Liane

KHAOLO 1. ¹ LIANE tsa ga Solomone moroa Davide, khosi ea Bayeserela; ² Go itse botlale le thuto; go lemoga mahuku a tlaloganyo; ³ Go cula thuto ea tlaloganyo, le tsiamo, le tsiamisho, le bocuano; ⁴ Go nela ba ba sa gopoleñ borotolo, go lekau kico le khakololo. ⁵ Eo o botlale o tla utlua, a totahala mo thutoñ; mi eo oa tlaloganyo o tla amogela likhakololo tsa botlale: ⁶ Go tlaloganya seane le nyoaba, mahuku a matlale, le licuanco tsa aona. ⁷ Poiho ea Yehova ki tsimologo ea kico: masilo a nyatsa botlale le thuto. ⁸ Moroaka, utlua thuto ea ga rago mi si tlogele molao oa ga mago; ⁹ Gone li tla na seroalo se señtle ha tlogoñ ea gago; le liketen tsa khabo ha thamoñ ea gago. ¹⁰ Moroaka, ha baleohi ba gu hepisa, u gane. ¹¹ Ha ba re, U tle le rona, a re laleleñ mari, a re bobeleñ ka omu eo o sinañ molatu: ¹² A re ba ’mmetseñ yaka lecue, ba sa tserile; le ba ba horileñ, yaka bona ba ba hologelañ kua moleteñ: ¹³ Re tla bona lithoto tse ri rategañ, re tla tlatsa matlu a rona ka thopo: ¹⁴ U re inele; re tla na le khetse ea mari e le eñue rotle: ¹⁵ Moroaka, si tsamaee le bona mo tseleñ; thiba nao loa gago mo tselaneñ tsa bona: ¹⁶ Gone linao tsa bona li tabogela boshuleñ, mi ba akotsa go culola mari. ¹⁷ Amarure, lotloa lo menoleloa lehela ha pele ga maitlo a linunyane liñue le liñue. ¹⁸ Mi ba lalela mari a bona, ba bobela matselo a bona. ¹⁹ Tsela tsa moñue le moñue eo o rihañ timano li ntse yalo; e tlakola botselo yoa eo o nañ naeo. ²⁰ Botlale yo bo heañ bo biletsa gorimo kua ntle; bo culetsa koru ea yona mo mebileñ: ²¹ Bo bitsa mo heloñ gogolu ga litlapeo, mo meyakoñ ea likhoro; bo bulela pulelo tsa yona mo motseñ. ²² Lona ba lo sa gopoleñ, lo tla rata bosilo go lele go le kai? le bashotli ba eleletsañ mo cotloñ ea bona, le lieleele li ilelañ kico? ²³ Lo boee ka khalemelo ea me; bonañ ki tla lo thelela moea oa me, ki tla lo itsise mahuku a me. ²⁴ A ere ka ki biritse, mi lo loa gana; atla sa me ki se otlolotse, mi go si ope eo o se tlokomelañ; ²⁵ Mi ka lo latlile khakololo ea me eotle, mi lo gane khalemelo ea me; ²⁶ Le ’na ki tla tsega mo tatlegoñ ea lona; mi ki tla shotla mogañ therego ea lona e tlañ; ²⁷ Etlare mogañ therego ea lona e tlañ yaka thopahalo, le tatlego ea lona e tla yaka secuacue; mogañ pitlagano le tlalelo li tlañ go lona; ²⁸ Eriha gona ba tla ’mpitsañ, mi ga ’nkitla ki araba; ba tla ’mpatla ka tloahalo, mi ga ba kitla ba ’mpona; ²⁹ Ka gone ba le ba ila kico, mi ba si ka ba itseñkela poiho ea Yehova; ³⁰ Ba le ba gana khakololo ea me, ba nyatsa khalemelo ea me eotle. ³¹ Ki gona ba tla yañ louñuo loa tsela ea bona, ba tla tlarioa ka togomano tsa bona. ³² Gone tenego ea ba ba sa gopoleñ e tla ba bolaea, mi boikhuco yoa lieleele bo tla li senya. ³³ Mi eo o ’nthetsañ o tla aga ka thagamo, mi o tla na le iketlo there-gelo boshuleñ.

KHAOLO 2. ¹ MOROAKA, ha u cula polelo tsa me, le go baea litaolo tsa me ha go uena; ² Go sekegela tsebe ea gago botlaleñ, le go bosetsa pelu ea gago tlaloganyoñ; ³ E, ha u biletsa kicoñ, le go culeletsa tlaloganyoñ koru ea gago; ⁴ Ha u e batla yaka selevera, u e kheleisa yaka mahumo a a shubiloeñ; ⁵ Eriha gona u tla tlaloganyañ poiho ea Yehova, mi u tla bona kico ea Morimo. ⁶ Gone Yehova o naea botlale: kieo le tlaloganyo li coa mo molomoñ oa gague. ⁷ Se se molemo bogolu o se boluke-la bathokhami; o thebe go bona ba ba tsamaeañ ka boitekanelo; ⁸ Gore ba iletse tselana tsa tsiamisho, mi a buluka tsela ea bapelunomi ba gague. ⁹ Eriha gona u tla tlaloganyañ tsiamo, le tsiamisho, le bocuano; le metlala eotle ea molemo. ¹⁰ Etlare mogañ botlale bo tsenañ mo peluñ ea gago, le kico e natehela moea oa gago; ¹¹ Tlalemaleyo e tla gu risa; mi tlaloganyo e tla gu buluka: ¹² Go gu golola mo tseleñ ea boshula; mo mononeñ eo o buañ licokamo; ¹³ Ba ba tlogelañ tsela tse ri thokhameñ, go tsamaea mo tseleñ tsa lehihi; ¹⁴ Ba ba itumelañ go riha boshula; ba tlapeloa mo licokamoñ tsa ba boshula: ¹⁵ Ba tsela tsa bona li mecokoria; ba hapoga metlala ea bona: ¹⁶ Go gu golola mo mosariñ o sele, eo e leñ o sele, eo o rethehatsañ ka pulelo tsa gague; ¹⁷ Eo o tlogelañ mogogi oa bokau yoa gague, le kholagano ea Morimo oa gague oa e lebala; ¹⁸ Gone eintlu ea gague e ea kua loshuñ, le metlala ea gague e ea kua bashuiñ. ¹⁹ Botle ba ba tsenañ go ena ga ba kitla ba boea, le esiñ go bona tsela tsa botselo: ²⁰ Gore u tsamaee mo tselaneñ ea ba molemo, le go buluka tsela tsa basiami. ²¹ Gone bathokhami ba tla aga mo lahatsiñ, mi baitekaneri ba tla sala mo go yeona; ²² Mi baikepi ba tla khaoloa mo lehatseñ, bomanoñuane ba tla khumoloa mo go yeona.

KHAOLO 3. ¹ MOROAKA, u si lebale molao oa me; mi a pelu ea gago e tsegetse taolo tsa me: ² Gone li tla gu okeletsa bolele yoa malatsi, le nyaga tsa botselo, le kagisho. ³ A pelunomi le boikaño bo si gu tlogele: li bohe mo thamoñ ea gago; li kualele mo loyeloñ loa pelu ea gago: ⁴ Mi yalo u tla bona tsalano le tsegohalo mo maitloñ a Morimo le bathu. ⁵ Ikanya Yehova ka pelu ea gago eotle; mi si ikaege tlaloganyo ea gago. ⁶ Mo ipolele mo tseleñ tsa gago cotle; mi o tla siamisa tselana tsa gago. ⁷ U si ne botlale mo maitloñ a gago: boiha Yehova, mi u hapoge boshula. ⁸ Go tla na phorisho mo khubuñ ea gago, le nolo mo marapoñ a gago. ⁹ Tlotla Yehova, a ka lithoto tsa gago, le ka mauñuo a ntla a totahalo eotle ea gago: ¹⁰ Mi yalo lipulukelo tsa gago li tla tlarioa ka letlotlo; mi liribeleco tsa gago li tla culoga boyaloa yo bosha. ¹¹ Moroaka, u si nyatse koatlao ea ga Yehova; mi si hutsaharioe ki khalemelo ea gague: ¹² Gone eo Yehova o mo ratañ oa mo oatlaea; yaka rra moroaue eo o mo natehelañ. ¹³ Go tsegoharicoe mothu eo o bonañ botlale, le mothu eo o ntsañ tlaloganyo; ¹⁴ Gone thekelo ea yona e molemo bogolu go thekelo ea selevera, le totahalo ea yona bogolu go gouda. ¹⁵ Bo ratega go rekoa bogolu go liperela: mi cotle tse u ka li eletsañ ga li kake tsa cuantsioa le yona. ¹⁶ Bolele yoa malatsi bo mo atleñ se se siameñ sa yona; lohumo le tlotlo li mo atleñ sa molema sa yona. ¹⁷ Tsela tsa yona ki tsela tsa nateho, mi tselana tsa yona cotle ki kagisho. ¹⁸ Bo setlare sa botselo go bona ba ba ho cuarañ: mi go tsegoharicoe eo o bo tsegetsañ. ¹⁹ Yehova o theile lehatse ka botlale; a bakanya magorimo ka tlaloganyo. ²⁰ Mateñ a gagogañoa ka kico ea gague, mi maru a komakoma monyo. ²¹ Moroaka, a li si tloge mo maitloñ a gago: buluka se se molemo bogolu le tlalemaleyo: ²² Mi li tla na botselo go moeeñ oa gago, le se señtle ha thamoñ ea gago. ²³ Ereha gona u tla tsamaeañ mo tseleñ ea gago ka thagamo, mi nao loa gago lo si kitla lo khocoa. ²⁴ Ha u itelega, ga u kitla u boiha: mi u tla itelega, mi thobalo ea gago e e tla na botse. ²⁵ Ga u kitla u boiha poiho ea coganeco, le esiñ ea thopahalo ea baikepi ha e tla. ²⁶ Gone Yehova o tla na boikaño yoa gago, mi o tla buluka nao loa gago gore lo si cuaroe. ²⁷ Si thibe molemo baruiñ ba ona, ha e le mo nonohoñ ea atla sa gago go riha. ²⁸ U si ree moñ ka uena, Ea, mi u bu u tle, mi ki tla gu naea ka mosho; ka u na le señue. ²⁹ Si logele moñ ka uena boshula, ka go bonala o agile nau ka thagamo. ³⁰ Si ganele le mothu lehela, ha a sa gu rihele boshula. ³¹ U si pelutsetlahalele mononeñ oa tsenyo; mi si itseñkele epe ea tsela tsa gague. ³² Mokhopami o moila go Yehova: mi bosaitsioeñ yoa gague bo na le bathokhami. ³³ Thogo ea ga Yehova e mo tluñ ea moikepi: mi o tsegohatsa bonno yoa basiami. ³⁴ Rure o tla shotla bashotli: mi o tla nela bakhobalari tsalano. ³⁵ Ba botlale ba tla rua tlotlo: mi lieleele tse ri gorisioañ litloñ.

KHAOLO 4. ¹ LONA bana, utluañ thuto ea ra lona, mi tlokomelañ go itse tlaloganyo. ² Gone ki lo naea thuto ea molemo, lo si tlogele molao oa me. ³ Gone ki le ki le moroa rre, oa tlekeeco, le oa boyosi ha pele ga mme. ⁴ Le ’na a ’nkaela a ’nthaea, A pelu ea gago e tsegetse mahuku a me; tsegetsa litaolo tsa me, mi u tsele: ⁵ Amogela botlale, amogela tlaloganyo: u si lebale, mi u si hapoge pulelo tsa molomo oa me. ⁶ Si bo tlogele, mi bo tla gu buluka; u bo rate, mi bo tla gu iletsa. ⁷ Botlale ki se se sitañ gotle; ki gona amogela botlale: mi amogela tlaloganyo mo likamogeloñ tsa gago cotle. ⁸ Bo kaee segolu, mi bo tla gu gorisa; bo tla gu tlotla, ha u bo tlamparela. ⁹ Bo tla nela tlogo ea gago khabo e eñtle: bo tla gu curisa kerone ea khalalelo. ¹⁰ Moroaka, utlua, mi cula pulelo tsa me; mi nyaga tsa botselo u tla li ntsihalerioa. ¹¹ Ki gu kaela mo tseleñ ea botlale; ki gu tsamaisa mo tselaneñ tse ri thokhameñ. ¹² Likhato tsa gago ga li kitla li pitlagañoa mo tsepeloñ ea gago; mi ha u taboga ga u kitla u khocoa. ¹³ Tsegetsa thuto; u si e lese: u e buluke, gone e le botselo yoa gago. ¹⁴ Si tsene mo tselaneñ ea baikepi, mi u si tsamaee mo tseleñ ea ba boshula. ¹⁵ E thibogele, si ralale mo go eona, hapoga mo go eona, mi ralala. ¹⁶ Gone ga ba robale, ba e si ba rihe boshula pele; mi ba kiriega, ha ba e si ba osetse moñue. ¹⁷ Gone ba ya señkhue sa boikepo, mi ba noa boyaloa yoa tsenyo. ¹⁸ Mi tselana ea basiami e cuana le leseri ye le phatsimañ, e e coelelañ pele e serihatsa go tsatsiñ ya boitekanelo. ¹⁹ Tsela ea baikepi e cuana le lehihi ye le ncu: ga ba itse se se khopañ. ²⁰ Moroaka, tlokomela mahuku a me; sekegela tsebe ea gago go poleloñ tsa me. ²¹ A li si tloge mo maitloñ a gago; li buluke teñ ga pelu ea gago. ²² Gone li botselo go bona ba ba li bonañ, le more mo nameñ eotle ea bona. ²³ Hemela pelu ea gago bogolu go cotle tse ri ka bolukoañ; gone lico tsa botselo li coa go eona. ²⁴ Itlose cokamo ea molomo, le khopamo ea lipounama, u e itlosetse khakala. ²⁵ A maitlo a gago a lebele pele, mi a lintsi tsa maitlo a gago li siamele go lebela pele ga gago. ²⁶ Lekanya tselana ea nao tsa gago, mi a tsela cotle tsa gago li tlomamisioe. ²⁷ Si hapogele atleñ se se siameñ le esiñ go sa molema: bosa nao loa gago mo boshuleñ.

