In Hinang Sin Manga
Kiyawakilan
Pahāti
In nagsulat sin būk ini iban sin būk pagngānan Lukas amuna hi Lukas. In maksud sin sulat ini mamaytaꞌ pasal sin hinang sin manga tau kiyawakilan hi Īsa magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau. Hibaytaꞌ dī ha sulat ini in panagnaan sin pagpatulun sin Almasi sin Rū sin Tuhan, pa manga tau tantu tuud agad kaniya. Sartaꞌ dayn dī na timagnaꞌ in kaawn sin manga tau pagtawagun Almasihin, hāti niya agad ha Almasi. Hiyūp mayan sila sin Rū sin Tuhan, timagnaꞌ na sila nagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa pa manga tau ha Awrusalam, ha Yahudiya, ha Samariya iban pa katān hulaꞌ ha katilingkal dunya. Lāgiꞌ in pagꞌagad ha Almasi walaꞌ timub-tub ha manga Yahudi sadja, sagawaꞌ sampay da isab pa manga kaibanan bangsa ha katilingkal dunya.
1Sabbutun hi Lukas in Sulat niya Nakauna
1 Alamat ini sulat naug dayn kan Lukas mari kan Tiyupilas + 1:1 Ha pikilan sin tau kaibanan in sabab hangkan in ngān hi Tiyupilas siyabbut dī ha būk ini iban ha būk Lukas, sabab siya in nagbalandjaꞌ kan Lukas supaya lumatag pa kahulaan in Baytaꞌ Marayaw siyulat hi Lukas. . Kaingatan mu ha tagnaꞌ sulat ku kaymu biyaytaꞌ ku in manga pakaradjaan nahinang hi Īsa iban sin manga hinduꞌ niya dayn ha waktu tiyagnaan niya in hinang niya 2 sampay pa waktu amu in kaangkat kaniya pa taas langit. Ha walaꞌ pa siya naangkat pa taas langit, awn daakan binīn hi Īsa ha manga tau napīꞌ niya wakil niya. In daakan ini naug dayn ha kawasa sin Rū sin Tuhan.
Naangkat hi Īsa pa Taas Langit
3 In hi Īsa nakamataud nagpanyataꞌ ha manga kiyawakilan niya ha supaya sila magparachaya tuud sin in siya buhiꞌ. In lugay sin waktu pagpanyataꞌ niya kanila naabut sampay pa kaꞌpatan adlaw dayn ha kamatay kaniya. Ha manga waktu sin pagpanyataꞌ niya yan, nagbichara hi Īsa iban sin manga kiyawakilan niya pasal sin pamarinta sin Tuhan. 4 Ha hambuuk waktu, ha saꞌbu hi Īsa duun ha manga kiyawakilan niya, biyaytaan niya sin subay sila diꞌ mīg dayn ha Awrusalam, iban laung niya kanila, “Tagari niyu in kiyajanjiꞌ sin Amaꞌ ku kaniyu. 5 In hi Yahiya, tubig in piyangliguꞌ niya ha manga tau, sagawaꞌ bukun na malugay in kamu yan hūpun na sin Rū sin Tuhan.”
6 Manjari awn hambuuk waktu duun hi Īsa nagtitipun iban sin manga mulid niya. Sakali iyasubu siya sin manga mulid niya, laung nila, “Panghuꞌ, hirihil mu na ka bihaun in kawasa ha bangsa ta Israil mamarinta magbīng?”
7 Laung hi Īsa kanila, “Amaꞌ ku in magbayaꞌ maggantaꞌ bang biyaꞌ diin in lugay iban unu in waktu maawn in piyangasubu niyu yan. Bukun wajib hipaingat kaniyu bang kuꞌnu tuud maawn in pasal yan. 8 Sagawaꞌ bang kamu hūpun na sin Rū sin Tuhan, dayn ha tulung-tabang niya, awn na kawasa niyu. Kamu in mamaytaꞌ sin katān kahālan pasal ku pa manga tau ha dāira Awrusalam, ha katilingkal sin hulaꞌ Yahudiya iban Samariya sampay pa upat pidju ālam sin dunya.”
9 Pagꞌubus na mayan hi Īsa namichara, magtūy siya naangkat pa taas langit. Duun in manga kiyawakilan niya nagꞌaatud kaniya sampay siya kiyalibunan na sin gabun.
10 Na, masi sila naghahangad pa taas langit dayn ha waktu kaangkat kan Īsa pa taas langit. Sakali saruun-duun awn duwa tau nagtatamung putiꞌ in timindug ha daig nila. 11 Amu agi kanila, “In kamu manga tau Jalil, maytaꞌ kamu yan timitindug himahangad pa taas langit? In hi Īsa amu in naangkat pa taas langit hayn-duun nabutas dayn kaniyu, ha susūngun magbalik na mari kaniyu. In kaagi sin pagbalik niya mari biyaꞌ da isab sin kaangkat kaniya pa taas langit.”
Hi Mattiyas in Napīꞌ Gumantiꞌ kan Judas
12 Manjari nagbalik na in manga kiyawakilan hi Īsa pa Awrusalam dayn ha Būd Jaytun. In layuꞌ sin Būd Jaytun pa Awrusalam awn manga hambuuk batu. 13 Pagdatung nila pa Awrusalam, gimaban sila pa taas bāy, ampa sila simūd pa bilik diridtuan nila. In sila ini amuna hinda Pitrus, hi Yahiya, hi Yaꞌkub, hi Andariyas, hi Pilip iban hi Tumas, hi Bartulumi iban hi Matiyu, hi Yaꞌkub, amu in anak hi Alpa, hi Simun amu in bantug simulang ha pamarinta sin hulaꞌ Rūm, iban hi Judas amu in anak hi Yaꞌkub. 14 In sila ini katān daran nagtitipun mangarap pa Tuhan iban sin manga kababaihan iban da isab hi Mariyam, inaꞌ hi Īsa iban sin manga taymanghud usug hi Īsa.
15 Pagꞌubus yadtu hambuuk adlaw nagpūn in manga tau nagpaparachaya kan Īsa. In taud nila awn manga hanggatus kawhaan. Sakali timindug hi Pitrus namichara. 16 Laung niya, “Manga katawtaymanghuran ku, diꞌ manjari bang diꞌ maagad in kiyasulat ha lawm Kitab pasal sin baytaꞌ sin Rū sin Tuhan pasal hi Judas amu in nagmalim ha manga tau nanaggaw kan Īsa. In baytaꞌ yan gimuwaꞌ dayn ha simud hi Daud. 17 In hi Judas bakas hambuuk iban namuꞌ. Hangka-agaran kami iban siya sabab in siya napīꞌ isab lumamud ha hinang kiyasukuꞌ kāmuꞌ.”
18 (In sīn bakas piyanangdan kan Judas sin hinang niya mangīꞌ, amuna in sīn piyamī lupaꞌ. (Duun ha lupaꞌ yan naggantung hi Judas sin baran niya.) Duun siya nahulug sartaꞌ nabustak in tiyan niya iban gimuwaꞌ in lungun-lungun niya. 19 Na, kiyaingatan sin manga tau katān naghuhulaꞌ ha Awrusalam in pasal yan. Hangkan ngiyānan nila in lupaꞌ yan, Akildama. In hāti niya bang ha bahasa nila, “Lupaꞌ Binī sin Duguꞌ.”)
20 “Na,” laung hi Pitrus, “biyaꞌ ha ini in kiyasulat ha lawm Kitab Jabur, amu agi,
‘Bang mān magꞌīgan in manga tau dayn ha paghulaꞌ niya iban wayruun na tau maghulaꞌ duun!’
Lāgiꞌ kiyasulat da isab ha lawm Kitab, amu agi,
‘Bang mān awn tau makagantiꞌ sin hinang niya!’
21 Na, hangkan dayn ha sabab yan subay awn tau gumantiꞌ kan Judas magad kāmuꞌ mamaytaꞌ pa manga tau pasal sin nabuhiꞌ hi Panghuꞌ Īsa nagbalik dayn ha kamatay. In tau gumantiꞌ ini subay asal miyamagad ha biyaꞌ kāmuꞌ, amu in bakas nagꞌaagad pakain-pakain iban hi Panghuꞌ Īsa tagnaan dayn ha waktu kaliguꞌ hi Yahiya kan Panghuꞌ Īsa sampay pa waktu kaangkat kaniya pa taas langit.”
23 Na, sakali awn duwa tau piyagpīan nila: hi Yusup amu in pagtawagun Barsabbas (iban pagtawagun da isab siya Justus) iban hi Mattiyas.
24 Na, nangayuꞌ duwaa pa Tuhan hinda Pitrus, laung nila, “Ū, Panghuꞌ, ikaw da in makaingat sin lawm pikilan sin manga mānusiyaꞌ katān. Hangkan pangayuun namuꞌ kaymu, baytai kami bang hisiyu ha duwa tau ini in pīun namuꞌ 25 mahinang wakil mu gumantiꞌ kan Judas, amu in yadtu na nanaykud pa hulaꞌ kiyasukuꞌ kaniya.” 26 Na, pagꞌubus nila nangayuꞌ duwaa, siyulat nila na in ngān sin duwangka-tau ampa nila piyagkuut-kuutan. Na, in ngān nakuut nila, ngān hi Mattiyas. Hangkan hi Mattiyas in nakaganap ha hangpuꞌ tagꞌisa tau kiyawakilan hi Īsa.
2Patulunun sin Tuhan in Rū niya
1 Manjari naabut na in pagjamu pagtawagun Kayꞌman + 2:1 Maawn in haylaya ini pagpuas kaꞌpatan tag-siyam adlaw dayn ha Haylaya Paglappas Dayn ha Kamatay. , in manga tau nagpaparachaya kan Īsa nagtipun ha hambuuk lugal. 2 Sakali magtūy awn limagunus dayn ha taas langit saliꞌ hangin makusug. Nalatag sin lagunus in lawm bāy piyagtitipunan nila. 3 Sartaꞌ awn kītaꞌ nila simiꞌnag biyaꞌ kāyu iban biyaꞌ purma dilaꞌ in dagbus niya. Nagkanat in biyaꞌ lupa kāyu ini ampa miyutang pa babaw ū sin tau katān natitipun duun. 4 Na, magtūy na sila hiyūp sin Rū sin Tuhan sartaꞌ timagnaꞌ na sila namichara sin manga bahasa diꞌ nila kaingatan. Nahinang nila in biyaꞌ ha yan dayn ha kusug sin kawasa sin Rū sin Tuhan amu in timatabang kanila.
5 Na, awn manga Yahudi dayn ha manga kahulaꞌ-hulaan in naghahantiꞌ duun ha Awrusalam. In sila ini manga tau nagtataat tuud pa Tuhan. 6 Pagdungug sin manga tau ini sin suysuy pasal sin lagunus, nagtūy sila limuruk madtu. Mabanus tau in limuruk madtu. Pagdatung nila madtu, kiyublaan tuud sila, sabab in manga tau amu in hiyūp sin Rū sin Tuhan namichara sin bahasa sin pakaniya-pakaniya sin sila amu in limuruk mawn. 7 Na, landuꞌ tuud sila nainu-inu iban nahaylan sin diyungug nila. Laung nila, “Ay kaw naa, in manga tau nagbibichara ini, manga tau dayn ha Jalil! 8 Na, maytaꞌ kitaniyu pakaniya-pakaniya nakahāti sin bichara nila? 9 In kitaniyu ini katān nakaluruk mari dayn ha dugaing-dugaing hulaꞌ biyaꞌ na sin hulaꞌ Partiya, Midda, Ilam, Misuputami, Yahudiya, Kappaduki, Puntus iban dayn ha Asiya. 10 In kaibanan kātuꞌniyu dayn ha hulaꞌ Piriji, Pampilya, Misir, dayn ha manga dugaing-dugaing lugal ha hulaꞌ Libiya amu in masuuk pa hulaꞌ Kirini. In kaibanan kātuꞌniyu dayn ha dāira Rūm 11 amu in naglalamud in manga Yahudi iban bukun, sagawaꞌ saliꞌ-saliꞌ namamawgbug sin agama Yahudi. Hāti in kaibanan kātuꞌniyu dayn ha hulaꞌ Kiriti iban hulaꞌ Arab. Sagawaꞌ minsan kitaniyu dayn ha dugaing-dugaing hulaꞌ kiyahātihan natuꞌ in bichara nila pasal sin manga hinang landuꞌ makainu-inu nahinang sin Tuhan, sabab nagbichara sila ha manga bahasa sin kitaniyu pakaniya-pakaniya!” 12 Na kiyublaan tuud sila iban nahilu in pikilan sin sila amu in limuruk mawn. Nagꞌasubu-iyasubuhi na sila, laung nila, “Unu bahaꞌ in hāti ha yan?”
13 Sagawaꞌ in kaibanan nangudjuꞌ-ngudjuꞌ ha manga tau nagpaparachaya kan Īsa. Laung nila, “In manga tau yan maghihilu!”
In Bichara hi Pitrus ha Manga Tau
14 Sakali timindug hi Pitrus iban sin manga hangpuꞌ tagꞌisa kiyawakilan hi Īsa. Namichara matanug hi Pitrus pa manga tau mataud, laung niya, “Manga pagkahi ku Yahudi iban sin manga kamu naghuhulaꞌ dī ha Awrusalam, dunguga niyu in bichara ku ini. Pahātihun ta kamu sin pakaradjaan ini. 15 In manga tau ini bukun hilu biyaꞌ sin agi niyu, sabab wayruun tau in maghilu sin iyampa lisag siyam sin mahinaat. 16 In pakaradjaan ini naawn karnaꞌ asal yan kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab kaagi hi Nabi Juwil, amu agi,
17 ‘Biyaꞌ ha ini in Parman sin Tuhan, amu agi,
Ha katapusan sin masa biyaꞌ ha ini in hinangun ku.
Pahūpun ku in Rū ku pa mānusiyaꞌ katān.
Ha susūngun hipamahalayak sin manga kaanakan niyu usug-babai in Parman ku,
hāti in manga usug bataꞌ-baꞌgu makakitaꞌ sin manga unu-unu walaꞌ piyanyataꞌ pa kaibanan mānusiyaꞌ,
iban in manga usug tau maas managainup sin kabayaan ku hipaingat kanila.
18 Na, mattan tuud, in manga īpun ku sibuꞌ da usug-babai patulunan ku sin Rū ku,
hāti in sila isab hipamahalayak nila in Parman ku.
19 Hinangun ku in manga mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan iban makainu-inu,
amu in hipanyataꞌ ku ha taas langit iban ha babaw dunya.
Kakitaan niyu in duguꞌ, kāyu, iban asu marakmul.
20 Lāgiꞌ manigidlum na in suga
iban mula na biyaꞌ duguꞌ in bulan.
Na, pagꞌubus yan magbaran na dumatung in Panghuꞌ niyu, iban landuꞌ in kalagguan sin waktu yan, (karnaꞌ amu yan in waktu manghukum na in Tuhan ha mānusiyaꞌ).
21 Na, ha waktu yan hisiyu-siyu in tumawag mangayuꞌ tabang ha Panghuꞌ
malappas siya, diꞌ kabutangan sin hukuman!’
22 “Manga pagkahi ku tau Israil,” laung hi Pitrus, “dunguga niyu in bichara ku pasal hi Īsa, amu in tau dayn ha Nasarit. In siya mattan tuud in kawasa niya dayn ha Tuhan, karnaꞌ in katān muꞌjijat tandaꞌ sin kasabunnalan iban katān hinang makainu-inu nahinang niya. In manga yan piyahinang sin Tuhan kaniya. Na, kaingatan niyu da isab in pasal yan sabab in manga hinang yan kītaꞌ niyu naawn dī kaniyu. 23 Asal kiyaingatan sin Tuhan in hi Īsa hiungsud pa lawm lima niyu, sabab amu yan in asal maksud kiyagantaꞌ niya kan Īsa. Pagꞌubus ampa niyu siya piyapatay piyalansang pa usuk ha manga tau isinarkaꞌ. 24 Sagawaꞌ biyuhiꞌ siya nagbalik sin Tuhan, piyuas dayn ha kabinsanaan sin kamatay. Sabab in hi Īsa asal tantu tuud diꞌ lumugay ha lawm kamatay. 25 Karnaꞌ kiyabaytaꞌ hi Daud ha lawm Kitab Jabur in pamung hi Īsa, amu agi,
‘Kaingatan ku in Panghuꞌ yari masuuk kākuꞌ ha unu-unu waktu;
yari siya ha daig ku,
hangkan diꞌ aku masasat.
26 Na, hangkan landuꞌ tuud makuyag in lawm atay ku, iban lunlun kakuyagan in manga lapal-kabtangan ku.
Lāgiꞌ minsan mapatay in anggawtaꞌ-baran ku, awn da karayawan hiyuhuwat-huwat ku ha susūngun.
27 Sabab kaingatan ku diꞌ mu aku pasāran didtu ha hulaan sin manga patay,
iban diꞌ mu pasāran humaluꞌ ha lawm kubul in aku, amu in daraakun mu suchi.
28 Hīnduan mu na aku sin dān pa kabuhiꞌ,
amu in makarihil kākuꞌ kakuyagan dakulaꞌ bang kita makapagkitaꞌ na.’
29 “Manga taymanghud ku,” laung hi Pitrus, “baytaan ta kamu sin tuman pasal hi Sultan Daud, amu in tau bantug nanubuꞌ kātuꞌniyu. Miyatay siya iban dī siya kiyubul. Sampay pa bihaun yari dī in kubul niya. 30 In siya hambuuk nabi iban kiyaingatan niya in janjiꞌ sin Tuhan kaniya. Jimanjiꞌ in Tuhan mahugut sin awn hambuuk panubuꞌ hi Daud in palingkurun niya magsultan biyaꞌ da isab kan Daud. 31 Asal kiyaingatan hi Daud bang unu in hinangun sin Tuhan ha susūngun. Hangkan nakapamung siya ha pasal sin kabuhiꞌ magbalik sin Almasi, laung niya,
‘Walaꞌ siya piyasāran didtu ha hulaan sin manga patay,
walaꞌ nahaluꞌ in baran niya ha lawm kubul.’
32 Na, in hi Īsa biyuhiꞌ sin Tuhan nagbalik dayn ha kamatay. In yan mattan bunnal tuud sabab kiyasaksian sin kami katān. 33 Iyangkat siya sin Tuhan pa salagguꞌ-lagguꞌ kalagguan iban natabuk niya in kiyajanjiꞌ kaniya sin Tuhan, Amaꞌ niya, amu in Rū sin Tuhan. Hangkan in kītaꞌ niyu iban diyungug niyu hayn-duun amuna in hinang sin Rū sin Tuhan piyatulun mari hi Īsa. 34 Na, ingat kamu, bukun hi Daud in naangkat pa surgaꞌ, sabab nakapamung hi Daud, laung niya:
‘Namung in Tuhan ha Panghuꞌ ku:
“Lingkud kaw dī ha dapit pa tuu ku
35 sampay ku mapabutang ha babaan mu in katān simusulang kaymu
mahinang biyaꞌ sapantun pagtitinggilan sin siki mu.”’”
36 “Na, hangkan,” laung hi Pitrus, “in katān tau Israil subay tuud makahāti marayaw sin in hi Īsa amu in piyapatay niyu piyalansang pa usuk, siya in giyulal sin Tuhan, Panghuꞌ iban Almasi!” + 2:36 In hāti sin Almasi amu in hambuuk-buuk kiyajanjiꞌ sin Tuhan manglappas ha manga tau iban magbayaꞌ dī ha dunya.
37 Pagdungug sin manga tau sin bichara hi Pitrus, biyaꞌ sin natagbak in lawm atay nila. Nasusa iban miyugaꞌ sila. Laung nila kan Pitrus iban sin manga kaibanan kiyawakilan hi Īsa, “Na, manga taymanghud, unu in hinangun namuꞌ?”
38 Laung hi Pitrus kanila, “Subay niyu pagtawbatan in manga dusa niyu iban pagpaliguꞌ kamu ha ngān hi Īsa, amu in Almasi, ha supaya maampun in manga dusa niyu iban kapatulunan kamu sin Rū sin Tuhan, amu in hirihil sin Tuhan kaniyu. 39 Sabab in yan asal janjiꞌ sin Tuhan kaniyu iban ha manga kaanakan niyu. Lāgiꞌ in janjiꞌ yan kiyasukuꞌ da isab ha manga tau katān yadtu ha manga hulaꞌ malayuꞌ, amu in kabayaan sin Panghuꞌ Tuhan natuꞌ paagarun kaniya.”
40 Mahabaꞌ in himumūngan hi Pitrus kanila iban nangayuꞌ tuud siya junjung kanila, laung niya, “Ayaw kamu magad ha hinang iban pikilan sin manga tau mangīꞌ bat kamu malappas dayn ha murkaꞌ dumatung ha susūngun pa bangsa mangīꞌ yan!” 41 Na, mataud in nagparachaya sin baytaꞌ hi Pitrus iban nagpaliguꞌ na sila. Ha adlaw yadtu awn manga tū ngaibu tau in nakaganap ha manga tau agad kan Īsa.
42 Na, in manga tau ini, amuna in hiyarap nila piyagtuyuan in umingat sin hinduꞌ sin manga kiyawakilan hi Īsa. Limamud na sila naghangka-atay ha manga tau agad kan Īsa iban nagsāw-sāw na sila nagkaun gantiꞌ panumtuman nila sin kamatay hi Īsa, iban limamud na sila nangarap pa Tuhan.
Naghambuuk Pikilan in Manga Agad kan Īsa
43 Manjari in manga tau katān siyūd bugaꞌ, sabab mataud mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan iban makainu-inu in nahinang sin manga kiyawakilan hi Īsa. 44 In manga katān nagpaparachaya kan Īsa masi-masi in pagtipun-tipun nila iban in unu-unu nila katān piyagsasāw-sāwhan nila. 45 Piyagdagang nila in manga altaꞌ iban kaginisan nila. Ubus ampa nila piyagbahagiꞌ-bahagian in sīn bīhan, pila-pila na in tungud kagunahan sin pakaniya-pakaniya. 46 Adlaw-adlaw nagtitipun sila ha Bāy sin Tuhan iban nagsāw-sāw sila nagkaun ha manga kabāyan nila. Makuyag sila iban tulus-ihilas in bayaꞌ nila magsāw-sāw magkaun. 47 Liyalagguꞌ nila in Tuhan iban kiyukūgan sila sin dayaw sin manga tau katān kanila. Adlaw-adlaw ganapan sin Panghuꞌ in taud sin sila agad ha Almasi, amu in nalappas na.
3Pasal sin Tau Naghihilunu in Siki
1 Manjari hambuuk adlaw hi Pitrus kay Yahiya miyadtu pa Bāy sin Tuhan. Miyadtu sila sin lisag tū sin mahapun amu in waktu pagpangarap pa Tuhan. 2 Sakali duun ha higad lawang amu in pagtawagun, “Lawang Malingkat,” awn tau duun naghihilunu kariasali in siki niya. Adlaw-adlaw dāhun siya sin manga tau mawn pa lawang yaun ha supaya siya makapangayuꞌ sarakka ha manga tau magsusūd pa halaman sin Bāy sin Tuhan. 3 Na, pagkitaꞌ sin tau ini kan Pitrus iban hi Yahiya sūng na sumūd pa lawm Bāy sin Tuhan, nangayuꞌ siya sarakka kanila. 4 Sakali iyatud nila siya, ampa laung hi Pitrus kaniya, “Atud kaw mari kāmuꞌ!” 5 Na, imatud siya kanila. In pangannal niya, dihilan siya sīn.
6 Sagawaꞌ laung hi Pitrus kaniya, “Wayruun tuud sīn ku, saꞌ awn kākuꞌ hirihil ku kaymu. Ha ngān hi Īsa Almasi dayn ha Nasarit, tindug kaw ampa kaw panaw!” 7 Sartaꞌ kiyumpitan siya hi Pitrus ha lima dapit pa tuu, tiyabangan piyatindug. Na, saruun-duun kimusug na in siki iban sin buku-buku siki niya. 8 Limumpat siya ampa timindug, ubus ampa siya miyanaw. Miyagad siya simūd kanda Pitrus pa halaman sin Bāy sin Tuhan. Miyamanaw siya iban naglulumpat sartaꞌ nagbabantug ha Tuhan. 9 Kītaꞌ siya sin manga tau katān nagpapanaw iban nagbabantug ha Tuhan. 10 Sakali kiyakilāhan nila na sin siya na in tau naglilingkud nangangayuꞌ sarakka duun ha lawang pagtawagun Lawang Malingkat. Kiyublaan tuud sila katān iban nainu-inu sila pasalan sin nahinang ha tau yan.
In Himumūngan hi Pitrus pa Manga Tau ha Bāy sin Tuhan
11 Manjari ha saꞌbu siya gimugunggung kan Pitrus iban hi Yahiya duun ha salas pagtawagun “Salas hi Sultan Sulayman,” dimagan mawn kanila in manga tau sabab landuꞌ tuud sila nainu-inu. 12 Pagkitaꞌ hi Pitrus ha manga tau, laung niya kanila, “Manga pagkahi ku tau Israil, maytaꞌ kamu mainu-inu ha ini? Iban maytaꞌ kami piyapandang niyu? Maytaꞌ, in pangannal niyu, dayn ha kusug namuꞌ hangkan nakapanaw in tau ini atawa dayn ha pasal balꞌibārat kami? Tantu bukun! 13 Sabab awn kalagguan dakulaꞌ dīhil sin hambuuk-buuk Tuhan sin manga kamaasan natuꞌ, amu isab in Tuhan hinda Ibrahim, Isahak iban Yaꞌkub pa hambuuk daraakun niya hi Īsa. Na, in hi Īsa ini amuna in iyungsud niyu pa lawm lima sin manga tau nagkakaput saraꞌ, iban siyulak niyu siya ha alupan hi Pilatu, minsan da in kabayaan hi Pilatu puasun niya hi Īsa dayn ha tuntut kaniya. 14 In hi Īsa hambuuk tau suchi iban tau marayaw, sagawaꞌ siyulak niyu siya. Lāgiꞌ minsan siya kabayaan puasun hi Pilatu, gām mayan amu in tau māmunuꞌ in piyangayuꞌ niyu kan Pilatu piyaguwaꞌ dayn ha lawm jīl. 15 Piyatay niyu in puunan sin kabuhiꞌ, sagawaꞌ biyuhiꞌ siya nagbalik sin Tuhan dayn ha kamatay. Ampa in pasal yan kiyasaksian namuꞌ. 16 In kusug sin kawasa sin ngān hi Īsa amu in nakarihil kusug ha tau ini amu in bakas naghihilunu in siki. In hinang kītaꞌ iban kiyasakupan niyu hayn-duun, naawn sabab sin pangandul namuꞌ ha ngān hi Īsa. Dayn ha pasal sin pangandul namuꞌ kan Īsa kiyaulian in tau ini biyaꞌ na sin kiyakitaan sin kamu katān.
17 “Na, bihaun manga taymanghud ku, kaingatan ku in kamu iban sin manga nakuraꞌ niyu awam pasal hi Īsa. Hangkan biyaꞌ hādtu in hīnang niyu kaniya. 18 Na, asal piyamahalayak sin manga katān kanabihan sin timpu nakauna sin subay lumabay kabinsanaan in Almasi. In baytaꞌ yan naug dayn ha Tuhan iban naagad tuud isab in baytaꞌ niya yan. 19 Na, bihaun manga taymanghud ku, pagtawbati niyu na in manga dusa niyu iban harapa niyu na in Tuhan ha supaya niya ampunun in manga dusa niyu. Bang niyu yan hinangun, 20 paratungan kamu sin Tuhan kahayangan iban pakawnun niya kaniyu hi Īsa Almasi, amu in asal giyantaꞌ sin Tuhan magbayaꞌ kaniyu. 21 Sagawaꞌ bihaun subay dimidtu naa hi Īsa Almasi ha surgaꞌ sampay dumatung in waktu baꞌguhun na sin Tuhan in unu-unu katān. In pasal yan asal piyamahalayak ha timpu nakauna pa, kaagi sin manga kanabihan amu in piyanaugan sin Tuhan sin baytaꞌ yan. 22 Karnaꞌ bakas nakapamung hi Musa, laung niya,
“‘Palahilun mari kaniyu sin Tuhan, Panghuꞌ niyu, in hambuuk nabi. Palahilun siya mari pa dunya biyaꞌ da isab kākuꞌ. In siya yan pagkahi niyu hangka-bangsa. Subay niyu kahagarun in unu-unu baytaꞌ niya kaniyu. 23 Hisiyu-siyu in diꞌ magkahagad sin daakan sin nabi yan, kandihun siya dayn ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan iban tantu magmula tuud siya.’
