpung nu sukai oono. ¹² Induo aku mupuasa nu koturuan, om monaak aku ya so Ikau sombaagi’ opulu nu onu-onu ya songapan ku,’ koo lobuw Parisi ri. ¹³ Nga moomumpung nu sukai-i minundii so dirawu’ ri, om dai kooku’ tumingaa so langit. Musiduntungo yo iyo mususun nu koraayan niyo ri om mutongaro yo nu, ‘Oo, su Kinoringan, luluudi aku yo, so’ osuang koraayan ku!’ koo. ¹⁴ Mutangar Aku so kou, muli’ nosiro so waloi, iri ya moomumpung nu sukai-i su owarong so ponokodan nu Kinoringan, okon-a ko lobuw Parisi ri, so’ isai musingkaayo-ayo, iyo yo su poboba’on, nga isai musimbaba’, iyo yo su popongkaton nu Kinoringan,” koo si Yisus. ¹⁵ Osuang lobuw minongowit nu inonakan dii si Yisus su’ otopop Niyo ulu nosiro ri mongoborakat. Nosiou-o po nu mompomaid ni Yisus kololaingan iiri, ungoti yo nosiro lobuw-i, ¹⁶ nga paawo nai’ ni Yisus kololaingan iiri om mutongaro yo so mompomaid Niyo ri nu, “Posimaidi muyu ya lumoga’ kololaingan iitu tuui so Aku. Kodi muyu yo pogoso, so’ lobuw soko kololaingan iitu yo su songopanon nu Kinoringan. ¹⁷ Ondomo muyu yo, isai dai musimbaba’ monorima’ nu pontudukan Ku no soko kololaingan iitu, dai osongapan nu Kinoringan,” koo. ¹⁸ Ido wowaidon nu lobuw Yaudi minongoduat so si Yisus nu, “Oo Guru owarong, onu ka otoop waalon ku su’ kikowiawan aku musingkolaid?” koo. ¹⁹ Sumombuto yo si Yisus nu, “Nokuro su pokoworongon mu Aku? D’ado ido owarong sondiang ko Kinoringan. ²⁰ Tantu oilaan mu yo ongo ponuu’an nu Kinoringan nu, ‘Adang lumapa’, adang momatoi, adang monakou, adang momudut, om orumaton-o ino amo,’ koo ri,” koo si Yisus. ²¹ Sumombuto yo wowaidon-i nu, “Kiat nu oworos aku po winaid ku yo ponuu’an oono,” koo. ²² Norongou-o po ni Yisus sambut nu lobuw iiri, mutongaro yo Iyo nu, “Ido po mupatut waalon mu, ono yo wolii yo kiawi’ orata’ mu no om toyad-toyado orogo no so lobuw omiskin. Bang waalon mu ono, kikowiawan ko musingkolaid maid so Kinoringan. Owaal mu ono om maid ko nai’ so Aku,” koo si Yisus. ²³ Nga pogrongou nu lobuw iiri nu tinangar ni Yisus, inumogutan sono iyo so’ landu osuang orata’ niyo ri. ²⁴ Noilaan ni Yisus nu noogutan lobuw-i, mutongaro yo Iyo nu, “Orogon sobana lobuw doyaan masuw so Pogkuosaan nu Kinoringan. ²⁵ Oruoi po unta sumuluw so uang nu lawus ko’ lobuw doyaan masuw so Pogkuosaan nu Kinoringan,” koo si Yisus. ²⁶ Mutongaro yo sono lobuw mongou-rongou nu tinangar Niyo ri nu, “Bang soko ono, d’ado ido pala kikowiawan musingkolaid maid so Kinoringan,” koo nosiro. ²⁷ Sumombuto yo si Yisus nu, “Onu yo po dai owaal nu lobuw, owaal-a nu Kinoringan,” koo. ²⁸ Mutongaro yo sono si Pitrus nu, “Na, niogol mai yo kiawi’ songapan mai om waloi mai, om minaid so Ikau,” koo. ²⁹ Sumombuto yo si Yisus nu, “Obaran Ku kou nu isai yo po poogol nu waloi, anak sawo, kosusulodan intawa ino amo niyo, tayon ong kopugogoma’on nu niongosuu’ nu Kinoringan, ³⁰ lobuw oono kaalap nu osuang po ko’ ono nu ono sono tu, om bang ologa’ Runat Pongukuman, kikowiawan iyo musingkolaid maid so Kinoringan,” koo si Yisus. ³¹ Popuimpugo yo ni Yisus opulu om duo mompomaid Niyo ri om tongaro yo nu, “Rongowo muyu yo, sundur toko itu so Yirusalim, om onu yo po niongosurat nu poo’abar nu Kinoringan gulu ri suat so Aku, Anak nu Riniba, otuman kiawi’ nai. ³² Nikomouli’ Aku so lobuw dai kotondu’ nu Kinoringan, om nosiro yo su monoruru, mongusiba’ om mongodura’ so Aku. ³³ Sonsora’on Aku nosiro om potoyon, nga so kotolu no oluli’an Aku ya,” koo si Yisus. ³⁴ Kiawi’ tinangar ni Yisus iiri dai noorotian nu mompomaid Niyo ri, so’ osokakan orogon so nosiro. Dai po oorotian nosiro ong onu kuanon ni Yisus. ³⁵ Mani-rani si Yisus so bandar Yiriku, kuwai ido bolou mogom-ogom so isan nu lalan-i mokisodaka. ³⁶ Norongou-o po niyo nu osuang lobuw tumalib, mongoduato yo iyo nu, “Onu ka ogalak oono?” koo. ³⁷ “Si Yisus bo ono tumalib, iri lobuw Najarit-i,” koo nosiro. ³⁸ Gumonsoko yo lobuw bolou iiri nu, “Oo Yisus, Mongkupu ni Raja Daud, luluudi aku yo!” koo. ³⁹ Ungoti yo iyo nu ongo lobuw nokopogulu ri om pinoukokop, nga sumangat nai’ iyo gumonsok nu, “Oo Mongkupu ni Raja Daud, luluudi aku yo!” koo. ⁴⁰ Mintorono yo si Yisus om monuuo yo Iyo popongalap nu lobuw bolou iiri mian dii so Iyo. Nokologa’ iyo oono, duato yo ni Yisus nu, ⁴¹ “Onu ka pokitobangan mu so Aku?” koo. Sumombuto yo iyo nu, “Oo Tuan, moingin aku kosiou po koimbagu,” koo. ⁴² Mutongaro yo si Yisus nu, “Kosiou ko yo. Pagka nopoimaid ko so Aku, opoli’an ko,” koo si Yisus. ⁴³ Iya ya iiri kosiou-o sono iyo, om maido yo so si Yisus om minongorayou nu Kinoringan. Nosiou-o po iri nu lobuw suang-i, nosiro nga minongoroyou-a sono nu Kinoringan.

