SEPINIEN XA DIAMU TE
KALESIA
1:0 Kal 1:11:0 Pol 13:4–14:281:0 Pol 151:0 Pol 13:4–14:281:0 Pol 14:1-51:0 Pol 14:8-201:0 Pol 14:21-251:0 Kal 1:6-91:0 Kal 3:1-51:0 Kal 1:11-12; 2:7-81:0 Kal 1:12–2:101:0 Kal 3:26–4:7Pol ien tehei tengan vamal ni nenemien na mol‑Kalesia xil usil visi iaxa tehosei xi tengan mei vahe eloheoh tei1:0 Kal 1:11-121:0 Kal 1:13-141:0 Kal 1:15-171:0 Kal 1:18-241:0 Kal 2:1-21Pol ien tehei tengan vamal ni nenemien na mol‑Kalesia xil usil naha vari be vatit longeongen hos1:0 Kal 2:3; 5:2; 6:121:0 Kal 2:121:0 Kal 2:4,10; 3:21:0 Kal 2:16; 3:6,22; 5:51:0 Kal 5:2-3Pol ien tehei tengan vamal ni nenemien na mol‑Kalesia xil usil naha xa Kristin xil lakila lapol ni1:0 Kal 5:11:0 Kal 5:11:0 Kal 5:131:0 Kal 5:16Pol ien tehei tengan vamal ni nenemien na mol‑Kalesia xil usil polien na Ninin Eo e meulien nae1:0 Kal 2:201:0 Kal 3:2-51:0 Kal 4:61:0 Kal 5:16,22-251Sepkilaen na Pol usil uvei ak
1-2Inou, eloheohPoldel Kristin xil e rute ak di masa uvei ak mi xamim, Kristin xil te sias xil e provins te hal Kalesia. E tave vanut moletin xil ti xa latehosei inou tengan nihe eloheoh tei, mu tengan hat nisepin mi xamim. E be Iesu Kristo xal Hi Tamer, xa tesak ni temea rilomun ra maten, iaxa lutehosei inou tengan mei nihe eloheoh nalu. 1:1-2 Kal 1:11-12; Pol 20:24
3Nasis tengan eheien hos e tomat na Hi Tamer e Suv Iesu Kristo iti mi xamim. 1:3 Rom 1:7; Plp 1:2; Flm 1:34Iesu temaen rat meulien nan e temat ve tesaennar xil. E tepol ni temak tehusil nenemien na Hi tengan vasak ni xir rameluv ra holesok xil xa misa te xosali ak. 1:4 Kal 2:20; 1Tim 2:6; Taet 2:14; 1Sion 5:195Hi be eilep pupu e momal tengan ripet rat hisen ihe nesao ha vuma … hoxalite teni ihe tovuol. Reitin.
Selxatien tengan Kristin xil lihur xat longeongen hos xa be reitin xa latehuri ngamu
6Inou natemanin melele xa nalongeong ni xa di mustokovein Hi xa tepisen eheien hos nan mi xamim ve naha xa Iesu Kristo tepol ni, e xa tekes xamim mei mube nan. Reitin, di mustokovein ni e di mubiles munggusil xat longeongen sav tei. 7E naha xa di munggusili tave longeongen hos ti mun. Vengan xa rut Siu xil iexil bei tengan lihiles reitinen te longeongen hos usil Iesu Kristo mei ihe neta sav tang. E lasak ni nenemien namim di pol lualu usili. 1:7 Pol 15:1,248-9E inou nabiteni reitin mi xamim xa xosxa moletin tei ihat mi xamim e ihithiten longeongen sav tei xa isav ni ngan xa xamem matehithiteni mi xamim ngamu, ma pangasien xa Hi isa ni mini ihe eilep e hoxalite teni ihe tovuol. !Reitin, tave ti neta xosxa xi be eloheoh sav tei, mu masxaxatei te ut nesao vari, xosxa longeongen nan isav ni ngan xa mutehuri ngamu, ma xi ihe Upang xa misakras vavus vatova! 1:8-9 1Kor 16:22
10Xamim mulong kila nggo sepinien te xeih navan xil ak xa natasak pisi ti tengan nasak ni moletin xil mei lavesi xil venou. E ieok bei pupu tengan Hi tang ihesi xi venou. Vengan xosxa di nasak pisi tengan napol ni moletin xil tang lavesi xil venou, nggoni ngan xa rut moletin xil di labiteni, nasakras mun name moletin te polien na Iesu Kristo. 1:10 1Tes 2:4
Pol misep usil polien xa Iesu Kristo tehosei xi tengan vapol ni
11Tuxoli e hinoxoli xil, ieok bei tengan mukila xa longeongen hos xa natehithiteni mi xamim tenaxo nenemien na moletin xil ti. 12Vengan longeongen hos ak, natnahuri ti tenaxo moletin tova mu tenaxo pispisien na mosav. E tehe Iesu Kristo vari tang iaxa tesep kil longeongen hos ak minou. 1:12 Kal 1:1
13Xamim mutelonge xa, tetiamu, natehusil xat pupu ni rae xil na Siu xil. Ngan ak be reitin. E melele nen ak, natehe elu mi Kristin xil. Natehas purun xil hao, e natesak pisi tengan namu len Sias na Hi. 1:13 Pol 8:3; 22:4-5; 26:9-1114Natesa nou tengan namur sen pispisien xil na Siu xil. E kilakilen navan teli moletin holu xa huram nae tehe eilep mu teli navan. E natesak pisi tengan namusil vuol ni sexien xil xa avu namem xil tetiamu latesa ni mi xamem. 1:14 Pol 22:3
15-16E natnakil ti xa, tetiamu ni melele xa latepes nou, Hi tehesi xi tengan vahosei nou. 1:15-16 Aes 49:1; Ser 1:5; Rom 1:1Io, vengan xa eheien hos nan mahulong, xi tekes inou e tepisen Natneli minou. Tepol ni temak tengan ha nihithiten longeongen hos usili mi ngan xil xa latave Siu xil ti. E melele xa tepisen Natneli minou, 1:15-16 Pol 9:3-6; 22:6-10; 26:13-18; Kal 2:7natnava ti tengan nasis moletin sav tova mei vapispisi minou usili. 17E natnave Serusalemti tengan ha nasepin vatel ngan xil xa mei latehe eloheoh xil tetiamu ni nou. E natemea, natehe uruvuol te kantri te hal Arebia. E tetutou ni, natetilomun natehe taon te hal Damaskas.