KHAOLO 5. ¹ MOROAKA, tlokomela botlale yoa me; mi sekegela tsebe ea gago thuto ea me. ² Gore u tsegetse tlalemaleyo, mi pounama tsa gago li buluke kico. ³ Gone pounama tsa mosari o sele li rutla yaka lomepa loa linotse, mi magalapa a gague a borethe bogolu go loukuane: ⁴ Mi bokhutlo yoa gague bo butluku bogolu go loñana, le bogale bogolu go caka e e magale ma tu. ⁵ Linao tsa gague li hologela kua loshuñ; likhato tsa gague li tsegetsa bobipo. ⁶ Metlala ea gague e tharano, gore u si lekanye tselana tsa botselo, gore u si li itse. ⁷ Mi yana, ’nkutluañ, lona bana, mi lo si tlogele pulelo tsa molomo oa me. ⁸ Shutisetsa tsela ea gago khakala go ena, mi si atamele moyako oa eintlu ea gague: ⁹ Gore u si nele ba bañue boiñtle yoa gago, le linyaga tsa gago selalome; ¹⁰ Gore ba sele ba si khorisioe ki nonoho ea gago: le tihelo ea gago e si ne mo tluñ ea moeñ; ¹¹ Mi le uena u karetla mo bokhutloñ yoa gago, mogañ nama ea gago le mele oa gago o tloregañ, ¹² Mi ua re, Ki le ka ila thuto, le pelu ea me e nyaritse khalemelo yañ; ¹³ Mi ki si ka ka akela koru ea baruti ba me, le esiñ go sekegela tsebe ea me go ba ba ’nkaetseñ! ¹⁴ Ki le ka batla go nna mo ma-shuleñ aotle mo gareñ ga phuthego le bontsi. ¹⁵ Noa metse mo seribeñ sa gago, le metse a a elañ mo mocoeriñ oa gago. ¹⁶ A mecoeri ea gago e namele kua ntle, le kelelo tsa metse mo mebileñ. ¹⁷ A e ne ea gago ka uesi, le esiñ ea ba sele nau. ¹⁸ A seriba sa gago se tsegoharioe; mi u itumele le mosari oa bokau yoa gago. ¹⁹ O thatego yaka tsephe, le moñtle yaka lehele; a mabele a gague a gu thethebatse ka metla eotle; mi tlapeloa ka gale mo ratoñ loa gague. ²⁰ Mi, moroaka, u ratelañ go tlapeloa le mosari o sele; le go tlamparela sehuba sa moeñ? ²¹ Gone tsela tsa moñue le moñue li ha pele ga maitlo a ga Yehova, mi o lekanya metlala ea gague eotle. ²² Moikepi o tla cuaroa ki tsiamololo tsa gague, mi o tla tsegerioa ka lirai tsa boleo yoa gague. ²³ O tla shua, ka gone o la a sa rutoa; mi o tla timela mo bogoluñ yoa bosilo yoa gague.

KHAOLO 6. ¹ MOROAKA, ha u le moleheri oa moñ ka uena, ha u opanya seatla sa gago le o sele, ² U raecoe ki mahuku a molomo oa gago, u cueroe ki mahuku a molomo oa gago. ³ Mi yana moroaka riha se, mi u ikholole, a ereka u itsentse mo atleñ sa moñ ka uena; u ee u ikhobalatse, u itlomamise kaga moñ ka uena. ⁴ U si leseletse maitlo a gago go robala, le esiñ lintsi tsa maitlo a gago go bokalala. ⁵ Ikholola yaka tsephe mo atleñ sa mocomi, yaka nonyane mo atleñ sa mocuari‐nunyane. ⁶ Moruhari, ea kua coshoaneñ: lepa mekhua ea eona, mi u tlalehe: ⁷ E ereñ e sina mogogi, khotsa molebalebi, khotsa mobusi, ⁸ E etleletsa señkhue sa eona mo selemoñ, mi e kokoanya liyo tsa eona mo thoboñ. ⁹ Moruhari, u tla robala bolele bo le kai? U tla coga leñ mo thobaloñ ea gago?Go sale thobalo e nyenye, le boroko bo le bonye, le toshololo ea liatla e nyenye go robala: ¹¹ Yalo khumanego ea gago e tla tla yaka motsamai; le botloko yoa gago yaka monona eo o tlometseñ. ¹² Mañkholu oa mothu, monona oa boikepo, o nalanala ka molomo oa cokamo; ¹³ O goetla ka maitlo a gague, o bua ka linao tsa gague, o kaela ka menuana ea gague; ¹⁴ Licokamo li mo peluñ ea gague; o loga boshula ka gale; o yala komano. ¹⁵ Ki gona tatlego ea gague e tla tlañ ka coganeco; o tla thuyoa ka bonako; mi ga a na phorisho. ¹⁶ Li sekes tse Yehova o li ila: E, li seven li moila go ena: ¹⁷ Maitlo a gorimo, le loleme loa kako, le liatla tse ri culolañ mari a a sinañ molatu, ¹⁸ Le pelu e e logañ maikaelelo a tsiamololo, le linao tse ri akohelañ go tabogela boshula, ¹⁹ Le moshupi oa kako eo o bilolañ maka, le ena eo o yalañ komano mo go bana ba monona. ²⁰ Moroaka, tsegetsa taolo ea ga rago, mi si tlogele molao oa ga mago: ²¹ Li bohele mo peluñ ea gago ka gale; li apare ha thamoñ ea gago. ²² Ha u tsamaea o tla gu goga; ha u robala o tla gu lebela; mi ha u kubuga o tla bua le uena. ²³ Gone taolo e le lobone; mi molao e le leseri; khalemelo tsa thuto ki tsela ea botselo: ²⁴ Go gu buluka mo mosariñ oa boshula, le mo boretheñ yoa leme loa boeñ. ²⁵ Si eletse boñtle yoa gague mo peluñ ea gago, mi a a si gu cuare ka lintsi tsa maitlo a gague. ²⁶ Gone seaka se tlokahaletsa moñue señkhue: mi mosari oa monona o coma botselo yo bo rategañ. ²⁷ A moñue o ka culela molelo mo hubeñ sa gague, mi aparo tsa gague li sa she? ²⁸ A moñue o ka tsamaea mo magaleñ a molelo, mi nao tsa gague li sa she? ²⁹ Go ntse yalo le eo o tsenañ go mosariñ oa moñ ka ena; leha e le mañmañ eo o mo amañ a si kitla a na a sina molatu.Bathu ga ba nyatse legoru ha le ucua go khorisa moea oa yeona, ka le na le tlala; ³¹ Mi ha le bonoa le tla ruela li seven; le tla naea thoto eotle ea eintlu ea yeona. ³² Mi eo o gokahalañ le mosari o tloka tlaloganyo; eo o rihañ yalo o senya moea oa gague. ³³ O tla na le kuenisho le tlotlologo; mi khobo ea gague ga e kitla e phimo-loa. ³⁴ Gone lehuha e le bocarara yoa monona: mi ga a kitla a rekegela mo tsatsiñ ya pusholosho. ³⁵ Ga a kitla a cula thuano: le gona a si kitla a itumela leha u intsihatsa lineo.

KHAOLO 7. ¹ MOROAKA, tsegetsa mahuku a me, mi baea litaolo tsa me ha go uena. ² Tsegetsa litaolo tsa me, mi u tsele; le molao oa me yaka nyetse ea leitlo ya gago. ³ Li bohele ha menuaneñ ea gago, li kuale ha loyeloñ loa pelu ea gago. ⁴ Raea botlale, U khantsariake; mi bitsa tlaloganyo, tsala ea gago ea mari: ⁵ Gore li gu buluke mo mosariñ o sele, mo go moeñ, eo o rethehatsañ ka pulelo tsa gague. ⁶ Gone ki le ka okomela ka marohanyana a seboni sa eintlu ea me: ⁷ Ka bona mo go ba ba sa gopoleñ, ka lemoga mo makauñ, lekau leñue ye le tlokañ tlaloganyo, ⁸ Le heta mo mileñ, gauhe le khokhoco ea mosari eo; mi le tsamaea mo tseleñ e eañ kua tluñ ea gague, ⁹ Ka lotlatlana, ka mabanyane a letsatsi, mo boncuñ yoa bosigo mo hihiñ ye lencu; ¹⁰ Mi bonañ, mosari a le khatlanetsa ka khabo ea seaka, a le boitobo yoa pelu. ¹¹ O phokelela a sa laoloa; nao tsa gague ga li sale mo tluñ ea gague: ¹² Yana o kua ntle, yana o mo mebileñ, mi o lalela mo khokhocoñ cotle. ¹³ Mi a le cuara a le atla: a kuatlalatsa sehatlogo sa gague, mi a le raea, ¹⁴ Litlabelo tsa kagisho li ha go ’na; ki lehetse maikano a me ka yenu. ¹⁵ Ki gona ki coetseñ ntle go khatlana le uena, go batla sehatlogo sa gago ka tloahalo, mi ki gu bonye. ¹⁶ Ki khabisitse bolao yoa me ka matsetseneko, le matsabatsaba, le ka lene ye leñtle ya Egepeto. ¹⁷ Ki natetsitse bolao yoa me ka mera, le aloe le kinamona. ¹⁸ Ntlo, a re itsele botlalo yoa marato go ea kua moshoñ: a re itumerise ka lorato, ¹⁹ Gone monona ga a eo mo gae, o ile mo etoñ lo lo lele: ²⁰ O itsetse khetse ea mari nae; o tla boela gae mo tsatsiñ ye le laocoeñ. ²¹ A le khona ka bogolu yoa puo e eñtle ea gague; a le khola ka boherehere yoa pounama tsa gague. ²² Ya mo sala morago ka coganeco, yaka khomu e ea kua tlaboñ, le yaka seiaie se se eañ kua koatlaoñ ea likholego; ²³ Ga tsamaea mocui oa phololetsa sebete sa yeona; yaka nunyane e e akohelañ kua seruñ, mi e sa itse ha e le tatlego ea botselo yoa eona. ²⁴ Ki gona yana, ’nkutluañ, lona bana, mi lo tlokomele pulelo tsa molomo oa me. ²⁵ A pelu ea gago e si hapogele go tseleñ ea gague, mi si timelele go tselaneñ tsa gague. ²⁶ Gone o rigetse ba ba kueneseri-coeñ bantsi: mi bathati bantsi ba bolailoe ki ena. ²⁷ Eintlu ea gague ki tsela ea bobipo, e e hologelañ kua matluñ a a teñ a loshu.

KHAOLO 8. ¹ BOTLALE a ga bo bitse? le tlaloganyo a ga e culetse koru ea eona? ² Bo eme mo tloreñ ea mahelo a gorimo, ha tseleñ mo maheloñ a litselana. ³ Bo biletsa gorimo ha likhoroñ, ha botsenoñ yoa motse, ha go tseneñ ga meyako. ⁴ Ki biletsa go lona, lona banona; mi koru ea me e go bana ba bathu. ⁵ Lona ba lo sa gopoleñ, tlaloganyañ borotolo: le lona lieleele, lemogañ tlaloganyo. ⁶ Utluañ, gone ki tla bua lilo tse ri bonatla bogolu, mi tumololo ea pounama tsa me e tla na ea bocuano. ⁷ Gone molomo oa me o tla bua boamarure; mi boikepo bo moila mo pounameñ tsa me. ⁸ Pulelo cotle tsa molomo oa me li mo tsiamoñ; go si sepe sa tharano, khotsa sa cokamo mo go cona. ⁹ Li siame cotle go ena eo o tlaloganyañ, li thokhamo go bona ba ba bonañ kico. ¹⁰ Culañ thuto ea me, mi esiñ selevera; le kico bogolu go gouda e e itseñkecoeñ. ¹¹ Gone botlale bo molemo bogolu go liperela; mi cotle tse ri ka elerioañ, ga li kake tsa cuantsioa le yona. ¹² ’Na botlale ki agile le borotolo, mi ki na le kico ea tlalemaleyo eotle. ¹³ Poiho ea Yehova ki go ila boshula: ki ila boikhorisho, le pelahalo, le tsela ea boshula, le molomo oa cokamo. ¹⁴ Khakololo e le ea me, le se se molemo bogolu: ki na le tlaloganyo; thata ki ea me. ¹⁵ Likhosi li busa, le likhosana li laolela tsiamisho, ka ’na. ¹⁶ Balaori ba laola, le bagoluane, le basiamisi botle ba lehatsi, ka ’na. ¹⁷ Ki rata bona ba ba ’nthatañ; mi bona ba ba ’mpatlañ ka tloahalo ba tla ’mpona. ¹⁸ Mahumo le tlotlo li ha go ’na, lithoto tse ri tla nañ le tsiamo. ¹⁹ Louñuo loa me lo molemo bogolu go gouda, le gouda e e itsekileñ; le totahalo ea me go selevera se se itseñkecoeñ. ²⁰ Ki sepela mo tseleñ ea tsiamo, mo gareñ ga tselana tsa tsiamisho; ²¹ Gore ki nee bona ba ba ’nthatañ se se tla nañ; mi ki tla tlatsa matlu a bona a lohumo. ²² Yehova o la a ’nthata mo tsimologoñ ea tsela ea gague; pele ga litiho tsa gague li e si li ne, go sale tlolegoñ. ²³ Ki tloricoe ka bosina tsimologo mo tlolegoñ, lehatse le e si le ne. ²⁴ Ki le ka tsaloa ea bo mateñ a sieo; ea bo go sina mecoeri e e tletseñ metse. ²⁵ Ka tsaloa lithaba li e si li thai-oe, le lithabana: ²⁶ Erile a e si a rihe lehatse, le esiñ metlaba, le esiñ tsimologo ea lorole loa lehatse. ²⁷ Erile a etletsa magorimo ki le ki le gona; erile a thaea tikologo mo batleñ sa boteñ; ²⁸ Erile e tlomamisa maru kua gorimo: erile a thatahatsa mecoeri ea boteñ; ²⁹ Erile a nela leoatle moleloane oa yona, gore metse a si tlole lintsi tsa yeona; erile a thaea methao ea lehatse: ³⁰ Hoñ, ki le ki le ha go ena yaka moratoana: mi ki le ki le nateho ea gague ka malatsi aotle, ka tlapeloa ha pele ga gague ka gale; ³¹ Mi ka tlapeloa mo hatseñ ya gague ya mbu, mi nateho ea me e mo baneñ ba bathu. ³² Ki gona yana, ’nkutluañ lona bana: gone go tsegoharicoe ba ba tsegetsañ tsela tsa me. ³³ Utluañ thuto, mi tlalehañ, mi si e cuitleñ. ³⁴ Go tsegoharicoe mothu eo o ’nkutluañ, eo o letañ ha khoroñ tsa me ka malatsi aotle, a lebelela ha me-phakuaneñ ea meyako ea me. ³⁵ Gone eo o ’mponañ o bona botselo, mi o tla bona tsalano mo go Yehova. ³⁶ Mi eo o ’nteohelañ o senya moea oa gague: botle ba ba ’nkilañ ba rata loshu.