¹ Lumombuso yo si Yisus so Yiriku, om linumalan so bandar oono. ² Dii, kuwai ido wowaidon nu moomumpung nu sukai doyaan, ngaran niyo si Jakius. ³ Mokisisiou sobana iyo ong okuro-kuro si Yisus, nga pagka osuang lobuw korinding om iyo nga landu moipak, dai ya sono osiou niyo. ⁴ Indadi, mundako yo iyo mogulu so lobuw suang-i, om mindokodo yo so kayu, tayon ong osiou niyo si Yisus tumalib. ⁵ Nokologa’ si Yisus so puun nu kayu oono, tumingaa’o yo Iyo om tongaro yo Niyo si Jakius nu, “Oo Jakius, sikap-o ya mulus so’ subai mintoron Aku po so waloi mu no nu runat tu,” koo si Yisus. ⁶ Mongoogowo yo si Jakius mulus, om owito yo muli’ si Yisus maid nu osudu’an. ⁷ Kiawi’ lobuw nokosiou nu iri minongolimut so si Yisus nu, “Nokuro su mintoron lobuw owarong iitu no so waloi nu lobuw oraai?” koo nosiro. ⁸ Nga nokologa’ nosiro so waloi-i, mundiio yo sono si Jakius om mutongaro yo so si Yisus nu, “Oo Tuan, nitaak ku songintonga’ nu orata’ ku tu so lobuw omiskin. Om onu yo po linigot ku so kolobuwan nga gonti’an ku oinggopat koosuang nu pinuligot ku ri!” koo si Jakius. ⁹ Mutongaro yo si Yisus so iyo nu, “Runat-a iitu no ponorima’an nu Kinoringan so kou sompungu, so’ nopoimaid ko nu Kinoringan soko si aki mu, si Abraham. ¹⁰ Tomod Ku yo po lumoga’, Anak nu Riniba, nga modium om powiau nu lobuw nopalid,” koo si Yisus. ¹¹ Iya oono, orani yo si Yisus so Yirusalim, om ponontaman nu ongo lobuw-i ong dai yo olaid mogkuasa Kinoringan soko raja so wonuo tu. Noilaan ni Yisus nu soko iri ponokodan nosiro, musolig-soligo yo sono Iyo nu olaid po Pogkuosaan Niyo soko raja nu, ¹² “Ido koyuwan kipangkat mupadu-padu mian so wonuo orawu’ sumambat nu raja maayo nai su’ siliwon iyo nu raja so wonuo niyo kondiri. Osiliw-o po iyo nu raja muli’ nai’ iyo koimbagu. ¹³ Dai po iyo nokoungkayas, inimpug po laid niyo opulu kouriponan niyo ri om taaki yo niyo nosiro soro songkopingan nu siin omas, om tongaro yo nu, ‘Pokayo muyu yo itu mudagang nu laid ku oliwang,’ koo. ¹⁴ Nga, ongo lobuw inong niyo nu bansa ri obisig so iyo. Indadi, nokoungkayas iyo, monuuo yo sono nosiro nu lobuw sumuut so iyo mutangar so raja maayo nai nu, ‘Dai kai moingin ourug lobuw iitu nu raja mogkuasa so kai,’ koo. ¹⁵ Nga nourug-a lobuw kipangkat iiri nu raja, om minuli’ yo sono so wonuo niyo ri. Mogtuui paawo niyo kouriponan pinongoorapan niyo nu siin omas iiri, mongilo ong komuro yo untung nosiro. ¹⁶ Lumogaa yo ido uripon-i om mutongaro yo nu, ‘Oo tuan, kiuntung aku yo. Nokaalap aku ya opulu nokaping siin omas, untung nu songkaping niogol mu so aku ri,’ koo. ¹⁷ Sumombuto yo tuan oono nu, ‘Owarong! Ikau-o su uripon owarong. Pagka opongoorapan ko ya nu oworos, popogkuosaan ku ikau nu opulu bandar,’ koo. ¹⁸ Lumogaa yo koduo uripon-i om mutongaro yo nu, ‘Oo tuan, kiuntung aku ya nu songkaping siin omas niogol mu so aku ri. Nokaalap aku ya limo nokaping siin omas,’ koo. ¹⁹ Mutongaro yo raja oono so koduo uripon-i nu, ‘Popogkuosaan ku ikau nu limo bandar,’ koo. ²⁰ Wokon uripon-i nga linumoga’ yo om mutongaro yo nu, ‘Oo tuan, itu yo siin mu ri. Sinolui ku nu soputangan. ²¹ Lumaa’ aku so ikau, so’ oilaan ku nu orampus ko. Moongalap ko nu okon ko dikau songapan, om moonolod ko nu untung nu una’,’ koo iyo. ²² Sumombuto yo raja oono so iyo nu, ‘Ai atuuk! Ikau-o su lobuw oraai! Kiawi’ tinangar mu oono ikau-a su otokuli’an. Noilaan mu yo nu aku yo po orampus, moongalap nu okon ko songapan ku, om moonolod nu untung nu una’. ²³ Patut-o po nipoidam mu siin ku oono so biing, su’ bang kouli’ aku, olapon ku nai’ koimbagu maid nu bunga no,’ koo. ²⁴ Mutongaro yo raja oono so lobuw songundii-dii ri nu, ‘Olapo muyu nai so iyo songkaping siin omas oono, om taaki muyu so uripon nokaalap opulu nokaping siin-o,’ koo. ²⁵ Tongaro yo nosiro raja oono nu, ‘Nga, kuwai yo boto siin niyo opulu nokaping!’ koo. ²⁶ Sumombuto yo raja oono nu, ‘Mutangar aku so kou, iri lobuw kuwai yo laid nai so iyo, taakan po nu osuang, nga, iri lobuw d’ado laid onu-onu nai so iyo, kuwai pona sabat nai so iyo olapon-a. ²⁷ Om kosiono owito muyu kiawi’ alod-alod ku ri tuui, iri dai tinumaayun nu osiliw aku nu raja nosiro ri, om potoyo muyu nosiro so tiningkuangon ku,’ koo raja oono,” koo si Yisus. ²⁸ Nopupus-a si Yisus mutangar, moguluo yo Iyo so nosiro lumoga’ so Yirusalim. ²⁹ Nokorani-rani Iyo so Bitpagi om Bitania so Bulud Jaitun, monuuo yo Iyo nu duo mompomaid Niyo ri mogulu, ³⁰ om kodawi yo nu, “Pogulu kou ya lumoga’ so kampung so sunduran muyu no. Kologa’ kou yo po nai, kosiou kou nu uyog nu koladai mogos-kogos, dai po insan ogondaran. Uyadi muyu om owito muyu tuui. ³¹ Bang duaton kou nu lobuw ong nokuro su uyadan muyu koladai oono, obari muyu ya nu, ‘Kuwai kosudaan nu Tuhan,’ koo yo muyu ya,” koo si Yisus. ³² Momponowo yo duo mompomaid iiri om notuman-a kiawi’ tinangar ni Yisus so nosiro ri. ³³ Uyud nosiro monguyad nu uyog nu koladai-i, mongoduato yo songapan-i nu, “Nokuro su uyadan muyu koladai ku no?” koo. ³⁴ Sumombuto yo duo koyuwan-i nu, “Kuwai kosudaan nu Tuhan”, koo nosiro. ³⁵ Owito yo nosiro koladai-i dii si Yisus, om lopiki yo nosiro sabung nosiro ri so likud-i om pogondaro yo nosiro si Yisus. ³⁶ Laid ni Yisus tumalib mandar-gandar so koladai-i, lopiki yo sono nu lobuw-i sabung nosiro ri so lalan-i. ³⁷ Nokorani si Yisus so Yirusalim, so rusudan nu Bulud Jaitun, kiawi’ lobuw minaid so Iyo ri ginumonsok mongorayou nu Kinoringan om mongunsopot so Iyo nu koiran-iran nosiou nosiro ri nu, ³⁸ “Oborokatan-o raja toko, ono linumoga’ maid nu kuasa nu TUHAN! Ongo sosanang-o dii so surga, om royowon-o Kinoringan so surga!” koo. ³⁹ Mutongaro yo sono tinu-tinu lobuw Parisi kiat so lobuw suang iiri so si Yisus nu, “Oo Guru, poukokopo po ongo lobuw oono,” koo. ⁴⁰ Sumombuto yo si Yisus nu, “Obaran Ku kou nu, bang mukokop nosiro, sumulang sono kowotuan so lalan iitu no gumonsok mongorayou so Aku so’ oogot ong royowon Aku nu runat tu,” koo. ⁴¹ Nokorani yo po bana si Yisus om nosiou Niyo bandar oono, nokotangi’ sono Iyo so’ oluluudan nu lobuw nai. ⁴² Mutongaro yo Iyo suat so lobuw Yirusalim nu, “Owarong ong koorati kou nu onu kogoyaan muyu kopongowit so kopusulutan, nga, dai muyu po ono oorotian nu ono sono tu. ⁴³ Ologa’ ya ong wagu liwuton kou nu alod-alod muyu om tingkolobungon kou nosiro. Soko ono yo poongoraai nosiro so kou! ⁴⁴ Raagon kou kiawi’ lobuw so bandar oono, om insan ong ido watu koputimpak. Kiawi’ nga ouyas, so’ dai muyu pinadul kologa’an nu Kinoringan powiau so kou!” koo si Yisus. ⁴⁵ Mosuwo yo si Yisus so Waloi Maayo nu Kinoringan, om susubo yo Niyo ongo lobuw muwowoli-woli ri, ⁴⁶ maid nu mutangar nu, “Nokosurat-o tangar nu Kinoringan so Buuk Niyo nu, ‘Waloi Ku tu yo po nga sosombooyangan,’ koo ri, nga urugon muyu sono nu sususutan nu moonakou!” koo. ⁴⁷ Runat-runat montuduk si Yisus so Waloi Maayo nu Kinoringan. Wowaidon nu imam, moomontuduk nu Ukum, om wowaidon nu lobuw Yaudi ri sono mokipopomatoi so Iyo, ⁴⁸ nga d’ado pounayan nosiro momatoi, so’ owarong-a ong lobuw wokon-i so si Yisus om matag mongkinongou nu niongotuduk Niyo ri.