18Di, melele xa huram tol mei tetavi, nateha sung e hal Serusalem tengan nasao ni Pita, e nateta tetela wik lu tang. 1:18 Pol 9:2619E natepus elda Temis, tua na Suv Iesu. E eloheoh sav xil, natnapus xil ti. Xil latnapispisi ti minou usil longeongen hos xa nangguri. 1:19 Mat 13:55; Mak 6:320Naha xa di nadisi mi xamim be reitin, nataluvos xamim ti. 1:20 Pol 9:30
21Di, natehe provins xalu te hal Siria xal Silisia. 22E Kristin xil te sias xil e provins te hal Sudea latnapus kil nou ti mu. 23Xil latelongeong ni sepinien usil nou tang xa tehit, “Moletin xa temei tengan vasak purun ngan xil xa laneket e Iesu, meulien nan biles ngamu. E taxeak, xi di bithiten longeongen hos xa, tetiamu, di tesak pisi tengan vahu len ni.” 24E melele xa latelonge temak, latepet rat his Hi ve naha xa tepol ni e meulien navan.
2Eloheoh sav xil lapus kil reitinen te longeongen hos xa Pol di bithiteni
1Huram hat e le tei (14) mei tetavi, e nateha mun e taon te hal Serusalemtetel Banabas. E Taetas mun tehusil xamel. 2:1 Pol 15:22Natehe Serusalem texoni ngan xa Hi tepisen ni minou tengan nipol ni. E melele xa natetuxoh Serusalem, natetotan tetel ngan xil kestang xa lateling xil latehe vat xil te sias. E natehit mesen longeongen hos xa natehithiteni mi ngan xil xa latave Siu ti. Ieok tehei tengan vat xil ak lalong kila e lamae en. Vengan ieok ti tavei xil lapol ni polien navan mei vahe neta sav tang. 3E melele xa vat xil latelong sepinien navan xil, latemae en xa moletin xil mei lamal pe met Hi nggo suse te neketen nae e taxo ti suse te vexahu. E xil lapus kila xa Taetas, xa tehusil nou, be tua nae e neketen, tave ti neta xa xi be ngan Krisxa tave vexahu ti. Vat xil ak te sias latnapol ni ti tenaxeih mini tengan vahe vexahu.
4E, e melele nen ak, rut moletin xil xa di lateluvos latehit labe Kristin latemos xuxus e totanen namem. Xil latemei tengan lalong xuxus ni rin xa nabit xir, Kristin xil xa raneket e Iesu Kristo, rameluv ra rae xil na Siu xil. Vengan iexil tehei tengan lixeih xat xir rihusil xat rae na Siu xil e mei rihe slev xil teni. 2:4 Pol 15:1,24; Kal 1:7; 5:1,135E xamem matnamae ti vari e nenemien nae xa tehit Kristin xil vus lihusil xat rae xil na Mosis ixoni ngan xa labe Siu xil. Matesoh texeih e reitinen te longeongen hos xa di matepispisi ni mi xamim tengan mukila tamu muling neketen namim en e muhusili.
6E melele xa natesepin tetel ngan xil ak xa latepus xil texoni ngan xa latehe vat xil te sias, natepusi xa latesakras lasorin ni ti neta mun vatel pispisien xil xa di natehithiteni mi moletin xil. E neta sav xa mak, inou nabit ninakil ti xosxa moletin xil di lapet rat his vat xil ak be nesao, vengan xa moletin tovuol vahe nesao mu vahe etan mu pe met Hi. 2:6 Dut 10:177Reitin, vat xil ak latasorin ni ti neta mun vatel pispisien xil navan, e latepus kila xa Hi tehosei nou tengan ha nisa longeongen hos nan mi ngan xil xa latave Siu ti. Reitin, tehosei inou e vatit sexien xa tehosei Pita mun tengan vasa longeongen hos nan mi Siu xil. 2:7 Pol 9:15; 22:218Vat xil lapus kila xa Pita be eloheohna Hi mi Siu xil nggo xeihen xa Hi di misa ni mini tengan vapol vatel xil. E nggo vatit suse ak, latepus kila xa Hi di misa xeihen minou tengan nakila napol vatel ngan xil xa latave Siu xil ti vaxoni eloheoh nan mi xil. 9Reitin, melele xa Temis, Pita tetel Sion, xa latbe seteman xil te sias e hal Serusalem, lattelong usili xa Hi tepisen eheien hos minou e rin xa di duxol xat polien navan del ngan xil xa latave Siu ti, latehur pilei xamel Banabas tetel hexil metu te vitueien. Latehesi xil tengan ha muxulehi mupol itel ngan xil xa latave Siu ti, e xil ti lixulehi lipol itel Siu xil. 10Neta tei takes iaxa lattesis xamem tengan ti mupol ni tengan ti musa tutouen mi Kristin xil te hal Serusalem xa holesok nae tovuol. E natehesi nou melele xa natelonge, vengan xa teti nenemien navan ngamu tengan nipol ni. 2:10 Pol 11:29-30
Pol momal ni Pita bit Kristin xil linahusil ti rae na Siu xil tengan mei lamal pe met Hi
11-12E, vatei, Pita temei tengan vasao ni xamem e taon te hal Antiok. E melele xa bemei, xi teanien vituei tetel ngan xil xa latave Siu xil ti. 2:11-12 Pol 11:5-18Di, elda Temis tesil rut Siu xil latemei latepus xamem e Antiok. Xil ladi e vanut Kristin xil xa lanemi labit moletin xil vus lihe vexahumu tengan mei limal pe met Hi. E melele xa moletin xil ak latemei, Pita tehiles e tenamos ti mun e ngan xil xa latave Siu xil ti. Reitin, tenaxanien vituei ti mun tetel xil vengan ulin tekan xa Siu xil ak linanem nasa ni. Ma melele natepusi xa sexien nan tehiles temak, natevul xati pe met Kristin sav xil. 13E melele xa Kristin sav xil te hal Antiok xa labe Siulatepus sexien na Pita, xil mun latehusil luvosen ak e latepol texoni. E Banabas mun tang iaxa tetam ras suse nan e tepol ni texoni xil.