KHAOLO 9. ¹ BOTLALE yo bo heañ bo agile ntlu ea yona, bo betlile lipilara tsa yona li seven: ² Bo tlabile khomu tsa yona; bo pekantse boyaloa yoa yona; loyelo loa yona le lona bo lo bakantse. ³ Bo romile barcetsana ba yona: bo bitsa mo litloeñ tsa mahelo a gorimo a motse, yoa re, ⁴ E mañ eo o sa gopoleñ? a a boele kuanu: bo raea eo o tlokañ tlaloganyo, ⁵ Tlañ lo ye ga señkhue sa me, le go noa ga boyaloa yoa me yo ki bo pe-kileñ. ⁶ Tlogelañ ba ba sa gopoleñ, mi lo tsele; mi sianelañ mo tseleñ ea tlaloganyo. ⁷ Eo o oatlaeañ moshotli o iteretse litloñ: le eo o khalemelañ moikepi o ikapesa ka secubaba. ⁸ Si khalemele moshotli, gore e si re khotsa a gu ila: khalemela letlale, mi le tla gu rata. ⁹ Ruta letlale, mi le tla tsamaea le tlaleha: kaela mosiami, mi o tla tota mo thutoñ. ¹⁰ Poiho ea Yehova ki tsimologo ea botlale: mi kico ea baitsephi ki tlaloganyo. ¹¹ Gone malatsi a gago a tla ntsiharioa ki ’na, le nyaga tsa botselo u tla li okelerioa. ¹² Ha u le botlale, u tla itlalehe-la: mi ha u shotla, u tla e belega ka uesi. ¹³ Mosari oa seeleele o phokelela: a sina khopolo, mi a sa itse sepe. ¹⁴ Mi a rula ha moyakoñ oa ntlu ea gague, mo seruloñ kua maheloñ a gorimo a motse, ¹⁵ Go bitsa bona ba ba hetañ ka tsela, ba ba siamelañ tselaneñ tsa bona: a re, ¹⁶ E mañ eo o sa gopoleñ? a a boele kuanu: mi a raea eo o tlokañ tlaloganyo, ¹⁷ Metse a a ucuiloeñ a botse, le señkhue sa bosaitsioeñ sea nateha. ¹⁸ Mi ga a itse ha bashui ba gona; le ba ba biricoeñ ba gague ba mo mateñeñ a bobipo.

KHAOLO 10. ¹ LIANE tsa ga Solomone. Moroa tlaleho o itumerisa rague: mi moroa seeleele o khutsahalo go mague. ² Likhumo tsa boikepo ga li lemohale: mi tsiamo e golola mo loshuñ. ³ Yehova ga a kitla a leseletsa moea oa mosiami mo tlaleñ: mi o khorometsa thoto ea baikepi. ⁴ Eo o rihañ ka seatla se se bolea o na le khumanego: mi atla tsa batloahari lia humisa. ⁵ Eo o kokoanyañ mo selemoñ ki moroa tlaloganyo: eo o thulamelañ mo thoboñ ki moroa botlabisa litloñ. ⁶ Matsego a mo tlogoñ ea mosiami: mi tsenyo e bipa melomo ea baikepi. ⁷ Khakologelo ea mosiami e tla na letsego: mi maina a baikepi a tla bola. ⁸ Eo o pelu e e tlalehileñ o cula litaolo: mi eo o pounama tsa bosilo o tla rigoa. ⁹ Eo o tsamaeañ ka boitekanelo o tsamaea ka tlomamo: mi eo o shokamisañ tsela tsa gague o tla itsioe. ¹⁰ Eo o goetlañ ka leitlo o tlukuhatsa pelu: mi eo e pounama tsa bosilo o tla rigoa. ¹¹ Molomo oa mosiami ki seriba sa botselo: mi tsenyo e bipa melomo ea baikepi. ¹² Kilo e cosa likhañ: mi lorato lo bipa litlolo cotle. ¹³ Botlale bo bonoa mo lipounameñ tsa motlaloganyi: mi thupa e le go motlana oa gague eo o tlokañ tlaloganyo. ¹⁴ Matlale a tsegetsa kico; mi molomo oa lesilo o gauhe le tsenyego. ¹⁵ Lithoto tsa mohumi ki motse oa thata ea gague: mi khumanego ea bahumanegi ki tsenyego ea bona. ¹⁶ Tiho ea mosiami ki go botseloñ: totahalo ea moikepi ki go boleoñ. ¹⁷ Tsela e eañ kua botseloñ e le go ena eo o tsegetsañ thuto: mi eo o tlogelañ khalemelo oa itimetsa. ¹⁸ Eo o bipañ kilo e le oa lipounama tsa kako, le eo o ntsañ tumo ea boshula e le seeleele. ¹⁹ Kua mahuku a mantsi a gona tlolo ga e tlokahale gona: mi ena eo o thibañ pounama tsa gague o tlalehile. ²⁰ Loleme loa mosiami e le selevera se se itseñkecoeñ: pelu tsa baikepi ga li na molemo o monye. ²¹ Pounama tsa mosiami li yesa bontsi: mi masilo a shua ka go tloka tlaloganyo. ²² Letsego ya ga Yehova le humisa, mi ga a okeletse botluku yoa pelu. ²³ Go cuana le tsameko mo seeleeleñ go shulatsa: mi go letlale go riha ka tlaloganyo. ²⁴ Poiho ea moikepi, e tla mo hitlela: mi keleco ea basiami ba tla e neoa. ²⁵ Yaka secüacüe se heta, mi moikepi ga eo yalo: mi mosiami e le motheo o o sa khutleñ. ²⁶ Yaka boyaloa yo bo berileñ go menoñ, le mosi go maitloñ, moruhari o ntse yalo go bona ba ba mo romañ. ²⁷ Poiho ea Yehova e okeletsa malatsi: mi linyaga tsa baikepi li tla khutsaharioa. ²⁸ Culuhelo ea basiami ki boitumelo: mi tebelelo ea baikepi e tla hela. ²⁹ Tsela ea ga Yehova ki thata ea moitekaneri: mi ki tsenyego go ba ba siamololañ. ³⁰ Mosiami ga a kitla a relerisioa ka bosakhutleñ: mi baikepi ga ba kitla ba aga mo hatseñ. ³¹ Molomo oa mosiami oa ntsa botlale: mi liteme tsa licokamo li tla khaoloa. ³² Pounama tsa mosiami li itse nateho: mi melomo ea baikepi e itse cokamo hela.

KHAOLO 11. ¹ SELEKANYO sa pego sa tsieco se moila go Yehova: mi bokete yo bo tletseñ ki natehelo ea gague. ² Ha bokaka bo tla, litloñ le cona lia tla: mi bakhobalari ba na le botlale. ³ Boitekanelo yoa bathokhami bo tla ba goga: mi cokamo ea bomanoñuane e tla ba ropehatsa. ⁴ Lithoto ga li lemohalele ope mo tsatsiñ ya yayarego: mi tsiamo e golola mo loshuñ. ⁵ Tsiamo ea moitekaneri e siamisa tsela ea gague: mi moikepi o tla oa ka boikepo yoa gague. ⁶ Tsiamo ea bathokhami e tla ba golola: mi bomanoñuane ba tla cuaroa mo boshuleñ yoa bona. ⁷ Ha mothu oa boikepo a shua tebelelo ea gague e hela: le culuhelo ea basiamolori e hela. ⁸ Mosiami o gololoa mo tlaleloñ, mi moikepi o tla mo boemoñ yoa gague. ⁹ Moitimokanyi o borisa moñ ka ena ka molomo oa gague: mi basiami ba gololoa ka kico. ¹⁰ Motse o tlapeloa ha go na molemo le basiami; mi ha baikepi ba hela go le turueco. ¹¹ Motse o gorisioa ka tsegohaco ea bathokhami: mi o thuyoa ki melomo ea baikepi. ¹² Eo o nyatsañ moñ ka ena o tloka tlaloganyo: mi monona oa tlaloganyo oa ririmala. ¹³ Eo o tsamaeañ a le mosebi o bonatsa se se sa itsioeñ: mi eo o moea oa boikaño oa se bipa. ¹⁴ Kua go sinañ likhakololo gona bathu ba oa: mi puluko e mo bontsiñ yoa bagakolori. ¹⁵ Eo o leñ moleheri oa moeñ o tla bogela rure: mi eo o ilañ ba ba opanañ liatla o tlomame. ¹⁶ Mosari oa pelunomi o tsegetsa tlotlo: le linatla li tsegetsa mahumo. ¹⁷ Monona oa bopelunomi o rihela moea oa gague molemo: mi selalome se khobera nama ea shona. ¹⁸ Moikepi o rihela tuelo ea kako: mi go tuelo ea tlomamo go ena eo o yalañ tsiamo. ¹⁹ Yaka tsiamo e ea go botseloñ; go ntse yalo le ena eo o konatelelañ boshula, ki go ea go loshuñ loa gague. ²⁰ Ba cokamo ea pelu ba maila ha go Yehova: mi baitekaneri mo tseleñ ki nateho ea gague. ²¹ Seatla se kopana le seatla, moshulatsi ga a kitla a na a sina molatu: mi losika loa basiami lo tla phela. ²² Mosari eo moiñtle eo o hapogañ tlaloganyo, o cuana le lenyena ya gouda mo ñkoñ ea kolobe. ²³ Keleco ea basiami ki molemo hela: mi tebelelo ea baikepi ki yayarego. ²⁴ Gole eo o halatsañ, mi leha go ntse yalo a totaharioa; mi gole eo, eo o thibañ bogolu go cuanela, mi tiho e ea tlokahatsa. ²⁵ Moea o o tsegohatsañ o tla nontsioa: le eo o nosañ o tla nosioa ka esi. ²⁶ Eo o señoma ka mabele, bathu ba tla mo roga: mi tsegohaco e tla na mo tlogoñ ea gague eo o a bapatsañ. ²⁷ Eo o batlañ molemo ka tloahalo o batla nateho: mi eo o itelegelañ boshula, bo tla tla go ena. ²⁸ Eo o ikanyañ lohumo loa gague o tla oa: mi basiami ba tla talaharioa yaka lekakaba. ²⁹ Eo o khoberañ ntlu ea gague o tla rua pheho: le lesilo le tla na motlañka oa eo oa botlale yoa pelu. ³⁰ Louñuo loa mosiami ki tlare sa botselo; le eo o cuarañ meoea o tlalehile. ³¹ Bonañ, mosiami oa rueloa mo lehatseñ: bogolu yañ moikepi le moleohi!

KHAOLO 12. ¹ EO o ratañ thuto o rata kico: mi eo o ilañ khalemelo ki oa seholoholo. ² Eo o molemo o tla bona nateho mogo Yehova: mi monona eo o logañ mashula o tla mo coa. ³ Mothu ga a kitla a tlomamisioa ka boikepo: mi mocoe oa basiami ga o kitla o tsikiñoa. ⁴ Mosari oa matlametlo e le kerone go monona oa gague: mi eo o tlabisañ litloñ o cuana le porisho mo marapoñ a gague. ⁵ Maikaelelo a basiami a siamisa: likhakololo tsa baikepi ki tsieco. ⁶ Mahuku a baikepi ki go lalela mari: mi melomo ea bathokhami e tla ba golola. ⁷ Baikepi ba ribegerioa, mi ba sieo: mi ntlu ea basiami e tla litama. ⁸ Monona o tla bakoa kaha botlaleñ yoa gague: mi eo o pelu ea cokamo o tla nyarioa. ⁹ Eo o nyaricoeñ a ipapalela, o molemo bogolu go eo o itlotlañ, a tloka señkhue. ¹⁰ Mosiami o utluela khomu ea gague botluku: mi mautluelo botluku a baikepi ki bolalome. ¹¹ Eo o lemañ bolemo yoa gague o tla khorisioa ka senkhue: mi eo o khonatelelañ baithamaki o tloka tlaloganyo. ¹² Moikepi o eletsa lotloa loa ba boshula: mi mocoe oa basiami o tla uñua. ¹³ Seru sa moshulatsi se mo tloloñ ea lipounama: mi mosiami o tla coa mo tlaleloñ. ¹⁴ Moñue le moñue o tla khorisioa ka molemo oa louñuo loa molomo; mi tuelo ea atla tsa mothu e tla boela go ena. ¹⁵ Tsela ea lesilo e thokhame mo maitloñ a yeona: mi eo o retsañ khakololo o tlalehile. ¹⁶ Bogale yoa lesilo bo akoha go itsioe: mi eo oa borotolo o bipa litloñ. ¹⁷ Eo o buañ boamarure o bonatsa tsiamo: mi moshupi oa kako tsieco.Go eo, eo o buañ yaka litlabi tsa putlela: mi liteme tsa matlale ki more. ¹⁹ Pounama ea boamarure e tla tlomamisioa ka bosakhutleñ: mi loleme loa kako lo na ka ponyo ea leitlo. ²⁰ Tsieco e mo peluñ tsa bona ba ba logañ boshula: mi go boitumelo go ba ba gakololañ kagisho. ²¹ Ga go bohutsana bope yo bo tla rihalelañ mosiami: mi baikepi ba tla tlala boshula. ²² Pounama tsa kako li maila ha go Yehova: mi ba ba rihañ ka boamarure ba mo natehalela. ²³ Mothu oa borotolo o bipa kico: mi pelu tsa lieleele li utluatsa bosilo yoa cona. ²⁴ Atla tsa batloahari li tla busa: mi eo oa poruhalo o tla leha lekhetho. ²⁵ Tloriego mo peruñ ea monona ea e inega: mi huku ye leñue ya molemo le e itumerisa. ²⁶ Mosiami o na le bonatla bogolu go moñ ka ena: mi tsela ea baikepi ea ba timetsa. ²⁷ Moruhari ga a bese seguapo: mi thoto tsa motloahari e le thatego. ²⁸ Go botselo mo tseleñ ea tsiamo; mi go sina loshu mo tselaneñ ea eona.