24 “Na, biyaꞌ da isab ha yan in baytaꞌ sin manga nabi katān, dayn kan Samwil sampay pa manga nabi simunud kaniya. Nagtaayun katān in baytaꞌ nila. Asal nila kiyabaytaꞌ in manga pakaradjaan amu in naawn ha masa ini. 25 Kiyasukuꞌ kaniyu in manga janjiꞌ sin Tuhan piyanaug niya dayn ha manga nabi. Awn sukuꞌ niyu ha paljanjian sin Tuhan iban sin manga kamaasan niyu. Karnaꞌ jimanjiꞌ in Tuhan kan Ibrahim, amu agi, ‘Makabaak karayawan in katān mānusiyaꞌ ha dunya dayn ha sabab sin hambuuk panubuꞌ mu.’ Amu yan in janjiꞌ sin Tuhan kan Ibrahim. 26 Na, hangkan piyakawn sin Tuhan muna kaniyu in daraakun kiyawakilan niya hi Īsa, amu in dumā kaniyu simihaꞌ dayn ha manga hinang niyu mangīꞌ, ha supaya kamu makabaak karayawan.”
4Sumariyahun sin Manga Nakuraꞌ Yahudi hi Pitrus kay Yahiya
1 Manjari ha saꞌbu nagbibichara pa hi Pitrus kay Yahiya ha manga tau, nākawn in manga kaimaman, in hambuuk kapitan sin manga jaga ha Bāy sin Tuhan iban sin manga tau pagtawagun Sadduki. + 4:1 In manga Sadduki ini hambuuk tumpuk sin manga tau agad ha agama Yahudi, amu in diꞌ magkahagad sin mabuhiꞌ magbalik in manga patay. 2 Diyugalan sila kan Pitrus iban hi Yahiya sabab in duwa ini namaytaꞌ ha manga tau sin hi Īsa nabuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay, amu in tandaꞌ sin in manga patay tantu tuud mabuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay. 3 Na, siyaggaw nila hi Pitrus kay Yahiya ampa nila liyuun pa lawm jīl. Dūm na in karā kanila pa lawm jīl, hangkan duun sila ha jīl sampay naadlaw na. 4 Sagawaꞌ minsan biyaꞌ hādtu, mataud tau amu in nakarungug sin baytaꞌ hinda Pitrus in nagparachaya. Simūng in taud sin manga tau nagparachaya kan Īsa, naabut na manga lima ngaibu usug.
5 Sakali naadlaw mayan nagtipun duun ha Awrusalam in manga nakuraꞌ Yahudi, in manga nagtatau-maas ha hulaꞌ iban sin manga guru sin saraꞌ agama. 6 Nagtipun sila iban hinda Annas amu in Imam Dakulaꞌ, hi Kayapas, hi Yahiya, hi Iskandal iban sin kaibanan lahasiyaꞌ sin Imam Dakulaꞌ. 7 Na, piyakawaꞌ nila hi Pitrus kay Yahiya ampa nila siyumariya. Laung nila, “Dayn diin in kawasa niyu himinang sin hinang niyu yan? Ngāni bang hisiyu in nagdaak kaniyu!”
8 Na, simambung hi Pitrus sartaꞌ hiyūp siya sin Rū sin Tuhan, laung niya, “Manga nakuraꞌ sin agama natuꞌ iban manga nagtatau-maas ha hulaꞌ, 9 bang niyu kami sumariyahun pasal sin hinang marayaw nahinang namuꞌ ha tau bakas naghihilunu in siki niya iban bang biyaꞌ diin in kauliꞌ kaniya, 10 na, subay tuud kaingatan sin kamu katān iban sin katān tau Israil, sin in tau ini, amu in timitindug ha alupan niyu bihaun, kiyaulian tuud in sakit niya dayn ha kusug sin kawasa hi Īsa Almasi, tau Nasarit, amu in piyapatay niyu piyalansang pa usuk iban amu in biyuhiꞌ sin Tuhan nagbalik dayn ha kamatay. 11 In hi Īsa amuna tuud in piyagꞌiyan ha lawm Kitab, amu agi,
‘In batu biyugit sin manga naghihinang bāy amuna in batu nahinang piyagpapagun sin bāy.’
12 Tunggal da hi Īsa in makarihil kalappasan ha manga mānusiyaꞌ, karnaꞌ wayruun dugaing dayn kaniya dī ha lawm dunya in kiyarihilan sin Tuhan kawasa lumappas kātuꞌniyu.”
13 Na, in manga manghuhukum nainu-inu tuud sin katawakkal mamichara hi Pitrus kay Yahiya, iban pagꞌingat nila sin in duwa tau ini wayruun pangadjiꞌ. Na, kiyaingatan nila sin in hi Pitrus kay Yahiya bakas iban hi Īsa. 14 Sagawaꞌ wayruun hikasambung sin manga manghuhukum sabab yaun nila kīkitaꞌ in tau kiyaulian nagtitindug ha daig hi Pitrus kay Yahiya. 15 Na, pagga wayruun hikasambung nila, piyaguwaꞌ nila hi Pitrus kay Yahiya dayn ha paghuhukuman ampa sila nagꞌisun. 16 Laung nila, “Unuhun natuꞌ na in manga tau yan? Kiyaingatan sin manga tau katān ha Awrusalam in muꞌjijat muskil nahinang nila, hangkan diꞌ kitaniyu makaiyan in yan puting. 17 Sagawaꞌ biyaꞌ ha ini in hinangun natuꞌ, ha supaya in hinduꞌ nila diꞌ mapamahalayak pa tau katān. Bāndaan iban sanggupan natuꞌ sila diꞌ papagbicharahun iban papagsabbutun sin ngān hi Īsa.”
18 Na, hangkan piyatawag nila hi Pitrus kay Yahiya piyasūd nagbing ampa nila siyanggupan diꞌ tuud papaisabun magbalik mamichara atawa magnasīhat pasal hi Īsa. 19 Sagawaꞌ in sambung hi Pitrus kay Yahiya, laung nila, “Bang kamu, ha pangatud sin Tuhan, unu in mapatut hinangun namuꞌ, magkahagad sin daakan niyu atawa magkahagad sin daakan sin Tuhan? 20 Karnaꞌ diꞌ tuud makajari bang namuꞌ bugtuun in panghinduꞌ namuꞌ pasal sin manga kītaꞌ iban diyungug namuꞌ.”
21 Na, siyanggupan tuud sin manga manghuhukum hi Pitrus kay Yahiya. Pagꞌubus ampa nila piyuas piyaguwaꞌ. Napikil nila wayruun mahinang nila puun-sabab hikapaminasa nila kan Pitrus kay Yahiya, sabab in manga tau katān nanglalagguꞌ tuud ha Tuhan pasal sin hinang nakainu-inu nahinang hinda Pitrus. 22 Napauliꞌ nila in sakit kariasali sin tau awn na labi kaꞌpatan tahun in umul.
Mangayuꞌ Tabang ha Tuhan in Manga Tau Agad kan Īsa
23 Manjari napuas mayan hi Pitrus kay Yahiya, magtūy sila miyadtu pa manga tau pagkahi nila agad kan Īsa ampa nila biyaytaan sin agi kanila sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. 24 Pagdungug nila sin agi hinda Pitrus, magtūy sila nagtaayun nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. Amu agi nila, “Ū Tuhan Panghuꞌ namuꞌ, ikaw in makapagbayaꞌ iban nagpapanjari sin langit iban lupaꞌ iban sin dagat iban sin katān luun niya! 25 Sin waktu nakauna yadtu, piyatulunan mu sin Rū mu in daraakun mu hi Daud amu in nanubuꞌ kāmuꞌ, hangkan kiyapamung niya in Parman mu, laung niya,
‘Maytaꞌ in manga bangsa dugaing marugal tuud ha Panghuꞌ;
maytaꞌ in manga tau nagꞌisun sin manga hinang diꞌ kumugdan?
26 In manga kasultanan ha babaw dunya
nagtaayun kumuntara kaniya,
iban in manga nakuraꞌ naghambuuk umatu ha Tuhan iban ha Almasi amu in pinīꞌ niya makapagbayaꞌ ha katān.’
27 “Na, nabunnal tuud in Parman mu, sabab in hi Hirud iban hi Puntus Pilatu nagpūn dī ha dāira iban sin manga tau bukun bangsa Yahudi iban sin manga pagkahi namuꞌ bangsa Israil. Nagpūn sila kimuntara kan Īsa, amu in hambuuk daraakun suchi, lāgiꞌ amu in giyulal mu Almasi. 28 Nagtipun sila huminang sin katān amu in asal mu na giyantaꞌ maawn dayn ha kawasa iban kahandak mu. (Sagawaꞌ walaꞌ nila kiyaingatan sin in yan asal mu giyantaꞌ maawn.) 29 Na, bihaun Ū Tuhan, Panghuꞌ namuꞌ, dunguga na in sanggup nila kāmuꞌ. Hangkan in kami manga daraakun mu mangayuꞌ tuud tabang kaymu, bang mayan dihilan mu kami isug ha supaya kami makatawakkal mamaytaꞌ sin Parman mu pa manga tau. 30 Bang mān isab Ū Tuhan, paguwaun mu in kusug sin kawasa mu magpauliꞌ ha manga tau dayn ha sakit nila, iban bang mayan isab dūlan mu maawn in manga tandaꞌ iban hinang makainu-inu dayn ha kusug sin ngān hi Īsa amu in hambuuk daraakun mu suchi.”
31 Pagꞌubus nila nangayuꞌ duwaa, najugjug in bāy piyagtitipunan nila sartaꞌ hiyūp na sila katān sin Rū sin Tuhan iban timawakkal na sila nagpamahalayak sin Parman sin Tuhan.
Maghangka-atay in Manga Tau Agad kan Īsa
32 In manga tau agad kan Īsa naghambuuk-pikilan iban naghangka-atay. Wayruun minsan hambuuk in imiyan sin siya in tagdapu sin altaꞌ niya. In unu-unu katān piyagsasāw-sāwhan nila. 33 Masi-masi in pagpamahalayak sin manga kiyawakilan hi Īsa sin nabuhiꞌ nagbalik hi Panghuꞌ Īsa karnaꞌ in yan kiyasaksian nila tuud. Makusug in pagpamahalayak nila iban in sila katān biyarakatan tuud sin Tuhan. 34 In sila katān bukun kulang-kabus ha unu-unu kagunahan nila, sabab in sila amu in taga lupaꞌ atawa taga bāy, piyagdagang nila ampa nila diyā iyungsud in bīhan 35 mawn pa manga kiyawakilan hi Īsa. Pagꞌubus in sīn biyahagiꞌ ha manga tau sasukuꞌ sin magkagunahan.
36 Na, awn hambuuk tau piyagꞌanak ha hulaꞌ Kiprus. In tau ini dayn ha pihak Libi, amu in hangka-bangsa sin manga tau Israil. In ngān sin tau ini hi Yusup, saꞌ diyanglayan siya Barnabas sin manga kiyawakilan hi Īsa. (In hāti sin Barnabas, tau mangdayaw atay.) 37 Na, diyagang hi Yusup in hambuuk lupaꞌ niya ampa niya diyā iyungsud in bīhan mawn pa manga kiyawakilan hi Īsa.
5Magputing hi Ananiyas kay Sappira
1 Manjari awn isab hambuuk tau hi Ananiyas iban sin asawa niya hi Sappira, in nagdagang sin kaibanan lupaꞌ nila, bat mabahagiꞌ in bīhan pa manga tau magkagunahan. 2 Sagawaꞌ walaꞌ iyungsud hi Ananiyas in katān sīn bīhan pa manga kiyawakilan hi Īsa. Tiyawꞌ niya in kaibanan sīn ha ingat-bayaꞌ da isab sin asawa niya.
3 Sakali laung hi Pitrus kaniya, “Ananiyas, maytaꞌ kaw miyagad sin sasat sin Saytan Puntukan kaymu iban piyutingan mu in Rū sin Tuhan. Tiyawꞌ mu in kaibanan sīn bīhan sin lupaꞌ mu. 4 Kitaa ba, sin walaꞌ mu pa kiyadagang in altaꞌ, bukun ka ikaw in tagdapu sin altaꞌ? Na, ubus mu mān diyagang in altaꞌ tantu ikaw in makapagbayaꞌ sin sīn bīhan niya. Na, unu in sabab hangkan kaw naghinang sin biyaꞌ ha yan? Na, ingat kaw, bukun mānusiyaꞌ in piyutingan mu sin hinang mu yan sagawaꞌ Tuhan!”
5 Na, pagdungug na mayan hi Ananiyas sin bichara hi Pitrus, saruun-duun himantak siya pa lupaꞌ sartaꞌ miyugtuꞌ in napas niya. Na, in tau katān nakarungug sin pasal ini landuꞌ tuud miyugaꞌ. 6 Dayꞌ-dayꞌ pakarayaw miyawn in manga bataꞌ baꞌgu nagsaput ha mayat ampa nila kiyubul.
7 Sakali manga kulang-labi tūngka-jām in nakalabay nakakawn hi Sappira. Walaꞌ niya kaingati bang unu in kimugdan ha bana niya. 8 Laung hi Pitrus kaniya, “Baytai aku bang amuna ini in katān bīhan sin altaꞌ niyu iban sin bana mu!”
In sambung hi Sappira, “Huun, amuna yan in katān bīhan.”
9 Na, laung hi Pitrus kaniya, “Maytaꞌ kaw iban sin bana mu nakapikil mangdustaꞌ ha Rū sin Tuhan? Na, in manga tau nagkubul ha bana mu, yan na bihaun ha lawang. Bihaun ikaw isab in dāhun nila hikubul!”
10 Na, saruun-duun himantak hi Sappira ha tungud siki hi Pitrus sartaꞌ miyugtuꞌ in napas niya. Na, pagsūd mawn sin manga bataꞌ baꞌgu, kītaꞌ nila miyamatay na hi Sappira. Hangkan siyaput nila na in mayat ampa nila kiyubul ha daig sin bana niya. 11 Na, landuꞌ tuud miyugaꞌ in tau katān agad ha Almasi iban sin kaibanan tau amu in nakarungug sin pasal ini.
Makainu-inu in Hinang sin Manga Kiyawakilan hi Īsa
12 Manjari ha waktu yadtu mataud in manga hinang mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan iban makainu-inu in nahinang sin manga kiyawakilan hi Īsa duun ha manga tau Awrusalam. Na, ha waktu yadtu isab, daran magtipun in manga tau agad kan Īsa duun ha sawrung salas pagtawagun sawrung hi Sultan Sulayman. 13 Liyalagguꞌ sila sin manga tau kamatauran, sagawaꞌ wayruun minsan hambuuk kanila in makatawakkal lumamud ha manga tau agad kan Īsa ha pagtipun-tipun nila ha mayran. 14 Malayngkan minsan bihādtu naggaganap in taud sin manga tau agad kan Īsa. Mataud tuud tau usug-babai in nagparachaya na kan Panghuꞌ Īsa. 15 Na, dayn ha sabab sin manga hinang nakainu-inu nahinang sin manga kiyawakilan hi Īsa, in manga tau nāsakit nagbubutang ha kulangan nila piyagdā sin manga tau mawn pa dān, ha supaya bang lumabay hi Pitrus minsan dakuman lambung niya kalambungan in manga tau nāsakit. 16 Nagtipun mawn in manga tau mataud dayn ha kakawm-kawman ha katilibut sin dāira Awrusalam nagdarā sin manga tau nāsakit iban sin manga tau siyusūd saytan. Na, kiyaulian sila katān.
Saggawun in Manga Kiyawakilan hi Īsa
17 Sakali in Imam Dakulaꞌ iban sin manga iban niya katān sampay in manga manghuhukum pagtawagun Sadduki landuꞌ tuud nangabughuꞌ ha manga kiyawakilan hi Īsa. Hangkan napikil nila subay tuud awn hinangun nila. 18 Na, piyasaggaw nila in manga kiyawakilan hi Īsa, ampa nila piyajīl. 19 Sagawaꞌ sin dūm yadtu piyanaug sin Tuhan in hambuuk malāikat niya imukab sin lawang jīl. Diyā sin malāikat gimuwaꞌ in manga kiyawakilan hi Īsa, ubus laung niya kanila, 20 “Kadtu kamu pa halaman sin Bāy sin Tuhan ampa kamu tindug didtu mamaytaꞌ ha manga tau pasal sin kabuhiꞌ salama-lama. Pahātihun niyu kanila marayaw.”
21 Na, iyagad sin manga kiyawakilan hi Īsa in agi sin malāikat kanila. Pagꞌabut subu-subu simūd na sila pa lawm halaman sin Bāy sin Tuhan ampa sila nagnasīhat.
Sakali in Imam Dakulaꞌ iban sin manga iban niya nagtipun, lāgiꞌ nagꞌisun iban sin manga katān tau-maas Yahudi amu in manghuhukum. Pagꞌubus ampa sila nagꞌuldin hiparā mawn kanila in manga kiyawakilan hi Īsa yadtu ha lawm jīl. 22 Sagawaꞌ pagdatung sin manga sundalu walaꞌ na duun ha lawm jīl in manga kiyawakilan hi Īsa. Hangkan nagbing sila madtu namaytaꞌ ha manga manghuhukum. 23 Laung nila, “Pagdatung namuꞌ pa jīl, in lawang tiyatambul tuud mahugut, lāgiꞌ in manga jaga yaun nagtutungguꞌ. Sagawaꞌ pagꞌukab namuꞌ sin lawang jīl wayruun minsan hambuuk tau kītaꞌ namuꞌ ha lawm!” 24 Pagdungug sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin nakuraꞌ sin manga jaga ha Bāy sin Tuhan nahilu in pikilan nila. Diꞌ nila kaingatan bang unu in kimugdan ha manga kiyawakilan hi Īsa.
25 Sakali awn hambuuk tau nākawn namaytaꞌ kanila, amu agi, “In manga tau jinīl niyu yadtu ha lawm sin halaman sin Bāy sin Tuhan, nagnanasīhat ha manga tau!” 26 Na, miyadtu in nakuraꞌ sin manga jaga iban sin manga tindug niya kimawaꞌ ha manga kiyawakilan hi Īsa. Sagawaꞌ walaꞌ nila liyugus in manga kiyawakilan hi Īsa, sabab mabugaꞌ sila isab tiluun sin batu kaagi sin manga tau.
27 Diyā nila in manga kiyawakilan hi Īsa, ampa nila piyatindug ha alupan sin manga manghuhukum. Sakali siyumariya na sin Imam Dakulaꞌ in manga kiyawakilan hi Īsa, laung niya, 28 “Biyabandaan namuꞌ kamu diꞌ papagnasīhatun pasal sin tau yadtu, sagawaꞌ walaꞌ da kamu nagkahagad! Nalatag na ha katilingkal Awrusalam in nasīhat niyu, lāgiꞌ sakainagun niyu kāan niyu kami dusa sin pagpatay kaniya!”
29 Simambung hi Pitrus iban sin kaibanan kiyawakilan hi Īsa, laung nila, “Wajib subay kami magkahagad ha Tuhan bukun ha tau. 30 In hi Īsa piyapatay niyu piyalansang pa usuk, sagawaꞌ biyuhiꞌ siya nagbalik sin Tuhan, amu in piyagtuhanan sin manga kamaasan natuꞌ! 31 Dayn ha kusug sin kawasa sin Tuhan nabuhiꞌ siya nagbalik dīhilan sin salagguꞌ-lagguꞌ kawasa magnakuraꞌ iban manglappas, ha supaya in manga tau Israil makapagtawbat sin manga dusa nila bat sila maampun. 32 Kiyasaksian namuꞌ in manga yan, lāgiꞌ in pagpatulun sin Tuhan sin Rū niya pa manga sasukuꞌ sin magkahagad sin daakan niya, hambuuk tandaꞌ sin bunnal tuud in katān baytaꞌ namuꞌ!”
33 Na, pagdungug sin manga manghuhukum sin sambung nila, diyugalan tuud in manga manghuhukum iban sakainagun nila patayun nila magtūy in manga kiyawakilan hi Īsa. 34 Sagawaꞌ timindug magtūy in hambuuk iban nila manghuhukum. In ngān niya hi Gamaliyal. In siya ini hambuuk guru sin saraꞌ agama iban hambuuk isab siya Parisi, amu in hambuuk tumpuk sin agama Yahudi. Piyagꞌaaddatan tuud siya sin manga tau katān. Pagtindug niya, piyapaguwaꞌ niya in manga kiyawakilan hi Īsa dayꞌ-dayꞌ dakuman, 35 ubus ampa siya namung ha manga pagkahi niya manghuhukum. Laung niya, “Manga pagkahi ku tau Israil, subay kamu maayad sin hinangun niyu ha manga tau yan. 36 Karnaꞌ katumtuman niyu ka hi Tudas, amu in gimuwaꞌ sin waktu limabay yaun, nagbantug sin baran niya tau mataas siya. Na, awn manga upat-ngagatus tau in miyagad kaniya, sagawaꞌ nabunuꞌ mayan siya napulak-palik in manga tindug niya iban amuna yadtu in kiyatubtuban nila. 37 Na, pagꞌubus awn na isab hambuuk tau dayn ha hulaꞌ Jalil pagngānan Judas in gimuwaꞌ nagnakuraꞌ ha manga tau simulang ha parinta ha waktu sin pagpasulat sin parinta sin ngān sin manga tau katān. Mataud tau in miyagad kaniya, sagawaꞌ nabunuꞌ mayan siya, napulak-palik in katān tindug niya. 38 Na, bihaun bāndaan ta kamu ha pasal sin manga tau yan. Subay niyu pasāran sadja sabab bang in maksud iban hinang nila yan bat dayn ha pikilan sadja sin mānusiyaꞌ, na diꞌ da sa yan sumūng in hinang nila iban magmula da sila. 39 Sagawaꞌ bang yan dayn ha Tuhan, na wayruun dapat niyu umatu kanila, sabab na Tuhan in marā niyu magꞌatu!”
40 Na, iyagad sin manga manghuhukum in bichara hi Gamaliyal. Piyatawag nila in manga kiyawakilan hi Īsa, ampa nila piyalubakan. Pagꞌubus ampa nila biyandaan diꞌ paisabun magbalik magbichara pasal hi Īsa. Ubus ampa nila piyauwiꞌ in manga kiyawakilan hi Īsa.
41 Na, nakaguwaꞌ mayan in manga kiyawakilan hi Īsa dayn ha paghuhukuman, nagkūg-kuyag sila, sabab kiyarihilan sila sin kalagguan limabay sin kasipugan sabab-karnaꞌ sin pagbawgbug nila sin daakan hi Īsa. 42 Na, adlaw-adlaw in paghinduꞌ iban pagnasīhat nila sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa Almasi duun ha halaman sin Bāy sin Tuhan iban ha kabāyan sin manga tau.
6Pitu Tau in Napīꞌ Magtabang Magparuli ha Manga Agad kan Īsa
1 Manjari limugay mayan nagtataud na in manga tau agad kan Īsa. Sakali naawn in pagkalu sin manga Yahudi amu in bahasa Girik in pagbichara nila iban sin manga purul Yahudi. Naawn in pagkalu, sabab laung sin manga Yahudi amu in bahasa Girik in pagbichara nila, in manga kababaihan nila balu, diꞌ pagbahagian sin balanjaꞌ adlaw-adlaw. 2 Na, hangkan tīpun sin hangpuꞌ tagduwa kiyawakilan hi Īsa in manga tau katān agad kan Īsa. Laung nila ha manga tau, “Diꞌ manjari bang namuꞌ pasāran in pagnasīhat sin Parman sin Tuhan ha supaya namuꞌ maharap in pagbahagiꞌ sin manga balanjaꞌ. 3 Hangkan manga taymanghud, pīꞌ kamu pitu tau duun kaniyu amu in kaingatan niyu halul-akkal iban hiyuhūp sin Rū sin Tuhan. Na, in manga tau mapīꞌ niyu amu in papagkaputun namuꞌ sin parakalaꞌ pasal balanjaꞌ. 4 Ampa in kami ini in harapun namuꞌ in pagpangarap pa Tuhan iban pagnasīhat sin Parman sin Tuhan.”
5 Na, kiyaamuhan in manga tau katān sin bichara sin manga kiyawakilan hi Īsa. Hangkan pinīꞌ nila hi Istipan, hambuuk tau balꞌīman iban hiyuhūp sin Rū sin Tuhan. In kaibanan tau isab napīꞌ nila amuna hinda Pilip, Purukurus, Nikanur, Timun, Parminas iban hi Nikulas dayn ha hulaꞌ Antiyuk. In hi Nikulas ini bukun Yahudi saꞌ simūd siya sin agama Yahudi. 6 Na, diyā nila madtu pa manga kiyawakilan hi Īsa in manga napīꞌ nila. Diyupunan in ū ampa piyangayuan duwaa pa Tuhan sin manga kiyawakilan hi Īsa in manga tau napīꞌ nila.
7 Na, hangkan walaꞌ nabugtuꞌ in pagpasaplag sin Parman sin Tuhan. Timaud tuud in manga tau agad kan Īsa duun ha Awrusalam, iban mataud kaimaman in miyagad na magkahagad sin daakan hi Īsa.
In Pagsaggaw kan Istipan
8 Manjari in hi Istipan ini, hambuuk tau tiyatabang tuud sin Tuhan iban mabarakat siya. Mataud in manga hinang makainu-inu iban hinang mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan in nahinang niya duun ha manga tau Awrusalam. 9 Sagawaꞌ awn manga tau simaggaꞌ kaniya, jamaa dayn ha hambuuk langgal pagtawagun, Langgal Tau Nalimāya. In sila ini manga Yahudi dayn ha hulaꞌ Kirini iban hulaꞌ Iskandal. Naglamud sila iban sin manga kaibanan Yahudi dayn ha hulaꞌ Silisiya iban hulaꞌ Asiya nanglugat kan Istipan + 6:9 In manga tau ini bakas banyagaꞌ, sagawaꞌ nalimāya na sila. . 10 Sagawaꞌ diꞌ nila kaatuhan maglugat hi Istipan sabab in hi Istipan dīrihilan sin Rū sin Tuhan ingat iban kapandayan mamichara. 11 Hangkan siyapali nila in manga tau kaibanan papaiyanun sin diyungug nila hi Istipan namung pangkal pa Tuhan iban kan Musa. 12 Na, amu isab yan in suysuy kiyanat sin manga tau siyapali nila. Na, unu pa? Nahiluhalaꞌ na in manga tau sampay in manga nagtatau-maas ha hulaꞌ iban sin manga guru sin saraꞌ agama. Hangkan siyaggaw nila hi Istipan ampa nila diyā madtu pa manga manghuhukum. 13 Pagꞌubus ampa nila isab diyā in manga tau siyapali nila pa paghukuman mamaytaꞌ sin puting. Laung sin manga tau, “In tau ini daran mamung sin mangīꞌ pasal sin Bāy natuꞌ Dakulaꞌ iban sin manga saraꞌ daakan hi Musa. 14 Diyungug namuꞌ siya nagbichara, amu agi, ‘Lubuhun hi Īsa, tau Nasarit, in Bāy sin Tuhan ini iban pindahan niya in manga addat-mangaddat sin agama naug dayn kan Musa!’” 15 Na, piyandang sin manga manghuhukum hi Istipan sartaꞌ in pamayhuan hi Istipan dimagbus biyaꞌ sin pamayhuan sin malāikat.
7Mamichara hi Istipan
1 Sakali laung sin Imam Dakulaꞌ kan Istipan, “Bunnal ka in bichara nila ini pasal mu?”
2 In sambung hi Istipan, “Manga maas taymanghud, dungug kamu kākuꞌ! Ha waktu walaꞌ pa nakapaghulaꞌ didtu ha Haran hi Ibrahim amu in nanubuꞌ kātuꞌniyu, in Tuhan amu in puunan sin sanglit-sahaya nagpanyataꞌ kan Ibrahim duun ha hulaꞌ Misuputami. 3 Amu agi sin Tuhan kaniya, ‘Īg kaw dayn ha manga lahasiyaꞌ iban dayn ha hulaꞌ mu, ampa kaw kadtu pa hulaꞌ dugaing hipakitaꞌ ku kaymu.’