14E melele xa natepusi xa sexien xa Siuxil ak latepol ni tenamal ti e tenahusil kuh reitinen te longeongen hos nar ti, natesepin mi Pita pe metexil natehit, “Tua navan, xouk obe Siu tei, e vatei, obesi xouk tengan ostokovein rae xil na Siu xil vati. Reitin, di ongganien vituei e opol ni rut sexien xil nggoni ngan xa di omos e ngan xil xa latave Siu ti. ?Mak, ma taxeak, veneh ma di obiles nenemien nam tengan oxeih xat ngan xil ak xa latave Siu ti tengan ti lihusil xat sexien na Siu xil, sexien xil xa xouk vari di ostokovein ni?” Reitin, natesepin temak mini.
Moletin xil vus mei lamal pe met Hi melele xa laling neketen nae e Iesu Kristo kestang
15?Ma midep e rin namim, Siu xil? Be reitin xa ratehe Siu ngamu melele xa latepes xir. E ratepus ngan xil xa latave Siu ti xa latahusil rae nar xil ti texoni ngan xa latehe moletin tesa xil pe met Hi. 16E neta sav xa temak, xir vus rakila sung xa moletin tovuol mei vamal pe met Hi vaxo suse xa di nggusil xat kuh raexil vus na Siu xil. E rakila sung xa moletin xil vus lakila mei lamal pe met Hi melele xa laling neketen nae e Iesu Kristo, e tave ti vengan xa di ranggusil xat rae na Siu xil. 2:16 Pol 15:10; Rom 3:20,28; 4:5; 11:6; Efes 2:8; Kal 3:11; Sam 143:2
17Ma melele xa di rabiteni xa Kristo kestang mikila vasak ni xir mei ramal pe met Hi, di rapisen ni xa rapus kila xa rabe moletin tesa xil nggoni ngan taxa rabe ngan xil xa latave Siu ti. ?Ma midep, be Kristo iaxa di misak ni xir mei rabe moletin tesa xil? !E‑e, tamak ti! 18E vahit natilomun namusil xat rae xil na Siu xil xa natestokovein ni e natehu lelen ni ngamu, e napispisi mi mosav xil mun tengan lavusili, ma vahe reitin xa name moletin tesa tei xa di nanggur xoteh rae xil na Hi. E natapol ni ti vamak. 19Vengan melele xa natepus kila xa nasakras vari mei namal pe met Hi vaxo rae xil na Siu xil, Hi tehur meulien matu navan xa natehusil xat kuh rae xil na Siu xil en, e xi teti xati tete eivave tetel Iesu Kristo. E melele nen ak, meulien matu navan temat, e rae xil labe neta sav tang minou. E Hi tepol ni temak minou tengan nakila nameul e napet rat xi tang vatel meulien hu navan. 2:19 Rom 7:620Misak ni, tave nou ti mun xa nameul, e be Ninin na Iesu Kristo iaxa di meul de nou. Ma, taxeak, holesok xil vus xa di napol ni del veok, di napol ni del neketen e Nat Hi. Xi iaxa ien bei nou e temaen xoteh meulien nan temat tengan vahinat nou. 2:20 Sion 13:1; 17:23; 1Sion 3:16; Kal 1:4; 1Tim 2:6; Taet 2:14
21Inou nakila xa Hi di pus xir ramal vengan xa eheien hos nan mahulong. Misak ni, ninasak pisi ti mun tengan nasoh e momalen navan vaxo suse te rae xil vengan, xosxa imak, ma ipisen ni xa di nake neta sav tang e sanien eo xa xi di misa ni minou nggo Kristo nggusil eheien hos nan. Vengan, vahit moletin tei mikila mei vamal vaxo rae xil na Siu xil kestang, vaxoni ngan xa rut Siu xil di labiteni, ma Iesu Kristo temat votei tang. E rakila xa ngan ak tave reitin ti.
3Hi di misa tuxolxatien nan nggo suse te neketen, e tave suse te rae na Siu xil ti
1O mol‑Kalesia xil, sexien namim xil di pisen ni xa mube unu xil tang. ?Veneh ma mutemaen moletin xil mei latesep luvos xamim tetel sepinien xa bit ti muhusil xat rae xil na Siu xil tengan mei muve Kristin xil reitin pe met Hi? Vengan, pe metemim, inou natehit kila xa tetep iaxa Iesu Kristo temat e eivave. 2Ma muhit kila minou li. ?Hi tesa Ninin Eomi xamim vengan xa mutehusil xat kuh raena Siu xil? E‑e. Tesa Ninin Eo mi xamim vengan xa muteneket e longeongen hos usil Kristo. 3?Misak ni, veneh ma di mupol ni sexien na unu xil? Vengan, tetiamu, muteka rohon e suse te neketen namim texo xeihen na Ninin Eo. E taxeak, di musak pisi tengan mutuxoh hoxalite te suse ak vaxo xeihen namim tang. 4Xosxa muhiles ra suse te neketen xa be reitin, ma sakpurunien xil xa mutehuri ngamu ve neketen namim, mutehur votei ni tang. 5E melele xa Hi tesa Ninin Eo mi xamim e tepol ni merekel xil mi xamim, tenapol ni ti vengan xa mutehusil xat kuh rae na Siu xil. Tepol ni vengan xa mutelong longeongen hos usil Iesu Kristo e muteling neketen namim en.