KHAOLO 13. ¹ MOROA eo o tlalehileñ o utlua thuto ea ga rague: mi moshotli ga a utlue khalemelo. ² Monona o tla ya molemo oa louñuo loa molemo: mi meoea ea bomanoñuane e tla ya tsenyego. ³ Eo o iletsañ molomo oa gague o buluka moea oa gague: mi eo o atlamolosañ pounama tsa gague segolu o tla na le tsenyego. ⁴ Moea oa moruhari oa eletsa, mi ga o na sepe: mi moea oa motloahari o tla nontsioa. ⁵ Mosiami o ila go aka: mi moikepi o iñkhisa seboru, le go itlabisetsa litloñ. ⁶ Tsiamo e iletsa mothokhami mo tseleñ: mi boikepo bo tla ribega moleohi. ⁷ Go eo, eo o ikhumisañ, mi ga a na sepe: go eo, eo o ikhumanegisañ, mi o na le lithoto lintsi. ⁸ Serekolori sa moea oa monona ki lohumo loa gague: mi mohumanegi ga a utlue komano. ⁹ Leseri ya basiami le tla itumela: mi lobone loa baikepi lo tla tiñoa. ¹⁰ Komano e tla ka bokaka yosi: mi botlale bo na le ba ba gakolocoeñ. ¹¹ Lithoto tsa boithamako, li tla ñotlaharioa: mi eo o phuthañ ka seatla o tla totisa. ¹² Culuhelo e e riegañ e ñoreisa pelu: mi keleco ha e tla, e le setlare sa botselo. ¹³ Eo o nyatsañ lehuku o tla señoa: mi eo o boihañ taolo o tla rueloa. ¹⁴ Molao oa letlale e le seriba sa botselo, go hapoga liru tsa loshu. ¹⁵ Tlaloganyo ea molemo e naea nateho: mi tsela ea bomanoñuane e thata. ¹⁶ Moñue le moñue oa borotolo o riha ka kico: mi seeleele se ñamola bosilo. ¹⁷ Moroñoi oa boikepo o tla oela mo boshuleñ: mi moroñoi oa boikaño e le more. ¹⁸ Khumanego le litloñ li tla na go ena eo o latlañ thuto: mi eo o ñokañ khalemelo o tla tlotloa. ¹⁹ Keleco e e rihetseñ e botse mo moeeñ: mi go moila go lieleele go hapoga boshula. ²⁰ Eo o tsamaeañ le matlale o tla tlaleha: mi eo e leñ selekane sa lieleele o tla boga. ²¹ Boshula bo tla khukhela baleohi: mi basiami ba tla rueloa molemo. ²² Oa molemo o ruisa bana ba bana ba gague: mi lohumo loa moleohi lo becoe basiami thoko. ²³ Liyo tse ri kholu li mo bolemoñ yoa bahumanegi: mi go eo, eo o nyelericoeñ ka go tloka tsekisho. ²⁴ Eo o rekegelañ thupa ea gague o ila moroaue: mi eo o mo ratañ o mo oatlaea gale. ²⁵ Mosiami o yela khorisho ea moea oa gague: mi limpa tsa baikepi li tla utlua botloko.

KHAOLO 14. ¹ MOSARI moñue le moñue eo o tlalehileñ o aga ntlu ea gague: mi oa bosilo oa e thuba ka atla tsa gague. ² Eo o sepelañ mo tsiamoñ ea gague, o boiha Yehova: mi eo oa cokamo mo tseleñ ea gague oa mo nyatsa. ³ Thupa ea pelahalo e mo melomoñ ea masilo: mi pounama tsa matlale li a boluka. ⁴ Boyelo bo lolea, ha go sinañ likhomu gona: mi totahalo e le kholu ka nonoho ea khomu. ⁵ Moshupi oa boikaño ga a kitla a tsietsa: mi moshupi oa tsieco o bilola litsieco. ⁶ Moshotli o batla botlale, mi ga bo eo: mi kico e boheho go ena eo o tlaloganyañ. ⁷ U coe ha pele ga monona oa seeleele, ha u sa lemoge pounama tsa kico. ⁸ Botlale yoa eo o borotolo, ki go tlaloganya tsela ea gague: mi bosilo yoa masilo ki tsieco. ⁹ Lieleele li shotla molatu: mi nateho e mo bathokhamiñ. ¹⁰ Pelu e itse botluku yoa eona: mi moeñ ga a kitla a itlakanya le boitumelo yoa eona. ¹¹ Ntlu ea baikepi e tla ribegoa: mi tenta ea bathokhami e tla thunya. ¹² Gole tsela e e cuanañ yaka e thokhame mo mothuñ, mi khutlo sa eona ki tsela tsa loshu. ¹³ Pelu e botluku le mo setsegoñ; le bokhutlo yoa tlapelo ki khutsahalo. ¹⁴ Eo o tenegañ mo peluñ o tla khora ka tsela tsa gague: mi monona oa molemo o tla khora ka ena ka esi. ¹⁵ Eo o sa gopoleñ o rumela huku leñue le leñue: mi eo o borotolo o tlaloganya tsepelo ea gague. ¹⁶ Letlale lea boiha, mi le hapoga boshula: mi seeleele sea yayarega, mi se ikanya. ¹⁷ Eo o akohañ go galeha o riha bosilo: le monona eo o logañ mashula oa iloa. ¹⁸ Ba ba sa gopoleñ ba rua bosilo: mi ba borotolo ba tla roesa kico. ¹⁹ Ba boshula ba inama ha pele ga ba molemo; le baikepi ha pele ga khoro tsa mosiami. ²⁰ Mohumanegi o iloa ki moñ ka ena: mi mohumi o na le barati bantsi. ²¹ Eo o nyatsañ moñ ka ena oa leoha: mi eo o utluelañ bahumanegi botluku o tsegoharicoe. ²² A ga ba timela ba ba logañ boshula? mi pelunomi le boikaño li tla na go bona ba ba logañ molemo. ²³ Temohalelo e mo khokholeloñ eotle: mi puo ea lipounama e tlokahatsa hela. ²⁴ Kerone ea ba ba tlalehileñ ki lohumo loa bona: bosilo yoa lieleele ki bosilo. ²⁵ Moshupi oa boamarure o golola meoea: mi eo o bilolañ maka ki motsietsi. ²⁶ Boikanyo yo bo thata bo mo poihoñ ea Yehova: mi o tla rihana le helo ga botsabelo yoa bana ba gague. ²⁷ Poiho ea Yehova ki seriba sa botselo, go hapoga liru tsa loshu. ²⁸ Khalalelo ea khosi e mo bontsiñ yoa bathu: mi tsenyego ea khosana e mo tlokahaloñ ea bathu. ²⁹ Eo o bonya go galeha o mogolu mo tlaloganyoñ: mi eo o bonako yoa moea o gorisa bosilo. ³⁰ Pelu e e horileñ e le botselo yoa nama: mi pelutsetla e le porisho ea marapo. ³¹ Eo o patikañ mohumanegi, o khoba Morihi oa gague: mi eo o utluelañ motloki botluku oa mo tlotla. ³² Moikepi o lelekeloa mo boshuleñ yoa gague: mi mosiami o na le culuhelo mo loshuñ loa gague. ³³ Botlale bo tla na mo peluñ ea gague eo o nañ le tlaloganyo: mi se se mo teñ ga lieleele se itsege. ³⁴ Tsiamo e gorisa morahe: mi boleo e le khobo ea merahe. ³⁵ Nateho ea khosi e le mo motlañkeñ eo o tlalehileñ: mi yayarego ea eona e go ena eo o tlabisañ litloñ.

KHAOLO 15. ¹ KARABO ea bonolo e thibosa bocarara: mi mahuku a khakaco a cosa bogale. ² Liteme tsa matlale li lemohatsa kico: mi melomo ea lieleele e gorometsa bosilo. ³ Maitlo a ga Yehova a mo maheloñ aotle, a bona ba boshula le ba molemo. ⁴ Loleme lo lo horileñ ki tlare sa botselo: mi cokamo mo go lona ki khagogo mo moeeñ. ⁵ Lesilo le nyatsa thuto ea ra yeona: mi eo o ñokañ khalemelo o tla na oa borotolo. ⁶ Lohumo lo logolu lo mo tluñ ea mosiami: mi khoberego e mo totahaloñ ea moikepi. ⁷ Pounama tsa matlale li namisa kico: mi pelu tsa lieleele ga lia na yalo. ⁸ Tlabelo ea baikepi ki moila go Yehova: mi morapelo oa bathokhami e le nateho ea gague. ⁹ Tsela ea moikepi ki moila go Yehova: mi o rata eo o khonatelelañ tsiamo. ¹⁰ Koatlao e le boshula go ena eo o tlogelañ tsela: mi eo o ilañ thuto o tla shua. ¹¹ Bobipo le tsenyego li ha pele ga Yehova: ana pelu tsa bana ba bathu bogolu yañ! ¹² Moshotli ga a rate ena eo o mo khalemelañ: le gona ga a ee kua matlaleñ. ¹³ Pelu ea boitumelo e itumerisa sehatlogo: mi moea o o thubegileñ ki khutsahalo ea pelu. ¹⁴ Pelu ea tlaloganyo e batla kico: mi melomo ea lieleele e theneketsa bosilo. ¹⁵ Malatsi aotle a mogisioi a boshula: mi pelu ea boitlapelo e le moletlo ka gale. ¹⁶ Bobotlana le poiho ea Yehova, ki molemo bogolu go lohumo lo logolu le go bisa go ikhutsa. ¹⁷ Moyo oa merogo e me talana kua lorato lo gona, go molemo bogolu go khomu e e nontsioañ le kilo naeo. ¹⁸ Monona oa bocarara o cosa khañ: mi eo o bonya go galeha o ririmatsa komano. ¹⁹ Tsela ea moruhari e cuana le logora loa metlua: mi tselana ea bathokhami e mokhuabu. ²⁰ Moroa eo o tlalehileñ o itumerisa rague: mi mothu oa seeleele o nyatsa mague. ²¹ Bosilo ki boitumelo go ena eo o tlokañ tlaloganyo: mi monona oa tlaloganyo o sepela ka tsiamo. ²² Maikaelelo a nyelerioa ha khakololo e sieo: mi a tla litama ka bagakolori bantsi. ²³ Monona o na le boitumelo ka karabo ea molomo oa gague: mi lehuku ye le builoeñ mo motleñ oa yeona le molemo yañ! ²⁴ Tsela ea botselo ea letlale e ea gorimo, gore le hapoge bobipo yo bo kua tlatse. ²⁵ Yehova o tla rutla ntlu ea ba boikhorisho: mi o tla tlomamisa moleloane oa motlolagari. ²⁶ Maikaelelo a moikepi a boshula go Yehova: mi ba ba itsekileñ ki pulelo tse ri mo natehelañ. ²⁷ Eo o timanañ o khobera ntlu ea gague; mi eo o ilañ theleseco o tla tsela. ²⁸ Pelu ea mosiami e akanya go araba: mi melomo ea baikepi e gorometsa tsa boshula. ²⁹ Yehova o khakala go baikepi: mi o utlua morapelo oa basiami. ³⁰ Leseri ya maitlo le itumerisa pelu: taeco ea molemo e nontsa marapo. ³¹ Tsebe e e utluañ khalemelo ea botselo e nna mo matlaleñ. ³² Eo o sa khatloeñ ki thuto, o nyatsa moea oa gague: mi eo o utluañ khalemelo, o rua tlaloganyo. ³³ Poiho ea Yehova e le thuto ea botlale; mi khobalalo ea ea pele ga tlotlo.

KHAOLO 16. ¹ MOTHU o na le maikaelelo a pelu; mi karabo ea loleme, e coa go Yehova. ² Tsela cotle tsa monona li itsekile mo maitloñ a gague; mi Yehova o lekanya meoea. ³ Hirikololela tiho tsa gago go Yehova, mi maikaelelo a gago a tla tlomama. ⁴ Yehova o rihalantsa lilo cotle tiho tsa cona: E, le moikepi go tsatsiñ ya boshula. ⁵ Botle ba boikhorisho ba moila go Yehova: seatla se kopana le seatla, ga ba kitla ba na ba sina molatu. ⁶ Tsiamololo e ruancoe ki pelunomi le boikaño: mi bathu ba tlogela boshula ka poiho ea Yehova. ⁷ Moñue ha tsela tsa gague li natehela Yehova, o riha le bona baba ba gague go agisanya nae. ⁸ Bobotlana le tsiamo, bo molemo bogolu go totahalo e e sinañ tsiamisho. ⁹ Pelu ea mothu e ikaela tsela ea gague: mi Yehova o mo shupetsa tsepelo ea gague. ¹⁰ Tlotlomisho e mo pounameñ tsa khosi: molomo oa eona ga o kitla o tlola mo tsiamishoñ. ¹¹ Selekanyo, le selekanyo sa pego se se siameñ, ki tsa ga Yehova: libokete tsa tekanyo mo khetseñ ki tiho ea gague. ¹² Go riha boikepo go moila mo likhosiñ: gone terone e tlomamisioa ki tsiamo. ¹³ Pounama tsa tsiamo li natehelela likhosi; mi li rata ena eo o buañ lilo tse ri thokhameñ. ¹⁴ Bocarara yoa khosi bo cuana le baroñoi ba loshu: mi monona eo o tlalehileñ o tla bo khethela. ¹⁵ Botselo bo mo leseriñ ya hatlogo sa khosi; le nateho ea eona e cuana le leru ya pula ea khogolamoko. ¹⁶ Go molemo bogolu yañ go amogela botlale mo go gouda! le go bona tlaloganyo, go ka itseñkeloa bogolu go selevera. ¹⁷ Tsela ea mheru ea bathokhami e le go tlogela boshula; eo o iletsañ tsela ea gague o boluka moea oa gague. ¹⁸ Pelahalo e ea pele ga thubego, le moea oa ikhorisho pele ga koo. ¹⁹ Go molemo go na le moea oa khobalalo le bahumanegi, bogolu go go abanya thopo le babelahari. ²⁰ Eo o tlaloganyañ lehuku o tla bona molemo: mi eo o ikanyañ Yehova, o tsegoharicoe. ²¹ Eo o tlalehileñ mo peruñ o tla birioa motlaloganyi: le botse yoa lipounama bo okeletsa thuto. ²² Tlaloganyo ki seriba se se elañ, go ena eo o nañ naeo: mi thuto ea masilo e le bosilo. ²³ Pelu ea letlale e tlaletsa molomo oa yeona, mi e okeletsa pounama tsa yeona kico. ²⁴ Pulelo tse ri rategañ ki lomepa loa linotse, li botse mo moeeñ, le more mo marapoñ. ²⁵ Go le tsela e e cuanañ yaka e thokhame mo mothuñ, mi khutlo sa eona e le tsela tsa loshu. ²⁶ Eo o khokholelañ o ikhokholela ka esi; gone molomo oa gague oa mo khola. ²⁷ Mañkholu oa monona o epa boshula: mi go mo pounameñ tsa gague yaka molelo o o tukañ. ²⁸ Monona oa licokamo o yala komano: eo o buañ mo tsebeñ o khaoganya tsala tse ri kholu. ²⁹ Monona oa tsenyo o hepisa moñ ka ena, mi a mo sepetsa mo tseleñ e e siñ molemo. ³⁰ O burulatsa maitlo a gague go loga licokamo: o rihahatsa boshula ka go bebentsa pounama tsa gague. ³¹ Tlogo e pururu e le kerone ea khalalelo, ha e bonoa mo tseleñ ea tsiamo. ³² Eo o bonya go galeha, o molemo bogolu go eo o thata: le eo o busañ moea oa gague mo go eo o henyañ motse. ³³ Bola bo tseñoa mo seyaneñ; mi tsiamisho eotle ea yona ki ea ga Yehova.