4 “Na, hangkan minīg siya dayn ha luggiyaꞌ hulaꞌ niya, ampa siya miyadtu naghulaꞌ pa Haran. Limugay mayan, miyatay na in amaꞌ hi Ibrahim duun ha hulaꞌ yaun. Miyamatay mayan in amaꞌ niya, piyapaglayn siya sin Tuhan pa hulaꞌ ini amu in piyaghuhulaan niyu bihaun. 5 Malayngkan, minsan biyaꞌ hādtu,” laung hi Istipan, “walaꞌ pa isab hi Ibrahim dīhilan sin Tuhan sukuꞌ ha hulaꞌ ini. Way minsan hangka-tikang in kiyasukuꞌ kaniya, sagawaꞌ jiyanjian siya sin Tuhan sin hirihil da kaniya iban makakaniya da iban sin manga panubuꞌ niya in hulaꞌ piyagꞌiyan sin Tuhan. Na, ha waktu sin kajanjiꞌ sin Tuhan, in hi Ibrahim way pa anak niya. 6 Biyaꞌ ha ini in baytaꞌ sin Tuhan kan Ibrahim, amu agi, ‘In manga panubuꞌ mu maghulaꞌ ha hulaꞌ dugaing. Mabanyagaꞌ iban mabinsanaꞌ sila duun ha hulaꞌ yan ha lawm upat ngagatus tahun in lugay nila maghulaꞌ duun. 7 Sagawaꞌ panaugan ku da kabinsanaan in bangsa namanyagaꞌ kanila. Pagꞌubus makaīg da sila dayn ha hulaꞌ namanyagaꞌ kanila iban mari na sila magtaat kākuꞌ pa hulaꞌ ini.’ 8 Na, pagꞌubus yadtu nagdaak in Tuhan kan Ibrahim sin subay awnun in pagꞌislam ha manga anak-apuꞌ niya, amu in mahinang tandaꞌ sin paljanjian sin Tuhan kan Ibrahim. Hangkan naabut mayan walu adlaw ha guwaꞌ hi Isahak dayn ha kapagꞌanak kaniya, īslam na siya hi Ibrahim. Sakali nakabaak mayan isab hi Isahak anak, hi Yaꞌkub, īslam niya da isab. Damikkiyan, in hi Yaꞌkub, īslam niya da isab in hangpuꞌ tagduwa anak niya usug, amu in manga kamaasan natuꞌ yadtu.
9 “Na, in manga anak hi Yaꞌkub nangabughuꞌ ha taymanghud nila hi Yusup. Hangkan piyagdagang nila hi Yusup. Na, nahinang banyagaꞌ hi Yusup ha Misir, sagawaꞌ walaꞌ siya piyasāran sin Tuhan. 10 Tiyabangan siya piyuas sin Tuhan dayn ha manga kasigpitan kiyalabayan niya. Narā mayan siya pa alupan sin sultan sin Misir, dayn ha tulung-tabang sin Tuhan kiyasulutan in sultan sin addat iban ingat hi Yusup. Hangkan giyulal siya gubnul sin Misir kaagi sin Sultan iban dīhilan siya kawasa nagbayaꞌ ha lawm sin astanaꞌ.
11 “Manjari naawn in gutum ha katilingkal Misir iban ha Kanan. Landuꞌ tuud nabinsanaꞌ in manga tau pasal sin gutum. Na, in manga kamaasan natuꞌ yadtu kiyugdan da isab sin gutum, lāgiꞌ wayruun na kabaakan nila kakaun ha hulaꞌ nila. 12 Sakali pagdungug hi Yaꞌkub sin awn kakaun ha Misir, diyaak niya in manga anak niya, amu in manga kamaasan natuꞌ, madtu pa Misir mamī kakaun. Amu yadtu in tagnaan sin pagkadtu nila pa Misir. 13 Ha waktu hikaruwa sin pagkadtu nila pa Misir, nagpakilā na hi Yusup ha manga taymanghud niya, iban piyahāti na hi Yusup in sultan pasal sin manga lahasiyaꞌ niya. 14 Hangkan tiyugun hi Yusup in amaꞌ niya hi Yaꞌkub iban sin katān lahasiyaꞌ niya pakawnun pa Misir. Awn kapituwan taglima in taud nila katān. 15 Na, limūd na hi Yaꞌkub iban sin manga kaanakan niya madtu pa Misir. Duun hi Yaꞌkub naghulaꞌ iban sin manga anak niya, amu in manga kamaasan natuꞌ sampay sila miyatay. 16 Na, in manga bangkay nila diyā ampa kiyubul nagbalik ha hulaꞌ Sikim (amu in bakas tagnaꞌ hulaan nila, ha waktu minīg na dayn ha Misir in manga kamaasan natuꞌ). Didtu in manga bangkay kiyubul ha lupaꞌ bakas binī hi Ibrahim dayn ha manga anak hi Hamur.
17 “Na, manjari pagga sin masuuk na in waktu hirihil na sin Tuhan in bakas kiyajanjiꞌ niya kan Ibrahim, timaud na tuud in manga bangsa ta ha Misir. 18 Limugay mayan tuud awn na nagsultan ha Misir amu in wayruun pangingat pasal hi Yusup. 19 Mangīꞌ in kasuddahan niya ha manga kamaasan natuꞌ. Iyakkalan niya sila iban liyugus niya sila hipabugit in manga anak nila ha supaya mapatay.
20 “Na, sakali ha waktu yadtu amu isab in kapagꞌanak kan Musa, hambuuk bataꞌ-bataꞌ madurug tuud. Naipat siya sin inaꞌ-amaꞌ niya ha bāy nila ha lawm tū bulan. 21 Pagbugit kaniya, napūt siya sin dayang-dayang amu in anak sin sultan. Īpat siya tuud marayaw sin dayang-dayang iban hīnang siya anak. 22 Paglagguꞌ niya, in katān pangadjiꞌ ha Misir kiyahinduꞌ kaniya. Nahinang siya tau dakulaꞌ, lāgiꞌ panday-pandikal siya ha ingat magbichara iban maghinang.
23 “Manjari naabut mayan kaꞌpatan in umul hi Musa, napikil niya kitaun bang biyaꞌ diin in parasahan sin manga pagkahi niya tau Israil. 24 Sakali kītaꞌ niya in hambuuk tau Israil bīnsanaꞌ sin tau Misir. Na, tiyabangan niya in tau Israil sampay biyunuꞌ niya in tau Misir. 25 Na, in pangannal hi Musa, kahātihan magtūy sin manga pagkahi niya tau Israil sin siya in tau naraak sin Tuhan mamuas kanila dayn ha bangsa namanyagaꞌ kanila. Sagawaꞌ walaꞌ kiyahātihan sin manga pagkahi niya tau Israil. 26 Sakali pagꞌadlaw hambuuk awn kītaꞌ hi Musa duwa tau Israil nagkālu. Na, hiyawiran niya iban kabayaan niya papagdayawun sila. Laung niya ha duwangka-tau, ‘Maytaꞌ kamu magkalu biyaꞌ ha yan sin magpagkahi kamu tau Israil?’
27 “Sagawaꞌ in tau amu in tagdusa, sīgay niya hi Musa ampa niya īyan, laung niya, ‘Hisiyu in nagdihil kaymu kawasa magnakuraꞌ iban manghukum kāmuꞌ? 28 Unu, kabayaan mu aku patayun biyaꞌ sin tau Misir piyatay mu kahapun?’ 29 Pagdungug hi Musa sin bichara sin tau yadtu, miyaguy siya dayn ha Misir, ampa siya miyadtu naghulaꞌ ha hulaꞌ Midiyan. Didtu na siya nakapagꞌasawa iban nakabaak duwa anak usug.
30 “Manjari,” laung hi Istipan, “awn mān kaꞌpatan tahun nakalabay dayn ha kapaguy hi Musa dayn ha Misir, awn hambuuk malāikat nagpanyataꞌ mawn kaniya duun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan masuuk pa Būd Turusina. Nagpasalupa laga kāyu in malāikat duun ha kakumuhan. 31 Pagkitaꞌ hi Musa nainu-inu tuud siya. Simuuk siya pa kakumuhan bat niya kakitaan marayaw. Sakali diyungug niya in suwara sin Tuhan. 32 Amu agi sin suwara, ‘Aku in Tuhan sin manga kamaasan mu. Aku in Tuhan hi Ibrahim, hi Isahak iban hi Yaꞌkub.’ Na, namidpid hi Musa pagdungug niya sin suwara iban walaꞌ siya timawakkal imatud.
33 “Laung pa isab sin suwara sin Tuhan, ‘Hubua in tawmpaꞌ mu sabab in lupaꞌ titindugan mu yan amu in naugan ku bihaun. 34 Kītaꞌ ku in kabinsanaan sin manga tau ku duun ha Misir iban diyungug ku in pagꞌaluhuy nila dayn ha kabinsanaan niyananam nila. Na, bihaun miyari aku ha supaya sila mapuas dayn ha kabinsanaan nila. Na, kari kaw, daakun ta kaw madtu pa Misir.’
35 “Manjari,” laung hi Istipan, “in hi Musa siyulak sin manga tau Israil. Laung nila kan Musa, ‘Hisiyu in nagdihil kaymu kawasa magnakuraꞌ kāmuꞌ iban manghukum kāmuꞌ?’ Malayngkan in hi Musa amu in naraak sin Tuhan magnakuraꞌ iban mamuas ha manga tau Israil dayn ha kabinsanaan nila, dayn ha tabang sin malāikat, amu in nagpasalupa kāyu duun ha kakumuhan. 36 Sagawaꞌ minsan bihādtu hi Musa in nagnakuraꞌ ha manga tau Israil minīg dayn ha Misir. Mataud in manga hinang mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan iban makainu-inu in nahinang niya duun ha Misir, ha Dagat Pula iban duun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, amu in kiyabutangan nila ha lawm kaꞌpatan tahun.
37 “Na, nakaiyan hi Musa ha manga tau Israil, laung niya, ‘Awn da waktu ha susūngun palahilun sin Tuhan mari kaniyu in hambuuk nabi hangka-bangsa niyu. Palahilun siya sin Tuhan mari biyaꞌ da isab kākuꞌ.’ 38 Na, in hi Musa amu tuud in nagꞌaagad iban sin manga tau Israil duun natipun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. Siya tuud in suluhan sin kamaasan natuꞌ yadtu iban sin malāikat, amu in nagparman kaniya ha Būd Turusina. Siya in kiyatukbalan sin Tuhan magpasampay kātuꞌniyu sin Parman makarihil kabuhiꞌ.
39 “Sagawaꞌ walaꞌ nagkahagad kaniya,” laung hi Istipan, “in manga kamaasan natuꞌ. Siyulak nila hi Musa iban mīmbang in lawm atay nila magbalik pa Misir. 40 Hangkan laung nila kan Harun, ‘Hinangi kami tuhan-tuhan amu in pagꞌagaran namuꞌ sabab diꞌ namuꞌ kaingatan bang naunu na hi Musa amu in nagdā kātuꞌniyu minīg dayn ha Misir.’ 41 Na, amuna yan in waktu naghinang sila hambuuk barhalaꞌ piyasalupa anak sapiꞌ ampa nila siyumba, siyumbayꞌan hayup iban hiyulmat nila. Naglami-lami sila ha alupan sin tuhan-tuhan hīnang sin manga lima nila. 42 Na, hangkan walaꞌ na sila piyaruli sin Tuhan. Piyasāran na sila nagsumba sin manga bituun ha langit. Na, in pasal ini kiyasulat ha lawm Kitab in pamung sin Tuhan, amu agi,
‘Manga tau Israil, in lugay niyu didtu ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan
in manga hayup siyumbayꞌ niyu piyagkulbanan, bukun harap kākuꞌ.
43 Amu in diyarā niyu in bāy sin tuhan-tuhan niyu hi Muluk
iban sin tuhan-tuhan niyu piyasalupa bituun amu in pagngānan Ripan. Amu yan in manga barhalaꞌ hīnang niyu ampa niyu siyumba.
Na, hangkan in kamu hibugit ku pa hulaꞌ ha liyu pa sin Babilun.’”
44 “Malayngkan,” laung hi Istipan, “duun ha lawm pagdarāhan sin manga kamaasan natuꞌ yadtu in bāy pagtataatan pa Tuhan, ha salugay nila duun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. Ampa in paghinang ha bāy yadtu iyagad tuud in suntuan piyakitaꞌ sin Tuhan kan Musa. 45 Manjari limugay mayan, in bāy yadtu nakapalawm-lima na sin manga kamaasan natuꞌ yadtu. Nakawaꞌ nila dayn ha manga amaꞌ nila. Na, diyarā nila in bāy ha waktu kasūd nila mari pa hulaꞌ ini. Diyūy sin Tuhan in manga tau dayn ha dugaing-dugaing bangsa amu in naghulaꞌ dī tagnaꞌ. Naagaw in hulaꞌ ini sin manga kamaasan natuꞌ hi Yussaꞌ amu in gimantiꞌ kan Musa. Na, sampay naabut in waktu sin pagsultan hi Daud masi in bāy ha lawm lima sin manga kamaasan natuꞌ. 46 Na, kiyaamuhan in Tuhan kan Daud. Piyangayuꞌ hi Daud ha Tuhan bang mayan siya dūlan maghinang sin bāy paghulaan sin Tuhan hi Yaꞌkub amu in nanubuꞌ kātuꞌniyu. 47 Sagawaꞌ hi Sulayman, anak hi Daud in diyūlan sin Tuhan naghinang sin bāy, bukun hi Daud.
48 “Malayngkan,” laung hi Istipan, “in Tuhan Mahatinggi diꞌ maghulaꞌ ha bāy hīnang sin mānusiyaꞌ. Karnaꞌ kiyasulat hi Isayas ha lawm Kitab in pamung sin Tuhan, amu agi,
49 ‘Surgaꞌ in lilingkuran ku,’ laung sin Tuhan,
‘iban dunya in gigiikan ku.
Na, maytaꞌ niyu aku hinangan bāy?
Haunu niyu aku pahulaun?
50 Bukun ka aku in nagpapanjari sin unu-unu katān?’
51 “Na,” laung hi Istipan ha manga manghuhukum, “In manga kamu yan matugas tuud in ū niyu! Minsan kamu nagpaislam tandaꞌ sin magad kamu ha saraꞌ daakan sin Tuhan, malayngkan bingkuk in lawm atay niyu. Diꞌ niyu da dungugun iban agarun in saraꞌ daakan sin Tuhan! Biyaꞌ da tuud isab kamu sin manga kamaasan niyu. Simasaggaꞌ sadja kamu ha Rū sin Tuhan! 52 In manga kanabihan katān nakalabay bīnsanaꞌ sin manga kamaasan niyu. Piyatay nila in manga naraak sin Tuhan magpasampay sin baytaꞌ pasal sin paglahil sin Almasi amu in hambuuk-buuk tau mabuntul tuud. Na, bihaun kamu in nanipu iban namatay kaniya. 53 Bangsa niyu in kiyatukbalan sin saraꞌ daakan sin Tuhan, amu in piyanaug niya dayn ha manga malāikat, sagawaꞌ walaꞌ niyu biyawgbugan in daakan niya!”
Batuhun sin Manga Tau hi Istipan
54 Na, pagdungug sin manga manghuhukum sin bichara hi Istipan simubu tuud in pasuꞌ sin atay nila. Nangagut-ngagut dakuman sila sin dugal. 55 Sagawaꞌ in hi Istipan hiyūp sin Rū sin Tuhan. Himangad siya pa taas langit sartaꞌ kītaꞌ niya in sahaya sin Tuhan iban hi Īsa nagtitindug ha dapit pa tuu sin Tuhan. 56 Laung hi Istipan, “Atura niyu ba! Naukab na in lawang langit iban yaun nagtitindug in Anak Mānusiyaꞌ ha dapit pa tuu sin Tuhan!”
57 Na, magtūy similawak in manga manghuhukum sartaꞌ siyampung nila in manga taynga nila. Pagꞌubus ampa nila magtūy liyungturan hi Istipan. 58 Giyuyud nila hi Istipan pa guwaꞌ sin dāira, ampa nila piyagtiluꞌ sin batu ha supaya mapatay. In manga tau amu in simaksiꞌ sin puting sin tuntut kan Istipan amu in timagnaꞌ naniluꞌ sin batu. Hiyubuꞌ nila in hanglapis badjuꞌ nila ha supaya way makasimbul kanila. Ubus ampa nila piyajagahan ha hambuuk tau pagngānan Saul.
59 Ha saꞌbu nila tītiluꞌ sin batu hi Istipan, timawag hi Istipan ha Panghuꞌ, laung niya, “Ū Īsa Panghuꞌ ku, ukumi na in nyawa ku!” 60 Limuhud siya ampa namichara matanug, laung niya, “Ū Panghuꞌ, ampuna mayan in dusa nila ini!” Pagꞌubus niya na mayan nagbichara miyugtuꞌ na in napas niya.
8Binsanaun hi Saul in Manga Tau Agad kan Īsa
1 Kiyasulutan hi Saul sin pagpatay kan Istipan. Kiyubul sin manga tau amu in nagtataat tuud pa Tuhan in bangkay hi Istipan iban nagdukka tuud sila.
Na, ha adlaw sin kamatay hi Istipan, amu isab in tagnaan sin pagbinsanaꞌ ha manga tau agad kan Īsa duun ha Awrusalam. Hangkan nakawkanat in katān tau agad kan Īsa ha kakawm-kawman sin hulaꞌ Yahudiya iban Samariya. Amura in walaꞌ nagkanat in hangpuꞌ tagduwa tau kiyawakilan hi Īsa.
3 Na, tiyuyuan tuud hi Saul magmula ha manga tau agad ha Almasi. Miyadtu siya pa kabāy-bāyan, ampa niya giyuyud pa guwaꞌ in manga tau agad kan Īsa, sibuꞌ da usug-babai ampa niya liyuun pa lawm jīl.
Namahalayak in Baytaꞌ Marayaw ha Hulaꞌ Samariya
4 Sakali in manga tau agad kan Īsa amu in nakawkanat, piyamahalayak nila in Baytaꞌ Marayaw hawnu-hawnu na in kakadtuan nila. 5 Na, in hi Pilip miyadtu pa hambuuk dāira dakulaꞌ ha Samariya ampa niya piyagnasīhat ha manga tau didtu in pasal sin Almasi. 6 Mataud tau in miyawn nagtipun dimungug kaniya. Tiyaynghugan tuud marayaw sin manga tau in nasīhat niya iban kītaꞌ nila in manga mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan nahinang hi Pilip. 7 Napaguwaꞌ niya in manga saytan dayn ha lawm baran sin manga tau. Nagtulik tuud in manga saytan pagguwaꞌ nila. Iban napauliꞌ niya da isab in manga tau nagpapatay in baran iban sin manga pingkaꞌ. 8 Hangkan landuꞌ tuud nagkūg-kuyag in manga tau ha dāira yadtu.
9 Sakali awn hambuuk tau pagngānan Simun in malugay-lugay na naghuhulaꞌ duun ha dāira yan. In hi Simun ini nagbantug sin baran niya tau dakulaꞌ sabab sin ingat-kapandayan niya manghikmat. In manga tau mainu-inu sin hinang niya. 10 In tau katān ha dāira yan, dayn ha tau babaꞌ sampay pa tau balkanan, nagkahagad tuud sin hinang niya. Laung sin manga tau, “In tau ini dīhilan tuud sin Tuhan kusug amu in kusug dakulaꞌ tuud.” 11 Nagkahagad sila kan Simun sabab malugay na sila nainu-inu sin ingat-kapandayan niya manghikmat. 12 Sagawaꞌ nagparachaya mayan sila sin baytaꞌ hi Pilip sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan iban pasal hi Īsa Almasi, nagpaliguꞌ sila usug-babai. 13 Na, sampay hi Simun nagparachaya da isab, lāgiꞌ ubus niya nagpaliguꞌ, tutug na siya miyamagad kan Pilip. Nainu-inu tuud siya sin manga muꞌjijat iban hinang mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan nahinang hi Pilip.
14 Na, pagdungug sin manga kiyawakilan hi Īsa duun ha Awrusalam sin tiyaymaꞌ sin tau Samariya in Parman sin Tuhan, piyakadtu nila hi Pitrus kay Yahiya pa Samariya. 15 Pagdatung nila, nangayuꞌ sila duwaa pa Tuhan bang mayan in manga tau agad kan Īsa ha Samariya tulunan sin Rū sin Tuhan. 16 Sabab in manga tau ini walaꞌ pa kiyatulunan sin Rū sin Tuhan minsan hangka-tau kanila. Kiyaliguꞌ sila tandaꞌ sin sila agad na kan Panghuꞌ Īsa. Amura yan in kiyalabayan nila. 17 Biyutang hi Pitrus kay Yahiya in lima nila pa babaw ū sin manga tau ini sartaꞌ timulun na in Rū sin Tuhan mawn kanila. 18 Na, nakaingat hi Simun sin timulun in Rū sin Tuhan pa manga tau agad kan Īsa ha saꞌbu biyubutang sin manga kiyawakilan hi Īsa in lima nila ha baran sin manga tau. Imibug siya. Hangkan kiyadtu niya hi Pitrus kay Yahiya, ampa niya diyuhalan sīn. 19 Laung hi Simun, “Dihili niyu aku sin kusug niyu yan ha supaya tulunan sin Rū sin Tuhan in hisiyu-siyu tau butangan ku sin lima ku ha baran niya.”
20 Sagawaꞌ in sambung hi Pitrus kaniya, “Bang mān kaw magmula iban sin sīn mu yan. In pangannal mu mabī mu sin sīn in kusug dīhil sin Tuhan! 21 Wayruun sukuꞌ atawa lamud mu ha hinang namuꞌ ini sabab bukun mabuntul in atay mu pa Tuhan. 22 Pagtawbati na in dusa mu yan iban pangayuꞌ-ngayuꞌ kaw pa Tuhan bang mayan ampunun niya in pikilan mu mangīꞌ. 23 Ha kītaꞌ ku in napsu mu yan mulakkab. In ikaw yan kiyahuhukutan sin manga hinang mu mangīꞌ.”
24 Laung hi Simun kan Pitrus iban kan Yahiya, “Pangayui niyu aku duwaa pa Tuhan bang mayan aku diꞌ kugdanan sin manga mangīꞌ piyagꞌiyan niyu yan.”
25 Na, pagꞌubus hi Pitrus kay Yahiya namaytaꞌ ha manga tau sin manga pakaradjaan kiyasaksian nila iban nagnasīhat sin Parman sin Panghuꞌ, minuwiꞌ na sila pa Awrusalam. Himapit sila ha manga kakawm-kawman ha Samariya nagnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw naug dayn ha Tuhan.
Magbichara hi Pilip iban sin Tau Itiyupa
26 Sakali awn hambuuk malāikat piyanaug sin Tuhan mawn kan Pilip. Laung sin malāikat, “Pagsakap kaw ampa kaw kadtu harap pa sātan pa dān dayn ha Awrusalam pa Gasa.” (Tantu in dān ini way na guna bihaun.) 27 Manjari awn hambuuk tau dayn ha Itiyupa, daraakun pangandulan hi Pangiyan Kandisa sin pangaltaꞌ niya. In tau ini bakas kiyabili. Bakas siya miyadtu pa Awrusalam nagtaat pa Tuhan. Na, sūng niya na muwiꞌ ha kalisa niya. Ha saꞌbu nagpapanaw in kalisa niya nagbabacha siya sin Kitab siyulat hi Nabi Isayas. 29 Sakali laung sin Rū sin Tuhan kan Pilip, “Kadtua in kalisa yaun ampa mu abayan.”
30 Na, dimagan hi Pilip madtu pa kalisa. Pagkawn niya, diyungug niya nagbabacha sin Kitab siyulat hi Nabi Isayas in tau ha taas sin kalisa. Iyasubu hi Pilip in tau, laung niya, “Kahātihan mu da ka in biyabacha mu yan?”
31 In sambung sin tau, “Biyaꞌ diin in kahāti ku bang wayruun magpahāti kākuꞌ?” Na, piyasakat niya hi Pilip pa kalisa niya, ampa niya piyalingkud ha daig niya. 32 Na, in siyulat ha lawm Kitab amu in biyabacha niya biyaꞌ ha ini, amu agi,
“In tau ini magmalillaꞌ sadja biyaꞌ sapantun bili-bili bang dāhun sumbayꞌun.
Iban diꞌ siya magkaybaꞌ bang siya pinjalaun
biyaꞌ sin bili-bili diꞌ maghibuk bang uturan bulbul.
33 Kiyarihilan siya kasipugan dakulaꞌ. In hukuman dīhil kaniya bukun mabuntul.
Wayruun tau amu in makabaytaꞌ pasal sin manga tubuꞌ niya.
Karnaꞌ biyugtuꞌ nila in kabuhiꞌ niya dī ha dunya.”
34 Sakali imasubu kan Pilip in tau Itiyupa, laung niya, “Hisiyu in tau piyagꞌiyan sin nabi ha sulat ini? Baran niya atawa tau dugaing?” 35 Na, in sambung hi Pilip, hi Īsa in tau piyagꞌiyan sin nabi sartaꞌ biyaytaan niya na in tau Itiyupa sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa tagnaan dayn ha manga ayat nabacha niya.
36 Na, ha saꞌbu nagpapanaw in kalisa siyasakatan nila, nākawn sila pa lugal taga tubig. Laung sin tau Itiyupa kan Pilip, “Yari awn tubig dī. Makajari bahaꞌ aku liguan mu tandaꞌ sin magparachaya na aku kan Īsa?”
37 In sambung hi Pilip, “Huun, makajari bang iꞌhilas tuud sin atay mu in pagparachaya mu.”
Laung sin tau Itiyupa, “Huun, magparachaya tuud aku sin hi Īsa Almasi amuna in Anak Tuhan.”
38 Na, piyapahundung sin tau Itiyupa in kalisa ampa siya nanaug kay Pilip madtu pa tubig. Pagꞌubus ampa siya līguan hi Pilip. 39 Pagꞌīg nila dayn ha tubig, saruun-duun diyā sin Rū sin Tuhan hi Pilip minīg dayn duun. Walaꞌ na siya kītaꞌ nagbalik sin tau Itiyupa. Minuwiꞌ na in tau Itiyupa pa hulaꞌ niya, lāgiꞌ hipuꞌ sin kakuyagan in lawm atay niya. 40 Sakali in hi Pilip nākadtu pa dāira Asutus. Pagꞌubus dayn duun limanjal siya pa Sisariya iban nagnasīhat siya sin Baytaꞌ Marayaw ha katān kawman kiyalabayan niya.
9Mapinda in Pikilan hi Saul Pasal hi Īsa Almasi
1 Sakali in hi Saul ini siyanggupan niya patayun in sasukuꞌ agad kan Īsa. Miyadtu siya pa Imam Dakulaꞌ (ha Awrusalam) 2 nangayuꞌ sulat dāhun niya madtu pa manga nakuraꞌ kaimaman sin langgal ha Damaskus. In sulat ini amu in magpahāti sin in siya awn kapatutan sumaggaw ha manga tau usug-babai, amu in miyamagad sin hinduꞌ pasal hi Īsa. Saggawun niya ampa niya dāhun magbalik pa Awrusalam jīlun.
3 Na, miyadtu na hi Saul pa Damaskus. Sakali masuuk mayan siya dumatung, saruun-duun kiyugdan siya sin sahaya makusug simiꞌnag dayn ha langit. 4 Pagsiꞌnag kaniya, naligad siya pa lupaꞌ sartaꞌ awn diyungug niya suwara nagtawag kaniya, amu agi, “Saul maytaꞌ mu aku pinjalaun?”
5 Laung hi Saul, “Hisiyu kaw, Tuwan?”
In sambung sin suwara, “Aku hi Īsa, amu in pīpinjalaꞌ mu. 6 Bangun kaw ampa kaw lanjal madtu pa dāira. Awn duun mamaytaꞌ kaymu sin unu in wajib mu hinangun.”
7 Na, in manga tau miyamagad kan Saul nakahundung iban kiyublaan tuud sila sabab nakarungug sila suwara, sagawaꞌ wayruun tau kītaꞌ nila. 8 Sakali nagbangun na hi Saul dayn ha lupaꞌ. Pagbulat niya sin mata niya, wayruun na unu-unu kakitaan niya. Saꞌ na siya piyagꞌambit sin manga iban niya madtu pa Damaskus. 9 Ha lawm sin tūy adlaw wayruun pangitaꞌ hi Saul iban walaꞌ siya kimaun atawa mīnum minsan unu.
10 Manjari awn hambuuk tau agad kan Īsa duun ha Damaskus. In ngān niya hi Ananiyas. Nagpasandung in Panghuꞌ Īsa mawn kaniya. Laung sin Panghuꞌ kaniya, “Ananiyas!”
In sambung niya, “Yari aku, Panghuꞌ.”
11 Laung sin Panghuꞌ kaniya, “Pagsakap kaw ampa kaw kadtu pa Dān Buntul. Pagdatung mu madtu, lawaga in tau dayn ha Tarsus pagngānan Saul duun ha bāy hi Judas. Yadtu siya nangangarap pa Tuhan, 12 lāgiꞌ simandung kaniya in hambuuk tau, amuna in ikaw, simūd pa lawm bilik ampa siya kiyaputan ha supaya siya makakitaꞌ magbalik.”