6Rakila xa ngan ak be reitin vengan xa nggoni ngan xa Vanuvei Eo tehiteni usil Ebrahamtehit, “Ebraham miling neketen nan e hitxatien na Iahova. Ma ve rin ak, Iahova besi xi ven e pus meulien nan momal pe meten.”(Sen 15:6) 3:6 Rom 4:37Ma bos xa mukila xa be ngan xil xa di laneket iaxa labe vatimol xati na Ebraham. 8E Hi teling xati ngamu tengan vapol ni suse taxa ngan xil xa latave Siu ti likila mei limal pe meten ixo neketen. Longeongen hos ak, Hi tehit lelen ni mi Ebraham tetiamu tehit, “E xouk uhe suse te tuxolxatien navan iha mi moletin xil te vatimol xil vus te ut etan.”(Sen 12:3) 3:8 Sen 18:18; Pol 3:259Ve rin ak, tuxolxatien na Hi di mi ngan xil vus xa di langgur neketen nggoni ngan xa Ebraham tehuri. 3:9 Rom 4:16
10E halesil tei iti mi ngan xil vus xa di lasak pisi tengan lavusil xat rae xil na Siu xil tengan mei lamal pe met Hi. 3:10 Rae xil na Siu xil labe holu pupu, e moletin tovuol vakila vapol sen xil vus.Vengan xa Vanuvei Eo na Hi di biteni bit, “Halesil iti mi ngan xil vus xa latapol sen holesok xil vus ti xa latetis xati e rae xil na Mosis.”(Dut 27:26) 11Rakila xa moletin tovuol mikila mei vamal pe met Hi vaxo rae xil ak vengan ralonge xa, “Ngan xil xa di langgusil Hi del neketen, xil lamal pe meten.”(Hab 2:4) 3:11 Rom 3:20; Kal 2:16; Rom 1:17; Hib 10:3812E ngan xil xa lasak pisi tengan mei lamal vaxo suse te rae xil, xil latahusil ti mun suse te neketen. E suse xa ladi en nggeih. Ngan ak nggoni ngan xa sepinien na Hi di biteni xa bit, “Moletin xa di misa xi tengan ipol ni rae xil na Hi, ma xi ipol sen xil vus.”(Lev 18:5) 3:12 Rom 10:5
13E neta sav xa halesil di bemei mi ngan xil vus xa latapol sen rae xil na Hi ti, Iesu Kristo misak ni xir rameluv ra longpangasien te halesil ak. Vengan xa xi iaxa tehur sen longpangasien te halesil nar texoni ngan xa Vanuvei Eo di biteni bit, “Halesil di e moletin xa mat e di murur de vatiei tei.”(Dut 21:23) 3:13 Rom 8:3; Kal 4:5; 2Kor 5:2114Misak ni, nggo naha xa Iesu Kristo tepol ni, tuxolxatien xa Hi tehit xati mi Ebraham mikila vamei mun mi ngan xil xa latave Siu ti. Reitin, Iesu tehur longpangasien nar tengan rakila ravur Ninin Eo vaxo suse te neketen. Ngan ak be Ninin Eo xa xi tehit xati tengan isa ni mi moletin nan xil.
Hi tehit xati xa isa tuxolxatien nan mi ngan xil xa langgur neketen
15Tuxoli e hinoxoli xil e neketen, nihit kil nenemien ak mi xamim ixo sexien tei e meulien nar. Melele xa moletin lu lumae e lingxatien tei, xalu lupol ni hitxatien te xeihtetel xalu. Di, ludis xati e luling hisealu di en. E melele xa luteli bus, moletin sav mun misakras vaso rin ni sepinien tova mun vatela, mu vasak ni mei vahe neta sav tang. 16E, nggoni ngan ak, melele xa Hi tepol ni hitxatien te xeih nan tetel Ebraham, tepol ni mun tetel “ngan xa istal ixo en.”(Sen 17:7) 3:16 Sen 12:7; 13:15; 24:7Vanuvei Eo taviteni ti vahit tepol ni tetel “ngan xil xa listal lixo en.”Vengan melele xa bit “nganxa istal ixo en,”di misep usil moletin tei takes. E moletin ak be Iesu Kristo.
17Di nasep usil hitxatien te xeih ak tengan vapisen ni mi xamim xa rae xil xa Mosis tesa ni mi Siu xil tenasak ni ti hitxatien te xeih xa Hi tepol ni tetel Ebraham mei tehe neta sav tang. E‑e, tenamak ti. Vengan Hi tepol ni hitxatien te xeih nan tetel Ebraham tetiamu ni melele xa tesa rae nan mi xil. Reitin, huram handred hat e hanutap tei e he xalu mun (430) tetavi, e Hi tesa rae xil ak mi Mosis sung. E rae xil ak misakras vasak ni hitxatien tetiamu mei vahe neta sav tang. 3:17 Eks 12:4018Tuxolxatien xa Hi tehit xati tengan isa ni mi Ebraham tehe sanien tei tang. Xi tenahur ti vengan xa tepol sen rae xil na Hi. Vengan, vahit moletin tei mikila vahur tuxolxatien ak vaxo suse sav te rae xil, ma vapol ni hitxatien na Hi mei vahe neta sav tang. E rakila xa tuxolxatien xa Ebraham tehuri texo hitxatien na Hi tehe sanien tei tang. 3:18 Rom 4:14; 11:16
19?Xosxa moletin xil mei lamal pe met Hi nggo neketen tang, veneh ma Hi tesa rae xil mi moletin nan xil? Hi tesa rae xil ak mi mol‑Isrel xil vengan xa di latepol ni tesaen vehakut. E tesa rae xil ak tengan lipus kil tesaen nae xil ituxoh melele xa “ngan xa istal”ixo Ebraham imei, ngan xa Hi tehit xati mini. E rae xil, Hi tesa ni mi masxaxaxil xa latehit mesen ni mi Mosis tengan xi iaxa ikila ihit mesen ni mi mol‑Isrel xil ixoni ngan xa xi be vulonge Hi. 3:19 Rom 5:20; Pol 7:38,53; Hib 2:220Melele xa Hi tesa rae nan xil mi mol‑Isrel xil, tesa ni mi xil texo Mosis tang. E melele xa tepol ni hitxatien te xeih nan tetel Ebraham, Hi vari tang tepol ni. Ma, ngan ak pisen ni mi xir xa hitxatien te xeih nan tehe eilep mak mu teli rae xil xa tesa ni texo Mosis.