¹ Ido runat, minontuduk si Yisus om nopotuturan nu Abar Owarong so lobuw suang so natad nu Waloi Maayo nu Kinoringan. Lumogaa yo sono ongo wowaidon nu imam, moomontuduk nu Ukum om wowaidon nu lobuw Yaudi ri, ² om tongaro yo nosiro si Yisus nu, “Obari kai yo ong isai so kopogboya’an Mu momogos nu lobuw mudagang so natad nu Waloi Maayo nu Kinoringan tu. Isai minonuu’ so Ikau popomaal nu ono?” koo nosiro. ³ Sumombuto yo si Yisus nu, “Aku nga mongoduat-a so kou. Obari muyu Aku, ⁴ ong isai so kopogboya’an ni Yuanis Moongodiu’, Kinoringan ko’ riniba?” koo si Yisus. ⁵ Muupokato yo sono nosiro nu, “Onu gaam nisambut toko, so’ bang tongaron toko nu, ‘kiat so Kinoringan,’ koo toko, sombutan Niyo nu, ‘Bang soko ono, nokuro su dai kou poimaid so si Yuanis?’ koo ono. ⁶ Nga bang tongaron toko nu, ‘kiat so riniba,’ koo toko, tantu pilayon toko nu lobuw suang tu, so’ nosiro kiawi’ poimaid nu si Yuanis-o po poo’abar nu Kinoringan,” koo. ⁷ Indadi sombuti ya sono nosiro nu, “Dai mai ya oilaan ong isai so kopogboya’an ni Yuanis oono,” koo nosiro. ⁸ Mutongaro yo sono si Yisus nu, “Bang soko ono, aku nga dai ya paabar ong isai so kopogboya’an Ku momaal nu ono,” koo. ⁹ Musolig-soligo yo si Yisus montuduk nu lobuw suang-i nu, “Ido koyuwan kitonoman nu anggur. Niposiwa sono niyo tonoman oono so tinu-tinu koyuwan, om minompanou so wonuo sondiang nu panou olaid. ¹⁰ Nologa’ yo po poongotu’an nu bua’ nu anggur, monuuo yo songapan nu tonoman oono nu ido uripon niyo mian so pinosiwaan-i mongalap nu boogian niyo ri. Nga, linubak nai’ nu pinosiwaan-i uripon-i om sinuu’ pouli’, d’ado onu-onu owit. ¹¹ Monuuo po songapan nu tonoman-i nu uripon niyo koduo ri, nga soko iri ya nu linubak-a nosiro maid nu pinurogaman om sinuu’ nai’ pouli’ d’ado owit. ¹² Monuuo po songapan nu tonoman-i nu uripon niyo kotolu ri. Uripon iiri nga linubak-a nu pinosiwaan nu tonoman-i, om sinusub polabus kiat so tonoman-i. ¹³ Mutongaro yo sono songapan nu tonoman-i so inawo nu, ‘Onu po sono gaam itu waalon ku? Suu’on ku ido yo anak ku kusoi dai koyuu’-yuu’an ku no, kalu iyo po su orumaton nosiro,’ koo. ¹⁴ Nga, nosiou-o po nu pinosiwaan-i anak nu songapan nu tonoman nu anggur-i, mutotongar-tongaro yo sono nosiro nu, ‘Iyo yo su kopusaka nu tonoman iitu. Potoyo toko iyo, su’ aalap toko pusaka niyo no,’ koo. ¹⁵ Indadi goyato yo sono nosiro anak oono polabus kiat so tonoman-i om potoyo yo,” koo si Yisus. Mongoduato yo si Yisus so kolobuwan-i nu, “Kuroon sono nu songapan nu tonoman nu anggur oono ongo pinosiwaan-i? ¹⁶ Tantu iyo sono su lumoga’, om momatoi so nosiro om niposiwa sono niyo so lobuw sondiang,” koo si Yisus. Norongou-o po nosiro iri, mutongaro yo nosiro nu, “Atuuk! Dai ya ong soko ono yo ukuman nu Kinoringan so kai,” koo. ¹⁷ Siowi yo ni Yisus nosiro om mutongaro yo nu, “Subai ourug ono, so’ ono yo su orati nu totongaron nokosurat so Buuk nu Kinoringan nu, ‘Iri watu niada’ nu moomuwaloi, oogot po nai’ kosudaan ko’ kiawi’ watu so waloi oono,’ koo ri. ¹⁸ Isai kootung so watu oono, orutus, om isai ootungan nu watu oono, osiliw nu awu,” koo si Yisus. ¹⁹ Noilaan nu ongo moomontuduk nu Ukum om wowaidon nu imam-i nu nosiro yo su kinuan ni Yisus nu salig-salig Niyo ri, pokiookoman sono nosiro Iyo, nga lumaa’ ya nosiro nu lobuw suang-i. ²⁰ Pagka soko iri, minongindad-a ongo moomontuduk nu Ukum om wowaidon nu imam-i nu iya owarong kookom-okoman so si Yisus. Suapi yo sono nosiro tinu-tinu koyuwan popusingworong-worongon, om sinuu’ popongoburunsut so si Yisus nu boroginis duduat, tayon ong oowit Iyo nosiro so gobonor nu Ruum mongodaawa. ²¹ Duato yo sono si Yisus nu lobuw sinuapan iiri nu, “Oo Guru, oilaan mai nu obana ya kiawi’ nituduk Mu oono. Oilaan mai ya nu dai Ko moominig, om ono-ono ya koinginan nu Kinoringan-o su nituduk Mu. ²² Pagka soko ono, kowasa kai ka mongobarai nu sukai so Raja Maayo nu Ruum, ono yo Kaisar, ko’ dai?” koo nosiro. ²³ Nga noilaan-o ni Yisus duduat nosiro iiri nu mongoburunsut-a so Iyo. Indadi, mutongaro yo Iyo nu, ²⁴ “Posiowo muyu Aku songkaping siin pirok,” koo. Posiowo yo sono Iyo nosiro nu siin. Mongoduato yo si Yisus nu, “Isai ka nokogambar so siin iitu om isai ngaran?” koo. Sumombuto yo nosiro nu, “Gambar om ngaran nu Raja Maayo nu Ruum!” koo. ²⁵ Mutongaro yo sono si Yisus so nosiro nu, “Bang soko ono, taaki muyu yo so Raja Maayo nu Ruum onu mupatut songapan niyo, om taaki muyu yo so Kinoringan onu mupatut songapan nu Kinoringan!” koo. ²⁶ Dai ya sono noburunsutan nosiro si Yisus so tiningkuangon nu lobuw suang-i. Minodog-a nosiro noiranan nu nisambut Niyo ri. ²⁷ Tinu-tinu lobuw Saduki linumoga’ dii si Yisus. Nosiro yo po dai poimaid nu oluli’an lobuw minatoi ong wagu. Indadi, musinduat-duato yo nosiro so si Yisus nu, ²⁸ “Oo Guru, minonurat si Musa nu ukum iitu suat so toko nu, ‘Bang ido kusoi kisawo, om minatoi d’ado anak, subai ontunon nu sulod niyo no woinoi oono su’ kisolusuk minatoi iiri,’ koo. ²⁹ Kuwai ya ono silaid turu kusoi sonsulod. Iri ongko ri kisawo yo, om minatoi iyo nu ado po anak. ³⁰ Indadi inontun sono woinoi iiri nu sulod koduo ri, ³¹ om soko iri ya pudi kotolu ri sampai naawi’ nosiro turu koyuwan nokoontun nu woinoi-i, nga insan ong ido anak om minatoi-o. ³² Woinoi iiri nga minatoi-o sono. ³³ Indadi, bang ologa’ runat pongoluli’an nu lobuw minatoi, isai sono gaam sawo nu woinoi iiri, so’ kituru-turu sonsulod iiri nga nokoontun-a so iyo?” koo nosiro. ³⁴ Sumombuto yo si Yisus nu, “Kokusoyan om kowoinoyan so wonuo tu muontun, ³⁵ nga lobuw notaakan nu kowiawan so wonuo owagu om oluli’an kiat so pinotoyan, dai yo sono muontun. ³⁶ Nosiro yo po soko susuu’on nu Kinoringan, dai yo sono matoi koimbagu. Ourug nosiro nu anak nu Kinoringan so’ linuli’an-o nosiro kiat so pinotoyan. ³⁷ Si Musa kondiri nopotarang nu oluli’an lobuw minatoi, so’ minonurat iyo suat so sinupot kiapui, om sinupot kiapui iiri yo su Kinoringan. Om iningoranan niyo Tuhan oono nu, ‘Kinoringan uusaa’on ni Abraham, ni Isak, om ni Yakub,’ koo. ³⁸ Orati yo po nu tinangar iiri nga, Kinoringan oono uusaa’on nu lobuw miau, om okon ko uusaa’on nu lobuw minatoi-i, so’ pudi ong minatoi koyuwan nu lobuw, miau-a atod niyo so surga. Indadi, kiawi’ lobuw, miau-a so ponokodan nu Kinoringan,” koo si Yisus. ³⁹ Mutongaro yo sono tinu-tinu moomontuduk nu Ukum-i so si Yisus nu, “Oo Guru, owarong sobana sambut Mu oono,” koo. ⁴⁰ Indadi, dai yo sono kooku’ lobuw Saduki ri mongoduat nu onu-onu ya so si Yisus. ⁴¹ Duato yo ni Yisus ongo moomontuduk nu Ukum-i nu, “Nokuro ka su tongaron nu lobuw nu, ‘Ono yo po Raja Nijanji nu Kinoringan oono, solusuk ni Raja Daud?’ koo nosiro. ⁴² Ampa si Daud kondiri nokoputangar nu nokosurat so Buuk Lagu soko itu nu, ‘Minonuu’ TUHAN Kinoringan so Tuhan ku nu: Ogom-o umpak so wanan Ku tu maid so Aku mogkuasa, ⁴³ om kiawi’ alod-alod Mu no ipodoog Ku so Ikau,’ koo ri. ⁴⁴ Si Daud kondiri nga monongTuhan-a nu Raja Nijanji nu Kinoringan oono, indadi opangkat po Iyo ko’ si Daud,” koo si Yisus. ⁴⁵ Tongaro yo ni Yisus mompomaid Niyo ri so tiningkuangon nu lobuw suang mongorongou so Iyo ri nu, ⁴⁶ “Ingat-ingat kou yo nu moomontuduk nu Ukum. Ototom nosiro manou-panou musabung nu mayat-gayat om mokiroyowon so pasar, om ototom mogom so oogoman owarong so waloi sosombooyangan om so rami-rami. ⁴⁷ Okalan nosiro ongo balu om solodan nu waloi. Mogdu’a nosiro nu olanggau om mokisiowon nu lobuw suang, pongolikup nu koraayan nosiro. Owogat sobana ukuman nu Kinoringan so nosiro. Owogat po ko’ ukuman so lobuw wokon!” koo si Yisus.