13 In sambung hi Ananiyas, “Ū Panghuꞌ, mataud tau in nakasuysuy kākuꞌ pasal sin tau yan iban sin manga katān kabinsanaan hīnang niya ha manga tau agad kaymu duun ha Awrusalam. 14 Na, bihaun yari siya ha Damaskus nagdarā sulat katarrangan dayn ha manga nakuraꞌ kaimaman sumaggaw ha manga tau nagpaparachaya kaymu.”
15 Laung sin Panghuꞌ kaniya, “Kadtu na kaw, sabab hi Saul in napīꞌ ku hambuuk daraakun magtanyag sin ngān ku pa manga tau bukun bangsa Yahudi iban pa manga kasultan-sultanan sampay pa manga bangsa Israil. 16 Iban aku in magpakitaꞌ kaniya sin manga kabinsanaan subay labayan niya sabab-karnaꞌ ku.”
17 Na, miyadtu na hi Ananiyas. Gimaban siya pa bāy kiyabubutangan hi Saul ampa niya kiyaputan hi Saul. Laung niya kan Saul, “Saul in kita magtaymanghud na. Diyaak aku mari kaymu hi Panghuꞌ Īsa amu in nagpasandung kaymu duun ha dān ha harap mu mari pa Damaskus. Piyakari niya aku kaymu ha supaya kaw makakitaꞌ magbalik iban ha supaya kaw katulunan sin Rū sin Tuhan.” 18 Pagkaput niya kan Saul, saruun-duun awn kulapis biyaꞌ sapantun sisik istaꞌ in nauknat dayn ha mata hi Saul sartaꞌ nakakitaꞌ na siya nagbalik. Timindug siya ampa siya nagpaliguꞌ tandaꞌ sin magparachaya na siya kan Īsa. 19 Pagꞌubus niya kimaun, kimusug na nagbalik in baran niya.
Magnasīhat hi Saul ha Damaskus
Himantiꞌ hi Saul manga pilay adlaw duun ha manga tau agad kan Īsa ha Damaskus. 20 Lāgiꞌ timagnaꞌ siya magtūy nagnasīhat ha kalanggal-langgalan sin hi Īsa amuna in Anak Tuhan.
21 Landuꞌ tuud nainu-inu in tau katān nakarungug kaniya. Laung nila, “Ay kaw naa! Bukun ka in tau yan amuna in magpamatay ha manga tau sumabbut sin ngān hi Īsa duun ha Awrusalam? Iban bukun ka in maksud niya tuud miyari managgaw ha manga tau agad kan Īsa ampa niya dāhun madtu pa manga nakuraꞌ kaimaman?”
22 Manjari simūng in panday iban kusug hi Saul magnasīhat. In manga Yahudi amu in naghulaꞌ ha Damaskus diꞌ na makaatu maglugat kaniya. Nahilu sila sabab piyakitaꞌ hi Saul kanila dayn ha pagnasīhat niya sin in hi Īsa amuna tuud in Almasi. Na, diꞌ nila kapayluhan in baytaꞌ hi Saul.
23 Sakali limugay mayan, nagtipun in manga Yahudi ampa nagꞌisun sin subay bunuun hi Saul. 24 Dūm-adlaw jiyajagahan nila in manga labayan pagguwaan dayn ha lawm sin dāira ha supaya nila siya mabunuꞌ. Sagawaꞌ biyaytaan hi Saul sin isun nila. 25 Hangkan paghambuuk dūm kiyāꞌ siya sin manga anak-mulid, ampa siya diyā madtu pa ād batu amu in ād ha katilibut sin dāira Damaskus. Biyutang nila hi Saul pa ambung dakulaꞌ ampa nila tiyuntun dayn ha tandawan piyaliyu sin ād.
Magbalik hi Saul pa Awrusalam
26 Manjari nagbalik na hi Saul pa Awrusalam. Pagdatung niya, mabayaꞌ siya maglamud iban sin manga tau agad tuud kan Īsa. Sagawaꞌ diꞌ magkahagad in manga tau sin in siya agad na kan Īsa, iban in sila katān mabugaꞌ kaniya. 27 Daypara tiyabang siya hi Barnabas. Diyā siya madtu pa manga kiyawakilan hi Īsa. Pagdatung nila madtu, piyahāti hi Barnabas in manga kiyawakilan sin in hi Panghuꞌ Īsa bakas simandung iban nagsuwara kan Saul duun ha dān ha harap niya pa Damaskus. Biyaytaan niya da isab sila pasal sin isug hi Saul nagnasīhat pasal hi Īsa didtu ha Damaskus. 28 Na, diyungug nila mayan in bichara hi Barnabas, piyalamud nila na hi Saul kanila. Na, nalatag hi Saul in katilingkal Awrusalam piyagnasīhatan pasal hi Panghuꞌ Īsa lāgiꞌ maisug tuud siya magnasīhat. 29 Sampay in manga Yahudi amu in bahasa nila Girik narā da isab hi Saul nagbichara iban naglugat sin pasalan hi Īsa. Na, ambayaꞌ nila bunuun hi Saul. 30 Na, pagꞌingat sin manga tau agad kan Īsa sin pasal ini, diyā nila hi Saul pa Sisariya, ubus ampa nila piyatulak pa Tarsus.
31 Na, hangkan nakabaak na kasannyangan in manga tau agad ha Almasi ha katilingkal sin Yahudiya, Jalil iban Samariya. Dayn ha tabang sin Rū sin Tuhan himugut na in pangandul nila pa Tuhan iban timaud na in miyagad kanila, karnaꞌ in sila nagmamabugaꞌ pa Tuhan.
Madtu hi Pitrus pa Lidda iban pa Juppa
32 Manjari in hi Pitrus naglatag sin kahulaꞌ-hulaan timibaw ha manga pagkahi niya agad kan Īsa. Sakali hambuuk waktu timibaw siya ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan duun naghuhulaꞌ ha Lidda. 33 Pagkawn niya, piyaglanggal niya in hambuuk tau pagngānan Aniyas, amu in tau nagpapatay in baran, iban awn na walu tahun in lugay diꞌ siya makabangun dayn ha kulangan niya. 34 Laung hi Pitrus kaniya, “Aniyas, piyauliꞌ na hi Īsa Almasi in sakit mu. Bangun na kaw ampa mu lūna in kulangan mu.” Na, saruun-duun nakabangun hi Aniyas. 35 Na, kītaꞌ sin tau katān naghuhulaꞌ ha Lidda iban ha Sarun in tau kiyaulian, sartaꞌ nagbalik na in atay nila pa Tuhan.
36 Na, duun ha dāira Juppa awn hambuuk babai agad kan Īsa. In ngān niya hi Tabita. (Bang ha bahasa Girik Durkas. In hāti sin ngān niya usa .) Matuyuꞌ tuud siya maghinang marayaw iban magtabang ha manga tau miskin. 37 Na, ha waktu sin pagkawn hi Pitrus pa Lidda, nāsakit hi Tabita iban miyatay siya sin sakit niya. Līguꞌ na in bangkay niya ampa biyutang ha hambuuk bilik ha taas bāy. 38 Na, in dāira Juppa masuuk da pa Lidda. Pagꞌingat sin manga tau agad kan Īsa ha Juppa sin yaun hi Pitrus ha Lidda, dimaak sila duwangka-tau kimawaꞌ madtu kan Pitrus. Pagdatung nila madtu, laung nila kan Pitrus, “Piyakawaꞌ kaw iban bang awn dapat paagarun kaw kāmuꞌ bihaun.”
39 Na, nagsakap na hi Pitrus ampa miyagad kanila. Pagdatung nila, nagtūy siya diyā pa taas bāy pa bilik amu in kiyabubutangan sin mayat. Piyagtipunan hi Pitrus sin manga kabaluhan babai nagtatangis iban piyakitaꞌ nila siya sin manga ginis-ginisan badjuꞌ hīnang hi Tabita kanila sin buhiꞌ pa siya.
40 Sakali piyaguwaꞌ sila katān hi Pitrus dayn ha lawm bilik, ubus ampa siya limuhud nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. Pagꞌubus ampa niya iyatud in mayat sartaꞌ namung siya, laung niya, “Tabita, bangun kaw!” Na, biyulat hi Tabita in mata niya. Nabuhiꞌ siya nagbalik. Pagkitaꞌ niya kan Pitrus, nagbangun siya limingkud. 41 Simuuk hi Pitrus kaniya ampa siya tiyabangan nagbangun. Pagꞌubus ampa tiyawag hi Pitrus in manga tau agad kan Īsa sampay pa manga kabaluhan. Piyakitaꞌ niya kanila sin nabuhiꞌ na nagbalik hi Tabita. 42 Na, manjari in suysuy pasal sin nabuhiꞌ nagbalik hi Tabita nalatag ha katilingkal sin dāira Juppa iban mataud tau in nagparachaya na ha Panghuꞌ Īsa. 43 Malugay himantiꞌ hi Pitrus duun ha Juppa ha bāy hi Simun amu in magꞌaadjal magpatahay sin pais hayup.
10Hi Pitrus Kay Kurnili
1 Na, awn isab hambuuk tau ha hulaꞌ Sisariya pagngānan Kurnili. Bangsa Rūm siya iban siya in kapitan sin hangka-panji sundalu pagngānan Italiya. 2 Hambuuk siya tau nagtataat tuud pa Tuhan. Siya iban sin anak-asawa niya nagmamabugaꞌ tuud pa Tuhan. Mawmu siya magsarakka ha manga Yahudi miskin iban taptap in pagpangarap niya pa Tuhan. 3 Sakali hambuuk adlaw ha saꞌbu niya nangangarap pa Tuhan sin manga lisag tū sin mahapun, nagpanyataꞌ mawn kaniya in hambuuk malāikat dayn ha Tuhan. Amu agi kaniya, “Kurnili!”
4 Iyatud niya in malāikat sartaꞌ diyatungan siya bugaꞌ. Laung niya, “Unu bahaꞌ in piyagtawagan mu kākuꞌ, tuwan?”
In sambung sin malāikat, “Kiyaamuhan tuud in Tuhan sin pagpangarap iban pagsarakka mu ha manga tau. Na, tungbasan na sin Tuhan in manga hinang mu yan. 5 Bihaun daak kaw ha manga tauhan mu madtu pa Juppa magkawaꞌ kan Simun Pitrus. 6 Yaun siya himahantiꞌ ha bāy sin tau magꞌaadjal magpatahay pais hayup amu in pagngānan Simun. In bāy niya masuuk pa dagat.”
7 Na, pagꞌīg sin malāikat, tiyawag hi Kurnili in duwa daraakun niya ha lawm bāy iban sin hambuuk sundalu niya amu in nagtataat tuud pa Tuhan iban daran nagtatabang kaniya. 8 Na, biyaytaan niya pasal sin baytaꞌ sin malāikat kaniya, ubus ampa niya diyaak madtu pa Juppa.
9 Manjari, pagꞌadlaw hambuuk, sin duun na sila ha dān masuuk na pa Juppa, manga ugtu suga na, in hi Pitrus gimaban pa taas atup pantay sin bāy simintu ampa siya nangarap pa Tuhan. 10 Pagꞌubus niya nangarap pa Tuhan hiyapdiꞌ na siya iban mabayaꞌ na siya kumaun. Sakali ha saꞌbu iyaadjal pa in pagkaun, nalawaꞌ hi Pitrus ha pangindan. 11 Kītaꞌ niya in lawang langit naukab, iban awn biyaꞌ manta dakulaꞌ timuntun pa babaꞌ biyabaggut sin lubid dayn ha dugu pa dugu. 12 Kītaꞌ niya in ha lawm sin manta manga ginis-ginisan sin manga sattuwa magpananap iban diꞌ magpananap iban sin manga kamanuk-manukan. 13 Sakali awn na diyungug niya nagsuwara kaniya, amu agi, “Kadtu kaw Pitrus, sumbayꞌ kaw sin manga sattuwa yaun ampa mu kauna!”
14 Sagawaꞌ laung hi Pitrus, “Aruy, Panghuꞌ, way tuud dapat! Dayn sin tagnaꞌ ku walaꞌ aku nakakaun sin unu-unu haram.”
15 Sakali diyungug niya na isab nagbalik in suwara, amu agi, “Ayaw mu itunga haram in unu-unu biyaytaꞌ sin Tuhan bukun haram.”
16 Na, nakatū mayan piyanyataꞌ kaniya, iyutung na nagbalik in manta pa taas langit.
17 Sakali ha saꞌbu hi Pitrus nangangannal-kannal sin hātihan sin piyanyataꞌ kaniya, in manga tau naraak hi Kurnili nakabatuk na mawn pa bāy kiyabubutangan hi Pitrus. Timindug sila duun ha higad lawang sin bāy. 18 Timawag sila, laung nila, “Yari bahaꞌ dī ha bāy ini himantiꞌ in tau pagngānan Simun Pitrus?”
19 Na, in hi Pitrus masi na mayan namimikil pasal sin kītaꞌ niya yadtu. Sakali laung sin Rū sin Tuhan kaniya, “Yaun awn tūngka-tau naglawag kaymu. 20 Kadtu na kaw naug iban ayaw kaw magꞌāng-ꞌāng magad kanila sabab aku in nagdaak kanila mari kumāꞌ kaymu.”
21 Na, nanaug na hi Pitrus. Laung niya ha manga tau, “Na, aku na sa ini in tau liyawag niyu. Unu bahaꞌ in gawi niyu kākuꞌ?”
22 In sambung nila, “Hi Kapitan Kurnili in nagdaak kāmuꞌ mari. Tau marayaw siya iban nagtataat siya pa Tuhan. Piyagꞌaaddatan tuud siya sin manga katān Yahudi. Na, nagpanaug in Tuhan hambuuk malāikat mawn kaniya, namaytaꞌ sin subay niya kaw hipakawaꞌ pakawnun pa bāy niya ha supaya siya makarungug sin hinduꞌ mu.” 23 Na, piyasūd hi Pitrus in manga tau nagkawaꞌ kaniya iban piyatūg niya duun hangka-dūm.
Pagbulat mahinaat, nagsakap na hi Pitrus ampa siya miyagad ha manga tau nagkāꞌ kaniya. Miyagad da isab kanila in manga kaibanan tau agad kan Īsa duun ha Juppa. 24 Na, pagꞌadlaw hambuuk dimatung na sila pa Sisariya. Duun nagtatagad hi Kurnili iban sin manga lahasiyaꞌ niya sampay manga kabagayan niya amu in tiyaabbit niya pakawnun. 25 Sūng mān hi Pitrus gumaban pa taas bāy, miyāk hi Kurnili kaniya ampa simujud pa alupan niya. 26 Sagawaꞌ piyatindug siya hi Pitrus iban laung hi Pitrus kaniya, “Tindug kaw. Ayaw kaw sumujud kākuꞌ sabab in aku ini tau da biyaꞌ kaymu.”
27 Na, timindug na hi Kurnili sartaꞌ nagsuysuy na sila kay Pitrus iban simūd na sila pa lawm bāy. Pagsūd nila, kītaꞌ hi Pitrus mataud tau nagtitipun duun. 28 Laung hi Pitrus kanila, “Kiyaiingatan niyu sin in kami manga Yahudi diꞌ makapamisita atawa makapaglamugay iban sin manga bangsa dugaing sabab langgal saraꞌ sin agama namuꞌ. Sagawaꞌ piyaingat kākuꞌ sin Tuhan sin subay ku diꞌ itungun makasammal in manga tau bangsa dugaing sabab wayruun da piyagbiddaan nila iban sin manga Yahudi. 29 Hangkan piyakawaꞌ niyu mayan aku pakariun, walaꞌ aku nagꞌāng-ꞌāng miyagad mari. Na, unu bahaꞌ in piyagpakawaan niyu kākuꞌ?”
30 Laung hi Kurnili, “Awn na tū adlaw limabay manga waktu biyaꞌ hādtu, nangarap aku pa Tuhan ha lawm bāy sin lisag tū sin mahapun. Sakali saruun-duun awn nagpanyataꞌ hambuuk tau mawn pa alupan ku. Nagsasahaya in tamungun niya. 31 Laung niya kākuꞌ, ‘Kurnili! Diyungug sin Tuhan in pagpangayuꞌ mu duwaa iban kītaꞌ sin Tuhan in pagsarakka mu ha manga tau. 32 Hangkan,’ laung niya, ‘daak kaw tau madtu pa Juppa magkawaꞌ ha tau pagngānan Simun Pitrus. Yaun siya himahantiꞌ ha bāy hi Simun amu in tau magꞌaadjal magpatahay pais hayup. Masuuk pa dagat in bāy niya.’ 33 Na, amu yan in sabab hangkan ta kaw magtūy piyakawaꞌ. Marayaw na nakakari kaw. Na, bihaun yari na kami ha kakitaan sin Tuhan nagtatagad kaymu dumungug sin unu-unu na daakan kaymu sin Tuhan hibaytaꞌ kāmuꞌ.”
In Bichara hi Pitrus
34 Sakali laung hi Pitrus, “Na, bihaun kaingatan ku na sin bunnal tuud sibuꞌ in pagdā sin Tuhan ha mānusiyaꞌ katān. Diꞌ siya magpīꞌ tau. 35 Taymaun niya in hisiyu-siyu magmabugaꞌ kaniya iban maghinang sin mabuntul minsan unu in bangsa niya. 36 Tantu kiyarungugan niyu na in Baytaꞌ Marayaw dayn ha Tuhan, amu in piyamahalayak pa manga tau Israil sin in hi Īsa Almasi in makarihil kasannyangan. Siya in Panghuꞌ sin mānusiyaꞌ katān. 37 Tantu diyungug niyu da isab in manga pakaradjaan dakulaꞌ pasal hi Īsa amu in naawn ha katilingkal sin hulaꞌ Yahudiya. Timagnaꞌ yan ha Jalil pagꞌubus hi Yahiya nagnasīhat sin subay in manga tau magpaliguꞌ (tandaꞌ sin pagtawbat nila sin manga dusa nila). 38 Iban kaingatan niyu da isab sin in hi Īsa, tau Nasarit piyatulunan sin Tuhan sin Rū sin Tuhan iban dīhilan barakat. Pakain-pakain in kadtuan niya awn sadja nahinang niya marayaw iban napauliꞌ niya in tau katān piyupuhingaꞌ sin saytan, sabab in Tuhan asal duun kaniya.
39 “Kiyasaksian namuꞌ in katān nahinang niya ha hulaꞌ sin manga Yahudi iban ha Awrusalam. Piyatay siya sin manga tau liyansang pa usuk. 40 Sagawaꞌ paghikatū sin adlaw biyuhiꞌ siya sin Tuhan nagbalik dayn ha kamatay iban piyanyataꞌ tuud sin buhiꞌ siya. 41 Sagawaꞌ walaꞌ siya piyanyataꞌ pa tau katān. Amura kami in piyagpanyataan niya, sabab kami in asal napīꞌ sin Tuhan pagpanyataan. Kami in iban niya nagsāw nagkaun iban nagꞌinum ha waktu nabuhiꞌ siya nagbalik dayn ha kamatay. 42 Diyaak niya kami magpamahalayak pa manga tau iban sumaksiꞌ sin siya in kiyawakilan sin Tuhan dumihil hukuman ha manga buhiꞌ iban ha manga patay. 43 Kiyabaytaꞌ da isab sin manga kanabihan sin hisiyu-siyu in magparachaya kaniya maampun in manga dusa nila dayn ha kusug sin kawasa sin ngān niya.”
Tumulun in Rū sin Tuhan pa Manga Tau Bukun Bangsa Yahudi
44 Na, ha saꞌbu hi Pitrus nagbibichara pa, timulun in Rū sin Tuhan pa manga tau katān duun nagdurungug sin baytaꞌ niya. 45 In manga Yahudi agad kan Īsa, amu in miyagad kan Pitrus mawn dayn ha Juppa, nainu-inu tuud sin piyatulun da isab sin Tuhan in Rū niya pa manga tau bukun bangsa Yahudi. 46 Hangkan nila yan kiyaingatan sabab diyungug nila in manga tau nagbichara ha manga bahasa bukun bahasa nila dayn katagnaꞌ iban piyudji nila in Tuhan.
Sakali laung hi Pitrus, 47 “Na, bihaun in manga tau ini hiyūp na sin Rū sin Tuhan biyaꞌ da isab sin manga kitaniyu Yahudi. Tantu wayruun tau makalāng kanila magpaliguꞌ.” 48 Na, hangkan nagdaak siya paliguan in manga tau ha ngān hi Īsa Almasi. Pagꞌubus hiyawiran nila na hi Pitrus pahantiun duun kanila manga pilay adlaw.
11In Suysuy hi Pitrus ha Manga Tau Agad kan Īsa ha Awrusalam
1 Manjari nakarungug in manga kiyawakilan hi Īsa iban sin manga kaibanan agad kan Īsa ha katilibut sin hulaꞌ Yahudiya sin in Parman sin Tuhan tiyaymaꞌ da isab sin manga tau bukun bangsa Yahudi. 2 Hangkan pagdatung hi Pitrus mawn pa Awrusalam, magtūy siya siyagda sin manga pagkahi niya Yahudi, amu in namamawgbug tuud pasal sin pagꞌislam. Laung nila, 3 “Himantiꞌ kaw kunuꞌ ha bāy sin manga tau bukun bangsa Yahudi, amu in walaꞌ naislam iban nagsāw kaw nagkaun iban sila!”
4 Na, siyuysuyan sila hi Pitrus sin katān kiyalabayan niya. Piyapagsunud-sunud niya dayn ha tagnaan. 5 Laung hi Pitrus, “Ha saꞌbu ku nangangarap pa Tuhan didtu ha Juppa, nalawaꞌ aku dayn ha indan. Awn kītaꞌ ku biyaꞌ lupa manta dakulaꞌ in timuntun pa daig ku dayn ha taas langit. Biyabaggut sin lubid dayn ha dugu pa dugu. 6 Na, kītaꞌ ku in ha lawm sin manta manga sattuwa ginis-ginisan; manga hayup iban manga sattuwa talun, manga sattuwa magpananap iban manga kamanuk-manukan. 7 Sakali awn diyungug ku suwara, amu agi, ‘Kadtu kaw Pitrus, sumbayꞌ kaw sin manga sattuwa yaun ampa mu kauna!’
8 “Sagawaꞌ laung ku, ‘Aruy, Panghuꞌ, way tuud dapat! Dayn sin tagnaꞌ ku, walaꞌ aku nakakaun sin unu-unu haram.’
9 “Sakali simambung in suwara dayn ha taas langit, ‘Ayaw mu itunga haram in unu-unu biyaytaꞌ sin Tuhan bukun haram.’ 10 Nakatū ku mayan kītaꞌ in biyaꞌ hādtu, iyutung na in biyaꞌ lupa manta nagbalik pa taas langit.
11 “Sakali nagsaꞌbu isab ha waktu yadtu, awn tūngka-tau dimatung dayn ha Sisariya mawn pa bāy kiyaruruunan ku, nagkawaꞌ kākuꞌ. 12 Na, biyaytaan aku sin Rū sin Tuhan diꞌ papagꞌāng-ꞌāngun magad kanila. Na, hangkan miyagad aku kanila pa Sisariya iban sin unum tau agad kan Īsa dayn ha Juppa. Miyadtu kami pa bāy hi Kurnili. 13 Pagdatung namuꞌ madtu, siyuysuyan kami hi Kurnili sin pasal sin hambuuk malāikat nagpanyataꞌ mawn kaniya duun ha bāy niya. Amu agi sin malāikat kaniya, ‘Daak kaw tau madtu pa Juppa magkawaꞌ ha tau pagngānan Simun Pitrus. 14 Siya in magpasampay kaniyu sin baytaꞌ amu in makalappas kaymu iban sin katān ha lawm ukuman mu.’
15 “Na, sakali biyaytaan ku mayan sila sin pasal hi Īsa, timulun in Rū sin Tuhan mawn kanila biyaꞌ da isab sin kimugdan kātuꞌniyu sin tagnaꞌ. 16 Na, ampa ku kiyatumtuman in bakas bichara hi Panghuꞌ Īsa, amu agi, ‘Tubig in piyangliguꞌ hi Yahiya kaniyu, sagawaꞌ in aku Rū sin Tuhan in hipangliguꞌ kaniyu.’ 17 Na, matampal na tuud sin in dīhil sin Tuhan ha manga tau bukun bangsa Yahudi, magsibuꞌ da tuud iban sin dīhil niya kātuꞌniyu ha waktu nagparachaya mayan kitaniyu ha Panghuꞌ Īsa Almasi. Na, hisiyu aku in lumāng ha Tuhan sin kabayaan niya!”
18 Pagdungug nila sin bichara hi Pitrus, himundung na sila iban walaꞌ na sila nagkaybaꞌ. Gām mayan, piyudji nila na in Tuhan, laung nila, “Dīhilan na lugal sin Tuhan in manga tau bukun bangsa Yahudi magtawbat sin manga dusa nila bat sila makaagad ha lawm ukuman sin Tuhan!”
In Manga Tau Agad kan Īsa ha Dāira Antiyuk
19 Manjari, ha waktu kabunuꞌ kan Istipan nakanat in manga tau agad kan Īsa. Naabut nila pa hulaꞌ Piniki, pa pūꞌ Kuprus sampay pa dāira Antiyuk. Biyaytaan nila in manga tau pasal hi Īsa, sagawaꞌ manga Yahudi sadja in biyaytaan nila. 20 Sagawaꞌ in manga kaibanan tau agad kan Īsa dayn ha Kuprus iban ha Kurini, pagkawn nila pa Antiyuk nagtūy nila biyaytaan in manga tau bukun bangsa Yahudi sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Panghuꞌ Īsa. 21 Hiyūp sila sin kusug sin Tuhan iban mataud tau in nagparachaya iban miyagad ha Panghuꞌ Īsa.
22 Na, in suysuy pasal ini naabut pa manga tau agad ha Almasi duun ha Awrusalam. Hangkan piyakadtu nila hi Barnabas pa Antiyuk. 23 Pagdatung niya madtu, kītaꞌ niya in tulung-tabang dīhil sin Tuhan ha manga tau Antiyuk. Na kiyūgan tuud siya. Hangkan hīnduan niya in manga tau katān ha Antiyuk sin subay nila pahugutun in pagparachaya iban pangandul nila kan Panghuꞌ Īsa. 24 In hi Barnabas hambuuk tau marayaw iban hiyuhūp siya sin Rū sin Tuhan. Hangkan mataud tau in napaagad niya ha Panghuꞌ Īsa.
25 Pagꞌubus miyadtu hi Barnabas pa Tarsus naglāg kan Saul. 26 Kiyabaakan niya mayan hi Saul, diyā niya pa Antiyuk. Dimidtu sila hangka-tahun ha manga tau agad ha Almasi ha Antiyuk iban mataud tuud tau in kiyahinduan nila pasal hi Īsa. Didtu ha Antiyuk naawn in ngān Almasihin amu in pagtāg ha manga tau agad kan Īsa.
27 Na, ha waktu hi Barnabas kay Saul duun ha Antiyuk, nākawn dayn ha Awrusalam in manga tau magpapasampay sin Parman sin Tuhan. 28 Awn hambuuk kanila amu in pagngānan Agabus in timindug namaytaꞌ dayn ha kusug sin Rū sin Tuhan sin awn dumatung gutum pa katān hulaꞌ. (Na, in baytaꞌ niya ini nabunnal ha waktu sin pagsultan hi Kalawdi.) 29 Hangkan, kiyapagꞌisunan sin manga Almasihin ha Antiyuk magparā sin unu-unu na hikatabang nila ha manga pagkahi nila Almasihin ha Yahudiya. Kaniya-kaniya sila magdihil sin unu-unu in marā nila. 30 Hangkan nagparā sila sīn kan Barnabas iban hi Saul madtu pa manga nagtatau-maas ha manga Almasihin ha Awrusalam.
12In Pagsaggaw kan Pitrus
1 Manjari ha saꞌbu sin waktu yan, amu isab in waktu tiyagnaan hi Sultan Hirud in pagpinjalaꞌ niya ha manga kaibanan tau agad ha Almasi. 2 Piyapunggutan niya in ū hi Yaꞌkub, amu in taymanghud hi Yahiya. 3 Pagꞌingat niya kiyaamuhan in manga Yahudi sin hīnang niya kan Yaꞌkub, na, liyanjal niya in hinang niya. Piyasaggaw niya isab hi Pitrus. (In pagsaggaw ini naawn ha waktu sin pagsaꞌbu sin manga Yahudi amu in pagtawagun Pagkaun sin Tinapay way Pasulig.) 4 Nasaggaw mayan hi Pitrus, liyuun siya pa lawm jīl. Piyajagahan siya ha upatka-tumpuk sundalu. In hangka-tumpuk upat-upat sundalu. In gantaꞌ hi Hirud, pagꞌubus sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, paguwaun niya hi Pitrus ha supaya mahukum ha mayran madjilis.