21Vahit moletin tei vahiteni vahit, “Xosxa mak, ma Hi di biles nenemien nan. Vengan xa, tetiamu, tesa hitxatien nan, e tetutou sung, tesa rae nan xil.” E‑e, tamak ti. Vengan vahit vahe reitin xa rae xil ladi xa lakila lasa meulien mi xir, ma lakila mun lasak ni xir ramal pe met Hi. E rae xil lasakras lasa meulien mu lapol ni xir mei ramal. 3:21 Rom 8:2-422E Vanuvei Eo na Hi di biteni xa moletin xil vus te ut etan ladi e nim te xeih te tesaene lasakras lalong xat rae nan xil. Hi tepol ni temak tengan iteh meulien e ngan xil vus xa di laling neketen nae e Iesu Kristo vaxoni ngan xa tehit xati. 3:22 Rom 3:11-19; 11:32
23Melele xa Kristo tenamei ti mu, xamem, Siu xil, mateti e nim te xeih te tesaen ak, e rae namem xil vari iaxa di lateketeh xol xamem. Di, e melele xa momal, Hi tepisen kila xa moletin tei mikila ha ven vamase ra nim te xeih ak vaxo suse te neketen. 3:23 Kal 4:324Misak ni, Hi tesa rae ak tengan valaxat kuh xamem e vapisen suse xa momal mi xamem ba duxoh melele xa Kristo mei mistal e misak ni ngan xil xa laneket en mei lamal pe meten. 3:24 Rom 10:425E vengan xa Kristo temei ngamu, xamem, Siu xil, xa maling neketen namem en ngamu munati ti mun pe rae ak.
26E xamim vus xa muling neketen namim e Iesu Kristo mube horamue na Hi reitin. 3:26 Sion 1:1227Vengan melele xa labaptaes ni xamim e his Iesu Kristo, tepisen ni xa mutehisti tetel Kristo e mutehur meulien hu texoni ngan xa mutesing ni eising hu tei. 3:27 Rom 6:3; 13:1428Misak ni, tave ti mun neta xosxa moletin be Siutei mu tave Siu ti, meluv mu be slev tei xa de pe he moletin sav, mu be tiramue mu atou. Reitin, tave ti neta vengan xa xamim vus mubisti del Iesu Kristo ngamu e mei mube vanut moletin tei takes. 3:28 Rom 10:1229Misak ni, melele xa mubisti del Iesu Kristo, mei mube horamue xil na Ebraham, e muhur tuxolxatien xil xa Hi tehit xati tetiamu mini. 3:29 Rom 4:13
4Ngan xil xa laling neketen nae e Iesu Kristo lihur tuxolxatien xa Hi tehit xati mi Ebraham e mi xir xa rabe horamue nan xil
1Tengan nihit kila mi xamim, nihiteni imak. E nim tei, horamue tei mikila xa, e melengien tei xa ti imei, holesok xil xa di e he tamen mei ihe nan. E neta sav xa mak, melele xa be horamue tamu, xi tahur ti xeihen e tim sa tamen nggoni ngan xa xi be slev tei tang. 2Holesok xil xa di he tamen, moletin sav xil ti lilaxati ha ituxoh melele xa tamen teling xati tengan mei ihe he horamue nan. 3Ngan ak nggoni xir tang. Melele xa ratahur ti mu neketen, texoni ngan taxa ratehe xil tamu, e ratehusil xat sexien e rae xil te ut etan. E rae xil ak di lateketeh xol sexien nar xil texoni ngan xa ratehe slev xil tang teni. 4:3 Kal 3:23; Kol 2:204E, e melengien xati xa Hi teling xati ngamu tengan istal en, xi tesil Natneli temei e ut etan texo atou tei. Xi tepot tehe Siu tei xa tete pe raena Siu xil. 4:4 Efes 1:10; Sion 1:14; Rom 1:35Hi tesila tengan isak ni xir xa radi pe rae xil mei rimeluv ra ni. E misak ni xir rameluv tengan rikila rihur tuxolxatien xil vus xa Hi tehit xati tengan isa ni mi horamue nan xil. 4:5 Kal 3:13; Rom 8:15
6E vengan xa xamim mube horamue xil na Hi ngamu, xi tesa Ninin na Natneli temei teti e tinemim. E Ninin Eoxa di pisen ni xa mube nan reitin di mikes Hi e rin namim bit, “Tata, tata navan li.” 4:6 Rom 8:15-167Misak ni, xamim munave slev ti mu. E mube nat Hi reitin. E ti muhur tuxolxatien xil vus xa xi teling xati tengan horamue nan xil ti lihuri. 4:7 Rom 8:17; Kal 3:29
Pol misel xat Kristin xil tengan linahiles ti ra suse te neketen xa ladi en
8Melele xa xamim, mol‑Kalesia xil, mutnakil ti mu Hi, mutehe slev na hi xil xa latapin ti tengan moletin xil ti lakes xil ni hi e ti lamot mi xil. 4:8 2Kron 13:9; Aes 37:19; Ser 2:11; 1Kor 8:4-69E, taxeak, mei mukil Hi reitin. E xos ihos mak mu tengan nihiteni xa Hi mei mikil xamim. ?Misak ni, veneh ma iemim bei tengan muviles e muvusil rilomun ni rae xil te ut etan e sexien votei xil xa lasakras lateh meulien e xamim? ?Veneh ma iemim bei tengan mei muve slev xil teni vatei mun? 10Nalongeong ni xa di mungguxou kuhi ve melengien eo e wik xil, e aveti xil, e e huram xil mun nggoni ngan xa Siu xil tang di lapol ni vengan xa di munemi xa isak ni xamim mei mumal mu pe met Hi. 11Uluk mikan xa holesok xil vus xa natepispisi ni mi xamim e natepol ni mi xamim mei nahe neta sav tang. 12Ma nadakes xamim, tuxoli xil e neketen, tengan mei muxoni nou xa nameluv ra xeihen te rae xil. E munem xati xa melele xa natemei ve xamim tetiamu, melele xa mutnahusil rae xil na Siu xil ti mu, inou mei natexoni xamim tang. 4:12 1Kor 2:3