¹ Laid ni Yisus so natad nu Waloi Maayo nu Kinoringan, nosiou Niyo lobuw ongo kokaya ri paasuw nu siin niusaa’ nosiro ri so poianan nu siin. ² Om nosiou-a Niyo ido balu omiskin, nopaasuw nu siin tombaga duo yo nokaping. ³ Mutongaro yo si Yisus nu, “Mongaabar Aku so kou, boorogo po niusaa’ nu balu oono ko’ niusaa’ nu lobuw wokon-o, ⁴ so’ siin niusaa’ nosiro no, olu’-olu’ ya nu orata’ suang nosiro no. Nga balu oono, insan soko ono yo komiskin, nga niawi’ ya niyo pousaa’ ombo kuwai nai so iyo, ono poomoli niyo nu ingkookan-o,” koo si Yisus. ⁵ Tinu-tinu koyuwan mutotangar-tangar pokowarong nu Waloi Maayo nu Kinoringan om watu owarong pinongorinding, om gonggamon niusaa’ so Kinoringan. Mutongaro yo si Yisus so nosiro nu, ⁶ “Kiawi’ nosiou muyu oono, ousiba’ ya ong wagu. Kiawi’ nu watu pinongorinding-o nga d’ado ido koputitimpak!” koo. ⁷ Mongoduato yo nosiro so si Yisus nu, “Oo Guru, sombiya gaam ourug ono. Om onu ponondu’an ong ologa’ yo ono?” koo. ⁸ Mutongaro yo si Yisus nu, “Ingato muyu yo su’ dai kou ookalan, so’ osuang lobuw lumoga’ om momakai nu ngaran Ku no mongaakal so kou. Mutangar nosiro nu, ‘Aku yo iri Raja Nijanji nu Kinoringan!’ koo, om ‘Nologa’ yo pomogkuosaan Ku!’ koo, nga ikod kou yo kiimaid so nosiro. ⁹ Ikod kou yo kilaa’ pudi korongou kou nu abar nu muwiwintos om mongolawan nu momogkuasa so’ subai ono po su gulu ourug om otuman nai’ kiawi’ tinangar Ku tu. Nga okon po ono ko kopululi’an Ku mogkuasa,” koo si Yisus. ¹⁰ Mutongaro po Iyo nu, “Ido bansa mongolawan nu bansa wokon, om ido momogkuasa mongolawan nu momogkuasa wokon. ¹¹ Siombo-ombo nga gumunggun su tana’, kilikop om koginisan nu osakit koindolaa’. Om musit po kolaa’-laa’ om ponondu’an kogagau-gagau so langit. ¹² Nga ono po su kopogulu, okomon om insaadan kou nu lobuw lumawan so Aku. Bisora’on kou so waloi sosombooyangan om jiilon. Owiton kou so tiningkuangon nu ongo raja om wowaidon wokon, so’ mompomaid Ku kou. ¹³ Ono yo su kosiwatan muyu potuturan so lobuw wokon nu Abar Owarong kiat so Kinoringan. ¹⁴ Pototapo muyu yo inawo muyu no su’ dai kou mogawa ong onu nisambut muyu, ¹⁵ so’ Aku ya su montuduk so kou nu isambut muyu, su’ d’ado ido ya nu alod-alod muyu kopongodoog so kou, om d’ado ido kosambut nu totongaron muyu no. ¹⁶ Owiton kou nu ino amo muyu, sulod muyu, suku-sakat muyu, om una’-una’ muyu so tiningkuangon nu kikuasa nu bisora’on, om kuwai so kou potoyon nu lobuw kikuasa oono. ¹⁷ Kiawi’ lobuw nga obisig so kou so’ poimaid kou so Aku. ¹⁸ - ¹⁹ Nga bang tumaan kou poimaid so Aku, insan soginting obuk muyu no d’ado ya obubul, ono yo osopulan kou nu Kinoringan,” koo. ²⁰ Mutongaro yo si Yisus nu, “Koduung osiou muyu yo bandar Yirusalim-o pusingkolobungan nu soujar, ono yo pongilaan muyu nu oduruk-o ono uyason. ²¹ Iya oono, lobuw so Yudia subai mogou mulaiw so kobubuludan. Lobuw so bandar subai mulaiw kiat so bandar, om lobuw so kampung adang-o mian so bandar. ²² So’ iya oono yo ukumon nu Kinoringan lobuw Yaudi, tayon ong otuman kiawi’ nokosurat so Buuk nu Kinoringan. ²³ Iya yo oono kosongka’an nu kosonsora’an. Aagut sobana kowoinoyan momontian-o om kianak nu oworos po nu iya oono. Lobuw so tontong iitu no osuat nu kosonsora’an maayo, ukumon nu Kinoringan. ²⁴ Suat so lobuw Yaudi kuwai so nosiro potoyon momakai nu karis, om kiawi’ wokon okomon om owiton so tontong nu lobuw bansa sondiang. Om bandar Yirusalim tu nga ingkag-ingkagan nu lobuw bansa sondiang dai poimaid nu Kinoringan musingkotalib nu notantu yo nu Kinoringan suat so nosiro mogkuasa nu bandar oono,” koo si Yisus. ²⁵ Mutongaro po si Yisus nu, “Osiou-a koiran-iran so runat, so wulan, om so korombituon, ponondu’an nu kologa’an Ku. Kiawi’ bansa nu lobuw so wonuo tu lumaa’ om gumagau ong korongou nu kai-kai osangat nu gumbang maayo so raat. ²⁶ Mokioodan lobuw-o nu koolaa’ nu laid nosiro momurimon ong onu kourugan nu wonuo tu so’ kiawi’ kuasa so langit-o minsid kiat so pinolakan-o. ²⁷ Iya yo oono loga’an Ku, Anak nu Riniba, om osiowan nu kiawi’ lobuw solui-soluyon nu kawut maid nu kuasa om binaang Ku nu sobana ko otarang. ²⁸ Koduung tumimpuun-o ono, undii om tingaa kou yo, so’ oduruk Aku yo lumoga’ monapul so kou,” koo si Yisus. ²⁹ Monolig-soligo yo si Yisus nu, “Udioo muyu yo puun nu nunuk-o om puun nu kayu wokon. ³⁰ Bang osiou muyu nu tumimpuun-o mupusuk koimbagu, ono yo pongilaan muyu nu oduruk-o muas. ³¹ Soko ono ya ong osiou muyu nu ourug-o pinutangar Ku oono, oilaan muyu nu, oduruk-o lumoga’ Aku, om taakan Aku nu Kinoringan nu kopogboya’an mogkuasa nu lobuw songapan Ku. ³² Ondomo muyu yo! Kiawi’ nu ono suat so Yirusalim ourug nu dai po aawi’ matoi lobuw nu ono sono tu. ³³ Lumiong ong tana’ om langit tu, nga tinongaran Ku musingkolaid,” koo. ³⁴ Mutongaro po si Yisus nu, “Kimati muyu yo! Ikod kou yo kosokakan musinsonangan om moginowukan, intawa osokakan momikir nu kowiau-wiawan, sampai dai kou sono kopurigap-rigap, om milok po su ologa’ yo iya ponginsaadan nu Kinoringan nu ongo lobuw oono. ³⁵ So’ iya oono soko tawos kosulungan nu kiawi’ lobuw so wonuo tu. ³⁶ Ingat-ingat om pogdu’a kou yo dadan su’ kikobosagan kou mongirasa nu itu no ong ologa’ yo, om dai kou lumaa’ sumambat so Aku, Anak nu Riniba,” koo si Yisus. ³⁷ Umpit nu runat, montuduk si Yisus so natad nu Waloi Maayo nu Kinoringan om umpak nu awi, mian Iyo so Bulud Jaitun moturuw so ido waloi. ³⁸ Koduung osuab-o, mululi’ yo Iyo so natad nu Waloi Maayo nu Kinoringan om lumoga’ yo ongo lobuw mongkinongou nu niongotuduk Niyo.

