Lukas
Pahāti
In nagsulat sin būk ini iban sin būk pagngānan Kiyawakilan amuna hi Lukas. In siya duktul, malawm in ingat niya magꞌubat. Kalasahan siya tuud hi Paul iban sin manga kaibanan tau kiyawakilan hi Īsa. (Kitaa ha būk Kulussa 4:14) Mawmu siya miyagad kan Paul ha manga tulak niya nagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw. Tau kapangandulan tuud siya. Minsan ha waktu najijīl hi Paul nagꞌiban siya kan Paul. Diꞌ siya mīg dayn kaniya. (Kitaa ha būk 2 Timuti 4:11) Awn manga kiyabaytaꞌ dī ha būk ini, amu in walaꞌ kiyabaytaꞌ ha kaibanan būk biyaꞌ na pasal sin kalangan sin manga malāikat, iban sin pagtibaw sin manga magꞌiipat bili-bili ha kapagꞌanak kan Īsa. Hibaytaꞌ da isab in pagkadtu hi Īsa pa Bāy sin Tuhan sin bataꞌ-bataꞌ pa siya, iban sin manga isturi dalil pasal sin tau marayaw dayn ha hulaꞌ Samariya iban pasal sin anak bulaug nalawaꞌ dayn ha amaꞌ niya.
1Panagnaan sin Sulat
1 Alamat ini sulat naug dayn kan Lukas mawn kan Tiyupilas + 1:1 Ha pikilan sin tau kaibanan in sabab hangkan in ngān hi Tiyupilas siyabbut ha būk ini iban ha būk Hinang sin Manga Kiyawakilan , sabab siya in bagay hi Lukas nagbalanjaꞌ kan Lukas supaya lumatag pa kahulaan in Baytaꞌ Marayaw siyulat hi Lukas. . Kaingatan mu mataud tau in bakas nagsulat sin manga pakaradjaan pasal sin Almasi amu in naawn ha masa natuꞌ + 1:1 In Almasi amu in hambuuk-buuk kiyajanjiꞌ sin Tuhan manglappas ha manga tau iban magbayaꞌ ha unu-unu katān. . 2 Siyulat nila in manga pakaradjaan biyaytaꞌ kātuꞌniyu sin manga tau nakakitaꞌ sin manga pakaradjaan ini dayn ha panagnaan, amu in manga tau nagpamahalayak sin baytaꞌ dayn ha Tuhan. 3 Na, hangkan, Tuwan, pagga napariksaꞌ ku tuud marayaw in katān pakaradjaan ini dayn ha panagnaan, napikil ku marayaw hisulat ku, tagidꞌirun kaymu in manga pakaradjaan ini, 4 ha supaya mu kaingatan sin tantu tuud in kasabunnalan sin manga katān kiyahinduꞌ kaymu.
Hibaytaꞌ in Paglahil hi Yahiya Mangliliguꞌ
5 Manjari ha waktu hi Hirud in nagsusultan ha hulaꞌ Yahudiya, awn hambuuk imam pagngānan Jakariyas. In siya ini agad ha tumpuk sin manga imam agad kan Imam Abiyas. In ngān sin asawa niya hi Hashiba, hambuuk da isab panubuꞌ hi Imam Harun. 6 Kiyasulutan tuud in Tuhan ha duwa magtiyaun ini. Iyaagad nila tuud in katān saraꞌ iban daakan sin Tuhan. 7 Sagawaꞌ wayruun anak nila sabab in hi Hashiba diꞌ makaanak, ampa in siya iban hi Jakariyas maas na tuud.
8 Sakali hambuuk adlaw duun hi Jakariyas ha Bāy sin Tuhan naghihinang, karnaꞌ naabut na in waktu sumubli siya sin hinang duun. 9 Biyaꞌ sin pagkabiyaksahan sin manga kaimaman pagkuut-kuutan nila bang hisiyu in magtugtug kamanyan ha lawm Bāy sin Tuhan + 1:9 In Bāy sin Tuhan ha Awrusalam amuna in hambuuk-buuk bāy dakulaꞌ tuud, way limingkat, pagtataatan iban pagkukulbanan pa Tuhan sin manga Yahudi. Tahun-tahun magkadtu sila pa Awrusalam dumā sin hayup hipagkulban pa Tuhan. . Na, hi Jakariyas in napīꞌ, hangkan siya in simūd pa lawm sin bilik suchi. 10 Ha waktu sin pagpaasu kamanyan, in manga tau mataud duun ha guwaꞌ nangangarap pa Tuhan.
11 Sakali awn hambuuk malāikat naraak sin Tuhan nagpanyataꞌ mawn kan Jakariyas. Duun timitindug in malāikat ha dapit pa tuu sin pagtutugtugan kamanyan. 12 Pagkitaꞌ hi Jakariyas ha malāikat kiyublaan iban miyugaꞌ siya. 13 Sagawaꞌ laung sin malāikat kaniya, “Ayaw kaw mabugaꞌ, Jakariyas! Karnaꞌ in aku ini miyari mamaytaꞌ kaymu sin hirihil na sin Tuhan kaymu in piyangayuꞌ mu kaniya. In asawa mu hi Hashiba makaanak na. Magꞌanak siya usug iban subay mu ngānan Yahiya in anak mu. 14 Magkūg-kuyag tuud kamu iban mataud tau in kumuyag bang siya hipagꞌanak na! 15 Mahinang siya hambuuk tau dakulaꞌ tuud in kalagguan pa Tuhan. Subay siya diꞌ minum sin unu-unu na makahilu. Pagbugsak namān kaniya pa sikān magtūy siya hūpun sin Rū sin Tuhan. 16 Mataud tau bangsa Israil in marā niya magpabuntul sin atay nila tudju pa Tuhan, Panghuꞌ nila. 17 Hiyuhūp siya sin Rū sin Tuhan iban mabarakat siya biyaꞌ kan Nabi Ilyas. Muna siya dayn ha Panghuꞌ bat niya mapasakap in manga tau sin pagdatung sin Panghuꞌ. Papagsulutun niya magbalik in manga magtalianak amu in nagkakaniya-kaniya. Pabuntulun niya in pikilan sin manga tau, amu in diꞌ magkahagad sin daakan, paagarun ha pikilan sin tau mabuntul.”
18 Laung hi Jakariyas ha malāikat, “Biyaꞌ diin in kaingat ku bang bunnal in baytaꞌ mu yan? In aku ini maas na iban in asawa ku maas na da isab.”
19 In sambung sin malāikat, “In aku ini hi Jibril. Aku in timitindug ha haddarat sin Tuhan, amu in nagdaak kākuꞌ magbichara kaymu iban mamaytaꞌ kaymu sin baytaꞌ marayaw yan. 20 Sagawaꞌ in ikaw yan walaꞌ nagkahagad sin amānat piyasampay ku kaymu amu in kakitaan mu da in kasabunnalan bang maabut na in waktu kiyagantaꞌ. Hangkan diꞌ kaw makabichara sampay maabut in waktu magmakbul na in manga kiyabaytaꞌ ku yan kaymu.”
21 Manjari in manga tau nagtatagad duun kan Jakariyas nainu-inu bang maytaꞌ siya liyugayan ha lawm sin Bāy sin Tuhan. 22 Sakali pagguwaꞌ niya diꞌ na siya makabichara ha manga tau. Hangkan kiyapasihatan nila na sin awn mahal-mahal kiyakitaan hi Jakariyas ha lawm sin Bāy sin Tuhan. Pagga siya diꞌ na makabichara, nagsinyal na sadja siya kanila.
23 Pagga naubus na in hinang niya ha Bāy sin Tuhan, minuwiꞌ na hi Jakariyas pa bāy niya. 24 Bukun malugay in asawa niya hi Hashiba nagburus na, iban ha lawm lima bulan walaꞌ siya nagꞌīg dayn ha lawm bāy. 25 Laung niya, “Na tiyabang da tuud isab aku sin Tuhan. Piyapasan niya na in kasipugan ku!”
Hibaytaꞌ na in Paglahil hi Īsa
26 Sakali naabut mayan unum bulan in pagburus hi Hashiba, diyaak na isab sin Tuhan in malāikat Jibril madtu pa kawman Nasarit ha hulaꞌ Jalil. 27 Piyakadtu siya magsampay sin amānat pa hambuuk budjang amu in nagtutunang iban sin hambuuk usug pagngānan hi Yusup. Hi Yusup ini hambuuk panubuꞌ hi Sultan Daud, (amu in bakas sultan sin manga tau Israil.) In ngān sin budjang ini hi Mariyam. 28 Na, miyawn na in malāikat kaniya ampa namichara, laung niya, “Pagkūg-kuyag kaw, Indaꞌ! In ikaw yan napīꞌ sin Tuhan iban malagguꞌ tuud in karayawan dīhil niya kaymu!”
29 Na, pagdungug hi Mariyam sin lapal-kabtangan sin malāikat, nasusa tuud siya iban nainu-inu siya bang unu in hāti sin lapal-kabtangan niya. 30 Laung sin malāikat kaniya, “Ayaw kaw mabugaꞌ, Mariyam. In Tuhan kiyasulutan kaymu. 31 In ikaw yan maburus iban magꞌanak kaw bataꞌ-bataꞌ usug. Subay mu siya ngānan hi Īsa. 32 Dakulaꞌ in kalagguan iban kawasa niya iban siya in gulalun Anak sin Tuhan Mahatinggi. Dihilan siya sin Tuhan Allah kawasa magbayaꞌ ha manga tau, biyaꞌ kan Daud, amu in nanubuꞌ ha kamaasan niya iban nagsultan ha bangsa Israil. 33 Siya in magbayaꞌ kasaumulan ha manga panubuꞌ hi Yaꞌkub, iban wayruun kahinapusan sin kawasa niya!”
34 Simambung hi Mariyam ha malāikat, laung niya, “Biyaꞌ diin in kaburus kākuꞌ sin masi pa aku budjang?”
35 In sambung sin malāikat, “Hūpun kaw sin Rū sin Tuhan, iban tulunan kaw sin kudarat sin Tuhan Mahatinggi. Hangkan dayn ha sabab ini in bataꞌ hipagꞌanak mu mahasuchi iban siya in gulalun Anak sin Tuhan. 36 Ingat kaw, in kampung mu hi Hashiba, amu in piyagꞌiyan diꞌ makaanak, burus na unum bulan bihaun, minsan siya maas na. 37 Karnaꞌ wayruun mahunit ha Tuhan.”
38 Laung hi Mariyam, “In aku ini īpun sin Tuhan iban taymaun ku in unu-unu kiyahandak kākuꞌ sin Tuhan. Bang mayan isab maagad in kiyabaytaꞌ mu kākuꞌ.” Na, pagꞌubus minīg na in malāikat.
Mamisita hi Mariyam kan Hashiba
39 Na, bukun malugay nagsakap hi Mariyam ampa siya nagꞌūs-ꞌūs miyadtu pa gimba pa hambuuk kawman ha hulaꞌ mabūd ha Yahudiya. 40 Miyadtu siya pa bāy hi Jakariyas. Pagdatung niya, sīyum niya hi Hashiba. 41 Sakali, pagdungug hi Hashiba sin kabtangan hi Mariyam, himibal in bataꞌ-bataꞌ ha lawm tiyan hi Hashiba. In hi Hashiba hiyuhūp sin Rū sin Tuhan. 42 Namichara matanug hi Hashiba, laung niya, “Ikaw tuud in kiyaanugharaan dayn ha katān babai iban iyanugharaan da isab in bataꞌ-bataꞌ hipagꞌanak mu! 43 Maytaꞌ bahaꞌ aku dīhilan sin kalagguan ini, bisitahun sin inaꞌ sin Panghuꞌ ku? 44 Amu sadja pikila, pagdungug ku na mayan sin manga kabtangan mu kākuꞌ, nagtūy himibal in bataꞌ-bataꞌ ha lawm tiyan ku sabab sin kakuyagan niya. 45 Landuꞌ in kakuyagan mu sabab nagkahagad kaw sin mabunnal iban maagad da in janjiꞌ kaymu sin Tuhan.”
Kalangan hi Mariyam Pamudji pa Tuhan
46 Manjari nagbichara hi Mariyam laung niya,
“Piyupudji ku tuud in Tuhan ha lawm atay ku,
47 Makuyag in ginhawa-baran ku pasal sin Tuhan, Manglalappas kākuꞌ,
48 karnaꞌ tiyumtum niya aku
amu in hambuuk īpun niya mababaꞌ atay!
Na, dayn ha bihaun in aku tawagun na sin manga tau katān babai kiyasukuan karayawan,
49 sabab sin pakaradjaan makainu-inu kimugdan kākuꞌ amu in piyaawn sin Tuhan Mahatinggi.
In siya mahasuchi.
50 Bayngꞌulungun siya ha katān nagmamabugaꞌ kaniya dayn ha awal jaman sampay pa huling bataꞌ.
51 Piyakitaꞌ niya in kusug sin kawasa niya dayn ha manga hinang niya.
Piyulak-palik niya in manga tau abbuhan amu in nagpipikil sin mataas sila.
52 Inīgan niya kawasa in manga sultan,
iban piyataas niya in manga tau mababaꞌ amu in way kawasa.
53 Diyūlan niya in manga hikarayaw sin manga tau mabayaꞌ tuud magad sin kabayaan niya,
sagawaꞌ walaꞌ niya diyūlan in kabayaan sin manga dayahan.
54 Iyagad niya in janjiꞌ niya ha manga kamaasan natuꞌ.
Tiyabang niya in manga īpun niya amu in panubuꞌ hi Israil.
55 Tiyumtum niya in janjiꞌ niya kan Ibrahim,
iban sin katān panubuꞌ niya sin kaulungan niya sila kasaumulan.”
56 Na, dimuun hi Mariyam kan Hashiba awn manga tū bulan ampa siya minuwiꞌ.
In Pagꞌanak kan Yahiya Mangliliguꞌ
57 Manjari, naabut na in waktu pagꞌanak hi Hashiba. Nagꞌanak siya bataꞌ-bataꞌ usug. 58 Nagkūg-kuyag tuud katān in manga pangdaig bāy iban kampung hi Hashiba, pagdungug nila sin karayawan dīhil sin Tuhan kaniya.
59 Na, pagga naabut na walu adlaw dayn ha kapagꞌanak ha bataꞌ-bataꞌ, miyawn na sila himadil sin pagꞌislam ha bataꞌ-bataꞌ. Ambayaꞌ nila ngānan Jakariyas in bataꞌ-bataꞌ, hisangay ha ngān sin amaꞌ. 60 Sagawaꞌ laung sin inaꞌ, “Ayaw! Subay Yahiya in hingān kaniya.”
61 Laung nila kaniya, “Sagawaꞌ wayruun kampung mu in taga ngān biyaꞌ ha yan!” 62 Sakali nagsinyal na sila ha amaꞌ, iyasubu bang unu in kabayaan niya hingān ha bataꞌ-bataꞌ.
63 Siminyal hi Jakariyas nangayuꞌ pagsulatan, ampa niya siyulat, “In ngān niya, hi Yahiya.” Na, kiyublaan tuud sila katān! 64 Sakali saruun-duun nakabichara na nagbalik hi Jakariyas iban nagkabtangan na siya sin pamudji pa Tuhan. 65 Na, miyugaꞌ tuud in manga tau pangdaig bāy nila, iban simaplag na in suysuy pa katān kagimbahan mabūd sin hulaꞌ Yahudiya. 66 In katān tau nakarungug sin suysuy nangannal-ngannal na. Laung nila, “Unu bahaꞌ in kasūngan sin bataꞌ-bataꞌ yan?” Karnaꞌ mattan na tuud sin yan in kawasa sin Tuhan ha bataꞌ-bataꞌ yan.
Hibaytaꞌ hi Jakariyas in Pakaradjaan Pasal sin Susūngun
67 Sakali hi Jakariyas, amaꞌ hi Yahiya, hiyūp sin Rū sin Tuhan, ampa siya nagbichara pamudji pa Tuhan iban sin pakaradjaan maawn ha susūngun pasal hi Yahiya. Laung niya,
68 “Pudjihun natuꞌ in Panghuꞌ, Tuhan sin bangsa Israil,
sabab pagkitaꞌ niya sin kahālan sin manga tau sukuꞌ niya,
tiyabang niya sila bat sila mapuas dayn ha manga dusa nila.
69 Parāhan niya kitaniyu hambuuk Manglalappas makawasa.
Hambuuk siya panubuꞌ hi Daud, īpun sin Tuhan.
70 Piyasampay sin manga kanabihan suchi sin jaman nakauna in janjiꞌ niya kātuꞌniyu,
71 sin lappasun niya kitaniyu dayn ha manga banta taniyu,
iban dayn ha kawasa sin manga katān marugal kātuꞌniyu.
72 Biyaꞌ na sin kiyajanjiꞌ niya hipakitaꞌ niya in ulung niya ha manga kamaasan natuꞌ
iban tumtumun niya in paljanjian diꞌ magbaluba,
amu in kiyajanjiꞌ niya kanila.
73 Siyapahan niya in janjiꞌ niya kan Ibrahim amu in nanubuꞌ ha kamaasan taniyu, sin lappasun niya kitaniyu dayn ha manga banta taniyu,
ampa kitaniyu makahinang sin daakan sin Tuhan ha wayruun bugaꞌ taniyu,
75 ha supaya ha salugay taniyu buhiꞌ, suchi in lawm atay taniyu iban mabuntul in kawl-piil taniyu huminang sin daakan sin Tuhan.
76 In ikaw, Utuꞌ, gulalun hambuuk nabi sin Tuhan Mahatinggi.
Muna kaw dayn ha Panghuꞌ magsakap sin labayan niya.
77 Ikaw in mamaytaꞌ ha manga tau sukuꞌ niya sin malappas sila,
bang sila mangayuꞌ kaampunan sin manga dusa nila.
78 In Tuhan natuꞌ bayngꞌulungun iban makasi-malasa.
Pakariun niya mari kātuꞌniyu in kasawahan dayn ha surgaꞌ amu in makarihil kalappasan kātuꞌniyu,
79 iban sumilak in kasawahan yan pa katān ha lawm katigidluman,
amu in manga tau mabugaꞌ mapatay,
iban manghinduꞌ kātuꞌniyu sin dān pa kasannyangan.”
80 Na, simulig na in bataꞌ-bataꞌ iban simūng na in pamikil niya. Duun siya naghulaꞌ ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan sampay naabut na in waktu gimuwaꞌ na siya pa mayran magnasīhat ha manga tau Israil.
2In Pagꞌanak kan Īsa
(Mat. 1:18-25)
1 Manjari ha masa yadtu hi Agustus, amu in Sultan sin hulaꞌ Rūm, nagꞌuldin sin subay in tau katān ha kahulaꞌ-hulaan, amu in ha babaan sin pamarinta sin hulaꞌ Rūm, magpalista sin ngān nila. 2 Na, amu ini in tagnaan sin pagpalista sin manga ngān ha waktu hi Kirini in gubnul ha hulaꞌ Siriya. 3 Na, in tau katān pakaniya-pakaniya miyadtu na pa hulaꞌ amu in luggiyaꞌ hulaan sin tau nanubuꞌ kanila, nagpasulat sin ngān nila.
4 Na, in hi Yusup timukad dayn ha kawman Nasarit, ha hulaꞌ Jalil. Miyadtu siya pa kawman Baytlaham, ha Yahudiya, amu in hulaꞌ kiyapagꞌanakan kan Sultan Daud. Miyadtu hi Yusup sabab in siya hambuuk panubuꞌ hi Daud. 5 Miyadtu siya nagꞌagad iban sin tunang niya hi Mariyam nagpasulat sin ngān nila. Na, in hi Mariyam burus na, 6 iban ha saꞌbu nila duun ha Baytlaham miyabut na in waktu sin pagꞌanak niya. 7 Nagꞌanak siya hambuuk bataꞌ-bataꞌ usug, amu in panganay niya. Sīuban niya in bataꞌ-bataꞌ ampa niya piyakulang ha lawm tuung pagbubutangan kakaun sin manga hayup, sabab wayruun na lugal kabutangan nila ha manga bāy paghahantian didtu.
In Manga Magꞌiipat Bili-bili iban sin Manga Malāikat
8 Na, sin dūm yadtu awn manga magꞌiipat bili-bili duun ha lugal pagꞌiipatan hayup sin Baytlaham, in nagjajaga sin buyanan bili-bili nila. 9 Sakali awn hambuuk malāikat diyaak sin Tuhan nagpanyataꞌ mawn kanila. Kiyasawahan sila sin sahaya sin Tuhan. Landuꞌ tuud sila miyugaꞌ, 10 sagawaꞌ laung sin malāikat kanila, “Ayaw kamu mabugaꞌ! Miyari aku nagdā sin baytaꞌ marayaw kaniyu, amu in makarihil kakuyagan dakulaꞌ ha tau katān. 11 Ha adlaw ini duun ha luggiyaꞌ kawman hi Daud, piyagꞌanak in Manglalappas kaniyu. Siya in Almasi amu in Panghuꞌ! 12 Na, ini in tandaꞌ sin kasabunnalan sin baytaꞌ yan, kabaakan niyu in bataꞌ-bataꞌ piyuputus sin lampin duun nagkukulang ha lawm tuung pagkakaunan sin manga hayup.”
13 Sakali nagtaghaꞌ awn salaksaꞌ malāikat dayn ha surgaꞌ in nagpanyataꞌ mawn miyagad ha malāikat yaun nagpudji pa Tuhan. Amu agi nila,
14 “Pudjihun natuꞌ in Tuhan ha surgaꞌ
iban awn na kasannyangan sin manga tau ha dunya, amu in sasukuꞌ sin makasulut kaniya!”
15 Na, nagbalik mayan in manga malāikat pa surgaꞌ, laung sin manga magꞌiipat bili-bili pakaniya-pakaniya, “Sūng kitaniyu pa Baytlaham nyumataꞌ sin pakaradjaan naawn amu in biyaytaꞌ kātuꞌniyu sin Panghuꞌ natuꞌ.”
16 Na, miyadtu na sila nagꞌūs-ꞌūs. Kiyabaakan nila hi Mariyam kay Yusup iban kītaꞌ nila in bataꞌ-bataꞌ nagkukulang duun ha lawm tuung pagkakaunan sin manga hayup. 17 Pagkitaꞌ nila mayan ha bataꞌ-bataꞌ, biyaytaꞌ nila na in baytaꞌ sin malāikat pasal sin bataꞌ-bataꞌ. 18 Na, nahaylan tuud in katān nakarungug sin baytaꞌ sin manga magꞌiipat bili-bili. 19 Tiyutumtum hi Mariyam in katān kītaꞌ iban diyungug niya pasal sin anak niya, iban kiyakannal-kannal niya ha lawm atay niya. 20 Na, nagbalik na in manga magꞌiipat bili-bili pa lugal nila ampa nila liyagguꞌ iban piyudji in Tuhan, sabab sin katān diyungug iban kītaꞌ nila. Nagkugdan tuud in kiyabaytaꞌ kanila sin malāikat iban sin kītaꞌ nila.
In Pagꞌislam kan Īsa
21 Manjari, naabut mayan walu adlaw ha guwaꞌ in bataꞌ-bataꞌ, piyaislam na iban ngiyānan nila na siya hi Īsa, sabab amu yan in ngān hipangān kaniya sin malāikat ha walaꞌ pa siya piyagburus.
Dāhun pa Bāy sin Tuhan hi Īsa
22 Sakali naabut na in adlaw natapus na hi Mariyam dayn ha pagꞌanakan, miyadtu siya kay Yusup pa Bāy sin Tuhan ha Awrusalam naghinang sin pakaradjaan pagsuchi sin babai natapus na dayn ha pagꞌanakan, sabab amu yan in saraꞌ daakan sin Tuhan piyanaug dayn kan Musa. Diyā nila da isab in bataꞌ-bataꞌ ha supaya hikaungsud pa Tuhan, 23 sabab kiyasulat in saraꞌ daakan sin Tuhan, amu agi, “In katān anak usug panganay subay hiungsud pa Tuhan.” 24 Dimihil da isab sila piyagkulbanan biyaꞌ sin kiyabaytaꞌ sin saraꞌ daakan sin Tuhan sin subay magꞌungsud pagkukulbanan duwa māpati atawa duwa assang asibiꞌ pa.
25 Na, ha waktu yadtu awn hambuuk tau pagngānan hi Simiyun duun naghuhulaꞌ ha Awrusalam. In siya ini hambuuk tau mabuntul iban nagtataat tuud pa Tuhan. Nagtatagad siya sin waktu dumatung in Manglalappas ha manga tau Israil. Hiyuhūp siya sin Rū sin Tuhan, 26 amu in dimihil kaniya katantuhan sin diꞌ siya mapatay ha salugay diꞌ niya kakitaan in Almasi, amu in kiyajanjiꞌ palahilun sin Tuhan. 27 Sakali sin adlaw yadtu piyakadtu sin Rū sin Tuhan hi Simiyun pa Bāy sin Tuhan. Na, diyā mayan sin manga maas niya hi Īsa pa bāy supaya sila makahinang sin kiyawajib kanila sin saraꞌ agama pasal sin bataꞌ-bataꞌ, 28 kītaꞌ sila hi Simiyun. Kiyawaꞌ hi Simiyun in bataꞌ-bataꞌ iyampupu, ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan, laung niya,
29 “Ū, Tuhan, Panghuꞌ, in aku īpun mu.
Bihaun minsan mu aku salayun na iban sin nyawa ku lillaꞌ na aku,
sabab naagad na in janjiꞌ mu kākuꞌ.
30 Karnaꞌ kītaꞌ ku na iban sin duwa mata ku in piyarā mu mari
amu in manglalappas ha manga mānusiyaꞌ sin dusa nila.
31 Piyakari mu siya bat supaya siya kakitaan sin mānusiyaꞌ katān.
32 Siya in biyaꞌ sapantun ilaw dumihil kasawahan ha manga tau bukun bangsa Yahudi,
iban siya in dumihil kalagguan ha manga tau sukuꞌ mu, tau Israil.”
33 Nainu-inu tuud in inaꞌ-amaꞌ hi Īsa pagdungug nila sin manga lapal-kabtangan hi Simiyun pasal sin bataꞌ-bataꞌ. 34 Piyangayuan sila hi Simiyun duwaa pa Tuhan iban laung niya kan Mariyam, “In bataꞌ-bataꞌ ini amu in asal giyantaꞌ sin Tuhan mahinang puun-sabab sin kalappasan iban kamulahan sin manga kamatauran tau Israil. Siya in hambuuk tandaꞌ dayn ha Tuhan amu in hisulak sin kamatauran sin mānusiyaꞌ, 35 sabab siya in makapatampal sin manga pikilan ha lawm atay nila. Ampa in ikaw lumanduꞌ tuud in kasusahan mu pasal niya. Mahansul tuud in atay mu. In nanam mu biyaꞌ kaw sin kiyugdan sin sulab pakukus mahait.”
36 Manjari awn isab hambuuk nabi maas babai balu in duun ha Bāy sin Tuhan. In ngān niya hi Anna. Anak siya hi Panuwil dayn ha hambuuk pihak Israil amu in pagngānan Asir. Pitu tahun in lugay niya nagtiyaun iban sin bana niya ampa siya nabalu. Na, bihaun awn na kawaluan tagꞌupat tahun in umul niya. Diꞌ siya magꞌīg dayn ha Bāy sin Tuhan. Dūm-adlaw duun siya magtaat pa Tuhan. Daran siya mangarap pa Tuhan iban nagpupuasa. 38 Na, nākawn isab siya ha saꞌbu hi Simiyun nagbichara kay Mariyam iban hi Yusup. Nagsarang-sukul da isab siya pa Tuhan iban biyaytaan niya isab in katān tau sin pasal sin bataꞌ-bataꞌ. In manga tau ini nagtatagad sin waktu lappasun sin Tuhan in manga tau Awrusalam.
In Pagbalik pa Nasarit
39 Na, pagga naubus na hīnang hi Yusup kay Mariyam in kiyawajib kanila sin saraꞌ daakan sin Tuhan, minuwiꞌ na sila pa luggiyaꞌ hulaan nila ha kawman Nasarit duun ha Jalil. 40 Simulig na in bataꞌ-bataꞌ iban kimusug siya. Halul-akkal tuud siya iban dīhilan siya barakat sin Tuhan.
Magpabīn hi Īsa ha Awrusalam
41 Na, sakabaꞌ tahun in maas hi Īsa magkawn pa Awrusalam sumaꞌbu sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay. 42 Sakali pagga miyabut na hi Īsa hangpuꞌ tagduwa tahun miyagad siya ha maas niya madtu pa Awrusalam sumaꞌbu sin Paghaylaya biyaꞌ sin pagkabiyaksahan nila. 43 Na, naubus mayan in paghaylaya, minuwiꞌ na sila, sagawaꞌ nagpabīn hi Īsa ha Awrusalam ha walaꞌ kiyaingatan sin maas niya. 44 In pangannal nila miyamagad hi Īsa ha manga kamatauran sin tau. Na, nakapanaw na sila hangka-adlaw timpus ampa sila naglawag kan Īsa pa manga kakampungan iban kabagayan nila. 45 Walaꞌ mayan nila siya kiyabaakan, nagbalik sila madtu pa Awrusalam naglawag kaniya. 46 Ha hikatū sin adlaw kiyabaakan nila siya duun ha lawm Bāy sin Tuhan naglilingkud iban sin manga guru sin saraꞌ agama. Dimurungug siya iban nangangasubu siya. 47 In katān nakarungug kaniya nainu-inu tuud sin ingat niya sumambung. 48 Kiyublaan in manga maas niya pagkitaꞌ nila kaniya, iban laung sin inaꞌ niya, “Utuꞌ, maytaꞌ mu kami hīnang biyaꞌ ha ini? Nagsusa tuud kami kay amaꞌ mu naglawag kaymu.”
49 In sambung niya kanila, “Maytaꞌ kamu subay maglawag kākuꞌ? Walaꞌ niyu kiyaingatan sin subay aku dī ha bāy sin Amaꞌ ku?” 50 Sagawaꞌ walaꞌ nila kiyahātihan in maana sin sambung niya.
51 Pagꞌubus miyagad na hi Īsa kanila minuwiꞌ pa Nasarit iban nagkahagad siya sin agihan sin maas niya. In katān naawn yan biyaꞌ sapantun altaꞌ tiyatawꞌ sin inaꞌ niya ha lawm pamikil niya.
52 Na, simulig na in baran hi Īsa iban simūng in lawm sin ingat niya. Simūng da isab in lasa sin manga tau kaniya labi awla na in Tuhan.
3In Pagnasīhat hi Yahiya Mangliliguꞌ
(Mat. 3:1-12;Mk. 1:1-8;Yh. 1:19-28)
1 Manjari, ha hikahangpuꞌ taglima tahun sin pagsultan hi Tibirus, amu in sultan sin bangsa Rūm, hi Puntus Pilatu in naggubnul ha Yahudiya. In hi Hirud kiyarihilan kawasa namarinta ha Jalil, hāti in taymanghud niya hi Pilip in namarinta ha hulaꞌ Ituriya iban Tarakunit, iban hi Lisani in namarinta ha Abilin. 2 Hāti hi Annas kay Kayapas in manga imam dakulaꞌ. Na, ha waktu yadtu amu in kanaug sin Parman sin Tuhan mawn kan Yahiya, anak hi Jakariyas. Didtu siya naghulaꞌ ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. 3 Na, hangkan, miyanaw hi Yahiya naglatag sin kahulaꞌ-hulaan ha katilibut sin subaꞌ Jurdan nagpamahalayak sin daakan sin Tuhan ha manga tau, laung niya, “Pagtawbati niyu na in manga dusa niyu iban pagpaliguꞌ kamu, amu in tandaꞌ sin pagtawbat niyu, ampa ampunun sin Tuhan in manga dusa niyu.” 4 In pasal hi Yahiya ini asal kiyasulat hi Nabi Isayas ha lawm Kitab, amu agi,
“Awn manawag-tawag ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, amu agi,
‘Masuuk na dumatung in Panghuꞌ. Sakapa niyu in dān labayan niya.
Pabuntula niyu in dān panawan niya!
5 In katān lubbak subay patagun.
In manga būd-būd iban kabūd-būran subay pantayun.
In manga dān bingkuk subay pabuntulun,
iban in manga dān naglulubbak subay bunbunan + 3:5 Hāti niya subay pabuntulun na sin manga tau in kawl-piil nila karnaꞌ magdaratung na in Panghuꞌ. .
6 Na, kakitaan sin mānusiyaꞌ katān bang biyaꞌ diin in paglappas sin Tuhan kanila!’”
7 Na, mataud tuud tau in miyawn nagpaliguꞌ kan Yahiya, sagawaꞌ piyagꞌamahan niya sila, laung niya, “In kamu yan panipu! Magpabawꞌ-bawꞌ sadja kamu mabuntul, sagawaꞌ bingkuk in lawm atay niyu. Na, in pangannal niyu makapuas kamu dayn ha murkaꞌ sin Tuhan, amu in masuuk na dumatung, bang kamu magpaliguꞌ? 8 Bang kamu diꞌ tuud mabayaꞌ pagmurkaan sin Tuhan pakitaan niyu dayn ha kawl-piil niyu marayaw sin piyagtawbatan niyu na tuud in manga dusa niyu. Iban ayaw kamu magpikil sin diꞌ kamu kugdanan sin murkaꞌ sin Tuhan sawkat na kamu panubuꞌ hi Ibrahim. Sabab baytaan ta kamu minsan in manga batu ini mapapanjari sin Tuhan tau hinangun panubuꞌ hi Ibrahim higantiꞌ kaniyu! 9 In kamu yan biyaꞌ sapantun kahuy masuuk na pilaun sin kapa, tibtibun dayn ha gamut niya. Na, sasukuꞌ sin kahuy amu in diꞌ magbunga marayaw tantu pilaun da, ampa hilaruk pa lawm kāyu.”
10 Na, iyasubu siya sin manga tau, laung nila, “Bang bihādtu, unu in subay hinangun namuꞌ?”
11 In sambung niya, “Hisiyu-siyu kamu in awn duwa badjuꞌ niya subay hipagdihil in hambuuk pa tau way kaniya, iban bang awn kakaun niyu subay kamu mamahagiꞌ ha kaibanan.”
12 In kaibanan magkakawaꞌ sukay pa parinta miyawn nagpaliguꞌ iban nangasubu kan Yahiya, laung nila, “Tuwan, unu in subay hinangun namuꞌ?”
13 In sambung niya, “Subay kamu diꞌ mangijib. Ayaw kamu mangawaꞌ sukay labi dayn sin ha lawm saraꞌ.”
14 Awn isab manga kaibanan sundalu nangasubu kaniya, laung nila, “Na, biyaꞌ diin in kami ini? Unu in subay hinangun namuꞌ?”
In sambung niya, “Ayaw kamu manglugus atawa manglawag dusa ha manga tau bat niyu makawaꞌ in altaꞌ nila. Subay kamu mamarahi na sin gadji niyu.”
15 Na, timagnaꞌ na nabuhiꞌ in huwat-huwat sin manga tau pasal sin manglalappas kanila. Nagꞌinu-inu na sila pasal hi Yahiya. In pangannal nila marayꞌ hi Yahiya na in Almasi, amu in tiyatagaran sin bangsa Israil manglalappas kanila. 16 Hangkan laung hi Yahiya kanila katān, “In aku in hipangliguꞌ ku kaniyu tubig, sagawaꞌ awn dugaing dumatung mari sumunud kākuꞌ amu in labi mataas in kawasa dayn kākuꞌ. Diꞌ aku minsan tūpun humubad sin hukut tawmpaꞌ niya. Patulunan niya in kaibanan tau sin Rū sin Tuhan, iban siya da isab in magparatung murkaꞌ pa kaibanan. 17 Biyaꞌ siya sin hambuuk tau magtahap iban maghawan sin pāy bakas piyaggiikan niya. Pagꞌubus ampa niya hitawꞌ in unud ha pagtatawꞌan niya. Hāti in apa iban sin manga kaput, hilaruk pa lawm kāyu diꞌ magkapūng kasaumulan + 3:17 In hāti niya, kandihun niya in manga tau sukuꞌ niya iban bukun. In manga tau kaibanan lappasun niya, in kaibanan, siksaun niya. .”
18 Mataud in ginisan bīchara hi Yahiya ha pagnasīhat niya sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau iban ha paghinduꞌ niya kanila magpinda sin kawl-piil nila. 19 Sagawaꞌ in hi Gubnul Hirud piyagꞌamahan hi Yahiya sabab iyasawa hi Hirud hi Hirudiya, amu in asawa sin taymanghud niya. Iban mataud pa isab manga kangīan dugaing nahinang niya. 20 Na, gām mayan siyūngan hi Hirud in ngīꞌ sin hinang niya. Piyajīl niya hi Yahiya.
In Pagliguꞌ kan Īsa
(Mat. 3:13-17;Mk. 1:9-11)
21 Manjari, ha walaꞌ pa najīl hi Yahiya, mataud tau in kiyaliguꞌ niya. Līguꞌ niya da isab hi Īsa. Sakali pagꞌubus hi Īsa līguꞌ, ha saꞌbu niya nangangayuꞌ duwaa, naukab in lawang langit, 22 iban in Rū sin Tuhan, nimaug mawn kaniya nagpasalupa assang. Sartaꞌ awn na diyungug nila suwara dayn ha langit, amu agi, “Ikaw in Anak ku kalasahan. Kiyasulutan tuud aku kaymu.”
In Manga Kaapuꞌ-apuan hi Īsa dayn ha Liyuruan sin Inaꞌ niya
(Mat. 1:1-17)
23 Manjari in hi Īsa timagnaꞌ na nagnasīhat naabut mayan manga katluan tahun na in umul niya. In pangannal sin manga tau in hi Īsa anak tuud hi Yusup, amu in ugangan hi Hili (amaꞌ hi Mariyam).
24 In hi Hili anak hi Mattat.
In hi Mattat anak hi Libi.
In hi Libi anak hi Malki.
In hi Malki anak hi Janni.
In hi Janni anak hi Yusup.
25 In hi Yusup anak hi Mattati.
In hi Mattati anak hi Amus.
In hi Amus anak hi Nahum.
In hi Nahum anak hi Isli.
In hi Isli anak hi Naggay.
26 In hi Naggay anak hi Maat.
In hi Maat anak hi Mattati.
In hi Mattati anak hi Simain.
In hi Simain anak hi Yusik.
In hi Yusik anak hi Juda.
27 In hi Juda anak hi Juwannan.
In hi Juwannan anak hi Risa.
In hi Risa anak hi Sirubbabil.
In hi Sirubbabil anak hi Salati.
In hi Salati anak hi Niri.
28 In hi Niri anak hi Malki.
In hi Malki anak hi Addi.