KHAOLO 17. ¹ THATHANA e e omileñ le boikhuco naeo, e molemo bogolu go ntlu e e tletseñ khomu tse ri tlabiloeñ kua khañ e gona. ² Motlañka eo o tlalehileñ o tla busa mo go moroa eo o tlabisañ litloñ; mi o abanya boshua mo go bana ba morena. ³ Pitsa ea tlapolosho e le go selevera, le bokepisho go gouda: mi Yehova o leka lipelu. ⁴ Moshulatsi o tlokomela pounama tsa boikepo: moaki o sekegela tsebe go lolemeñ loa boshula. ⁵ Eo o shotlañ mohumanegi o khoba Morihi oa gague: eo o itumelañ mo litatlegoñ ga a kitla a na a sina molatu. ⁶ Bana ba bana ki kerone ea banona ba bagolu; mi khalalelo ea bana e le bo‐rabo. ⁷ Pounama ea bonatla ga ea cuanela lesilo: ana bobotlana bogolu yañ pounama ea kako mogoluane! ⁸ Theleseco ki leincue ye le rategañ mo maitloñ a gague eo o nañ naeo: kaha o e pitikololañ ka gona, e tsegohala. ⁹ Eo o bipañ tlolo o batla lorato: mi eo o ntsañ señue, o khaoganya litsala. ¹⁰ Khalemelo e tsena mo teñ ga eo o tlaloganyañ, bogolu go go betsa seeleele ka lipeco li hundereda. ¹¹ Eo o boshula o hela a batla cuulolo: mi moroñoi eo o sa rekegeleñ o tla roñoa go ena. ¹² A bera e e tlakocoeñ liberana tsa eona e khatlane le monona, bogolu go seeleele mo bosiloñ yoa shona. ¹³ Eo o ruelañ molemo ka boshula, boshula ga bo kitla bo tlogela ntlu ea gague. ¹⁴ Tsimologo ea khañ e cuana le moñue eo o kabololañ metse: ki gona lesañ komano e e si e gotele. ¹⁵ Eo o siamisetsañ moikepi, le eo o sekisañ mosiami, bo‐tu yoa bona bo moila go Yehova. ¹⁶ Sereko se mo atleñ sa seeleele go reka botlale ka eintla eañ, ka se sina tlaloganyo? ¹⁷ Tsala e rata ka gale; le mokauleñue o tsalecoe thusho mo tlaleloñ. ¹⁸ Mothu eo o tlokañ tlaloganyo o opa seatla, a itiha moleheri ha tsaleñ ea gague. ¹⁹ Eo o ratañ tlolo, o rata komano: le eo o gorisañ khoro ea gague o batla thubego. ²⁰ Eo o pelu e cokamo ga a kitla a bona molemo: mi eo o nañ le loleme loa cokamo o oela mo boshuleñ. ²¹ Eo o tsetseñ seeleele, se tla na khutsahalo go ena: mi rra lesilo ga a na boitumelo. ²² Pelu ea boitumelo e natetsa botselo: mi moea o o thubegileñ o omisa marapo. ²³ Moikepi o cula neo mo sehubeñ, go shokamisa tsela ea tsiamisho. ²⁴ Botlale bo mo hatlogoñ sa gague eo o nañ le tlaloganyo; mi maitlo a lesilo a mo khutloñ sa lehatse. ²⁵ Moroa oa seeleele ki khakaco go rague, le bogalaka go ena eo o mo tsetseñ. ²⁶ Le gona ga go molemo go betsa mosiami, le bagoluane go tlanya ope ka se se thokhameñ. ²⁷ Eo o itseñ kico o rekegela mahuku a gague: monona oa tlaloganyo o na le moea o o rategañ. ²⁸ Lesilo le yeona ha le ririmala le kaioa le tlalehile: le eo o momañ pounama tsa gague monona oa tlaloganyo.

KHAOLO 18. ¹ EO o ikeolañ go batla kaha kelecoñ ea gague, o itlakanya le se se molemo bogolu shotle. ² Seeleele ga se itumelele tlaloganyo, mi se rata gore pelu ea shona e ipipolole. ³ Ha moikepi a tla, lonyaco le lona lo etla, le litloñ li tla, le khobo. ⁴ Mahuku a molomo oa monona ki metse a boteñ, le seriba sa botlale e le molacoana o o elelañ. ⁵ Ga go molemo go gobela moikepi, go shokamisa mosiami mo tsiamishoñ. ⁶ Pounama tsa seeleele li tsena mo khañeñ, le molomo oa shona o ipiletsa lipeco. ⁷ Molomo oa seeleele e le tsenyego go shona, le pounama tsa shona ki seru sa moea oa shona. ⁸ Mahuku a mui mo tsebeñ a kam-perioa ka tloahalo, mi a hologela kua boteñeñ yoa mpa. ⁹ Le ena eo o bolea mo tihoñ ea gague, ki ñoana rague eo o senyañ. ¹⁰ Leina ya ga Yehova e le turio e e thata: mosiami o tabogela go eona, mi a hemeloa. ¹¹ Lithoto tsa mohumi ki motse oa thata ea gague, le lorako lo lo gorimo mo boitlomoñ yoa gague. ¹² Pelu ea ikhorisho ea monona e ea pele ga thubego, mi khobalalo e ea pele ga tlotlo. ¹³ Eo o arabañ, a e si a utlue, ki bosilo le khobo go ena. ¹⁴ Moea oa monona o kokotlela pobolo ea gague; mi moea o o thubegileñ o ka kakatlolola mañ? ¹⁵ Pelu ea eo o tlaloganyañ e amogela kico; le tsebe tsa matlale li batla kico. ¹⁶ Neo ea mothu e mo khutlolose-tsa bonno, mi e mo isa ha pele ga bagoluane. ¹⁷ Eo o eañ pele ga se se ganerioañ sa gague, o cuana yaka o siame: mi moñ ka ena o tla, mi a mo tlotlomisa. ¹⁸ Bola bo nyeletsa likhañ, mi bo khaoganya gare go linatla. ¹⁹ Ñoana rague eo o gakaricoeñ, o thata go heñoa go motse o o thata: mi likhañ li cuana le mephakalego ea paliso. ²⁰ Mpa ea mothu e tla khora louñuo loa molomo oa gague; o tla tlala totahalo ea pounama tsa gague. ²¹ Loshu le botselo li mo thateñ ea loleme: mi ba ba lo ratañ ba tla ya louñuo loa lona. ²² Eo o bonyeñ mosari, o bonye se se molemo, mi o necoe nateho ki Yehova. ²³ Mohumanegi o bua ka lithapelo; mi mohumi a arabe ka boima. ²⁴ Monona eo o litsala lintsi o lebanye go itsalanya: mi go morati eo o ñaparelañ bogolu go mokauleñue.

KHAOLO 19. ¹ MOHUMANEGI eo o tsamaeañ mo tsiamoñ ea gague, o molemo bogolu go eo oa cokamo mo lipounameñ, a le seeleele. ² Le gona ga go molemo mo moeeñ o o sinañ kico; mi eo o akohañ ka linao, oa leoha. ³ Bosilo yoa mothu bo shokamisa tsela ea gague: mi pelu ea gague e cararegela Yehova. ⁴ Lithoto li riha litsala lintsi; mi mo-humenegi o khaogañoa le tsala ea gague. ⁵ Moshupi oa kako ga a kitla a na a sina molatu, le eo o bilolañ maka ga a kitla a phela. ⁶ Bantsi ba rapela hatlogo sa mogoluane: mi moñue le moñue ki tsala ea monona eo o naeañ lineo. ⁷ Bana botle ba ga rague mohumanegi ba mo ila: mi ana tsala tsa gague li mo khakahalela yañ bogolu? o ba khonatelela ka mahuku, mi ga ba re sepe. ⁸ Eo o amogelañ botlale o rata moea oa gague: eo o bulukañ tlaloganyo o tla bona molemo. ⁹ Moshupi oa kako ga a kitla a na a sina molatu, le eo o bilolañ maka o tla hela. ¹⁰ Tlapelo ga lea cuanela seeleele; bobotlana bogolu yañ mo motlañkeñ go busa likhosana. ¹¹ Tlaloganyo ea mothu e shutisa bogale yoa gague; mi ki khalalelo go ena go heta tlolo. ¹² Bocarara yoa khosi bo cuana le tumo ea lerumeri; mi nateho ea eona e cuana le monyo mo morogoñ. ¹³ Moroa seeleele e le boshula go rague: mi likhañ tsa mosari li cuana le thoti e e rothañ ka gale. ¹⁴ Ntlu le lithoto ki boshua yoa bo‐rra: mi mosari eo o tlaloganyañ ki oa ga Yehova. ¹⁵ Poruhalo e rigela mo thulameloñ e e kholu; mi moea oa bolea o tla utlua tlala. ¹⁶ Eo o tsegetsañ taolo o buluka moea oa gague; eo o nyatsañ tsela ea gague, o tla shua. ¹⁷ Eo o tlomogelañ mohumanegi pelu, o arima Yehova; mi tuelo ea gague o tla e mo lehela. ¹⁸ Oatlaea moroau ka culuhelo e sa leeo; mi u si culetse moea oa gago go molaea. ¹⁹ Eo o bocarara bogolu o tla utlua peco: gone leha u mo golola, o tla coelela pele. ²⁰ Utlua khakololo, mi cula thuto, gore u tlalehele mo bokhutloñ yoa gago. ²¹ Maikaelelo mantsi a mo peluñ ea monona: mi khakololo ea ga Yehova e tla litama. ²² Keleco ea mothu e le pelunomi ea gague: mi mohumanegi o molemo bogolu go moaki. ²³ Poiho ea Yehova e ea go botseloñ: mi eo o nañ naeo o tla na a khora; le ga a kitla a lekoloa ki boshula. ²⁴ Moruhari o tsenya atla sa gague mo mogocaneñ; mi o gana go ba a se isa go molomo oa gague. ²⁵ Tlanya moshotli, mi eo o sa gopoleñ o tla na borotolo: mi khalemela eo o tlaloganyañ, mi o tla tlaloganya kico. ²⁶ Eo o ropehatsañ rague, a leleka mague, ki moroa eo o tlabisañ litloñ, a lere khobo. ²⁷ Moroaka, lesa go utlua thuto e e timetsañ mo mannoñ a kico. ²⁸ Moshupi oa mañkholu o shotla tsiamisho: mi melomo ea baikepi e ’mmetsa tsiamololo. ²⁹ Litsekisho li etlelericoe bashotli, le lipeco metlana ea lieleele.

KHAOLO 20. ¹ BOYALOA ki moshotli, boyaloa yo bo thata ki phokelelo: botle ba ba timerioañ ki yona ga ba botlale. ² Thero ea khosi e cuana le tumo ea lerumeri; eo o e gakatsañ o leohela moea oa gague. ³ Ki tlotlo mo mononeñ go khutla mo khañeñ: mi lesilo leñue le leñue le tla itlakanya le eona. ⁴ Moruhari o gana go lema ka go le mariga; ki gona o tla kopañ mo thoboñ, mi ga a kitla a bona sepe. ⁵ Khakololo mo peluñ ea monona e cuana le metse a boteñ; mi monona oa tlaloganyo o tla e ga. ⁶ Moñue le moñue mo bontsiñ yoa bathu o biletsa gorimo pelunomi ea gague: mi monona oa boikaño rure, o tla bonoa ki mañ? ⁷ Mosiami eo o tsamaeañ mo tsiamoñ ea gague, bana ba gague ba tsegoharicoe hularoñ sa gague. ⁸ Khosi e e rulañ mo teroneñ ea tsekisho, e halatsa boshula yotle ka maitlo a eona. ⁹ E mañ eo o ka reñ, Ki itsekisitse pelu ea me? ki itsekile mo libeñ tsa me? ¹⁰ Libokete tsa tekanyo li tu, le lilekanyo li tu, E, co tu tsa cona, li moila go Yehova. ¹¹ Le ena ñuana o itsisioe ka tiho tsa gague, ha tiho ea gague e tla na boitseko, khotsa ea thokhamo. ¹² Tsebe e e utluañ, le leitlo ye le bonañ, Yehova o li rihile co tu tsa cona. ¹³ Si rate thobalo, gore u si humanege; burulola maitlo a gago, mi u tla khora señkhue. ¹⁴ Go boshula, go boshula, go bua moreki: mi a sina a ea oa belahala. ¹⁵ Gouda e gona, le bontsi yoa liperela: mi lipounama tsa kico ki se se rategañ bogolu. ¹⁶ Tsaea seaparo sa gague eo e leñ moleheri oa o sele: mi mo tselela moeñ pelelo. ¹⁷ Señkhue sa kako se botse go mothu; mi morago ga mouo molomo oa gague o tla tlarioa ka losagarana. ¹⁸ Boitlomo bo tlomamisioa ki khakololo: mi epa lira ka khakololo ea molemo. ¹⁹ Eo o nalanalañ a le mosebi, o bonatsa bosaitsioeñ: ki gona u si itlakanye le ena eo o hepañ ka pounama tsa gague. ²⁰ Eo o rogañ rague khotsa mague, lobone loa gague lo tla tiñoa mo boncuñ yoa lehihi. ²¹ Ha boshua bo akohisioa mo tsimologoñ, bokhutlo yoa yona ga bo kitla bo tsegoharioa. ²² U si re, Ki tla khopololela boshula; lebelela Yehova, mi o tla gu thusa. ²³ Libokete tsa tekanyo li tu li moila go Yehova: le tekanyo ea pego ea tsieco ga e molemo. ²⁴ Litsepelo tsa mothu li coa go Yehova, ki gona mothu o ka tlaloganya tsela ea gague yañ? ²⁵ Ki seru sa mothu, go ’mmetsa se se itsephileñ, mi morago ga maikano go botsisa. ²⁶ Khosi ea tlaleho e halatsa baikepi, mi e lere uile gorimo ga bona. ²⁷ Moea oa mothu ki lobone loa ga Yehova lo lo kheleisañ mahelo a cubo a boteñ aotle. ²⁸ Pelunomi le boikaño li iletsa khosi: le terone ea eona e okeletsega ka pelunomi. ²⁹ Khalalelo ea ligañka ki nonoho ea cona: le khalalelo ea bagolu ki tlogo e pururu. ³⁰ Thurugo ea ntho e itsekisa boshula: lipeco le cona li ntse yalo mo maheloñ a boteñ yoa mpa.