¹ Iya oono, oduruk-o rami-rami nu lobuw Yaudi, ono yo Rami-Rami nu Baang-Baang D’ado Pongombang ingoranan nu Paska. ² Muupokato yo sono ongo wowaidon nu imam om moomontuduk nu Ukum iiri nu momatoi so si Yisus nu d’ado koilo, so’ lumaa’ nosiro nu lobuw suang-i. ³ Kinuasa yo sono si Yudas Iskariut nu Wowaidon nu Moinat. Si Yudas oono, ido kiat so opulu om duo mompomaid ni Yisus. ⁴ Indadi, miano yo iyo so ongo wowaidon nu imam om moongipat nu Waloi Maayo nu Kinoringan-i, mokimuupakat nu kookom-okoman nosiro so si Yisus. ⁵ Sobana ko nosudu’an nosiro om minongojanji nu taakan si Yudas nu siin. ⁶ Si Yudas nga tinumaayun-o, om tumimpuuno yo sono iyo mokipopongindoraai so si Yisus nu dai oilaan nu lobuw wokon. ⁷ Nologa’ yo sono Rami-Rami nu Baang-Baang D’ado Pongombang, ono yo runat pongogorasan nu dumba niusaa’ so Kinoringan. ⁸ Suuo yo sono ni Yisus si Yuanis om si Pitrus nu, “Ian kou yo monodia’ nu iinokanon toko nu Paska,” koo. ⁹ Duato yo nosiro si Yisus nu, “Siombo ka koinginan Mu ponodia’an mai nu ono?” koo. ¹⁰ Sumombuto yo si Yisus nu, “Bang mian kou so Yirusalim om kosambat kou nu ido koyuwan kisinimban nu montaya kiasuw nu sungoi, waid kou ya so iyo so waloi loga’an niyo no, ¹¹ om tongaro muyu songapan nu waloi oono nu, ‘Mongoduat tuan mai no ong siombo nu bilik pongokanan mai nu iinokanon nu Paska?’ koo yo muyu ya. ¹² Nituduk-a ono nu songapan nu waloi-o ido bilik maayo so dilanggau, nosodia’ yo kiawi’ kosukupan, om sodiaa muyu yo kiawi’ nai,” koo si Yisus. ¹³ Miano yo si Pitrus om si Yuanis, om ombo yo po tinangar ni Yisus so nosiro ri, bana ya, om monodiaa yo sono nosiro nu iinokanon nu Rami-Rami Paska. ¹⁴ Nologa’ yo po poongokanan nu iinokanon nu Paska, lumogaa yo sono si Yisus om murungo yo mongokan so mompomaid Niyo ri. ¹⁵ Mutongaro yo si Yisus so nosiro nu, “Moingin Aku sobana mokimuurung so kou mongokan nu iinokanon nu Paska iitu nu dai po su matoi-o! ¹⁶ Obaran Ku kou nu dai yo sono su kourung so kou mongokan koimbagu so Rami-Rami Paska, musingkointolang nu orati nu pongokan-ngokanan iitu, ono yo iya nu mogkuasa Aku so Pogkuosaan nu Kinoringan,” koo si Yisus. ¹⁷ Kuyuti yo Niyo sawan kiasuw nu anggur-i om mongunsopoto yo so Kinoringan, om mutongaro yo so mompomaid Niyo ri nu, “Olapo muyu yo itu no om pususulang kou monginum, ¹⁸ so’ obaran Ku kou nu kiat kosiono, dai Aku yo monginum nu anggur so Rami-Rami Paska musingkologa’ Ku koimbagu mogkuasa soko raja,” koo si Yisus. ¹⁹ Noopod iri, olapo yo Niyo baang-baang-i om mongunsopoto yo so Kinoringan. Kobi-kobio yo Niyo baang-baang iiri om taaki yo Niyo so nosiro maid nu mutangar nu, “Itu yo su koyuwan Ku, nitaak gumanti’ so kou. Waalo muyu yo soko itu pongoondoman muyu so Aku,” koo. ²⁰ Noopod Iyo mongokan, taaki yo Niyo sawan-i so nosiro maid nu mutangar nu, “Itu yo sawan kiasuw nu raa’ Ku nituntug pongolukat so kou, om raa’ Ku oono ponapus nu janji owagu nu Kinoringan powiau nu lobuw. ²¹ Nga siowi yo! Lobuw mokipopongindoraai so Aku no, songogoman so toko! ²² Notantu yo nai’ nu Kinoringan nu matoi Aku, Anak nu Riniba, nga aagut sobana isai yo po mongoraai s’Aku no!” koo si Yisus. ²³ Muburung-burungo yo nosiro muduat ong isai so nosiro mongoraai sono so si Yisus. ²⁴ Tumimpuun-o sono mompomaid ni Yisus musisiwal ong isai so nosiro su maayo pangkat kosiowan nu lobuw. ²⁵ Mutongaro yo si Yisus so nosiro nu, “Iri yo po ongo raja nu bansa okon ko Yaudi nga osokakan mogkuasa so poranak nosiro, om moingin nosiro nu owarong totongaron nu poranak suat so nosiro. ²⁶ Nga kou yo po okon ko soko ono. Ala’ nai’, isai so kou mokipangkat, subai musimbaba’, om ono wowaidon-o subai sumiliw nu soko lobuw gumaji. ²⁷ Isai gaam su maayo, ono polakan-o ko’ ono momolak-o? Tantu ono ya polakan-o su maayo. Nga, Aku dadan mido-ido so kou, om Aku yo su soko moomolak nu kookanan so kou. ²⁸ Nga suat so kou, otatap kou yo maid-waid so Aku so onu yo po kosonsora’an nololagan Ku. ²⁹ Om pagka tinaakan Aku ni Amo Ku nu kopogboya’an mogkuasa, Aku nga monaak-a nu kopogboya’an oono so kou. ³⁰ Om soko ono po, kowaid kou so Aku mongokan monginum ong mogkuasa Aku yo soko raja. Om mogkuasa kou nu solusuk nu opulu om duo inonakan ni Israil,” koo si Yisus. ³¹ Mutongaro yo si Yisus so si Simun Pitrus nu, “Oo Simun, rongowo yo! Linila’an nu Kinoringan Wowaidon nu Moinat-o monginam so kou. Ponginaman niyo oono soko lobuw mongotap nu paroi popupinig nu apo om parang kalu ong soko apo ya apo koimaidan muyu. ³² Nga suat so ikau, Simun, nobogdu’a Aku, su’ dai ko mingkoyod maid so Aku. Om bang opiot ko yo koimbagu poimaid so Aku, subai pobosagon mu kouna’an mu no maid sobana so Aku,” koo. ³³ Sumombuto yo si Pitrus nu, “Oo Tuhan, nokosodia’ aku yo jiilon om munung so Ikau matoi,” koo. ³⁴ Mutongaro yo si Yisus nu, “Oo Pitrus, Mongaabar Aku so ikau nu dai po mongingkukuuk piu’ no nu awi tu, intolu ko yo mongolim dai ko kotondu’ so Aku,” koo si Yisus. ³⁵ Mongoduato yo si Yisus so nosiro nu, “Gulu ri, sinuu’ Ku kou popanou d’ado jumpit, d’ado ombubut, d’ado kasut. Kisimpit kou ka nu onu-onu ya nu laid iiri?” koo. Sumombuto yo nosiro nu, “Dai kai ya insan osimpit,” koo. ³⁶ Monolig-soligo yo si Yisus so nosiro nu, “Nga kosiono tu, isai kijumpit om kiombubut subai owiton. Om isai d’ado badung, subai powoli nu sabung su’ kowoli nu badung, soko lobuw sumodia’ nu kologa’an nu alod-alod niyo. ³⁷ Obaran Ku kou, kinomuro pona nga subai ourug-a iri tinangar nokosurat so Buuk nu Kinoringan suat so Aku ri nu, ‘Pokoraayon Iyo nu lobuw,’ koo ri. Nadi sumodia’ yo, so’ dai yo olaid otuman pinutangar so Buuk nu Kinoringan suat so Aku oono,” koo si Yisus. ³⁸ “Siowi Tuhan, tudi kuwai duo badung,” koo mompomaid Niyo ri. “Kinaman po ono! Okon-a ko muwintos su tomodon” koo si Yisus. ³⁹ Lumombuso yo si Yisus kiat so Yirusalim mian so Bulud Jaitun soko koopotan, om mompomaid Niyo ri nga minaid-a. ⁴⁰ Nokologa’ yo po si Yisus so bulud ono, mutongaro yo Iyo so nosiro nu, “Pogdu’a kou yo su’ bang kolalag kou nu ponginaman, dai kou mingkoyod maid so Aku,” koo. ⁴¹ Nopupus iri, miano yo Iyo so dirawu’-rawu’ ri, om