In hi Addi anak hi Kusam.
In hi Kusam anak hi Ilmadam.
In hi Ilmadam anak hi Ir.
29 In hi Ir anak hi Yussaꞌ.
In hi Yussaꞌ anak hi Ilisir.
In hi Ilisir anak hi Jurim.
In hi Jurim anak hi Mattat.
In hi Mattat anak hi Libi.
30 In hi Libi anak hi Simiyun.
In hi Simiyun anak hi Yudah.
In hi Yudah anak hi Yusup.
In hi Yusup anak hi Junam.
In hi Junam anak hi Iliyakim.
31 In hi Iliyakim anak hi Miliya.
In hi Miliya anak hi Minna.
In hi Minna anak hi Mattata.
In hi Mattata anak hi Natan.
In hi Natan anak hi Daud.
32 In hi Daud anak hi Jissi.
In hi Jissi anak hi Ubid.
In hi Ubid anak hi Buwas.
In hi Buwas anak hi Salmun.
In hi Salmun anak hi Nassun.
33 In hi Nassun anak hi Amminadab.
In hi Amminadab anak hi Admin.
In hi Admin anak hi Arni.
In hi Arni anak hi Hisdun.
In hi Hisdun anak hi Piris.
In hi Piris anak hi Yudah.
34 In hi Yudah anak hi Yaꞌkub.
In hi Yaꞌkub anak hi Isahak.
In hi Isahak anak hi Ibrahim.
In hi Ibrahim anak hi Tira.
In hi Tira anak hi Nahur.
35 In hi Nahur anak hi Sirug.
In hi Sirug anak hi Raga.
In hi Raga anak hi Pilig.
In hi Pilig anak hi Ibir.
In hi Ibir anak hi Sala.
36 In hi Sala anak hi Kaynan.
In hi Kaynan anak hi Arpaksad.
In hi Arpaksad anak hi Sim.
In hi Sim anak hi Nū.
In hi Nū anak hi Lamik.
37 In hi Lamik anak hi Mitusala.
In hi Mitusala anak hi Idris.
In hi Idris anak hi Jarid.
In hi Jarid anak hi Mahalalil.
In hi Mahalalil anak hi Kinan.
38 In hi Kinan anak hi Inus.
In hi Inus anak hi Sit.
In hi Sit anak hi Adam.
In hi Adam anak sin Tuhan.
4In Pagsasat sin Iblis kan Īsa
(Mat. 4:11;Mk. 1:12-13)
1 Manjari in hi Īsa hiyūp sin Rū sin Tuhan. Pagbalik niya dayn ha Subaꞌ Jurdan diyā siya sin Rū sin Tuhan madtu pa hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. 2 Duun siya siyasat sin Iblis ha lawm kaꞌpatan adlaw + 4:2 In Iblis hambuuk ngān sin Nakuraꞌ sin Manga Saytan. Hambuuk da siya, sagawaꞌ ginisan in ngān niya. In hambuuk Kuntara atawa Banta sin Tuhan. In hambuuk da isab, Saytan Mangangakkal. . Ha salugay niya didtu wayruun unu-unu nakaun niya. Hangkan pagꞌubus sin kaꞌpatan adlaw hiyapdiꞌ na hi Īsa.
3 Laung sin Iblis kaniya, “Bang kaw bunnal amuna in Anak Tuhan + 4:3 In gulal ini asal gulal hi Īsa ha waktu way pa siya limahil mari pa dunya way pa nagbaran mānusiyaꞌ. (Kitaa ha būk Yahiya 17:5) , daaka in manga batu ini mahinang kakaun.”
4 Na, in sambung kaniya hi Īsa, “Kiyasulat ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan, amu agi, ‘In mānusiyaꞌ diꞌ mabuhiꞌ sin kakaun sadja.’”
5 Sakali diyā siya sin Iblis pa lugal mataas, ampa piyakitaꞌ kaniya hangka-kullap mata da in katān kahulaꞌ-hulaan ha lawm dunya. 6 Laung sin Iblis kan Īsa, “Hirihil ku kaymu in katān kawasa iban sin katān daya ha kahulaꞌ-hulaan yan. Karnaꞌ in manga yan kiyaungsud pa lawm lima ku iban hikarihil ku ha hisiyu-siyu kabayaan ku dihilan. 7 In katān yan hirihil ku kaymu bang kaw sumujud sumumba kākuꞌ.”
8 In sambung hi Īsa kaniya, “Kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, ‘Subay hambuuk-buuk Tuhan, Panghuꞌ niyu in sumbahun iban pagtagꞌīpunan niyu!’”
9 Pagꞌubus diyā siya sin Iblis pa Awrusalam, ampa siya piyasakat pa puntuk sin Bāy sin Tuhan. Laung sin Iblis kaniya, “Bang kaw bunnal amu na in Anak Tuhan, tugpaꞌ kaw dayn ha taas sin puntuk ini pa babaꞌ. 10 Karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,
‘Daakun sin Tuhan in manga malāikat magparuli iban magjaga kaymu.’
11 Iban kiyabaytaꞌ pa isab, amu agi, ‘Tayakun nila kaw
ha supaya in siki mu diꞌ kumugdan pa manga batu.’”
12 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa, “Kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi, ‘Subay niyu diꞌ dustaun in Tuhan, amu in Panghuꞌ niyu.’”
13 Sakali naubus mayan siyasat sin Iblis hi Īsa sin ginis-ginisan, minīg na siya. Tagaran niya waktu dugaing.
Tumagnaꞌ Magnasīhat hi Īsa ha Jalil
(Mat. 4:12-17;Mk. 1:14-15)
14 Na, nagbalik na hi Īsa pa Jalil. Hiyuhūp siya sin Rū sin Tuhan amu in dimirihil kaniya kusug. In suysuy pasal niya nalatag ha katilingkal sin hulaꞌ. 15 Naghinduꞌ siya ha manga langgal iban liyagguꞌ siya sin katān.
Dugalan in manga Tau Nasarit kan Īsa
(Mat. 13:53-58;Mk. 6:1-6)
16 Sakali miyadtu hi Īsa pa Nasarit amu in kawman siyuligan niya. Pagꞌabut adlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghahali-hali iban pagpudji pa Tuhan, miyadtu hi Īsa pa langgal biyaꞌ sin kiyabiyaksahan niya. Timindug siya nagbacha sin Kitab. 17 Diyuhal mawn kaniya in sulat liyulūn siyulat hi Nabi Isayas. Na, pagbuklad niya sin sulat liyulūn kiyabaakan niya in manga bichara kiyasulat, amu agi,
18 “Hiyuhūp aku sin Rū sin Tuhan
sabab aku in napīꞌ niya
magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga miskin.
Aku in naraak dumā sin kamahardikaan ha manga tau napipilisu
iban dumihil pangitaꞌ ha manga buta.
Aku in dumihil kalimāyahan ha manga napipissukuꞌ.
19 Aku in magpahāti sin dimatung na in waktu lappasun na sin Tuhan in manga tau sukuꞌ niya.”
20 Na, pagꞌubus liyūn hi Īsa in sulat ampa niya diyuhal nagbalik pa hambuuk daraakun ha langgal ampa siya limingkud. Na, in tau katān ha lawm langgal nahambuuk in pangatud mawn kaniya. 21 Namung mayan siya, laung niya, “Na, in kiyasulat ha lawm Kitab amu in diyungug niyu biyacha ku hayn-duun, nabunnal ha adlaw ini ha saꞌbu kamu dimurungug.”
22 Na, kiyaamuhan tuud in katān kaniya, sagawaꞌ nainu-inu tuud sila sin dayaw sin manga lapal-kabtangan niya. Laung nila, “Bukun ka in siya yan anak hi Yusup?”
23 Laung niya kanila, “Natatantu ku sin pamungan niyu aku sin bichara dalil akkal. Laung niyu, ‘Bang kaw mangungubat, ubati naa muna in baran mu. Hinanga in manga hinang makainu-inu dī ha luggiyaꞌ hulaan mu amu in diyungug namuꞌ nahinang mu ha Kapirnaum.’
24 “Na, baytaan ta kamu,” laung hi Īsa, “wayruun nabi in lagguun ha luggiyaꞌ hulaan niya. 25 Dungug kamu kākuꞌ. Ha waktu nakauna yadtu, ha timpu hi Ilyas, wayruun ulan ha lawm tū tahun iban tungaꞌ iban simaplag pa kahulaꞌ-hulaan katān in gutum dakulaꞌ. Na, bunnal mataud balu bangsa Israil in ha lawm kasigpitan sin timpu yadtu. 26 Sagawaꞌ walaꞌ hi Ilyas diyaak sin Tuhan madtu tumabang minsan ha hambuuk kanila. Amura in kiyadtu hi Ilyas tiyabang in hambuuk balu bangsa dugaing naghuhulaꞌ ha Saripta duun ha hulaꞌ Sidun. 27 Iban ha timpu isab hi Nabi Ilis mataud tau naghuhulaꞌ ha Israil in īipul. Sagawaꞌ minsan hambuuk kanila wayruun kiyaulian, sagawaꞌ amura hi Naaman, tau bangsa Siriya.”
28 Na, napuspus tuud in dugal kaniya sin manga tau ha langgal pagdungug nila sin bichara niya. 29 Nagtūy sila timindug ampa nila giyuyud hi Īsa pa guwaꞌ sin kawman ampa nila diyā madtu pa taas sin būd-būd amu kiyatitindugan sin manga kabāyan nila. In gantaꞌ nila hihulug nila siya ha pangpang. 30 Sagawaꞌ miyanaw siya limabay dayn ha giꞌtungan sin tau mataud ampa siya miyanaw minīg dayn kanila.
In Tau Siyusūd Saytan
(Mk. 1:21-28)
31 Sakali miyadtu hi Īsa pa Kapirnaum, hambuuk kawman ha Jalil. Duun siya nagnasīhat ha langgal pagꞌabut adlaw Sabtuꞌ, adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. 32 Nainu-inu tuud in manga tau sin pagnasīhat niya, sabab in pagnasīhat niya taga kawasa tuud.
33 Sakali awn hambuuk tau duun ha langgal in siyusūd sin saytan in similawak tuud makusug. 34 Laung niya, “Uy! Unu in kabayaan mu kāmuꞌ, Īsa tau Nasarit? Mulahun mu ka kami, hangkan kaw miyari? Kaingatan ku bang hisiyu kaw. Ikaw in hambuuk-buuk suchi naraak sin Tuhan!”
35 Na, piyagꞌamahan hi Īsa in saytan, laung niya, “Hipus kaw iban guwaꞌ kaw dayn ha lawm baran sin tau yan!” Na, hiyantak sin saytan in tau, ubus ampa siya gimuwaꞌ, saꞌ walaꞌ niya da isab iyunu in tau. Duun in manga tau nagkikitaꞌ.
36 Na, nainu-inu tuud in manga tau katān iban laung sin pakaniya-pakaniya, “Ay kaw, unu bahaꞌ in manga kabtangan niya yan? In tau ini taga kawasa iban kusug magbayaꞌ ha manga saytan magpaguwaꞌ dayn ha baran sin tau, iban magkahagad in manga saytan kaniya!” 37 Na, in suysuy pasal hi Īsa simaplag pa katilibut sin hulaꞌ yan.
Mataud Tau in Pauliun hi Īsa
(Mat. 8:14-17;Mk. 1:29-34)
38 Pagꞌubus gimuwaꞌ na hi Īsa dayn ha langgal ampa siya timūy madtu pa bāy hi Simun (Pitrus). Sakali in ugangan hi Simun babai kiyakansangan tuud sin hinglaw. Na, biyaytaan nila hi Īsa pasal niya. 39 Na, miyadtu hi Īsa timindug ha daig sin kulangan niya ampa siya nagkabtangan. Na, saruun-duun naīg in hinglaw niya sartaꞌ magtūy siya timindug ampa niya sila biyutangan kakaun.
40 Sakali simadlup mayan in suga miyawn in manga tau kan Īsa nagdā sin manga bagay nila nasasakit sin sakit ginis-ginisan. Na, kiyaputan hi Īsa in manga tau katān nasasakit sartaꞌ kiyaulian niya sila katān. 41 Napaguwaꞌ niya da isab in manga saytan dayn ha lawm baran sin manga tau. Nagsilawak in manga saytan, laung nila, “Ikaw in Anak Tuhan!”
Sagawaꞌ piyagꞌamahan hi Īsa in manga saytan iban walaꞌ niya sila piyapagbichara sabab kiyaiingatan nila sin hi Īsa amuna in Almasi.
Magnasīhat hi Īsa ha Manga Langgal ha Hulaꞌ Yahudiya
(Mk. 1:35-39)
42 Manjari, pagꞌadlaw hambuuk, lapit adlaw pa minīg na hi Īsa dayn ha kawman yaun, ampa siya miyadtu pa lugal way bahittuk. Sakali liyawag siya sin manga tau. Kiyabaakan nila mayan siya, hiyawiran nila siya diꞌ papaīgun. 43 Sagawaꞌ laung niya kanila, “Subay aku madtu pa manga dugaing kawman magnasīhat isab sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan, sabab amu yan in maksud sin Tuhan nagpakari kākuꞌ.”
44 Na, nagnasīhat siya ha manga langgal ha katilingkal sin hulaꞌ Yahudiya.
5In Manga Mulid Pīun Muna hi Īsa
(Mat. 4:18-22;Mk. 1:16-20)
1 Manjari hambuuk adlaw duun hi Īsa nagtitindug ha higad sin Dagat Ginnisarit + 5:1 In dagat ini mataud in ngān niya: Jalil, Tibiri, Kinnirit iban Ginnisarit. nagnasīhat ha manga tau. Similut iban nagdigpit in manga tau. In kabayaan nila sumuuk kan Īsa bat sila makarungug sin Parman sin Tuhan. 2 Sakali kītaꞌ hi Īsa in duwa kumpit asibiꞌ diyahik pa higad buhangin sin manga magꞌiistaꞌ. In duwa kumpit yan binīn nila sabab miyadtu sila naghugas sin manga laya nila. 3 Na, simakat hi Īsa pa hambuuk kumpit asibiꞌ, ampa niya diyaak hi Simun, amu in tagdapu sin kumpit asibiꞌ, hipapatulak in kumpit hangkatiyuꞌ dayn ha higad buhangin. Pagꞌubus ampa hi Īsa limingkud ha taas kumpit asibiꞌ nagnasīhat ha manga tau.
4 Pagꞌubus niya mayan nagnasīhat, laung niya kan Simun, “Bugsayi pa lawd in kumpit ampa kaw paglaya iban sin manga iban mu.”
5 In sambung hi Simun, “Aruy, Tuwan, in pagtuyuꞌ namuꞌ naglaya tingpus hangka-dūm, sagawaꞌ wayruun da nakawaꞌ namuꞌ. Sagawaꞌ pagga isab amu in agihan mu, na maglaya kami magbalik.”
6 Na, hiyulug nila pa dagat in manga laya nila. Pagꞌutung nila, agun-agun na magirit in manga laya nila sin taud sin istaꞌ nakawaꞌ nila. 7 Hangkan sīnyalan nila in manga panāiban nila ha hambuuk kumpit pakawnun tumabang kanila. Na, miyawn sila timabang. Nahipuꞌ tuud sin istaꞌ in karuwa kumpit nila, hangkan agun-agun na malunud in kumpit nila.
8 Pagkitaꞌ hi Simun Pitrus sin nahinang hi Īsa, limuhud siya ha alupan hi Īsa ampa siya namung, laung niya, “Lawak kaw dayn kākuꞌ, Panghuꞌ, sabab in aku ini baldusa!” 9 Karnaꞌ in siya iban sin katān iban niya landuꞌ tuud nainu-inu sin taud sin istaꞌ nakawaꞌ nila. 10 Damikkiyan, nainu-inu da isab in manga panāiban hi Simun, hi Yaꞌkub kay Yahiya, manga anak hi Sibidi.
Laung hi Īsa kan Simun, “Ayaw kamu mabugaꞌ. Tagnaan bihaun bukun na kamu mangingistaꞌ, sagawaꞌ magdā-rā ha manga tau paagarun kākuꞌ.”
11 Pagꞌubus diyahik nila na in manga kumpit asibiꞌ pa higad buhangin. Binīn nila na in katān duun ampa sila miyagad kan Īsa.
Pauliun hi Īsa in Tau Īipul
(Mat. 8:1-4;Mk. 1:40-45)
12 Manjari hambuuk waktu duun hi Īsa ha lawm sin hambuuk kawman. Sakali awn duun hambuuk tau malugay na īipul. Nalatag in baran niya sin ipul. Pagkitaꞌ niya kan Īsa magtūy siya simujud, ampa siya jimunjung nangayuꞌ kan Īsa, laung niya, “Tuwan, mapauliꞌ mu aku bang mu kabayaan kaulian aku!”
13 Na, biyutang hi Īsa in lima niya pa tau īipul sartaꞌ imiyan siya, laung niya, “Kabayaan ku kaulian na in sakit mu. Lumanuꞌ na in pais mu!” Na, saruun-duun naīg in ipul niya.
14 Sakali biyandaan siya hi Īsa, amu agi kaniya, “Ibut-ibut kaymu, ayaw kaw tuud magbaytaꞌ minsan kansiyu pasal sin pagpauliꞌ ku kaymu. Sagawaꞌ kadtu kaw magtūy pa imam, ampa mu palilingan in baran mu kaniya. Pagꞌubus ampa kaw kadtu ungsud sin pagkulbanan amu in daakan hi Musa, ha supaya awn tandaꞌ kakitaan sin manga tau katān sin kiyaulian na kaw.”
15 Sagawaꞌ gām mayan na simaplag in suysuy pasal hi Īsa, iban mataud tuud tau in miyawn dumungug sin nasīhat niya iban magpauliꞌ sin sakit nila. 16 Sagawaꞌ kamawmuhan mīg hi Īsa dayn ha manga tau ampa siya madtu mangarap pa Tuhan ha lugal way tau naghuhulaꞌ.
Pauliun hi Īsa in Tau Nagpapatay in Baran
(Mat. 9:1-8;Mk. 2:1-12)
17 Manjari hambuuk adlaw ha saꞌbu hi Īsa nanghihinduꞌ, awn manga Parisi iban guru sin saraꞌ agama luruk dayn ha manga kakawm-kawman sin Jalil, Yahudiya, iban dayn ha dāira Awrusalam in duun limilingkud. Yaun kan Īsa in kusug sin kawasa sin Tuhan magpauliꞌ ha manga nasasakit. 18 Sakali awn manga tau miyawn nagdarā sin tau nagpapatay in baran niya. Siyulayan nila simūd pa lawm bāy bat nila hikabutang in nasasakit ha alupan hi Īsa. 19 Sagawaꞌ wayruun tuud dapat nila sumūd sabab nadagsuk sin tau in lawm bāy. Hangkan simakat sila pa taas atup sin bāy ampa nila inīgan in kaibanan atup. Ubus ampa nila tiyuntun in nasasakit iban sin kulangan niya pa lawm bāy, pa giꞌtungan sin manga tau ha alupan hi Īsa.
20 Pagkitaꞌ mayan hi Īsa sin makusug in pangandul nila, laung niya ha nasasakit, “Bagay ku, iyampun na in manga dusa mu.”
21 Pagdungug sin manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga Parisi sin bichara hi Īsa, naghunaꞌ-hunaꞌ na sila, laung nila, “Hisiyu taꞌ in tau ini magbichara sin pangkal pa Tuhan? Hambuuk-buuk da Tuhan in makaampun sin manga dusa sin mānusiyaꞌ!”
22 Na, kiyatalusan hi Īsa bang unu in piyaghunaꞌ-hunaꞌ nila. Hangkan laung niya kanila, “Maytaꞌ kamu maghunaꞌ-hunaꞌ sin biyaꞌ ha yan? 23 Na, ha pikil niyu unu in maluhay hipamung ha tau, bang aku umiyan, ‘Iyampun na in manga dusa mu,’ atawa umiyan ha tau nasasakit, ‘Bangun kaw ampa kaw panaw’? 24 Na, dihilan ta kamu tandaꞌ sin in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ awn kapatutan ku umampun sin dusa sin manga mānusiyaꞌ.” Hangkan laung niya ha tau nagpapatay in baran, “Utuꞌ, bangun na kaw, mumusa in kulangan mu ampa kaw uwiꞌ na!”
25 Na, saruun-duun nagbangun in tau yadtu ha kīkitaꞌ sin tau katān. Miyumus niya in kulangan niya ampa siya miyanaw minuwiꞌ iban pagpudji niya pa Tuhan. 26 Landuꞌ tuud nainu-inu in tau katān. Piyudji nila in Tuhan iban landuꞌ tuud sila nahaylan, laung nila, “Landuꞌ tuud mahal-mahal in manga kītaꞌ natuꞌ adlaw ini!”
Magad kan Īsa hi Libi (Matiyu)
(Mat. 9:9-13;Mk. 2:13-17)
27 Na, pagꞌubus yadtu miyanaw hi Īsa. Sakali kītaꞌ niya in mangangawaꞌ sukay pa parinta pagngānan hi Libi + 5:27 In hambuuk ngān niya hi Matiyu. Siya in nagsulat sin Būk pagngānan Matiyu . , duun naglilingkud ha pustu pagkakawaan sukay. Laung hi Īsa kaniya, “Kari kaw agad kākuꞌ.” 28 Na, magtūy timindug hi Libi binīn in hinang niya ampa siya miyagad kan Īsa.
29 Pagꞌubus yadtu, nagpajamu dakulaꞌ hi Libi duun ha bāy niya karnaꞌ sin panglagguꞌ niya kan Īsa. Manjari mataud in manga tau mangangawaꞌ sukay pa parinta iban sin manga tau kaibanan luruk pa pagjamuhan in simāw nagkaun kanila. 30 Sakali piyagꞌamahan sin manga Parisi iban sin manga guru sin saraꞌ agama amu in agad ha manga Parisi in manga mulid hi Īsa. Laung nila, “Maytaꞌ kamu magsāw magkaun iban sin manga mangangawaꞌ sukay pa parinta iban sin manga tau baldusa?”
31 Na, diyalil kaagi hi Īsa in sambung niya kanila, laung niya, “In manga tau way sakit diꞌ magkagunahan mangungubat, amu da in magkagunahan mangungubat in manga tau nasasakit. 32 In maksud ku miyari pa dunya, bukun paagarun kākuꞌ in manga tau, amu in imiyan, in sila mabuntul, saꞌ miyari aku supaya magad kākuꞌ in manga tau baldusa (amu in biyaꞌ sapantun tau taga sakit) magtawbat sin dusa nila.”
In Manga Bichara Dalil hi Īsa Pasal sin Hinduꞌ Baꞌgu Piyagnasīhat Niya
(Mat. 9:1-17;Mk. 2:18-22)
33 Laung sin tau kaibanan kan Īsa, “In manga mulid hi Yahiya mawmu magpuasa iban magpangayuꞌ duwaa. Damikkiyan da isab in manga mulid sin manga Parisi, sagawaꞌ in manga mulid mu magkaun sadja iban magꞌinum.”
34 Diyalil kaagi hi Īsa in sambung niya kanila, laung niya, “Maytaꞌ, maraak mu ka magpuasa in manga luruk ha pagtiyaunan ha salugay yaun pa duun kanila in pangantin usug? Tantu diꞌ! 35 Sagawaꞌ dumatung da in waktu in pangantin usug kawaun na dayn kanila. Na, bang dumatung na in waktu yan in sila magpuasa na.”
36 Pagꞌubus nagdalil hi Īsa (pasal sin panghinduꞌ nakauna iban sin panghinduꞌ niya) laung niya, “Wayruun tau in gumisiꞌ sin tamungun baꞌgu, kumawaꞌ hipanupak ha tamungun daan. Sabab bang niya yan hinangun, in badjuꞌ baꞌgu taga girit na, ampa in pīs-pīs dayn ha badjuꞌ baꞌgu diꞌ tūpun hitupak pa tamungun daan. 37 Damikkiyan, wayruun tau in lumuun sin tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ) amu in masi pa nagbubukal pa luluunan pais hayup amu in daan iban matugas na. Sabab bang biyaꞌ hādtu in hinangun niya, in luluunan pais hayup amu in matugas na, tantu mabustak. Na kawgun sadja maasag in tubig anggul iban magkangīꞌ na in luluunan pais hayup. 38 Saꞌ in tubig anggul amu in baꞌgu subay hiluun pa luluunan pais hayup baꞌgu! 39 Iban wayruun tau in mabayaꞌ minum sin tubig anggul baꞌgu bang siya biyaksa na magꞌinum sin daan, karnaꞌ laung niya, ‘Marayaw in daan.’”
6Pasal sin Adlaw Paghali-hali iban Pagpudji pa Tuhan
(Mat. 12:1-8;Mk. 2:23-28)
1 Manjari, hambuuk adlaw, adlaw Sabtuꞌ amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga Yahudi, limabay hi Īsa iban sin manga mulid niya dayn ha lawm uma. Sakali, kiyutul sin manga mulid niya in bunga sin tiyanum (biyaꞌ lupa pāy), ampa nila pīlu ha lima nila. Pagꞌubus ampa nila kiyaun. 2 Laung sin kaibanan Parisi, “Maytaꞌ kamu maghinang sin tiyaꞌgahan sin saraꞌ agama ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan?”
3 In sambung hi Īsa kanila, “Maytaꞌ, walaꞌ niyu nabacha ha lawm Kitab in hīnang hi Daud ha waktu hiyapdiꞌ siya iban sin manga tindug niya? 4 Simūd siya pa lawm Bāy sin Tuhan ampa niya kiyawaꞌ in tinapay suchi bakas iyungsud pa Tuhan. Na, kiyaun niya iban dīhilan niya da isab in manga tindug niya. Na, in hinang nila langgal saraꞌ sin agama natuꞌ sabab amura manga imam in makajari kumaun sin kakaun bakas iyungsud pa Tuhan.”
5 Mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “In aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, amu in makapagbayaꞌ umiyan bang unu in mapatut hinangun ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan.”
Pauliun hi Īsa in Tau Nakukumay in Lima
(Mat. 12:9-14;Mk. 3:1-6)
6 Manjari paghambuuk adlaw na isab, adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, miyadtu hi Īsa nagnasīhat pa langgal. Sakali awn duun hambuuk tau nakukumay in lima amu in pa tuu niya. 7 Na, in manga kaibanan guru sin saraꞌ agama iban sin manga kaibanan Parisi mabayaꞌ nila lawagan dusa hi Īsa ha supaya nila siya katuntutan. Hangkan jiyagahan nila tuud hi Īsa bat nila kakitaan bang awn pauliun niya tau ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. 8 Sagawaꞌ asal kiyaingatan hi Īsa in lawm pikilan nila. Hangkan laung niya ha tau nakukumay in lima, “Tindug kaw ampa kaw kari pa unahan.” Na, timindug in tau ampa miyadtu timindug pa unahan.
9 Ubus laung hi Īsa kanila, “Awn hiasubu ku kaniyu. Bang ha aturan sin saraꞌ agama natuꞌ, unu in mapatut natuꞌ hinangun ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan? Huminang sin marayaw atawa sin makamula? Tumabang sin kabuhiꞌ sin tau atawa mamatay?”
10 Iyatud sila katān hi Īsa ubus laung niya ha tau nakukumay in lima, “Hunata in lima mu.” Na, hiyunat na sin tau in lima niya. Na, saruun-duun dimayaw nagbalik in lima niya. 11 Na, diyugalan tuud sila kan Īsa iban magtūy sila nagꞌisun bang unu in hinangun nila kan Īsa.
Hangpuꞌ Tagduwa Mulid in Pīun hi Īsa Wakil Niya
(Mat. 10:1-4;Mk. 3:13-19)
12 Hambuuk waktu sin manga adlaw da isab yadtu, timukad hi Īsa pa taas būd-būd mangarap pa Tuhan. Duun siya timpus hangka-dūm nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. 13 Na, naadlaw mayan, tiyawag hi Īsa mawn kaniya in manga mulid niya, ampa niya pinīꞌ in hangpuꞌ tagduwa hīnang manga wakil niya. 14 In manga hangpuꞌ tagduwa mulid napīꞌ niya amuna hinda Simun (ngiyānan siya hi Īsa, Pitrus) iban sin taymanghud niya hi Andariyas, hi Yaꞌkub kay Yahiya, hi Pilip iban hi Bartulumi, 15 hi Matiyu iban hi Tumas, hi Yaꞌkub amu in anak hi Alpa, iban hi Simun (amu in bantug simulang ha pamarinta sin hulaꞌ Rūm), 16 hi Judas amu in anak hi Yaꞌkub iban hi Judas tau dayn ha Kiriyud amu in manipu kan Īsa.
Magnasīhat iban Magpauliꞌ hi Īsa ha Manga Nasasakit
(Mat. 4:23-25)
17 Paglūd hi Īsa iban sin manga wakil niya dayn ha taas būd-būd, timindug siya duun ha lugal mapatag iban sin manga mulid niya mataud. Mataud tuud tau in nagtipun mawn dayn ha katilibut sin hulaꞌ Yahudiya, dayn ha dāira Awrusalam iban dayn ha susulan sin dāira Tirus iban Sidun. 18 Miyawn sila dumungug sin nasīhat hi Īsa iban magpauliꞌ sin manga sakit nila. Damikkiyan, in manga tau siyusūd sin saytan miyawn da isab iban kiyaulian sila. 19 In tau katān mabayaꞌ tuud kumaput kaniya sabab sin barakat niya magpauliꞌ ha manga nasasakit iban kiyaulian niya sila katān.
Pasal Kakuyagan iban Kasusahan
(Mat. 5:1-12)
20 Sakali iyatud hi Īsa in manga mulid niya ampa siya namichara, laung niya,
“Hisiyu-siyu kamu in magkahagad sin kagunahan niyu tuud in tabang sin Tuhan,
dakulaꞌ in karayawan niyu, sabab ha lawm kamu sin pamarintahan sin Tuhan!
21 Hisiyu-siyu kamu ha bihaun in matuyuꞌ huminang sin kabayaan sin Tuhan,
dakulaꞌ in karayawan niyu, sabab dūlan kamu sin Tuhan huminang sin hinang niyu marayaw.
Hisiyu-siyu kamu in magsusa ha bihaun (sabab sin manga kangīan ha lawm dunya),
dakulaꞌ in karayawan niyu, sabab tantu awn da kakuyagan niyu ha susūngun!
22 Hisiyu-siyu kamu in karugalan sin manga tau
diꞌ taymaun iban guraꞌ-guraun
iban pamungan sin unu-unu mangīꞌ,
sabab-karnaꞌ agad kamu ha amu in Anak Mānusiyaꞌ,
na, dakulaꞌ in karayawan niyu!
23 “Bang yan kumugdan na kaniyu pagkūg-kuyag kamu iban paglami-lami kamu, sabab awn tungbas dakulaꞌ tiyatagama kaniyu didtu ha surgaꞌ. Karnaꞌ in manga kanabihan sin timpu nakauna yadtu hīnang da isab biyaꞌ ha yan sin manga kaapuꞌ-apuan sin manga tau yan.
24 Sagawaꞌ hisiyu-siyu kamu marayaw in parasahan ha bihaun,
dakulaꞌ in kasusahan niyu ha susūngun,
sabab amura dayaw parasahan ha dunya in kananaman niyu!
25 Hisiyu-siyu kamu magdūl sadja sin kabayaan niyu bihaun,
landuꞌ in kasusahan niyu ha susūngun,
sabab diꞌ niyu makawaꞌ in kabayaan niyu!
Hisiyu-siyu kamu naglalami-lami ha bihaun
dakulaꞌ in kasusahan niyu ha susūngun,
sabab magdukka iban magtangis da kamu!
26 Hisiyu-siyu kamu biyabantug sin tau katān,
dakulaꞌ in kasusahan niyu, sabab in manga nabi bukun bunnal, biyaꞌ da isab kaniyu biyantug sin manga kaapuꞌ-apuan nila.”
Pasal sin Paglasa ha Banta
(Mat. 5:38-48,7:12a)
27 “Sagawaꞌ ini in baytaꞌ ku kaniyu amu in sasukuꞌ sin dumungug kākuꞌ. Kalasahi niyu in banta niyu iban tabanga niyu in manga tau marugal kaniyu. 28 Pangayui niyu duwaa pa marayaw in manga tau amu in manuknaꞌ kaniyu pa mangīꞌ. Iban pangayui niyu duwaa pa marayaw in manga tau namiminsanaꞌ kaniyu. 29 Bang awn sumampak sin hansipak bayhuꞌ niyu pasampakan niyu pa isab kaniya in hansipak. Iban bang awn tau kumawaꞌ sin badjuꞌ niyu, pakawaan niyu na kaniya sampay in gamis niyu. 30 Dihili niyu in hisiyu-siyu mangayuꞌ kaniyu, iban bang awn kumawaꞌ sin unu-unu niyu, ayaw niyu na sukata magbalik. 31 Unu-unu in kabayaan niyu hinangun sin pagkahi niyu kaniyu, amuna yan in subay niyu hinangun isab kanila.
32 “Bang in kalasahan niyu amu sadja isab in manga tau malasa kaniyu, na unu in karayawan makawaꞌ niyu? Karnaꞌ minsan in manga tau mangīꞌ maingat da malasa ha manga tau malasa kanila! 33 Iban bang in tabangun niyu amu sadja in manga tau manabang kaniyu, na, unu in karayawan makawaꞌ niyu? Karnaꞌ minsan in manga tau mangīꞌ biyaꞌ da ha yan in hinang nila. 34 Iban bang amu sadja in pabūsan niyu in tau makatungbas kaniyu, na unu in karayawan makawaꞌ niyu? Karnaꞌ minsan in manga tau mangīꞌ magbūs-biyūsi da ha wayruun kalugian nila! 35 Sagawaꞌ in manga kamu, subay kamu malasa ha manga banta niyu iban tabanga niyu sila. Pabūsi niyu sila sin kagunahan nila iban ayaw kamu maghulat-hulat sin tungbasan nila kamu. Bang niyu yan hinangun, na, makabāk kamu karayawan dakulaꞌ iban mahinang kamu anak sin Tuhan Mahatinggi, sabab in Tuhan marayaw minsan ha manga tau mangīꞌ amu in diꞌ manumtum sin tabang niya kanila. 36 Kaulungi niyu in pagkahi niyu biyaꞌ sin ulung sin Tuhan, Amaꞌ niyu, ha manga tau.
Pasal sin Pagliling ha Pagkahi
(Mat. 7:1-5)
37 “Ayaw kamu mangliling pa mangīꞌ sin hinang sin tau dugaing ha supaya isab kamu diꞌ lilingun sin Tuhan. Ayaw kamu magꞌūs-ꞌūs mangdihil hukuman sin hinang sin pagkahi niyu bat kamu isab diꞌ butangan sin Tuhan hukuman. Maapa niyu in pagkahi niyu bat kamu isab ampunun sin Tuhan. 38 Bang ibārat magdihil, bang mataud in hirihil niyu ha pagkahi niyu, mataud da isab in hirihil sin Tuhan kaniyu. Dakulaꞌ in tungbas niya kaniyu. Bang biyaꞌ sapantun magtupung lasay-manglasay in hirihil niya kaniyu. In kaagi niyu magtupung sin hirihil niyu, amura isab in kaagi sin Tuhan magtupung sin hirihil niya kaniyu.”
39 Na, diyalil hi Īsa in bichara niya, laung niya, “In hambuuk tau buta diꞌ makaambit ha tau buta da isab, sabab bang niya yan hinangun, mahulug sila karuwa pa lubang. 40 Wayruun anak mulid in mataas dayn ha guru nila. Sagawaꞌ bang tumammat na in manga mulid sin pangadjiꞌ nila, na mabiyaꞌ na sila katān sin guru nila.”
41 Laung pa isab hi Īsa, “Līliling niyu sadja pa mangīꞌ in kasāan sin pagkahi niyu. Maingat niyu lilingun in kasāan nila minsan sibiꞌ-sibiꞌ da, sagawaꞌ diꞌ niyu kaingatan lilingun in kasāan niyu minsan da biyaꞌ lagguꞌ unu. Amu in pagꞌiyanun, kakitaan niyu in puling sibiꞌ-sibiꞌ ha lawm mata sin pagkahi niyu, sagawaꞌ diꞌ niyu kakitaan in puling malagguꞌ ha lawm mata niyu. 42 Diꞌ kamu yan manjari! Mabayaꞌ kamu magꞌīg sin puling ha mata sin pagkahi niyu, saꞌ diꞌ niyu kakitaan sin awn puling biyaꞌ lagguꞌ hāg ha lawm mata niyu. In kamu yan lansuk ha guwaꞌ, bingit ha lawm. Magpabawꞌ-bawꞌ sadja kamu marayaw. Īgi niyu naa muna in puling biyaꞌ lagguꞌ hāg dayn ha lawm mata niyu, ampa kamu makakitaꞌ marayaw umīg sin puling sin pagkahi niyu.”
In Kahuy iban sin Bunga niya
(Mat. 7:16-20,12:33-35)
43 “In kahuy marayaw diꞌ magbunga mangīꞌ. Damikkiyan, in kahuy mangīꞌ diꞌ magbunga marayaw. 44 Asal in kahuy kaingatan dayn ha bunga niya. Biyaꞌ na sin bungang-kahuy tina bukun dayn ha kahuy tunukan makawaꞌ. Damikkiyan in bunga anggul bukun dayn ha sagbut tunukan makawaꞌ. 45 Na, biyaꞌ da isab ha yan in hantang sin mānusiyaꞌ. In tau marayaw in hinang iban bichara niya marayaw da isab, sabab marayaw in ha lawm pamikil niya, sagawaꞌ in tau mangīꞌ, in hinang iban bichara niya mangīꞌ da isab, sabab mangīꞌ in ha lawm pamikil niya. Unu-unu in ha lawm sin pamikil sin tau amura isab in gumuwaꞌ dayn ha simud niya.
Dalilan Pasal sin Duwa Tau Maghinang Bāy
(Mat. 7:24-27)
46 “Maytaꞌ niyu aku tawagun Panghuꞌ, malayngkan diꞌ niyu hinangun in daakan ku kaniyu? 47 Baytaan ta kamu bang biyaꞌ diin in hantang sin tau amu in mari dumungug sin hinduꞌ ku iban kahagarun niya. 48 Biyaꞌ siya yan sin hambuuk tau naghinang sin bāy niya ha lupaꞌ matugas. Kalian niya malawm ampa niya tambakan mahugut in manga hāg niya. Na, minsan kugdanan dunuk dayn ha subaꞌ in bāy niya diꞌ da majugjug sabab mahugut in kahinang niya. 49 Sagawaꞌ in tau nakarungug kākuꞌ ampa diꞌ siya magkahagad sin diyungug niya, na, biyaꞌ siya sin tau naghinang sin bāy niya ha lupaꞌ malunuk. Diꞌ niya kalian malawm iban diꞌ niya tambakan in manga hāg. Na, kugdanan mayan sin dunuk in bāy, saruun-duun malubu iban way tuud tabangan!”