5 Sagawaꞌ ha salugay hi Pitrus ha lawm jīl kiyusugan tuud sin manga tau agad ha Almasi in pagpangayuꞌ duwaa pa Tuhan ha pasalan hi Pitrus.
Makaguwaꞌ hi Pitrus Dayn ha Lawm Jīl
6 Manjari sin pagkikinsumun na in pagpatay kan Pitrus ha mayran madjilis kaagi hi Hirud, sin dūm yadtu, in hi Pitrus natutūg ha ūt sin duwa jaga, hiyuhukutan sin duwa kadina. Iban awn da isab manga sundalu nagjajaga ha lawang sin jīl. 7 Sakali saruun-duun awn malāikat dayn ha Tuhan in timindug duun ha lawm jīl sartaꞌ simawa in lawm jīl. Piyukaw sin malāikat hi Pitrus, jiyugjug in abaga. Amu agi kan Pitrus, “Bangun kaw biskay!” Na, saruun-duun nagtūy napuas in kadina dayn ha lima hi Pitrus.
8 Laung sin malāikat kaniya, “Pahuguta na in kambut mu iban suꞌluga na in tawmpaꞌ mu.” Na, iyagad hi Pitrus in agi kaniya sin malāikat iban laung pa isab sin malāikat kaniya, “Suꞌluga na in juba mu ampa kaw agad kākuꞌ.” 9 Na, miyagad na hi Pitrus ha malāikat gimuwaꞌ dayn ha lawm jīl. Sagawaꞌ in pangannal hi Pitrus nanagainup siya. Way panghāti niya sin bunnal tuud in pagtabang kaniya sin malāikat. 10 Limabay sila dayn ha hambuuk pustu pagjajagahan iban sin hikaruwa sampay sila nākawn pa lawang basiꞌ amu in lawang harap pa dāira. Pagkawn nila, naukab in lawang basiꞌ isa-isa niya. Na gimuwaꞌ na sila ampa sila miyanaw ha dān. Sakali hambuuk dān sadja in piyanawan nila saruun-duun nalawaꞌ in malāikat.
11 Pagꞌīg sin malāikat, iyampa kiyasayuhan hi Pitrus sin bunnal in hīnang sin malāikat kaniya. Laung niya, “Bat bunnal tuud tuwiꞌ in katān kītaꞌ ku! Diyaak sin Panghuꞌ mari in malāikat mamuas kākuꞌ dayn ha kamulahan hinangun hi Hirud kākuꞌ sabab sin kawasa niya iban dayn ha manga kangīan kabayaan sin manga Yahudi kumugdan kākuꞌ.”
12 Pagga kiyasayuhan niya na in kimugdan kaniya, miyadtu siya pa bāy hi Mariyam, inaꞌ hi Yahiya amu in diyanglayan Markus. Mataud tau nagtitipun duun nangangarap pa Tuhan. 13 Pagdatung hi Pitrus, kimuꞌkuꞌ siya ha lawang amu in ha guwaꞌ sin bāy. Na, miyadtu in hambuuk daraakun babai pagngānan Ruda mangasubu bang hisiyu in nagkuꞌkuꞌ. 14 Na, pagsambag hi Pitrus, kiyakilāhan niya in tingug hi Pitrus. Kiyūgan tuud siya. Dimagan siya madtu pa manga tau ha lawm bāy namaytaꞌ sin yaun hi Pitrus nagtitindug ha guwaꞌ! Sabab sin kūg niya, walaꞌ niya minsan kiyaukaban lawang hi Pitrus.
15 Sagawaꞌ laung sin manga tau ha lawm bāy kaniya, “Ay, dupang kaw ini!” Sagawaꞌ piyagbalik-balikan niya in bichara niya sin bunnal tuud yaun hi Pitrus ha guwaꞌ. Hangkan laung nila kaniya, “Bukun sān baran niya, sagawaꞌ malāikat amu in mamaytaꞌ sin pasal niya.”
16 Na, ha saꞌbu nila nagbibichara, daran in pagkuꞌkuꞌ hi Pitrus ha lawang. Limugay mān iyukab nila na in lawang. Na, pagkitaꞌ nila kan Pitrus, nainu-inu tuud sila. 17 Sīnyalan sila hi Pitrus diꞌ papaghibukun. Pagꞌubus ampa sila siyuysuyan hi Pitrus bang biyaꞌ diin in pagpaguwaꞌ kaniya sin Panghuꞌ dayn ha lawm jīl. Laung niya kanila, “Baytai niyu hi Yaꞌkub iban sin manga katawtaymanghuran natuꞌ sin nakaguwaꞌ na aku.” Pagꞌubus ampa siya minīg miyadtu pa lugal dugaing.
18 Na, pagꞌabut mahinaat, nahiluhalaꞌ na in manga sundalu jaga ha lawm jīl sabab diꞌ nila kaingatan bang nakapakain na hi Pitrus. 19 Pagꞌingat hi Hirud, piyalawag niya hi Pitrus, sagawaꞌ walaꞌ nila kiyabaakan. Hangkan piyasumariya hi Hirud in manga sundalu jaga, ubus ampa niya piyapatay.
Pagꞌubus yadtu, minīg hi Hirud dayn ha Yahudiya. Miyadtu siya naghantiꞌ pa Sisariya.
In Kamatay kan Hirud
20 Duun mayan hi Hirud ha Sisariya, naghambuuk pikilan in manga tau dayn ha dāira Tirus iban Sidun mawn dumā magkitaꞌ kan Hirud. Na, asal karugalan hi Hirud in manga tau dayn ha Tirus iban Sidun. Pagdatung sin manga tau mawn pa Sisariya, biyagay nila hi Balastus, amu in tau piyangangandulan hi Hirud sin manga pakaradjaan ha lawm astanaꞌ, ha supaya sila katabangan sin maksud nila. Hangkan sila dumā magkitaꞌ kan Hirud bat dumayaw in atay hi Hirud kanila. Mabayaꞌ tuud sila magsulut iban siya, sabab in kabuhianan ha hulaꞌ nila pagkawaun dayn ha hulaꞌ hi sultan Hirud. Na, nagtugun na hi Hirud sin adlaw dāhun sila magkitaꞌ.
21 Manjari naabut mayan in adlaw sin tugun hi Hirud, nagtamung siya sin tamungun sultan, ampa siya limingkud ha lilingkuran niya mataas. Pagꞌubus ampa siya namichara ha manga tau. 22 Pagꞌubus niya nagbichara, nagsuwara matanug in manga tau, gantiꞌ panglagguꞌ kan Hirud. Laung nila, “In tau nagbichara yan bukun mānusiyaꞌ, sagawaꞌ Tuhan!” 23 Na, saruun-duun piyaratungan kabinsanaan hi Hirud kaagi sin malāikat dayn ha Tuhan, sabab walaꞌ niya piyagꞌaddatan in Tuhan. Kiyawaꞌ niya in katān kalagguan pa baran niya. Na, kiyaun sin ūd in lawm baran niya ampa siya miyatay.
24 Sartaꞌ magsusūng in pagsaplag sin Parman sin Tuhan, iban timaud in tau nagkahagad ha Parman.
25 Na, naubus mayan in hinang hi Barnabas kay Saul ha Awrusalam nagbalik na sila pa Antiyuk. Piyaagad nila kanila hi Yahiya amu in diyanglayan Markus.
13Pīun sin Rū sin Tuhan hi Barnabas kay Saul Magnasīhat
1 Manjari awn manga tau magpapasampay iban manghihinduꞌ sin Parman sin Tuhan pa manga tau agad ha Almasi ha Antiyuk. In sila ini hinda Barnabas, Simiyun, amu in diyanglayan Itum, hi Lukiyus dayn ha Kirini, hi Manain amu in simulig hangka-ukuman iban nahinang biyaꞌ taymanghud hi Gubnul Hirud, iban hi Saul. 2 Sakali ha saꞌbu nila nagpupuasa iban nagtataat pa Tuhan, namichara in Rū sin Tuhan kanila, amu agi, “Kandiha niyu hi Barnabas kay Saul huminang sin daakan kiyamaksud ku hipahinang kanila.”
3 Na, pagꞌubus nila nagpuasa iban nangarap pa Tuhan, diyupunan nila hi Barnabas kay Saul piyangayuan duwaa ampa nila piyatulak.
Pasal sin Tau Kuprus amu in Manghihikmat
4 Na, in duwangka-tau ini amu in naraak sin Rū sin Tuhan, hi Barnabas kay Saul, miyadtu pa dāira Siluki ubus ampa sila timulak pa pūꞌ Kuprus. 5 Pagdatung nila pa dāira Salamis, nagnasīhat sila sin Parman sin Tuhan ha kalanggalan sin manga Yahudi. Piyaagad nila isab hi Yahiya Markus tumabang kanila.
6 Liyatag nila piyanaw in katiluagan sin pūꞌ. Pagꞌabut nila pa dāira Papus piyaglanggal nila in hambuuk tau manghihikmat pagngānan Bar-Īsa. In tau ini nagtanyag sin in siya hambuuk tau magpapasampay sin Parman sin Tuhan. 7 Bagay siya sin gubnul ha Kuprus, hi Sirgus Paulus amu in tau malawm in pikilan niya. Manjari piyakawaꞌ sin gubnul hi Barnabas kay Saul sabab mabayaꞌ siya dumungug sin Parman sin Tuhan. 8 Sagawaꞌ pagkadtu nila, diyā sila naglugat hi Bar-Īsa manghihikmat. (In ngān niya ha bahasa Girik, Ilimas, ha bahasa Hibrani, Bar-Īsa.) Hangkan siya dimā naglugat sabab in kabayaan niya diꞌ in gubnul kumahagad sin hinduꞌ hinda Saul. 9 Manjari hiyūp sin Rū sin Tuhan hi Saul. (In hi Saul ini pagtawagun da isab Paul.) Iyatud niya tuud in manghihikmat ampa niya īyan, 10 laung niya, “Isinarkaꞌ kaw tuud ini! Siyusulang mu in unu-unu katān marayaw. Way hinang mu dugaing dayn sin mamuting iban mangakkal. Lāgiꞌ kabayaan mu bingkukun in hinduꞌ kasabunnalan pasal Tuhan! 11 Na, bihaun paratungan kaw sin Tuhan kabinsanaan. Mabuta kaw iban diꞌ kaw makakitaꞌ kasawahan.”
Na, saruun-duun nanggabun iban nanigidlum na in pangatud hi Ilimas. Simanaw siya tau makaambit kaniya. 12 Pagkitaꞌ sin gubnul sin kimugdan kan Ilimas, nagtūy siya nagparachaya karnaꞌ landuꞌ tuud siya nainu-inu sin hinduꞌ pasal hi Panghuꞌ Īsa.
Dumatung hinda Paul pa Antiyuk ha Hulaꞌ Pisidi
13 Manjari timulak hi Paul iban sin manga iban niya pa Papus mawn pa dāira Pirga ha hulaꞌ Pampilya. Pagdatung nila pa dāira, miyutas na hi Yahiya Markus dayn kanila, ampa nagbalik pa Awrusalam. 14 Dayn ha Pirga limanjal sila pa dāira Antiyuk amu in sakup sin hulaꞌ Pisidi. Pagꞌadlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga Yahudi miyadtu sila pa langgal, ampa sila limingkud duun. 15 Sakali naubus mayan nabacha in Kitab Tawrat iban sin Kitab sin manga kanabihan, piyabaytaan sin manga nakuraꞌ sin langgal hinda Paul, amu agi, “Manga taymanghud, bang awn isab hibaytaꞌ niyu ha manga tau amu in makapakusug sin īman nila, na kadtui niyu na.”
16 Na, timindug hi Paul ampa siya kimambay gantiꞌ panalam niya ha manga tau. Ubus ampa siya namichara, laung niya,
“Manga pagkahi ku tau Israil iban sin kamu katān bukun bangsa Yahudi amu in nagmamabugaꞌ ha Tuhan, dunguga niyu in bichara ku! 17 In Tuhan sin manga tau Israil, pinīꞌ niya in manga kamaasan natuꞌ hīnang bangsa dakulaꞌ. Timaud in bangsa nila duun ha Misir, amu in hulaꞌ namanyagaꞌ kanila. Na, dayn ha kusug sin Tuhan napuas iban nakaīg sila dayn ha manga namanyagaꞌ kanila ha Misir. 18 Pagꞌīg nila dayn ha Misir, tiyatasan sin Tuhan in addat nila, amu in diꞌ makasulut kaniya duun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan ha lawm kaꞌpatan tahun. 19 Liyubu sin Tuhan in pitu bangsa ha hulaꞌ Kanan, ubus ampa niya piyusakaꞌ in hulaꞌ yan ha manga tau Israil. 20 In lugay sin manga ini katān manga upat ngagatus tagkayꞌman tahun.
“Pagꞌubus dīhilan niya in manga tau Israil nakuraꞌ manghuhukum kanila sampay naabut pa waktu hi Nabi Samwil. 21 Sakali limugay mayan, nangayuꞌ sila tau magsultan kanila. Na, piyapagsultan sin Tuhan hi Saul, anak hi Kis, panubuꞌ hi Binjamin. Awn kaꞌpatan tahun hi Saul nagsultan kanila. 22 Pagꞌubus yadtu piyaīg siya sin Tuhan dayn ha pagsultanan niya, ampa piyagantiꞌ hi Daud nagsultan kanila. Laung sin Tuhan pasal hi Daud, ‘Kiyaamuhan aku kan Daud, anak hi Jissi sabab in hi Daud ini hambuuk tau hangka-atay iban aku. Unu-unu in kabayaan ku agarun niya sadja!’” 23 Na, siyūngan hi Paul in bichara niya ha manga tau, laung niya, “Na, dayn ha panubuꞌ hi Daud piyalahil sin Tuhan in hambuuk Manglalappas ha manga tau bangsa Israil. Iyagad sin Tuhan in janjiꞌ niya kanila. 24 Miyuna limahil hi Yahiya, amu in nagpasakap ha manga tau sin pagdatung hi Īsa. Nagnasīhat siya ha manga tau sin subay sila magtawbat sin manga dusa nila iban magpaliguꞌ. 25 Sakali pagga masuuk na maubus in hinang hi Yahiya ha dunya, namichara siya ha manga tau, laung niya, ‘In pangannal niyu aku na in Manglalappas amu in piyagtatagad-tagaran niyu. Na, nasāꞌ kamu, bukun aku in Manglalappas. Sagawaꞌ magdaratung na siya sumunud kākuꞌ. In aku, minsan humubad sin hukut tawmpaꞌ niya, diꞌ aku tūpun sabab mataas in kawasa niya dayn kākuꞌ.’”
26 Na, laung hi Paul, “Manga pagkahi ku tau Israil, panubuꞌ hi Ibrahim iban sin manga tau katān bangsa dugaing nagmamabugaꞌ tuud ha Tuhan, pahātihun ta kamu. Kitaniyu in piyarāhan sin Tuhan sin baytaꞌ pasal sin kalappasan. 27 Sagawaꞌ in manga Yahudi ha Awrusalam iban sin manga kanakuraan nila walaꞌ sila nagsabunnal sin in hi Īsa amuna in Manglalappas iban walaꞌ nila kiyahātihan in baytaꞌ sin manga kanabihan ha lawm Kitab amu in biyabacha nila sakabaꞌ Sabtuꞌ ha manga langgal nila. Malayngkan, nabunnal in baytaꞌ sin manga nabi pasal sin hīnang sin manga Yahudi kan Īsa. Biyutangan nila hi Īsa sin hukuman subay patayun. 28 Piyangayuꞌ nila tuud kan Pilatu hipapatay hi Īsa, minsan da wayruun dusa kiyabaakan nila mahinang puun-sabab pamatayan kaniya. 29 Na, pagꞌubus mayan naagad nahinang in katān kiyasulat ha lawm Kitab pasal hi Īsa, inīg nila in mayat niya dayn ha usuk pagpatayan ampa nila kiyubul. 30 Sagawaꞌ biyuhiꞌ siya sin Tuhan nagbalik dayn ha kamatay. 31 Nabuhiꞌ mayan siya nagbalik, nakamataud siya nagpanyataꞌ bukun pilay adlaw ha manga tau amu in bakas iban niya dayn ha Jalil pa Awrusalam. Na, bihaun in manga tau ini amuna in nahinang saksiꞌ mamaytaꞌ sin kasabunnalan pasal hi Īsa pa katān tau Israil.
32 “Na, bihaun yari kami mamaytaꞌ kaniyu sin Baytaꞌ Marayaw amu in kiyajanjiꞌ sin Tuhan ha manga kamaasan natuꞌ. Iyagad na sin Tuhan bihaun in janjiꞌ niya ha manga kātuꞌniyu panubuꞌ nila, karnaꞌ biyuhiꞌ niya nagbalik hi Īsa dayn ha kamatay. Naagad in bichara sin Tuhan amu in kiyasulat hi Nabi Daud ha hikaruwa tarasul niya ha lawm Kitab Jabur, amu agi,
‘Ikaw in anak ku;
iban dayn ha adlaw ini pahātihun ku sila sin aku in Amaꞌ mu.’
34 Iban amu ini isab in bichara sin Tuhan pasal sin pagbuhiꞌ kan Īsa magbalik dayn ha kamatay iban pasal sin diꞌ humaluꞌ in anggawtaꞌ-baran niya ha lawm kubul. Amu agi,
‘Tantu tuud hirihil ku kaniyu in karayawan kiyajanjiꞌ ku kan Daud.’
35 Lāgiꞌ awn pa isab hambuuk tarasul kiyasulat ha lawm Kitab Jabur, amu agi,
‘Aku in daraakun mu suchi, tantu diꞌ mu pasāran humaluꞌ in baran ku ha paliyangan.’
36 “(Malayngkan minsan hi Daud in nagsulat sin tarasul yan, in yan bukun takdil pa baran niya.) Karnaꞌ nahinang hi Daud in katān daakan kaniya sin Tuhan ha salugay niya ha dunya. Mahuli dayn duun miyatay da siya iban kiyubul siya ha daig sin manga kamaasan niya. Lāgiꞌ nahaluꞌ da in anggawtaꞌ-baran niya ha lawm kubul. 37 Sagawaꞌ in hi Īsa walaꞌ nahaluꞌ in baran niya sabab biyuhiꞌ siya sin Tuhan nagbalik dayn ha kamatay. 38 Na, hangkan manga pagkahi ku tau Israil wajib tuud kamu humāti sin dayn ha pasal sin nahinang hi Īsa piyamahalayak na bihaun sin awn na kaampunan sin manga dusa niyu. Lāgiꞌ wajib niyu ingatun sin in pagbawgbug niyu sin saraꞌ daakan hi Musa diꞌ makapuas sin manga dusa niyu, sagawaꞌ hisiyu-siyu in magparachaya kan Īsa mapuas in manga dusa nila. 40 Hangkan kamayaꞌ-mayaꞌ kamu bat kamu diꞌ kugdanan sin kamulahan piyagꞌiyan sin manga kanabihan, amu in kiyabichara sin Tuhan, amu agi,
41 ‘In manga kamu mangguguraꞌ-guraꞌ!
Mahaylan na kamu sin kamulahan kumugdan kaniyu!
Sabab awn hinangun ku ha susūngun, ha masa niyu.
Diꞌ kamu magkahagad ha hinangun ku yan
minsan da awn magpahāti marayaw kaniyu!’”
42 Mahuli dayn duun, naubus mayan nagnasīhat hi Paul, gimuwaꞌ na siya dayn ha langgal iban hi Barnabas. Sakali īyan sila sin manga tau pabalikun magnasīhat sin pasal hi Īsa ha Sabtuꞌ balik. 43 Ubus mayan nagꞌuwian in manga tau dayn ha langgal, mataud Yahudi iban manga tau bukun bangsa Yahudi, amu in nagꞌaagama Yahudi, in miyagad kan Paul iban hi Barnabas. Na, īyan sila hi Paul kay Barnabas sin subay nila pahugutun in pangandul nila ha tulung-tabang sin Tuhan.
44 Manjari naabut mayan isab nagbalik in adlaw Sabtuꞌ, in tau katān ha dāira miyadtu pa langgal dimungug sin Parman sin Tuhan. 45 Na, pagkitaꞌ sin manga Yahudi ha manga tau mataud dimurungug kan Paul, nangabughuꞌ tuud sila. Diyā nila tuud naglugat hi Paul iban piyamungan nila sin mangīꞌ.
46 Sagawaꞌ way paglampik bichara, tiyumlangan sila hi Paul kay Barnabas, amu agi, “Wajib tuud subay kamu in paingatun muna pasal sin Parman sin Tuhan karnaꞌ amu yan in giyantaꞌ sin Tuhan sagawaꞌ siyulak niyu. Na, pagga biyaꞌ ha yan, biyaꞌ niyu da piyamung sin diꞌ kamu tūpun dihilan sin kabuhiꞌ salama-lama. Na, hangkan pasāran namuꞌ kamu iban magnasīhat na kami pa manga tau bukun bangsa Yahudi. 47 Karnaꞌ biyaꞌ ha ini in daakan kāmuꞌ sin Tuhan, amu agi,
‘Kamu in hinangun ku biyaꞌ sapantun ilaw dumihil kasawahan pa manga tau bukun bangsa Yahudi, ha supaya mawn in kalappasan sin katān mānusiyaꞌ ha katilingkal dunya!’”
48 Na, pagdungug sin manga tau bukun bangsa Yahudi sin bichara ini, kiyūgan tuud sila iban liyagguꞌ nila in Parman sin Tuhan. Na, in sasukuꞌ sin manga napīꞌ sin Tuhan dihilan kabuhiꞌ salama-lama nagparachaya na sin niyasīhat kanila hi Paul.
49 Sartaꞌ in Parman sin Tuhan nalatag na piyagnasīhat ha katilingkal sin hulaꞌ yaun. 50 Sagawaꞌ nakawaꞌ bīcharahan sin manga Yahudi in manga babai bukun Yahudi nagtataat pa Tuhan lāgiꞌ balkanan iban sin manga nagtatau-maas ha lawm dāira Antiyuk, sin subay nila lāngun hi Paul kay Barnabas magnasīhat iban paīgun dayn ha hulaꞌ nila. 51 Na, pagꞌīg hi Paul kay Barnabas dayn ha Antiyuk, piyaspasan nila in bagunbun mīmikit ha siki nila tandaꞌ sin diꞌ tūpun parulihun nila in manga tau simulak sin nasīhat nila. Pagꞌubus ampa sila miyadtu pa dāira Ikuni. 52 Na, in manga tau agad kan Īsa ha Antiyuk kiyūgan tuud iban hiyuhūp sila sin Rū sin Tuhan.
14Magnasīhat hinda Paul ha Ikuni
1 Manjari pagdatung hi Paul kay Barnabas pa Ikuni, miyadtu sila pa langgal nagnasīhat biyaꞌ da isab sin hīnang nila ha Antiyuk. Na, mataud tuud manga Yahudi iban manga bangsa dugaing in nagparachaya na ha Panghuꞌ Īsa. 2 Sagawaꞌ in manga Yahudi amu in diꞌ magparachaya, bīcharahan nila in manga tau bukun bangsa Yahudi, ha supaya sila dumugal ha manga tau agad kan Īsa. 3 Na, dayn ha sabab yan limugay hi Paul kay Barnabas nagnasīhat duun. Wayruun tuud bugaꞌ nila nagnasīhat sin pasal hi Panghuꞌ Īsa. Dīhilan sila kusug sin Panghuꞌ himinang sin manga hinang mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan iban hinang makainu-inu, ha supaya mapakitaꞌ ha manga tau sin bunnal tuud in baytaꞌ pasal sin tulung-tabang sin Panghuꞌ Īsa ha manga tau. 4 Na, nabahagiꞌ in pikilan sin manga tau ha dāira. In kaibanan tau dapit ha manga Yahudi, ampa in kaibanan dapit ha manga kiyawakilan hi Īsa.
5 Sakali awn hambuuk waktu nagꞌisun in manga Yahudi iban sin manga tau bangsa dugaing iban sin manga kanakuraan nila. Kiyapagꞌisunan nila binsanaun hinda Paul ampa tiluun sin batu. 6 Daypara nakaingat hinda Paul pasal sin isun nila. Hangkan miyaguy sila pa hulaꞌ Likawna. Didtu mayan sila, nagnasīhat sila sin Baytaꞌ Marayaw pa dāira Listara, pa dāira Dirbi, iban sampay pa katilibut sin duwa dāira yaun.
Kaulian in Tau Diꞌ Makapanaw ha Dāira Listara
8 Na, duun ha Listara awn hambuuk tau diꞌ makapanaw. Asal kariasali nanghihilunu in siki niya. 9 Na, duun siya nagdurungug sin nasīhat hi Paul. Pagkitaꞌ kaniya hi Paul, magtūy kiyabistuhan hi Paul sin nagparachaya na siya ha baytaꞌ pasal hi Panghuꞌ Īsa, iban kiyaingatan hi Paul sin kaulian na in sakit niya. Hangkan iyatud tuud hi Paul in tau ini. 10 Pagꞌubus ampa niya īyan, piyatanug in bichara niya, laung niya, “Tindug kaw!” Na, nagtūy in tau ini limumpat sartaꞌ nakapanaw na.
11 Pagkitaꞌ sin mataud tau sin nahinang hi Paul, nagꞌulang-ulang sila ha bahasa nila Likawna. Laung nila, “In manga tuhan-tuhan taniyu nanaug na mari kātuꞌ nagpasalupa tau!” 12 Na, ngiyānan nila hi Barnabas kay Paul sin ngān sin manga tuhan-tuhan nila. In hi Barnabas ngiyānan nila Siyus, hāti in hi Paul ngiyānan nila Hirmis, sabab hi Paul in ūhan magnanasīhat. 13 Na, ha guwaꞌ sin lawang dāira, awn hambuuk bāy pagsusumbahan sin manga tau ha tuhan-tuhan nila hi Siyus. Sakali in imam amu in nagkakaput sin bāy pagsusumbahan, nagdā mawn pa lawang sin dāira manga sapiꞌ mandangan piyangari-ngarihan sin manga sumping. In imam iban sin manga tau mataud sūng sumumbayꞌ sin manga sapiꞌ mandangan hipanghulmat kan Paul iban hi Barnabas.
14 Pagdungug hi Paul kay Barnabas sin hīnang sin manga tau, gīsiꞌ nila in badjuꞌ ha baran nila (sabab way sila kiyaamuhan sin hinang sin manga tau). Dimagan sila pa gitungan sin manga tau mataud nagpupūn ampa sila gimasud, laung nila, 15 “Uy, manga tuwan, maytaꞌ kamu naghinang sin biyaꞌ ha yan? In kami ini tau da biyaꞌ kaniyu. In gawi namuꞌ miyari kaniyu magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw sin subay niyu hundungan na in pagsumba niyu ha manga tuhan-tuhan wayruun kapūsan. In subay sumbahun niyu in hambuuk-buuk Tuhan, amu in tantu tuud buhiꞌ, lāgiꞌ amu in nagpapanjari sin langit iban lupaꞌ iban dagat sampay pa unu-unu katān luun nila. 16 Ha manga waktu limabay,” laung hi Paul, “diyūlan sin Tuhan in tau katān maghinang sin kabayaan nila. 17 Sagawaꞌ minsan biyaꞌ ha yan masi-masi in dayaw sin Tuhan ha mānusiyaꞌ katān. Siya in magdirihil kātuꞌniyu ulan, in magpabunga sin manga tiyanum bang musim nila na, iban magdirihil kātuꞌniyu kakaun, ha supaya mahipuꞌ sin kakuyagan in lawm atay taniyu. Na, in manga yan amu in tandaꞌ sin awn tuud Tuhan.” 18 Sagawaꞌ minsan biyaꞌ hādtu na in pagpahāti hinda Paul, agun da diꞌ malāng in manga tau sin bayaꞌ nila umungsud lalabutan kanda Paul.
19 Manjari bukun malugay awn dimatung mawn pa Listara manga Yahudi dayn ha dāira Antiyuk ha hulaꞌ Pisidi iban dayn ha dāira Ikuni. Bīcharahan nila in manga tau diꞌ pakahagarun kanda Paul. Na, nakawaꞌ nila bīcharahan in manga tau. Hangkan biyatu sin manga tau hi Paul, ampa giyuyud pa guwaꞌ sin dāira sabab in pangannal nila miyatay na hi Paul. 20 Sagawaꞌ piyagtipunan mayan hi Paul sin manga tau agad kan Īsa, nagbangun siya, ampa siya nagbalik pa lawm dāira. Pagꞌubus, pagꞌadlaw hambuuk miyadtu na siya kay Barnabas pa Dirbi.