KHAOLO 21. ¹ PELU ea khosi e mo atleñ sa ga Yehova; yaka melacoana ea metse, o e bosetsa kua o ratañ. ² Litsela cotle tsa mothu li thokhame mo maitloñ a gague: mi Yehova o lekanya lipelu. ³ Go riha tsiamo le tsiamisho go itseñkeloa ki Yehova bogolu go tlabelo. ⁴ Boikhorisho yoa maitlo, le maila a pelu, le lobone loa baikepi, ki boleo. ⁵ Maikaelelo a motloahari a lere letlotlo hela; mi a moñue le moñue eo o bonako, o tlokahatsa hela. ⁶ Go rihelela mahumo ka loleme lo lo akañ, ki boithamako yo bo khuerioañ ki bona ba ba batlañ loshu. ⁷ Tsenyego ea baikepi e tla ba rera; gone ba gana go riha tsiamisho. ⁸ Tsela ea mothu e tletse mecokoria le boeñ: mi tiho ea moitseki e thokhame. ⁹ Go molemo go nna mo khokhocoñ ea tlomesho, bogolu go nna le mosari oa likomano mo tluñ ea katlamo. ¹⁰ Moea oa moikepi o eletsa boshula: moñ ka ena ga a bone pelutlomogi mo maitloñ a gague. ¹¹ Ha moshotli a berioa, eo o sa gopoleñ oa tlaleha: le letlale ha le rutoa le tla amogela kico. ¹² Mosiami o tlokomela ntlu ea moikepi ka tlaloganyo, mogañ baikepi ba rigeloañ mo boshuleñ. ¹³ Eo o tsibelañ khayayego ea bahumanegi tsebe tsa gague, le ena o tla bitsa, mi ga a kitla a utluioa. ¹⁴ Neo mo bosaitsioeñ e nyeletsa bogale, le neo mo sehubeñ bocarara. ¹⁵ Ki boitumelo go basiami go riha tsiamisho: mi ki tsenyego go ba ba siamololañ. ¹⁶ Mothu eo o timeloañ ki tsela ea tlaloganyo, o tla sala mo phuthegoñ ea bashui. ¹⁷ Eo o ratañ tlapelo o tla utlua botloko: eo o ratañ boyaloa le loukuane ga a kitla a huma. ¹⁸ Moikepi ki serekolori sa mosiami, le manoñuane sa bathokhami. ¹⁹ Go molemo go nna mo hatseñ ya bogareganaga, bogolu go nna le mosari oa likomano le khaleho. ²⁰ Go lohumo lo lo elericoeñ le loukuane mo boagoñ yoa letlale; mi mothu oa seeleele a li ’mmetsa. ²¹ Eo o khonatelelañ tsiamo le pelunomi o bona botselo, le tsiamo, le tlotlo. ²² Letlale le palama motse oa bathati, mi le rigela thata ea boikanyo yoa ona. ²³ Eo o bulukañ molomo oa gague le loleme loa gague, o buluka moea oa gague mo litlaleloñ. ²⁴ Eo o leñ oa pelahalo le boguanta, leina ya gague ki moshotli, o riha ka yayarego ea pelahalo. ²⁵ Keleco ea moruhari ea molaea; gone atla tsa gague li gana go riha. ²⁶ O eletsa ka keleco e e thata mo tsatsiñ yeotle: mi mosiami oa naea, o sa rekegele. ²⁷ Cupelo ea baikepi e moila: bogolu ha ba e lere ka boitlomo yoa boshula. ²⁸ Moshupi oa maka o tla hela: mi eo o utluañ o tla hela a bua. ²⁹ Monona oa boikepo o thatahatsa hatlogo sa gague; mi mothokhami o rulaganyetsa tsela ea gague. ³⁰ Go sina botlale, le esiñ tlaloganyo, le esiñ khakololo, go ganela le Yehova. ³¹ Pitse e etlelericoe tsatsi ya tlabano: mi phenyo ki ea ga Yehova.

KHAOLO 22. ¹ LEINA ya molemo le ka itseñkeloa bogolu go lohumo lo logolu, le tsalano e molemo bogolu go selevera le gouda. ² Mohumi le mohumanegi ba khatlana mogo: Yehova o ba rihile botle. ³ Eo o borotolo o bona boshula, mi a icube: mi ba ba sa gopoleñ ba hetela pele, mi ba berioa. ⁴ Tuelo ea khobalalo le poiho ea Yehova, ki lohumo, le tlotlo, le botselo. ⁵ Metlua, le liru, li mo tseleñ ea moshokami: eo o bulukañ moea oa gague o tla na khakala go cona. ⁶ Ruta ñuana mo tsimologoñ ea tsela ea gague: mi ga a kitla a e hapoga a sina cohala. ⁷ Mohumi o busa mo bahumanegiñ; mi eo o arimañ, ki motlañka oa monona eo o arimileñ. ⁸ Eo o yalañ tsiamololo o tla roba bohutsana: mi thupa ea yayarego ea gague e tla khutla. ⁹ Oa leitlo ya molemo o tla tsegoharioa; gone o acua molala ga señkhue sa gague. ¹⁰ Leleka moshotli, mi komano e tla ea; E, khañ le khobo li tla khutla. ¹¹ Eo o ratañ boitseko yoa pelu, tsalano e mo pounameñ tsa gague, khosi ki tsala ea gague. ¹² Maitlo a ga Yehova a iletsa kico; mi o ribega mahuku a manoñuane. ¹³ Moruhari a re, Tau e kua ntle, ’nka bolaoa mo gareñ ga mebila. ¹⁴ Molomo oa mosari o sele, ki molete o o boteñ: eo Yehova o mo cararegelañ, o tla oela go ona. ¹⁵ Bosilo bo bohiloe mo peluñ ea ñuana, mi thupa ea thuto e tla bo lelekela khakala go ena. ¹⁶ Eo o patikañ mohumanegi go totahatsa tsa gague, le eo o naeañ mohumi, o tla tlokahalela rure. ¹⁷ Sekega tsebe ea gago, mi utlua mahuku a matlale; mi tsepegela kico ea me pelu ea gago. ¹⁸ Gone go nateha ha u li buluka mo teñ ga gago; li tla ithulaganya mo lipounameñ tsa gago. ¹⁹ Kia gu itsise ka yenu, eboñ uena, gore boikanyo yoa gago bo ne mogo Yehova. ²⁰ A ga kia ka gu kualela lilo tsa bonatla, le tsa khakololo, le tsa kico, ²¹ Go gu itsise tlomamo ea lipulelo tsa boamarure; gore u arabele ba ba gu romañ mahuku a boamarure? ²² Si thope mohumanegi ka e le mohumanegi: le esiñ go patika mogisioi mo khoroñ; ²³ Gone Yehova o tla ganela se se ganeloañ sa bona; mi o tla thopa meoea ea bona ba ba ba thopañ. ²⁴ Si itsalanye le eo o galehañ; mi si tsamaee le monona oa bocarara yo bogolu. ²⁵ Gore u si ithute tsela tsa gague, le go amogelela moea oa gago seru. ²⁶ U si ne oa bona ba ba opanañ liatla, leha e le oa bona ba ba leñ baleheri ba melatu. ²⁷ Ha u sina le se u ka lehañ ka shona, o kabo a tlosetsañ sealo sa gago kua tlatse ga gago? ²⁸ Si katose moleloane oa bogolugolu, o bo‐rago ba o theileñ. ²⁹ A u bona monona oa bobebe mo tihoñ ea gague? o tla ipaea ha pele ga likhosi; ga a kitla a ipaea ha pele ga ba ba sa kaioeñ.

KHAOLO 23. ¹ HA u rula go ya le mobusi, elatloko ka tloahalo bona ba ba leñ ha pele ga gago: ² Mi baea thipa ha momecoñ oa gago, ha u le mothu oa seapu. ³ U si eletse liyo tse ri monate tsa gague: gone ki liyo tsa kako. ⁴ U si iñorieise go humisioa: lesa boikaelelo yoa gago. ⁵ A u tla lesa maitlo a gago go hohela go esiñ sepe? gone rure se itihela liphuka yaka tsa lenoñ ye le hohelañ kua legorimoñ. ⁶ U si ye señkhue sa eo nañ le leitlo ya boshula, mi si eletse liyo tse ri monate tsa gague: ⁷ Gone yaka a gopola mo peluñ ea gague, o tla gu raea hela yalo: U ye, u noe: mi pelu ea gague ga eeo go uena. ⁸ Thathana ea gago u tla e tlatsa, mi u tla latlegeloa ki mahuku a nateho a gago. ⁹ Si bue mo tsebeñ tsa seeleele; gone se tla nyatsa botlale yoa mahuku a gago. ¹⁰ Si katose moleloane oa bogolugolu; mi si tsene maoteñ a likhutsana. ¹¹ Gone morekolori oa cona o nonohile; o tla li ganelela se se ganeloañ sa cona le uena. ¹² Nela pelu ea gago go thutoñ, le tsebe tsa gago go mahukuñ a kico. ¹³ Si thibe koatlao ñuaneñ: gone ha u mmetsa ka thupa ga a kitla a shua. ¹⁴ U mmetse ka thupa, mi u tla golola moea oa gague mo bobipoñ. ¹⁵ Moroaka, ha pelu ea gago e tlalehile, pelu ea me e tla itumela, E, ’na. ¹⁶ Mi liphio tsa me li tla tlapeloa, ha lipounama tsa gago li bua lilo tsa bocuano. ¹⁷ A pelu ea gago e si pelutsetlahalele baleohi: mi u ne mo poihoñ ea Yehova ka malatsi aotle. ¹⁸ Gone rure go le señue mo bokhutloñ; mi tebelelo ea gago ga e kitla e khaoloa. ¹⁹ Uena moroaka, retsa, mi u tlalehe, mi siamisetsa pelu ea gago mo tseleñ. ²⁰ Si ne mo batagoiñ; le esiñ mo liapuñ tsa nama: ²¹ Gone motagoi le moyi bobe, ba tla humanega: mi boroko bo tla apesa ka makatana. ²² Retsa rago eo o gu tsetseñ; mi si nyatse mago a sina go cohala. ²³ Reka boamarure, mi si bo bapatse; le yona botlale, le thuto, le tlaloganyo. ²⁴ Rra mosiami o tlapeloa segolu: mi eo o tsalañ letlale o tla itumela mo go yeona; ²⁵ A rago le mago ba itumele, le ena eo o gu tsetseñ a a tlapeloe. ²⁶ Moroaka, ’nnaea pelu ea gago, mi a maitlo a gago a nateheloe ki tsela tsa me. ²⁷ Gone seaka ki molete o o teñ; mi mosari oa boeñ ki loñope lo lo pitlaganyeñ. ²⁸ Le gona o lalela yaka senokuane; mi o ntsihaletsa bomanoñuane mo bathuñ. ²⁹ E mañ eo o nañ le tatlego? mañ eo o nañ le bohutsana? mañ eo o nañ le komano? mañ eo o nañ le palabalo? mañ eo o nañ le lipeco tse ri sa cuanelañ? mañ eo o nañ le maitlo a mahibiru? ³⁰ A go ba ba riegañ boyaloeñ; ba ba eañ go batla boyaloa yo bo pekancoeñ. ³¹ U si lebe boyaloa ha bo hubila, ha bo ntsa mala oa yona mo senoeloñ, ha bo cacanyega. ³² Bo tla loma yaka noga, bo tla tsenya botluku yoa yona mo khutloñ, yaka shaushauane. ³³ Maitlo a gago a tla bonela basari ba sele; mi pelu ea gago e tla bua lilo tsa cokamo. ³⁴ Mi u tla na yaka moñue eo o robalañ gareñ ga leoatle, le go cuana le ena eo o robalañ gorimo ga masete oa shepa.U tla re, Ba ’mperitse, mi ki le ki sa bobole, ba ’ndeile, mi ki le ki sa itse: ki tla kubuga leñ? ki tla hela ki ba ki bo batla.