7Pauliun hi Īsa in Daraakun sin Kapitan Bangsa Rūm
(Mat. 8:5-13)
1 Na, naubus mayan hi Īsa nagnasīhat sin katān yan pa manga tau, miyadtu siya pa dāira Kapirnaum. 2 Sakali awn duun hambuuk kapitan, tau dayn ha hulaꞌ Rūm. In hambuuk īpun niya amu in kalasahan niya tuud nasasakit iban nagdarā na napas. 3 Pagdungug sin kapitan sin pasal sin nahinang hi Īsa, magtūy niya piyakadtu in kaibanan Yahudi amu in nagtatau-maas ha hulaꞌ mangayuꞌ tabang kan Īsa, pakawnun magpauliꞌ ha īpun niya. 4 Na, pagkadtu nila kan Īsa, nangayuꞌ tuud sila junjung, laung nila, “Anduꞌ Tuwan, in tau nagdaak kāmuꞌ tūpun tuud tabangun mu, 5 sabab malasa tuud siya ha bangsa natuꞌ iban piyahinangan niya kitaniyu langgal.”
6 Na, miyagad na hi Īsa kanila. Masuuk mayan sila pa bāy, miyawn nagbāk kanila in manga bagay sin kapitan amu in diyaak niya magpasampay sin lapal-kabtangan niya kan Īsa. Tiyukbal nila kan Īsa in kabtangan sin kapitan, amu agi, “Tuwan, ayaw na kaw magpahapus sin baran mu lumaus mari pa bāy ku. Diꞌ aku tūpun magpakari kaymu pa taas sin bāy ku sabab labi in kawasa mu dayn kākuꞌ. 7 Iban diꞌ da isab aku tūpun dumā magkitaꞌ kaymu. Malayngkan minsan kaw umiyan sadja dayn duun, tantu kaulian na in daraakun ku dī ha bāy. 8 Kaingatan ku maagad in uldin mu, sabab in aku ini hambuuk da isab tau ha babaan sin kawasa sin manga nakuraꞌ ku, iban awn da isab manga sundalu ha babaan ku. Bang laung ku ha sundalu ku, ‘Kadtu kaw’, madtu siya. Bang laung ku ha hangka-tau, ‘Kari kaw’, mari siya. Bang laung ku ha īpun ku, ‘Hinanga ini’, na magtūy niya hinangun.”
9 Na, nainu-inu tuud hi Īsa, pagdungug niya. Himarap siya pa ulihan ampa siya namung ha manga tau mataud imuurul kaniya, laung niya, “Na, baytaan ta kamu, walaꞌ aku nakalanggal minsan hambuuk tau bangsa natuꞌ Israil amu in biyaꞌ ha yan in kusug sin parachaya iban pangandul.”
10 Na, nagbalik na in manga tau naraak pa bāy sin kapitan. Pagbalik nila, kiyaulian na in īpun sin kapitan.
Buhiun hi Īsa Magbalik in Anak sin Balu
11 Pagꞌubus yadtu, bukun malugay, miyadtu hi Īsa pa dāira pagngānan Nain iban sin manga mulid niya iban mataud da isab tau in miyagad kanila. 12 Na, masuuk mayan sila pa lawang amu in guwaan iban sūran pa lawm sin dāira, nagsartaꞌ isab awn manga tau sūng gumuwaꞌ dayn ha lawm dāira magkubul. In mayat tiyatanggung nila, tunggal anak usug sin hambuuk babai balu. Mataud tau dayn ha dāira in miyagad kaniya nagkubul. 13 Na, pagkitaꞌ hi Panghuꞌ Īsa ha babai balu, landuꞌ tuud siya limuuy kaniya, sartaꞌ laung niya kaniya, “Ayaw kaw magtangis.”
14 Pagꞌubus ampa niya kiyadtu iyulinan in lalungan. Na, himundung in manga tau nagdarā sin lalungan. Laung hi Īsa, “Utuꞌ, bangun kaw.” 15 Na, nagbangun na in mayat ampa nagbichara sabab nabuhiꞌ na siya nagbalik. Ubus, piyakadtu na siya hi Īsa nagbalik pa inaꞌ niya.
16 Na, miyugaꞌ tuud in tau katān duun. Piyudji nila in Tuhan, laung nila, “Awn na hambuuk nabi dakulaꞌ in yari dī kātuꞌniyu.” Iban laung nila pa isab, “Piyakitaꞌ na sin Tuhan in pagparuli niya kātuꞌ, manga tau sukuꞌ niya.”
17 Na, magtūy simaplag in suysuy pasal sin nahinang hi Īsa ha katilingkal sin hulaꞌ Yahudiya iban pa manga dugaing hulaꞌ ha katilibut niya.
Madtu kan Īsa in Manga Mulid hi Yahiya Mangliliguꞌ
(Mat. 11:2-19)
18 Manjari, diyungug sin manga mulid hi Yahiya in pasal sin manga nahinang hi Īsa. Na, biyaytaan nila isab hi Yahiya. Na, tiyawag hi Yahiya in duwa mulid niya 19 ampa niya diyaak piyakadtu, mangasubu kan Panghuꞌ Īsa. Laung niya, “Biyaꞌ ha ini in pangasubu niyu kaniya, ‘Ikaw na ka in piyagꞌiyan hi Yahiya amu in dumatung mari atawa awn pa huwat-huwatun namuꞌ dumatung mari dugaing dayn kaymu?’”
20 Na, pagdatung nila mawn kan Īsa, laung nila, “In kami ini naraak mari kaymu hi Yahiya amu in mangliliguꞌ mangasubu bang ikaw na in piyagꞌiyan niya amu in magdaratung mari atawa awn pa ka huwat-huwatun namuꞌ dumatung mari dugaing dayn kaymu?”
21 Na, ha waktu yadtu sin duun pa in duwa tau, mataud na tau in napauliꞌ hi Īsa dayn ha manga sakit nila malawm iban bukun. Napaguwaꞌ niya na in manga saytan dayn ha lawm baran sin manga tau iban kiyarihilan niya na nagbalik pangitaꞌ in manga tau buta. 22 In sambung niya kanila, laung niya, “Balik na kamu madtu iban baytai niyu hi Yahiya sin manga piyagkakitaan iban piyagkarungugan niyu. In tau bakas buta makakitaꞌ na, in bakas pingkaꞌ makapanaw na mabuntul, in manga tau bakas īipul malanuꞌ na in baran nila, in bakas bisu makarungug na, sampay tau miyatay nabuhiꞌ na magbalik, iban piyagnasīhat na in Baytaꞌ Marayaw ha manga miskin. 23 Na, hisiyu-siyu in diꞌ maghawal-hawal mangandul kākuꞌ, makūg-kuyag tuud siya!”
24 Pagꞌubus, nakaīg mayan in manga mulid hi Yahiya, namichara na hi Īsa ha manga tau mataud natitipun sin pasal hi Yahiya. Laung niya, “Ha waktu miyadtu kamu kimitaꞌ kan Yahiya didtu ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, unu in hiyuwat-huwat niyu kakitaan didtu? Hambuuk tau ka siya amu in magpinda-pinda in pikilan biyaꞌ sin dahun parang marā sin hangin madtu mari? Tantu bukun. 25 Unu bahaꞌ in kiyadtu niyu kītaꞌ? Hambuuk tau bahaꞌ amu in nagtatamung sin mahargaꞌ? Tantu bukun. Sabab in tau nagtatamung biyaꞌ ha yan iban marayaw tuud in parasahan, naghuhulaꞌ ha lawm astanaꞌ! 26 Baytai niyu aku tuud. Unu in kiyadtu niyu kītaꞌ? Hambuuk nabi? Bunnal hambuuk siya nabi, sagawaꞌ in kiyakitaan niyu mataas māyuꞌ dayn ha manga kaibanan nabi. 27 Sabab in hi Yahiya in piyagꞌiyan sin Kitab, amu agi sin Tuhan,
‘Pakadtuun ku in kiyawakilan ku muna dayn kaymu
ha supaya maparayaw niya in dān labayan mu!’
28 Baytaan ta kamu,” laung hi Īsa, “wayruun pa mānusiyaꞌ dayn sin tagnaꞌ kapanjari ha mānusiyaꞌ in labi mataas dayn kan Yahiya. Sagawaꞌ in tau katān ha lawm pamarintahan sin Tuhan, sampay pa manga tau amu in bukun mataas in hinang, mataas sila dayn kan Yahiya.”
29 Na, diyungug sin manga tau katān duun in bichara niya. In manga tau ini, labi awla na in manga tau mangangawaꞌ sukay pa parinta amuna in timaayun sin mabuntul in manga kiyawajib kanila sin Tuhan. Sila in nagpaliguꞌ kan Yahiya. 30 Sagawaꞌ in manga Parisi iban sin manga guru sin saraꞌ agama siyulak nila in kabayaan sin Tuhan kanila. Diꞌ sila mabayaꞌ magpaliguꞌ kan Yahiya.
31 Laung pa isab hi Īsa, “Na, unu in hikapagsawpama ku sin addat sin manga tau ha masa ini? Biyaꞌ diin in hantang nila? 32 Na, biyaꞌ sila manga bataꞌ-bataꞌ naglilingkud ha halaman tabuꞌ. In hangka-tumpuk sin manga bataꞌ-bataꞌ gumasud pa dugaing ha hansipak, laung nila,
‘Nagtabungguꞌ kami, saꞌ diꞌ kamu mabayaꞌ mangalay!
Nagluguꞌ-luguꞌ kami sin luguꞌ patay, saꞌ walaꞌ da kamu nagtangis!’
(Biyaꞌ da isab ha yan in manga tau sin masa ini. Wayruun unu-unu makasulut kanila.) 33 Na,” laung hi Īsa, “in hi Yahiya Mangliliguꞌ, mahumu diꞌ magkaun, magpuasa sadja siya, iban diꞌ siya magꞌinum sin tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ). Sakali laung niyu, ‘Siyusūd siya saytan.’ 34 Ampa, in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, magkaun iban magꞌinum. Sakali laung niyu, ‘Kitaa niyu ba in tau yan, dahal tuud iban magꞌiinum. Magbagay iban sin manga tau mangangawaꞌ sukay pa parinta iban sin manga kaibanan baldusa!’ 35 Sagawaꞌ,” laung hi Īsa, “in kami kay Yahiya naraak sin Tuhan. Kahātihan da sin tau amu in taga ingat dayn ha Tuhan.”
Hi Īsa Duun ha Bāy hi Simun, amu in Parisi
36 Manjari, hambuuk adlaw piyakawaꞌ sin hambuuk tau Parisi hi Īsa piyakaun ha bāy niya. Na, miyadtu hi Īsa pa bāy niya ampa siya simaꞌday kimaun. 37 Sakali awn hambuuk babai mangīꞌ in naghuhulaꞌ duun ha kawman yaun. Pagdungug niya sin yaun hi Īsa nagkakaun ha bāy sin hambuuk Parisi, miyadtu siya iban pagdā niya hambuuk kibut-kibut habaꞌ liug, pagtawagun alabistrus. In kibut-kibut ini hipuꞌ sin lana mahamut. 38 Pagkawn niya, duun siya timindug ha taykuran, ha tungud sin siki hi Īsa ampa siya nagtangis. Nabasaꞌ mān in siki hi Īsa sin luhaꞌ niya piyahiran niya in siki hi Īsa iban sin buhuk niya ampa niya sīyum. Pagꞌubus ampa niya biyutangan lana mahamut. 39 Pagkitaꞌ sin tau Parisi sin hīnang sin babai, laung niya ha lawm atay niya, “Bang in tau ini bunnal tuud nabi, tantu kaingatan niya bang hisiyu in babai imuulin sin siki niya. Tantu kaingatan niya sin in babai yaun naghihinang mangīꞌ!”
40 Sakali namichara hi Īsa, laung niya, “Simun, awn hibaytaꞌ ku kaymu.”
“Na, baytai aku, Tuwan Guru, bang unu.”
41 Laung hi Īsa, “Awn yaun duwa tau nakautang sīn ha tau magpabubūs sīn. In hambuuk nakautang limanggatus pilak tibuuk, hāti in hangka-tau nakautang kayꞌman. 42 Pagga diꞌ na sila makabayad sin utang nila, na walaꞌ na sila piyabayad sin kiyautangan nila. Na, ha pikil mu, hisiyu ha duwangka-tau ini in malabi in lasa ha tau nagpautang kanila?”
43 “Na, ha pikil ku,” laung hi Simun, “amu in tau nakautang mataud.”
“Nakaamu in sambung mu,” laung hi Īsa.
44 Limingiꞌ hi Īsa pa babai ampa niya īyan hi Simun, laung niya, “Kītaꞌ mu in hīnang sin babai ini? Piyakawaꞌ mu aku mari pa bāy mu, sagawaꞌ pagdatung ku mari, walaꞌ mu aku dīhilan tubig hipanghugas sin siki ku. Walaꞌ mu iyagad in addat. Sagawaꞌ in babai ini hiyugasan niya in siki ku sin luhaꞌ niya, iban piyahiran niya sin buhuk niya. 45 In ikaw walaꞌ mu aku sīyum pagdatung ku mari, sagawaꞌ in babai ini way paghundung in pagsiyum niya sin siki ku dayn sin tagnaꞌ karatung ku mari. 46 Walaꞌ mu minsan liyanahan in ū ku, sagawaꞌ in babai ini biyutangan niya liyatag in siki ku sin lana mahamut mahargaꞌ. 47 Na, baytaan ta kaw, in manga dusa mataud sin babai yan naampun na, karnaꞌ piyakitaꞌ niya in lagguꞌ sin lasa niya. Sagawaꞌ in tau naampun amu in hangkatiyuꞌ da in dusa niya, na hangkatiyuꞌ da isab in lasa hipakitaꞌ niya.”
48 Pagꞌubus laung hi Īsa ha babai, “Naampun na in manga dusa mu.”
49 Na, in manga kaibanan tau duun nagkakaun ha lamisahan nagbichara na ha lawm atay nila, laung nila, “Ay kaw naa, hisiyu bahaꞌ in tau ini makaampun sin manga dusa sin tau?”
50 Na, laung hi Īsa ha babai, “In parachaya iban pangandul mu amu in nakalappas kaymu. Uwiꞌ na kaw iban pasannyanga na in lawm atay mu.”
8In Manga Babai Miyagad kan Īsa
1 Manjari, pagꞌubus yadtu, miyanaw hi Īsa himapit pa manga kadāirahan iban manga kakawman nagnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan. Miyamagad kaniya in hangpuꞌ tagduwa mulid niya, 2 iban sin kaibanan manga babai isab amu in kiyaulian niya dayn ha manga sakit nila iban napaguwaꞌ niya in manga saytan dayn ha lawm baran nila. In manga babai ini amuna hinda Mariyam (amu in pagtawagun babai dayn ha Magdala). Siya ini in bakas kiyapaguwaan hi Īsa pitu saytan dayn ha lawm baran niya. 3 In hambuuk isab hi Juwanna, asawa hi Kusi, amu in tau piyangandulan hi Hirud magmandul sin manga hinang ha lawm bāy niya. In hambuuk isab hi Susana, iban mataud pa isab dugaing babai in miyagad amu in nangatas sin kaibanan balanjaꞌ hi Īsa iban sin manga mulid niya.
Dalilan Pasal sin Tau Nagtanum
(Mat. 13:1-9;Mk. 4:1-9)
4 Na, in manga tau dayn ha manga kadāirahan miyawn nagtipun mawn kan Īsa. Natipun mayan in manga tau diꞌ maambat, nagnasīhat na hi Īsa. Diyalil niya kaagi in pagnasīhat niya.
5 Laung niya, “Awn yaun hambuuk tau miyadtu nagtanum binhiꞌ pa uma niya. In kaagi niya nagtanum, siyabud niya in manga binhiꞌ. In kaibanan binhiꞌ nahulug pa labayan, iban kiyagiikan sin manga tau. Na, pagkawn sin manga manuk-manuk nakaun in manga binhiꞌ. 6 In kaibanan binhiꞌ nahulug pa lupaꞌ mabatu. Sakali pagtubuꞌ sin manga binhiꞌ walaꞌ limugay nangluyluy in tiyanum sabab matahay tuud in lupaꞌ niya. Way tubig niya. 7 In kaibanan isab manga binhiꞌ nahulug pa lupaꞌ tiyutubuan sin manga kasagbutan matunuk. Na, pagtubuꞌ sin manga binhiꞌ tiyaꞌlung sin manga sagbut matunuk. 8 Ampa in kaibanan binhiꞌ nahulug pa lupaꞌ marayaw. Na, hangkan nagtubuꞌ marayaw iban nagbunga, lāgiꞌ namunga landuꞌ tuud mataud.”
Na, mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “Na, sasukuꞌ sin kamu nakarungug, dunguga niyu tuud in biyaytaꞌ ku yan kaniyu!”
Maytaꞌ Dalil Kaagi in Pagnasīhat hi Īsa
(Mat. 13:10-17;Mk. 4:10-12)
9 Sakali nangasubu in manga mulid hi Īsa kaniya bang unu in hāti sin isturi diyalil niya. 10 Laung hi Īsa kanila, “In kamu yan kiyarihilan na ingat panghāti sin kahālan sin pamarinta sin Tuhan amu in bakas līlibun dayn ha pikilan sin manga mānusiyaꞌ. Sagawaꞌ pa manga kaibanan tau amu in way bayaꞌ magad sin hinduꞌ ku, in pagnasīhat kanila subay dalilun pa manga isturi malawm in maana niya.
In sila minsan imaatud diꞌ nila kakitaan
iban minsan sila dimurungug diꞌ nila kahātihan.
Magpahāti hi Īsa sin Dalilan Pasal sin Tau Nagtanum
(Mat. 13:18-23;Mk. 4:13-20)
11 “Biyaꞌ ha ini in maana sin dalilan pasal sin tau nagtanum. In binhiꞌ amuna in Parman sin Tuhan. 12 In manga binhiꞌ iban sin dān labayan kiyahulugan nila amuna in biyaꞌ sapantun sin manga tau nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan, sagawaꞌ pagkawn sin Iblis maagaw dayn ha lawm atay nila in hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw ha supaya sila diꞌ magparachaya iban ha supaya sila diꞌ malappas. 13 In manga binhiꞌ iban sin lupaꞌ mabatu kiyahulugan nila amuna in biyaꞌ sapantun manga tau nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw iban tiyaymaꞌ nila iban pagkūg-kuyag, sagawaꞌ diꞌ maggamut in hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw ha lawm atay nila. Hangkarayꞌ da in pagkahagad nila sin hinduꞌ, hangkan bang sila datungan na kasigpitan, butawanan nila na in pangandul nila ha Tuhan. 14 In manga binhiꞌ iban sin lupaꞌ kiyahulugan nila amu in tiyutubuan sin manga sagbut matunuk amuna in biyaꞌ sapantun sin manga tau nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw, sagawaꞌ masi sila magsusa, magnapsu ha altaꞌ iban magdūl sin unu-unu kanapsuhan nila. Hangkan maluppas sadja in karayawan makapabuntul sin kawl-piil nila amu in makawaꞌ nila dayn ha hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw. In sila biyaꞌ da sapantun tiyanum diꞌ magbunga. 15 In manga binhiꞌ iban sin lupaꞌ marayaw kiyahulugan nila amuna in biyaꞌ sapantun sin manga tau marayaw nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw, amu in magpahūp sin hinduꞌ pa lawm atay nila iban kahagarun nila tuud. Hangkan tumatas sila malugay sampay maabut dumayaw na tuud in dayaw sin kawl-piil nila biyaꞌ sin tiyanum mataud bunga niya.”
Dalilan Pasal sin Palitaan
(Mk. 4:21-25)
16 Laung pa isab hi Īsa, “Wayruun tau magsūꞌ sin palitaan ubus ampa niya lukuban sin pastan atawa hibutang ha sawm sin kantil. Subay niya hibutang ha pagbubutangan palitaan ha supaya pagsūd sin manga tau kakitaan nila in ilaw.
17 “Karnaꞌ unu-unu in tiyatapuk, tantu gumuwaꞌ da, iban unu-unu in līlibun tantu kaingatan da iban gumuwaꞌ da pa kasawahan.
18 “Na, dunguga niyu tuud yan marayaw sabab hisiyu-siyu in dumungug tuud marayaw sūngan sin Tuhan in panghāti niya, sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ dumungug marayaw minsan in maniyuꞌ-tiyuꞌ panghāti, amu in pangannal niya kahātihan niya, maīg da dayn kaniya.”
In Inaꞌ iban Manga Taymanghud hi Īsa
(Mat. 12:46-50;Mk. 3:31-35)
19 Sakali nākawn in inaꞌ iban manga taymanghud usug hi Īsa, sagawaꞌ diꞌ sila makasuuk madtu kan Īsa, sabab landuꞌ tuud in taud sin tau. 20 Na, awn hambuuk tau namaytaꞌ kan Īsa, laung niya, “In inaꞌ mu iban manga taymanghud mu yaun nagtitindug ha guwaꞌ, mabayaꞌ dumā magkitaꞌ kaymu.”
21 Laung hi Īsa kanila katān, “In hisiyu-siyu tau dumungug iban magkahagad sin Parman sin Tuhan, in siya yan taymanghud ku usug-babai iban inaꞌ ku da isab.”
Pahundungun hi Īsa in Hunus
(Mat. 8:23-27;Mk. 4:35-41)
22 Manjari, hambuuk adlaw simakat hi Īsa iban sin manga mulid niya pa hambuuk kumpit asibiꞌ. Laung niya ha manga mulid niya, “Sūng kitaniyu umuntas pa hansipak hunasan.” Na, imuntas na sila. 23 Ha saꞌbu nila ha dān pa, nakatūg hi Īsa. Sakali magtūy himuyup in hangin makusug sartaꞌ nagsimpuwak na in alun pa lawm kumpit nila, hangkan ha lawm kapiligruhan tuud sila.
24 Na, kiyadtu sin manga mulid niya hi Īsa ampa biyatiꞌ. Laung nila, “Tuwan! Tuwan! Magmula na kitaniyu!”
Na, nagbangun hi Īsa ampa niya diyaak in hangin iban sin alun pahundungun bat makusug tuud in alun. Na, saruun-duun liminaw in hulaꞌ. 25 Laung niya kanila, “Nakapakain na in pangandul niyu?”
Sagawaꞌ kiyublaan iban miyugaꞌ sila. Laung nila pakaniya-pakaniya, “Hisiyu bahaꞌ tuud in tau ini? Minsan in hangin iban alun daakun niya iban magkahagad da kaniya!”
Pauliun hi Īsa in Tau Siyusūd sin Saytan Mataud
(Mat. 8:28-34;Mk. 5:1-20)
26 Pagꞌubus, limanjal na timulak hi Īsa iban sin manga mulid niya pa hulaꞌ Girasa, amu in hulaꞌ ha hansipak sin dagat dayn ha Jalil. 27 Sakali pagnaug na mayan hi Īsa pa ginlupaan, biyāk siya sin hambuuk tau dayn ha dāira, amu in siyusūd sin manga saytan. In tau ini malugay na naghuhubuꞌ iban diꞌ maghulaꞌ ha bāy, sagawaꞌ didtu siya naghulaꞌ ha lawm sungab batu pangungubulan sin tau. 28 Pagkitaꞌ niya kan Īsa, similawak siya makusug ampa siya simujud pa tungud siki hi Īsa. Laung niya, “Unu in kabayaan mu kākuꞌ, Īsa, amu in Anak Tuhan Mahatinggi? Anduꞌ pangayuun ku kaymu, ayaw mu aku binsanaa!” 29 Nakapamung siya biyaꞌ ha yan sabab iyuldinan hi Īsa in manga saytan papaguwaun dayn ha lawm baran niya. Nakamataud na in tau ini siyūd saytan iban minsan siya kiyalabusu kadinahan in siki lima niya makapaguy da siya. Pagbugtuꞌ-bugtuun niya in manga bilangguꞌ, ubus ampa siya dāhun sin saytan pa hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan.
30 Laung hi Īsa kaniya, “Hisiyu in ngān mu?”
“In ngān ku hi Ibuhan,” in sambung niya sabab mataud saytan in nakasūd pa lawm baran niya. 31 Na, piyangayuꞌ junjung sin manga saytan kan Īsa bang mayan sila diꞌ pakadtuun pa hulaꞌ tigub-tiguban pagbibinasahan kanila.
32 Manjari ini awn manga babuy mataud nagbabaan didtu ha pigiꞌ būd nagkakaun. Na, nangayuꞌ junjung in manga saytan kan Īsa bang mayan sila pasūrun pa lawm baran sin manga babuy. Na, diyūlan sila hi Īsa. 33 Na, gimuwaꞌ na in manga saytan dayn ha baran sin tau ampa sila limīn madtu pa manga babuy. Na, magtūy in manga babuy nagbaan-baan limungtud dimagan dayn ha pangpang pa babaꞌ. Nakatūy sila pa lawm dagat iban naluꞌmus sila katān.
34 Na, pagkitaꞌ sin manga tau nagꞌiipat ha manga babuy sin biyaꞌ hādtu, magtūy sila dimagan madtu pa dāira iban pa kagimbahan nanuysuy ha manga tau pasal sin kītaꞌ nila. 35 Na, miyadtu na in manga tau nyimataꞌ sin suysuy diyungug nila. Pagdatung nila mawn kan Īsa, kītaꞌ nila in tau amu in bakas siyusūd sin saytan mataud, duun naglilingkud ha daig siki hi Īsa. Nagtatamung na siya iban ha lawm sayu na siya. Na, miyugaꞌ in tau katān.
36 Na, in manga tau amu in duun nakakitaꞌ, nanuysuy ha manga tau bang biyaꞌ diin in kauliꞌ ha tau siyusūd saytan. 37 Na, piyangayuꞌ sin tau katān ha hulaꞌ Girasa kan Īsa papaīgun siya sabab landuꞌ tuud sila miyugaꞌ. Hangkan nagbalik na hinda Īsa pa kumpit nila ampa sila minīg.
38 In tau bakas siyusūd saytan nangayuꞌ junjung kan Īsa, laung niya. “Tuwan, paagara aku kaymu.”
Sagawaꞌ walaꞌ siya piyaagad hi Īsa. 39 Laung hi Īsa kaniya, “Uwiꞌ na kaw pa hulaꞌ mu ampa kaw panuysuy sin nahinang sin Tuhan kaymu.”
Na, kiyadtu liyatag sin tau ini in lawm dāira siyuysuyan in manga tau sin nahinang kaniya hi Īsa.
Mabuhiꞌ in Bataꞌ Babai Patay iban Kaulian in Babai Tagasakit
(Mat. 9:18-26;Mk. 5:21-43)
40 Na, nakabalik mayan hinda Īsa pa hansipak sin dagat hiyulmat siya sin manga tau sabab asal sila katān nagtatagad kaniya. 41 Sakali awn hambuuk tau pagngānan hi Jayrus in nākawn. Hambuuk siya nakuraꞌ sin langgal didtu. Pagkawn niya, simujud siya pa tungud siki hi Īsa, ampa niya jiyunjung paagarun hi Īsa pa bāy niya, 42 sabab in hambuuk-buuk anak niya babai, umul hangpuꞌ tagduwa, nagdarā na napas.
Na, miyagad na hi Īsa. Naririgpit siya sin manga tau mataud miyamagad kaniya dayn ha kīd pa kīd niya. 43 Sakali awn isab duun hambuuk babai nasasakit pagguwaan duguꞌ, hangpuꞌ tagduwa tahun na in lugay niya. Naubus na in katān unu-unu niya piyagbayad ha manga mangungubat sagawaꞌ wayruun makauliꞌ sin sakit niya. 44 Na miyadtu siya simuuk pa taykud hi Īsa, ampa niya kiyaputan in duhul juba hi Īsa. Na, saruun-duun himundung in pagguwaꞌ sin duguꞌ niya. 45 Sakali laung hi Īsa, “Hisiyu in kimaput kākuꞌ?”
Na, namaylu in tau katān. Laung hi Pitrus, “Tuwan, kītaꞌ mu na in banus sin tau yan ha katilibut mu iban naririgpit na kaw sin manga tau.”
46 Sagawaꞌ laung hi Īsa, “Awn tuud tau kimaput kākuꞌ sabab kaingatan ku bang awn kaulian dayn ha barakat ku.”
47 Na, pagkitaꞌ sin babai sin kiyaingatan na in nahinang niya, namidpid siya, sartaꞌ miyawn siya simujud pa tungud siki hi Īsa. Duun ha alupan sin tau katān, biyaytaan niya hi Īsa bang maytaꞌ niya siya kiyaputan iban pasal sin saruun-duun pagꞌuli sin sakit niya. 48 Laung hi Īsa kaniya, “Indaꞌ, in kusug sin parachaya iban pangandul mu, amu in nakauliꞌ kaymu. Uwiꞌ na kaw iban pasannyanga na in lawm atay mu.”
49 Ha saꞌbu hi Īsa nagbibichara ha babai yaun, awn nākawn hambuuk tau dayn ha bāy hi Jayrus. Laung niya kan Jayrus, “In anak mu miyatay na. Ayaw mu na paluuga madtu in Tuwan Guru.”
50 Sagawaꞌ diyungug hi Īsa in baytaꞌ sin tau yaun. Hangkan, laung niya kan Jayrus, “Ayaw kaw masusa. Pagparachaya sadja kaw, ampa siya kaulian.”
51 Pagdatung hinda Īsa pa bāy, walaꞌ siya nagpaagad tau simūd pa lawm bāy. Amura in piyaagad niya hinda Pitrus, Yahiya, Yaꞌkub iban sin inaꞌ-amaꞌ sin bataꞌ. 52 In tau katān ha lawm bāy nagtatangis iban nagmamatay. Laung hi Īsa kanila, “Ayaw kamu magtangis. In bataꞌ walaꞌ miyatay, sagawaꞌ natūg sadja siya!”
53 Na, piyagkatawahan siya sin manga tau, sabab kiyaingatan nila sin tantu tuud patay na in bataꞌ. 54 Sagawaꞌ kiyaputan hi Īsa in lima sin bataꞌ ampa siya namung, laung niya, “Bangun kaw, Indaꞌ!” 55 Na, nabuhiꞌ nagbalik in bataꞌ iban nagbangun saruun-duun. Pagꞌubus ampa hi Īsa nagꞌiyan paparihilan kakaun in bataꞌ. 56 Na, nahaylan in inaꞌ-amaꞌ sin bataꞌ, sagawaꞌ ībut-ibutan tuud sila hi Īsa diꞌ pabaytaun minsan hisiyu sin pasal nahinang niya.
9Daakun na hi Īsa Magnasīhat in Hangpuꞌ Tagduwa Mulid Niya
(Mat. 10:5-15;Mk. 6:7-13)
1 Manjari tiyawag hi Īsa mawn kaniya in hangpuꞌ tagduwa mulid niya ampa niya sila dīhilan kusug iban kawasa magpaguwaꞌ sin katān saytan dayn ha lawm baran sin manga tau iban magpauliꞌ sin manga sakit sin manga tau. 2 Na, pagꞌubus diyaak niya in manga mulid niya magnasīhat pa kahulaꞌ-hulaan pasal sin pamarinta sin Tuhan iban magpauliꞌ ha manga nasasakit. 3 Pagꞌubus niya namichara ha ini, laung niya. “Ayaw kamu magdā unu-unu ha panaw niyu. Ayaw kamu magdā tungkud, pagluluunan sin kapanyapan niyu, kakaun, sīn, iban ayaw kamu magdā badjuꞌ dugaing dayn sin ha baran niyu. 4 Hawnu-hawnu bāy kakadtuan niyu, bang marayaw in pagꞌasip kaniyu, duun na kamu hantiꞌ ha bāy yan, ha salugay niyu duun ha kawman yan. 5 Na, bang kamu mākawn pa kawman sin manga tau amu in diꞌ magꞌasip kaniyu, īg kamu dayn ha kawman yan ampa niyu paspasi in bagunbun dayn ha siki niyu (ha supaya mapakitaꞌ niyu in tandaꞌ sin in kamu puas na dayn kanila).”
6 Na, miyanaw na in manga mulid hi Īsa pa manga katān lūngan nagnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw iban nagpauliꞌ ha manga tau nasasakit haunu-haunu in kahapitan nila.
Mahilu in Pamikil hi Hirud
(Mat. 14:1-12;Mk. 6:14-29)
7 Manjari kiyarungugan mayan hi Hirud, amu in namamarinta ha Jalil, in manga katān nahinang hi Īsa nahilu tuud in pamikil niya sabab laung sin kaibanan in hi Īsa amuna hi Yahiya Mangliliguꞌ nabuhiꞌ nagbalik. 8 Laung isab sin kaibanan in hi Īsa amuna hi Nabi Ilyas nagbalik pa dunya iban laung isab sin kaibanan hambuuk siya nabi sin masa nakauna nabuhiꞌ nagbalik. 9 Laung hi Hirud, “In hi Yahiya piyapunggulan ku liug, sagawaꞌ hisiyu bahaꞌ in tau ini diyungug ku nakahinang sin manga muꞌjijat ini?” Hangkan mabayaꞌ tuud siya dumā magkitaꞌ kan Īsa.
Pakaunun hi Īsa in Lima Ngaibu Tau
(Mat. 14:13-21;Mk. 6:30-44;Yh. 6:1-14)
10 Sakali nakabalik na in manga kiyawakilan hi Īsa, iban biyaytaan nila hi Īsa sin katān nahinang nila. Piyaagad niya kaniya in manga kiyawakilan niya ampa sila miyadtu pa hambuuk dāira pagngānan Bitsayda. Sila-sila sadja in miyadtu. 11 Sakali imurul kaniya in manga tau mataud nakaingat mayan bang piyakain siya. Iyasip niya marayaw in manga tau iban niyasīhatan niya sila pasal sin pamarinta sin Tuhan. Iban napauliꞌ niya isab in manga tau taga sakit hisiyu-siyu sila magkagunahan sin tabang niya.
12 Na, pagga sin magsasadlup na in suga miyawn na kan Īsa in hangpuꞌ tagduwa mulid niya, laung nila, “Tuwan, marayaw pa pakadtuun mu in manga tau pa manga lūngan iban pa manga bāy sin manga magꞌuuma amu in masuuk mari bat sila makabāk kakaun iban lugal pagtūgan nila sabab wayruun tau naghuhulaꞌ ha hulaꞌ ini.”
13 Sagawaꞌ laung hi Īsa kanila, “Kamu na in dumihil kakaun kanila.”
In sambung nila, “Na, amura lima tinapay iban duwa istaꞌ in kakaun natuꞌ ini. Unu in kabayaan mu hinangun namuꞌ? Madtu ka kami mamī kakaun hipakaun ha manga tau mataud ini?” 14 (Awn manga lima ngaibu in taud sin manga tau, amu in usug sadja.)
Laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Papalingkura niyu in manga tau kayꞌman-kayꞌman hangka-tumpuk.”
15 Na, iyagad sin manga mulid niya in baytaꞌ niya. 16 Nakalingkud mayan in manga tau, kiyawaꞌ hi Īsa in lima tinapay iban duwa istaꞌ. Himangad siya pa taas langit ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Pagꞌubus niya piyagꞌutud-utud in manga tinapay, diyuhal niya pa manga mulid niya ampa piyarihil pa manga tau. 17 Na, nakakaun in tau katān iban kiyansuban sila. Pagꞌubus sin manga tau nagkaun, tīpun sin manga mulid hi Īsa in nakapin kakaun. Nakahipuꞌ sila hangpuꞌ tagduwa ambung.
In Pamung hi Pitrus Pasal hi Īsa
(Mat. 16:13-19;Mk. 8:27-29)
18 Manjari hambuuk adlaw duun hi Īsa isa-isa niya nangangarap pa Tuhan. Sakali miyawn kaniya in manga mulid niya.
Laung hi Īsa kanila, “Bang ha bichara sin manga tau, hisiyu kunuꞌ aku?”
19 In sambung nila, “Laung sin kaibanan tau ikaw kunuꞌ hi Yahiya Mangliliguꞌ. Na, in kaibanan isab laung nila, ikaw kunuꞌ hi Ilyas. Ampa isab in kaibanan laung nila, hambuuk kaw kunuꞌ nabi sin masa nakauna yadtu amu in nabuhiꞌ nagbalik.”
20 Na, laung hi Īsa kanila, “Na, bang kamu, hisiyu aku?”
In sambung hi Pitrus, “Ikaw in Almasi (amu kiyawakilan sin Tuhan magbayaꞌ ha unu-unu katān).”
Mamichara hi Īsa Pasal sin Kabinsanaan iban Kamatay Niya
(Mat. 16:20-28;Mk. 8:30–9:1)
21 Na, ībut-ibutan tuud sila hi Īsa diꞌ pabaytaun minsan hisiyu sin pasal ini. 22 Laung niya pa isab kanila. “In aku amu in Anak Mānusiyaꞌ subay tuud makalabay kabinsanaan dakulaꞌ iban kahukawan tuud aku sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ, sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru sin saraꞌ agama. Hipapatay nila aku, sagawaꞌ ha hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kākuꞌ mabuhiꞌ da aku magbalik.”
23 Iban laung niya kanila katān, “Bang awn tau mabayaꞌ magad kākuꞌ, subay agarun niya in kabayaan ku bukun in kabayaan niya. Subay siya mangaku sin katān haggut-pasuꞌ ha kuꞌnu-kuꞌnu waktu minsan siya mapatay ha pasal ku ampa siya tūpun magad kākuꞌ. 24 Karnaꞌ hisiyu-siyu in maūg ha kabuhiꞌ niya iban magpikil sadja sin kabayaan niya, tantu mapatay da siya. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ maūg ha kabuhiꞌ niya minsan siya mapatay ha pasal ku, tantu makabaak siya kabuhiꞌ salama-lama. 25 Sabab unu in kapūsan sin hambuuk tau magparūl sadja sin katān kanapsuhan niya dī ha dunya bang ha adlaw mahuli masiksaꞌ da in nyawa niya ha lawm narkaꞌ? 26 Na, hisiyu-siyu in masipug imiyan sin agad siya kākuꞌ iban masipug magad sin manga hinduꞌ ku, na in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ masipug da isab imiyan sin in siya agad kākuꞌ bang aku magbalik na mari pa dunya iban sin manga malāikat. Pagbalik ku mari nalilibut aku sin sahaya ku iban sin sahaya sin Amaꞌ Tuhan, iban sin manga malāikat. 27 Ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Awn kaibanan dī kaniyu in masi pa buhiꞌ sampay maabut in waktu kamasahan nila dumatung in pamarinta sin Tuhan.”