Magbalik hi Paul kay Barnabas pa Antiyuk ha Hulaꞌ Siriya
21 Pagdatung hi Paul kay Barnabas pa Dirbi nagnasīhat na isab sila sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau. Na, mataud tau duun in miyagad na kan Īsa sabab sin pagnasīhat nila. Na, pagꞌubus ampa sila nagbalik pa Listara, pa Ikuni iban pa Antiyuk ha hulaꞌ Pisidi. 22 Pagdatung nila pa manga dāira yan, piyarayaw nila in atay sin manga tau agad ha Almasi, ha supaya humugut in pangandul iban pagparachaya nila ha Panghuꞌ Īsa. Laung nila ha manga tau, “Subay kitaniyu makalabay sin sasat indalupa-ginis, ampa kitaniyu makaagad ha lawm pamarinta sin Tuhan.” 23 Lāgiꞌ duun ha manga dāira yan, nagpīꞌ sila manga tau hīnang magtau-maas ha manga tau agad ha Almasi haunu-haunu in hulaꞌ pagtipunan nila. Ha waktu sin pagpīꞌ nila ha manga ini, nagpuasa iban nangayuꞌ sila tabang dayn ha Tuhan bang mān in manga tau yan parulihan niya sabab siya in piyangangandulan nila.
24 Pagꞌubus ampa hi Paul kay Barnabas miyadtu pa hulaꞌ Pampilya. Limabay sila dayn ha Pisidi. 25 Pagdatung nila pa Pampilya nagnasīhat sila didtu ha dāira Pirga, ubus ampa sila miyadtu pa dāira Attali. 26 Hāti dayn ha Attali, timulak sila nagbalik pa Antiyuk. In manga tau agad ha Almasi duun ha Antiyuk amu in nangayuꞌ tabang pa Tuhan bang mayan maubus hinda Paul in hinang kiyabugsuꞌ kanila. Na, in hinang yan naubus tuud nahinang hinda Paul.
27 Pagdatung hinda Paul pa Antiyuk tīpun nila in manga tau agad ha Almasi, ampa nila siyuysuyan pasal sin tabang sin Tuhan ha manga hinang nila. Iban nanuysuy na isab sila pasal sin manga tau bukun bangsa Yahudi nakabaak na sin dān tudju pa Tuhan karnaꞌ nagparachaya na sila kan Īsa. 28 Na, dimuun malugay hi Paul kay Barnabas ha manga tau agad ha Almasi ha Antiyuk.
15Pagꞌisunan sin Manga Almasihin in Pasal Pagꞌislam
1 Manjari awn manga tau dayn ha Yahudiya in dimatung mawn pa Antiyuk nanghinduꞌ ha manga tau agad ha Almasi sin diꞌ sila malappas bang sila diꞌ maislam biyaꞌ sin daakan sin saraꞌ hi Musa. 2 Na, nakapaglugat hi Paul kay Barnabas iban sin manga tau ini pasal walaꞌ nakaamu in panghinduꞌ nila. Pagga wayruun da kasulutan sin paglugat nila, diyaak nila hi Paul kay Barnabas iban sin kaibanan manga tau agad ha Almasi ha Antiyuk madtu pa Awrusalam mangasubu ha manga kiyawakilan hi Īsa iban ha manga nagtatau-maas ha hulaꞌ sin pasal sin piyaglugatan nila ini.
3 Na, hiyatud na hinda Paul sin manga tau agad ha Almasi pa dān. Pagꞌubus miyanaw na hinda Paul. Paglabay nila dayn ha hulaꞌ Piniki iban Samariya, himapit sila ha manga tau agad ha Almasi duun namaytaꞌ sin awn na manga tau bukun bangsa Yahudi in nagparachaya na ha Panghuꞌ Īsa. Na, landuꞌ tuud kiyūgan in manga katān tau agad ha Almasi. 4 Pagdatung nila pa Awrusalam, iyasip tuud sila marayaw sin manga tau agad ha Almasi, sin manga kiyawakilan hi Īsa iban sin manga nagtatau-maas kanila. Na, siyuysuyan sila hinda Paul sin manga katān nahinang nila dayn ha kabayaan sin Tuhan.
5 Sagawaꞌ awn manga kaibanan tau agad ha Almasi amu in agad ha palti sin manga Parisi in timindug lāgiꞌ namung, amu agi, “In manga tau bukun bangsa Yahudi subay islamun iban baytaan sin subay sila magkahagad sin saraꞌ daakan hi Musa.”
6 Na, manjari nagmiting nagꞌisun in manga kiyawakilan hi Īsa iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ sin pasal sin parakalaꞌ kiyapaglugatan. 7 Malugay sila nagꞌisun bang biyaꞌ diin in hikataayun sin pikilan nila. Sakali timindug hi Pitrus sartaꞌ namung, laung niya, “Manga maas taymanghud, kaingatan sin kamu katān, sin ha waktu limabay, aku in pinīꞌ sin Tuhan mamaytaꞌ ha manga tau bukun bangsa Yahudi sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa, ha supaya sila makarungug iban magparachaya. 8 Na, in Tuhan amu in makaingat sin unu-unu katān ha lawm atay sin tau, tiyaymaꞌ niya in manga tau bukun bangsa Yahudi, karnaꞌ piyatulunan niya sila sin Rū sin Tuhan biyaꞌ da isab sin kitaniyu. 9 Iban walaꞌ niya piyapagbiddaꞌ in kitaniyu iban sila. Iyampun niya in manga dusa nila sabab nagparachaya sila ha baytaꞌ pasal hi Īsa. 10 Na pagga biyaꞌ ha yan, maytaꞌ niyu dustaun in kabayaan sin Tuhan? Maytaꞌ niyu pabuꞌgatan in manga tau agad ha Almasi huminang sin manga saraꞌ daakan hi Musa sin minsan in kitaniyu iban sin manga kamaasan natuꞌ yadtu diꞌ da makaaku mamawgbug huminang? 11 Na, ingat kamu, in kitaniyu nalappas dayn ha sabab sin kasi-lasa sin Panghuꞌ Īsa kātuꞌniyu. Na, damikkiyan in manga tau bukun Yahudi malappas da isab sabab sin kasi-lasa sin Panghuꞌ kanila.”
12 Na, pagꞌubus hi Pitrus nagbichara, walaꞌ na nagkaybaꞌ in manga tau. Dimungug na sila sin suysuy hi Paul kay Barnabas pasal sin katān hinang mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan iban makainu-inu nahinang nila duun ha manga tau bukun bangsa Yahudi dayn ha kusug sin Tuhan. 13 Na, pagꞌubus simubli isab hi Yaꞌkub namichara, laung niya, “Manga maas taymanghud, dungug kamu sin bichara ku! 14 Na, kiyabaytaꞌ na kaniyu hi Simun Pitrus bang biyaꞌ diin in tagnaan sin hinang ini amu in pagpakitaꞌ sin Tuhan sin pagparuli niya ha manga tau bukun bangsa Yahudi, ha supaya sila mahinang sukuꞌ niya. 15 Nagkugdan tuud in bichara hi Simun iban sin kiyasulat sin manga nabi ha lawm Kitab, amu agi sin Panghuꞌ,
16 ‘Pagpuas ini magbalik da aku mawn pa manga panubuꞌ hi Daud.
Pakusugun iban parayawun ku magbalik in kahālan nila
sabab biyaꞌ sila sapantun hambuuk bāy nalubu.
17 Hinangun ku yan
ha supaya in manga tau kaibanan bukun Yahudi
amu in ītung ku da isab manga tau sukuꞌ ku,
lumawag sila sin dān mari kākuꞌ.’
18 Na, amu ini in bichara sin Panghuꞌ, amu in namaytaꞌ sin maksud niya dayn sin awal tagnaꞌ pa!”
19 Na, liyanjal hi Yaꞌkub in bichara niya, laung niya, “Ha pikil ku subay natuꞌ diꞌ hiluhalaun in manga tau bukun bangsa Yahudi, amu in miyagad na sin kabayaan sin Tuhan (pasal sin pagbawgbug sin manga saraꞌ daakan hi Musa). 20 Sagawaꞌ in subay hinangun taniyu parāhan natuꞌ sila sulat baytaan sin subay sila diꞌ kumaun sin kakaun bakas piyanglabut ha manga barhalaꞌ pagtuhanan sin tau, sabab in kakaun yan haram. Lāgiꞌ subay sila diꞌ magjina iban subay sila diꞌ kumaun sin sattuwa bakas pīkul atawa kumaun duguꞌ. 21 Karnaꞌ in saraꞌ daakan hi Musa pagbachahun sakabaꞌ Sabtuꞌ ha manga kalanggalan dayn sin awal masa pa. Lāgiꞌ in hinduꞌ hi Musa piyagnanasīhat ha manga kadāirahan.”
Pasal sin Sulat pa manga Almasihin Bukun Yahudi
22 Na, sakali nagtaayun in pikilan sin manga kiyawakilan hi Īsa iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ iban sin katān tau agad ha Almasi sin subay sila mamīꞌ tau paagarun kan Paul kay Barnabas madtu pa Antiyuk. In napīꞌ nila hi Judas, amu in pagtawagun Barsabbas iban hi Silas. In duwangka-tau ini piyagꞌaaddatan tuud sin manga tau agad ha Almasi. 23 Sila in nagdā sin sulat pa Antiyuk. Amu agi sin sulat,
Alamat ini sulat naug dayn ha manga kiyawakilan hi Īsa iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ amu in manga kataymanghuran niyu agad kan Īsa ha Awrusalam.
Yari kami magpasampay sin salam-duwaa namuꞌ kaniyu katān manga taymanghud namuꞌ dugaing bangsa, amu in naghuhulaꞌ ha Antiyuk, Siriya iban Silisiya. 24 Nakarungug kami sin awn manga tau dayn dī kāmuꞌ in miyawn nanghinduꞌ kaniyu, amu in nakahilu sin pamikil niyu. Na, in manga tau yan walaꞌ namuꞌ naraak manghinduꞌ sin biyaꞌ ha yan. 25 (Na, hangkan nagmiting kami nagꞌisun pasal sin parakalaꞌ yan.) Na, kiyapagtaayunan sin kami katān sin subay kami mamīꞌ manga tau, pakawnun kaniyu. Paagarun namuꞌ sila ha bagay natuꞌ kalasahan, hi Barnabas kay Paul, 26 amu in piyagtūk sin baran nila sabab-karnaꞌ sin ngān sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 27 Na, pakawnun namuꞌ kaniyu hi Judas kay Silas magbaran mamaytaꞌ kaniyu sin piyagꞌisunan namuꞌ amu in siyulat namuꞌ ini kaniyu. 28 Taayun kami ha kabayaan sin Rū sin Tuhan sin subay kamu diꞌ pabuꞌgatan huminang sin manga daakan luwal da sin manga daakan amu in wajib natuꞌ hinangun. Ini in manga daakan subay niyu kahagarun: 29 subay kamu diꞌ kumaun sin unu-unu kakaun bakas piyanglabut ha manga barhalaꞌ, subay kamu diꞌ kumaun duguꞌ, subay kamu diꞌ kumaun sin manga sattuwa bakas pīkul, iban subay kamu diꞌ magjina. Hikarayaw kaniyu bang niyu agarun in manga liyāngan ini.
Salam-duwaa kaniyu katān. Wassalam!
30 Na, pagꞌubus mān kiyahatud pa dān in manga naraak nagdā sin sulat, limanjal na sila pa Antiyuk. Pagdatung nila, piyatipun nila in katān tau agad ha Almasi ampa nila diyuhal in sulat. 31 Pagbacha nila sin sulat, kiyūgan tuud sila sin baytaꞌ nakaparayaw sin atay nila. 32 Na, ha salugay hi Judas kay Silas duun ha Antiyuk, nagnasīhat sadja sila ha manga tau agad ha Almasi duun, sabab in sila magpapasampay da isab sin Parman sin Tuhan. Piyahugut iban piyakusug nila in īman sin manga tau agad ha Almasi. 33 Limugay mān minuwiꞌ na sila nagbalik pa manga tau nagdaak kanila. Hiyatud sila pa dān sin manga tau agad ha Almasi, iban piyangayuan sila duwaa pa marayaw. 34 (Sagawaꞌ in hi Silas nagpabīn duun.)
35 Na, in hi Paul kay Barnabas nagpabīn da isab duun ha Antiyuk. Daran in pagnasīhat iban paghinduꞌ nila sin Parman sin Panghuꞌ. Mataud isab in iban nila nagnasīhat iban nanghinduꞌ duun.
Magbutas hi Paul kay Barnabas
36 Pagga limugay na, laung hi Paul kan Barnabas, “Sūng kita magbalik pa manga kadāira-dāirahan bakas na piyagnasīhatan ta sin Parman sin Tuhan. Kitaun ta bang maunu-unu in manga kataymanghuran ta didtu.” 37 Na, in kabayaan hi Barnabas paagarun nila hi Yahiya Markus. 38 Sagawaꞌ diꞌ mabayaꞌ hi Paul magpaagad, sabab in hi Yahiya Markus miyutas dayn kanila sin waktu duun sila ha Pampilya. Walaꞌ miyagad kanila timalus sin hinang nila. 39 Naglugat tuud sila pasal sin pagpaagad kan Yahiya Markus. Na, in guwaan niya nagbutas sila. Piyaagad hi Barnabas hi Markus kaniya, ampa sila timulak pa Kuprus. 40 Na, in hi Paul piyaagad niya kaniya hi Silas, ampa sila limanjal na sin panaw nila. Nangayuꞌ duwaa in manga tau agad ha Almasi duun bang mayan hinda Paul tabangan sin Panghuꞌ. 41 Limabay hinda Paul ha Siriya iban Silisiya. Tiyabangan nila piyakusug in īman sin manga tau agad ha Almasi.
16Magad hi Timuti kan Paul iban Silas
1 Pagꞌubus limanjal hinda Paul pa dāira Dirbi iban Listara. Na, manjari nakakawn mayan sila pa Listara, piyaglanggal nila in hambuuk tau agad ha Almasi pagngānan Timuti naghuhulaꞌ duun. In inaꞌ niya hambuuk Yahudi, lāgiꞌ agad da isab kan Īsa. Ampa in amaꞌ niya bangsa Girik. 2 Na, in katān manga tau agad ha Almasi duun ha Listara iban Ikuni, marayaw sadja in bichara nila pasal hi Timuti. 3 Sakali kabayaan hi Paul paagarun hi Timuti kanila. Hangkan piyaislam niya hi Timuti. Hangkan niya piyaislam sabab kiyaingatan sin manga katān Yahudi naghuhulaꞌ duun, sin in amaꞌ hi Timuti, bangsa Girik. (Ampa bukun addat sin manga Girik in magpaislam.) 4 Na, limanjal na hinda Paul sin panaw nila. Himapit sila dayn ha hambuuk dāira pa hambuuk dāira namaytaꞌ ha manga tau agad ha Almasi pasal sin saraꞌ daakan kiyapagtaayunan sin manga kiyawakilan hi Īsa iban sin manga nagtatau-maas ha Awrusalam, lāgiꞌ biyaytaan nila da isab sila sin subay nila kahagarun in manga saraꞌ daakan yan. 5 Hangkan kimusug in īman sin manga tau agad ha Almasi iban magsusūng in adlaw magtataud sila.
Tau Makidun in Pasandungun kan Paul duun ha Turuas
6 Sakali limanjal na hinda Paul pa hulaꞌ Piriji iban hulaꞌ Galatiya, sabab walaꞌ sila diyūlan sin Rū sin Tuhan, magnasīhat sin Parman sin Tuhan duun ha Asiya. 7 Pagꞌabut nila pa daplinan sin hulaꞌ Misiya, sūng sila madtu pa hulaꞌ Bitiniya, sagawaꞌ walaꞌ sila diyūlan sin Rū hi Īsa madtu. 8 Hangkan liyabayan nila in hulaꞌ Misiya, timūy sila madtu pa dāira Turuas. 9 Duun mayan hinda Paul ha Turuas, pagdūm awn simandung ha pangitaꞌ hi Paul. Kītaꞌ niya awn hambuuk tau Makidun nagtitindug nangayuꞌ junjung kaniya, amu agi, “Kari kaw pa hulaꞌ namuꞌ Makidun, ampa mu kami tabangi!” 10 Na, pagꞌubus na mayan kītaꞌ hi Paul in simandung kaniya, magtūy kami miyadtu pa Makidun, sabab napikil namuꞌ na sin Tuhan in nagdaak kāmuꞌ madtu magnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau Makidun. + 16:10 In nagsulat sin būk ini, hi Lukas hambuuk Duktul bangsa Girik amu in masuhul miyagad kan Paul ha manga panaw niya. (Kitaa ha 16:10-17; 20:5–21:18; 27:1–28:16)
Magparachaya na kan Īsa hi Lidiya
11 Na, timulak na kami dayn ha Turuas madtu pa Samutirak. Ampa pagꞌadlaw hambuuk limanjal kami pa dāira Niyapulis. 12 Dayn ha Niyapulis, miyanaw kami madtu pa Pilipi amu in dāira dakulaꞌ ha hulaꞌ Makidun iban piyaghuhulaan isab sin manga tau Rūm. Dimuun kami manga pilay adlaw.
13 Sakali pagꞌadlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga Yahudi, gimuwaꞌ kami dayn ha dāira ampa kami miyadtu pa sapaꞌ. In pangannal namuꞌ awn lugal pagpangarapan pa Tuhan sin manga Yahudi didtu. Pagdatung namuꞌ madtu, limingkud kami, ampa kami namichara ha manga babai nagtitipun duun. 14 In hambuuk babai nagdurungug duun, hi Lidiya dayn ha hulaꞌ Tatira, amu in maglilitu kakanaꞌ, taluk in walnaꞌ niya. In siya ini hambuuk babai nagtataat pa Tuhan. Pagdungug niya sin bichara hi Paul, nagparachaya na siya ha Panghuꞌ Īsa karnaꞌ biyulat sin Tuhan in atay niya. 15 Sakali nagpaliguꞌ na siya iban sin manga tau ha lawm bāy niya. Pagꞌubus niya nagpaliguꞌ, laung niya kāmuꞌ, “Bang ha pikil niyu bunnal tuud in pagparachaya ku ha Panghuꞌ, na agad kamu mari dumuun ha bāy ku.” Liyugus niya kami dumuun ha bāy niya.
Majīl hinda Paul ha Pilipi
16 Manjari hambuuk adlaw ha harap namuꞌ madtu pa lugal pagpangarapan pa Tuhan, piyaglanggal kami sin hambuuk babai jīnan, lāgiꞌ talus siya. Nakabaak usaha marayaw in manga tagꞌīpun kaniya sabab hikabaytaꞌ niya in maawn ha susūngun. 17 Sakali miyurul siya kāmuꞌ kaynda Paul, sartaꞌ namung siya matanug, laung niya, “In manga tau ini daraakun sin Tuhan Mahatinggi! Magpamahalayak sila kaniyu sin baytaꞌ amu in makarihil kalappasan kaniyu!” 18 Na, bukun pilay adlaw in hinang sin babai yadtu umurul kāmuꞌ kaynda Paul. Limugay iyastulan hi Paul kaniya. Himarap hi Paul pa ulihan, ampa niya īyan in jīn ha lawm baran sin babai, laung niya, “Dayn ha kusug hi Īsa Almasi, guwaꞌ kaw dayn ha baran sin babai yan!” Na, saruun-duun gimuwaꞌ in jīn dayn ha lawm baran sin babai.
19 Na, pagkitaꞌ sin manga tagꞌīpun ha babai sin kiyalawaan na sila usaha, siyaggaw nila hi Paul kay Silas, ampa nila giyuyud madtu pa lugal ha daig tabuꞌ. Diyā nila madtu pa manga nakuraꞌ sin dāira. 20 Pagkadtu nila pa manga nakuraꞌ bangsa Rūm, laung nila, “In manga tau ini Yahudi nanghiluhalaꞌ dī ha dāira taniyu. 21 Nanghinduꞌ sila sin manga addat (sin agama nila) amu in langgal saraꞌ taniyu. In kami ini raayat sin parinta Rūm, hangkan diꞌ kami mabayaꞌ magad sin manga addat piyanghinduꞌ nila.” 22 Na, liyungturan sin manga tau mataud hi Paul kay Silas.
Pagꞌubus ampa piyagirit sin manga nakuraꞌ in tamungun hinda Paul dayn ha baran nila, ampa sila piyalubakan. 23 Nakalanduꞌ tuud in paglubak kanila. Ubus ampa sila liyuun pa lawm jīl iban iyuldinan in jaga ha jīl pahugutun tuud in pagjīl kanda Paul. 24 Pagdungug sin jaga sin uldin kaniya, liyuun niya hinda Paul pa lawm bilik mahugut ampa niya piyasungan in siki.
25 Na, pagꞌabut tungaꞌ dūm in hi Paul kay Silas nangangayuꞌ-ngayuꞌ duwaa iban nagkakalang sin manga kalangan pa Tuhan. Diyurungug sila sin manga kaibanan pilisu ha lawm jīl. 26 Sakali saruun-duun naglinug makusug. Najugjug sampay in kiyabutangan sin jīl iban saruun-duun naukab in kalawang-lawangan iban miyaklus in manga kadina dayn ha siki iban lima sin manga pilisu. 27 Na, pagsayu sin jaga, nauukab na in manga lawang. In pangannal niya nakapaguy in manga pilisu. Hangkan hiyublut niya in pakukus niya, ampa siya ambayaꞌ magpatay sin baran niya. 28 Sagawaꞌ giyasuran siya makusug hi Paul, amu agi kaniya, “Ayaw mu mulaha in baran mu! Yari da kami katān ha lawm jīl!”
29 Na, nagpakawaꞌ ilaw in jaga, ampa siya miyadtu imūsꞌūs kanda Paul. Namidpid siya simujud pa alupan hi Paul kay Silas. 30 Ubus ampa niya diyā hinda Paul pa guwaꞌ. Laung niya, “Manga tuwan, unu in hinangun ku ha supaya aku malappas ampunun sin Tuhan?”
31 In sambung nila, “Pagparachaya kaw ha Panghuꞌ Īsa ampa kaw malappas iban sin manga tau ha lawm ukuman mu.” 32 Na, pagꞌubus ampa siya niyasīhatan hinda Paul pasal sin Parman sin Panghuꞌ sampay da isab pa manga tau ha lawm ukuman niya. 33 Na, sin dūm-dūm da yadtu diyā sin jaga hinda Paul ampa hiyugasan in paliꞌ nila. Pagꞌubus ampa siya nagpaliguꞌ kanda Paul sampay sin katān tau ha lawm ukuman niya. 34 Pagꞌubus ampa niya diyā hi Paul kay Silas pa bāy niya piyakaun. Kimūg tuud in jaga iban sin tau katān ha lawm ukuman niya sabab nagparachaya na sila ha Tuhan.
35 Sakali pagbulat mahinaat diyaak sin manga nakuraꞌ bangsa Rūm in manga pulis madtu pa jīl pabaytaan in jaga sin papaguwaun na hinda Paul.
36 Hangkan laung sin jaga kan Paul, “Nagꞌuldin in manga nakuraꞌ sin paguwaun na kaw kay Silas dayn ha lawm jīl. Makajari na kamu gumuwaꞌ iban bang mān marayaw da in pagpanaw-panaw niyu.”
37 Sagawaꞌ laung hi Paul ha manga pulis, “Uy, maytaꞌ yan biyaꞌ ha yan! Ubus kami liyubakan ha katauran tau iban liyaruk pa lawm jīl minsan kami walaꞌ pa nasumariya, hāti bihaun tapuk kaagi in pagpaguwaꞌ kāmuꞌ dayn ha lawm jīl. Na, diꞌ manjari in biyaꞌ ha yan! Subay magbaran mari in manga nakuraꞌ bangsa Rūm magpaguwaꞌ kāmuꞌ. Karnaꞌ in kami ini raayat da isab sin parinta Rūm.”
38 Na, miyadtu na in manga pulis pa manga nakuraꞌ namaytaꞌ sin agi hi Paul kanila. Na, miyugaꞌ in manga nakuraꞌ pagꞌingat nila sin in hi Paul kay Silas raayat sin parinta Rūm. 39 Na, miyadtu nagbaran in manga nakuraꞌ pa jīl ampa nangayuꞌ kamaapan kanda Paul. Ubus ampa nila hiyatud hinda Paul pa guwaꞌ iban īyan sin marayaw bang sila mīg na dayn ha dāira. 40 Na, pagguwaꞌ hi Paul kay Silas dayn ha lawm jīl, miyadtu sila pa bāy hi Lidiya. Didtu sila nagbaak iban namaytaꞌ ha manga tau agad ha Almasi, sin subay nila pahugutun in pangandul nila ha Panghuꞌ. Pagꞌubus ampa sila limanjal na sin panaw nila.
17Hi Paul kay Silas ha Dāira Tisalunika
1 Sakali limabay hi Paul kay Silas dayn ha dāira Ampipulis iban Appulun, ampa sila dimatung pa dāira Tisalunika. Na, duun ha Tisalunika awn langgal sin manga Yahudi. 2 Na, simūd hi Paul pa lawm langgal biyaꞌ da isab sin pagkabiyaksahan niya paghinangun. Ha lawm tūngka-Sabtuꞌ nagsambung-laung hi Paul iban sin manga tau duun ha langgal. 3 Simabbut hi Paul manga ayat dayn ha lawm Kitab ampa niya piyahāti ha manga tau sin mattan tuud kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab sin in Almasi lumabay kabinsanaan, lāgiꞌ mapatay siya, sagawaꞌ mabuhiꞌ da siya magbalik dayn ha kamatay. Laung hi Paul, “In hi Īsa ini, amu in piyamahalayak ku kaniyu amuna tuud in Almasi.” 4 Na, nagsabunnal in kaibanan tau sin baytaꞌ hi Paul, lāgiꞌ miyagad na sila sin agi hi Paul kay Silas. Mataud da isab nagkahagad manga babai balkanan iban manga tau Girik amu in nagtataat pa Tuhan.
5 Manjari nangabughuꞌ in manga Yahudi kanda Paul. Tīpun nila in manga bulaug, tau way kapūsan duun ha manga karān-dānan, ampa nila diyaak papaghiluhalaun. Na, nanghiluhalaꞌ na sila ha lawm dāira, iban kiyadtu nila giyubat in bāy hi Jasun sabab in pangannal nila kabaakan nila hi Paul kay Silas duun, ampa nila marā madtu pa manga mahadjanaꞌ. 6 Sagawaꞌ walaꞌ nila kiyabaakan hinda Paul duun. Hangkan giyuyud nila hi Jasun iban sin kaibanan tau agad ha Almasi madtu pa manga nakuraꞌ sin dāira, ampa sila namung matanug, laung nila, “In manga tau magdā-rā kahiluhalaan pakain-pakain sila, yari bihaun ha dāira natuꞌ! 7 Yan sila iyuupiksaꞌ hi Jasun ha bāy niya. Na, in sila yan katān limanggal saraꞌ sin sultan sin bangsa Rūm sabab laung nila awn kunuꞌ sultan dugaing amu in pagngānan Īsa.” 8 Na, pagdungug nila sin bichara yan magtūy nahalubilu in manga tau iban sin manga nakuraꞌ ha dāira. 9 Piyapagbayad piyansa hinda Jasun kaagi sin manga nakuraꞌ ampa sila piyaguwaꞌ.
Hi Paul kay Silas ha Dāira Biriya
10 Manjari narūm mayan, nagtūy piyakadtu sin manga tau agad ha Almasi hi Paul kay Silas pa dāira Biriya. Pagdatung nila madtu, miyadtu sila pa langgal. 11 In manga tau ha Biriya labi marayaw in pikilan dayn ha manga tau Tisalunika sabab landuꞌ tuud in bayaꞌ nila dumungug sin baytaꞌ niyasīhat kanila hinda Paul. Adlaw-adlaw piyapangadjiꞌ nila in Kitab ha supaya nila kaingatan bang bunnal in baytaꞌ hi Paul atawa bukun. 12 In kamatauran kanila nagparachaya ha baytaꞌ hinda Paul. Mataud babai piyagꞌaddatan bangsa Girik in nagparachaya iban mataud da isab manga usug bangsa Girik in miyagad nagparachaya.