Melele xa natemei kokot mi xamim, mutepol ni tehos minou. 13Munem xati xa natemei e provins te hal Kalesia vengan xa mesien tei di tehas purun tenbeok. E, ve rin ak, natehithiten longeongen hos mi xamim. 14E neta sav xa mesien navan tepol ni texeih mi xamim xa mutelaxat kuh inou, mutnapurun nou ti e mutnasin inou ti. Mutehur pilei nou texoni ngan xa natehe masxaxatei na Hi, mu texoni natehe Iesu Kristo vari. 15E melele nen ak iemim tehei pupu tengan mututou ni nou. Nanem xati xa mutevue xat xamim tengan muvur rat metemim tengan musa ni minou xosxa sexien ak mikila vatutou ni nou. ?E eheien xa mutepisen ni minou ba xave? 16?Midep, mei nabe elu mi xamim vengan xa di nabit reitinen na Hi mi xamim? 4:16 Amos 5:10
17Siu xil ak xa di langgusil rae xil, lamei e lapol ni nggoni ngan xa di lapet rat xamim. E latapol ni ti tengan vatutou ni xamim. E‑e. Iexil bei tengan lapol ni xamim mei muhe elu mi nou xa di nanggusil xat reitinen tengan xamim iaxa mukila mupet rat xil mak mu e nenemien namim. 18Sexien xa moletin tei di pet rat mosav be sexien hos tei xosxa di nggusil nenemien xa bos. Ngan ak reitin vehakut e tave melele kestang xa nadi visal xamim. 19Eheien navan de xamim nggoni ngan xa mube natuxoli xil. E xosali, di nalong pangas inou ve xamim vatei mun nggoni ngan xa nabe ninemim. Vengan nggoni ngan xa maruk di pangas ve xamim ha ituxoh melele xa huit sexien na Kristo mei istal e meulien namim. 20Ieok bei pupu ni xa ha nite visal xamim tengan nakila namiles selxatien te xeih navan mei vahe sepinien hos. E di nasepin mak mi xamim vengan xa di nanexo pupu ve sexien namim xil.
Ngan xil xa di langgusil xat rae xil langgoni slev xil teni, e ngan xil xa di langgusil xat neketen lameluv tevi
21Xamim xa iemim bei tengan muhusil xat rae xil na Siu xil, bos xa ti mulong naha xa labiteni e vanuvei te rae xil xa Mosis tetisi. 22Vengan xa xi tetisi xa Ebrahamnatneli lu. Tehur tei texo atou tei xa tehe slev. E tehur natneli tei mun texo atou tei xa temeluv. 4:22 Sen 16:15; 21:223Natneli xa tehuri texo slev, tepot tehusil nenemien na moletin xil tang. E natneli xa tehuri texo atou xa temeluv, tepot tehusil hitxatien na Hi. 4:23 Rom 9:7-924Atou xalu ak lube vole usil hitxatien te xeihlu xa Hi tepol ni xa lusav ni xalu. Hitxatien te xeih xa Hi tepol ni e Vathu Senaetetel rae nan xil, ngan ak texoni HakarVengan ngan xil xa di latehusil rae xil ak mei latehe slev xil teni texoni ngan xa nat Hakar mun mei tehe slev. 4:24 Rom 8:15; Kal 5:125E xosali, Hakar be nine ngan xil xa ladi e hal SerusalemNgan ak reitin vengan xa xil di tamu langgusil xat rae xil xa Hi tesa ni mi mol‑Isrel xil melele xa tepol ni hitxatien te xeih tetel xil e Vathu Senae e kantri te hal Arebia. 26E Serusalemhu tei de ut nesao xa meluv ra holesok xil te ut etan ak. E ngan xil xa di langgusil hitxatien te xeih hu na Hi ha liti en. Vengan xir xa rameluv ra xeihen te rae xil ak e raling neketen nar e Kristo, xir ranggoni nat Serah xa temeluv. 4:26 Hib 12:22; Rev 3:12; 21:2,1027Ngan ak nggoni naha xa provet Aesea tetisi tehit,
“Uhesi xouk, xouk xa horamue nam tovuol.
Ukikei itel sien, xouk xa otalong ti mu marum vapangas ve tuvava tova.
Vengan xa horamue xil na atou xa be lumalum lihe holu mu
lili horamue xil na atou xa moletin tehuri.”(Aes 51:1)
28Tuxoli e hinoxoli xil, nggo suse te neketen, xamim mei mube horamue xil te hitxatien nggoni Aesakxa Hi tehit xati mi Ebraham. 4:28 Rom 9:7; Kal 3:2929E Siu xil xa labe slev te rae xil langgoni Ismael xa tepot texo nenemien na moletin tang. Vengan Ismael tesak purun Aesak xa latepesi texo nenemien na Ninin na Hi, texoni ngan xa Siu xil di lasak purun xamim xosali. 4:29 Sen 21:930?E Vanuvei Eo bit naha usili? Di biteni bit, “!Sil rat slev ak xal horamue nan laliha! Vengan xa nat slev ak nahur ti neta tova naxo he Ebraham xa ihe he nat atou xa meluv.”(Sen 21:10) 4:30 Sion 8:3531Tuxoli e hinoxoli xil e neketen, xir rataxoni ti nat slev ti. E ranggoni nat atou xa temeluv. 4:31 Kal 3:29
51Kristo tesak ni xir rameluv tengan rimeluv tevi. Misak ni, ti musoh ixeih e munamaen moletin xil ti mun linasak ni xamim munave slev xil te rae xil. 5:1 Sion 8:32,36; Kal 2:4; 5:13; Pol 15:10
Kristo misak ni xir rameluv tevi tengan rinave slev xil ti te rae xil
2!Muteong kuhi! Inou, eloheoh Polnabiteni xa xosxa mumae e nenemien na Siu xil ak, e muhe vexahu tengan mei mumal pe met Hi vaxo en, ma holesok xil xa Kristo tepol ni e rin namim misakras mun vatutou ni xamim. 3Reitin, nabit rilomun ni xa moletin xil vus xa di lamaen xil tengan lihe vexahu ihusil raena Siu xil, xil lihusil sen rae xil vus nae. E moletin misakras vapol ni. 4E xamim vus xa mubit ti musak pisi tengan mei mumal pe met Hi vaxo rae na Siu xil, di mutavisti ti mun vatel Kristo, e di musin eheien hos na Hi.