Mapinda in Lupa hi Īsa
(Mat. 17:1-8;Mk. 9:2-8)
28 Manjari, manga hangka-pitu na in nakalabay pagꞌubus niya namung sin manga pasal yan, diyā hi Īsa timukad hi Pitrus, hi Yahiya iban hi Yaꞌkub madtu pa taas būd nangarap pa Tuhan. 29 Ha saꞌbu niya nangangarap pa Tuhan, magtūy napinda in lupa sin pamayhuan niya iban nagsahaya tuud sin kaputiꞌ sin tamungun niya. 30 Sakali magtūy awn duwa tau duun iban hi Īsa nagbichara. In duwangka-tau ini hi Musa kay Ilyas, manga nabi amu in malugay na nanaykud dayn ha dunya. 31 Nagsasahaya sila nagpanyataꞌ mawn kan Īsa. Nagbichara sila iban hi Īsa pasal sin kamatay hi Īsa ha Awrusalam amu in masuuk na dumatung ha susūngun iban amu in dumihil kamakbulan ha maksud sin Tuhan. 32 Na, in hi Pitrus iban sin duwa iban niya nahahaluk natūg, sagawaꞌ nakabatiꞌ sila iban kītaꞌ nila nagsahaya hi Īsa iban sin duwa tau nagtitindug duun. 33 Sūng mayan mīg in duwa tau ini, laung hi Pitrus kan Īsa, “Tuwan, marayaw tuud isab sin yari kami dī! Hinangan namuꞌ kamu tū panggung, hambuuk kaymu, hambuuk kan Musa iban hambuuk kan Ilyas.” (Biyaꞌ hantang bukun ha lawm sayu hi Pitrus namung sin biyaꞌ ha yan.)
34 Ha saꞌbu niya pa nagbibichara, awn gabun gimuwaꞌ sartaꞌ kiyalambungan sila. Na, miyugaꞌ tuud in manga mulid hi Īsa kiyalambungan mayan sila sin gabun. 35 Sakali awn na kiyarungugan nila suwara dayn ha gabun. Amu agi sin suwara, “Amu na ini in Anak ku, amu in asal kiyasukuan ku huminang sin maksud ku. Dungug kamu sin hinduꞌ niya!”
36 Himundung mayan in suwara, amu dakuman hi Īsa in kītaꞌ nila duun. Na, walaꞌ tuud nagkaybaꞌ in manga mulid hi Īsa sin manga pasal ini. Iban ha waktu yadtu walaꞌ tuud sila namaytaꞌ minsan hisiyu pasal sin manga kītaꞌ nila.
Pauliun hi Īsa in Bataꞌ Siyusūd Saytan
(Mat. 17:14-18;Mk. 9:14-27)
37 Na, pagꞌadlaw hambuuk limūd na hi Īsa iban sin tū mulid niya dayn ha taas būd. Biyāk hi Īsa sin manga tau mataud. 38 Sakali awn duun hambuuk tau in imulak, laung niya, “Tuwan Guru, pangayuun ku junjung kaymu. Kaluuyi in anak ku usug. Tunggal siya anak ku. 39 Magtaghaꞌ sadja siya magsilawak iban dumakdak magpaspad bang siya sūrun na saytan. Magbukal-bukal in simud niya iban agun siya diꞌ paghundungan binasahun sampay wayruun na makapin kusug niya. 40 Jiyunjung ku ha manga mulid mu papaguwaun in saytan dayn ha lawm baran sin anak ku, sagawaꞌ diꞌ nila mahinang.”
41 In sambung hi Īsa, “Anduꞌ, in manga tau sin masa ini wayruun tuud pangandul pa Tuhan iban bingkuk tuud in pamikil. Maunu pa in lugay ku dimī kaniyu ampa niyu kahātihan in kusug sin kawasa sin Tuhan? Maunu pa in lugay sandalan ku ampa kamu magparachaya?” Pagꞌubus laung niya ha tau, “Dāha mari kākuꞌ in anak mu.”
42 Nakasuuk mayan mawn in bataꞌ, dimakdak siya pa lupaꞌ sartaꞌ nagpaspad na siya sabab sin saytan ha lawm baran niya. Sagawaꞌ iyuldinan hi Īsa in saytan paguwaun sartaꞌ kiyaulian na in bataꞌ. Na, piyakadtu niya na in bataꞌ pa amaꞌ niya. 43 Na, nahaylan tuud in tau katān pagkitaꞌ nila sin kusug sin kawasa sin Tuhan.
Mamichara hi Īsa Magbalik Pasal sin Kamatay Niya
(Mat. 17:22-23;Mk. 9:30-32)
Na, ha saꞌbu sin manga tau katān masi namān nagꞌiinu-inu pasal sin manga katān nahinang hi Īsa, namung hi Īsa ha manga mulid niya, laung niya, 44 “Ayaw niyu kalupahi in hibaytaꞌ ku bihaun kaniyu! In aku amu in Anak Mānusiyaꞌ masuuk na hiungsud pa lawm lima sin manga tau.” 45 Sagawaꞌ walaꞌ kiyahātihan sin manga mulid niya in maana sin bichara niya, sabab in yan līlibun dayn kanila bat nila diꞌ kaingatan. Iban mabugaꞌ isab sila mangasubu kan Īsa sin pasal yan.
Hisiyu in Itungun Mataas Tuud ha Lawm Pamarinta sin Tuhan
(Mat. 18:1-5;Mk. 9:33-37)
46 Sakali naglugat in manga mulid hi Īsa pasal bang hisiyu in mataas tuud dayn kanila. 47 Kiyaiingatan hi Īsa bang unu in pīpikil nila. Hangkan kimawaꞌ siya hambuuk bataꞌ-bataꞌ ampa niya piyatindug ha daig niya. 48 Ubus ampa siya namung, laung niya, “Hisiyu-siyu in magparuli tuud ha bataꞌ-bataꞌ biyaꞌ ha ini, sabab-karnaꞌ agad siya kākuꞌ, na biyaꞌ da tuud isab baran ku in piyaruli niya, iban hisiyu-siyu in magparuli kākuꞌ, na piyaruli niya da isab in nagdaak mari kākuꞌ. Sabab hisiyu-siyu dayn kaniyu in magpatibabaꞌ amu in itungun sin Tuhan labi mataas dayn ha katān.”
Hisiyu in Bukun Kimukuntara kan Īsa Agad Kaniya
(Mk. 9:38-40)
49 Namung hi Yahiya, laung niya, “Tuwan, awn kītaꞌ namuꞌ hambuuk tau simabbut sin ngān mu nagpaguwaꞌ manga saytan dayn ha lawm baran sin tau. Liyāng namuꞌ siya sabab bukun siya agad kātuꞌniyu.”
50 “Ayaw niyu siya lāngi,” laung hi Īsa kan Yahiya iban sin manga kaibanan mulid niya, “sabab hisiyu-siyu in bukun kimukuntara kaniyu na amuna in agad kaniyu.”
Diꞌ Parulihun sin Manga Tau Samariya hi Īsa
51 Manjari pagga magsusuuk na in waktu sin pagbalik hi Īsa pa surgaꞌ, hiyambuuk niya na in pikilan niya sin madtu siya pa Awrusalam. Na miyanaw na siya. 52 Nagdaak siya manga tau miyuna dayn kaniya madtu pa hambuuk kawman ha hulaꞌ Samariya ha supaya makapagsakap in manga tau datungan niya. 53 Sagawaꞌ in manga tau didtu ha kawman yadtu diꞌ mabayaꞌ magparuli kan Īsa sabab matampal kanila sin harap pa Awrusalam in gawi hi Īsa. 54 Na, pagꞌingat sin duwa mulid niya, hi Yaꞌkub kay Yahiya, sin diꞌ magparuli kan Īsa in manga tau, diyugalan sila. Laung nila kan Īsa, “Panghuꞌ, mabayaꞌ kaw mangayuꞌ kami duwaa bang mayan sila panaugan kāyu dayn ha langit bat sila maubus mapatay?”
55 Iyatud sila hi Īsa ampa piyagꞌamahan. 56 Pagꞌubus ampa hi Īsa iban sin manga mulid niya limanjal pa dugaing kawman.
In Manga Tau Apit Magad kan Īsa
(Mat. 8:19-22)
57 Sakali ha saꞌbu nila miyamanaw, awn hambuuk tau imiyan kan Īsa, laung niya, “Tuwan, magad aku kaymu minsan kaw pakain.”
58 In sambung hi Īsa kaniya, “In manga iruꞌ talun awn lugal pagꞌuwian nila iban in kamanuk-manukan awn pugad paghali-halihan nila, sagawaꞌ in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ wayruun tantu lugal pagtūgan iban paghali-halihan ku.”
59 Laung hi Īsa ha hambuuk tau, “Agad na kaw kākuꞌ.”
Sagawaꞌ laung sin tau, “Huun, Tuwan, saꞌ pauwia naa aku magbalik pa bāy. Bang ku hikakubul na in amaꞌ ku, ampa aku mari magbalik magad kaymu.”
60 Sagawaꞌ laung hi Īsa kaniya, “Ayaw na kaw mabimbang sin pasal yan, sabab in manga tau patay (in pagtaat nila pa Tuhan), amu in matūp magkubul ha manga patay. Kadtu na kaw pagpamahalayak pasal sin pamarinta sin Tuhan.”
61 Laung sin hambuuk tau, “Tuwan, magad aku kaymu, sagawaꞌ pakadtua naa aku muna pa bāy mamaid ha manga anak-asawa ku.”
62 Laung hi Īsa kaniya, “Hisiyu-siyu in magꞌararu ampa siya daran naglilingiꞌ pa ulihan, hāti niya, wayruun ha lawm pikilan niya in pagꞌararu niya. Mataud dugaing in pīpikil niya. Damikkiyan, in tau mabayaꞌ magad kākuꞌ, ampa awn pa dugaing kabimbangan niya, na hāti niya diꞌ siya tūpun lumamud ha lawm pamarinta sin Tuhan.”
10Daakun hi Īsa Magnasīhat in Kapituwan-tagduwa Tau
1 Pagꞌubus yadtu awn isab kapituwan-tagduwa tau in pinīꞌ sin Panghuꞌ papagnasīhatun pa manga kawman iban kahulaꞌ-hulaan amu in sūng niya da isab kadtuun baran niya. Piyapagbunyug niya duwa-ruwangka-tau in manga diyaak niya piyauna dayn kaniya. 2 Laung niya kanila, “In manga tau (mabayaꞌ na magad ha hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw) biyaꞌ sapantun manga bunga sin tiyanum amu in tūp na tuud pusuun, sagawaꞌ hangkatiyuꞌ da in magpupusuꞌ. Hangkan pangayuꞌ-ngayuꞌ kamu duwaa ha tagdapu sin tiyanum bang mayan siya magdaak mari manga tau tumabang magpusuꞌ sin manga bunga sin tiyanum. 3 Kadtu na kamu. In kamu yan biyaꞌ sapantun manga anak bili-bili pakadtuun pa lawm baanan iruꞌ talun amu in mangangaun kanila. 4 Ayaw na kamu magsusa magdā pitakaꞌ, atawa pagluluunan sin kapanyapan niyu atawa tawmpaꞌ. Ayaw na kamu humundung sumagina ha manga tau hipaglanggal niyu ha dān.
5 “Bang kamu sumūd pa lawm bāy sin tau haunu-haunu, magtūy niyu pangayui duwaa pa marayaw. Laung niyu, ‘Bang mayan awn kasannyangan sin lawm bāy ini.’ 6 Na, bang in manga tau ha lawm bāy yan tūpun dihilan kasannyangan, na maawn in kasannyangan piyangayuꞌ niyu duwaa kanila. Sagawaꞌ bang sila diꞌ tūpun dihilan kasannyangan, na diꞌ maawn in kasannyangan piyangayuꞌ niyu duwaa kanila. 7 Tutug kamu ha hambuuk bāy. Kauna iban inuma niyu in unu-unu hilabut nila kaniyu, sabab amu yan in balanjaꞌ niyu. Karnaꞌ in manga maghihinang tūp gadjihan sin manga tau piyaghulas-sangsaan nila. Ayaw na kamu maglayn dayn ha hambuuk bāy pa hambuuk bāy.
8 “Kuꞌnu-kuꞌnu kamu makakawn pa hambuuk kawman, ampa kamu hulmatun sin manga tau, kauna in unu-unu hilabut kaniyu. 9 Paulia niyu in manga nasasakit ha kawman yan iban baytai niyu in manga tau duun, laung niyu, ‘In pamarinta sin Tuhan yari na dimatung kaniyu.’ 10 Sagawaꞌ kuꞌnu-kuꞌnu kamu makakawn pa hambuuk kawman, ampa kamu diꞌ asipun sin manga tau, kadtu kamu pa manga karān-dānan ampa niyu iyana in manga tau, laung niyu, 11 ‘Minsan in bagunbun dayn ha hulaꞌ ini amu in mikit ha siki namuꞌ pakpakun namuꞌ da, (amu in tandaꞌ sin diꞌ na kamu parulihun namuꞌ). Sagawaꞌ ini in tumtuma niyu. In pamarinta sin Tuhan bakas na dī kaniyu.’” 12 Na, laung hi Īsa, “Baytaan ta kamu, bang ha adlaw paghukum na ha manga mānusiyaꞌ, mabuggat pa in hukuman hibutang sin Tuhan ha manga tau ha kawman yan dayn sin hukuman hibutang niya ha manga tau sin hulaꞌ Sudum, (amu in hulaꞌ bakas tanyag in kangīan niya).”
In Manga Kawman Diꞌ Magparachaya ha Almasi
(Mat. 11:20-24)
13 “Anduꞌ, in kamu yan manga tau Kurasin iban manga tau Bitsayda diꞌ hikasipat in kasusahan niyu ha susūngun! Sabab maytaꞌ? Mataud muꞌjijat bakas piyakitaꞌ kaniyu, sagawaꞌ walaꞌ niyu da iyasip. Malayngkan bang in manga muꞌjijat yan napakitaꞌ muna ha manga tau ha dāira Tirus iban ha dāira Sidun, tantu magtūy sila magsulug badjuꞌ karut iban magbutang abu pa ū nila, tandaꞌ sin piyagtawbatan nila na in dusa nila. 14 Na bang ha adlaw paghukum na ha manga mānusiyaꞌ, mabuggat in hukuman hibutang sin Tuhan kaniyu. Labi pa in buggat niya dayn sin hukuman hibutang pa manga tau Tirus iban manga tau Sidun. 15 Na, in manga kamu isab manga tau Kapirnaum, nagbantug-bantug kamu sin makasampay kamu pa surgaꞌ. Sagawaꞌ narkaꞌ in sampayan niyu!”
16 Na, laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Hisiyu-siyu in dumungug kaniyu, saliꞌ da aku in diyungug niya. Damikkiyan, hisiyu-siyu in sumulak kaniyu, saliꞌ da aku in siyulak niya, iban hisiyu-siyu in sumulak kākuꞌ biyaꞌ niya da isab siyulak in nagdaak kākuꞌ.”
In Pagꞌuwiꞌ sin Manga Kapituwan-tagduwa Tau Naraak Nagnasīhat
17 Manjari nakabalik na in manga kapituwan-tagduwa tau naraak niya nagnasīhat. Landuꞌ tuud sila kiyūgan. Laung nila kan Īsa, “Panghuꞌ, minsan in manga saytan ha lawm baran sin manga tau nagkahagad da sin uldin namuꞌ, pagsabbut namuꞌ sin ngān mu!”
18 In sambung hi Īsa kanila, “Mattan tuud yan, sabab kītaꞌ ku in Puntukan Saytan nahulug biyaꞌ sin kasay sin kilat magsiꞌnag ha langit. Diyaug in kusug niya. 19 Kitaa niyu ba, dihilan ta kamu barakat ha supaya minsan kamu makagiik hās atawa tangangngang diꞌ kamu maunu. Iban ha supaya kamu isab diꞌ daugun sin katān kusug sin Saytan Puntukan, amu in kuntara taniyu. Way tuud makamula kaniyu minsan unu. 20 Malayngkan, subay kamu makuyag bukun pasal kapagꞌagihan niyu in manga saytan, sagawaꞌ pasal sin kiyasulat na in manga ngān niyu ha surgaꞌ.”
Magkūg-kuyag hi Īsa
(Mat. 11:25-27,13:16-17)
21 Na sartaꞌ ha waktu da isab yan, in hi Īsa nahipuꞌ sin kakuyagan dīhil kaniya sin Rū sin Tuhan. Laung niya, “Ū Amaꞌ ku, ikaw da in makapagbayaꞌ sin unu-unu katān ha langit iban dunya! Magsukul tuud aku kaymu, sabab in piyaglimbung mu dayn ha tau taga ingat sampay taga pangadjiꞌ, amuna in piyahāti mu ha manga tau awam. Na, in yan mattan tuud, Amaꞌ ku, sabab biyaꞌ ha yan in kabayaan mu maawn.”
22 Laung pa isab hi Īsa, “Kiyarihil na kākuꞌ sin Tuhan, Amaꞌ ku in unu-unu katān. Wayruun makaingat tuud kākuꞌ amu in Anak Tuhan luwal da in Amaꞌ Tuhan. Damikkiyan da isab wayruun na makaingat tuud ha Amaꞌ Tuhan luwal da aku, amu in Anak niya, iban sin manga tau amu in miyaksud ku paingatun.”
23 Pagꞌubus, ampa hi Īsa himarap pa manga mulid niya ampa siya namung kanila ha wayruun tau dugaing makarungug kanila. Laung niya, “Awn da karayawan niyu sabab nakakitaꞌ na kamu sin manga piyakitaꞌ sin Tuhan kaniyu! 24 Baytaan ta kamu, mataud in manga nabi iban manga sultan ha masa nakauna yadtu in mabayaꞌ tuud kumitaꞌ sin manga kīkitaꞌ niyu bihaun, sagawaꞌ walaꞌ nila kītaꞌ. Iban mabayaꞌ tuud sila dumungug sin manga diyurungug niyu bihaun, sagawaꞌ walaꞌ nila diyungug.”
Isturi Dalil Pasal sin Tau Marayaw dayn ha Samariya, amu in Bangsa Kaastulan sin Manga Yahudi
25 Sakali awn hambuuk guru, amu in mapanday tuud pasal sin saraꞌ agama in miyawn sumulay lumusut kan Īsa ha bichara. Laung niya, “Tuwan, unu in hinangun ku ha supaya aku kasukuan sin kabuhiꞌ salama-lama?”
26 In sambung hi Īsa kaniya, “Unu in baytaꞌ ha lawm Kitab sin saraꞌ daakan naug dayn kan Musa? Biyaꞌ diin in panghāti mu?”
27 In sambung sin guru, “In baytaꞌ sin Kitab, ‘Wajib puspusun niyu in lasa niyu ha Tuhan, Panghuꞌ niyu, labi dayn ha unu-unu katān ha lawm atay niyu, ha kabuhiꞌ niyu iban ha lawm pikilan niyu, iban diꞌ niyu hipagꞌūg kaniya in hulas-sangsaꞌ niyu. Iban subay in lasa niyu ha pagkahi niyu mānusiyaꞌ, biyaꞌ sin lasa niyu ha baran niyu.’”
28 “Nakaamu tuud in sambung mu,” laung hi Īsa. “Kahagara in manga daakan yan bat awn kabuhiꞌ mu salama-lama.”
29 Sagawaꞌ in kabayaan sin guru sin saraꞌ agama wayruun sawayun kaniya hi Īsa. Hangkan iyasubu niya hi Īsa, laung niya, “Hisiyu bahaꞌ in pagkahi ku subay kalasahan ku?”
30 In sambung hi Īsa, “Awn yaun hambuuk tau Yahudi limūd dayn ha Awrusalam madtu pa Ariha. Sakali ha saꞌbu niya ha dān pa, liyangpasan siya sin manga tau mangīꞌ. Hiyubuan siya ampa bīnasa tuud. Walaꞌ siya hiyundungan bīnasa sampay agun-agun na siya matay ampa minīg in manga manglalangpas. 31 Sakali nagtaghaꞌ isab awn hambuuk imam Yahudi in limabay dayn ha dān yaun. Sagawaꞌ pagkitaꞌ niya ha tau bakas liyangpasan, simikuꞌ siya pa hansipak sin dān limabay dayn ha kalayuan. 32 Damikkiyan, awn da isab hambuuk bilal Yahudi in nakalabay. Sagawaꞌ iyatud niya sadja in tau bakas liyangpasan, ubus ampa siya simikuꞌ limabay ha hansipak sin dān. 33 Manjari awn hambuuk tau Samariya in nakalabay isab dayn ha dān yaun. Piyaglanggal niya in tau kiyalangpasan. Pagkitaꞌ niya ha tau, limuuy tuud siya. 34 Kiyadtu niya in tau iyubatan in paliꞌ sin lana iban alak ampa niya piyutus. Pagꞌubus ampa niya piyasakat in tau pa hayup piyanguraan niya. Diyā niya in tau pa hambuuk bāy paghahantian ampa niya iyupiksaꞌ marayaw. 35 Pagꞌadlaw hambuuk, giyuwaꞌ niya in duwa pilak batu ampa niya dīhil pa tau tagdapu sin bāy paghahantian. Laung niya ha tagdapu, ‘Ipata siya marayaw. Pila-pila na in hikabalanjaꞌ mu labi dayn sin sīn ini bayaran ku kaymu paghapit ku ha uwiꞌ ku.’”
36 Na, mahuli dayn duun, laung hi Īsa. “Na, ha pikil mu hisiyu ha tūngka-tau in nagpakitaꞌ sin lasa niya ha pagkahi niya liyangpasan sin manga tau mangīꞌ?”
37 In sambung sin guru sin saraꞌ agama, “Amu in tau limuuy iban nagꞌupiksaꞌ kaniya.”
Laung hi Īsa, “Na kadtu na kaw ampa mu hinanga in biyaꞌ sin nahinang niya.”
Mamisita hi Īsa kan Marta iban Mariyam
38 Manjari limanjal na miyanaw hi Īsa iban sin manga mulid niya. Nākawn sila pa kawman piyaghuhulaan sin hambuuk babai pagngānan hi Marta. Siyawmbibi niya hinda Īsa ha lawm bāy niya. 39 Awn hambuuk taymanghud niya babai pagngānan hi Mariyam. In siya ini limingkud ha tungud siki sin Panghuꞌ Īsa dimungug sin pagnasīhat niya. 40 Na, nahilu in ū hi Marta sin taud sin hinangun niya. Hangkan miyawn siya kan Īsa, laung niya, “Anduꞌ Tuwan, diꞌ mu ka maparuli in kahālan ku ini? Piyasāran aku sin taymanghud ku maghinang sin katān hinang. Bang mu bahaꞌ siya iyanun patabangun kākuꞌ?”
41 In sambung sin Panghuꞌ Īsa kaniya, “Marta, maytaꞌ kaw magsusa iban magpahilu sin pikilan mu pasal sin manga unu-unu katān, 42 malayngkan, hambuuk da in kagunahan niyu tuud, amu in napīꞌ hi Mariyam. In hinang niya nakaamu iban subay yan diꞌ īgan dayn kaniya.”
11Manghinduꞌ hi Īsa pasal Pangarap pa Tuhan
(Mat. 6:9-13,7:7-11)
1 Manjari awn hambuuk adlaw duun hi Īsa nangangarap pa Tuhan ha hambuuk lugal. Sakali pagꞌubus niya nangarap pa Tuhan, namung in hambuuk mulid niya kaniya. Laung niya, “Panghuꞌ, hindui kami mangarap pa Tuhan, biyaꞌ kan Yahiya, hīnduan niya in manga mulid niya.”
2 Laung hi Īsa kanila, “Bang kamu mangarap pa Tuhan subay biyaꞌ ha ini in hibichara niyu:
‘Ū Amaꞌ namuꞌ, bang mayan lagguun sin mānusiyaꞌ in ngān mu mahasuchi.
Bang mayan ikaw na in mamarinta ha mānusiyaꞌ katān.
3 Dihilan kāmuꞌ adlaw ini in kakaun kagunahan namuꞌ.
4 Ampuna in manga dusa namuꞌ,
karnaꞌ maapun namuꞌ da isab in katān hisiyu-siyu nakarusa kāmuꞌ.
Palayua kami dayn ha kasigpitan makapilad sin īman namuꞌ.’”
5 Na, laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Bang sawpama awn hambuuk dī kaniyu in madtu pa bāy sin bagay niya sin tungaꞌ dūm ampa imiyan, laung niya, ‘Bagay, pasambia ba aku tū tinapay. 6 Awn hambuuk bagay ku in iyampa nakaratung pa bāy ku dayn ha panawan, sagawaꞌ wayruun kakaun hikalabut ku kaniya!’ 7 Na, bang sawpama isab,” laung hi Īsa, “in sambung sin bagay niya dayn ha lawm bāy, amu agi, ‘Ayaw na kaw manghiluhalaꞌ kākuꞌ! In lawang sin bāy ku mahugut na in katambul iban yari na kami nagkukulang iban sin manga anak ku. Malisuꞌ na aku magbangun dumuhal matun kaymu sin piyangayuꞌ mu.’ 8 Na, unu na in kasūngan? Baytaan ta kamu, minsan in tau yan malisuꞌ magbangun dumihil sin tinapay piyangayuꞌ mu ha tungud sin pagbagay niyu, bang kaw matugul iban diꞌ masipug mangayuꞌ kaniya, diꞌ lumugay malugus da siya dumihil sin unu-unu na kagunahan mu.
9 “Hangkan ini in hibaytaꞌ ku kaniyu. Ayaw kamu masumu mangayuꞌ sabab tantu karihilan da kamu. Ayaw kamu masumu lumawag sabab tantu makabāk da kamu. Ayaw kamu masumu kumuꞌkuꞌ sin lawang sabab tantu kaukaban da kamu. 10 Karnaꞌ hisiyu-siyu in mangayuꞌ, karihilan siya. In hisiyu-siyu lumawag makabāk siya iban in hisiyu-siyu kumuꞌkuꞌ sin lawang kaukaban siya, minsan hisiyu.
11 “Na, asubuhun ta kamu manga kaamaan. Dihilan niyu ka hās in anak niyu bang mangayuꞌ istaꞌ kaniyu? 12 Atawa dihilan niyu ka siya tangangngang bang mangayuꞌ iklug kaniyu? 13 Na, minsan biyaꞌ diin in ngīꞌ niyu, maingat da isab kamu mangdihil sin unu-unu hikarayaw ha manga anak niyu. Na, amu pa ka isab in Tuhan, Amaꞌ niyu ha surgaꞌ in diꞌ maingat dumihil sin hikarayaw kaniyu? Patulunan niya sin Rū sin Tuhan in hisiyu-siyu mangayuꞌ kaniya.”
Hi Īsa iban hi Bilsibul
(Mat. 12:22-30;Mk. 3:20-27)
14 Sakali awn hambuuk waktu, piyaguwaꞌ hi Īsa in saytan umaw dayn ha lawm baran sin tau. Naumaw in tau sabab sin saytan ha lawm baran niya. Pagguwaꞌ sin saytan nakabichara na in tau. Na, nahaylan tuud in manga tau mataud. 15 Sagawaꞌ laung sin kaibanan tau, “In nagdihil kaniya yan barakat magpaguwaꞌ saytan, hi Bilsibul amu in Nakuraꞌ sin Manga Saytan.”
16 In kaibanan tau mabayaꞌ sumulay sin barakat hi Īsa. Hangkan nangayuꞌ sila kumitaꞌ hambuuk muꞌjijat dayn kan Īsa bat awn tandaꞌ kakitaan nila sin bunnal tuud naraak siya sin Tuhan. 17 Sagawaꞌ kiyaiingatan hi Īsa bang unu in ha lawm pikilan nila. Hangkan, laung niya kanila, “Bang in manga tau ha hambuuk hulaꞌ nababahagiꞌ, nagdurugaing-dugaing agaran iban nagbunuꞌ-biyunui, na in hulaꞌ yan diꞌ lumugay magkangīꞌ da. Damikkiyan, bang in maglahasiyaꞌ magsaggaꞌ-siyaggai, na diꞌ lumugay kumangīꞌ da sila. 18 Na, hangkan bang sawpama in Puntukan Saytan magkuntara iban sin manga tindug niya, in kusug sin kawasa niya diꞌ tumatas iban diꞌ lumugay kumangīꞌ na sila. Na, in agi niyu hi Bilsibul in nagdihil kākuꞌ barakat magpaguwaꞌ sin manga saytan. 19 Na, bang bunnal in agi niyu yan, na hisiyu bahaꞌ isab in nagdihil barakat ha manga tindug niyu magpaguwaꞌ saytan? In manga tindug niyu, amuna in mamaytaꞌ sin kasāan sin pamikil niyu! 20 Tantu in barakat ku magpaguwaꞌ saytan bukun dayn ha Puntukan Saytan, sabab in yan nahinang ku dayn ha kusug sin kawasa sin Tuhan. Na, amu yan in tandaꞌ magpakitaꞌ kaniyu sin in pamarinta sin Tuhan yari na dī bihaun kaniyu.”
21 (Diyalil hi Īsa in Puntukan Saytan pa hambuuk tau makusug.) Laung niya, “Bang in tau makusug magjaga sin bāy niya panyap iban sin katān pakukus niya, na way kapiligruhan sin katān altaꞌ niya. 22 Sumagawaꞌ bang siya gubatun sin hambuuk tau labi makusug dayn kaniya tantu daugun siya. Makawaꞌ in katān pakukus amu in piyanghalapan niya, iban sin manga altaꞌ niya ampa pagbahagiꞌ-bahagiun sin tau nanglangpas kaniya.
23 “Na, hisiyu-siyu in bukun agad kākuꞌ in siya yan kimukuntara kākuꞌ, iban hisiyu-siyu in diꞌ tumabang kākuꞌ magtipun magpatibuuk ha manga tau, bat sila masukuꞌ sin Tuhan, biyaꞌ niya da piyulak-palik in manga tau.”
In Pagbalik sin Saytan pa Lawm Baran sin Tau
(Mat. 12:43-45)
24 Laung pa isab hi Īsa, “Bang in saytan makaguwaꞌ na dayn ha lawm baran sin tau, maglunsulan na yan ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan lumawag lugal paghali-halihan niya, sagawaꞌ diꞌ mayan siya makabāk lugal, laung niya ha baran niya, ‘Magbalik na aku pa lawm baran sin tau bakas kiyabutangan ku.’ 25 Na, pagsūd niya magbalik, kītaꞌ niya wayruun dugaing nakasubli kaniya ha lawm baran sin tau, lāgiꞌ malanuꞌ iban mahawan in lawm niya. 26 Na, gumuwaꞌ siya magbalik ampa siya dumangin pitu saytan labi pa in ngīꞌ dayn kaniya, ubus ampa sila sumūd pa lawm baran sin tau. Na, bang sila makasūd na katān, in kahālan sin tau yan magduruhun in ngīꞌ dayn sin nakauna hambuuk da in saytan ha lawm baran niya.”
Pasal Kakuyagan
27 Saꞌbu hi Īsa nagbibichara, awn hambuuk babai dayn ha manga tau mataud in namung kan Īsa, laung niya, “Landuꞌ in kakuyagan sin babai imanak iban nagpaduruꞌ kaymu!”
28 Sagawaꞌ laung hi Īsa, “Labi pa in kakuyagan sin tau dumungug iban magkahagad sin Parman sin Tuhan.”
In manga Parisi Mabayaꞌ Kumitaꞌ Tandaꞌ sin Kawasa sin Almasi
(Mat. 12:38-42)
29 Piyagtipunan mayan hi Īsa sin manga tau diꞌ maambat, īyan niya sila, laung niya, “Diꞌ hikasipat in ngīꞌ sin manga tau ha masa ini! Mabayaꞌ sila kumitaꞌ muꞌjijat tandaꞌ sin barakat ku, sagawaꞌ diꞌ sila pakitaun muꞌjijat luwal da in muꞌjijat biyaꞌ sin barakat kimugdan kan Yunus sin masa nakauna yadtu. 30 In muꞌjijat kimugdan kan Nabi Yunus amu in tandaꞌ nagpakitaꞌ ha manga tau Niniba sin in siya bunnal naraak sin Tuhan. Damikkiyan, in muꞌjijat kumugdan ha amu in Anak Mānusiyaꞌ amu in tandaꞌ magpakitaꞌ ha manga tau sin masa ini, sin bunnal tuud naraak siya sin Tuhan. 31 Na, bang dumatung na in adlaw paghukum sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ katān, taksilun sin hambuuk Pangiyan dayn ha hulaꞌ Siba in manga tau sin masa ini. Sabab in siya minsan malayuꞌ in hulaꞌ niya miyadtu siya dimungug sin manga himumūngan hi Sultan Sulayman amu in tau malawm tuud in ingat niya. Na, baytaan ta kamu, awn dī bihaun in labi pa dayn kan Sulayman. 32 Damikkiyan, in manga tau dayn ha hulaꞌ Niniba, bang maabut in adlaw paghukum ha manga mānusiyaꞌ, manaksil da isab kaniyu. Sabab in sila, pagdungug nila sin nasīhat hi Yunus, magtūy sila nagkahagad iban nagtawbat sin manga dusa nila. Na, baytaan ta kamu, awn dī bihaun kaniyu in labi pa dayn kan Yunus.”
In Atay Subay Mabuntul
(Mat. 5:15,6:22-23)
33 Laung pa isab hi Īsa, “Wayruun tau magsūꞌ sin palitaan ubus ampa niya hitapuk atawa lukuban sin pastan. Gām mayan hibutang niya ha pagbubutangan palitaan ha supaya pagsūd sin manga tau kakitaan nila in ilaw. 34 In manga mata niyu amuna in biyaꞌ sapantun ilaw sin ginhawa-baran niyu. Bang in mata niyu marayaw, (hāti niya bang mabuntul in lawm atay niyu pa Tuhan) na awn kasawahan sin pikilan niyu. Masilang niyu in hinang mabuntul iban bukun. Sagawaꞌ bang in mata niyu bukun marayaw, (hāti niya bang bingkuk in lawm atay niyu) na biyaꞌ sin ha lawm katigidluman in pikilan niyu. Diꞌ niyu masilang in hinang mabuntul iban bukun. 35 Hangkan tantuha niyu tuud in baran niyu sin marayaw in pikilan niyu tudju pa Tuhan, bukun ha lawm katigidluman. 36 Bang mabuntul in lawm atay niyu, ha wayruun tuud bingkuk-bingkuk niya, na in katān ha lawm pikilan niyu marayaw tuud. Ha lawm kasawahan kamu biyaꞌ kamu sapantun kiyugdan sin sawa sin palitaan.”
Pasalan sin Manga Parisi iban Guru sin Saraꞌ Agama
(Mat. 23:1-36;Mk. 12:38-40)
37 Sakali naubus mayan nagbichara hi Īsa, tiyaabbit siya sin hambuuk Parisi pasāwhun magkaun kaniya. Na, miyagad na hi Īsa simūd pa lawm bāy niya ampa siya limingkud kimaun. 38 Na, nainu-inu in tau Parisi bang maytaꞌ hi Īsa kimaun minsan walaꞌ nakapanghugas tuud marayaw sin lima niya biyaꞌ sin kaagi sin manga Yahudi magsuchi sin lima nila bang sila kumaun.
39 Hangkan laung sin Panghuꞌ Īsa kanila, “In kamu manga Parisi, tuyuan niyu suchihun in anggawtaꞌ-baran iban kapanyapan niyu, sagawaꞌ in lawm atay niyu bukun suchi sabab hipuꞌ sin kangīan iban bayaꞌ mangulliꞌ ha manga tau. 40 Dupang tuud kamu! Walaꞌ niyu ka kiyaingatan sin in nagpapanjari sin anggawtaꞌ-baran niyu amura isab in nagpapanjari sin lawm atay niyu? 41 Bang kamu mabayaꞌ masuchi tuud ha unu-unu katān, na panabangan niyu ha manga miskin in manga altaꞌ kiyakaputan niyu.
42 “Makaluuy tuud in kamu manga Parisi! Bunnal na sa matuyuꞌ tuud kamu magdihil jakat pa Tuhan. Hiungsud niyu jakat in hambuuk sin hangpuꞌka-bahagiꞌ sin manga dahun-dahun hipagpahamut sin kakaun biyaꞌ na sin dahun-dahun pagngānan minta iban ru. Jakatan niyu isab in kaibanan tiyanum katān biyaꞌ da ha yan. Sagawaꞌ liyupa niyu in kabuntulan iban sin lasa niyu ha Tuhan. Na amuna yan in subay niyu bawgbugan, lāgiꞌ subay niyu da isab diꞌ lupahun in manga kaibanan daakan sin saraꞌ agama.
43 “Makaluuy tuud in kamu manga Parisi! Mabayaꞌ tuud kamu lumingkud ha manga lilingkuran tiyatagama ha manga balkanan duun ha langgal. Iban mabayaꞌ tuud kamu salamun iban lagguun sin manga tau duun ha manga tabuꞌ.
44 “Makaluuy tuud kamu! Biyaꞌ kamu sin manga kubul wayruun sunduk amu in makasammal ha manga tau bang nila kagiikan.”
45 Sakali awn hambuuk guru sin saraꞌ agama in imiyan kan Īsa, laung niya, “Tuwan, bang kaw magbichara sin biyaꞌ ha yan, biyaꞌ da isab kami in jiyūk mu!”
46 In sambung hi Īsa, “Makaluuy tuud isab in kamu manga guru sin saraꞌ agama! Pabuꞌgatan niyu in manga tau sin manga daakan sin saraꞌ agama, amu in diꞌ nila marā. Malayngkan, diꞌ kamu magpikil tumabang kanila mamawgbug sin daakan sin saraꞌ.
47 “Makaluuy tuud kamu! Piyalingkat niyu in paghinang sin manga tampat sin manga kanabihan bakas biyunuꞌ sin manga kaapuꞌ-apuan niyu. 48 Na, in hinang niyu yan amu in nagpakitaꞌ sin kiyaamuhan kamu sin hīnang sin manga kaapuꞌ-apuan niyu. Biyunuꞌ nila in manga nabi, hāti kamu in nagparayaw sin tampat sin manga nabi gantiꞌ panumtuman kanila. 49 Dayn ha sabab yan, nagparman in Tuhan, amu in makaingat sin unu-unu katān. Amu agi niya, ‘Pakawnun ku kanila in manga nabi iban sin manga kiyawakilan ku. Saꞌ in kaibanan patayun nila, ampa in kaibanan binsanaun nila.’ 50 Na, hangkan in manga tau sin masa bihaun kugdanan sin murkaꞌ sin Tuhan, sabab sin manga nabi biyunuꞌ sin manga kaapuꞌ-apuan nila dayn ha tagnaꞌ pa sin kapanjari sin dunya. 51 Dayn ha kabunuꞌ kan Hābil (amu in anak hi Apuꞌ Adam) sampay pa kabunuꞌ kan Jakariyas, amu in biyunuꞌ duun ha ūt sin lugal pagkukulbanan iban sin Bilik Suchi. Na, baytaan ta kamu sin mattan. In manga tau sin masa ini amu in kugdanan sin murkaꞌ sin Tuhan sabab sin manga katān nabunuꞌ sin kaapuꞌ-apuan nila!