KHAOLO 24. ¹ USI pelutsetlahalele bathu ba boshula, mi si eletse go nna nabo. ² Gone pelu tsa bona li gopola tsenyego, le pounama tsa bona li bua tsiamololo. ³ Ntlu e agoa ki botlale; mi e tlomamisioa ki tlaloganyo: ⁴ Mi matluana a teñ a tla tlarioa ka lithoto tse ri rategañ, le tsa nateho, ka kico. ⁵ Monona eo o tlalehileñ o thata, le monona oa kico o ñabanya nonoho; ⁶ Gone u tla epa lira ka khakololo tsa botlale; mi phenyo e mo bontsiñ yoa bagakolori. ⁷ Botlale yo bo heañ bo gorimo ga lesilo: ga le kake ya tumolola molomo oa yeona mo khoroñ. ⁸ Eo o ikaelelañ go riha boshula, o tla birioa muñ oa togo tsa mashula. ⁹ Boitlomo yoa bosilo ki boleo: mi moshotli ki moila mo bathuñ. ¹⁰ Ha u iribala mo tsatsiñ ya tlalelo, nonoho ea gago e potlana. ¹¹ Golola bona ba ba gogeloañ go loshuñ, ba ba eañ go bolaoa. ¹² Ha u ithiba, u re, Bonañ, re si ka ra itse mouo; a eo o lekanyañ pelu, a ga a lemoge? le eo o iletsañ moea oa gago, a ga a itse? gone o tla ruela mothu kaha tihoñ ea gague. ¹³ Moroaka, u ye linotse gone li molemo; le lomepa loa linotse, lo lo botse mo magalapeñ a gago. ¹⁴ Kico ea botlale e ntse hela yalo go moea oa gago: ha u bo bona, ereha gona go tla nañ señue; mi culuhelo ea gago e si kitla e khutla. ¹⁵ Moikepi, si lalele boago yoa mosiami; si ropehatse helo ga boikhuco yoa gague. ¹⁶ Gone mosiami a oa ga seven, a ba a coga: mi baikepi ba oela mo boshuleñ. ¹⁷ U si itumele ha maba oa gago a oa; le pelu ea gago a e si tlapeloe ha a khocoa. ¹⁸ Gore Yehova a si bone, mi e ne boshula mo maitloñ a gague; mi a bose bogale yoa gague go ena. ¹⁹ U si gakatsege mo go ba boshula, mi u si pelutsetlahalele baikepi. ²⁰ Gone eo oa boshula ga a kitla a bona tuelo; lobone loa baikepi lo tla tiñoa. ²¹ Moroaka, boiha Morimo le khosi: mi u si itlakanye le ba ba huruañ: ²² Gone tatlego ea bona e tla coga ka coganeco; mi go itse mañ tsenyego ea bo‐tu yoa bona? ²³ Le liane tse, ki tsa matlale. Ga go molemo go gobela bathu mo tsiamishoñ. ²⁴ Eo o raeañ moikepi, U siame; eo, bathu ba tla mo roga, merahe e tla mo cararegela: ²⁵ Go tla natehelela bona ba ba mo khalemelañ; mi tsegohaco ea molemo e tla tla go bona.Ba tla atla pounama tsa gague eo o arabañ ka mahuku a a siameñ. ²⁷ Rulaganya tiho ea gago e e kua ntle; mi u e iketleletse mo leoteñ; mi u age ntlu ea gago morago ga mouo. ²⁸ U si ne moshupi kaga moñ ka uena ha molatu o sieo; mi si tsietse ka pounama tsa gago. ²⁹ Si re, Ki tla mo rihela yaka a ’ntihetse: ki tla khopolola moñue le moñue kaha tihoñ ea gague. ³⁰ Ki le ka heta leota ya moruhari, ka heta tsimo ea movina ea mothu eo o sinañ tlaloganyo; ³¹ Mi, bonañ, loroana lo merile go eona eotle, mi likhi li khurumeritse ponalo ea eona, le lorako loa eona lo thubegile. ³² Eare ki e leba, ka e tsaea ka pelu; ka e bona, mi ka amogela thuto. ³³ Go sa le thobalo e nyenye, le boroko bo le bonye, le toshololo ea liatla e nyenye, go robala. ³⁴ Yalo khumanego ea gago e tla tla yaka motsamai; le botloko yoa gago yaka monona eo o tlometseñ.

KHAOLO 25. ¹ TSE, le cona ki liane tsa Solomone, tse banona ba Hisikie khosi ea Yuda ba li kuarileñ. ² Ki tlotlo ea Morimo go shuba señue: mi ki tlotlo ea likhosi go tlotlomisa señue. ³ Bogorimo yoa legorimo, le boteñ yoa lehatse, le pelu tsa likhosi, ga li kake tsa tlotlomisioa. ⁴ Tlosañ manyelo mo selevereñ, mi go tla coela motlapolosi seculo. ⁵ Tlosañ moikepi ha pele ga khosi, mi terone ea eona e tla tlomamisioa mo tsiamoñ. ⁶ U si ikhalaletse ha pele ga khosi, mi si eme mo heloñ ga bagoluane: ⁷ Gone go molemo bogolu go reoa, Tlatlogela kuanu; mo go go khobalarioa ha pele ga mogoluane eo u monyeñ ka maitlo. ⁸ U si coele ka bonako go ganela, gore e si re u sa itse se u tla se rihañ mo khutloñ, ka moñ ka uena a sina go gu tlabisa litloñ. ⁹ Ganetsanya le moñ ka uena se se ganeloañ sa gago; mi si senole bosaitsioeñ yoa eo moñue; ¹⁰ Gore e si re eo o se utluañ a gu khoba, mi tumo ea gago ea boshula e si nyelele. ¹¹ Lehuku ye le builoeñ mo pakeñ ea yeona, le cuana le lisiterona tsa gouda mo lirotuñ tsa selevera. ¹² Mokhalemeri eo o tlalehileñ ha tsebeñ e e utluañ, o cuana le lenyena ya gouda, le semecane sa gouda se se itsekileñ. ¹³ Moroñoi oa boikaño, o cuana le serame sa celañ mo motleñ oa thobo go bona ba ba mo romileñ: gone o rurisa meoea ea beñ ba gague. ¹⁴ Monona eo o ipelahaletsañ neo ea kako, o cuana le maru le pheho tse li sinañ pula. ¹⁵ Malaori o khonoa ka go bonya go galeha, mi loleme loa bonolo lo roba marapo. ¹⁶ A u bonye linotse? u ye li lekanye go uena, gore u si tenoe, mi ua li tlatsa. ¹⁷ A nao loa gago lo ne mo tluñ ea moñ ka uena ka tlokahalo, gore u si mo gole, mi a gu ila. ¹⁸ Monona eo o shupañ cupo ea kako kaga moñ ka ena, ki noto, le caka, le mocui o o bogale. ¹⁹ Boikanyo mo bomanoñuaneñ mo motleñ oa tlalelo, bo cuana le leino ye le robegileñ, le lonao lo lo khuigileñ. ²⁰ Eo o opelelañ pelu ea khutsahalo lihela, o cuana le eo o apolañ seaparo mo motleñ oa serame, le boyaloa yo bo berileñ mo nitereñ. ²¹ Ha eo o gu ilañ a utlua tlala, mo yese ka señkhue; ha a nyoroa, mo nose ka metse. ²² Gone u tla tlatlaganya magala a molelo mo tlogoñ ea gague, mi Yehova o tla gu ruela. ²³ Pheho ea Noreta e tlola pula: loleme lo lo sebañ le lona lo lere sehatlogo sa bocarara. ²⁴ Go molemo go aga mo khokhocoñ ea tlomesho, bogolu go aga le mosari oa komano mo tluñ ea katlamo. ²⁵ Phuku e e molemo e e coañ mo hatseñ ye le khakala, e cuana le metse a a tsiriri go moeeñ o o nyoriloeñ. ²⁶ Mosiami eo o oelañ ha pele ga moikepi, ki mocoeri oa khobero, le seriba sa boshula. ²⁷ Go ya linotse tse li kholu ga go molemo: lo go batla tlotlo ki mokholeo. ²⁸ Monona eo o sa kakeñ a thiba moea oa gague, o cuana le motse o o thubegileñ, o o sinañ lithako.

KHAOLO 26. ¹ YAKA celañ ka selemo, le pula mo motleñ oa thobo, go ntse yalo tlotlo ga ea lebana seeleele. ² Yaka nunyane e hohela kua le kua, le peulane e hohela koñ, go ntse yalo thogo ea lehela ga e kitla e tla. ³ Seme se lebanye pitse, le mogala esela, le thupa metlana ea lieleele. ⁴ Si arabe seeleele kaha bosiloñ yoa shona: gore u si ne yaka shona. ⁵ Araba seeleele kaha bosiloñ yoa shona: gore se si tlalehe mo maitloñ a shona. ⁶ Eo o laetsañ lesilo, o cuana le eo o khaolañ linao, mi o noa tsenyego. ⁷ Yaka motlotsi a culetsa maotu: seane se ntse yalo mo melomoñ ea lieleele. ⁸ Eo o nelañ seeleele tlotlo, o cuana le eo o konopelañ leincue ye le rategañ mo mokoeñ oa maye. ⁹ Yaka mutlua o tsena mo atleñ sa motagoi; seane se ntse yalo mo melomoñ ea lieleele. ¹⁰ Mogoluane o hutsahatsa botle ka go laletsa lieleele, le go laletsa batlori. ¹¹ Yaka nca e boela go matlatseñ a eona, seeleele le shona se boela go bosiloñ yoa shona. ¹² A ua bona monona eo o tlalehileñ mo maitloñ a gague? go culuhelo mo seeleeleñ bogolu go ena. ¹³ Moruhari a re, Tau e kholu e mo tseleñ; tau e mo mebileñ. ¹⁴ Secualo se khuetla mo likhue-keloñ, moruhari o ntse yalo ha bolaoñ yoa gague. ¹⁵ Moruhari o tsenya atla sa gague mo mogocaneñ; mi go boitseme go ena go ba a se isa go molomoñ oa gague. ¹⁶ Moruhari o tlalehile mo maitloñ a gague, bogolu go ba seven ba ba ka arabañ ka tlaloganyo. ¹⁷ Eo o reñ a heta a yayaregela khañ esi ea gague, o cuana le eo o cuarañ nca ka litsebe. ¹⁸ Yaka eo o ipaeañ setseno, eo, o konopa likhabu, le mecui, le lilo tse ri bolaeañ: ¹⁹ Go ntse yalo le monona eo o tsietsañ moñ ka ena, mi a re, A ga ki tsameke? ²⁰ Ha go sina likhoñ, molelo oa tima: mi ha go sina mui mo tsebeñ, komano ea ririmala. ²¹ Yaka magala a a timileñ go magala a a tukañ, le likhoñ go molelo; monona oa komano o ntse yalo go burula khañ. ²² Mahuku a mosebi a yeoa ka tloahalo, mi a hologela mo boteñeñ yoa mpa bogolu. ²³ Lipounama tse ri tukañ, le pelu ea boshula, li cuana le sekeñkana se se manegiloeñ ka manyelo a selevera. ²⁴ Eo o ilañ, o itimokanya ka pounama tsa gague, mi o loga tsieco teñ ga gague, ²⁵ Ha a bua ka koru ea tsalano, u si mo rumele: gone o na le maila a le seven mo peluñ ea gague. ²⁶ Eo kilo ea gague e bipiloeñ ki tsieco, boshula yoa gague bo tla bonatsioa ha pele ga phuthego. ²⁷ Eo o epañ lemena o tla oela go yeona: mi eo o hirikololañ leincue, le tla boela go ena. ²⁸ Loleme lo lo akañ lo ila bona ba ba bogisioañ ki lona; mi molomo oa borethe o riha tsenyego.

KHAOLO 27. ¹ USI belahale mo tsatsiñ ya ka mosho; gone ga u itse se se tla rihalañ tsatsi leñue. ² A moñue o sele a gu bake, esiñ molomo oa gago; moeñ, le esiñ pounama tsa gago. ³ Leincue le bokete, mi moshaua o thata; mi khaleho ea lesilo e bokete bogolu go li tu tse. ⁴ Bocarara ki bolalome, mi bogale ki phohomo; mi e mañ eo o ka emañ ha pele ga lehuha? ⁵ Khalemelo ea ponatsego e molemo bogolu go lorato lo lo shubegileñ. ⁶ Likuenesho tsa eo e leñ morati li boikaño; mi likatlo tsa moiri li tsieco. ⁷ Moea o o khotseñ o gatela lomepa loa linotse; mi tse ri bogalaka cotle li botse go moea o o utluañ tlala. ⁸ Yaka nunyane e timeloa ki setlaga sa eona, go ntse yalo le monona eo o timeloañ ki helo ga gague. ⁹ Loukuane le moñko o o monate li itumerisa pelu: khakololo ea mothu e ntse yalo, ki botse yoa tsala ea gague. ¹⁰ U si tlogele tsala ea gago, le esiñ tsala ea ga rago; mi si tsene mo tluñ ea ñoana rago ha go rihalela boshula nau: gone moñ kau eo o gauhe, o molemo bogolu go ñoana rago eo o leñ khakala. ¹¹ Moroaka, u tlalehe, mi itumerise pelu ea me, gore ki arabe ena eo o ’nkhobañ. ¹² Eo o borotolo o bona boshula, mi oa shuyoa: mi ba ba sa gopoleñ ba hetela pele, mi ba berioa. ¹³ Tsaea seaparo sa gague eo e len moleheri oa o sele, mi mo tselela baeñ peelelo. ¹⁴ Eo o tsegohatsañ tsala ea gague ka koru e kholu, ka go coga gale mo moshoñ, go tla kaioa tlogo go ena. ¹⁵ Go rotha ka gale mo tsatsiñ ya pula e kholu, le mosari oa likomano, li cuana hela; ¹⁶ Eo o mo thibañ o ka thiba pheho, khotsa go shuba moñko oa lookuane loa atla sa gague se se siameñ. ¹⁷ Tsipi e lotsa tsipi; go ntse yalo monona o lotsa sehatlogo sa tsala ea gague. ¹⁸ Eo o iletsañ mofeige o tla ya louñuo loa ona: le ena eo o bulukañ muñoague o tla tlotloa. ¹⁹ Yaka sehatlogo se cuana le sehatlogo mo metseñ, go ntse yalo pelu ea mothu go mothu. ²⁰ Bobipo le tsenyego ga li khore; go ntse yalo maitlo a mothu ga a khore. ²¹ Monona o lekoa ki molomo oa eo o mo hakañ, yaka selevera mo pitseñ ea tlapolosho, le gouda mo bokepishoñ. ²² Leha u tlobola lesilo le mabele mo kikeñ ka motse, bosilo yoa yeona ga bo kitla bo le tloga. ²³ Tloahala go itse popego ea macomane a gago, mi lepa thata matlape a gago. ²⁴ Gone lithoto ga li ne ka bosakhutleñ: khotsa a kerone e tla na mo kokomaneñ cotle? ²⁵ Morogo oa kukunya, le loreme loa bonoa, le merogo ea lithaba ea phuthoa. ²⁶ Likuana ki go gu apesa, le tse ri tona ki sereko sa leota. ²⁷ Mi u tla na le mashi a pori a a lekanyeñ liyo tsa gago, le liyo tsa ntlu ea gago, le kotlo ea baroetsana ba gago.