13 Sagawaꞌ pagdungug sin manga Yahudi ha Tisalunika sin nagnasīhat hi Paul sin Parman sin Tuhan ha Biriya, miyadtu sila pa Biriya ampa nila piyapaghiluhalaꞌ in manga tau. 14 Na, magtūy piyakadtu hi Paul sin manga katawtaymanghuran agad ha Almasi piyalūd pa higad. Sagawaꞌ in hi Silas kay Timuti nagpabīn duun ha Biriya. 15 In manga tau naghatud kan Paul miyagad kaniya sampay pa dāira Atin. Pagꞌubus ampa sila miyutas dayn kan Paul nagbalik minuwiꞌ pa Biriya. Nagpahanugun hi Paul kanila sin ibut-ibut tuud papaurulun hi Silas kay Timuti kaniya ha masamut.
Magnasīhat hi Paul ha Dāira Atin
16 Ha salugay hi Paul nagtatagad kanda Silas kay Timuti duun ha Atin, simusa tuud in lawm atay niya, sabab kītaꞌ niya mataud tuud manga hīnang barhalaꞌ siyusumba sin manga tau ha dāira. 17 Hangkan diyā niya nagsambung-laung duun ha langgal in manga Yahudi iban sin manga tau bukun bangsa Yahudi amu in nagtataat pa Tuhan. Iban adlaw-adlaw duun ha daig tabuꞌ dāhun niya magsambung-laung in manga tau hisiyu-siyu na in mākawn hipagkugdan niya. 18 Sakali awn manga guru amu in agad ha panghinduꞌ hi Ipikuru iban manga guru pagtawagun Istuik in dimā naglugat kan Paul. Laung sin kaibanan kanila, “Unu taꞌ in bichara sin tau malata way kapūsan ini?”
Laung isab sin kaibanan, “Biyaꞌ siya nagbichara pasal sin tuhan-tuhan dugaing dayn ha guwaꞌ hulaꞌ.” Namung sila biyaꞌ ha yan sabab nagnasīhat hi Paul pasal hi Īsa iban pasal sin kabuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay. 19 Na, diyā nila hi Paul madtu pa parhimpunan amu in pagtawagun Ariyupagus. Na, laung sin manga tau kan Paul, “Mabayaꞌ kami umingat dayn kaymu bang unu in hinduꞌ baꞌgu piyagbaytaꞌ mu ha manga tau. 20 Sabab biyaꞌ kiyabaꞌguhan tuud kami sin manga diyungug namuꞌ kaibanan piyagbichara mu. Na, mabayaꞌ kami humāti marayaw pasal sin manga piyagbichara mu yan.” 21 (Karnaꞌ in manga katān raayat sin dāira Atin iban sin manga tau dayn ha dugaing hulaꞌ amu in naghuhulaꞌ duun, way hinang nila dugaing dayn sin magbichara iban dumungug sin unu-unu na pakaradjaan baꞌgu gimuwaꞌ.)
22 Na, sakali timindug hi Paul ha alupan sin manga tau sin parhimpunan Ariyupagus, ampa siya namichara, laung niya, “Na, ha kītaꞌ ku, in manga kamu tau Atin makusug tuud mamawgbug sin manga agama niyu, ginis-ginisan. 23 Karnaꞌ ha pagpanaw-panaw ku ha lawm dāira ini kiyakitaan ku in manga lugal pagsusumbahan niyu. Sakali awn hambuuk lugal paglalabutan in iyuukkilan sin manga kabtangan, amu agi, ‘Harap pa Tuhan amu in diꞌ namuꞌ kaingatan.’ Na, in Tuhan amu in siyumba niyu yan minsan niyu diꞌ kaingatan, amuna in Tuhan piyagbaytaꞌ ku kaniyu.
24 “In Tuhan amu in nagpapanjari sin dunya iban sin katān luun niya, diꞌ maghulaꞌ ha manga bāy pagtataatan hīnang sin mānusiyaꞌ, sabab siya in Panghuꞌ sin katān ha langit iban lupaꞌ. 25 Lāgiꞌ diꞌ siya magkagunahan sin hulas-sangsaꞌ taniyu karnaꞌ diꞌ siya magkagunahan unu-unu sabab siya in magdirihil sin unu-unu katān. Siya in magdirihil kabuhiꞌ iban nyawa ha mānusiyaꞌ katān. 26 Dayn ha hambuuk tau piyapanjari niya in manga mānusiyaꞌ dugaing-dugaing bangsa, ampa niya piyapaghulaꞌ ha katilingkal dunya. Siya in naggantaꞌ sin lugay sin dayaw parasahan iban pagkawasa sin manga bangsa iban siya in nagdihil jangkaan sin hulaꞌ paghulaan nila. 27 Hangkan niya hīnang in biyaꞌ ha yan, ha supaya in manga mānusiyaꞌ magtūyuꞌ tuud lumāg sin dān tudju pa Tuhan, bat nila kaingatan bang hisiyu tuud in Tuhan iban sin unu-unu katān pasal niya. Na, tantu awn sadja dān natuꞌ umingat pasal Tuhan, sabab in siya yari tuud masuuk kātuꞌniyu. 28 Karnaꞌ biyaꞌ na sin agi sin hambuuk tau ha tarasul niya,
‘Siya in nagpapanjari kātuꞌniyu, in magdirihil kusug sin anggawtaꞌ-baran taniyu, iban siya in nagdihil kabuhiꞌ kātuꞌniyu.’
Iban biyaꞌ na isab sin agi sin kaibanan magtatarasul pagkahi niyu hangka-bangsa,
‘In katān mānusiyaꞌ anak sin Tuhan.’
29 “Na, pagga kitaniyu anak sin Tuhan hāti niya in kajarihanan natuꞌ supu kaniya. Hangkan subay kitaniyu diꞌ magpikil sin in kajarihanan sin Tuhan biyaꞌ sin manga hīnang sin manga tau dayn ha bulawan, pilak, atawa batu, atawa dayn ha manga unu-unu na naawn guwaꞌ dayn ha pikilan iban ingat-kapandayan sin mānusiyaꞌ. 30 Malugay na piyasāran sin Tuhan in manga mānusiyaꞌ magsumba sin manga tuhan-tuhan hīnang sin manga tau. Wayruun tuud panghāti nila pasal Tuhan. Sagawaꞌ bihaun nagparman na in Tuhan sin subay in mānusiyaꞌ katān magtawbat iban mamutawan na sin katān hinang nila mangīꞌ. 31 Karnaꞌ awn na kiyagantaꞌ sin Tuhan waktu hipaghukum ha manga mānusiyaꞌ katān. Lāgiꞌ awn na kiyawakilan sin Tuhan manghukum mabuntul ha manga mānusiyaꞌ. Na, piyakitaꞌ sin Tuhan in tandaꞌ sin in kiyawakilan niya amuna in manghukum, sabab biyuhiꞌ niya siya nagbalik dayn ha kamatay!”
32 Na, pagdungug sin manga tau sin bichara hi Paul pasal sin pagbuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay, piyagꞌudjuꞌ-udjuꞌ siya sin kaibanan tau. Sagawaꞌ laung isab sin kaibanan tau kan Paul, “Mabayaꞌ kami dumungug magbalik sin pasal yan.” 33 Na, pagꞌubus minīg na hi Paul dayn ha manga tau nagtitipun. 34 Awn isab manga kaibanan tau in miyagad kan Paul iban magkahagad na sin baytaꞌ niya. In ngān sin hambuuk hi Diyunisi agad ha parhimpunan Ariyupagus. Awn isab hambuuk babai pagngānan Damara in miyagad kan Paul iban sin manga kaibanan tau.
18Magnasīhat hi Paul ha Dāira Kurintu
1 Pagꞌubus minīg na hi Paul dayn ha Atin, ampa siya miyadtu pa dāira Kurintu. 2 Duun niya piyagbaak in hambuuk Yahudi pagngānan Akili amu in piyagꞌanak ha hulaꞌ Puntus. Baꞌgu siya dimatung mawn dayn ha hulaꞌ Italiya iban sin asawa niya hi Pirisila sabab awn uldin dayn kan Sultan Kalawdi hiparūy in katān Yahudi dayn ha hulaꞌ Rūm. Na, miyadtu hi Paul timibaw kanila. 3 Na, pagga sila hangka-kapandayan naghinang bāy mantay-lukuꞌ, na dimidtu kanila hi Paul imiban naghinang. 4 Sakali sakabaꞌ Sabtuꞌ madtu hi Paul pa langgal magsambung-laung iban sin manga Yahudi iban sin manga tau bangsa Girik, ha supaya sila magkahagad sin baytaꞌ niya.
5 Na, dimatung mayan mawn hi Silas kay Timuti dayn ha Makidun, wayruun na hinang hi Paul dugaing dayn sin nagnasīhat iban namaytaꞌ ha manga Yahudi sin kiyasaksian niya sin hi Īsa amuna in Almasi. 6 Sagawaꞌ walaꞌ nagkahagad in manga tau kaniya. Siyulak nila in baytaꞌ hi Paul kanila iban piyamungan nila siya sin mangīꞌ. Na, hangkan jiyabjaban hi Paul in bagunbun dayn ha tamungun niya tandaꞌ sin puas na siya dayn ha pagparuli kanila. Laung hi Paul kanila, “Puas na aku sin pagparuli kaniyu. Bang kamu pagmurkaan sin Tuhan, taksila niyu in baran niyu. Bihaun amuna in parulihun ku in manga tau bukun bangsa Yahudi.”
7 Hangkan minīg hi Paul dayn kanila, ampa siya miyadtu himulaꞌ ha bāy sin hambuuk tau bukun Yahudi amu in nagtataat pa Tuhan. In ngān niya hi Titus Justus. Ha daig sin langgal in bāy niya. 8 Awn isab hambuuk nakuraꞌ sin langgal hi Kirispus in nagparachaya ha Panghuꞌ Īsa iban sin katān tau ha lawm ukuman niya. Mataud da isab in manga tau Kurintu amu in nakarungug sin baytaꞌ hi Paul nagparachaya iban nagpaliguꞌ.
9 Sakali hambuuk dūm awn piyanyataꞌ hi Panghuꞌ Īsa kan Paul. Nagparman hi Īsa, amu agi, “Ayaw kaw mabugaꞌ. Gām mayan sūngan in pagnasīhat mu iban ayaw mu hundungi, 10 sabab yari aku timatabang iban jimajaga kaymu. Wayruun tau makamula kaymu sabab mataud tau ha dāira ini in masukuꞌ ku.” 11 Na, hangkan dimidtu hi Paul hangka-tahun iban tungaꞌ nanghinduꞌ ha manga tau sin Parman sin Tuhan.
12 Manjari pagga hi Galliyu na in nahinang gubnul ha hulaꞌ Akaya, nagtaayun in manga Yahudi, ampa nila siyaggaw hi Paul. Pagꞌubus ampa nila diyā pa paghukuman. 13 Tiyuntutan nila hi Paul, laung nila, “In tau ini nanghinduꞌ ha manga tau sin aturan pagtaat pa Tuhan amu in langgal saraꞌ!”
14 Sakali sūng mān hi Paul dumaawa, namichara hi Galliyu ha manga Yahudi, laung niya, “Bang in parakalaꞌ ini pasal dusa dakulaꞌ atawa unu-unu na langgal saraꞌ, na mapatut ku dungugun in tuntut niyu. 15 Sagawaꞌ pagga in parakalaꞌ piyaglugatan niyu yan pasal sin manga kabtangan iban manga ngān iban manga saraꞌ niyu nagsalisi iban sin agi sin tau ini, na malisuꞌ aku lumamud iban manghukum sin parakalaꞌ biyaꞌ ha yan. Kamu na in magsalassay baran niyu!” 16 Pagꞌubus ampa sila piyarūy sin gubnul dayn ha paghuhukuman. 17 Pagdūy kanila, siyaggaw nila hi Sustinis, amu in nakuraꞌ sin langgal, ampa nila bīnasa duun ha alupan sin paghuhukuman. Sagawaꞌ minsan biyaꞌ hādtu in hīnang nila, walaꞌ da sila iyasip hi Galliyu.
Magbalik hi Paul pa Antiyuk
18 Na, in hi Paul dimuun na manga pilay adlaw ha manga tau agad ha Almasi ha Kurintu. Pagꞌubus ampa siya namaid na timulak nagꞌagad iban sin duwa magtiyaun hi Akili kay Pirisila. Ha walaꞌ pa sila nakatulak dayn ha Kinkiriya, nagpabagung hi Paul sin buhuk niya sabab awn kiyanajal niya pa Tuhan. Pagꞌubus ampa sila timulak pa Siriya. 19 Sakali pagdatung nila pa dāira Ipisus, binīn hi Paul hi Akili kay Pirisila duun. Miyadtu siya pa langgal, ampa siya nagsambung-laung iban sin manga Yahudi. 20 Pagdungug sin manga tau kan Paul, mabayaꞌ sila dumuun na hi Paul kanila manga pilay adlaw, sagawaꞌ laung hi Paul wayruun dapat niya dumuun kanila. 21 Malayngkan namaid mayan hi Paul, laung niya kanila, “Mura-murahan bang mayan hirūl da sin Tuhan makabalik da aku mari kaniyu.” Na, timulak na hi Paul dayn ha Ipisus.
22 Pagdatung niya pa Sisariya, timukad siya pa Awrusalam magꞌaddat ha manga tau agad ha Almasi duun. Pagꞌubus ampa siya limūd pa Antiyuk. 23 Nakalugay-lugay mayan siya duun, miyadtu siya pa manga kahulaꞌ-hulaan ha Galatiya iban Piriji nagpahugut sin īman sin manga tau agad ha Almasi.
Magnasīhat hi Apullus ha Ipisus
24 Sakali ha waktu yadtu awn hambuuk Yahudi in nakakawn pa Ipisus. In tau ini dayn ha dāira Iskandal ha Misir karnaꞌ duun siya piyagꞌanak. In ngān niya hi Apullus. Mapanday siya magbichara iban malawm tuud in panghāti niya pasal sin manga Kitab sin kamaasan. 25 Bakas siya kiyahinduan marayaw sin hinduꞌ pasal hi Panghuꞌ Īsa iban matuyuꞌ tuud siya magpamahalayak iban manghinduꞌ sin kasabunnalan pasal hi Īsa. Mabuntul in panghinduꞌ niya, sagawaꞌ amura in kaingatan niya in pasal pagpangliguꞌ hi Yahiya. 26 Na, timawakkal siya timagnaꞌ nanghinduꞌ ha manga tau duun ha langgal. Pagdungug hi Pirisila kay Akili kaniya, piyaagad nila pa bāy nila ampa diyā magbichara. Diyugangan nila in kaingatan hi Apullus pasal sin hinduꞌ dayn ha Tuhan.
27 Pagꞌubus napikil hi Apullus madtu siya pa Akaya. Na, tiyabang siya sin manga tau agad ha Almasi duun ha Ipisus. Siyulatan nila in manga pagkahi nila agad ha Almasi duun ha Akaya sin hipaasip tuud kanila marayaw hi Apullus. Na, pagdatung hi Apullus pa Akaya, dakulaꞌ tuud in kiyatabang niya ha manga tau amu in miyagad na kan Īsa dayn ha tulung-tabang sin Tuhan. 28 Nakatabang tuud siya sabab bang siya maglugat na ha katauran tau iban sin manga Yahudi amu in diꞌ magkahagad ha Panghuꞌ Īsa, daran niya diyaraug. Karnaꞌ dayn ha manga Kitab sin kamaasan napakitaꞌ niya ha manga tau sin in hi Īsa amuna tuud in Almasi.
19Magnasīhat hi Paul ha Ipisus
1 Sakali ha saꞌbu hi Apullus duun ha Kurintu, in hi Paul dimatung mawn pa dāira Ipisus. Limabay siya dayn ha manga dān ha gimba. Pagkawn niya pa Ipisus, piyaglanggal niya in manga tau agad kan Īsa. 2 Iyasubu niya sila, laung niya, “Ha waktu nagparachaya na kamu kan Īsa, hiyūp ka kamu sin Rū sin Tuhan?”
In sambung nila, “Way. Walaꞌ kami nakaingat sin awn Rū sin Tuhan?”
3 Na, laung hi Paul, “Unu in hinduꞌ kiyahagad niyu ha waktu nagpaliguꞌ kamu?”
In sambung nila, “In kiyahagad namuꞌ in hinduꞌ hi Yahiya, hangkan nagpaliguꞌ kami kaniya.”
4 In sambung hi Paul, “In hi Yahiya nangliguꞌ ha manga tau amu in nagtawbat na sin manga dusa nila iban biyaytaan niya in manga tau Israil sin subay sila magparachaya ha tau sumunud kaniya, amuna in hi Īsa.”
5 Na, pagdungug nila sin bichara hi Paul, nagpaliguꞌ sila nagbalik tandaꞌ sin agad na sila kan Panghuꞌ Īsa. 6 Sakali pagbutang hi Paul sin lima niya pa babaw ū nila, magtūy sila hiyūp na sin Rū sin Tuhan. Namichara na sila sin manga bukun bahasa nila iban piyamahalayak nila na in Parman sin Tuhan. 7 Awn sila manga hangpuꞌ tagduwangka-tau.
8 Manjari miyadtu hi Paul pa langgal nagnasīhat. Tiyawakkalan niya ha lawm tūy bulan nagnasīhat ha manga tau ha sakabaꞌ Sabtuꞌ. Naglugat siya iban sin manga tau iban tiyuyuan niya pakahagarun in manga tau sin baytaꞌ pasal sin pamarinta sin Tuhan. 9 Sagawaꞌ in manga tau kaibanan diꞌ magkahagad. Matugas in ū nila. Gām mayan namung sila sin mangīꞌ pasal sin hinduꞌ sin Tuhan ha katauran tau. Hangkan minīg hi Paul dayn kanila, ampa niya piyaagad kaniya in manga tau agad ha Almasi. Na, adlaw-adlaw madtu siya pa iskul hi Tirannus, amu in pagtitipunan sin manga tau, ampa siya magsambung-laung iban sin manga tau pasal sin Parman sin Tuhan. 10 Na, biyaꞌ ha yan in hīnang hi Paul ha lawm duwa tahun. Hangkan in tau katān naghuhulaꞌ ha Asiya sibuꞌ da Yahudi iban bukun bangsa Yahudi nakarungug sin Parman sin Panghuꞌ.
In Manga Anak hi Iskib
11 Mataud muꞌjijat mahal-mahal tuud in nahinang hi Paul dayn ha kusug sin Tuhan. 12 Minsan in panyuꞌ atawa jimpaw ha baran hi Paul bang hikadtu pa manga tau nasasakit, kaulian sila, iban gumuwaꞌ in saytan dayn ha baran nila.
13 Manjari awn manga Yahudi magtatawal in naglunsul ha kahulaꞌ-hulaan magpaguwaꞌ saytan dayn ha baran sin manga tau. Sakali simulay sila simabbut sin ngān hi Īsa bang sila magpaguwaꞌ saytan dayn ha baran sin tau, laung nila, “Ha ngān hi Īsa, amu in piyagnasīhat hi Paul, īg kaw dayn ha baran sin tau yan.”
14 Manjari awn pitu tau magtaymanghud manga anak sin Imam Dakulaꞌ pagngānan Iskib in nagbichara biyaꞌ ha yan.
15 Sagawaꞌ laung sin saytan kanila, “Kaingatan ku hi Īsa iban kaingatan ku da isab in pasal hi Paul, sagawaꞌ in kamu diꞌ ku kaingatan. Hisiyu kamu?” 16 Sartaꞌ liyungturan na sila sin tau siyusūd saytan. Diꞌ sila makaatu kaniya. Miyaguy sila dayn ha bāy niya, nagkagirit-girit in tamungun nila nahubuꞌ dayn ha baran nila iban kiyapalian pa sila.
17 Na, in tau katān ha Ipisus, Yahudi iban bukun bangsa Yahudi nakarungug sin pasal ini. Hangkan miyugaꞌ tuud sila iban liyagguꞌ na sin manga tau in ngān hi Panghuꞌ Īsa. 18 Na, mataud manga tau amu in nagparachaya na kan Īsa in namayhuꞌ ha katauran tau namaytaꞌ sin manga mangīꞌ hīhinang nila. 19 In manga tau bakas manghihinang-hinang giyuwaꞌ nila na in manga sulat-sulat ilmuꞌ nila, ampa nila siyunug ha katauran tau. Bīsta nila in halgaꞌ sin manga sulat-sulat ilmuꞌ nila awn kayꞌman ngaibu pilak. 20 Na, hangkan nabukag pa kalayuan in Parman sin Tuhan iban simūng in kawasa niya hangkan mataud in nagkahagad.
Maghiluhalaꞌ in Manga Tau Ipisus
21 Na, mahuli dayn duun napikil hi Paul madtu pa Awrusalam iban humapit siya ha Makidun iban Akaya ha sūng niya madtu. Iban laung hi Paul, “Pagꞌubus ku dayn ha Awrusalam, subay aku isab madtu pa Rūm.” 22 Sakali piyakadtu niya muna pa Makidun in duwa iban niya hi Timuti kay Irastus. In siya dimuun na ha hulaꞌ Asiya.
23 Na, ha waktu yadtu awn parakalaꞌ dakulaꞌ in kimugdan ha manga tau Ipisus sabab sin hinduꞌ pasal hi Panghuꞌ Īsa. 24 Awn hambuuk tau mananasal pilak, pagngānan Dimitiri. In usaha niya maghihinang bāy-bāy pilak padagbusun biyaꞌ sin pagsusumbahan sin manga tau ha tuhan-tuhan nila babai pagngānan Dayana (Artimis). Dakulaꞌ tuud in usaha niya maghinang ha ini iban sin manga tindug niya. 25 Hangkan tīpun niya in manga tindug niya iban sin manga kaibanan mananasal. Laung niya kanila, “Manga taymanghud ku, kaingatan niyu nakabaak kitaniyu altaꞌ dayn ha usaha ini. 26 Na, bihaun kītaꞌ niyu na iban diyungug niyu in hinang sin hambuuk tau amu in hi Paul ini. Biyaytaan niya in manga tau sin bukun bunnal Tuhan in manga tuhan-tuhan sabab hīnang sadja sila sin manga tau. Na, mataud tau in napakahagad niya sin baytaꞌ niya, dayn dī ha Ipisus sampay agun pa katān hulaꞌ ha Asiya. 27 Na, in hinang niya yan makapiligru kātuꞌniyu sabab kumangīꞌ in ngān sin usaha taniyu. Iban bukun sadja isab yan, sagawaꞌ piligru da isab malawaꞌ na in kalagihan sin pagsusumbahan ha tuhan-tuhan babai hi Dayana. Malawaꞌ na in kalagguan sin tuhan-tuhan babai siyusumba sin tau katān ha Asiya iban ha katilingkal dunya!”
28 Na, pagdungug sin manga tau sin bichara ini, miyasuꞌ tuud in atay nila sartaꞌ imulang sila, laung nila, “Landuꞌ makawasa hi Dayana, Tuhan sin tau Ipisus!” 29 Na, manjari naghiluhalaꞌ na in ha lawm dāira. Siyaggaw sin manga tau naghiluhalaꞌ in hi Gayus kay Aristarkus amu in duwangka-tau iban hi Paul dayn ha Makidun, ampa nila giyuyud pa lugal pagtitipunan sin manga tau. 30 Mabayaꞌ hi Paul madtu dumā magbichara ha manga tau, sagawaꞌ hiyawiran siya sin manga tau agad ha Almasi. 31 Iban awn da isab manga bagay hi Paul, amu in tagakawasa ha hulaꞌ in nagpabaytaꞌ mawn kaniya sin diꞌ siya pakawnun pa plasa piyagtitipunan sin manga tau naghihiluhalaꞌ.
32 Na, masi-masi in paghiluhalaꞌ iban pagtulik sin manga tau iban diꞌ magkugdan in bichara sin pakaniya-pakaniya. Lāgiꞌ in kamatauran kanila way panghāti bang maytaꞌ sila nagtipun naghiluhalaꞌ. 33 Sakali piyasūng sin manga Yahudi in hambuuk tau pagngānan Iskandal pa unahan bat siya makapamichara pa manga tau. Pagkawn niya pa unahan, siyayang niya in lima niya ha supaya maghipus in manga tau ampa siya makabichara sin daawa niya sin bukun manga Yahudi in nagpaawn sin hiluhalaꞌ. 34 Sagawaꞌ kiyakilāhan mayan sin manga tau sin hambuuk siya Yahudi, nagꞌulak tuud sila makusug nagsama-sama, amu agi nila katān, “Landuꞌ makawasa hi Dayana, Tuhan sin kami tau Ipisus!” Awn duwangka-jām in lugay nila nagꞌulak.
35 Limugay mayan napahundung in pagꞌulak sin manga tau kaagi sin hambuuk kunsiyal magsusulat sin manga parakalaꞌ sin manga tau ha dāira. Laung niya ha manga tau, “Manga pagkahi ku tau Ipisus, way tau in diꞌ makaingat sin in dāira taniyu ini Ipisus, amu in nagkakaput sin pagsusumbahan ha tuhan-tuhan babai makawasa, hi Dayana, iban sin lupa niya iyukkil ha batu naug dayn ha langit. 36 Wayruun tau in makapaylu sin manga yan. Hangkan paghipus na kamu, iban ayaw kamu magtūy magꞌūs-ꞌūs maghiluhalaꞌ. 37 In manga tau ini diyā niyu mari, walaꞌ nakahinang usibaan ha manga pagsusumbahan natuꞌ, atawa nakapamung sin manga mangīꞌ pasal sin tuhan-tuhan natuꞌ babai. 38 Bang mabayaꞌ hinda Dimitiri iban sin manga iban niya magtuntut, na subay nila dāhun madtu pa manga manghuhukum ha waktu ukab in paghuhukuman. Subay sila didtu magtuntut. 39 Malayngkan, bang awn pa dugaing parakalaꞌ niyu dayn ha yan, na subay salassayun dayn ha dān marayaw iban ha lawm saraꞌ. 40 Karnaꞌ dayn ha sabab sin nahinang niyu yan, piligru tunaun kitaniyu nanghiluhalaꞌ umatu ha parinta Rūm, ampa wayruun marayaw hikadaawa taniyu bang maytaꞌ naawn in paghiluhalaꞌ ini karnaꞌ wayruun puun-sabab.” 41 Na, pagꞌubus niya nagbichara, piyauwiꞌ niya na in manga tau.
20Madtu hi Paul pa Makidun iban Hulaꞌ Girik
1 Na, nahipus mayan in paghiluhalaꞌ, piyakawaꞌ na hi Paul piyatipun in manga Almasihin. Pagꞌubus niya namichara sin manga kabtangan hikarayaw atay sin manga tau, namaid na siya kanila, ampa siya timulak pa Makidun. 2 Himapit siya ha manga kahulaꞌ-hulaan ha Makidun dimihil manga lapal-kabtangan hikahugut sin īman sin manga tau duun agad kan Īsa. Pagꞌubus ampa siya miyadtu pa hulaꞌ Girik. 3 Dimidtu siya tū bulan. Sakali sin sūng niya na tumulak pa Siriya nakaingat siya sin biyabantuhan siya bunuun sin manga Yahudi. Hangkan limabay siya nagbalik dayn ha Makidun. 4 In ngān sin manga tau miyagad kaniya, hi Supatir anak hi Pirus dayn ha Biriya, hi Aristarkus kay Sikundus dayn ha Tisalunika, hi Gayus dayn ha Dirbi, hi Tikikus kay Turupimus dayn ha Asiya iban hi Timuti. 5 Miyuna sila ampa kami tiyagaran nila didtu ha Turuas. 6 Na, in kami timulak dayn ha Pilipi pagpuas sin pagsaꞌbu pagngānan Tinapay way Pasulig. Nakalabay mayan lima adlaw nakapagꞌabut na kami iban sila duun ha Turuas. Hangka-pitu in lugay namuꞌ duun.
In Kahinapusan Pamisita hi Paul pa Turuas
7 Manjari naabut mayan dūm Ahad, nagtipun kami iban sin manga tau agad ha Almasi ha Turuas, ampa kami nagsāw nagkaun tinapay gantiꞌ panumtuman kan Panghuꞌ Īsa. Sakali nagnasīhat hi Paul ha manga tau sampay naabut tungaꞌ dūm sabab pagkikinsumun na in tulak niya. 8 Mataud ilaw siyusūan didtu ha bilik piyagtipunan namuꞌ ha taas. 9 Manjari awn hambuuk subul pagngānan Utikus in naglilingkud ha tandawan. Na, pagga mahabaꞌ in pagnasīhat hi Paul, kiyaruꞌ hi Utikus sampay nakahaluk in tūg niya. Nakahaluk mayan siya, nahulug siya dayn ha taas bāy, ampa tūngka-pangkat in taas sin kiyahulugan niya. Pagpūt kaniya sin manga tau miyamatay na siya. 10 Sagawaꞌ pagnaug mawn hi Paul iyulinan niya in subul ampa niya giyulgul. Laung niya ha manga tau, “Ayaw kamu masusa, buhiꞌ da siya!” 11 Pagꞌubus ampa hi Paul nagbalik pa taas bāy, ampa siya kimaun sin tinapay. Na, naabut sampay kiyamahinaatan in pagbichara hi Paul iban sin manga tau. Pagꞌubus ampa siya namaid kanila. 12 In subul bakas nahulug buhiꞌ da. Diyā nila na minuwiꞌ iban makūg tuud in lawm atay nila.