52 “Makaluuy tuud in kamu manga guru sin saraꞌ agama! Bang ibārat nagsūd pa lawm bāy, giyunggungan niyu in kunsiꞌ sin lawang bat supaya in manga tau diꞌ makasūd. Hāti niya kamu in timampan sin panghāti sin manga tau pasal sin hinduꞌ bunnal. Diꞌ pa sarang kaniyu siyulak niyu in baytaꞌ kasabunnalan, sagawaꞌ hawiran niyu in kaibanan mabayaꞌ umingat sin kasabunnalan!”
53 Manjari nakaīg mayan hi Īsa dayn ha lugal yaun, mangīꞌ tuud in sawayan sin manga Parisi iban guru sin saraꞌ agama kaniya. Mataud ginisan in piyangasubu nila kan Īsa, 54 ha supaya nila masaggaw hi Īsa ha bichara, bang masāꞌ in kasambung niya. Hāti katuntutan nila hi Īsa.
12Pasal sin Pagbawꞌbawꞌ sin Manga Parisi
(Mat. 10:26-27)
1 Sakali ha saꞌbu hi Īsa duun nagsasambung-laung iban sin manga Parisi, miyawn in manga tau diꞌ maambat in taud. Nagdigpit tuud in manga tau ibuhan, amu in pagꞌiyanun agun diꞌ kahulugan jawm. Sakali bīcharahan muna hi Īsa in manga mulid niya, laung niya, “Halliꞌ kamu dayn ha pasulig sin manga Parisi, hāti niya amu in addat nila magpabawꞌ-bawꞌ sadja. 2 Kaingatan niyu, unu-unu in tiyatapuk tantu gumuwaꞌ da iban unu-unu in līlibun tantu kaingatan da. 3 Hangkan, unu-unu in kiyabaytaꞌ niyu ha katigidluman gumuwaꞌ da pa kasawahan iban unu-unu in kiyahagas-hagas niyu ha sipuk-sipuk hipamahalayak da pa mānusiyaꞌ katān.
Hisiyu in Subay Kabugaan
(Mat. 10:28-31)
4 “Na, baytaan ta kamu manga bagay ku, ayaw kamu mabugaꞌ ha manga makapatay sin baran niyu, sagawaꞌ wayruun na dugaing kamulahan mahinang nila pagpuas yadtu. 5 Baytaan ta kamu bang hisiyu in subay kabugaan niyu. Tuhan in subay kabugaan niyu, amu in tagakawasa lumaruk kaniyu pa narkaꞌ pagꞌubus niya kamu bugtuan napas. Pagkahagad kamu kākuꞌ sin subay Tuhan tuud in awla kabugaan niyu!
6 “Pikila niyu ba in manga manuk-manuk. Bukun ka in lima manuk-manuk asibiꞌ duwa unud sīn da hipagdagang? Biyaꞌ wayruun halgaꞌ nila. Sagawaꞌ minsan in hambuuk manuk-manuk mahalgaꞌ da ha Tuhan. 7 Na damikkiyan in kamu, minsan in taud sin buhuk ha ū niyu naiitung katān sin Tuhan. Hangkan, ayaw kamu mabugaꞌ sabab labi pa kamu māyuꞌ mahalgaꞌ kaniya dayn ha manga manuk-manuk minsan pila in taud nila!”
Pasal sin Pagꞌagad iban Pagsulak kan Īsa
(Mat. 10:32-33,12:32,10:19-20)
8 “Iban ini in hibaytaꞌ ku kaniyu. Hisiyu-siyu in magsabunnal ha katauran tau sin agad siya kākuꞌ, amu in Anak Mānusiyaꞌ, magsabunnal da isab aku ha alupan sin manga malāikat sin Tuhan sin in siya agad kākuꞌ. 9 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in imiyan ha katauran tau sin in siya bukun agad kākuꞌ, amu in Anak Mānusiyaꞌ, na umiyan da isab aku ha alupan sin manga malāikat sin Tuhan, sin in siya bukun agad kākuꞌ.
10 “Hisiyu-siyu in mamung mangīꞌ kākuꞌ, amu in Anak Mānusiyaꞌ, maampun da siya, sagawaꞌ hisiyu-siyu in mamung mangīꞌ ha Rū sin Tuhan, diꞌ siya ampunun sin Tuhan.
11 “Na, ha waktu susūngun bang kamu saggawun hukumun ha lawm manga langgal atawa ha alupan sin manga gubnul iban manga sultan, ayaw kamu magsusa bang biyaꞌ diin in kaagi niyu dumaawa atawa bang unu in hibichara niyu. 12 Sabab bang dumatung in waktu yan hinduan da kamu sin Rū sin Tuhan, bang unu in hibichara niyu.”
Dalilan Pasal sin Dayahan Dupang
13 Sakali awn hambuuk tau dayn ha manga kamatauran in namung kan Īsa, laung niya, “Tuwan, iyana in taymanghud ku pabahagii aku sin altaꞌ kiyabīn sin amaꞌ namuꞌ.”
14 In sambung hi Īsa kaniya, “Utuꞌ, wayruun kapatutan ku sumaraꞌ atawa magbahagiꞌ sin altaꞌ niyu.” 15 Sakali īyan hi Īsa in manga tau katān duun, laung niya, “Kamayaꞌ-mayaꞌ da kamu iban halliꞌ kamu dayn ha manga unu-unu napsu mangīꞌ sabab in tantu kasannyangan iban kakuyagan diꞌ mabī sin manga altaꞌ niyu, minsan da biyaꞌ diin in daya niyu.”
16 Pagꞌubus niyasīhatan hi Īsa in manga tau. Diyalil niya kaagi in pagnasīhat niya. Laung niya, “Awn bakas hambuuk tau dayahan taga lupaꞌ iban mabunga tuud in katān tiyanum ha lupaꞌ niya. 17 Sakali namikil-mikil in tau ini. Laung niya ha baran niya, ‘Wayruun na lugal kapagtawꞌan ku sin manga bunga sin tiyanum ku. Unu na bahaꞌ in hinangun ku?
18 “‘Ah, biyaꞌ ha ini in hinangun,’ laung niya ha baran niya, ‘hipalubu ku in manga buriga ku ampa aku magpahinang dakulaꞌ. Duun ku hitawꞌ in manga bunga sin tiyanum iban sin manga altaꞌ ku kaibanan. 19 Ubus ampa ku iyanun in baran ku, laung ku, “Ikaw na ini in tau, hipuꞌ sin altaꞌ ginisan hikapagguna minsan pila tahun. Na, ayaw kaw magsusa. Gām mayan pagpakansub kaw kumaun iban minum iban paglami-lami kaw!”’”
20 “‘Sagawaꞌ’ laung sin Tuhan kaniya, ‘Dupang kaw tuud! Sabab ha dūm da ini masalay na kaw iban sin nyawa mu. Mabutas na kaw iban sin altaꞌ mu iban tau dugaing na in magꞌaltaꞌ sin altaꞌ hitawꞌ mu.’”
21 Mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “Na, biyaꞌ ha yan in kumugdan ha manga tau amu in magpabūd iban magtawꞌ sadja sin manga altaꞌ pa baran nila. Sagawaꞌ miskin sila ha pangatud sin Tuhan” (sabab wayruun tagaran nila unu-unu ha surgaꞌ.)
Pasal sin Pagpangandul pa Tuhan
(Mat. 6:25-34)
22 Pagꞌubus laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Na, hangkan ini in hinduꞌ ku kaniyu. Ayaw kamu magsusa pasal sin kabuhianan niyu, bang unu in kaunun niyu, atawa magsusa sin pagtamung niyu. 23 Karnaꞌ in kabuhiꞌ ta labi mahalgaꞌ dayn sin manga kakaun, iban in anggawtaꞌ-baran ta labi mahalgaꞌ dayn sin manga tamungun. 24 Kitaa niyu ba in manga manuk-manuk. Diꞌ sila magtanum iban diꞌ sila magꞌani. Wayruun bilik atawa buriga pagtawꞌan nila sin manga kakaun nila. Malayngkan piyakakaun sila sin Tuhan! Na, ayaw pa isab kamu in diꞌ buhiun sin Tuhan? Labi kamu māyuꞌ mahalgaꞌ kaniya dayn sin manga manuk-manuk! 25 Maytaꞌ, humabaꞌ ka in umul niyu bang kamu magsusa? Minsan hangka jām, diꞌ! 26 Na, bang in manga parakalaꞌ sibiꞌ-sibiꞌ biyaꞌ ha yan diꞌ da matabang sin pagsusa niyu, na maytaꞌ pa kamu magsusa sin manga kaibanan?
27 “Kitaa niyu ba in manga kasumping-sumpingan yan amu in timubuꞌ isa-isa nila. Diꞌ sila maghinang iban diꞌ sila maghablun sin tamungun nila. Sagawaꞌ baytaan ta kamu, minsan in pakayan hi Sultan Sulayman, amu in bantug tuud dayahan diꞌ da makaatu sin dayaw sin pakayan sin manga kasumpingan yan. 28 Tuhan da in magpatamung ha manga kaparangan, amu in buhiꞌ adlaw ini, sagawaꞌ kunsum-kuꞌnisa mapatay da hirungul pa kāyu. Na, bang piyatatamung sin Tuhan in manga kaparangan biyaꞌ ha yan, na amu pa isab kamu in diꞌ patamungun sin Tuhan? Bukun pakarayaw mahugut in pangandul niyu pa Tuhan!
29 “Na, hangkan ayaw niyu tuud pahalgaa ha lawm atay niyu in manga kakaun iban inumun kabuhianan niyu. Ayaw kamu magsusa sin pasal yan. 30 Sabab mabiyaꞌ kamu sin manga tau bukun bangsa Yahudi, amu in magsusa sadja sin manga kabuhianan nila. Unu-unu in kagunahan niyu, kiyaingatan da sin Tuhan, Amaꞌ niyu. 31 Gām mayan subay Tuhan in papagbayaun niyu ha lawm atay niyu ampa niya hirihil kaniyu in manga kagunahan niyu yan.”
In Daya ha Surgaꞌ
(Mat. 6:19-21)
32 “In kamu manga mulid ku, ayaw kamu mabugaꞌ minsan kamu hangkatiyuꞌ da, karnaꞌ in Tuhan, Amaꞌ niyu, makuyag mangandul kaniyu sin pamarinta niya. 33 Dagangan niyu in manga altaꞌ niyu ampa niyu pagsarakkahan ha manga miskin in bīhan niya. Pagpitakaꞌ kamu sin diꞌ magkangīꞌ. In hāti niya pagmarayawan niyu in altaꞌ niyu bat awn daya niyu didtu ha surgaꞌ, amu in daya diꞌ tuud malawaꞌ iban karagdagan sabab wayruun sugarul makatakaw iban wayruun manga kuuk makamula sin manga altaꞌ niyu duun. 34 Karnaꞌ hawnu-hawnu in kiyabutangan sin pangaltaꞌ niyu duun da isab in bimbang sin atay niyu.
Pajagahun hi Īsa in Manga Mulid Niya
35 “Pagsakap kamu asal biyaꞌ sapantun sin manga daraakun nagtatagad sin pagꞌuwiꞌ sin nakuraꞌ nila dayn ha pagtiyaunan. Pahugutun nila asal in panamung nila iban sūan nila asal in palitaan nila. Hāti bang siya dumatung iban magkuꞌkuꞌ na sin lawang magtūy nila siya kaukaban. 37 Landuꞌ tuud in kakuyagan sin manga daraakun bang sila karatungan sin nakuraꞌ nila batiꞌ iban sakap! Na, baytaan ta kamu, in nakuraꞌ magtūy magpahugut sin kambut sin badjuꞌ niya bat siya makatanam manglabut ha manga daraakun niya. Palingkurun niya in manga daraakun niya ampa niya sila labutun. 38 Landuꞌ in kakuyagan nila bang sila karatungan sin nakuraꞌ nila sakap ha unu-unu na waktu, tungaꞌ dūm ka atawa subu-subu. 39 Na, ingat kamu. Bang kaingatan sin tau tagdapu bāy bang kuꞌnu waktu sumūd in sugarul pa lawm bāy niya, na diꞌ niya pasāran masūd in bāy niya. 40 Na, hangkan in kamu subay isab majaga, sabab in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, magbalik mari pa dunya ha waktu diꞌ niyu mapikil magbalik aku.”
41 Laung hi Pitrus, “Panghuꞌ, kami sadja ka in kiyatakdilan sin bichara mu yan atawa agad in tau katān?”
42 In sambung hi Panghuꞌ Īsa, “Hisiyu-siyu in daraakun kapangandulan iban taga akkal, siya in pīun sin nakuraꞌ niya magparuli sin lawm pamāy-bāy niya. Siya in magparuli magdihil sin kakaun sin manga kaibanan daraakun ha sakabaꞌ waktu sin pagkaun. 43 Na, bang in daraakun ini datungan sin nakuraꞌ niya naghihinang siya sin hinang kiyapangandul kaniya, na kumuyag tuud siya! 44 Na, baytaan ta kamu, tantu tuud in daraakun ini amuna in pangandulan sin katān altaꞌ sin nakuraꞌ niya. 45 Sagawaꞌ bang in daraakun ini sawpama bukun marayaw, laung niya ha lawm atay ‘Ā, malugay pa magbalik in nakuraꞌ ku!’ Na, binasahun niya in manga kaibanan daraakun usug-babai iban magparūl sadja siya sin baran niya magkaun iban maghilu. 46 Sakali in nakuraꞌ sin daraakun ini nagtaghaꞌ na sadja nagbalik ha waktu walaꞌ niya naniyat sin dumatung in nakuraꞌ niya, sabab diꞌ niya kaingatan bang kuꞌnu in balik sin nakuraꞌ niya. Na, tantu lagutun siya tuud sin nakuraꞌ niya iban magsibuꞌ na in uwian niya iban sin manga tau diꞌ magparachaya ha Tuhan.
47 “Bang kiyaiingatan sin hambuuk daraakun in kabayaan sin nakuraꞌ hipahinang kaniya, ampa diꞌ siya magsakap maghinang, na tantu masakit tuud in paglubak kaniya. 48 Sagawaꞌ bang in hambuuk daraakun diꞌ makaingat bang unu in kabayaan sin nakuraꞌ hipahinang kaniya, ampa siya makarusa, na binsanaun da isab siya, sagawaꞌ bukun biyaꞌ diin in paglubak kaniya. Karnaꞌ in tau kiyarihilan mataud, na mataud da isab in huwat-huwatun tagaran dayn kaniya. Damikkiyan, in tau kiyarihilan landuꞌ mataud, na landuꞌ mataud da isab in huwat-huwatun tagaran dayn kaniya.
Mabahagiꞌ in Manga Tau Pasal hi Īsa
(Mat. 10:34-36)
49 “In maksud sin pagkari ku pa dunya dumā sin biyaꞌ sapantun kāyu. Na, in kabayaan ku dumukut na in kāyu. 50 Awn kabinsanaan dakulaꞌ dumatung kākuꞌ iban landuꞌ tuud isab masigpit in pikilan ku ha salugay diꞌ mapuas in kabinsanaan yan! 51 Na in pangannal niyu in pagkari ku pa dunya nakarā kasannyangan ha manga mānusiyaꞌ? Na, walaꞌ. In pagkari ku nakarihil palsaggaan. 52 Sabab tagnaan dayn ha bihaun in manga tau magsaggaꞌ-siyaggai na pasal ku. Bang awn limangka-tau magtalianak, in tūngka-tau sumaggaꞌ ha duwangka-tau, hāti in duwangka-tau sumaggaꞌ ha tūngka-tau. 53 In manga amaꞌ iban sin manga anak nila usug magsaggaꞌ-siyaggai. In manga inaꞌ magsaggaꞌ-siyaggai iban sin manga anak nila babai. In manga magtali-ugangan babai magsaggaꞌ-siyaggai.”
Pasal Pagpamanduga sin Waktu
(Mat. 16:2-3)
54 Laung pa isab hi Īsa ha manga tau mataud, “Bang niyu kakitaan in andum guwaꞌ dayn ha sadlupan, laung niyu, umulan. Na, naagad in bichara niyu. 55 Iban bang niyu kananaman in hangin dayn ha sātan, laung niyu masuꞌ na isab in hulaꞌ. Na, naagad in bichara niyu. 56 In manga kamu yan magpabawꞌ-bawꞌ sadja! Maingat niyu pamandugahan in ngīꞌ-dayaw sin hulaꞌ dayn ha manga lupa sin kakitaan niyu ha lupaꞌ iban ha langit. Sagawaꞌ maytaꞌ niyu diꞌ kaingatan pamandugahan in manga pakaradjaan kīkitaꞌ niyu ha masa bihaun?
Pasal Pagsulut sin Magkuntara
(Mat. 5:25-26)
57 “Na, silanga niyu in mangīꞌ dayn ha marayaw bat supaya kamu makahinang sin mabuntul. 58 Bang sawpama awn tau manuntut kaniyu amu in dumā kaniyu maghukum pasal sin utang niyu, hinanga niyu tuud in mahinang niyu bat kamu makapagsulut ha diꞌ pa kamu makaabut pa paghukuman. Sabab bang kamu diꞌ makapagsulut, na marā na kamu pa manghuhukum. Ubus ampa kamu hitukbal pa pulis. Pagꞌubus ampa kamu hiluun sin pulis pa jīl. 59 Na, ingat kamu, duun kamu tumuddas ha salugay diꞌ niyu kabayaran in katān utang iban sin murta kaniyu. Minsan hambuuk unud sīn, diꞌ dagdagan.”
13Pasal sin Pagtawbat sin Dusa
1 Na, ha waktu da isab yadtu awn manga tau duun in namaytaꞌ kan Īsa pasal sin manga tau Jalil piyapatay hi Pilatu ha saꞌbu nila nagsusumbayꞌ sin manga hayup pagkulbanan pa Tuhan. 2 In sambung hi Īsa kanila, “Na, pagga biyaꞌ hādtu in kamatay ha manga tau Jalil yadtu, ha pikil niyu bahaꞌ amu yadtu in tandaꞌ sin in sila landuꞌ tuud baldusa dayn ha kaibanan tau Jalil? 3 Tantu bukun! Na, ingat kamu bang kamu diꞌ magtawbat sin manga dusa niyu in kamu yan magmula da isab biyaꞌ kanila. 4 Na, biyaꞌ na isab pasal sin hangpuꞌ tagwalu tau miyatay kiyaraꞌganan sin bāy mataas pagjajagahan, nalubu didtu ha Siluwam. Bang kamu, in kamatay nila yadtu tandaꞌ sin baldusa tuud sila dayn ha kaibanan tau naghuhulaꞌ ha Awrusalam? 5 Tantu, bukun! Na, ingat kamu, bang niyu diꞌ pagtawbatan in manga dusa niyu, na magmula da isab kamu biyaꞌ kanila.”
Dalilan Pasal sin Kahuy tina Diꞌ Magbunga
6 Manjari niyasīhatan hi Īsa in manga tau. Diyalil niya kaagi in pagnasīhat niya. Laung niya, “Bakas awn hambuuk tau taga lupaꞌ tiyatanuman anggul. Sakali awn hambuuk kahuy tina timutubuꞌ duun ha lupaꞌ niya. Na miyadtu siya kimitaꞌ bang awn na bunga sin kahuy tina, sagawaꞌ wayruun kiyabaakan niya. 7 Hangkan laung niya ha nagtutungguꞌ sin tiyanum niya, ‘Kitaa ba, awn na tū tahun aku magkari maglāg bunga sin kahuy tina yan, sagawaꞌ sampay bihaun wayruun bunga kabaakan ku. Pilai na in kahuy yan! Makakangīꞌ sadja yan sin lupaꞌ.’
8 “Sagawaꞌ in sambung sin nagtutungguꞌ sin tiyanum niya, ‘Tuwan, ayaw naa kaw magꞌūs-ꞌūs. Pasāri naa duun ha lawm hangka-tahun. Sungkalun ku naa in bulian niya ampa ku butangan tayꞌ sapiꞌ. 9 Na, bang magbunga in kahuy tina yan ha tahun balik, labi marayaw, sagawaꞌ bang diꞌ, na ampa mu hipapilaꞌ kākuꞌ.’”
Pauliun hi Īsa in Hambuuk Babai Buggul ha Adlaw Paghali-hali pa Tuhan
10 Manjari hambuuk adlaw Sabtuꞌ, adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga Yahudi, nagnasīhat hi Īsa duun ha langgal. 11 Sakali awn duun ha langgal hambuuk babai nasasakit, kiyalabhaan sin saytan. Awn na hangpuꞌ tagwalu tahun in lugay niya nasasakit. Nabuggul na in taykud niya iban diꞌ na tuud mapabuntul. 12 Pagkitaꞌ kaniya hi Īsa, tiyawag siya ampa īyan, amu agi, “Indaꞌ, kaulian na in sakit mu. Puas na kaw.” 13 Kiyaputan niya sin lima niya in babai. Na, saruun-duun miyuntul in baran sin babai sartaꞌ piyudji niya in Tuhan.
14 Na, diyugalan kan Īsa in tau nagkakaput sin langgal sabab nagpauliꞌ siya ha tau nasasakit ha saꞌbu adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. Hangkan nagkabtangan siya ha manga tau, laung niya, “Unum adlaw in kiyasukuꞌ kātuꞌniyu maghinang. Hangkan bang kamu mabayaꞌ magpauliꞌ sin sakit niyu, kari kamu ha lawm sin unum adlaw yan, sagawaꞌ bukun ha adlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan!”
15 In sambung hi Panghuꞌ Īsa kaniya, “In kamu yan magpabawꞌ-bawꞌ sadja! Sabab wayruun sa yan minsan hambuuk dayn kaniyu in diꞌ humubad sin sapiꞌ niya atawa kuraꞌ niya dayn ha kural ampa niya dāhun gumuwaꞌ painumun tubig minsan da adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. 16 Na, bihaun yari awn hambuuk panubuꞌ hi Ibrahim amu in giyugunggungan sin Puntukan Saytan ha lawm likusan niya awn na hangpuꞌ tagwalu tahun. Na, bukun ka patut puasan siya dayn ha yan ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan?” 17 Na, pagbichara hi Īsa biyaꞌ hādtu, simipug tuud in manga tau simasaggaꞌ kaniya. Sagawaꞌ in kamatauran sin manga tau nagkūg-kuyag pasal sin katān muꞌjijat nahinang hi Īsa.
Dalilan Pasal sin Bigi Sibiꞌ-sibiꞌ Tuud
(Mat. 13:31-32;Mk. 4:30-32)
18 Na, tiyuy hi Īsa in pagnasīhat niya, laung niya, “Biyaꞌ diin in hantang sin pamarinta sin Tuhan? Biyaꞌ diin bahaꞌ in kapapata ku kaniyu? 19 Na, in pamarinta sin Tuhan biyaꞌ hantang sin kahālan sin pagtanum sin hambuuk tau sin bigi sibiꞌ-sibiꞌ tuud ha lupaꞌ niya. Na, timubuꞌ in bigi iban nanjari kahuy dakulaꞌ iban duun ha manga sanga niya naghinang pugad in manga manuk-manuk.”
Dalilan Pasal sin Pasulig
(Mat. 13:33)
20 Laung pa isab hi Īsa, “Biyaꞌ diin bahaꞌ in kapapata ku kaniyu sin pamarinta sin Tuhan? 21 Na, biyaꞌ ha ini in hantang niya. Biyaꞌ yan sapantun sin pasulig amu in hilamud sin babai pa tūngka-kāgaꞌ tirigu, ampa muskag in addun.”
Pasal sin Lawang Makiput
(Mat. 7:13-14,21-23)
22 Na, liyanjal na hi Īsa in panaw niya tudju pa Awrusalam. Ha sakabaꞌ awn manga dāira iban kawman kalabayan humapit siya magnasīhat ha manga tau. 23 Sakali awn hambuuk tau nangasubu kan Īsa, laung niya, “Tuwan, hangkatiyuꞌ da ka in tau malappas, amu in makapasurgaꞌ?”
24 In sambung hi Īsa kanila, “Bang kamu mabayaꞌ sumūd pa lawman sin Tuhan, pagtuyuꞌ tuud kamu lumabay dayn ha lawang makiput, sabab tantu mataud tau in sumulay sumūd, sagawaꞌ diꞌ sila makarapat sumūd. 25 Karnaꞌ bang in tagdapu sin bāy tumindug na tumambul sin lawang sin bāy, in kamu duun na tumindug ha guwaꞌ kumuꞌkuꞌ sin lawang. Laung niyu, ‘Tuwan, ukabi kami lawang!’
“In sambung niya kaniyu, ‘Diꞌ ta kamu kaingatan bang tau dayn diin kamu!’
26 “Na, sumambung kamu, laung niyu, ‘Bakas kami nagsāw nagkaun iban ikaw iban nagnasīhat kaw didtu ha kawman namuꞌ!’
27 “Sagawaꞌ in sambung niya kaniyu, ‘Diꞌ ku kaingatan bang tau dayn diin kamu. Īg kamu katān dayn kākuꞌ. In manga kamu yan naghihinang sin manga hinang mangīꞌ tuud!’
28 “Na, magtangis tuud kamu iban manatat in takuꞌ niyu pagkitaꞌ niyu kanda Ibrahim, Isahak, Yaꞌkub iban sin manga katān kanabihan ha lawm pamarintahan sin Tuhan, sagawaꞌ in kamu minsan mabayaꞌ sumūd hilaruk da pa guwaꞌ. 29 Malayngkan magtipun in manga tau dayn ha katilingkal dunya, dayn ha subangan, sadlupan, iban uttaraꞌ, sātan, mawn na sumāw sin pagjamu ha lawm pamarintahan sin Tuhan. 30 Na, in manga tau amu in ha ulihan bihaun, in kaibanan dayn kanila ha adlaw mahuli amu in makapaunahan, ampa in manga tau ha unahan bihaun, awn dayn kanila ha adlaw mahuli amu in makapaulihan.”
In Lasa hi Īsa ha Manga Tau Awrusalam
(Mat. 23:37-39)
31 Manjari ha saꞌbu hi Īsa duun nagnanasīhat miyawn in manga Parisi kan Īsa namaytaꞌ, laung nila, “Subay kaw mīg dayn dī, pakain-pakain na kaw, sabab kabayaan kaw hipabunuꞌ hi Hirud.”
32 In sambung hi Īsa kanila, “Kadtu kamu baytai niyu in tau panipu yan sin hilanjal ku in hinang ku magpaguwaꞌ ha manga saytan dayn ha lawm baran sin manga tau iban magpauliꞌ sin sakit sin manga tau ha adlaw ini sampay pa kinsum. Subay ha hikatū sin adlaw ampa maubus in hinang ku. 33 Kaingatan ku diꞌ aku maunu dī ha ini sabab in kamatauran sin manga nabi piyatay sin manga tau didtu ha Awrusalam, hangkan subay ku hilanjal in panaw ku ini pa Awrusalam adlaw ini iban sampay pa kuꞌnisa.”
34 (Na, nasusa hi Īsa pasal sin hinang sin manga tau Awrusalam.) Laung niya, “Anduꞌ kailu in kamu manga tau Awrusalam. Masi-masi in pagpamunuꞌ niyu ha manga kanabihan iban pagpamatu niyu ha manga tau daraakun sin Tuhan magpasampay sin Parman niya mawn kaniyu! Nakapila ku na piyakitaꞌ kaniyu in bayaꞌ ku magꞌayad kaniyu. Amu in pagꞌiyanun biyaꞌ aku sapantun hambuuk inaꞌ manuk magtipun sin manga anak niya ha sawm pikpik niya bat sila diꞌ magmula. Sagawaꞌ diꞌ kamu mabayaꞌ ayaran ku! 35 Na, ingat kamu, bihaun pasāran na sin Tuhan in Bāy niyu dakulaꞌ pagtataatan. Iban in aku bukun na malugay diꞌ niyu na kakitaan, lāgiꞌ diꞌ aku magbalik sampay diꞌ maabut in waktu in kamu makaiyan na, laung niyu, ‘Saginahun natuꞌ in kiyawakilan sin Tuhan.’”
14Pauliun hi Īsa in Tau Nasasakit
1 Manjari hambuuk waktu, adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, miyagad hi Īsa madtu kimaun pa bāy sin hambuuk tau dakulaꞌ, nakuraꞌ sin manga Parisi. Jiyagahan tuud sin manga tau duun in kignut-kuhibal hi Īsa. 2 Sakali awn hambuuk tau namumuntuꞌ in manga biꞌtis iban buktun niya in diyā mawn kan Īsa. 3 Na, iyasubu hi Īsa in manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga Parisi, laung niya, “Makajari ka ha saraꞌ sin agama natuꞌ magpauliꞌ ha nasasakit ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan atawa diꞌ?”
4 Na, walaꞌ tuud sila nakapamung minsan hangka-kabtang. Na, kiyawaꞌ hi Īsa in tau nasasakit ampa niya piyauliꞌ, ubus ampa piyauwiꞌ.
5 Pagꞌubus ampa hi Īsa namung kanila, laung niya, “Bang sawpama awn dī kaniyu in taga anak atawa sapiꞌ in nahulug pa lawm tubig kuppung dakulaꞌ ha saꞌbu adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, diꞌ niyu ka magtūy utungun saruun-duun dayn ha lawm kuppung, minsan da adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan?”
6 Na, walaꞌ tuud sila nakasambung sin pasal yan.
Pasal sin Pagpababaꞌ Atay iban Pagmarayaw ha tau
7 Sakali kītaꞌ hi Īsa sin in manga kaibanan luruk nagpīꞌ sin lingkuran marayaw. Hangkan nagnasīhat hi Īsa diyalil niya kaagi. Laung hi Īsa kanila katān, 8 “Bang kaw kawaun mangluruk pa pagtiyaunan, ayaw kaw lumingkud ha manga lingkuran marayaw. Sabab adakalaꞌ tiyatawꞌ in lingkuran ha tau naimbayt balkanan dayn kaymu. 9 Na, pagdatung sin tau balkanan, kawnun kaw sin tau nagꞌimbayt kaniyu ampa kaw iyanun, laung niya, ‘Siya in palingkura ha lingkuran yan.’ Na, mabias na kaw. Saꞌ na kaw lumingkud ha lingkuran bukun marayaw. 10 Hangkan bang kaw kawaun mangluruk, pagdatung mu madtu lingkud kaw ha lingkuran bukun marayaw, ha supaya pagkitaꞌ sin tau nagꞌimbayt kaymu, kawnun kaw iyanun, amu agi, ‘Kari kaw bagay lumingkud pa lingkuran marayaw.’ Na, in yan hambuuk kalagguan kaymu ha pangitaꞌ sin manga katān luruk. 11 Karnaꞌ hisiyu-siyu in tau magpataas sin baran niya hidusdus pa babaꞌ iban hisiyu-siyu in magpababaꞌ sin baran niya angkatun da siya pa taas.”
12 Pagꞌubus ampa isab īyan hi Īsa in tau nagpajamu, laung niya, “Bang kaw magpajamu, ayaw kaw magpaluruk ha manga bagay mu atawa taymanghud mu, atawa kampung mu atawa manga pangdaig bāy mu dayahan. Sabab in manga tau yan sumubli da isab kumawaꞌ mangluruk kaymu. Na, in hāti niya makabalik da kaymu in kiyapagdihil mu. 13 Sagawaꞌ bang kaw magpajamu, kawaa mangluruk in manga miskin, in manga tau taga garnaꞌ in baran iban manga pingkaꞌ iban sin manga buta. 14 Sabab makabaak kaw karayawan bang amu in manga tau yan in kawaun mu mangluruk, sabab in manga tau yan diꞌ makatungbas kaymu. Tuhan in tumungbas kaymu ha adlaw mahuli bang maabut na in waktu mabuhiꞌ na magbalik in manga tau ādil.”
Dalilan Pasal sin Pagjamu Dakulaꞌ
(Mat. 22:1-10)
15 Pagdungug sin hambuuk luruk sin bichara hi Īsa, imiyan siya kan Īsa, laung niya, “Diꞌ hikasipat in kakuyagan sin manga tau luruk ha pagjamuhan sin Tuhan didtu ha pagparintahan sin Tuhan!”
16 In sambung hi Īsa kaniya, “Bakas awn tau nagsaddiya sin pagpajamu dakulaꞌ iban mataud tau in piyakawaꞌ niya mangluruk. 17 Sakali naabut mayan in waktu sin pagpajamu, diyaak niya in daraakun niya madtu pa manga luruk mamaytaꞌ kanila, amu agi, ‘Pakadtuun na kamu, saddiya na in pagjamu.’
18 “Sagawaꞌ nagdaawa pakaniya-pakaniya in manga tau katān amu in piyakawaꞌ mangluruk. Laung sin hambuuk tau ha daraakun, ‘Awn lupaꞌ baꞌgu ku binī. Subay ku kadtuun lilingun. Anduꞌ maapa mayan aku.’
19 “Laung isab sin hangka-tau, ‘Awn hangpuꞌ sapiꞌ baꞌgu binī ku pagꞌusalun ku bang magꞌararu. Sūng ku sa ini madtu kumitaꞌ bang biyaꞌ diin in kusug sin manga sapiꞌ. Anduꞌ, maapa dakuman aku.’
20 “Laung isab sin hambuuk, ‘Baꞌgu da aku tīyaun, hangkan diꞌ aku makaluruk madtu.’
21 “Na, minuwiꞌ na in daraakun ampa namaytaꞌ ha nakuraꞌ niya. Na, diyugalan tuud in nakuraꞌ. Laung niya ha daraakun, ‘Kadtu kaw magꞌūs-ꞌūs pa dāira ampa lataga in katān karān-dānan iban labayan. Paluruka mari in manga miskin, in manga tau taga garnaꞌ in baran, in manga buta iban sin manga pingkaꞌ.’
22 “Dayꞌ-dayꞌ pakarayaw, nakabalik na in daraakun, laung niya, ‘Tuwan, nahinang ku na in diyaakan mu kākuꞌ, sagawaꞌ kulang pa in manga tau luruk. Awn pa katuputan.’
23 “Hangkan, laung sin nakuraꞌ ha daraakun niya, ‘Kadtu kaw pa kagimbahan. Lataga in katān karān-dānan iban labayan ampa mu paluruka mari in manga tau bat mahipuꞌ in bāy ku. 24 Na, ingat kamu, in manga tau katān amu in piyakawaꞌ ku nakauna mangluruk, diꞌ tuud makahampit sin pagjamu ku ini!’”
Pasal sin Pagꞌagad kan Īsa
(Mat. 10:37-38)
25 Manjari hambuuk waktu nagpapanaw hi Īsa, mabanus tau in miyamagad kaniya. Sakali himarap siya ha manga tau ampa siya namung, laung niya, 26 “Hisiyu-siyu in mabayaꞌ magad kākuꞌ, subay in lasa niya kākuꞌ malabi dayn sin lasa niya ha inaꞌ-amaꞌ niya, ha anak-asawa niya, ha manga taymanghud niya usug-babai iban ha baran niya sabab bang bukun, diꞌ siya mahinang mulid ku. 27 Hisiyu-siyu in diꞌ mangaku sin katān haggut-pasuꞌ, minsan siya mapatay ha pasal ku iban diꞌ magad mari kākuꞌ, na diꞌ siya mahinang mulid ku.
28 “Bang awn hambuuk kaniyu in magpikil magpahinang bāy dakulaꞌ hinangun pamamantawan, in siya yan tantu lumingkud naa muna magbista bang pila in hikagastu niya, ha supaya niya kaingatan bang makagastuhan in sīn niya hipagpahinang sin bāy. 29 Sabab bang niya diꞌ bistahun naa muna, na gana-gana ubus niya magpatindug sin manga hāg sin bāy, kakulangan siya sīn, na diꞌ matalus in bāy niya. Na, pagkatawahan siya sin manga tau katān makakitaꞌ. 30 Laung sin manga tau, ‘In tau ini nagpatindug bāy, sagawaꞌ diꞌ niya matalus.’
31 “Damikkiyan, bang in hambuuk sultan taga tindug hangpuꞌ ngaibu sūng magbunuꞌ iban sin sultan taga tindug kawhaan ngaibu, tantu lumingkud naa siya muna mamikilan bang siya makaatu atawa diꞌ. 32 Bang ha pikilan niya diꞌ siya makaatu, na, magtūy niya pakadtuun in manga tindug niya pa sultan kuntara niya mamaytaꞌ sin mabayaꞌ siya dumā magsulut, bābā malawak pa in hambuuk sultan.” 33 Na, mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “Damikkiyan, in kamu, diꞌ kamu makaagad magguru kākuꞌ, mahinang manga mulid ku, bang niyu diꞌ taykuran in manga unu-unu niyu katān.”
Diyalil Asin in Manga Tau Agad kan Īsa
(Mat. 5:13;Mk. 9:50)
34 Laung pa isab hi Īsa, “In asin marayaw, sagawaꞌ bang maīg na in kaasin niya, na way na dapat paasinun magbalik. 35 Wayruun na yan kapūsan niya. Diꞌ yan minsan hikapagguna hipagparayaw sin lupaꞌ bat humambug in manga tiyanum. Hibugit yan sin manga tau. Na, sasukuꞌ sin kamu nakarungug, dunguga iban tumtuma niyu tuud in biyaytaꞌ ku yan kaniyu!”
15Dalilan Pasal sin Bili-bili Nalawaꞌ
(Mat. 18:12-14)
1 Manjari hambuuk adlaw, mataud mayan manga mangangawaꞌ sukay pa parinta iban manga tau amu in walaꞌ miyamagad sin daakan sin saraꞌ agama in miyawn dimungug sin nasīhat hi Īsa. 2 Iyamahan in manga Parisi iban sin manga guru sin saraꞌ agama. Laung nila, “Diꞌ manjari in tau ini. Parulihun niya minsan in manga tau, amu in walaꞌ miyamagad sin daakan sin saraꞌ agama, iban dāhun niya magsāw magkaun!” 3 Na, hangkan diyalil kaagi hi Īsa in bichara niya pasal sin bili-bili nalawaꞌ.