KHAOLO 28. ¹ BAIKEPI ba tsaba leha mokhukhe-ri a sieo: mi basiami ba pelu khale yaka lerumeri. ² Likhosana tsa lehatse li lintsi ka tlolo ea yeona: go ntse yalo le tla leleharioa ka mothu eo o tlaloganyañ, le eo o itseñ. ³ Monona oa khumanego eo o patikañ mohumanegi, o cuana le pula e e gopañ go tsamaea señkhue se sieo. ⁴ Ba ba tlogelañ molao ba baka baikepi: mi ba ba tsegetsañ molao ba ganela nabo. ⁵ Bathu ba boshula ga ba tlaloganye tsiamisho: mi ba ba batlañ Yehova ba tlaloganyo cotle. ⁶ Mohumanegi eo o tsamaeañ mo tsiamoñ ea gague, o molemo bogolu go eo oa cokamo mo tseleñ tsa gague, leba a humile. ⁷ Eo o tsegetsañ molao ki moroa eo o tlaloganyañ: mi eo o itsalanyañ le liapu o tlabisa rague litloñ. ⁸ Eo o totisañ lithoto tsa gague ka ntsihaco e e sa siamañ, o li phuthela ena eo o tla utluelañ bahumanegi botluku. ⁹ Eo o thuhulañ tsebe ea gague kutluoñ ea molao, morapelo oa gague le ona o tla na maila. ¹⁰ Eo o timeletsañ bathokhami mo tseleñ ea boshula, o tla oela ka esi mo lemeneñ ya gague: mi baitekaneri ba tla rua molemo. ¹¹ Monona oa lohumo o tlalehile mo maitloñ a gague; mi mohumanegi eo o nañ le tlaloganyo oa mo tlotlomisa. ¹² Eare ha basiami ba ruruetsa, go le khalalelo e kholu: mi ha baikepi ba nanoga, mothu oa shuyoa. ¹³ Eo o bipañ litlolo tsa gague ga a kitla a tsegohala: mi eo o li ipobolañ, a li tlogela, o tla bona boutluelo botluku. ¹⁴ Go tsegoharicoe mothu eo o boihañ ka gale: mi eo o khuaralatsañ pelu ea gague o tla oela mo boshuleñ. ¹⁵ Mobusi oa boikepo eo o busañ bathu ba ba humanegileñ, ki tau e e rumañ, le bere e e tlalegañ. ¹⁶ Molaori eo o tlokañ tlaloganyo le ena ki mopatiki eo mogolu: eo o ilañ timano o tla leletsa malatsi a gague. ¹⁷ Mothu eo o yeoañ ki moetlo oa mari a moñue, o tla tsabela kua mokoleñ: a go si ne ope eo o mo khoreletsañ. ¹⁸ Eo o tsamaeañ ka boitekanelo o tla bulukoa: mi eo oa cokamo mo tseleñ tsa gague o tla oela ka goñue. ¹⁹ Eo o lemañ bolemo yoa gague o tla khora señkhue: mi eo o khonatelelañ baithamaki o tla khora khumanego. ²⁰ Monona oa boikaño o tla na mogolu mo matsegoñ: mi eo o akohañ go humisioa ga a kitla a na a sina molatu. ²¹ Ga go molemo go gobela bathu: gone monona o tla tlola ka kabetla ea señkhue. ²² Eo o itlaganelañ lohumo ki monona oa leitlo ya boshula, mi ga a itse ha botloko bo tla tla go ena. ²³ Eo o khalemelañ mothu, morago ga mouo o tla bona tsalano, bogolu go eo o rethehatsañ ka loleme. ²⁴ Eo o thopañ rague, khotsa mague, mi a re, Ga si tlolo; eo ki selekane sa monona eo o senyan. ²⁵ Eo oa pelutsetla o cosa komano: mi eo o ikanyañ Yehova o tla nona. ²⁶ Eo o ikanyañ pelu ea gague ki seeleele: mi eo o tsamaeañ mo botlaleñ o tla phela. ²⁷ Eo o acuañ mohumanegi ga a kitla a tloka: mi eo o bipañ maitlo a gague, o tla na le lithogako lintsi. ²⁸ Eare baikepi ba nanoga, bathu ba icube: mi ere mogañ ba helañ, basiami ba ntsihale.

KHAOLO 29. ¹ MONONA eo o khalemeloañ gantsi a thatahatsa thamo ea gague, o tla thuyoa ka coganeco, mi ga go na phorisho. ² Ere ha basiami ba ntsihala, bathu ba itumele: mi ha moikepi a busa, bathu ba hegeloe. ³ Monona eo o ratañ botlale o itumerisa rague: mi eo o itsalanyañ le liaka o hetsa lithoto tsa gague. ⁴ Khosi e tlomamisa lehatse ka tsiamisho: mi monona eo o ratañ lineo oa le senya. ⁵ Monona eo o rethehatsañ moñ ka ena, o ñamolela linao tsa gague lotloa. ⁶ Seru se mo tloloñ ea monona oa boshula: mi mosiami o ruruetsa a itumele. ⁷ Mosiami o itse seiñtle ga se se sekoañ sa bahumanegi: mi moikepi ga a akanye go se itse. ⁸ Bathu ba cotlo ba burulela khabu mo metseñ: mi ba ba tlalehileñ ba thibosa bogale. ⁹ Ha monona eo o tlalehileñ a inela mo tsekoñ le monona oa lesilo; leha a yayarega, khotsa a tsega, ga go na boiketlo. ¹⁰ Bathu ba mari ba ila moitekaneri: mi bathokhami ba batla moea oa gague. ¹¹ Seeleele se lesa moea otle oa shona go coa; mi mosiami oa o kokobetsa. ¹² Ha mobusi a retsa mahuku a maka, batlañka botle ba gague ki ba boikepo. ¹³ Mohumanegi le mohumi ba khatlana mogo: Yehova o bonesa maitlo a bo‐tu yoa bona. ¹⁴ Khosi e e siamisañ bahumanegi ka boamarure, terone ea eona e tla tlomamisioa ka bosakhutleñ. ¹⁵ Thupa le khalemelo li naea botlale: mi ñuana eo o leselericoeñ o tlabisa mague litloñ. ¹⁶ Eare baikepi ba ntsihala tlolo ea ntsiharioa: mi basiami ba tla bona go oa ga bona. ¹⁷ Oatlaea moroau, mi o tla gu lapolosa: mi o tla nela moea oa gago tse ri natehañ. ¹⁸ Kua go sinañ perofesho gona bathu ba hela: mi eo o tsegetsañ molao o tsegoharicoe. ¹⁹ Motlañka eo o tlaloganyañ, mi a gana go araba, ga a kake a oatlaioa ka mahuku. ²⁰ A u bona monona eo o bonako mahukuñ a gague? go culuhelo e kholu mo seeleeleñ bogolu go ena. ²¹ Ha moñue a otla motlañka oa gague le mo bonyaneñ yoa gague ka tlekeeco, o tla rata go na moroaue mo bokhutloñ. ²² Monona oa bogale o cosa komano, mi monona oa bocarara o ntsihatsa litlolo. ²³ Pelahalo ea mothu e tla mo kho-balatsa: mi eo oa khobalalo ea moea o tla tsegetsa tlotlo. ²⁴ Eo o abalanañ le legoru o ila moea oa gague: o utlua ikanisho, mi ga a ikitsise. ²⁵ Poiho ea mothu e osetsa mo seruñ: mi eo o ikanyañ Yehova, o tla ilerioa. ²⁶ Bantsi ba batla hatlogo sa mobusi; mi tsiamisho ea moñue le moñue e coa go Yehova. ²⁷ Monona eo o sa siamañ, o moila ha go basiami: mi eo oa tsela e e thokhameñ, o moila ha go moikepi.

KHAOLO 30. ¹ MAHUKU a ga Agure, moroa Yake, eboñ perofesho, e monona o la a e raea Ithiele, go Ithiele le Ukale: ² Amarure, ki seholoholo go bathu botle, mi tlaloganyo ea mothu ga eeo go ’na. ³ Ga kia ithuta botlale, le esiñ go itse kico ea baitsephi. ⁴ E mañ eo o tlatlogetseñ kua legorimoñ, khotsa a hologa? e mañ eo o huparetseñ pheho mo macuileñ a gague? e mañ eo o bohileñ metse aotle mo seaparoñ? e mañ eo o tlomamisitseñ likhutlo cotle tsa lehatse? leina ya gague e mañ; mi leina ya moroaue e mañ; ha u le itse? ⁵ Mahuku aotle a Morimo a itsekile: ki aona thebe ea bona ba ba o ikanyañ. ⁶ U si okeletse mahuku a ona, gore e si re khotsa oa go khalemela mi u bonoa moaki. ⁷ Lilo li tu ki li lopile go uena; si li thibe go ’na ki e si ki shue: ⁸ Boithamako le puo ea kako li tlosetse khakala go ’na; si ’nnee lehuma khotsa lohumo; ’nkotla ka liyo tse li ’ntekanyeñ: ⁹ Gore e si re khotsa ka khora, ka gu itatola, ka re, Yehova e mañ? khotsa ka humanega ka ucua, ka culela leina ya Morimo oa me lehela. ¹⁰ U si lotlanye motlañka le moñ-uague, gore a si gu roge, mi ua sekisioa. ¹¹ Kokomana ea bathu eeo e e rogañ raeo; le ma eona, e sa mo tsegohatse. ¹² Kokomana ea bathu eeo e e itsekileñ mo maitloñ a eona; mi ga e tlapisege mo matlarikeñ a eona. ¹³ Kokomana ea bathu eeo e maitlo a eona a gorimo; lintsi tsa maitlo a eona lia culetsega. ¹⁴ Kokomana ea bathu eeo, meno a eona ki licaka, mi meno a litlaea tsa eona ki lithipa go nyeletsa bahumanegi mo hatsiñ le batloki mo bathuñ. ¹⁵ Monopi o na le bomoroari ba tu, ba ba bitsañ, Lere, lere. Lilo li teri tse ga li khore; mi li for ga li re, Go lekanye: ¹⁶ Bobipo, le sebopelo sa boopa, le lehatse ye le sa tlarioeñ ki metse, mi molelo ga o re, Go lekanye. ¹⁷ Leitlo ye le shotlañ rayeo, ye le nyatsañ go utlua mayeo, mahukubu a molacoana a tla le gonya, mi manonyana a tla le ya. ¹⁸ Li teri tse, li gakhamatsa bogolu go ’na, mi li for ga ki li itse: ¹⁹ Tsela ea lenoñ mo loapiñ; le morila oa noga mo hikeñ: le tsela ea shepa mo gareñ ga leoatle; le tsela ea monona mo bokauñ yoa gague. ²⁰ Tsela ea mosari oa seaka e ntse yalo; o ya, a iphimola molomo oa gague, mi a re, Ga kia siamolola. ²¹ Lehatse le huruioa ki lilo li teri; mi li for, ga le kake ya li belega: ²² Ha motlañka a busa, le lesilo ha le ntse le khora liyo; ²³ Le mosari eo o ilegañ, ha a nyecoe; le lelata ha le ya boshua yoa mohumagari oa yeona. ²⁴ Li for tse li potlana mo lehatseñ, leha go ntse yalo li botlale ka botlale yo bogolu: ²⁵ Licoshoane ki losika lo lo siñ thata; mi li etletsa liyo tsa cona ka selemo; ²⁶ Le lipela ki losika loa bokoa, mi li riha matlu a cona mo mahikeñ; ²⁷ Le tsie ga e na khosi, leha go ntse yalo e coelela eotle ka mashomo; ²⁸ Le segokho se cuara ka liatla tsa shona, mi se mo lipalisoñ. ²⁹ Li teri tse li guanta ka go siameñ, mi li for li na le tsamao e eñtle: ³⁰ Tau e e gorileñ e e leñ thata bogolu go lipholoholo, mi ga e boee ha pele ga epe;Pitse e e mogamutle; le eona phoko; le khosi e go sinañ cuulolo. ³² Hu u rihile bosilo go ikhorisa, mi ha u gopotse boshula, baea seatla mo molomoñ oa gago. ³³ Gone yaka thiteo ea mashi e ntsa serethe, le conolo ea ñko e ntsa mari; go ntse yalo tlotleleco ea bogale e cosa khañ.

KHAOLO 31. ¹ MAHUKU a ga Lemuele khosi, le perofesho e mague o la a mo kaela ka eona. ² Au moroaka! Au uena moroa mele oa me! Au uena moroa maikano a me! ³ Si nele thata ea gago go basari, mi si ee mo tseleñ tse likhosi li senyerioañ mo go cona. ⁴ Ga goa cuanela likhosi go noa boyaloa; le likhosana go eletsa boyaloa yo bo thata. ⁵ Gore e si re li noa tsa lebala molao, le go hetola se se sekoañ sa babogisioi. ⁶ Naea boyaloa yo bo thata go ena eo o helañ, le boyaloa go ena oa moea o o galakegañ. ⁷ A a noe, a lebale khumanego ea gague, mi a si tlole a gakologeloa khokholelo ea gague. ⁸ Tumololela ba simumu molomo oa gago, le se se sekoañ sa bona botle ba ba iketleleritseñ go hela. ⁹ Tumolola molomo oa gago, sekisa ka tsiamo, atlolela mohumanegi le batloki se se sekcañ sa bona. ¹⁰ E mañ eo o ka bonañ mosari oa matlametlo? gone sereko sa gague se segolu bogolu go liperela. ¹¹ Pelu ea monona oa gague ea mo ikanya, mi ga a kitla a tloka thopo. ¹² O mo rihela molemo esiñ boshula, mo malatsiñ aotle a botselo yoa gague. ¹³ O batla boboea yoa ñku le lene, mi o riha ka liatla tsa gague ka peleego. ¹⁴ O cuana le lishepa tsa moreki, o lere liyo tsa gague khakala. ¹⁵ Le ena o nanoga go sale bosigo, mi o nela ba ntlu ea gague liyo, le kabelo ea tiho baroetsana ba gague. ¹⁶ O gopola leota mi oa le tsaea: o tloma tsimo ea movina ka louñuo loa liatla tsa gague. ¹⁷ O ikokoaela mankopa a gague ka thata, mi o nonotsa mabogo a gague. ¹⁸ O lemoga ha litloatloa tsa gague li molemo: lobone loa gague ga lo time bosigo. ¹⁹ O ntsetsa mo selogoñ atla tsa gague, mi khuti tsa atla tsa gague li tsegetsa lomapo loa tlale. ²⁰ O huporololela batloki atla sa gague: E, o otlololela bahumanegi atla tsa gague. ²¹ Ga a boihele ba ntlu ea gague kaga celañ: gone botle ba ntlu ea gague ba apere ka tlatlaganyo. ²² O itihela matsetseneko; liaparo tsa gague ki tsa lene ye le lokhehe le purupura. ²³ Monona oa gague o itsioe mo likhoroñ, ka a rula mo bagoluñ ba lehatsi. ²⁴ O riha licualo tsa lene, mi a li bapatsa; o nela moreki meitlamo. ²⁵ Thata le tlotlo ki liaparo tsa gague; mi o tla itumela mo motleñ o o tlañ. ²⁶ O tumolola molomo oa gague ka botlale; mi molao oa bopelunomi o mo lemeñ loa gague. ²⁷ O lebaleba mekhua ea ntlu ea gague, mi ga a ye señkhue sa poruhalo. ²⁸ Bana ba gague ba nanoga, ba mo tsegohatsa: monona oa gague, le ena a mmake. ²⁹ Bomoroari bantsi ba rihile ka matlametlo, mi uena u ba sitile botle. ³⁰ Tsalano ki kako, mi boiñtle ki boithamako: mi mosari eo o boihañ Yehova o tla bakoa. ³¹ Mo nee louñuo loa liatla tsa gague: mi a tiho tsa gague li mmake mo likhoroñ.