5E rin nar, di raneket xa risoh pe met Hi, e xi ihiteni xa ramal pe meten vengan xa rateling neketen nar e Kristo. Reitin, di radatil melengien hos ak del xat xeihen xa Ninin Eodi misa ni mi xir. 6Vengan xa xir xa rabisti del Iesu Kristo, tave ti neta xosxa moletin tei tehe vexahumu tenave vexahu ti. Ngan xa eilep mak mu iaxa moletin tei di miling neketen nan e Kristo. E xosxa neketen nan be reitin, ma eheien nan mi Hi e mi moletin sav ti ipisen ni. 5:6 1Kor 7:19; Kal 6:15
7Tetiamu, xamim di muteloh tehos e lohen te neketen namim. ?Visi vari iaxa tesa nenemien tesa mi xamim tengan munaloh ti mun nahusil suse te reitinen? 8Nenemien tesa ak tenamei ti mi xamim tenaxo Hi xa tekes xamim tengan mei muve horamue nan xil. 5:8 Kal 1:69Pispisien te luvosen xa mutehuri nggoni is te beret. Vengan is xa hokorong tang mikila vahiles vahe pulaoa xa mahulong mei vakaio pupu. E pispisien te luvosen tei takes tang mikila vapurun vanut moletin xil xa mahulong tengan lavusili. 5:9 1Kor 5:610E nake reitin xa Suv Iesu isak ni xamim mei mumae e nenemien navan. E mi ngan xil xa di labilhiles nenemien namim, Hi isa pangasien ihe holu mi xil.
11Tuxoli e hinoxoli xil, xosxa mulonge xa di napispisi mi moletin xil tengan ha lihe vexahu tengan mei limal pe met Hi, ngan ak tave reitin ti. ?Vengan, xosxa be reitin, veneh ma Siu xil iexil nggat nou e ladit ni ngan xa di tamu lasak purun nou? E lapol ni mak vengan xa pispisien navan tamal ti e nenemien nae melele xa nabiteni xa neketen e Iesu Kristo xa temat e eivave texoles rae xil na Siu xil. 5:11 1Kor 1:2312!Ngan xil ak xa di lapurun nenemien namim del sepinien xil usil vexahu, nanemi nabit vahos mak mu xosxa xil lapol sen ni, e lata xoteh vari ni ut eo nae vaha!
13Tuxoli e hinoxoli xil, Hi tehosei xamim tengan mumeluv ra hisit rae xil ak. E neta sav xa mumeluv mak, munanemi ti munahit mumeluv tengan mukila mupol ni tesaen xil vus xa iemim bei. E mumeluv tengan ti mututou ni Kristin sav xil vengan xa iemim ti ihei xamim. 5:13 1Pit 2:1614Vengan rae xil vus ladi ngamu e rae tei takes xa bit, “Eheien namim iti e moletin sav xil ixoni ngan taxa eheien namim di e xamim mun tang.”(Lev 19:18) 5:14 Mat 5:43; 19:19; 22:39; Mak 12:31; Luk 10:27; Rom 13:9; Tem 2:815E xosxa xamim, Kristin xil, munggulehi di mungas xamim mun tang nggoni kuli reran xil, ma muxuxou kuhi maxani xamim mun tang munangas purun xamim.
Kristin xil lipol kes ni sexien xil xa Ninin Eo ien bei tengan ti lipol ni
16Ma di nasel xat xamim tengan muhusil Ninin Eo e kakaoen te neketen namim. Vengan xosxa di munggusil naha xa Ninin Eo ien bei xamim tengan mupol ni, ma munahusil ti eheien te tenbemim. 5:16 Rom 8:4; Kal 5:2517Vengan naha xa tenbemim ien bei tengan mupol ni misav ni ngan xa Ninin Eo ien bei tengan mupol ni. E naha xa Ninin Eo ien bei tengan mupol ni misav ni ngan xa tenbemim ien bei tengan mupol ni. Xalu di lubae mi xalu e nenemien namim, e lusak ni musakras muhusil kes ni naha xa xamim tang iemim bei tengan mupol ni. 5:17 Rom 7:15-23; 1Pit 2:1118E xosxa di munggusil xat naha xa Ninin Eo ien bei tengan mupol ni, ma munati ti mun pe rae na Siu xil. 5:18 Rom 6:14; 7:4
19Sexien xil xa di pisen ni xa moletin xil di langgusil eheien te tenbexil mak: di lapat del mosav xil xa latateli ti vatela, di lapol ni sexien tesa xil xa tamese ti pe met Hi, e di lasa xil tengan lihusil sexien xil xa tenbexil tang ien bei. 5:19 1Kor 6:9-10; Efes 5:5; Rev 22:1520Di lamot mi hi sav xil e di lapol ni eimas. Sexien nae xil polu ni ekaten, ngongoren, e labe elu mi mosav xil. Di lasak pisi tengan lapet rat xil tase tang, di lasepin nggeih xat mosav xil, e di ladi pas moletin xil. 21Nenemien nae di e holesok na mosav xil, di lamun, di lapol ni sexien xil te suse, e di lapol ni hisit sexien tesa sav xil xa mak. Xosali, inou di nasel xat xamim nggoni ngan xa natesel xat xamim ni tetiamu, melele xa nateti tamu tetel xamim. Vengan xa natesel xat xamim xa moletin xil xa di lapol ni hisit sexien xil ak lasakras lapus tuxolxatien xil xa Hi bit isa ni mi horamue nan xil e rute xa be suv toto en.