4 Laung hi Īsa, “Bang sawpama awn hambuuk dī kaniyu in taga hanggatus bili-bili. Sakali nalawaꞌ in hambuuk, unu bahaꞌ in hinangun niya? Tantu hibīn niya in kasiyaman-tagsiyam bili-bili niya duun ha lupu, ampa siya madtu maglawag sin bili-bili nalawaꞌ sampay niya kabaakan. 5 Bang niya kabaakan na, kūgan tuud siya. Paꞌsanun niya in bili-bili, 6 ampa dāhun muwiꞌ. Pagdatung niya pa bāy tawagun niya in manga bagay niya iban sin manga pangdaig bāy niya, laung niya, ‘Kari kamu katān. Makuyag tuud aku sabab kiyabaakan ku na in bili-bili ku bakas nalawaꞌ. Hangkan maglami-lami kitaniyu!’ 7 Damikkiyan, in hambuuk baldusa biyaꞌ da isab hantang sin bili-bili nalawaꞌ. Bang in hambuuk baldusa magtawbat na sin dusa niya, magkūg-kuyag tuud in katān ha lawm surgaꞌ. In kakuyagan nila pasal sin tau yan, malabi tuud dayn sin kakuyagan pasal sin kasiyaman-tagsiyam tau mabuntul kunuꞌ, amu in way kunuꞌ pagtawbatan nila.”
Dalilan Pasal sin Pilak Tibuuk Nalawaꞌ
8 Laung pa isab hi Īsa, “Atawa sawpama awn hambuuk babai taga dublun hangpuꞌ in taud niya. Sakali nalawaꞌ in hambuuk. Na, unu bahaꞌ in hinangun niya? Tantu sūan niya in palitaan ampa niya sapuhan in lawm bāy. Lawagun niya tuud marayaw sampay niya kabaakan. 9 Na, bang niya kabaakan na, tawagun niya in manga bagay niya iban manga pangdaig bāy niya, laung niya kanila, ‘Kari kamu katān. Makuyag tuud aku sabab kiyabaakan ku na in dublun ku bakas nalawaꞌ. Hangkan maglami-lami kitaniyu!’ 10 Na, damikkiyan, in hambuuk baldusa biyaꞌ da isab hantang sin dublun nalawaꞌ. In manga malāikat sin Tuhan magkūg-kuyag tuud pasal sin hambuuk baldusa nagtawbat sin manga dusa niya.”
Dalilan Pasal sin Anak Usug Nalawaꞌ
11 Laung pa isab hi Īsa, “Awn bakas hambuuk tau taga anak duwa usug. 12 Laung sin anak manghud ha amaꞌ niya, ‘Amaꞌ dihilan na kākuꞌ in sukuꞌ ku sin altaꞌ hipusakaꞌ mu kāmuꞌ.’ Na, biyahagiꞌ na sin tau ini in altaꞌ pusakaꞌ niya ha duwa anak niya usug.
13 “Liyabayan pilay adlaw piyagdagang sin anak manghud in altaꞌ pusakaꞌ kaniya. Ampa siya minīg dayn ha bāy nila iban sin pilak bīhan sin altaꞌ niya, miyadtu siya pa hulaꞌ malayuꞌ nagbulaug iban nagꞌusibaꞌ sin sīn niya. 14 Naubus in katān sīn niya. Sakali naggutum ha katilibut sin hulaꞌ yaun. Nakalanduꞌ in paggutum. Kiyasigpitan tuud siya sabab naubus na in unu-unu niya katān. 15 Na, hangkan miyadtu siya naghinang ha hambuuk tau amu in luggiyaꞌ naghuhulaꞌ ha hulaꞌ yaun. Dīhilan siya hinang magꞌipat sin manga babuy didtu ha uma. 16 Na, hiyapdiꞌ na tuud siya, hangkan minsan in manga kakaun sin babuy mabayaꞌ niya na kaunun. Sagawaꞌ wayruun tuud minsan hangka-tau in nakarihil kaniya kakaun.
17 “Mahuli dayn duun napikil niya in kasāan nahinang niya. Laung niya ha lawm atay niya, ‘In manga katān giyagadjihan hi amaꞌ labi-labihan in pagkaun nila, hāti in aku ini, marayꞌ na mautas sin hapdiꞌ! 18 Marayaw pa aku magbalik na madtu pa amaꞌ ku, ampa ku siya iyanun, laung ku, “Amaꞌ”, nakarusa aku pa Tuhan iban kaymu. 19 Diꞌ na aku tūpun tawagun anak mu. Niyata na sadja aku hambuuk tau giyagadjihan mu.’” 20 Pagꞌubus niya namikil, magtūy siya timindug ampa siya minuwiꞌ na nagbalik pa amaꞌ niya.
“Sakali malayuꞌ pa siya dayn ha bāy nila, kītaꞌ na siya sin amaꞌ niya. Limuuy tuud in amaꞌ niya kaniya. Na, magtūy dimagan in amaꞌ niya madtu kaniya, ampa siya giyulgul sīyum.
21 “Laung niya ha amaꞌ niya, ‘Amaꞌ, nakarusa aku pa Tuhan iban kaymu. Diꞌ na aku tūpun tawagun anak mu.’
22 “Sagawaꞌ tiyawag sin amaꞌ in manga daraakun niya. Laung niya kanila, ‘Samut kamu! Dāha niyu mari in badjuꞌ marayaw tuud, ampa niyu suꞌlugan kaniya. Suꞌlugi niyu singsing in lima niya iban suꞌlugi niyu tawmpaꞌ in siki niya. 23 Pagꞌubus kawaa niyu madtu in anak sapiꞌ piyahahambug natuꞌ ampa niyu sumbayꞌa. Maglami-lami kitaniyu iban magpajamu! 24 Karnaꞌ in anak ku amu in nīyat ku patay na, yari bihaun buhiꞌ. Bakas siya nalawaꞌ dayn kākuꞌ, sagawaꞌ bihaun nagbalik na siya minuwiꞌ mari kākuꞌ.’ Na, naglami-lami na sila iban nagpajamu.
25 “Manjari in anak magulang saꞌbu didtu ha uma. Pagꞌuwiꞌ niya dayn ha uma, masuuk mayan siya pa bāy, diyungug niya in pagkalang iban pagbayla. 26 Hangkan tiyawag niya in hambuuk daraakun ampa niya iyasubu. Laung niya, ‘Unu taꞌ in piyaglami-lamihan ha bāy yaun?’ 27 Laung sin daraakun, ‘In taymanghud mu nakabalik na mari. Hangkan nagpasumbayꞌ sapiꞌ piyahahambug natuꞌ in amaꞌ mu sabab nakabalik in taymanghud mu ha wayruun unu-unu mangīꞌ kimugdan kaniya.’
28 “Na, diyugalan tuud in anak magulang, iban diꞌ siya mabayaꞌ gumaban pa taas bāy. Hangkan kiyadtu siya iyūū sin amaꞌ niya pasakatun pa bāy. 29 Sagawaꞌ laung niya ha amaꞌ niya, ‘Kitaa ba, bukun na pila tahun aku naghinang kaymu biyaꞌ hambuuk īpun iban way minsan hambuuk daakan mu in walaꞌ ku naagad. Na, unu in tungbas kiyarihil mu kākuꞌ? Minsan hambuuk kambing walaꞌ mu aku kiyarihilan pagjamuhan ku iban sin manga bagay ku! 30 Sagawaꞌ in anak mu yan, amu in nangusibaꞌ sin katān altaꞌ mu, piyagdihil ha manga babai mangīꞌ, yan mu piyasumbayꞌan sapiꞌ piyahahambug natuꞌ pagbalik niya mari!’
31 “In sambung sin amaꞌ, ‘Utuꞌ, in ikaw tutug dī kākuꞌ iban in katān altaꞌ ku kaymu. 32 Sagawaꞌ diꞌ manjari bang diꞌ maglami-lami iban magpajamu sabab in taymanghud mu amu in bakas ku nīyat patay na, yari bihaun nagbalik kātuꞌ. Bakas siya nalawaꞌ, sagawaꞌ bihaun yari na nakauwiꞌ nagbalik.’”
16Dalilan Pasal sin Tau Kapangandulan Magkaput sin Altaꞌ
1 Manjari laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Bakas awn hambuuk tau dayahan taga daraakun amu in piyangandulan niya magparuli sin manga altaꞌ niya. Sakali kiyasumbungan in tau dayahan ini sin in altaꞌ iyusibaan sin daraakun piyangandulan niya. 2 Hangkan piyatawag niya in daraakun niya ini. Laung niya ha daraakun niya, ‘Bunnal ka in manga sumbung diyungug ku pasal mu? Listahan in katān altaꞌ ku kiyaputan mu iban baytai aku bang biyaꞌ diin in pagkaput mu, sabab diꞌ ta na kaw pangandulan sin altaꞌ ku.’
3 “Na, namikil-mikil in daraakun ini. Laung niya ha lawm atay niya, ‘Paīgun na aku sin nakuraꞌ ku dayn ha hinang ku. Magꞌunu na bahaꞌ aku ini? Diꞌ aku makapaghinang magkaliꞌ lupaꞌ sabab bukun makusug in baran ku iban masipug aku manglimus ha manga tau. 4 A, kaingatan ku na bang unu in hinangun ku, ha supaya aku bagayun sin manga tau pahulaun ha bāy nila, bang way na hinang ku.’
5 “Hangkan piyatawag niya in manga tau katān nakautang ha nakuraꞌ niya. Iyasubu niya in hangka-tau laung niya, ‘Pila in utang mu ha nakuraꞌ ku?’
6 “‘Hanggatus mital lana jaytun,’ in agi sin tau nakautang.
“‘Yari in listahan sin utang mu,’ laung sin daraakun sin tau dayahan. ‘Lingkud kaw ampa mu pindahi pa kayꞌman mital sadja in utang mu.’
7 “Pagꞌubus iyasubu niya na isab in hambuuk. ‘Na, in ikaw pila isab in utang mu ha nakuraꞌ ku?’
“‘Hangibu karut pāy,’ in sambung kaniya. ‘Yari in listahan sin utang mu,’ laung sin daraakun sin tau dayahan. ‘Pindahi pa walunggatus sadja in nautang mu.’
8 “Na, nainu-inu tuud in nakuraꞌ sin kapandayan sin daraakun niya nangakkal kaniya. Mattan tuud in manga tau miyamagad sin ligut sin dunya mapanday tuud mamikil sin hikarayaw pa baran nila. Mapanday dayn ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan miyamagad sin daakan niya.
9 “Hangkan baytaan ta kamu. Kadtui niya na! Pangakkal na kamu ha supaya kamu makabāk bagay! Ha pikil niyu, bang kamu kasigpitan na, awn kawasa nila magpasūd kaniyu pa lawm surgaꞌ amu in paghulaan kasaumulan? Tantu way tuud.
10 “Karnaꞌ hisiyu-siyu in kapangandulan sin parakalaꞌ sibiꞌ-sibiꞌ, na kapangandulan da isab sin parakalaꞌ dakulaꞌ. Damikkiyan, hisiyu-siyu in diꞌ kapangandulan sin parakalaꞌ sibiꞌ-sibiꞌ, diꞌ da isab kapangandulan sin parakalaꞌ dakulaꞌ. 11 Na, bang kamu diꞌ kapangandulan magkaput sin manga altaꞌ dunya, na, amu pa ka isab kamu kapangandulan bang altaꞌ kakkal na, amu in mahargaꞌ ha Tuhan? 12 Iban bang kamu diꞌ kapangandulan sin altaꞌ sin tau dugaing, tantu diꞌ hikarihil kaniyu in altaꞌ kiyasukuꞌ kaniyu.
13 “Wayruun tau in makapagtagꞌīpun ha duwa nakuraꞌ, sabab bang duwa in nakuraꞌ sin tau, tantu kalasahan niya in hangka-tau, hāti karugalan niya in hambuuk. In hambuuk nakuraꞌ yan kahagarun niya tuud, sagawaꞌ in hambuuk diꞌ niya asipun. Na, biyaꞌ da isab hādtu, bang altaꞌ in malabi tuud ha lawm atay niyu, na diꞌ niyu maagad in kabayaan sin Tuhan hipahinang kaniyu.”
Hinduꞌ Pasal sin Napsu Magꞌaltaꞌ iban Pagbugit sin Magtiyaun
(Mat. 11:12-13,5:31-32;Mk. 10:11-12)
14 Na, pagdungug sin manga Parisi sin bichara hi Īsa, iyudjuꞌ-udjuꞌ nila piyagkatawahan hi Īsa, sabab in sila landuꞌ in hawa-napsu nila magꞌaltaꞌ. 15 Laung hi Īsa kanila, “In kamu yan magpakitaꞌ-kitaꞌ sadja ha manga tau sin mabuntul kamu, sagawaꞌ ha pangitaꞌ sin Tuhan bingkuk in lawm atay niyu. Karnaꞌ in manga unu-unu hiyahargaan tuud sin tau way hargaꞌ ha pangatud sin Tuhan.
16 “In tagnaꞌ ha walaꞌ pa nakapagnasīhat hi Yahiya Mangliliguꞌ, in wajib taniyu agarun, amu in saraꞌ agama naug dayn kan Musa iban sin manga hinduꞌ sin manga kanabihan ha lawm Kitab. Sagawaꞌ piyamahalayak mayan hi Yahiya in Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan, in kamatauran sin manga tau nagtuyuꞌ tuud umingat pasal yan ha supaya awn sukuꞌ nila ha lawm pamarinta sin Tuhan. 17 Sagawaꞌ minsan biyaꞌ ha yan bukun in hāti niya bat wayruun na kusug sin saraꞌ agama naug dayn kan Musa. Sabab in yan diꞌ tuud mapinda. Maluhay pa malanyap in langit iban dunya dayn sin maīg in hambuuk baris sin batang sulat ha lawm Kitab.
18 “Hisiyu-siyu in tau mamugit ha asawa niya ampa siya magꞌasawa dugaing babai, in hāti niya nakalanggal siya sin saraꞌ magjina iban hisiyu-siyu in tau magꞌasawa sin babai nagbugit iban bana niya, in hāti niya nakalanggal siya sin saraꞌ magjina.”
In Tau Dayahan iban hi Lasarus
19 Laung pa isab hi Īsa, “Bakas awn hambuuk tau dayahan. In pamakay niya katān mahargaꞌ sadja iban masarap sadja in pagkaun niya adlaw-adlaw. Masannyang iban marayaw in parasahan niya. 20 Sakali awn isab hambuuk tau miskin pagngānan hi Lasarus. Nahihipuꞌ sin dugsul in baran niya. Daran siya pagdāhun pa lawang bāy sin tau dayahan, 21 ha supaya siya makakaun bang awn mahulug kapin dayn ha lamisahan sin tau dayahan. Makaluuy tuud in parasahan sin tau miskin ini karnaꞌ minsan in manga iruꞌ mawn na dumilat sin manga dugsul niya.
22 “Na, sakali miyatay mayan siya kiyawaꞌ siya sin manga malāikat ampa siya diyā madtu pa kiyabutangan hi Ibrahim didtu ha surgaꞌ. Manjari miyatay da isab in tau dayahan iban kiyubul na siya. 23 Na, didtu mayan siya ha kiyabubutangan sin manga patay nimanam tuud siya kabinsanaan. Paghangad niya kītaꞌ niya hi Ibrahim didtu ha kalayuan nagdaraig iban hi Lasarus. 24 Na, gimasud siya, laung niya, ‘Uhaꞌ, Apuꞌ Tuwan Ibrahim, kaluuyi aku. Daaka hi Lasarus patublakan in gulamay lima niya pa lawm tubig, ampa papatūan pa lawm simud ku, sabab in aku ini landuꞌ tuud nabibinsanaꞌ dī ha lawm kāyu ini!’
25 “Sagawaꞌ in sambung hi Ibrahim, ‘Utuꞌ, tumtuma sin ha waktu buhiꞌ pa kaw didtu ha dunya marayaw sadja in kiyasukuꞌ kaymu, ampa in hi Lasarus mangīꞌ tuud in kiyasukuꞌ kaniya. Sagawaꞌ bihaun siya in marayaw parasahan, ampa in ikaw ha lawm kabinsanaan. 26 Iban bukun sadja isab pasal yan. Awn lungag tigub-tiguban ha ūt sin kiyabutangan mu iban sin kiyabutangan namuꞌ. Hangkan minsan hisiyu in dayn dī mabayaꞌ umuntas matun diꞌ makarapat. Damikkiyan, wayruun isab dayn duun in makauntas mari.’
27 “Na, laung sin tau dayahan, ‘Na, pagga biyaꞌ hādtu pangayuun ku junjung kaymu, Apuꞌ Tuwan Ibrahim, pakadtua hi Lasarus pa bāy sin amaꞌ ku, 28 amu in kiyabubutangan sin lima usug taymanghud ku. Pakadtua siya magbāndaꞌ kanila ha supaya sila diꞌ makakari numanam kabinsanaan bang sila mapatay.’
29 “In sambung hi Ibrahim, ‘Utuꞌ, yan kanila in manga saraꞌ agama naug dayn kan Musa iban sin manga Kitab kiyasulat sin manga kanabihan amu in makabandaꞌ ha manga taymanghud mu. Subay in manga yan kahagarun sin manga taymanghud mu.’
30 “In sambung sin tau dayahan, ‘Apuꞌ Tuwan Ibrahim, subay labi pa dayn duun in pagbandaꞌ kanila. Bang awn sadja hambuuk tau miyatay in mabuhiꞌ magbalik in madtu mamaytaꞌ kanila tantu pagtawbatan nila na in manga dusa nila!’
31 “‘Sagawaꞌ,’ laung hi Ibrahim, ‘Bang sila diꞌ magkahagad sin saraꞌ agama naug dayn kan Musa iban sin manga baytaꞌ ha lawm Kitab kiyasulat sin manga kanabihan, tantu diꞌ da sila magkahagad minsan awn tau patay mabuhiꞌ magbalik mamaytaꞌ kanila.’”
17Pasal sin Manga Dusa
(Mat. 18:6-7,21-22;Mk. 9:42)
1 Laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Asal in tau dī ha dunya makalabay sadja sasat amu in makarā kanila magdusa, sagawaꞌ anduꞌ kailu tuud in tau amu in makarā ha kaibanan niya magdusa, (sabab siksaun siya sin Tuhan)! 2 Marayaw pa siya hihulug pa giꞌtung tawid iban sin gilingan batu dakulaꞌ hiyuhukut ha liug niya bat niya diꞌ marā magdusa in manga tau mababaꞌ in atay amu in biyaꞌ sapantun bataꞌ-bataꞌ. 3 Hangkan kamayaꞌ kamu sin hinang niyu!
“Bang sawpama in pagkahi mu makarusa kaymu, hindui siya. Na, bang siya magsusun na sin narusa niya, maapa na siya. 4 Bang in pagkahi mu makarusa kaymu makapitu ha lawm hangka-adlaw, ampa ha sakabaꞌ niya makarusa mawn siya kaymu magpamaap, na subay mu siya maapun.”
Pasal sin Pagpangandul pa Tuhan
5 Laung sin manga kiyawakilan kan Panghuꞌ Īsa, “Pakusuga in pangandul namuꞌ ha Tuhan.”
6 In sambung sin Panghuꞌ, “Bang in pangandul niyu mabiyaꞌ sadja lagguꞌ sin bigi sibiꞌ-sibiꞌ, maiyan niyu in kahuy yaun, laung niyu, ‘Bang mayan kaw malarut dayn ha kiyabutangan mu ampa kaw tindug duun ha giꞌtung tawid!’ Na tantu maagad in kabayaan niyu.”
Pasal sin Manga Hinang Kiyawajib ha Manga Daraakun
7 “Bang sawpama awn daraakun niyu uwiꞌ dayn ha pagꞌararuhan atawa dayn ha pagꞌipatan manga bili-bili dayn ha gimba, iyanun niyu ka in daraakun niyu, ‘Ūs-ꞌūs na kaw ampa kaw kari kumaun’? 8 Tantu diꞌ. Gām mayan laung niyu kaniya, ‘Adjala na in pagkaun ku. Pagꞌubus ampa pahuguta in panamung mu ampa mu aku butangi pagkaun. Subay na aku maubus kumaun ampa kaw isab kumaun.’ 9 Na, in daraakun yan minsan siya diꞌ na pagsukulan sin nakuraꞌ niya sabab asal amuna yan in hinang kiyatakdil kaniya. 10 Na, damikkiyan in kamu, bang niyu maubus na hinangun in manga katān diyaakan kaniyu, subay laung niyu ha lawm atay niyu, ‘In kami ini daraakun sadja (sin Tuhan). Subay kami diꞌ lagguun sabab hīnang namuꞌ sadja in kiyawajib hinangun namuꞌ.’”
Pauliun hi Īsa in Hangpuꞌ Tau Īipul
11 Limanjal na hinda Īsa sin panaw nila pa Awrusalam. Limabay sila dayn ha hulaꞌ daplinan amu in imuūt sin hulaꞌ Samariya iban Jalil. 12 Ha sūng nila madtu pa hambuuk kawman piyagbaak sila sin hangpuꞌ tau īipul. Timitindug sila ha kalayuan 13 sartaꞌ timawag sila, laung nila, “Uwaꞌ, Panghuꞌ Īsa, kaluuyi kami!”
14 Na, kītaꞌ sila hi Īsa. Sakali laung niya, “Kadtu na kamu pa manga kaimaman ampa niyu pakitaan in baran niyu sin kiyaulian na kamu.” Na, miyadtu na sila. Ha dān pa sila kiyaulian na sila.
15 Pagkitaꞌ sin hangka-tau sin kiyaulian na siya, nagbalik siya madtu kan Īsa iban nagkabtangan siya matanug sin pamudji niya pa Tuhan. 16 Pagdatung niya, magtūy siya simujud ha alupan hi Īsa ampa siya nagsarang-sukul. In tau ini dayn ha hulaꞌ Samariya.
17 Laung hi Īsa, “Bukun ka hangpuꞌka-tau in kiyaulian? Hawnu na bahaꞌ in siyamka-tau? 18 Maytaꞌ bahaꞌ amura in tau bangsa dugaing ini in nagbalik mari nagsarang-sukul ha Tuhan?” 19 Na, laung hi Īsa ha tau ini, “Tindug kaw, ampa kaw kadtu na. Kiyaulian kaw sabab sin pangandul mu ha Tuhan.”
Pasal sin Pamarinta sin Tuhan
(Mat. 24:23-28,37-41)
20 Sakali awn kaibanan manga Parisi in nangasubu kan Īsa bang kuꞌnu dumatung in pamarinta sin Tuhan ha dunya. In sambung hi Īsa kanila, “Diꞌ niyu kakitaan in pagdatung sin pamarinta sin Tuhan. 21 Iban wayruun umiyan amu agi, ‘Huy, kitaꞌ kamu, yari na in pamarinta sin Tuhan!’ atawa, ‘Yadtu didtu in pamarinta sin Tuhan!’ sabab in pamarinta sin Tuhan yan ha lawm atay sin tau.”
22 Pagꞌubus laung niya ha manga mulid niya, “Awn da waktu dumatung ha susūngun, mabayaꞌ tuud kamu kumitaꞌ kākuꞌ, amu in Anak Mānusiyaꞌ, minsan dakuman hangka-adlaw, sagawaꞌ diꞌ niyu aku kakitaan. 23 Awn manga kaibanan tau umiyan kaniyu, laung nila, ‘Huy, kitaꞌ kamu, yadtu siya didtu!’ atawa, ‘Huy, kitaꞌ kamu, yari siya dī!’ Sagawaꞌ ayaw kamu madtu kumitaꞌ. 24 Sabab in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, in kaagi sin pagbalik ku mari pa dunya biyaꞌ sin kilat sumiꞌnag ha taas langit. Diꞌ katapukan. 25 Sagawaꞌ subay aku lumabay naa muna kabinsanaan dakulaꞌ iban hisulak aku sin manga tau sin masa ini.
26 “Bang aku amu in Anak Mānusiyaꞌ magbalik na mari pa dunya, in kahālan sin manga tau, biyaꞌ da tuud sin kahālan sin manga tau ha masa hi Nū. 27 In piyaruli nila in pagkaun iban pagꞌinum iban sin pagtiyaun sin manga usug iban babai. Biyaꞌ ha yan in hinang nila sampay naabut in waktu simakat na hinda Nū pa taas sin bahitraꞌ. Na, pagdatung sin umbak tawpan naubus miyatay in tau katān.
28 “In kahālan sin manga tau ha waktu aku magbalik mari biyaꞌ da tuud isab sin kahālan sin manga tau sin masa hi Lūt. In piyaparuli sin tau katān in pagkaun, pagꞌinum, pamī-mī iban pagdagang, pagtanum iban paghinang bāy. 29 Na, ha adlaw pagꞌīg hinda Lūt dayn ha hulaꞌ Sudum, nagꞌulan kāyu iban maylang dayn ha taas langit, amu in nakamatay ha tau katān.
30 “Na, biyaꞌ da isab ha yan in kahālan iban kumugdan ha manga tau bang aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, magpanyataꞌ ha manga tau.
31 “Na, bang dumatung na in waktu yan, hisiyu-siyu in tau kasaꞌbuhan ha guwaꞌ sin bāy niya, subay siya diꞌ na magbīng pa lawm bāy kumawaꞌ sin unu-unu kalangkapan niya. Subay siya maguy na magtūy. Damikkiyan, in tau kasaꞌbuhan ha uma subay siya maguy na magtūy. Subay siya diꞌ na magbalik pa bāy niya. 32 Pamintang kamu sin kimugdan ha asawa hi Lūt! 33 Hisiyu-siyu in maūg sin kabuhiꞌ niya, amu in magpikil sadja sin kabayaan niya, tantu mapatay da siya. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ maūg sin kabuhiꞌ niya minsan siya mapatay, tantu makabaak siya kabuhiꞌ salama-lama. 34 Na, ingat kamu, ha waktu sin pagbalik ku mari, in manga tau mabahagiꞌ na. Bang sawpama sin dūm awn duwa tau natutūg hangka-kulangan, in hambuuk dāhun na, ampa in hangka-tau makabīn. 35 Damikkiyan, bang sawpama awn duwa babai naggigiling gandum, in hambuuk dāhun na, ampa in hangka-tau makabīn. 36 Iban bang sawpama awn duwa usug naghihinang ha uma, in hambuuk dāhun na, ampa in hangka-tau makabīn.”
37 Nangasubu in manga mulid niya, laung nila, “Dāhun sila pakain?”
Siyambungan sila sin hambuuk masaalla, laung niya, “Hawnu-hawnu lugal awn patay nahahaluꞌ pagtipunan yan mawn sin manga billiꞌ.”
18Dalilan Pasal sin Balu iban Huwis
1 Pagꞌubus nagnasīhat na isab hi Īsa ha manga mulid niya sin subay sila taptap iban diꞌ sumuhun mangarap pa Tuhan. Diyalil niya kaagi in pagnasīhat niya. 2 Laung hi Īsa, “Awn yaun hambuuk huwis ha hambuuk dāira in diꞌ mabugaꞌ ha Tuhan iban wayruun tau pagꞌaddatan niya. 3 Sakali awn isab hambuuk balu duun ha dāira yaun in daran magkawn pa huwis magmuhut-muhut mangayuꞌ tabang bat niya makawaꞌ in kapatutan niya. Laung niya, ‘Tabanga aku sin parakalaꞌ ku iban sin kuntara ku!’
4 “Na, in tagnaꞌ diꞌ tuud mabayaꞌ tumabang in huwis, sagawaꞌ maglulugay, namikil-mikil siya, laung niya ha lawm atay niya, ‘Minsan aku diꞌ mabugaꞌ ha Tuhan iban wayruun tau pagꞌaddatan ku, 5 pagga in balu ini daran manghilu mari kākuꞌ pasal sin parakalaꞌ niya, marayaw ku pa siya tabangun sin kapatutan niya. Sabab bang ku siya diꞌ tabangun, diꞌ siya humundung magkari kākuꞌ. Na, diꞌ lumugay aku in matay sin hapus!’”
6 Na, laung pa isab hi Īsa, “Na, pikila niyu in bichara sin huwis mangīꞌ yadtu. 7 Bang in huwis mangīꞌ maingat tumabang ha tau diꞌ niya pagꞌaddatan, na amu pa ka isab in Tuhan in diꞌ dumihil sin kapatutan sin manga tau sukuꞌ niya amu in mangayuꞌ tabang kaniya dūm-adlaw? Tantu, diꞌ niya palugayun in pagtabang niya. 8 Na, ingat kamu, saruun-duun tabangun sin Tuhan in manga tau sukuꞌ niya sin kapatutan nila. Sagawaꞌ in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ, bang magbalik na mari pa dunya hangkatiyuꞌ da in tau karatungan ku amu in diꞌ mapinda in kusug sin pangandul pa Tuhan.”
Dalilan Pasal sin Parisi iban sin Mangangawaꞌ Sukay pa Parinta
9 Nagnasīhat da isab hi Īsa ha manga tau, amu in magbantug sadja sin kabuntulan nila iban mamabaꞌ-mabaꞌ sadja ha kaibanan nila. Diyalil niya kaagi in pagnasīhat niya. 10 Laung hi Īsa kanila, “Bakas awn duwa tau timukad pa Bāy sin Tuhan nangarap pa Tuhan. In hambuuk tau Parisi, ampa in hangka-tau mangangawaꞌ sukay pa parinta. 11 Pagsūd nila pa lawm Bāy sin Tuhan, timindug nagpakandi isa-isa niya in tau Parisi ampa nangarap pa Tuhan nagbantug sin baran niya, laung niya, ‘Ū Tuhan, magsarang-sukul tuud aku sin bukun aku manapsu, pangakkal iban maghinang sin diꞌ mapatut ha babai bukun asawa ku. Bukun aku biyaꞌ sin manga tau katān. Magsarang-sukul tuud aku sin bukun aku biyaꞌ sin tau mangangawaꞌ sukay pa parinta yaun. 12 Magpuasa aku duwa adlaw ha lawm sin hangka-pitu iban pagjakatan ku katān in altaꞌ ku.’
13 “Sumagawaꞌ in tau mangangawaꞌ sukay pa parinta duun timitindug ha kalayuan iban diꞌ niya minsan hikahangad pa taas in bayhuꞌ niya. Nagdukduk siya sin daghal niya sabab landuꞌ tuud in kasusahan niya. Laung niya, ‘Ū Tuhan, kaluuyi aku hambuuk baldusa!’
14 “Na, ingat kamu,” laung hi Īsa, “in tau mangangawaꞌ sukay muwiꞌ iban kaampunan dayn ha Tuhan. Itungun biyaꞌ sin tau walaꞌ nakarusa. Sagawaꞌ walaꞌ in Tuhan kiyaamuhan ha tau Parisi. Sabab hisiyu-siyu in tau magpataas sin baran niya hidusdus da siya pa babaꞌ, hāti hisiyu-siyu in magpababaꞌ sin baran niya angkatun da siya pa taas.”
Pangayuan hi Īsa Barakat in Manga Bataꞌ-bataꞌ
(Mat. 19:13-15;Mk. 10:13-16)
15 Sakali in manga kaibanan tau nagdā mawn kan Īsa sin manga anak nila sibiꞌ-sibiꞌ ha supaya niya kakaputan kapangayuan anugharaꞌ dayn ha Tuhan. Pagkitaꞌ sin manga mulid hi Īsa kanila piyagꞌamahan nila in manga tau. 16 Sagawaꞌ tiyawag hi Īsa in manga bataꞌ-bataꞌ, laung niya ha manga mulid niya, “Pakaria niyu kākuꞌ in manga bataꞌ-bataꞌ, iban ayaw niyu sila lānga, sabab in manga tau amu in mangandul ha Tuhan biyaꞌ sin pangandul sin manga bataꞌ-bataꞌ yan (ha inaꞌ-amaꞌ nila), amu in makaagad sin pamarinta sin Tuhan. 17 Ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Hisiyu-siyu in diꞌ magkahagad sin daakan sin pamarinta sin Tuhan biyaꞌ sin pagkahagad sin bataꞌ-bataꞌ (sin daakan sin maas niya), na diꞌ siya makaagad ha lawm pamarintahan sin Tuhan.”
In Tau Dayahan
(Mat. 19:16-30;Mk. 10:17-31)
18 Sakali awn hambuuk nakuraꞌ sin manga Yahudi in nangasubu kan Īsa, laung niya, “Tuwan, in ikaw yan tau marayaw. Unu in subay hinangun ku ha supaya aku kasukuan sin kabuhiꞌ salama-lama?”
19 “Unu in sabab hangkan mu aku īyan tau marayaw?” laung hi Īsa kaniya. “Wayruun tau marayaw amura in Tuhan. 20 Kahagara in manga daakan sin Tuhan, amu in asal mu na kaingatan biyaꞌ na sin: ‘Ayaw kaw magjina, ayaw kaw mamunuꞌ, ayaw kaw manakaw, ayaw sumaksiꞌ sin bukun bunnal, pagꞌaddati in inaꞌ-amaꞌ mu.’”
21 Simambung in nakuraꞌ sin manga Yahudi, laung niya, “Iyaagad ku in katān daakan yan dayn sin kabataꞌ-bataꞌ ku pa.”
22 Pagdungug hi Īsa sin sambung niya, laung hi Īsa kaniya, “Awn pa hambuuk kulang sin hinang mu. Dagangan in unu-unu mu katān ampa mu pagdihilan in bīhan ha manga miskin ha supaya awn altaꞌ mu didtu ha surgaꞌ. Pagꞌubus ampa kaw kari agad kākuꞌ.”
23 Sagawaꞌ pagdungug niya sin bichara hi Īsa, landuꞌ tuud siya nasusa sabab in siya dayahan tuud.
24 Na, kītaꞌ hi Īsa sin nasusa siya. Hangkan laung hi Īsa, “Kahunitan tuud in manga tau dayahan magad ha pamarinta sin Tuhan! 25 Sabab amu in pagꞌiyanun, kaluhayan pa in untaꞌ lumabay dayn ha buliꞌ jawm dayn sin tau dayahan magad ha pamarinta sin Tuhan.”
26 Na, in manga tau nakarungug sin pamung niya imiyan, laung nila, “Bang biyaꞌ hādtu in hāti niya wayruun tau malappas.”
27 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa, “In unu-unu diꞌ marapat hinangun sin mānusiyaꞌ, marapat sadja sin Tuhan hinangun.”
28 Sakali namung hi Pitrus, laung niya, “Na, biyaꞌ diin in kami ini? Tiyaykuran namuꞌ na in pamāy-bāy namuꞌ ampa kami miyagad kaymu.”
29 In sambung hi Īsa kanila, “Baytaan ta kamu sin tuman. Hisiyu-siyu in atas mamīn sin pamāy-bāy niya, atawa sin asawa niya, atawa sin manga taymanghud niya, atawa sin maas niya, atawa sin manga anak niya sabab-karnaꞌ sin pagꞌagad niya sin pamarinta sin Tuhan, 30 na, lipat-manglipat in hitungbas kaniya sin Tuhan ha waktu bihaun iban ha masa susūngun, awn kabuhiꞌ niya salama-lama.”
Hikatū Pagbichara hi Īsa Pasal sin Kamatay niya
(Mat. 20:17-19;Mk. 10:32-34)
31 Sakali diyā hi Īsa kimandi in hangpuꞌ tagduwa mulid niya dayn ha kaibanan tau, ampa niya sila biyaytaan, laung niya, “Kitaa niyu ba, in kitaniyu ini tudju madtu pa Awrusalam. Na, duun mabunnal in katān kiyasulat sin manga kanabihan pasal ku, amu in Anak Mānusiyaꞌ. 32 Pagdatung natuꞌ madtu, hiungsud aku pa lawm lima sin manga tau bukun bangsa Yahudi, (amu in namamarinta sin hulaꞌ). Paglikiꞌ-likian nila aku, sipug-sipugun iban luraan nila aku. 33 Pagꞌubus lapdusan nila aku sin lulubak, ubus ampa nila aku patayun. Sagawaꞌ ha hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kākuꞌ, mabuhiꞌ aku magbalik.”
34 Sagawaꞌ walaꞌ kiyahātihan sin manga mulid niya in manga bichara niya minsan hangkatiyuꞌ. In maana sin manga lapal-kabtangan hi Īsa līlibun dayn kanila. Hangkan diꞌ nila kaingatan bang unu in piyagbibichara hi Īsa.
Pauliun hi Īsa in Buta Manglilimus
(Mat. 20:29-34;Mk. 10:46-52)
35 Sakali masuuk mayan hinda Īsa pa dāira Ariha, awn duun hambuuk tau buta naglilingkud ha higad dān nanglilimus ha manga tau. 36 Pagdungug niya sin hibuk sin manga tau maglalabay, nangasubu siya bang unu in pakaradjaan.
37 Laung sin manga tau kaniya, “Maglalabay hi Īsa amu in tau dayn ha Nasarit.”
38 Nagsuwara siya matanug, laung niya, “Anduꞌ, Īsa, hambuuk panubuꞌ hi Daud, kaulungi aku!”
39 Sakali piyagꞌamahan siya sin manga tau ha unahan iban īyan siya diꞌ papaghibukun. Sagawaꞌ gām mayan piyatanug niya na tuud in pagsuwara niya, laung niya, “Anduꞌ, hambuuk panubuꞌ hi Daud, kaulungi aku!”
40 Na, himundung hi Īsa ampa siya nagdaak hiparā mawn kaniya in tau buta. Narā mayan mawn in tau buta, iyasubu siya hi Īsa, laung niya, 41 “Unu in kabayaan mu hitabang ku kaymu?”
“Tuwan,” in sambung niya, “in kabayaan ku makakitaꞌ aku magbalik.”
42 Laung hi Īsa kaniya, “Na, makakitaꞌ na kaw! Dayn ha sabab sin parachaya iban pangandul mu in ikaw kiyaulian na.”
43 Na, saruun-duun nakakitaꞌ na in tau buta. Imurul na siya kan Īsa iban pagsarang-sukul niya pa Tuhan. Pagkitaꞌ sin manga tau sin biyaꞌ hādtu, namudji sila katān pa Tuhan.
19Hi Īsa iban hi Sakkiyas
1 Pagꞌubus limanjal na hinda Īsa limabay dayn ha dāira Ariha. 2 Na, awn duun ha dāira yaun hambuuk nakuraꞌ sin manga mangangawaꞌ sukay pa parinta pagngānan hi Sakkiyas, hambuuk tau dayahan. 3 Mabayaꞌ tuud siya kimitaꞌ bang biyaꞌ diin in lupa hi Īsa. Sagawaꞌ diꞌ siya makakitaꞌ kan Īsa sabab mataud tuud in tau ha unahan niya ampa in siya pandak. 4 Hangkan dimagan siya miyuna dayn ha manga tau mataud ampa siya dimāg pa taas kahuy pagngānan kahuy sikamul bat niya kakitaan hi Īsa, sabab dayn didtu hi Īsa lumabay ha tungud sin kahuy yaun. 5 Nakaabut mayan hi Īsa pa tungud sin kahuy, himangad siya ampa niya īyan hi Sakkiyas, laung niya, “Ūs-ꞌūs kaw naug Sakkiyas sabab duun aku subay humantiꞌ ha bāy mu adlaw ini.”