sinumorukud mogdu’a nu, ⁴² “Oo, su Amo Ku Kinoringan, bang moingin Ko, kodi Aku yo poirosaa nu kosonsora’an oono. Nga okon-a ko mongowaid nu koinginan Ku, sondiang ko koinginan Mu,” koo Iyo. ⁴³ Minintolang-o sono ido susuu’on nu Kinoringan pobasag so Iyo. ⁴⁴ Pagka owogat sobana kosonsora’an Niyo no, monginoontob nai’ sono Iyo mogdu’a om umos-umosan Iyo soko raa’ morontitiik so tana’. ⁴⁵ Nopupus Iyo mogdu’a, mululio yo Iyo so mompomaid Niyo ri. Nosunsungan Niyo nosiro moimpomoturuw, so’ sobana ko oogutan nosiro. ⁴⁶ Tongaro yo Niyo nosiro nu, “Nokuro ka su moturuw kou? Rios kou yo om pogdu’a kou yo su’ bang kolalag kou nu ponginaman, dai kou mingkoyod maid so Aku” koo si Yisus. ⁴⁷ Dai po nopupus si Yisus mutangar, lumogaa yo sono lobuw suang inowit ni Yudas. Si Yudas-o po ido kiat so opulu om duo mompomaid ni Yisus. Mogtuui mobio si Yudas dii si Yisus om singudi yo niyo mongowaid nu adat nosiro ong sumambat nu una’. ⁴⁸ Nga tongaro yo iyo ni Yisus nu, “Oo Yudas, ono yo pala su tomod mu moningud so Aku, Anak nu Riniba,” koo. ⁴⁹ Noilaan-o po nu mompomaid ni Yisus ong onu ourug, mutongaro yo nosiro so Iyo nu, “Oo Tuhan, lumawan kai ya momakai nu badung!” koo. ⁵⁰ Wintoso yo sono nu ido mompomaid ni Yisus, uripon nu Imam Maayo ri, noutas tolingo wanan-i. ⁵¹ Mutongaro yo si Yisus nu, “Adang-o lumawan!” koo. Topopo yo Niyo tolingo wanan nu uripon iiri, om sonduun-duun-a noulit. ⁵² Mutongaro yo si Yisus so lobuw minongaakom so Iyo ri nu, “Ponontaman muyu bo gaam ong lobuw raai Aku su linumoga’ kou maid nu badung bangkau? ⁵³ Runat-runat mido-ido Aku so kou so natad nu Waloi Maayo nu Kinoringan, nga dai muyu ya Aku inakom. Nga runat-o iitu posimaidan kou nu Kinoringan monuman nu koinginan nu Wowaidon nu Moinat,” koo si Yisus. ⁵⁴ Okomo yo nosiro si Yisus mongowit so waloi nu Imam Maayo ri, om muut-suut-a si Pitrus so nosiro. ⁵⁵ So natad nu waloi oono, kiapui pinurakit nosiro, om mogom-ogom lobuw mintarang nai. Sumimpor-o yo sono si Pitrus mintarang. ⁵⁶ Ido uripon woinoi nokosiou so si Pitrus mogom-ogom so obi’ nu apui-i. Bontongi yo iyo nu woinoi iiri om mutongaro yo nu, “Lobuw iitu nga nosiou ku ya maid-waid so si Yisus,” koo. ⁵⁷ Nga mongolimo yo si Pitrus nu, “Au! Dai ku ya otondu’an lobuw oono ong isai,” koo. ⁵⁸ Dai po olaid, nosiou-o iyo nu ido koyuwan om minutangar nu, “Ikau nga moongowaid-a so si Yisus!” koo. Nga sumombuto yo si Pitrus nu, “Au! Okon-a ko aku kuanon mu no!” koo. ⁵⁹ Kiro-kiro sonjaam kiat nu iri, mutongaro yo ido koyuwan nu, “Bana ya bo nu lobuw iitu gugumayud-a so si Yisus, so’ lobuw-a iyo nu Galilia!” koo. ⁶⁰ Nga sumombuto yo si Pitrus nu, “Au! Dai ku ya oorotian ong onu tongaron mu no!” koo. Laid po ni Pitrus malak-galak-i, mongingkukuuko sono piu’ ri. ⁶¹ Kumowiio yo si Yisus momontong so si Pitrus. Noondoman-o sono niyo tinangar ni Yisus so iyo ri nu, “Dai po mongingkukuuk piu’ no, intolu ko yo mongolim nu dai kotondu’ ko s’Aku,” koo ri. ⁶² Lumobuso yo sono si Pitrus kiat dii om monginoontobo yo tumangi’. ⁶³ Soruruo yo si Yisus nu ongo lobuw minongipat so Iyo ri om tinampar. ⁶⁴ Tombolon po nosiro mato ni Yisus om duaton nai’ nu, “Tokodo ong isai mongolubak so Ikau-o?” koo. ⁶⁵ Osuang po pinutangar nosiro sondiang, mubaag so si Yisus. ⁶⁶ Susuab-i, muimpugo yo ongo wowaidon nu lobuw Yaudi, wowaidon nu imam om moomontuduk nu Ukum-i om owito yo si Yisus so Poongobisora’an nu Ugama. ⁶⁷ Duato yo Iyo nosiro nu, “Obari kai yo ong Ikau-o su Raja Nijanji nu Kinoringan?” koo. Sumombuto yo si Yisus nu, “Niabar Ku pona so kou, nga dai kou ya poimaid. ⁶⁸ Om bang mongoduat Aku so kou, tantu dai kou ya sumambut. ⁶⁹ Nga dai yo olaid om koogom Aku yo, Anak nu Riniba so umpak wanan nu Kinoringan maid so Iyo mogkuasa,” koo si Yisus. ⁷⁰ “Bang soko ono, Anak Ko bo itu nu Kinoringan?” koo nosiro. Sumombuto yo si Yisus nu, “Oo. Bana ya,” koo. ⁷¹ Mutongaro yo nosiro nu, “Adang toko yo modium nu lobuw wokon pokosala’ so Iyo so’ norongou toko yo tinangar Niyo mongusiba’ nu Kinoringan!” koo nosiro.

¹ Mundiio yo kiawi’ lobuw minuimpug iiri, om owito yo nosiro si Yisus dii si Pilatus nu nipobisara’. ² Tumimpuuno sono nosiro monapud so Iyo dii nu, “Noimpa’an mai lobuw iitu momalid nu ongo lobuw. Mongimuun Iyo nu lobuw dai popongobarai nu sukai so Raja Maayo nu Ruum, om minutangar po Iyo nu Iyo yo su Raja Nijanji nu Kinoringan,” koo. ³ Duato yo ni Pilatus si Yisus nu, “Bana ka nu Ikau-o su Raja nu lobuw Yaudi?” koo. Sumombuto yo si Yisus nu, “Oo. Bana ya tangar mu no,” koo. ⁴ Mutongaro yo si Pilatus so wowaidon nu imam om lobuw suang-i nu, “D’ado ya noimpa’an ku kosola’an nu lobuw iitu nu opatut kopongukuman so Iyo,” koo. ⁵ Nga mongaagar nai’ nosiro nu, “Ono yo pontudukan Niyo no su pongoboyayat Niyo nu lobuw so pilolongkop nu Yudia, gulu po so Galilia, om kosiono nokologa’ yo sono tuui,” koo nosiro. ⁶ Norongou-o po iri ni Pilatus, mongoduato yo sono iyo nu, “Bana ya ka nu lobuw Iyo nu Galilia?” koo. ⁷ Noilaan-o po ni Pilatus nu bana ya nu lobuw Galilia si Yisus om poranak ni Irudis, poopiti yo sono niyo si Yisus dii si Irudis nu laid niyo so Yirusalim-i. ⁸ Nosudu’an sobana si Irudis nu nosambat niyo si Yisus, so’ olaid-o iyo nokorongou nu tuturan suat so si Yisus, om mokisisiou so Iyo momaal nu koiran-iran. ⁹ Indadi, osuang sono dinuat ni Irudis so Iyo, nga dai ya sinombutan Niyo. ¹⁰ Ongo wowaidon nu imam om moomontuduk nu Ukum-i nga dii ya monapud so si Yisus. ¹¹ Tumimpuun-o sono si Irudis om ongo soujar niyo ri muragam om mongusiba’ so si Yisus. Pinopupokakas Iyo nosiro nu sabung nu raja om inowit nai’ mululi’ dii si Pilatus. ¹² Runat-a iiri minuwarong-o sono si Irudis om si Pilatus, ampa gulu ri nokopualod nosiro. ¹³ Soginaa yo ni Pilatus ongo wowaidon nu imam, wowaidon wokon nu lobuw Yaudi, om lobuw suang-i, ¹⁴ om tongaro yo niyo nu, “Inowit muyu lobuw iitu tuui so aku, om mutangar kou nu Iyo yo po moomalid nu lobuw. Kosiono inudio ku yo Iyo so tiningkuangon muyu tu, nga d’ado ya noilaan ku kosola’an Niyo soko ponopudan muyu no. ¹⁵ Si Irudis nga d’ado ya noilaan niyo kosola’an nu lobuw iitu