Sexien xil xa pisen ni xa Ninin Eo di e meulien nar reitin
22Reitin, sexien namim xil isav. Vengan xosxa be reitin xa Ninin Eo di e meulien na moletin xil, sexien nae ipisen ni. Xil lipolu ni eheien, sien, e tomat. Nenemien nae ihe teviei, ti lipol ihos mi mosav xil e ti litutou ni xil, e mosav xil likila liling nenesien nae e xil. 5:22 Efes 5:923Sexien nae imerou e likila lixuxou kuhi ve sexien nae xil. Rae tovuol xa ti vasemae ni moletin xil tengan linapol ni ti sexien hos xil ak. 5:23 1Tim 1:9
24Misak ni, ngan xil xa labe moletin xil na Iesu latahusil ti mun eheien te tenbexil vatel sexien e nenemien tesa xil teni. Reitin, nggoni ngan xa lateti xat meulien matu nar teti e eivave. 5:24 Rom 6:6; Kol 3:525Xosxa Ninin Eo di e meulien nar reitin, ma ti rimaen ni itiamu ni xir e ipispisi mi xir ni sexien eah xa ti ripol ni. 5:25 Rom 8:4; Kal 5:16265:26 Plp 2:3Ve rin ak, ihos tengan rinasep koai ti, rinasak ti tengan mei rave eilep mu rali mosav xil, e eheien nar nati ti e holesok xil na mosav xil.
6Kristin xil ti litutou ni mosav xil
1Tuxoli e hinoxoli xil, xosxa mukameti xa tei e tuemim xil di mot e tesaen, ma xamim, xa munggusil Ninin Eo nggeih, ha mumal ni ixo suse xa imerou tang. E melele xa di mupol ni, muxuxou kuhi tengan xamim mun mumot ti e tesaen. 6:1 Mat 18:15; Tem 5:192Melele xa Kristin sav xil di lapusi nggeih e meulien nae, bos xa ha mututou ni xil. Nggo sexien ak, ti mupol sen naha xa Kristo tesemae ni Kristin xil tengan lipol ni. 6:2 Rom 15:13E xosxa moletin tei minemi bit xi be eilep pupu mili mosav xil, ma xi di miluvos xi tasen e misakras vapol ni ti neta vahos. 4Imal xa moletin xil kekes ilepis sexien nan tasen tengan vakil ti xos bos mu misa. Imak, ma mikila valonge vahos ve sexien nan kestang, e nalepis sexien nan ti natel sexien na mosav. 6:4 1Kor 11:28; 2Kor 13:55Vengan momal xa xamim kekes ti ipol sen naha xa di hen tengan vapol ni. 6:5 Rom 14:126E momal mun xa ngan xil xa di langgur tutouen nggo pispisien na titsa tei isa rilomun ni tutouen iha mini. 6:6 1Kor 9:11,14
7Munaluvos xamim ti mun tang, Hi namaen xamim ti munem male ni xeihen nan xa eilep pupu. Vengan be reitin xa xi ilepis rin na moletin xil vus e isak ni xil lia vari ni huite te naha xa latelihi e meulien nae. 8Vengan xa moletin xa di milih tesaen nggusil naha xa tenben ien bei, ma xi ia huite teni xa ihe maten. E moletin xa di milih hosien nggusil naha xa Ninin Eoien bei, ma Ninin Eo ak isak ni xi ia huite teni xa ihe meulien sal. 6:8 Sion 3:6; 6:63; Rom 8:139Mak, ma vemim navuol ti tengan ti mupol ni sexien hos xil. Vengan, xosxa rinastokovein polien hos nar xil ti, ma ti ripus huite teni mei istal e melengien xati teni. 6:9 2Tes 3:1310Misak ni, e melele xil vus xa di rapus mesal teni, ti ripol ni naha xa ihos tengan ritutou ni moletin xil vus, e ripol ni mak mu mi ngan xil xa labe tua nar xil e neketen.
Sepinien kor
11Inou, Pol vari, di nadis sepinien kor ak del xat heok xa tisen xil teni mahulong mak.
12Kristin xil xai xa labe Siu xil di lasak pisi tengan lapol ni vaxeih mi xamim tengan muve vexahu. E di lapol ni mak tang tengan vasak ni Siu sav xil lavesi xil ve polien nae. Di lanemi labit linahur ti mun sakpurunien naxo Siu sav xil ak vengan xa di langgusil xat Iesu xa temat e eivave. 6:12 Kal 5:1113Siu xil xa labe vexahu ngamu, xil mun latahusil xat kuh raena Siu xil ti. E labit ha muhe vexahu vengan iexil bei tengan lisep koai usili mi Siu sav xil. 14E rin navan, inou nisep koai kestang usil maten na Iesu Kristo, Suv nar. Maten nan tesak ni nou mun natemat e rin te holesok xil te ut etan vengan xa rin navan tovuol en. E holesok xil te ut etan napol ni ti mun neta e nou, vengan rin nan tovuol e nou. 6:14 1Kor 1:31; 2:215E pe met Hi, tave ti neta xosxa moletin tei be vexahumu tava ti. Vengan xa naha xa eilep mak mu be xosxa moletin tei nggur meulien hu mu tahuri ti. 6:15 1Kor 7:19; Kal 5:6; 2Kor 5:1716Ngan xil xa di langgusil nenemien ak, xil vari labe moletin na Hi reitin, e ipisen tomat e eheien hos mi xil. 6:16 Sam 125:5; 128:6
17E di nasel xat xamim tengan munamaen mosav xil ti linasep purun rin navan. Vengan xa tenbeok polu ni von menuk te pangasien xa natehuri ve polien navan mi Iesu. 6:17 2Kor 4:10
18Tuxoli e hinoxoli xil, di nasep ling xamim del sisen ak: eheien hos na Hi iti e tinemim ve naha xa Iesu Kristo, Suv nar, tepol ni e rin namim. Reitin.