6 Na, nagꞌūs-ꞌūs na nanaug hi Sakkiyas ampa niya diyā hi Īsa piyakaun ha bāy niya. Landuꞌ tuud kiyūgan hi Sakkiyas. 7 In tau katān nakakitaꞌ walaꞌ kiyaamuhan. Laung nila, “Ay kaw naa, in tau yan humantiꞌ ha bāy sin hambuuk tau baldusa!”
8 Sakali timindug hi Sakkiyas ampa siya imiyan kan Panghuꞌ Īsa, laung niya, “Kitaa ba Tuwan, hirihil ku bihaun in hangtungaꞌ sin altaꞌ ku ha manga miskin, iban bang awn tau kiyakullian ku, hiuliꞌ ku kaniya in altaꞌ niya iban lipatun ku pa magꞌupat in taud niya.”
9 Laung hi Īsa kaniya, “Ha adlaw ini dimatung na in kalappasan pa manga tau ha bāy ini, karnaꞌ in tau ini hambuuk da isab panubuꞌ hi Apuꞌ Ibrahim simupu ha addat niya. 10 Iban hangkan bihādtu sabab in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ limahil mari pa dunya lumawag iban lumappas ha manga tau nalawaꞌ dayn ha dān tudju pa Tuhan.”
Dalilan Pasal sin Manga Dublun
(Mat. 25:14-30)
11 Sakali pagga sila masuuk na tuud pa Awrusalam in pangannal sin manga tau masuuk na maawn in pamarinta sin Tuhan. + 19:11 In kabayaan sin manga tau magpatabang kan Īsa umatu ha parinta Rūm, sabab ha pangannal nila hi Īsa amuna in Almasi diyaak sin Tuhan mamarinta ha bangsa nila. Hangkan, ha saꞌbu sin manga tau nagdurungug kaniya, liyanjal hi Īsa in pagbichara niya. Diyalil niya kaagi in pagbaytaꞌ niya kanila pasal sin pamarinta sin Tuhan. 12 Laung hi Īsa kanila, “Bakas awn hambuuk tau balbangsa, in timulak pa hambuuk hulaꞌ malayuꞌ bat niya makawaꞌ in kapatutan niya magsultan. Ampa in gantaꞌ niya magbalik da siya. 13 Ha sūng niya mayan tumulak, piyatawag niya in hangpuꞌ daraakun niya ampa niya dīhilan pakaniya-pakaniya hambuuk dublun (hargaꞌ tūy bulan gadji sin tau). Ubus ampa niya sila īyan, laung niya, ‘Pagpuunan niyu magꞌusaha in sīn yan ha salugay ku walaꞌ dī.’
14 “Sagawaꞌ in tau ini karugalan sin manga tau pagkahi niya hangka-hulaꞌ. Hangkan nagdaak sila manga tau imurul kaniya pa hulaꞌ kadtuun niya mamaytaꞌ sin diꞌ sila mabayaꞌ pagsultanan sin tau yaun.
15 “Sagawaꞌ nahinang da sultan in tau yaun iban nagbalik siya pa hulaꞌ niya. Pagdatung niya na mayan, magtūy niya piyatawag in manga daraakun kiyarihilan niya sīn ha supaya niya mapariksaꞌ bang pila na in nausaha nila.
16 “Na, pagkawn sin hambuuk daraakun, amu agi kaniya, ‘Tuwan, in dublun dīhil mu kākuꞌ piyagꞌusaha ku nalipat nakahangpuꞌ in taud niya.’
17 “Laung niya ha daraakun niya, ‘Marayaw in nahinang mu. Hambuuk kaw daraakun marayaw. Pagga kaw kapangandulan sin altaꞌ sibiꞌ-sibiꞌ, bihaun ikaw in pangandulan ku magkaput sin hangpuꞌ dāira.’
18 “Na, nākawn na isab in hikaruwa daraakun niya, amu agi kaniya, ‘Tuwan, in dublun dīhil mu kākuꞌ piyagꞌusaha ku nalipat nakalima in taud niya.’
19 “Laung niya ha daraakun niya ini, ‘Ikaw in pangandulan ku magkaput sin lima dāira.’
20 “Pagꞌubus nākawn na isab in hambuuk daraakun niya, amu agi kaniya, ‘Tuwan, yari in dublun bakas mu dīhil kākuꞌ. Tiyawꞌ ku piyutus sin panyuꞌ. 21 Mabugaꞌ aku kaymu sabab kaingatan ku in ikaw mabungis. Magdayaw parasahan sadja kaw sin unu-unu walaꞌ mu piyaghulas-sangsaan. Magꞌani kaw sin bukun mu tiyanum!’
22 “Laung niya ha daraakun niya, ‘Hambuuk kaw daraakun way kapūsan! In hukuman hirihil ku kaymu kawaun dayn ha kiyabichara mu yan pasal ku. Kiyaingatan mu asal, laung mu, in aku mabungis iban magdayaw parasahan sadja sin bukun ku piyaghulas-sangsaan iban magpangꞌani sin bukun ku tiyanum. 23 Na, pagga mu kiyaingatan in biyaꞌ ha yan, maytaꞌ mu walaꞌ biyutang ha bangku in sīn ku, ha supaya pagbalik ku makawaꞌ ku magbalik in sīn ku iban sin anak niya?’
24 “Pagꞌubus ampa niya īyan in manga kaibanan daraakun nagtitindug duun, laung niya, ‘Kawaa niyu in dublun dayn kaniya ampa niyu dihilan pa daraakun amu in nalipat nakahangpuꞌ in taud sin sīn nausaha niya.’
25 “Sagawaꞌ in sambung nila kaniya, ‘Tuwan, in siya nalipat na nakahangpuꞌ in taud sin dublun niya!’
26 “Na, in sambung niya, ‘Na, ingat kamu, asal biyaꞌ na ha yan. Karnaꞌ hisiyu-siyu in matuyuꞌ magpasūng sin altaꞌ kiyarihil kaniya, dugangan pa in hirihil kaniya, sagawaꞌ in way tuyuꞌ magpasūng sin altaꞌ kiyarihil kaniya, na, minsan in maniyuꞌ-tiyuꞌ altaꞌ niya, kawaan da dayn kaniya. 27 Na, bihaun, in manga tau marugal kākuꞌ amu in diꞌ mabayaꞌ magsultan kākuꞌ, dāha niyu mari ampa niyu pataya dī ha alupan ku!’”
Lagguun sin Manga Tau hi Īsa Pagdatung Niya pa Awrusalam
(Mat. 21:1-11;Mk. 11:1-11;Yh. 12:12-19)
28 Pagꞌubus hi Īsa nagbichara limanjal na sila timukad pa Awrusalam. Ha unahan siya sin manga iban niya. 29 Masuuk mayan sila pa duwa kawman pagngānan Bitpaji iban Bitani duun ha Būd Jaytun, piyauna niya madtu in duwa mulid niya. 30 Laung niya ha duwa mulid niya, “Kadtu kamu pa kawman sūngun niyu yaun. Pagdatung niyu madtu, makabāk kamu hambuuk kuraꞌ hiyuhukutan, mabataꞌ pa, iban walaꞌ pa kiyapanguraan. Hubari niyu ampa niyu dāha mari. 31 Bang awn mangasubu kaniyu bang maytaꞌ niyu hiyubaran, baytai niyu kagunahan sin Panghuꞌ.”
32 Na, miyanaw na in duwangka-tau naraak hi Īsa. Piyaglanggal nila katān in biyaytaꞌ kanila hi Īsa. 33 Ha saꞌbu nila naghuhubad sin kuraꞌ, laung sin manga tagdapu kanila, “Maytaꞌ niyu yan hiyubaran?”
34 In sambung nila, “Kagunahan sin Panghuꞌ.”
35 Na, diyā nila na in kuraꞌ madtu kan Īsa. Pagdatung nila madtu, liyampikan nila in kuraꞌ sin juba nila ampa nila piyasakat hi Īsa. 36 Piyapanaw niya mayan in kuraꞌ, hīklad sin manga tau in juba nila mawn pa dān (tandaꞌ sin panglagguꞌ nila kan Īsa).
37 Nakasuuk mayan siya pa Awrusalam, duun ha tungud sin dān ludlurun ha Būd Jaytun, in manga mulid niya landuꞌ mataud nagsuwara matanug sin pagsarang-sukul iban pamudji nila pa Tuhan pasal sin manga katān makahaylan kītaꞌ nila. 38 Laung nila,
“Bang mayan barakatan sin Tuhan in kiyawakilan niya magbayaꞌ ha unu-unu katān!
Kasannyangan ha lawm surgaꞌ iban kalagguan pa Tuhan!”
39 Sakali awn kaibanan manga Parisi duun miyamagad ha manga tau mataud in imiyan kan Īsa, laung nila, “Tuwan, lāngi in manga mulid mu, ayaw mu papaghibuka!”
40 In sambung hi Īsa, “Ingat kamu. Bang ku sila lāngun diꞌ papaghibukun, in manga kabatuhan in sumubli maghibuk.”
Magtangis hi Īsa Pasal sin Manga Tau Awrusalam
41 Sakali nakasuuk mayan sila pa Awrusalam sartaꞌ kītaꞌ na hi Īsa in dāira, nagtangis siya sabab sin luuy niya ha manga tau Awrusalam. 42 Laung niya, “Bang niyu sadja kaingatan ha bihaun bang unu in makarihil kaniyu kasannyangan! Sagawaꞌ diꞌ niyu kaingatan! 43 Dumatung da in waktu matikup kamu sin manga kuntara niyu iban būran nila sin lupaꞌ iban batu in katilibut sin dāira niyu ha supaya wayruun guwaan niyu. Hapaan kamu iban jagahan kamu dayn ha kīd pa kīd. 44 Maubus kamu mapatay katān iban magkalubu-lubu tuud in lawm paghulaꞌ niyu. Wayruun minsan hambuuk batu in makapin ha kiyabutangan niya. Biyaꞌ ha yan in kumugdan kaniyu sabab walaꞌ niyu piyaruli in waktu piyakitaꞌ sin Tuhan in luuy niya kaniyu!”
Madtu pa Bāy sin Tuhan hi Īsa
(Mat. 21:12-17;Mk. 11:15-19;Yh. 2:13-22)
45 Pagꞌubus miyadtu hi Īsa pa halaman sin Bāy sin Tuhan ampa niya diyūy pa guwaꞌ in manga magdaragang. 46 Laung niya kanila, “Kiyasulat ha Kitab in Parman sin Tuhan amu agi, ‘In Bāy ku Bāy pagtataatan.’ Sagawaꞌ,” laung hi Īsa, “hīnang niyu in Bāy sin Tuhan lugal pagꞌaanyayahan sin sīn sin manga tau!”
47 Nagnasīhat hi Īsa adlaw-adlaw ha lawm Bāy sin Tuhan. In kabayaan sin manga nakuraꞌ kaimaman, sin manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga nakuraꞌ sin manga tau patayun hi Īsa. 48 Sagawaꞌ wayruun dān kabaakan nila hikabunuꞌ kan Īsa, sabab in tau katān duun masi-masi dimurungug kan Īsa iban in kabayaan nila wayruun minsan hambuuk kabtangan hi Īsa in malipas dayn ha pagdungug nila.
20Pangasubu Pasal sin Kawasa hi Īsa
(Mat. 21:23-27;Mk. 11:27-33)
1 Manjari hambuuk adlaw duun hi Īsa ha Bāy sin Tuhan nagnasīhat ha manga tau iban nagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw. Sakali nākawn in manga nakuraꞌ kaimaman, iban manga guru sin saraꞌ agama nagꞌaagad iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. 2 Laung nila kan Īsa, “Baytai kami bang unu in kawasa mu maghinang sin manga hinang mu yan dī ha lawm Bāy ini, amu in Bāy sin Tuhan? Hisiyu in nagdihil kaymu sin kawasa maghinang sin manga hinang mu yan?”
3 In sambung hi Īsa kanila, “Na, awn isab hipangasubu ku muna kaniyu. Baytai niyu aku 4 bang dayn hāin nakawaꞌ hi Yahiya in kawasa niya mangliguꞌ ha manga tau, dayn ha Tuhan atawa dayn ha mānusiyaꞌ?”
5 Na, nagꞌisun-isun na sila bang unu in hisambung nila. Laung nila, “Na, unu in hisambung natuꞌ kaniya? Bang kitaniyu imiyan in kawasa hi Yahiya dayn ha Tuhan, na, iyanun niya kitaniyu, ‘Na, maytaꞌ kamu walaꞌ nagparachaya kan Yahiya?’ 6 Sagawaꞌ bang isab kitaniyu imiyan dayn ha mānusiyaꞌ in kawasa niya, na, batuhun kitaniyu sin manga tau mataud ini sabab magkahagad tuud in manga tau sin hi Yahiya hambuuk nabi.”
7 Hangkan in sambung nila kan Īsa, “Inday, diꞌ namuꞌ kaingatan bang dayn diin niya nakawaꞌ in kawasa niya.”
8 Na, laung hi Īsa kanila, “Na, bang biyaꞌ hādtu, diꞌ da isab kamu baytaan bang dayn hāin ku nakawaꞌ in kawasa ku huminang sin manga hinang ku yan.”
Dalilan Pasal sin Manga Tau Piyangandulan Nagtungguꞌ sin Kabbun Anggul
(Mat. 21:33-46;Mk. 12:1-12)
9 Sakali biyaytaan hi Īsa in manga tau (pasal sin manga tau simasaggaꞌ kaniya). Diyalil niya kaagi in pagbaytaꞌ niya. Laung niya, “Bakas awn hambuuk tau nagtanum anggul ha kabbun niya. Pagꞌubus ampa niya piyatungguan in kabbun anggul niya ha manga magtutungguꞌ kabbun, ampa siya timulak pa dugaing hulaꞌ. Malugay siya didtu. 10 Manjari naabut mayan in musim sin pagpusuꞌ sin manga anggul, diyaak sin tagdapu kabbun in hambuuk daraakun niya madtu kumawaꞌ sin manga bunga anggul bahagiꞌ niya. Sagawaꞌ bīnasa sin manga tungguꞌ kabbun in daraakun niya, ampa piyauwiꞌ ha way kaunu-unu. 11 Sakali piyakadtu na isab sin tagkabbun in hambuuk daraakun niya, sagawaꞌ bīnasa da isab sin manga tungguꞌ kabbun iban sīpug-sipug nila, ampa piyauwiꞌ ha wayruun unu-unu narā niya. 12 Sakali piyakadtu na isab sin tagkabbun in hikatū daraakun niya, sagawaꞌ miyula siya sin manga tungguꞌ kabbun. Piyalian in daraakun. Ubus ampa siya liyaruk pa guwaꞌ sin kabbun.
13 “Na, namikil-mikil na in tagkabbun. Laung niya ha lawm atay niya, ‘Unu na bahaꞌ in hinangun ku? Na, marayaw pa pakadtuun ku in anak ku kalasahan. Marayꞌ, pagꞌaddatan nila siya!’
14 “Sagawaꞌ pagkitaꞌ sin manga tungguꞌ kabbun ha anak niya, magtūy sila nagꞌisun. Laung nila, ‘Yan na in anak sin tagkabbun amu in kiyapusakaan sin kabbun ini. Patayun natuꞌ siya ha supaya natuꞌ makawaꞌ in kabbun pusakaꞌ kaniya!’ 15 Hangkan giyuyud nila in anak sin tagkabbun pa guwaꞌ sin kabbun ampa nila piyatay.
“Na, ha pikil niyu, unu in hinangun sin tagkabbun ha manga tungguꞌ sin kabbun niya?” laung hi Īsa. 16 “Kadtuun niya in manga tungguꞌ kabbun ampa niya sila patayun. Pagꞌubus ampa niya patungguan ha manga dugaing tungguꞌ in kabbun niya.”
Pagdungug nila sin bichara hi Īsa, laung nila, “Sipais piyakalayuꞌ sin Tuhan!”
17 Iyatud sila hi Īsa ampa niya sila iyasubu, laung niya, “Bang yan bukun bunnal, unu in hātihan sin kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi,
‘In batu biyugit sin manga maghihinang bāy (sabab in pangannal nila wayruun guna)
amura tuud isab in batu nanjari piyagpapagun sin bāy.’
18 Na, ingat kamu,” laung hi Īsa, “hisiyu-siyu in makaligad pa batu yan magkapusat-pusat in baran niya iban hisiyu-siyu in kahulugan sin batu yan magkatumu-tumu siya mahinang bagunbun.”
Pangasubu Pasal sin Pagbayad Sayrulla pa Parinta
(Mat. 22:15-22;Mk. 12:13-17)
19 Na, landuꞌ tuud in bayaꞌ sin manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga nakuraꞌ kaimaman sumaggaw kan Īsa saruun-duun, sabab kiyahātihan nila sin sila in kiyugdan sin isturi diyalil hi Īsa. Sagawaꞌ diꞌ nila mahinang sabab mabugaꞌ sila ha manga tau.
20 Hangkan limawag sila saat marayaw. Nanangdan sila manga tau, piyakadtu kan Īsa magpabawꞌ-bawꞌ mangasubu kaniya, bahasa tau marayaw sila agad ha saraꞌ, sagawaꞌ in bunnal niya hipalusut nila hi Īsa ha bichara ha supaya nila siya hikaungsud pa lawm kiyumkuman iban kawasa sin gubnul. 21 Na, nangasubu na kan Īsa in manga tau kiyatangdanan ini, laung nila, “Tuwan, kiyaiingatan namuꞌ sin in katān bichara iban hinduꞌ mu mabuntul. In hihinduꞌ mu sadja in kasabunnalan pasal sin manga addat iban kawl-piil amu in kabayaan sin Tuhan pakayun sin mānusiyaꞌ karnaꞌ diꞌ kaw magpīꞌ tau minsan hisiyu. 22 Na, baytai kami, langgal saraꞌ ka sin saraꞌ agama bang kitaniyu manga Yahudi, amu in ha babaan sin pamarinta sin hulaꞌ Rūm, magbayad sayrulla pa Sultan sin hulaꞌ Rūm atawa bukun?”
23 Sagawaꞌ kiyatalusan hi Īsa in katitipuhan sin akkal nila. Hangkan laung niya kanila, 24 “Pakitaan niyu mari kākuꞌ in hambuuk pisita.” Piyakitaꞌ mayan mawn kaniya in pisita, iyasubu niya sila, laung niya, “Kansiyu in pattaꞌ iban ngān ha pisita ini?”
“Ha Sultan sin hulaꞌ Rūm,” in sambung nila.
25 Hangkan laung hi Īsa kanila, “Na, pagga biyaꞌ ha yan, unu in sukuꞌ sin Sultan sin hulaꞌ Rūm subay hiungsud kaniya. Damikkiyan, unu in sukuꞌ sin Tuhan subay hiungsud pa Tuhan.”
26 Na, walaꞌ nila nasaggaw ha bichara hi Īsa ha alupan sin mayran madjilis. Hangkan walaꞌ na sila nagkaybaꞌ iban nainu-inu sila sin sambung hi Īsa.
In Pangasubu Pasal sin Patay Mabuhiꞌ Magbalik
(Mat. 22:23-33;Mk. 12:18-27)
27 Pagꞌubus yadtu awn manga kaibanan Yahudi pagngānan Sadduki in miyawn kan Īsa. In sila ini imiyan sin in manga patay diꞌ na mabuhiꞌ magbalik ha adlaw mahuli. Nangasubu sila kan Īsa, laung nila, 28 “Tuwan, kiyasulat hi Musa ha lawm saraꞌ agama natuꞌ, amu agi, ‘Bang awn usug mapatay ampa wayruun anak niya ha asawa niya, na subay asawahun sin taymanghud niya in balu, ha supaya awn tubuꞌ dumā sin ngān sin miyatay! 29 Na, bakas awn pitu magtaymanghud usug. Manjari nagꞌasawa in kamagulangan, sagawaꞌ miyatay sadja siya walaꞌ nakabaak anak. 30 Na, in balu iyasawa sin sumunud ha kamagulangan. Sagawaꞌ miyatay sadja isab siya walaꞌ da nakabaak anak. 31 Damikkiyan, biyaꞌ da isab hādtu in kimugdan ha hikatū. Na, in hawpuꞌ niya in babai yadtu naasawa sin kapitu-pitu magtaymanghud, sagawaꞌ miyatay sadja sila walaꞌ nakabaak anak ha babai yadtu. 32 Ha kahinapusan miyatay da isab in babai. 33 Na, bang dumatung na in waktu mabuhiꞌ na magbalik in manga patay, hisiyu in tagꞌasawa ha babai yadtu? Karnaꞌ naasawa siya sin kapitu magtaymanghud.’”
34 In sambung hi Īsa kanila, “Asal in manga usug iban manga babai bihaun dī ha lawm dunya magꞌasawa iban magbana. 35 Sagawaꞌ in manga usug iban manga babai amu in matūp mabuhiꞌ dayn ha kamatay iban kaawnan sin kabuhiꞌ salama-lama ha adlaw mahuli didtu ha surgaꞌ diꞌ na magꞌasawa atawa magbana. 36 Mabiyaꞌ na sila sin manga malāikat iban diꞌ na sila magkamatay. Mahinang na sila anak sin Tuhan sabab nabuhiꞌ na sila nagbalik dayn ha kamatay. 37 Na, ha pasal sin manga patay mabuhiꞌ magbalik, in kasabunnalan niya yan napakitaꞌ hi Musa. Karnaꞌ kiyasulat niya in pasal sin bichara sin Tuhan kaniya amu in suwara guwaꞌ dayn ha lawm kahuy nalalaga. Kiyasulat ha lawm Kitab sin namung hi Musa sin in Tuhan amuna in Tuhan hi Ibrahim, Tuhan hi Isahak iban Tuhan hi Yaꞌkub. 38 In Tuhan amu in piyagtutuhanan sin manga buhiꞌ, bukun sin manga patay. (In hāti niya minsan hinda Ibrahim, Isahak iban Yaꞌkub malugay na miyatay, buhiꞌ sila didtu ha surgaꞌ.) Karnaꞌ bang ha Tuhan in mānusiyaꞌ katān buhiꞌ, wayruun patay.”
39 Sakali imiyan in kaibanan guru sin saraꞌ agama, laung nila, “Tuwan, marayaw in sambung mu!” 40 Iban hangkan sila imiyan biyaꞌ ha yan sabab diꞌ na sila makatawakkal umasubu kan Īsa sin unu-unu na.
In Almasi amuna in Tuhan, Panghuꞌ hi Daud
(Mat. 22:41-46;Mk. 12:35-37)
41 Sakali nagꞌasubu hi Īsa kanila, laung niya, “Biyaꞌ diin kaagi in bichara sin tau sin in Almasi hambuuk panubuꞌ sadja hi Daud? 42 Karnaꞌ, ha lawm Kitab Jabur kiyasulat in pamung hi Daud, amu agi,
‘Namung in Tuhan ha Panghuꞌ ku:
“Lingkud kaw dī ha dapit pa tuu ku
43 sampay ku mapabutang ha babaan mu in katān simusulang kaymu,
mahinang biyaꞌ sapantun pagbubutangan sin siki mu.”’”
44 “Na,” laung hi Īsa, “In pagtāg hi Daud ha Almasi, ‘Panghuꞌ.’ Na, maytaꞌ siya tiyawag, ‘Panghuꞌ,’ bang siya hambuuk sadja panubuꞌ hi Daud?”
Sahawihun hi Īsa in Pagpabawꞌbawꞌ sin Manga Guru sin Saraꞌ Agama
(Mat. 23:1-36;Mk. 12:38-40)
45 Ha saꞌbu sin manga tau katān dimurungug, laung hi Īsa ha manga mulid niya, 46 “Halliꞌ kamu supaya kamu diꞌ kalaminan sin ngīꞌ sin manga guru sin saraꞌ agama. In sila yan matagi maglunsul pawyu-pawyu iban sin pagjuba nila mahabaꞌ lāgiꞌ mabayaꞌ tuud sila salamun sin manga tau ha tabuꞌ. Bang sila ha lawm langgal lumingkud sila ha unahan ha paglilingkuran tiyatawꞌ ha manga tau mataas, iban bang sila ha pagjamuhan lumingkud sila ha manga lilingkuran tiyatawꞌ ha manga tau balkanan. 47 Anyayahun nila in manga bāy sin manga balu babai. Ubus ampa sila magpakitaꞌ-kitaꞌ ha manga tau sin habaꞌ sin pagpangarap nila pa Tuhan, ha supaya in manga tau magpikil sin in sila tau marayaw. Murkaꞌ dakulaꞌ in dumatung kanila yan!”
21Pasal sin Pagdihil Sīn sin Balu Babai pa Bāy sin Tuhan
(Mk. 12:41-44)
1 Sakali nangatud-ngatud hi Īsa ha manga tau. Kītaꞌ niya in manga tau dayahan naghulug sīn pa paghuhulugan sin sīn hirihil pa Bāy sin Tuhan. 2 Kītaꞌ niya da isab in hambuuk balu babai miskin tuud himulug duwa pisita tumbaga. 3 Laung hi Īsa, “Baytaan ta kamu, in balu miskin yaun mataud pa in sīn hiyulug niya dayn sin kiyahulug sin manga tau katān yaun. 4 Sabab in manga kaibanan tau, in sīn hiyulug nila, diꞌ nila na kagunahan tuud. Sagawaꞌ in balu yan, minsan siya miskin tuud, hiyulug niya in sīn niya katān minsan amu-amurakuman in hipamī niya sin kakaun niya.”
Mamichara hi Īsa Pasal sin Paglubu sin Bāy sin Tuhan
(Mat. 24:1-2;Mk. 13:1-2)
5 Na, in manga kaibanan mulid hi Īsa nagbibichara pasal sin lingkat sin Bāy sin Tuhan iban sin manga batu niya mahargaꞌ, iban sin manga unu-unu ginisan ha Bāy sin Tuhan dīhil sin manga tau pa Tuhan. Laung hi Īsa, 6 “In katān yan kakitaan niyu bihaun. Sagawaꞌ awn da waktu dumatung ha susūngun in katān yan magkalubu-lubu tuud iban wayruun tuud makapin batu nagbabangkat-bangkat, sagawaꞌ mapantay yan maligad katān.”
Manga Kasigpitan iban Kabinsanaan
(Mat. 24:3-14;Mk. 13:3-13)
7 “Tuwan,” laung nila kan Īsa, “kuꞌnu yan maawn? Iban unu in tandaꞌ gumuwaꞌ amu in magpakitaꞌ sin dumatung na in waktu maawn in manga biyaytaꞌ mu kāmuꞌ?”
8 Laung hi Īsa, “Halliꞌ kamu bat kamu diꞌ kaakkalan. Sabab ha susūngun mataud tau in mari magꞌusal sin ngān ku mangakkal kaniyu. In pakaniya-pakaniya kanila umiyan siya na in Almasi iban laung nila, ‘Dimatung na in waktu!’ Sagawaꞌ ayaw kamu magkahagad kanila. 9 Iban bang niyu karungugan in pagbunuꞌ iban manga hiluhalaꞌ dakulaꞌ ha lawm hulaꞌ ayaw kamu mabugaꞌ. Karnaꞌ in manga yan asal subay maawn muna, sagawaꞌ bukun pa yan in waktu kahinapusan sin masa dī ha dunya.”
10 Laung pa isab hi Īsa, “In manga kabangsa-bangsahan magbunuꞌ-biyunui iban magkuntara in manga parinta sin kahulaꞌ-hulaan. 11 Maawn in linug makusug, in gutum iban manga sakit mangīꞌ ha kahulaꞌ-hulaan. Iban awn gumuwaꞌ manga kagalib-galiban ha langit amu in makabugaꞌ.
12 “Sumagawaꞌ ha diꞌ pa maawn in manga ini katān, in kamu masaggaw iban mabinsanaꞌ tuud. Hiungsud kamu pa lawm lima sin manga manghuhukum ampa kamu hukumun ha manga langgal ubus ampa kamu hipajīl. Marā kamu pa alupan sin manga sultan iban manga gubnul sabab in kamu agad kākuꞌ! 13 Na, amu yan in waktu niyu mamaytaꞌ kanila sin Baytaꞌ Marayaw pasal ku. 14 Sagawaꞌ asal tantuha in baran niyu sin diꞌ kamu magsusa bang unu in hiraawa niyu ha walaꞌ pa miyabut in waktu. 15 Sabab dihilan ta kamu ingat iban manga lapal-kabtangan hibichara niyu, amu in diꞌ kaatuhan iban kasaggaan sin manga kuntara niyu. 16 Tipuhun kamu sin maas niyu, sin manga taymanghud, sin manga lahasiyaꞌ iban sin manga bagay niyu. Iban in kamu kaibanan hipapatay da. 17 Karugalan kamu sin tau katān sabab in kamu agad kākuꞌ. 18 Sagawaꞌ ayaw kamu masusa. Amu in pagꞌiyanun minsan hambuuk sulag buhuk wayruun malarut dayn ha ū niyu. 19 Na, sandali niyu in manga kabinsanaan yan ampa kamu malappas.
Mamichara hi Īsa Pasal sin Paglubu sin Awrusalam
(Mat. 24:15-21;Mk. 13:14-19)
20 “Bang niyu kakitaan in Awrusalam matikup na sin manga sundalu, na matantu niyu na sin masuuk na in dāira yan magmula. 21 Na, ha waktu yan, in manga tau ha Yahudiya subay maguy na pa kabūran. Hāti in manga tau ha lawm sin dāira subay sila mīg na, iban in manga ha gimba subay diꞌ na sumūd pa lawm dāira. 22 Sabab amuna yan in waktu paratungun sin Tuhan in murkaꞌ niya. In katān kiyasulat ha manga Kitab ha pasal yan maagad na ha waktu yan. 23 Landuꞌ tuud makaluuy in manga burus iban sin manga taga anak sibiꞌ-sibiꞌ bang dumatung na in kabinsanaan yan! Landuꞌ tuud in kabinsanaan kumugdan ha hulaꞌ ini, iban murkaꞌ dakulaꞌ in kumugdan ha manga tau sin hulaꞌ ini. 24 In kaibanan tau patayun lagutun sin pakukus. Hāti in kaibanan masaggaw mahinang banyagaꞌ sin manga bangsa dugaing dāhun pa manga ginisan hulaꞌ nila katān. In Awrusalam makapalawm lima na sin manga tau bangsa dugaing. Iban diꞌ sila hundungan binsanaun sin manga tau bangsa dugaing sampay diꞌ mapuas in waktu nila.
In Pagbalik sin Almasi pa Dunya
(Mat. 24:29-35;Mk. 13:24-31)
25 “Awn mahal-mahal kumugdan ha suga, ha bulan iban ha manga bituun. Dakulaꞌ in kasusahan dumatung pa kahulaꞌ-hulaan ha lawm dunya, iban landuꞌ in bugaꞌ sin manga tau bang sila makarungug sin lagublub sin alun iban bang nila kakitaan in lagguꞌ sin alun. 26 In manga tau mapunung sin bugaꞌ pagpikil nila sin manga katān kabinsanaan dumatung pa dunya, karnaꞌ majugjug na in unu-unu katān ha taas langit. 27 Pagꞌubus in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, kakitaan na sin manga mānusiyaꞌ numaug magbalik mari pa dunya miyamagad ha gabun. Kakitaan nila in kusug sin kawasa ku iban sin sahaya iban kalagguan ku. 28 Na, bang tumagnaꞌ na maawn in manga biyaytaꞌ ku yan, paisuga niyu in lawm atay niyu. Tindug kamu hangad pa taas sabab masuuk na dumatung in kalappasan niyu.”
29 Pagꞌubus nagbichara hi Īsa dalil. Laung niya, “Kitaa niyu ba in kahuy tina iban sin manga kahuy kaibanan. 30 Bang niyu kakitaan tumagnaꞌ na magdahun in manga kahuy yan, kaingatan niyu masuuk na tuud in panuga. 31 Damikkiyan, bang niyu kakitaan maawn na in manga piyagbaytaꞌ ku yan, kaingatan niyu na sin masuuk na dumatung in pamarinta sin Tuhan.
32 “Na, ini in tumtuma niyu. In katān biyaytaꞌ ku yan kaniyu, maawn ha diꞌ pa maubus malanyap in bangsa sin manga tau ha masa ini. 33 Ha susūngun in langit iban dunya ini malanyap da, sagawaꞌ in manga katān kiyapamung ku, diꞌ tuud maluppas salama-lama.” (sabab in yan tantu tuud mabunnal)
Wajib Subay Maghalliꞌ
34 “Halliꞌ kamu ha supaya kamu diꞌ ku abutan biyaꞌ hantang maliꞌtag, naghihinang sin manga bukun marayaw biyaꞌ sin paglami-lami makalanduꞌ, magꞌinum maghilu, iban magsusa sin manga ginis-ginisan dī ha lawm dunya. Karnaꞌ ha pagbalik ku mari magminsan aku dumatung pa katān mānusiyaꞌ ha lawm dunya. 36 Halliꞌ tuud kamu iban taptap kamu pangayuꞌ duwaa bang mayan awn kusug niyu tumatas sin manga kabinsanaan dumatung iban bang mayan wayruun hikasipug niyu bang kamu tumindug na ha alupan ku, amu in Anak Mānusiyaꞌ.”
37 Manjari adlaw-adlaw duun hi Īsa nagnasīhat ha Bāy sin Tuhan, sagawaꞌ pagdūm madtu siya pa Būd Jaytun. Didtu siya humantiꞌ dūm-dūm. 38 Na, mahinaat-mahinaat subu-subu pa madtu in tau katān pa Bāy sin Tuhan dumungug sin pagnasīhat niya.
22In Pagꞌisun sin Pagsaggaw kan Īsa
(Mat. 26:1-5;Mk. 14:1-2;Yh. 11:45-53)
1 Manjari masuuk na in waktu sin Haylaya Paglappas Dayn ha Kamatay amu in waktu magkaun in bangsa Yahudi sin tinapay way pasulig. 2 In manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru sin saraꞌ agama nagꞌisun bang biyaꞌ diin in kapatay nila kan Īsa ha diꞌ kaingatan sin manga tau, sabab mabugaꞌ sila maghiluhalaꞌ in manga tau.
Tipuhun hi Judas hi Īsa
(Mat. 26:14-16;Mk. 14:10-11)
3 Sakali siyasat sin Saytan Puntukan hi Judas tau dayn ha Kiriyud amu in hambuuk sin manga hangpuꞌ tagduwa mulid hi Īsa. 4 Hangkan miyadtu siya dimā nagꞌisun ha manga nakuraꞌ kaimaman iban manga nakuraꞌ sin manga nagjajaga ha Bāy sin Tuhan bang biyaꞌ diin in katipu niya kan Īsa ha supaya niya siya hikaungsud pa lawm lima nila. 5 Na, kiyaamuhan tuud sila iban atasan nila tangdanan hi Judas. 6 Timaayun hi Judas sin kabayaan nila. Hangkan simipi na siya bang biyaꞌ diin in katipu niya kan Īsa, bat niya hikaungsud pa lawm lima sin manga tau mabayaꞌ sumaggaw kaniya. Limawag siya waktu makulang in manga tau (ha supaya wayruun hiluhalaꞌ).
Hipasaddiya hi Īsa in Pagjamu Paglappas dayn ha Kamatay
(Mat. 26:17-25;Mk. 14:12-21;Yh. 13:21-30)
7 Manjari naabut na in adlaw sin pakaradjaan pagkaun sin tinapay way pasulig niya amu in waktu sin pagsumbayꞌ sin anak bili-bili amu in panumtuman sin bangsa Yahudi sin waktu piyuas sin Tuhan dayn ha kasigpitan in kamaasan nila. 8 Sakali diyaak hi Īsa hi Pitrus kay Yahiya. Laung niya, “Kadtu kamu pagsaddiya sin kakaun hipagsaꞌbu taniyu sin Pagjamu Paglappas dayn ha Kamatay.”
9 Laung nila, “Hariin mu kabayaan sakapun namuꞌ in pagjamuhan taniyu?”
10 In sambung niya, “Pagdatung niyu pa lawm sin dāira, bākun kamu sin hambuuk usug nagdarā kibut tagaluun tubig. Urul kamu kaniya pa bāy sūran niya. 11 Ubus ampa niyu iyana in tagdapu sin bāy, laung niyu, ‘Nagpaasubu in Tuwan Guru bang hawnu in bilik pagjamuhan niya iban sin manga mulid niya hipagsaꞌbu sin Pagjamu Paglappas dayn ha Kamatay.’ 12 Na, hipakitaꞌ niya kaniyu in bilik dakulaꞌ ha taas sin bāy niya amu in asal panyap sin katān kagunahan natuꞌ. Duun niyu saddiyaha in pagjamuhan natuꞌ.”
13 Na, miyadtu na sila. Pagdatung nila pa dāira, in katān biyaytaꞌ hi Īsa naagad. Na, siyaddiya nila na in kakaun pagjamuhan nila.
In Pagkaun iban Pagꞌinum amu in Panumtuman kan Īsa
(Mat. 26:26-30;Mk. 14:22-26;1 Kur. 11:23-25)
14 Na, naabut mayan in waktu sin pagjamu, limingkud na hi Īsa nagjamu iban sin manga kiyawakilan niya. 15 Laung niya ha manga kiyawakilan niya, “Asal mabayaꞌ tuud aku magsāw magkaun iban kamu sin pagjamu sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay ha diꞌ pa aku numanam kabinsanaan! 16 Sabab baytaan ta kamu amuna ini in kahinapusan sin pagsāw ku magkaun sin pagjamu ini iban kamu. Subay na maabut in waktu magmakbul na in hātihan sin pagjamu ini didtu ha pagparintahan sin Tuhan ampa kitaniyu makapagsāw magbalik magkaun sin pagjamu ini.”
17 Pagꞌubus ampa kiyawaꞌ hi Īsa in hambuuk sawan, ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Laung niya ha manga kiyawakilan niya, “Kawaa niyu in sawan ini ampa niyu inuma in luun niya. 18 Sabab, baytaan ta kamu, pagpuas dayn ha waktu ini diꞌ na aku minum magbalik sin tubig anggul ini ha salugay diꞌ dumatung in waktu, tumindug na tuud in pamarinta sin Tuhan.”
19 Pagꞌubus kimawaꞌ na isab siya tinapay ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Ubus ampa niya sīpak in tinapay diyuhal pa manga kiyawakilan niya. Laung niya kanila, “Niyata niyu sin amu yan in ginhawa-baran ku amu in hilillaꞌ ku mapatay sabab-karnaꞌ niyu. Kaun kamu sin tinapay yan amu in gantiꞌ panumtuman niyu kākuꞌ.”