no, ono yo ko’ niapit Iyo mululi’ tuui so aku. Dai ya nokowaal lobuw iitu nu kosola’an mupatut kopongukuman so Iyo nu potoyon. ¹⁶ Indadi monuu’ aku ya nu soujar mongolubak so Iyo om nilabus-o sono,” koo si Pilatus. [ ¹⁷ Minutangar iyo soko iri, so’ koopotan ong Rami-Rami Paska, polabus iyo ido koyuwan kiat so jiil, om si Yisus su pokilolobusan niyo.] ¹⁸ Lumuapo yo kiawi’ lobuw minuimpug-i nu, “Potoyon Iyo! Lobusi so kai si Barabas!” koo. ¹⁹ (Si Barabas-o po jiniil so’ minaid mongolawan nu pogkuosaan nu Ruum so Yirusalim, om minomatoi nu lobuw.) ²⁰ Mutongaro po si Pilatus nu pokilolobusan niyo si Yisus, ²¹ nga ginumonsok nai’ lobuw suang-i nu, “Solibon Iyo! Solibon Iyo!” koo nosiro. ²² Mutongaro po si Pilatus kointolu so nosiro nu, “Onu yo ka bana koraayan nu lobuw iitu no? D’ado ya ong aku noimpa’an ku kosola’an Niyo nu otoop kopongukuman nu potoyon! Nipolubak ku ya Iyo nu soujar om polobuson ku yo,” koo si Pilatus. ²³ Nga koogaran nai’ nosiro gumonsok nu, subai solibon-a si Yisus. Ompus nu iri, nokomanang-a sono lobuw suang-i. ²⁴ Indadi, ukumo yo sono ni Pilatus si Yisus nu potoyon mongowaid nu koinginan nu lobuw suang-i. ²⁵ Lobusi yo niyo lobuw pinokilabus nosiro ri, iri nojiil so’ linumawan nu pogkuosaan nu Ruum om minomatoi nu lobuw-i. Soko iri po, komoulii yo ni Pilatus si Yisus so lobuw suang iiri, potuud nu onu yo po koinginan nosiro momaal so si Yisus. ²⁶ Owito yo nu ongo soujar-i lumabus si Yisus maid nu pinoponimban nu salib. Laid nosiro manou-panou-i, nokosambat nosiro nu ido koyuwan sundur so bandar, ngaran niyo si Simun, lobuw kiat so Kirini. Okomo yo iyo nu soujar-i, nipososog poponimban nu salib ni Yisus, om mompanou so tinoudion Niyo. ²⁷ Osuang lobuw tinumundan so si Yisus, maid nu kowoinoyan tinumangi’ oupus so Iyo. ²⁸ - ²⁹ Kumowiio yo si Yisus so kowoinoyan iiri om mutongaro yo nu, “Oo su kowoinoyan nu Yirusalim, ondomo muyu yo, kikoogutan po lumoga’ tuui ong wagu, om mutangar sono lobuw nu, ‘Sobana ko osanang kowoinoyan dai insan momontian, dai insan kianak, om dai insan potiti’ nu lolaing!’ koo. Indadi, ikod kou yo kitangi’ so Aku, nga tangi’ kou yo so kou kondiri om inonakan muyu. ³⁰ Om iya nu koogutan oono mutangar-a lobuw nu, ‘Oo su bulud opangkat, onsiti kai yo! Oo su bulud oyompop, topui kai yo!’ koo nosiro. ³¹ So’ bang potoyon Aku nosiro, ono lobuw d’ado sala’ no, soko kayu oiyau po susulan-o, ingkololabi pononsara’ nosiro so kou, lobuw kisala’ soko kayu nolonot-o,” koo si Yisus. ³² Kuwai ya duo koyuwan oraai inowit nosiro nu nisalib maid so si Yisus. ³³ Nokologa’ yo po nosiro so tontong ingoranan nu Doupuk, solibo yo sono nosiro si Yisus maid nu duo lobuw oraai iiri, ido umpit so wanan, om ido umpak so gibang Niyo ri. ³⁴ Mogdu’aa yo si Yisus nu, “Oo Amo! Ompuno yo ongo lobuw oono, so’ dai ya oorotian nosiro ong onu winaal nosiro no!” koo. Musuuso yo sono ongo soujar nu Ruum-i pongilaan ong isai su kaalap nu sabung olanggau ni Yisus. ³⁵ Osuang lobuw songundii-dii momontong, om ongo wowaidon nu lobuw Yaudi ri monoruru so si Yisus maid nu mutangar nu, “Koponapul Iyo nu lobuw sondiang, nga bang bana-bana nu Iyo yo su Raja Nijanji nu Kinoringan, kinaman-o Niyo musapul kondiri!” koo nosiro. ³⁶ Ongo soujar-i nga mubaag-a so Iyo. Lumogaa yo nosiro dii si Yisus poinum nu anggur ousom, om mutangar nu, ³⁷ “Bang bana-bana nu Raja ko nu bansa Yaudi, pusapul-o kondiri!” koo nosiro. ³⁸ Kuwai surat nikapit so dilanggau nu ulu Niyo ri nu, Itu Yo Su Raja Nu Lobuw Yaudi. ³⁹ Ido koyuwan oraai nisalib-i, minubaag so si Yisus nu, “Ikau-o su Raja Nijanji nu Kinoringan, kon? Pusapul-o kondiri, om sopulo kai yo!” koo. ⁴⁰ Nga ido lobuw oraai-i minonawoi nu una’ niyo ri nu, “Dai ko ya ka lumaa’ nu Kinoringan? Toko yo po iitu muinong pinongukuman nu potoyon. ⁴¹ Mutoop nai’ ong kito nu ukumon nu potoyon, so’ oraai. Nga Iyo yo po d’ado ya muad kosola’an mutoop kopongukuman so Iyo nu potoyon!” koo. ⁴² Mutongaro yo sono iyo so si Yisus nu, “Oo Yisus, ondomo aku yo ong ourug ko yo nu Raja!” koo. ⁴³ Sumombuto yo si Yisus so iyo nu, “Obaran Ku ikau nu runat-a iitu koido ko so Aku so polak osanang so surga,” koo. ⁴⁴ Kiro-kiro tonga’ runat-i, rinumondom sono so pilolongkop nu tontong iiri sampai jaam kotolu nu awi-awi ri. ⁴⁵ Iya oono tabir okapal nirinding so lintonga’ nu Waloi Maayo nu Kinoringan-i, nointonga’ nopisi’ nu kuasa nu Kinoringan. ⁴⁶ Gumiako yo sono si Yisus nu, “Oo Amo, nikomouli’ Ku so Ikau atod Ku no!” koo. Notangar-o po iri Niyo, minatoi-o sono Iyo. ⁴⁷ Nosiou-o po noongourug iiri nu wowaidon nu soujar-i, minongorayou sono iyo nu Kinoringan, om minutangar nu, “Bana ya pala lobuw iitu no nu d’ado ya kosola’an!” koo. ⁴⁸ Nosiou-o po nu lobuw suang noimpug-i kiawi’ nourug iiri, noboromosingan sono nosiro muli’ maid nu musiduntung nu olunggui. ⁴⁹ Kiawi’ nokotondu’ yo so si Yisus, om kowoinoyan, iri minaid so Iyo kiat so Galilia ri, minundii so dirawu’ ri mongimpatong bana nu iri. ⁵⁰ - ⁵¹ Kuwai ido koyuwan ingoranan so si Yusup, lobuw Arimatia so wonuo nu Yudia. Iyo yo po owarong om orumaton nu lobuw. Mindad-indad iyo nu mogkuasa Kinoringan nu lobuw songapan Niyo. Pudi pona lobuw si Yusup so Poongobisora’an nu Ugama, nga dai ya iyo nokotaayun nu ongo lobuw wokon so Poongobisora’an oono nu ukuman so si Yisus nu potoyon. ⁵² Nadi, sumombato yo sono iyo so si Pilatus, mokilila’ nu olapon bangkai ni Yisus. ⁵³ Nolila’an-o po iyo ni Pilatus, untibai yo niyo bangkai ni Yisus kiat so salib-i, om soluyo yo niyo nu koukuputi aalus. Noopod iri, osuwi yo niyo bangkai ni Yisus so lobong, dai po insan opongolobongan. Lobong-o po iiri nga watu inuangan. ⁵⁴ - ⁵⁵ Iri yo po kowoinoyan ginumayud so si Yisus kiat so Galilia ri, minaid so si Yusup monsiou nu pinolobongan so si Yisus. Inudio ya nosiro gama’ popolak nu bangkai ni Yisus so lobong oono. Runat-o po iiri nga runat kolimo, purigap-rigapan nu lobuw Yaudi nu Runat Pongintoronan. ⁵⁶ Mulio yo sono nosiro monodia’ nu rampa om inosak lanung ponuntug nu bangkai ni Yisus. Mintorono yo nosiro mugogoma’on nu Runat Pongintoronan-i mongowaid nu Ukum.

¹ Osarap-sarap po nu Runat Minggu ri, miano yo kowoinoyan-i so lobong ni Yisus, minongowit nu rampa sinodia’ nosiro ri. ² Siowi nosiro watu pinonutub nu lobong-i su nosukab-o. ³ Mosuwo yo sono nosiro so lobong-i, nga d’ado yo dii bangkai ni Yisus. ⁴ Laid nosiro mundii-dii oiranan nu iri, milok po su nokosiou nosiro duo koyuwan mundii-dii so obi’ nosiro ri, milap-kilap su pokakas. ⁵ Linumaa’ sobana kowoinoyan-i, sampai tinumungub so tana’ ri. Mutongaro yo duo koyuwan iiri nu, “Onu po ka kopudiuman muyu nu lobuw noluli’an-o kiat so pinotoyan? ⁶ D’ado yo Iyo tuui so’ noluli’an-o. Ondomo muyu ya tinangar Niyo so kou nu laid po Niyo so Galilia ri nu, ⁷ ‘Aku, Anak nu Riniba okomon ong wagu om nikomouli’ so lobuw kikoraayan om nisalib, nga so kotolu no, oluli’an Aku ya koimbagu,’ koo nima tangar ni Yisus gulu ri,” koo duo koyuwan-i. ⁸ Noondoman nai’ nu kowoinoyan-i iiri tinangar ni Yisus, ⁹ om mulio yo nosiro potuturan nu kiawi’ iiri so opulu om ido mompomaid ni Yisus, om so kiawi’ lobuw maid-waid so Iyo nu laid iiri. ¹⁰ Ngaran-o po nu kowoinoyan-i, si Maria Magdalina, si Yuana om si Maria ino ni Yakubus. Kuwai po kowoinoyan wokon minaid so nosiro potuturan nu noongourug iiri so opulu om ido pinongoorapan ni Yisus. ¹¹ Nga ponontaman nu opulu om ido pinongoorapan iiri ong momaal-maal-a kowoinoyan-i. Minongimbuali sono nosiro nu tuturan iiri. ¹² Nga mundiio yo si Pitrus om mundako yo mian so lobong ni Yisus. Nokologa’ iyo so lobong-i, mongkubo yo iyo monsiou so dilalom-i, nga iri yo su nosiou niyo kumut pinonolui nu bangkai ni Yisus. Mulio yo sono iyo maid nu noiranan om mongiro-kiro nu iri. ¹³ Runat-a iiri, duo koyuwan kiat so mompomaid ni Yisus minian so kampung Imaus, kiro-kiro opulu om ido kilumitor kiat so Yirusalim. ¹⁴ Sambil nosiro mompanou om mutangar-tangar suat so kinopotoyan ni Yisus om iri tuturan nu kowoinoyan-i. ¹⁵ Laid nosiro mutangar-tangar-i, lumogaa yo si Yisus mobi’ dii so nosiro om minaid mompanou. ¹⁶ Nosiou-a nosiro si Yisus, nga tou ong nokuro su dai Iyo otondu’an nosiro. ¹⁷ Mongoduato yo si Yisus so nosiro nu, “Onu ka pinutongar-tongaran muyu sisuna ri?” koo. Mintorono yo nosiro maid nu oogutan. ¹⁸ Sumombuto yo ido koyuwan, ingoranan so si Kliupas nu, “Ido ko po gaam tuui so Yirusalim su dai nokoilo nu noongourug so wagu tu ri?” koo. ¹⁹ Mongoduato yo si Yisus nu, “Onu nu iri?” koo. Sumombuto yo nosiro, “Iri bo noongourug suat so si Yisus, lobuw Najarit-i. Iyo yo poo’abar nu Kinoringan. Gogoma’on om totongaron Niyo sobana ko kikuasa. Potarang Iyo so lobuw nu Iyo yo sinuu’ nu Kinoringan, om kiawi’ lobuw nga koilo nu sobana ko maayo kuasa Niyo. ²⁰ Nga inowit Iyo nu ongo wowaidon nu imam om wowaidon toko ri dii si Pilatus nu nipoukum nu potoyon, om nisalib sono Iyo nosiro, ²¹ ampa aarap kai nu Iyo yo su polabus nu bansa Israil kiat so pogkuosaan nu Ruum. Om kosiono kotolu yo runat kinopotoyan Niyo. ²² Tinu-tinu kowoinoyan nopotigog so kai. Otuong-tuong po minian-o nosiro so lobong-i, ²³ nga dai nosiro nosiou bangkai ni Yisus. Mulio yo sono nosiro monuturan nu, nokosiou nosiro nu ongo susuu’on nu Kinoringan, om minutangar susuu’on iiri nu noluli’an-o si Yisus. ²⁴ Minian sono tinu-tinu una’ mai so lobong-i, om noilaan-o sono nosiro nu bana-bana ya tinuturan nu kowoinoyan-i, nga si Yisus dai ya nosiou nosiro,” koo. ²⁵ Mutongaro yo sono si Yisus so nosiro nu, “Olowong kou ong itu. Olaid sobana om poimaid kou nu kiawi’ tinangar nu ongo poo’abar nu Kinoringan gulu ri, ²⁶ nu subai kolalag nu kosonsora’an om matoi Raja Nijanji nu Kinoringan, om orumaton nai’ nu Kinoringan mogkuasa maid so Iyo so surga,” koo si Yisus. ²⁷ Noopod iri, nopotarang sono si Yisus so duo koyuwan iiri nu nokosurat so Buuk nu Kinoringan suat so Iyo, kiat so sinurat ni Musa om kiawi’ sinurat nu poo’abar nu Kinoringan gulu ri. ²⁸ Nokorani-rani nosiro so Imaus, ono yo loga’an nosiro ri, minusinglombus-lombus po si Yisus mompanou, ²⁹ nga inowudan Iyo nosiro nu, “Ikod po kilombus kosiono. Muondot toko po, so’ tumuong-o ono,” koo nosiro. Moloyo yo sono Iyo dii so nosiro. ³⁰ Mogom-ogom nosiro mongokan-i, monomito yo si Yisus nu baang-baang om mongunsopoto yo so Kinoringan. Kobi-kobio yo Niyo, om taaki yo Niyo so duo koyuwan-i. ³¹ Soko iri po, notondu’an-o sono nosiro nu si Yisus pala una’ nosiro iiri, nga milok po su dai yo sono Iyo nosiou nosiro. ³² Mutongar-tongaro yo nosiro nu, “Sobana ko minurad inawo to no sisuna nu laid Niyo mutangar so kito so lolanon-i, potarang nu totongaron so Buuk nu Kinoringan!” koo nosiro. ³³ Mundiio yo sono nosiro om mulio yo so Yirusalim. Dii yo kinosombatan nosiro nu opulu om ido mompomaid ni Yisus minuimpug om lobuw wokon-i. ³⁴ Mutongar-tongaro yo nosiro nu, “Bana-bana ya nu noluli’an si Yisus, om minokisiou so si Simun Pitrus!” koo. ³⁵ Tuturani yo sono nu duo koyuwan-i nololagan nosiro nu manou-panou nosiro ri, om onu kotondu’-tondu’ nosiro so si Yisus nu laid Niyo mongobi-kobi nu baang-baang-i. ³⁶ Dai po nopupus nosiro mututuran nu iri, milok po su mundii-dii si Yisus so tiningkuangon nosiro ri om mutongaro yo nu, “Posonango muyu yo inawo muyu no!” koo. ³⁷ Nokotigog nosiro om linumaa’ so’ ontaman nosiro ong moinat. ³⁸ Nga mutongaro yo si Yisus so nosiro nu, “Nokuro ka su kotigog kou so Aku, om dai kou poimaid nu Aku yo si Yisus? ³⁹ Siowi muyu yo akod longon Ku tu. Aku yo kondiri itu! Ingkamo muyu koyuwan Ku tu, so’ ono yo po moinat-o d’ado onsi om tulang, nga Aku yo po kionsi om kitulang-a,” koo. ⁴⁰ Sambil ni Yisus mutangar om posiou nu longon akod Niyo baya’ nopopakan-i. ⁴¹ Dai po nosiro poimaid nu iri, so’ osokakan nosiro osudu’an om oiran-iranan! Mongoduato yo si Yisus so nosiro nu, “Kuwai ka kookanan muyu tuui?” koo. ⁴² Taaki yo sono Iyo nosiro songkorot pait tinunuan. ⁴³ Olapo yo ni Yisus pait iiri om okano yo Niyo so tiningkuangon nosiro ri. ⁴⁴ Mutongaro yo sono si Yisus so nosiro nu, “Itu yo iri tinangar Ku so kou nu maid-waid Aku po so kou ri nu, subai otuman onu-onu nokosurat suat so Aku so ongo buuk nu Ukum ni Musa, om so buuk nu ongo poo’abar nu Kinoringan gulu ri, om so buuk nu Lagu,” koo si Yisus. ⁴⁵ Indadi, poorotio yo sono bana ni Yisus nosiro nu tinongaran so Buuk nu Kinoringan suat so Iyo. ⁴⁶ Mutongaro po Iyo so nosiro nu, “Nokosurat-o so Buuk nu Kinoringan nu, Raja Nijanji nu Kinoringan, ono yo si Kristus, subai potoyon om oluli’an nu runat kotolu no. ⁴⁷ Om nokosurat-a nu, obaran-o momakai nu ngaran Ku kiawi’ bansa nu lobuw nu, subai rumorogo momaal nu koraayan, om obaran-a nu, ompunon-a nu Kinoringan koraayan nosiro. Om abar oono, subai so Yirusalim su gulu potuturanan. ⁴⁸ Kou yo su paabar so kiawi’ lobuw onu nosiou muyu suat so Aku. ⁴⁹ Om aku yo su pologa’ tuui so kou nu Atod nu Kinoringan, iri nijanji ni Amo Ku so kou ri. Nga subai indadan muyu po so Yirusalim tu nu kuosaan kou nu Atod nu Kinoringan nitaak Niyo so kou no,” koo si Yisus. ⁵⁰ Nopupus iri, owito yo ni Yisus nosiro lumabus kiat so bandar-i, mian so kampung Bitania, om kokato yo sono Niyo longon Niyo mongoborakat so nosiro. ⁵¹ Laid po Niyo mongoborakat so nosiro ri, nokotondiang-o sono Iyo so nosiro, om kinakat-o mian so surga. ⁵² Mongusaa’o yo sono nosiro so Iyo, om mulio yo so Yirusalim, om sobana ko nosudu’an. ⁵³ Om dadan muimpug nosiro so natad nu Waloi Maayo nu Kinoringan-i, mongorayou nu Kinoringan.