20 Damikkiyan, diyuhal niya da isab pa manga kiyawakilan niya in sawan pagꞌubus nila nagkaun. Laung niya, “In luun sin sawan ini tandaꞌ sin paljanjian baꞌgu sin Tuhan kaniyu. In duguꞌ ku maasag sabab-karnaꞌ niyu amu in dumihil katantuhan sin janjiꞌ ini.
21 “Sagawaꞌ ingat kamu! In tau tumipu kākuꞌ yari bihaun miyamagad limilingkud kātuꞌniyu ha lamisahan! 22 Asal giyantaꞌ sin Tuhan in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ manaykud da dayn ha dunya, sagawaꞌ murkaꞌ dakulaꞌ in kumugdan ha tau manipu kākuꞌ!”
23 Na, nagꞌasubu-iyasubuhi na in manga mulid niya bang hisiyu kanila in manipu kan Īsa.
In Paglugat Pasalan sin Hisiyu in Subay Mataas in Kawasa
24 Sakali naawn in paglugat sin manga mulid hi Īsa pasalan sin hisiyu dayn kanila in subay karihilan sin kawasa mataas. 25 Laung hi Īsa kanila, “In manga sultan sin bangsa dugaing dī ha dunya amu in magkawasa ha manga tau ha babaan nila iban in manga tau mataas in kawasa mabayaꞌ tuud mabantug sin sila in magdirihil sin kagunahan sin manga tau. 26 Sagawaꞌ in kamu subay bukun biyaꞌ kanila. Karnaꞌ in mataas dayn kaniyu subay magpatibabaꞌ sin baran niya biyaꞌ sin kamanghuran magpababaꞌ dayn ha kamagulangan. Iban in nakuraꞌ subay maghulas-sangsaꞌ biyaꞌ sin daraakun. 27 Bang ha bistahan sin manga tau in nakuraꞌ subay amu in lumingkud kumaun ha lamisahan, hāti in daraakun niya amu in magbutang kaniya sin kakaun niya. Sagawaꞌ bukun aku biyaꞌ ha yan. Yari aku maghulas-sangsaꞌ kaniyu biyaꞌ sin daraakun.
28 “Na, pagga kamu imuunung kākuꞌ ha unu-unu kasigpitan ku, 29 na, dihilan ta kamu sin kawasa magbayaꞌ ha lawm pamarintahan ku biyaꞌ sin kawasa kiyarihil kākuꞌ sin Tuhan, Amaꞌ ku. 30 Magsāw kitaniyu magkaun bang tumindug na in pamarinta ku. Iban hinangun ta kamu manga wakil ku, dihilan kalagguan iban kawasa magbayaꞌ ha hangpuꞌ tagduwa pihak sin bangsa Israil.”
Asal Hibaytaꞌ hi Īsa sin Umiyan hi Pitrus sin Bukun Siya Agad kan Īsa
(Mat. 26:31-35;Mk. 14:27-31;Yh. 13:36-38)
31 Manjari nagbichara hi Īsa kan Simun Pitrus, laung niya, “Simun, dunguga in bichara ku! In Saytan Puntukan tiyugutan sin Tuhan sumulay sumasat kaniyu katān. Biyaꞌ yan sapantun magtahap pāy bat maīg in manga apa niya. 32 In ikaw mutas dayn kākuꞌ, sagawaꞌ piyangayuan ta kaw duwaa pa Tuhan bang mayan diꞌ malawaꞌ in pangandul mu kākuꞌ. Na, bang magbalik na in pangandul mu kākuꞌ, subay mu tabangan in manga katawtaymanghuran mu magpahugut sin pangandul nila kākuꞌ.”
33 In sambung hi Pitrus, “Panghuꞌ, lillaꞌ aku umunung kaymu majīl iban mapatay.”
34 Laung hi Īsa kaniya, “Ingat kaw, Pitrus, ha dūm ini ha diꞌ pa maabut tumagauk in manuk usug sin subu-subu, makatū kaw umiyan, laung mu diꞌ mu aku kaingatan.”
Papagtagamahun hi Īsa in Manga Mulid Niya sin Manga Kagunahan Nila
35 Pagꞌubus iyasubu hi Īsa in manga mulid niya, “Ha waktu diyaak ta kamu magnasīhat madtu pa manga kadāirahan ha walaꞌ ta kamu piyapagdā sin manga pitakaꞌ, luluunan sin kapanyapan niyu, iban manga tawmpaꞌ niyu, awn ka nagkabus kaniyu?”
“Walaꞌ kami nagkabus unu-unu,” in sambung nila.
36 “Sagawaꞌ bihaun,” laung hi Īsa kanila, “hisiyu-siyu in taga pitakaꞌ atawa luluunan sin kapanyapan niyu subay niya dāhun na, iban hisiyu-siyu in way pakukus subay niya hipagdagang in badjuꞌ niya bat siya makabī hambuuk pakukus. + 22:36 In bichara ini bichara maghulug maana. In hāti niya subay tanam asal in lawm atay sin manga mulid niya sumandal sin kabinsanaan amu in marayꞌ na kumugdan kanila pasal sin pagꞌagad nila kaniya. 37 Sabab ingat kamu, in kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab pasal ku maagad na bihaun. Amu agi sin ha lawm Kitab, ‘Itungun siya biyaꞌ sin manga tau nagdusa nakalanggal sin saraꞌ.’ Na, in yan tantu mabunnal.”
38 Laung sin manga mulid niya, “Kitaa ba, Panghuꞌ, yari awn duwa pakukus!”
“Ayaw na! Sarang na yan,” in sambung hi Īsa.
Mangayuꞌ Duwaa hi Īsa Duun ha Būd Jaytun
(Mat. 26:36-46;Mk. 14:32-42)
39 Na, pagꞌubus hi Īsa nagbichara gimuwaꞌ na siya dayn ha lawm sin dāira, ampa siya miyadtu pa Būd Jaytun biyaꞌ sin kabiyaksahan niya paghinangun. Miyagad in manga mulid niya kaniya. 40 Pagdatung nila madtu, laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Pangayuꞌ kamu duwaa bang mayan kamu diꞌ marā sin sasat sin saytan.”
41 Pagꞌubus limawak-lawak hi Īsa dayn ha manga mulid niya ampa siya limuhud nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. 42 Laung niya, “Ū Tuhan, Amaꞌ ku, bang makajari kaymu, ayaw mu na aku palabaya sin kabinsanaan masuuk na dumatung kākuꞌ! Sagawaꞌ in kabayaan mu, amu in subay maagad, bukun in kabayaan ku.” 43 Sakali awn malāikat dayn ha surgaꞌ nagpanyataꞌ mawn kaniya dimihil kaniya kusug. 44 Sabab sin landuꞌ tuud in kasusahan niya piyakusug tuud hi Īsa in pagpangayuꞌ niya duwaa. Hangkan diyunuk tuud siya sin hulas nabiyaꞌ duguꞌ nagtūꞌ pa lupaꞌ.
45 Pagꞌubus niya nangayuꞌ duwaa timindug siya ampa siya nagbalik madtu pa manga mulid niya. Pagkawn niya, in manga mulid niya nakatūg na sabab sin kasusahan nila. 46 Laung niya kanila, “Maytaꞌ kamu natutūg? Bangun kamu ampa kamu pangayuꞌ duwaa bat kamu diꞌ marā sin sasat sin saytan.”
In pagsaggaw kan Īsa
(Mat. 26:47-56;Mk. 14:43-50;Yh. 18:3-11)
47 Ha saꞌbu nagbibichara pa hi Īsa, dimatung na mawn in manga tau mataud. Hi Judas, amu in hambuuk dayn ha hangpuꞌ tagduwa mulid hi Īsa, in nagdā ha manga tau mawn. Simuuk siya madtu kan Īsa sūng niya siyumun. 48 Sagawaꞌ laung hi Īsa kaniya, “Judas, biyaꞌ ka ha yan in kaagi mu manipu ha Anak Mānusiyaꞌ? Siyumun mu aku bat mu aku hikaungsud pa lawm lima sin manga tau managgaw kākuꞌ?”
49 Pagkitaꞌ sin manga mulid hi Īsa sin bukun na marayaw in kasūngan, laung nila kan Īsa, “Na, Panghuꞌ, hipanglagut namuꞌ na in pakukus namuꞌ ini?” 50 Na, magtūy liyagut sin hambuuk mulid niya in hambuuk daraakun sin Imam Dakulaꞌ. Nautud in taynga dapit pa tuu sin tau liyagut niya.
51 Sagawaꞌ liyāng hi Īsa in mulid niya, laung niya, “Sarang na yan.” Saltaꞌ kiyumpitan hi Īsa in taynga nautud ampa niya piyauliꞌ.
52 Pagꞌubus ampa hi Īsa namung ha manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nakuraꞌ sin manga jaga ha Bāy sin Tuhan iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ, amu in miyawn nanaggaw kaniya, laung niya, “Maytaꞌ kamu subay magdā manga pakukus iban kakakal? Maytaꞌ, mundu ka aku ini? 53 Duun sa aku ha Bāy sin Tuhan adlaw-adlaw iban duun da isab kamu, sagawaꞌ maytaꞌ niyu aku walaꞌ siyaggaw? Na, tantu amu ini in waktu kiyagantaꞌ in aku masaggaw niyu, amu in waktu makusug in kawasa sin Saytan Puntukan.”
Umiyan hi Pitrus sin in Siya Bukun Agad kan Īsa
(Mat. 26:57-58,69-75;Mk. 14:53-54,66-72;Yh. 18:12-18,25-27)
54 Na, siyaggaw nila na hi Īsa ampa nila diyā madtu pa bāy sin Imam Dakulaꞌ. Sakali in hi Pitrus imuurul dayn ha kalayuan. 55 Pagdatung niya pa halaman bāy sin Imam Dakulaꞌ, limamugay siya ha manga tau naglilingkud nagpaanag ha kāyu duun ha gitungan sin halaman bāy sabab awn kāyu duun biyuhiꞌ sin manga tau. 56 Sakali ha saꞌbu niya naglilingkud duun kītaꞌ siya sin hambuuk daraakun babai. Imatud tuud kaniya in babai ampa imiyan, laung niya, “In tau ini iban da isab hi Īsa!”
57 Sagawaꞌ imiyan hi Pitrus, laung niya, “Indaꞌ, diꞌ ku kaingatan in tau piyagꞌiyan mu yan!”
58 Na, bukun mawgay awn na isab hambuuk tau nākitaꞌ kan Pitrus. Amu agi kaniya, “In ikaw yan agad da isab kanila!”
Sagawaꞌ in sambung hi Pitrus, “Bagay, bukun aku agad kanila!”
59 Sakali nakalabay mayan manga hangka-jām, awn na isab hambuuk tau in limugus imiyan kan Pitrus. Laung niya, “Tantu tuud in tau ini agad kan Īsa, sabab tau Jalil da isab siya!”
60 Sagawaꞌ in sambung hi Pitrus, “Bagay, diꞌ ku kaingatan bang unu in piyagbibichara mu yan!”
Na, saruun-duun ha saꞌbu niya pa nagbibichara, timagauk na in manuk usug. 61 Sakali limingiꞌ hi Panghuꞌ Īsa ampa niya iyatud hi Pitrus. Na, iyampa kiyatumtuman hi Pitrus in baytaꞌ kaniya hi Panghuꞌ Īsa amu agi, “Ha diꞌ pa tumagauk in manuk usug dūm ini, makatū kaw umiyan, sin in aku diꞌ mu kaingatan.” 62 Na, gimuwaꞌ na hi Pitrus dayn ha halaman sin bāy ampa siya nagtangis tuud.
In Pagbinasa kan Īsa
(Mat. 26:67-68;Mk. 14:65)
63 Na, piyaglikiꞌ-likian iban piyagbinasa hi Īsa kaagi sin manga tau nagjajaga kaniya. 64 Tiyabunan nila in mata hi Īsa ampa nila siyuntuk. Pagꞌubus ampa nila iyasubu hi Īsa, laung nila, “Tukura bang hisiyu in simuntuk kaymu!” 65 Iban mataud pa manga bichara mangīꞌ iban makasipug in piyamung nila kan Īsa.
Umalup na hi Īsa ha Manga Kunsiyal Yahudi
(Mat. 26:59-66;Mk. 14:55-64;Yh. 18:19-24)
66 Sakali naadlaw mayan nagtipun na in manga nagtatau-maas ha hulaꞌ iban sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru sin saraꞌ agama. In sila ini manga kunsiyal manghuhukum. Na, narā na hi Īsa mawn imalup kanila. 67 Laung nila kan Īsa, “Baytai kami, bang ikaw na in Almasi.”
In sambung hi Īsa, “Bang ta kamu baytaan, diꞌ da kamu magkahagad kākuꞌ 68 iban bang awn asubuhun ku kaniyu diꞌ da kamu makasambung. 69 Sagawaꞌ tagnaan dayn ha bihaun in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ lumingkud na dapit pa tuu sin Tuhan Mahatinggi dihilan kawasa magbayaꞌ ha unu-unu katān.”
70 Laung sin manga kunsiyal Yahudi, “Bang biyaꞌ hādtu ikaw in Anak Tuhan?”
In sambung niya kanila, “Na, biyaꞌ na sin agi niyu, aku na.”
71 Na, laung nila, “Na, magꞌunu pa kitaniyu magkāꞌ saksiꞌ sin diyungug na sin kitaniyu katān in bichara niya!”
23Mamayhuꞌ hi Īsa kan Pilatu
(Mat. 27:1-2,11-14;Mk. 15:1-5;Yh. 18:28-38)
1 Na, timindug in tau katān ha paghuhukuman, ampa nila diyā hi Īsa madtu kan Gubnul Pilatu. 2 Duun nila biyaytaꞌ in manga tuntut nila kan Īsa. Laung nila, “Siya ini in tau nasaggaw namuꞌ mangdā pa kalawngan ha manga tau pagkahi namuꞌ Yahudi. Biyaytaan niya in manga tau diꞌ papagbayarun sukay pa parinta sin Sultan sin hulaꞌ Rūm. Iban laung niya ha manga tau siya na in Almasi amu in naraak sin Tuhan magsultan kāmuꞌ.”
3 Laung hi Pilatu kan Īsa, “Ikaw na ka in sultan sin manga Yahudi?”
“Na, biyaꞌ na sin kiyapamung mu,” in sambung hi Īsa.
4 Na, laung hi Pilatu ha manga nakuraꞌ kaimaman iban ha manga tau mataud, “Wayruun dusa kiyabaakan ku ha tau ini, amu in mapatut ku butangan hukuman.”
5 Sagawaꞌ limugus tuud sila sin awn narusa hi Īsa. Laung nila, “In pagnasīhat niya amu in nakarihil hiluhalaꞌ ha tau katān ha katilibut sin Yahudiya. Tiyagnaan niya nagnasīhat didtu ha Jalil. Na, bihaun yan na siya nakaabut pa Awrusalam.”
Mamayhuꞌ hi Īsa kan Hirud
6 Pagdungug hi Pilatu sin bichara nila, nangasubu siya, laung niya, “Tau Jalil ka in tau ini?” 7 Na, pagꞌingat hi Pilatu sin in hi Īsa tau dayn ha hulaꞌ piyagparintahan hi Hirud, piyarā niya hi Īsa madtu kan Hirud. Karnaꞌ ha waktu yaun kiyasaꞌbuhan duun hi Hirud ha Awrusalam.
8 Na, kiyūgan hi Hirud pagkitaꞌ niya kan Īsa, sabab malugay na in bayaꞌ niya kumitaꞌ kan Īsa. Mataud in diyungug niya pasal hi Īsa iban hiyuhunaꞌ-hunaꞌ niya makakitaꞌ siya kan Īsa huminang muꞌjijat. 9 Hangkan mataud in iyasubu hi Hirud kan Īsa, sagawaꞌ walaꞌ tuud simambung hi Īsa. 10 Na, miyawn pa unahan in manga nakuraꞌ kaimaman iban manga guru sin saraꞌ agama ampa sila namahit namaytaꞌ sin manga nahinang hi Īsa, amu in tuntut nila kaniya. 11 Hāti piyaglami-lamihan hi Hirud iban sin manga sundalu niya hi Īsa iban piyagꞌudjuꞌ-udjuꞌ nila siya. Jiyubahan nila hi Īsa sin juba malingkat ampa nila piyabalik madtu kan Pilatu. 12 Na, tagnaan dayn ha adlaw yadtu nakapagbagay na hi Hirud kay Pilatu. In tagnaꞌ magkuntara tuud sila.
Kamatay in hukuman hirihil kan Īsa
(Mat. 27:15-26;Mk. 15:6-15;Yh. 18:39–19:16)
13 Sakali piyakawaꞌ hi Pilatu in manga nakuraꞌ kaimaman, in manga nakuraꞌ iban sin manga tau. 14 Laung niya kanila, “Diyā niyu mari kākuꞌ in tau ini sabab laung niyu mangdā siya ha manga tau sumaggaꞌ ha parinta. Na, siyumariya ku na siya ha alupan niyu sagawaꞌ wayruun dusa niya unu-unu kiyabaakan ku. Walaꞌ siya kiyamattanan sin manga tuntut niyu kaniya. 15 Damikkiyan, in hi Hirud, wayruun da isab kiyabaakan niya dusa sin tau ini. Hangkan piyarā niya nagbalik mari kāmuꞌ. Bukun tuud patut patayun in tau ini sabab wayruun tuud unu-unu mangīꞌ nahinang niya. 16 Hangkan palapdusan ku sadja siya ampa ku siya puasun.”
17 Ha sakabaꞌ waktu sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, biyaꞌ sin pagkabiyaksahan paghinangun sin gubnul, subay siya magpaguwaꞌ hambuuk pilisu.
18 Sakali imulang in manga tau mataud, laung nila, “Papatayan hi Īsa! Papaguwaa kāmuꞌ hi Barabbas!”
19 (In hi Barabbas najīl sabab lamud siya ha manga tau ha lawm dāira Awrusalam nangatu ha parinta iban nakabunuꞌ siya.)
20 In kabayaan hi Pilatu puasun niya hi Īsa, hangkan bīcharahan niya nagbalik in manga tau. 21 Sagawaꞌ imulang nagbalik in manga tau, laung nila, “Palansangan siya pa usuk! Palansangan siya pa usuk!”
22 Sakali imiyan na isab nagbalik hi Pilatu kanila, laung niya, “Maytaꞌ, unu in dusa nahinang niya? Wayruun dusa niya kiyabaakan ku, hangkan bukun siya patut patayun. Palapdusan ku sadja siya ampa ku siya puasun.” Amu yan in hikatū niya piyamung ha manga tau.
23 Sagawaꞌ masi-masi in pagꞌulang matanug sin manga tau sin in hi Īsa subay hipalansang pa usuk. Na, mahuli dayn duun naagad da in kabayaan sin manga tau. 24 Hangkan biyutangan na hi Pilatu hukuman hi Īsa, amu in hukuman kabayaan sin manga tau hibutang kaniya. 25 Piyaguwaꞌ niya in tau, amu in najīl pasal lamud siya ha manga tau nanghiluhalaꞌ ha parinta iban nakabunuꞌ siya, sabab siya in kabayaan sin manga tau paguwaun. Ampa in hi Īsa tiyukbal niya na pa lawm lima sin manga tau bat nila mahinang in kabayaan nila.
In Paglansang kan Īsa pa Usuk
(Mat. 27:32-44;Mk. 15:21-32;Yh. 19:17-27)
26 Na, diyā hi Īsa sin manga sundalu tudju pa lugal pagpatayan kaniya. Ha saꞌbu nila miyamanaw piyagbāk nila in hambuuk tau dayn ha hulaꞌ Kirini pagngānan Simun. In tau ini lūd dayn ha gimba harap mawn pa dāira. Na, liyugus sin manga sundalu in tau ini umurul kan Īsa magdā sin usuk paglansangan kan Īsa.
27 Mataud tau in imurul ha ulihan hi Īsa. In kaibanan kanila manga babai amu in nagtatangis iban nagdurukka kan Īsa. 28 Sakali himarap hi Īsa kanila ampa imiyan, laung niya, “Kamu manga babai dayn ha Awrusalam, ayaw niyu aku pagtangisi! Sagawaꞌ in pagtangisi niyu in baran niyu iban sin manga anak niyu. 29 Karnaꞌ awn da waktu dumatung ha susūngun kugdanan kasigpitan dakulaꞌ in lawm dunya ini iban makaiyan in manga tau, laung nila, ‘Marayaw sukud sin manga babai diꞌ makaanak, iban sin manga babai way anak iban manga babai walaꞌ nakapaduruꞌ bataꞌ-bataꞌ!’ 30 Amu yan in waktu magsuknaꞌ in manga tau sin baran nila. Laung nila ha manga būd, ‘Bang mayan kamu malubu harap mari kāmuꞌ!’ Hāti laung nila ha manga būd-būd, ‘Bang mayan kami tabunan niyu!’ 31 Karnaꞌ bang nila mahinang in manga kabinsanaan ini ha tau amu in walaꞌ nakarusa, na amu pa ka isab in manga nakarusa in diꞌ nila binsanaun?”
32 Sakali awn isab duwa tau nakarusa bakas nakalanggal saraꞌ in diyā nila patayun hidungan kan Īsa. 33 Nakaabut mayan sila pa tungud sin lugal pagngānan Kulakub Ū, duun nila liyansang pa usuk hi Īsa ampa nila piyatindug in usuk. Damikkiyan, liyansang nila da isab pa usuk in duwa tau nakalanggal saraꞌ ampa piyatindug in hambuuk usuk ha dapit pa tuu hi Īsa ampa in hambuuk ha dapit pa lawa niya. 34 Na, piyangayuan hi Īsa kaampunan pa Tuhan in manga tau nanglaug kaniya. Laung niya, “Ū Amaꞌ, Tuhan, ampuna sila, sabab diꞌ nila kaingatan bang unu in hīhinang nila.”
Na, piyagbahagian nila in tamungun hi Īsa. Piyagkuut-kuutan nila bang unu in masukuꞌ sin pakaniya-pakaniya. 35 Duun in manga tau nangingitaꞌ-ngitaꞌ ha saꞌbu piyaglami-lamihan iyuudjuꞌ-udjuꞌ hi Īsa sin manga nakuraꞌ sin manga Yahudi. Laung nila, “Natabang niya in tau dugaing dayn ha kamulahan. Na, kitaun ta kunuꞌ bang niya matabang in baran niya bang siya bunnal amu na in Almasi amu in pinīꞌ sin Tuhan mamarinta!”
36 Damikkiyan in manga sundalu, iyudjuꞌ-udjuꞌ nila da isab. Simuuk sila madtu kan Īsa ampa nila diyuhalan hi Īsa sin tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ). In hinang nila yan hambuuk pamabaꞌ-mabaꞌ nila kan Īsa. 37 Ampa nila īyan hi Īsa, laung nila, “Bang kaw bunnal sultan sin manga Yahudi, lappasa na in baran mu!”
38 Awn sulat biyutang duun ha babaw sin ū hi Īsa, amu agi, “Amu na ini in Sultan sin manga Yahudi.”
39 Damikkiyan in hambuuk tau nakalanggal saraꞌ amu in liyalansang da isab ha usuk, nangjūk kan Īsa, laung niya, “Bukun ka ikaw in Almasi? Na, lappasa na in baran mu iban kami!”
40 Sakali piyagꞌamahan siya sin iban niya, amu agi, “Diꞌ ka kaw mabugaꞌ ha Tuhan? In hukuman biyutang kaniya sibuꞌ da iban sin hukuman biyutang kaymu. 41 Sagawaꞌ in kita patut butangan sin hukuman sabab sin dusa nahinang ta. Sagawaꞌ in siya walaꞌ nakarusa.”
42 Ubus ampa siya imiyan kan Īsa, laung niya, “Īsa, tumtuma mayan aku bang kaw mamarinta na!”
43 In sambung hi Īsa kaniya, “Ini in janjiꞌ ku kaymu. Ha adlaw da ini, didtu kaw magꞌagad iban aku ha uwian sin manga tau marayaw.”
In Kamatay hi Īsa
(Mat. 27:45-56;Mk. 15:33-41;Yh. 19:28-30)
44 Manjari naabut mayan ugtu suga nanigidlum na in katilibut sin hulaꞌ sampay naabut lisag tū sabab nalawaꞌ in sawa sin suga. 45 Na, in kurtina marakmul didtu ha lawm Bāy sin Tuhan nagisiꞌ nagduwa. 46 Sakali nagsuwara matanug hi Īsa, laung niya, “Ū Amaꞌ Tuhan, hiungsud ku pa lawm lima mu in nyawa ku!” Pagꞌubus niya na mayan nagbichara miyugtuꞌ na in napas niya.
47 In katān naawn yan kītaꞌ sin hambuuk kapitan sin manga sundalu. Nahaylan siya sin manga kītaꞌ niya sartaꞌ piyudji niya in Tuhan, laung niya, “Mattan na tuud sin in tau ini wayruun tuud dusa niya!”
48 Damikkiyan in manga tau nagtipun nangitaꞌ-ngitaꞌ duun kan Īsa, nākitaꞌ da isab sin manga katān naawn. Minuwiꞌ sila katān iban pagdukduk sin daghal nila tandaꞌ sin pagkarukkahan nila. 49 Na, in sasukuꞌ sin katān bagay hi Īsa agad na in manga babai amu in imurul kaniya dayn ha Jalil, duun timitindug nagjajaga dayn ha kalayuan.
In Pagkubul kan Īsa
(Mat. 27:57-61;Mk. 15:42-47;Yh. 19:38-42)
50 Sakali awn hambuuk tau pagngānan hi Yusup dayn ha Arimati, amu in hambuuk kawman ha Yahudiya. Tau marayaw siya iban mabuntul. In siya ini timatagad sin waktu tumindug in pamarinta sin Tuhan. Minsan siya hambuuk da isab kunsiyal, walaꞌ siya timaayun sin kiyapagꞌisunan iban sin hinang sin manga kunsiyal.
52 Miyadtu siya dimā nagkitaꞌ kan Pilatu ampa niya piyangayuꞌ in bangkay hi Īsa. 53 Pagꞌubus ampa niya kiyawaꞌ in bangkay dayn ha usuk. Siyaput niya in bangkay sin kuku putiꞌ marayaw, ampa niya diyā madtu biyutang pa lawm kubul amu in batu dakulaꞌ liyungagan hīnang biyaꞌ lupa sungab batu. In kubul ini walaꞌ pa kiyapangubulan. 54 Na, in adlaw yadtu adlaw Jumaat. Simadlup mayan in suga, na, timagnaꞌ na in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan.
55 Na, in manga babai amu in bakas imurul kan Īsa dayn ha Jalil miyagad kan Yusup madtu pa pagkubulan. Kītaꞌ nila in pagbutang sin bangkay hi Īsa pa lawm kubul. 56 Pagꞌubus ampa sila minuwiꞌ nagꞌadjal sin manga laksiꞌ iban hipagpahamut ha mayat.
Pagꞌabut adlaw Sabtuꞌ himali sila dayn ha hinang nila, sabab amu yan in daakan sin saraꞌ agama.
24Mabuhiꞌ Magbalik hi Īsa
(Mat. 28:1-10;Mk. 16:1-8;Yh. 20:1-10)
1 Manjari pagbulat mahinaat sin adlaw Ahad, subu-subu pa miyadtu na in manga babai pa kubul nagdā sin manga laksiꞌ iyadjal nila. 2 Pagdatung nila, kītaꞌ nila naīg na in batu tambul sin sūran pa lawm kubul. Nagulung na naīg dayn ha sūran pa lawm kubul. 3 Na, simūd sila pa lawm kubul, sagawaꞌ walaꞌ na duun in bangkay hi Panghuꞌ Īsa. 4 Duun na sila timindug kiyublaan tuud. Sakali magtūy awn nagpanyataꞌ mawn kanila duwa usug timindug ha alupan nila. Masilak tuud in tamungun sin duwa tau ini. 5 Miyugaꞌ tuud in manga babai, hangkan simujud sila pa lupaꞌ. Sagawaꞌ laung sin duwa tau kanila, “Maytaꞌ kamu maglāg ha tau buhiꞌ dī ha lawm paliyangan? 6 Walaꞌ siya dī sabab nabuhiꞌ na siya nagbalik. Tumtuma niyu in agi niya kaniyu sin didtu pa siya ha Jalil. 7 Amu agi niya kaniyu, ‘In aku amu in Anak Mānusiyaꞌ subay hiungsud pa lawm lima sin manga tau baldusa iban patayun nila hilansang pa usuk. Sagawaꞌ mabuhiꞌ aku magbalik ha hikatū sin adlaw.’”
8 Na, kiyatumtuman na sin manga babai in bakas bichara hi Īsa kanila. 9 Minuwiꞌ na sila dayn ha kubul ampa sila miyadtu namaytaꞌ sin manga pasal ini pa hangpuꞌ tagꞌisa mulid hi Īsa iban pa manga tau katān kaibanan. 10 In manga babai ini amuna hinda Mariyam dayn ha hulaꞌ Magdala, hi Juwanna, iban hi Mariyam amu in inaꞌ hi Yaꞌkub. Sila ini iban sin manga kaibanan babai in namaytaꞌ sin manga pasal yan ha manga kiyawakilan hi Īsa. 11 Sagawaꞌ in pangannal sin manga kiyawakilan, nagbichara sadja way biddaꞌ in manga babai. Hangkan walaꞌ sila nagkahagad. 12 Sagawaꞌ dimagan hi Pitrus madtu pa kubul kimitaꞌ. Pagdatung niya, dimumul siya pa lawm kubul, sagawaꞌ wayruun dugaing kītaꞌ niya luwal da in saput. Na, minuwiꞌ na siya ha lawm inu-inu bang maytaꞌ nabiyaꞌ hādtu.
In Pagpanaw pa Immaws
(Mk. 16:12-13)
13 Sakali ha adlaw yadtu da isab awn duwa usug agad kan Īsa in miyamanaw harap pa lūngan Immaws, manga hangpuꞌ tagꞌisa batu in layuꞌ dayn ha Awrusalam. 14 Nagbibichara sila pasal sin manga katān naawn kan Īsa. 15 Ha saꞌbu nila nagbibichara, magtūy hi Īsa miyawn miyunyug kanila. 16 Kītaꞌ nila siya, sagawaꞌ walaꞌ nila siya kiyakilāhan.
17 Laung hi Īsa kanila, “Unu in piyagbibicharahan niyu ha saꞌbu niyu nagpapanaw?”
Himundung sila sartaꞌ nasusa in dagbus nila. 18 Sakali simambung in hangka-tau pagngānan Kilupas. Laung niya, “Uy, marayꞌ ikaw da yan in tau himantiꞌ ha Awrusalam in walaꞌ nakaingat sin pasal sin manga pakaradjaan naawn duun ha Awrusalam ha pila adlaw limabay yan.”
19 “Manga pakaradjaan pasal unu?” laung hi Īsa.
“Manga pakaradjaan naawn kan Īsa, amu in tau dayn ha Nasarit,” in sambung nila. “In tau yadtu hambuuk nabi. Ītung siya sin Tuhan iban sin tau katān makawasa ha katān bīchara iban hīnang niya. 20 Sagawaꞌ iyungsud siya sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nakuraꞌ natuꞌ pa lawm lima sin parinta sin hulaꞌ Rūm, ha supaya siya kabutangan sin hukuman patayun. Pagꞌubus ampa nila siya piyalansang pa usuk. 21 Siya in bakas hiyuhuwat-huwat namuꞌ makapuas makarihil kalappasan ha bangsa Israil. Iban bukun sadja yan. Adlaw ini amuna in hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kaniya. 22 Iban awn suysuy kāmuꞌ sin manga kaibanan babai panāiban namuꞌ amu in nakainu-inu kāmuꞌ. Miyadtu sila pa kubul hi Īsa sin subu-subu pa, 23 sagawaꞌ laung nila walaꞌ na didtu in bangkay hi Īsa. Minuwiꞌ sila ampa nanuysuy sin awn manga malāikat nagpanyataꞌ kanila, iban namaytaꞌ kanila sin buhiꞌ hi Īsa. 24 In kaibanan manga panāiban namuꞌ miyadtu pa kubul nyimataꞌ. Na, pagkitaꞌ nila bunnal tuud in suysuy sin manga babai, sagawaꞌ walaꞌ nila da isab kītaꞌ hi Īsa.”
25 Sakali laung hi Īsa kanila, “Dupang tuud kamu ini! Kahunitan tuud kamu magparachaya sin manga katān kiyabaytaꞌ sin manga kanabihan! 26 Bukun ka kiyabaytaꞌ sin manga kanabihan sin subay lumabay in Almasi sin katān kabinsanaan yan ampa makapalawm lima niya in salagguꞌ-lagguꞌ kawasa magbayaꞌ ha unu-unu katān?” 27 Pagꞌubus ampa piyapagsunud-sunud iban piyahāti hi Īsa kanila in kiyasulat ha manga lawm Kitab pasal niya. Tiyagnaan niya dayn ha manga Kitab kiyasulat hi Musa iban sin manga kiyasulat sin manga katān kanabihan.
28 Pagga sin masuuk na sila pa lūngan kadtuun sin duwangka-tau, in hi Īsa biyaꞌ lupa lumanjal harap pa dugaing. 29 Sagawaꞌ hiyawiran siya sin duwangka-tau, laung nila, “Dī na kaw kāmuꞌ sabab masuuk na marūm.” Hangkan miyagad na siya ha duwangka-tau.
30 Manjari limingkud na siya simāw nagkaun kanila. Kimawaꞌ siya tinapay ampa siya nangayuꞌ duwaa. Pagꞌubus ampa niya sīpak in tinapay diyuhal pa duwangka-tau. 31 Na, saruun-duun biyaꞌ sin sapantun iyampa nabulat in mata nila kiyakilāhan nila na hi Īsa. Sagawaꞌ magtūy nalawaꞌ hi Īsa. 32 Sakali laung sin hangka-tau pa hangka-tau, “Hangkan da kimusug in kuba-kuba sin atay ta sin saꞌbu ta nagbibichara iban siya ha dān, iban sin piyahāti niya kita sin kiyasulat ha manga lawm Kitab pasal niya.”
33 Na, magtūy sila timindug ampa sila nagbalik pa Awrusalam. Duun nila kiyabaakan in hangpuꞌ tagꞌisa mulid hi Īsa nagtitipun nagbichara iban sin manga kaibanan. 34 Laung nila, “Mattan tuud sin nabuhiꞌ nagbalik in Panghuꞌ! Nagpanyataꞌ siya kan Simun!”
35 Na, nanuysuy na in duwangka-tau kanila pasal sin naawn ha dān ha saꞌbu nila nagpapanaw iban sin kiyakilāhan nila in Panghuꞌ nagsipak mayan siya sin tinapay.
Magpanyataꞌ hi Īsa pa Manga Mulid niya
(Mat. 28:16-20;Mk. 16:14-18;Yh. 20:19-23;Kiy. 1:6-8)
36 Sakali ha saꞌbu nanunuysuy in duwangka-tau kanila, saruun-duun yaun na timitindug ha daig nila in Panghuꞌ iban amu agi kanila, “Bang mayan awn kasannyangan sin lawm atay niyu.”
37 Na, miyugaꞌ tuud sila sabab in pangannal nila aluwa in kītaꞌ nila. 38 Sagawaꞌ laung niya kanila, “Maytaꞌ kamu miyugaꞌ? Maytaꞌ na mayan maghawal-hawal in lawm pikilan niyu? 39 Kitaa niyu in paliꞌ ha lima iban siki ku, ampa niyu kaingatan sin baran ku tuud in kīkitaꞌ niyu. Sānawa niyu in baran ku bat niyu matantu sin bukun aluwa in kīkitaꞌ niyu, sabab in aluwa wayruun unud iban bukug, ampa in aku ini kīkitaꞌ niyu awn unud iban bukug.”
40 Amu yan in piyamung niya sartaꞌ piyakitaꞌ niya kanila in paliꞌ ha lima iban siki niya. 41 Sagawaꞌ in manga mulid niya agun diꞌ pa makaparachaya. Landuꞌ tuud sila kiyūgan iban ha lawm inu-inu. Hangkan iyasubu sila hi Īsa, laung niya, “Awn ka makaun dī kaniyu?” 42 Na, dīhilan nila siya hangsulag istaꞌ diyangdang. 43 Na, kiyawaꞌ hi Īsa in istaꞌ ampa niya kiyaun duun ha alupan nila.
44 Pagꞌubus laung niya kanila, “Amu na ini in manga pakaradjaan biyaytaꞌ ku kaniyu sin dī pa aku nagꞌaagad iban kamu. In katān kiyabaytaꞌ pasal ku ha lawm Kitab Tawrat, amu in kiyasulat hi Musa, iban sin manga kiyasulat sin manga kanabihan iban sin ha Kitab Jabur, subay maagad katān.”
45 Pagꞌubus ampa niya dīhilan kasawahan in pikilan sin manga mulid niya ha supaya nila kahātihan marayaw in baytaꞌ ha lawm manga Kitab. 46 Laung niya kanila, “Amu ini in kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab: in Almasi subay lumabay kabinsanaan iban mapatay, sagawaꞌ ha hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kaniya, mabuhiꞌ siya magbalik. 47 Iban subay hipamahalayak pa mānusiyaꞌ katān in pasal sin pagtawbat sin manga dusa, karnaꞌ naawn na in kaampunan dayn ha sabab sin nahinang sin Almasi. Iban in pagpamahalayak ini subay tagnaan dayn ha Awrusalam. 48 Kamu yan in nakakitaꞌ iban nakasaksiꞌ sin katān pakaradjaan naawn pasal ku. 49 Na, pakariun ku kaniyu in Rū sin Tuhan, amu in kiyajanjiꞌ sin Tuhan Amaꞌ ku. Sagawaꞌ subay kamu tumagad dī ha dāira Awrusalam sampay maabut in waktu hūpun na kamu sin barakat dayn ha Tuhan.”
Maangkat pa Taas Langit hi Īsa
(Mk. 16:19-20;Kiy. 1:9-11)
50 Pagꞌubus ampa niya sila diyā miyanaw pa guwaꞌ sin dāira sampay sila nakaabut pa Bitani. Duun mayan sila, sīntak hi Īsa in lima niya, ampa niya sila piyangayuan barakat. 51 Ha saꞌbu sila piyapangayuan niya barakat, miyutas na siya dayn kanila. Naangkat na siya pa taas langit. 52 Na, simujud na sila simumba kan Īsa ampa sila minuwiꞌ pa Awrusalam iban sin atay nila hipuꞌ sin kakuyagan. 53 Lāgiꞌ, taptap na sila duun ha Bāy sin Tuhan magpudji ha Tuhan.