13 Sakali timulak na kami ha taas adjung madtu pa Assus miyuna dayn kan Paul, sabab in tugun hi Paul patagarun kami ha Assus karnaꞌ in siya mawn pa Assus labay dayn ha ginlupaan. 14 Sakali nagbaak mān kami duun ha Assus, simakat na siya pa taas adjung, ampa kami limanjal na madtu pa Mitilin. 15 Sakali timulak na kami dayn ha Mitilin. Pagꞌadlaw hambuuk nakalabay kami dayn ha pūꞌ Kiyus. Pagꞌadlaw hambuuk na isab imuntas na kami dayn ha pūꞌ Samus. Na, hikatū sin adlaw, dimatung na kami pa Militus. 16 Manjari in gantaꞌ hi Paul diꞌ na humapit ha Ipisus bat siya diꞌ makalugay ha hulaꞌ Asiya. Maūs siya madtu pa Awrusalam sabab mabayaꞌ siya sumaut sin pagjamu pagngānan Kayꞌman bang awn dapat.
In Bāndaꞌ hi Paul ha Manga Nagtatau-maas Almasihin ha Ipisus
17 Hangkan duun mayan siya ha Militus nagparā siya lapal madtu pa manga nagtatau-maas ha manga tau agad ha Almasi ha Ipisus pakawnun kaniya. 18 Na, pagdatung nila mawn, laung hi Paul kanila, “Manga maas taymanghud, asal kaingatan niyu da in addat-tabīat ku dayn sin tagnaꞌ karatung ku mari pa Asiya. 19 Walaꞌ aku nagtaas atay himinang sin kiyawakil kākuꞌ hi Panghuꞌ Īsa. Gām mayan in hinang yan iyaagaran sin luhaꞌ ku magkapakpak. Kaingatan niyu da isab sin mataud sasat kimugdan kākuꞌ sabab sin manga isun sin manga Yahudi mulahun aku. 20 Lāgiꞌ dayn ha manga pagnasīhat iban paghinduꞌ ku kaniyu ha manga bāy niyu sampay ha manga katauran tau, kaingatan niyu da isab sin walaꞌ ku piyagꞌūg kaniyu in unu-unu hikarayaw kaniyu. 21 Kiyabaytaan ta na kamu sin kasabunnalan iban jiyunjung ku ha mānusiyaꞌ katān sibuꞌ da Yahudi iban bukun, sin subay magtawbat na sila sin manga dusa nila. Subay nila harapun na in Tuhan iban magparachaya na sila ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa.
22 “Na, manjari bihaun madtu na aku pa Awrusalam, sabab pakadtuun aku sin Rū sin Tuhan. Na, diꞌ ku kaingatan bang unu in kumugdan kākuꞌ didtu. 23 Amura in kaingatan ku hawnu-hawnu dāira in kakadtuan ku, paingatun aku sin Rū sin Tuhan sin kabinsanaan sadja iban jīl in datungan ku. 24 Sagawaꞌ diꞌ aku magparuli ha yan sabab timbang da way halgaꞌ kākuꞌ in kabuhiꞌ ku. Amu na mahalgaꞌ kākuꞌ in magtalus sin hinang kiyawakil kākuꞌ hi Panghuꞌ Īsa, amu in magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin kasi-lasa sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ.
25 “Na, bihaun kaingatan ku sin ini na in kahinapusan sin pagkitaꞌ ku iban sin manga kamu katān, amu in kiyapagnasīhatan ku pasal sin pamarinta sin Tuhan. 26 Hangkan bihaun yari kamu tumindug saksiꞌ ku, sin bang awn dī kaniyu in diꞌ mapuas dayn ha kamulahan ha adlaw mahuli, na in yan bukun na dusa ku. 27 Sabab walaꞌ ku tuud piyagꞌūg biyaytaꞌ kaniyu in katān maksud sin Tuhan. 28 Na, hangkan jaga kamu sin baran niyu iban jagahi niyu da isab in manga katān agad ha Almasi, amu in kiyabugsuꞌ kaniyu sin Rū sin Tuhan. Upiksaa niyu tuud marayaw biyaꞌ sapantun tau magꞌiipat manga bili-bili. Sabab in sila manga sukuꞌ sin Tuhan, amu in tungud niya karnaꞌ sin duguꞌ-nyawa sin Anak niya. 29 Kaingatan ku pagꞌīg ku dayn dī kaniyu awn manga guru mari kaniyu manghinduꞌ sin manga puting iban mangakkal kaniyu. Biyaꞌ sila sapantun iruꞌ talun mangjilakaꞌ kaniyu. Lāgiꞌ tantu tuud kangīun nila in manga tau agad ha Almasi. 30 Iban ha susūngun minsan in manga kaibanan pagkahi niyu agad ha Almasi, bingkukun nila in hinduꞌ kasabunnalan, ha supaya sila mahinang pagꞌaagaran sin manga tau agad ha Almasi. 31 Hangkan subay kamu tuud majaga. Tumtuma niyu in hulas-sangsaꞌ ku iban sin luhaꞌ ku magkapakpak ha waktu sin paghinduꞌ ku kaniyu dūm-adlaw ha lawm tū tahun.
32 “Na, bihaun hibugsuꞌ ta na kamu pa Tuhan iban sin Parman niya pasal sin kasi-lasa niya ha manga mānusiyaꞌ, amu in makapahugut sin īman niyu iban makarihil kaniyu sin karayawan kiyasukuꞌ ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan. 33 Walaꞌ ku piyagnapsuhan in manga pilak atawa bulawan atawa manga tamungun niyu. 34 Kiyaiingatan niyu sin nagbuluk-binasa aku nagꞌusaha, ha supaya awn kabuhianan ku iban sin manga iban ku. 35 Hangkan aku nagtuyuꞌ nagꞌusaha biyaꞌ ha yan, ha supaya kamu karihilan pamintangan. Subay kamu magꞌusaha bat awn hikatabang niyu ha manga miskin. Tumtuma niyu in bichara hi Panghuꞌ Īsa, amu agi, ‘Labi in kakuyagan sin tau mangdihil dayn sin tau amu in dihilan.’”
36 Na, pagꞌubus hi Paul nagbichara, limuhud hi Paul iban sila, ampa sila nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. 37 Pagꞌubus nila nangayuꞌ duwaa, giyulgul nila sīyum hi Paul iban pagtangis nila. 38 Nasusa tuud sila sabab in agi hi Paul diꞌ na sila makapagkitaꞌ magbalik. Manjari hiyatud nila hi Paul pa adjung.
21Madtu pa Awrusalam hi Paul
1 Na, pagꞌubus namuꞌ namaid kanila, timulak na kami. Miyuntul in tulak namuꞌ pa pūꞌ-pūꞌ Kus. Pagꞌadlaw hambuuk nakaabut kami mawn pa pūꞌ Rudus. Na, dayn duun timūy kami madtu pa dāira Patara. 2 Pagdatung namuꞌ mawn pa Patara, awn kiyabaakan namuꞌ adjung harap pa hulaꞌ Piniki. Simakat kami, ampa kami miyagad timulak. 3 Kītaꞌ namuꞌ in pūꞌ Kuprus iban nakalabay kami ha dapit pa sātan, buntul namuꞌ pa hulaꞌ Siriya. Sakali dimungguꞌ kami ha Tirus, sabab hiyawas in luwan sin adjung. 4 Liyawag namuꞌ in manga tau agad ha Almasi duun. Kiyabaakan namuꞌ mān sila, himantiꞌ kami duun kanila hangka-pitu. Dayn ha kusug sin Rū sin Tuhan himuhūp kanila, liyāng nila hi Paul diꞌ palanjalun pa Awrusalam. 5 Sakali naabut mān hangka-pitu, namaid na kami dayn kanila, ampa kami limanjal na. Hiyatud kami sin sila katān iban sin manga anak-asawa nila pa guwaꞌ sin dāira. Didtu mayan ha higad daplakan, limuhud kami nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. 6 Pagꞌubus namaid na kami dayn kanila katān, ampa kami simakat na pa adjung. In sila isab minuwiꞌ na.
7 Na, timulak kami dayn ha Tirus harap pa Tulimas. Pagdungguꞌ duun nagsalam-siyalami kami iban sin manga katawtaymanghuran agad kan Īsa duun. Himantiꞌ kami kanila hangka-dūm. 8 Pagꞌadlaw hambuuk timulak na kami pa Sisariya. Pagdatung namuꞌ madtu, miyadtu kami himantiꞌ ha bāy hi Pilip. In hi Pilip ini hambuuk tau nagpapamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw iban agad siya ha manga pitu tau, amu in napīꞌ sin manga tau agad kan Īsa ha Awrusalam (dīhilan kapatutan mamahagiꞌ sin manga sarakka). 9 Upat in anak niya budjang, amu in makabaytaꞌ sin manga pakaradjaan dayn ha Tuhan ha susūngun.
10 Naabut mayan manga pilay adlaw na kami duun, awn hambuuk tau magpapasampay sin Parman sin Tuhan in dimatung mawn dayn ha Yahudiya. 11 Miyawn siya kāmuꞌ, ampa niya kiyawaꞌ in kambut hi Paul hiyukut pa siki iban lima niya, ampa laung niya, “Biyaꞌ ha ini in bichara sin Rū sin Tuhan, amu agi, ‘Biyaꞌ ha ini in paghukut ha tau tagkambut ha ini. Hukutan siya sin manga Yahudi ha Awrusalam ampa siya hiungsud pa lawm lima sin manga tau bukun bangsa Yahudi.’”
12 Pagdungug namuꞌ sin bichara niya, nagsama-sama kami katān iban sin manga tau didtu nangayuꞌ tuud kan Paul diꞌ siya palausun pa Awrusalam. 13 Sagawaꞌ in sambung hi Paul, “Maytaꞌ kamu magtangis biyaꞌ ha yan makahansul sin lawm atay ku? Asal aku sakap bukun sadja majīl ha Awrusalam, sagawaꞌ sampay mapatay ha sabab-karnaꞌ hi Panghuꞌ Īsa.”
14 Na, pagga hi Paul diꞌ da kahawiran, na walaꞌ na kami nagkaybaꞌ. Laung namuꞌ kaniya, “Hisangdul namuꞌ na kaw pa kabayaan sin Panghuꞌ.”
15 Pagꞌubus nakalugay mayan kami duun ha Sisariya, nagsakap na kami, ampa kami limanjal na pa Awrusalam. 16 Miyagad da isab kāmuꞌ in manga kaibanan tau agad kan Īsa dayn ha Sisariya. Diyā nila kami pa bāy hi Manasun, tau Kuprus, hambuuk tau asal agad kan Īsa dayn katagnaꞌ.
Timibaw hi Paul kan Yaꞌkub
17 Pagdatung namuꞌ pa Awrusalam, biyāk kami sin manga katawtaymanghuran agad ha Almasi. Kiyūgan tuud sila sin pagdatung namuꞌ. 18 Pagꞌadlaw hambuuk miyagad hi Paul kāmuꞌ miyadtu timibaw kan Yaꞌkub. Duun da isab nakasaꞌbu in katān nagtatau-maas ha manga tau agad ha Almasi. 19 Na, pagꞌubus mayan hi Paul simalam kanila katān piyapagsunud-sunud na hi Paul kanila in katān nahinang niya dayn ha kabayaan sin Tuhan ha manga tau bukun Yahudi.
20 Pagꞌubus nila dimungug sin suysuy niya, piyudji nila in Tuhan. Laung nila kan Paul, “Na, taymanghud, kītaꞌ mu na pilang ngaibu Yahudi in nagkahagad na kan Īsa dī ha Awrusalam iban in sila katān matuyuꞌ tuud mamawgbug sin saraꞌ daakan hi Musa. 21 Na, awn suysuy nakaabut kanila pasal sin panghinduꞌ mu. Nanghinduꞌ kaw kunuꞌ ha manga katān Yahudi naghuhulaꞌ ha kahulaꞌ-hulaan sin manga bangsa dugaing sin bukun na wajib bawgbugan in saraꞌ daakan hi Musa. Lāgiꞌ biyaytaan mu kunuꞌ in manga tau diꞌ na papagꞌislamun sin manga anak nila iban diꞌ na paagarun sin manga hinang addat sin agama Yahudi. 22 Tantu nakarungug na sila sin dimatung na kaw mari pa Awrusalam. Na, unu in hinangun taniyu? 23 Na, biyaꞌ ha ini in kabayaan namuꞌ hinangun mu. Yari awn upat katau dī kāmuꞌ nakanajal huminang sin hinang pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran. 24 Agad kaw kanila huminang sin hinang pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran iban atasi in manga gastu nila sin paghinang yan. Pagꞌubus yan makapagbagung na sila (tandaꞌ sin naubus nila na nahinang in najal nila). Na, bang mu yan mahinang mapakitaꞌ ta ha manga tau sin bukun bunnal in manga sumbung iban suysuy sin manga tau pasal sin hinduꞌ mu, sabab minsan in ikaw baran mu namamawgbug da sin saraꞌ daakan hi Musa. 25 Sagawaꞌ ha pasal sin manga tau agad ha Almasi amu in bukun Yahudi, bakas namuꞌ sila piyarāhan sulat biyaytaan sin subay sila diꞌ kumaun sin unu-unu na kakaun bakas piyanglabut ha manga barhalaꞌ. Subay sila diꞌ kumaun duguꞌ atawa unu-unu na sattuwa bakas pīkul, iban subay sila diꞌ maghinang sin unu-unu kalumuan.”
26 Na, miyagad na hi Paul ha manga tau bakas nakanajal iban pagꞌadlaw hambuuk naghinang na sila kay Paul sin hinang pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran. Pagꞌubus ampa siya miyadtu pa Bāy sin Tuhan nagpahāti bang kuꞌnu maabut in adlaw kahinapusan sin hinang pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran iban sin pagꞌungsud sin sattuwa pagkulbanan sin pakaniya-pakaniya kanila nakanajal.
Masaggaw hi Paul ha Bāy sin Tuhan
27 Manjari sūng mān maabut in kahinapusan sin pitu adlaw sin hinang pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran, awn nākawn manga Yahudi dayn ha Asiya. Pagkitaꞌ nila kan Paul didtu ha Bāy sin Tuhan, piyapasuꞌ nila in atay sin manga tau ha supaya maawn in hiluhalaꞌ. Naghiluhalaꞌ mayan in manga tau, siyaggaw nila na hi Paul. 28 Namichara sila matanug, laung nila, “Ū, manga tau Israil, panabang kamu kāmuꞌ! In tau ini maglatag sin kahulaꞌ-hulaan manghinduꞌ sin manga unu-unu langgal saraꞌ sin manga tau Israil, sin saraꞌ daakan hi Musa iban sin Bāy sin Tuhan. Na, bihaun yari niya diyā pa halaman sin Bāy sin Tuhan in manga tau bukun Yahudi, amu in makarihil lummiꞌ ha Bāy sin Tuhan sabab kapil in manga tau yan!” 29 (Imiyan sila biyaꞌ ha yan sabab bakas nila kītaꞌ hi Turupimus, tau Ipisus, nagꞌaagad kay Paul duun ha lawm dāira. Na, in pangannal nila diyā siya hi Paul mawn pa lawm Bāy sin Tuhan.)
30 Na, nahiluhalaꞌ na in tau katān ha lawm dāira. Miyadtu in manga tau nagsasama-sama limungtud kan Paul. Siyaggaw nila, ampa nila giyuyud pa guwaꞌ sin Bāy sin Tuhan. Na saruun-duun natambul in lawang sin Bāy sin Tuhan. 31 Sūng mān bunuun sin manga tau hi Paul, awn nakabaytaꞌ pa kumandil sin manga sundalu Rūm sin naghiluhalaꞌ in manga tau katān ha Awrusalam. 32 Na, magtūy diyā nagꞌūs-ꞌūs sin kumandil in manga kapitan ha babaan niya iban sin manga sundalu madtu pa manga tau naghiluhalaꞌ. Na, pagkitaꞌ sin manga tau kaniya nagꞌaagad iban sin manga sundalu himundung na sila naminasa kan Paul.
33 Sakali miyawn in kumandil simaggaw kan Paul, ampa niya piyakadinahan. Pagꞌubus ampa niya iyasubu in manga tau, laung niya, “Hisiyu in tau ini? Unu in dusa nahinang niya?” 34 Na, ginis-ginisan na in baytaꞌ sin manga tau. Landuꞌ tuud nahiyul in manga tau, hangkan walaꞌ tuud kiyahātihan sin kumandil bang maytaꞌ naawn in hiluhalaꞌ. Hangkan iyuldinan niya in manga sundalu hiparā hi Paul pa lawm kutaꞌ. 35 Pagꞌabut nila mān pa hagdan, saꞌ nila na biyuhat hi Paul sabab nabiyaꞌ iruꞌ kāngug in manga tau naghiluhalaꞌ. 36 Iyuurul hi Paul sin tau katān iban pagꞌulang nila, laung nila, “Pataya siya!”
37 Sūng mān hi Paul dāhun sin manga sundalu pa lawm kutaꞌ, namung siya ha kumandil, laung niya, “Makajari bahaꞌ aku mamichara kaymu?”
In sambung sin kumandil, “Ay, bat maingat kaw tuwiꞌ magbichara bahasa Girik. 38 Bang bihādtu bukun ikaw in tau Misir amu in simaggaꞌ ha parinta sin baꞌgu yaun dumā magbunuꞌ? Piyaagad niya kaniya in upat ngaibu tau magbubunuꞌ madtu pa hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan.”
39 In sambung hi Paul, “Bukun! In aku ini hambuuk Yahudi, piyagꞌanak ha dāira Tarsus ha hulaꞌ Silisiya. Hambuuk aku raayat sin dāira bantug. Makajari bahaꞌ kaymu bang aku dumā magbichara ha manga tau?”
40 Na, diyūlan siya sin kumandil namichara ha manga tau. Hangkan timindug hi Paul ha hagdan, ampa niya sīnyalan in manga tau papaghipusun. Naghipus mayan in manga tau, namichara na hi Paul kanila ha bahasa Hibrani.
22Mamichara hi Paul ha Manga Tau
1 Na, laung hi Paul ha manga tau, “Manga maas taymanghud, dunguga niyu in daawa ku!” 2 Pagdungug sin manga tau sin bichara niya ha bahasa Hibrani, na naghipus tuud in manga tau. Na, liyanjal na hi Paul in bichara niya.
3 Laung niya, “In aku ini hambuuk Yahudi piyagꞌanak ha dāira Tarsus ha hulaꞌ Silisiya. Sagawaꞌ simulig aku dī ha Awrusalam iban hambuuk aku mulid hi Gamaliyal. Dayn kaniya napangadjiꞌ ku tuud katān in manga saraꞌ daakan sin manga kamaasan natuꞌ iban in kusug ku mamawgbug sin daakan sin Tuhan biyaꞌ da isab sin kamu katān ha waktu bihaun ini. 4 Sin tagnaꞌ, aku in naminasa ha manga tau agad ha aturan ini sampay piyapatay ku sila. Siyaggaw ku sila usug-babai ampa ku liyuun pa lawm jīl. 5 In Imam Dakulaꞌ iban sin katān manghuhukum makasaksiꞌ sin bunnal in bichara ku yan sabab sila yan in nagsulat nagpahāti pa manga pagkahi natuꞌ Yahudi ha Damaskus (sin awn katarrangan ku sumaggaw ha manga tau agad kan Īsa). Hangkan miyadtu aku pa Damaskus sumaggaw ha manga tau agad kan Īsa, ampa sila hukutan dāhun pa Awrusalam binsanaun.
Mamaytaꞌ hi Paul Pasal sin Suwara hi Panghuꞌ Īsa Kaniya
(Kiy. 9:1-19,26:12-18)
6 “Sakali sin duun mān aku ha dān masuuk na pa Damaskus, sin ugtu suga, magtūy in katilibut ku kiyugdan sin sahaya masiꞌnag dayn ha taas langit. 7 Na, himantak aku pa lupaꞌ sartaꞌ nakarungug aku suwara, amu agi, ‘Saul, maytaꞌ mu aku pinjalaun?’
8 “In sambung ku, ‘Hisiyu kaw, tuwan?’
“In agi sin suwara, ‘Aku hi Īsa, tau dayn ha Nasarit amu in pīpinjalaꞌ mu.’ 9 Kītaꞌ da isab sin manga iban ku in sahaya, sagawaꞌ walaꞌ nila kiyahātihan in suwara sin nagbichara kākuꞌ.
10 “In sambung ku, ‘Panghuꞌ unu in hinangun ku?’
“In sambung sin Panghuꞌ, ‘Bangun kaw, ampa kaw lanjal na pa Damaskus. Didtu kaw baytaan bang unu in kiyamaksud sin Tuhan hipahinang kaymu.’ 11 Na, pagga aku diꞌ na makakitaꞌ sabab sin siꞌnag sin sahaya kimugdan kākuꞌ, saꞌ na aku piyagꞌambit sin manga iban ku sampay kami dimatung pa Damaskus.
12 “Sakali awn hambuuk tau duun ha Damaskus pagngānan Ananiyas. Hambuuk siya tau nagtataat tuud pa Tuhan iban biyabawgbugan niya tuud in manga saraꞌ daakan hi Musa. Piyagꞌaaddatan tuud siya sin manga katān Yahudi naghuhulaꞌ duun ha dāira. 13 Nākawn siya kākuꞌ iban timindug siya ha daig ku. Laung niya kākuꞌ, ‘Na, Saul, hambuuk taymanghud ku, makakitaꞌ na kaw magbalik!’ Na, saruun-duun nakakitaꞌ na aku nagbalik sartaꞌ kītaꞌ ku na siya. 14 Laung hi Ananiyas kākuꞌ, ‘Ikaw in napīꞌ sin hambuuk-buuk Tuhan sin kamaasan natuꞌ paingatun sin maksud niya iban pakitaun ha Almasi, amu in daraakun niya mabuntul tuud iban makarungug sin suwara sin Almasi magbichara. 15 Karnaꞌ ikaw yan in mahinang saksiꞌ mamaytaꞌ sin pasal niya pa mānusiyaꞌ katān, sin manga kītaꞌ iban diyungug mu dayn kaniya. 16 Na, hangkan ayaw na kaw tumagad duun. Bangun na kaw ampa kaw pagpaliguꞌ na. Pangayuꞌ kaw duwaa iban sabbuta in ngān hi Panghuꞌ Īsa bat mapapas in manga dusa mu.’
17 “Sakali pagꞌuwiꞌ ku pa Awrusalam, ha saꞌbu ku nangangarap pa Tuhan duun ha Bāy sin Tuhan, nalawaꞌ aku ha indan. 18 Ha lawm sin indan ku, kītaꞌ ku hi Panghuꞌ Īsa iban laung niya kākuꞌ, ‘Ūs-ꞌūs kaw īg dayn ha Awrusalam, sabab diꞌ magkahagad in manga tau dī sin manga baytaꞌ mu pasal ku.’
19 “In sambung ku, ‘Panghuꞌ ku, asal kiyaiingatan tuud sin manga tau sin bakas ku liyatag in manga langgal nanaggaw iban naminasa ha manga tau nagpaparachaya kaymu. 20 Minsan ha waktu sin pagpatay kan Istipan amu in namaytaꞌ simaksiꞌ sin pasal mu, duun aku nagkikitaꞌ iban kiyasulutan aku sin hīnang sin manga tau kaniya. Aku pa in nagjaga sin manga tamungun sin manga tau namatay kaniya.’
21 “Laung sin Panghuꞌ kākuꞌ, ‘Kadtu na kaw, sabab in ikaw yan pakadtuun ku pa hulaꞌ malayuꞌ, hulaꞌ sin manga tau bukun bangsa Yahudi.’”
22 Na, in manga Yahudi dimurungug duun, piyasāran nila na hi Paul piyapagbichara. Sagawaꞌ pagdungug nila mān sin bichara niya (pasal sin pakadtuun siya hi Īsa pa manga tau bukun Yahudi), similawak makusug in manga tau, laung nila, “Subay patayun in tau yan. In tūp kaniya diꞌ kapinan napas!”
23 Ha saꞌbu nila nagtutulik, piyaglabad-labad nila pa taas in manga tamungun nila, iban nagsabulak sila manga bagunbun. 24 Na, nagꞌuldin na in kumandil hiparā na hi Paul pa lawm kutaꞌ ampa palubakan, ha supaya hi Paul malugus mamaytaꞌ bang unu in narusa niya hangkan in manga Yahudi nagsilawak hipapatay siya. 25 Sagawaꞌ kiyahukutan mān hi Paul iban sūng na siya lubakan, laung niya ha kapitan, “Bukun ka langgal saraꞌ in manglubak ha hisiyu-siyu raayat sin parinta Rūm ha walaꞌ pa nahukum?”
26 Pagdungug sin kapitan sin bichara niya, miyadtu siya magtūy pa kumandil. Laung niya, “Kaingatan mu da ka bang unu in kasūngan sin hinang mu ha tau yaun? In siya hambuuk raayat sin parinta Rūm!”
27 Na, miyadtu in kumandil kan Paul ampa niya iyasubu, laung niya, “Baytai aku bang kaw raayat sin parinta Rūm?”
In sambung hi Paul, “Huun.”
28 Laung sin kumandil, “Mataud in sīn naīg dayn kākuꞌ ampa aku nahinang raayat sin parinta Rūm.”
Simambung magtūy hi Paul, laung niya, “Sagawaꞌ in aku, dayn ha kapagꞌanak kākuꞌ asal na aku raayat sin parinta Rūm.”
29 Na, hangkan saruun-duun minīg in manga tau sūng manglubak kan Paul bat mapariksaꞌ in kasabunnalan. Na, miyugaꞌ in kumandil pagꞌingat niya sin hi Paul hambuuk raayat sin parinta Rūm ampa piyakadinahan niya.
30 Sagawaꞌ mabayaꞌ tuud umingat in kumandil bang maytaꞌ hi Paul kabayaan hipapatay sin manga Yahudi. Hangkan pagꞌadlaw hambuuk piyaīgan niya in kadina hi Paul. Pagꞌubus piyapagtipun niya in manga kaimaman iban sin manga katān manghuhukum iban nagpapanaw saraꞌ agama sin bangsa Israil, ampa niya diyā hi Paul madtu kanila.
23Mamayhuꞌ hi Paul ha Manga Manghuhukum
1 Na, pagkawn hi Paul, piyatung niya tuud in manga manghuhukum iban nagpapanaw saraꞌ, ampa siya namung, laung niya, “Manga maas taymanghud ku, dayn sin katagnaꞌ sampay pa waktu ini natatantu ku tuud ha baran ku sin mabuntul in kawl-piil iban iꞌtikad ku pa Tuhan.” 2 Sakali magtūy piyasampak in simud hi Paul kaagi sin Imam Dakulaꞌ pagngānan Ananiyas ha manga tau ha daig hi Paul. 3 Laung hi Paul kaniya, “In ikaw yan kugdanan da sin baws sin Tuhan! Karnaꞌ in ikaw yan lansuk ha guwaꞌ, bingit ha lawm. Lumingkud kaw duun manghukum iban magpabawꞌ-bawꞌ sin iyaagad mu tuud in kabuntulan ha lawm saraꞌ, sagawaꞌ in kasabunnalan niya liyanggal mu in saraꞌ, karnaꞌ piyasampak mu aku sawkat na aku dimaawa!”
4 Laung sin manga tau ha daig hi Paul, “Ay kaw, matawakkal kaw mangjūk ha tau giyulal sin Tuhan Imam Dakulaꞌ!”
5 In sambung hi Paul, “A, na manga maas taymanghud, walaꞌ ku isab kaingati sin Imam Dakulaꞌ siya. Sabab bang isab kiyaingatan ku na diꞌ aku makapamung sin bihādtu kaniya, karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, ‘Ayaw kamu mamung mangīꞌ ha manga nakuraꞌ niyu.’”
6 Sakali pagkitaꞌ mān hi Paul sin in manga tau nagtipun manghukum kaniya naglalamud in manga Parisi iban manga Sadduki amu in nababahagiꞌ in pagꞌagad nila sin agama nila, magtūy hi Paul namichara matanug, laung niya, “Manga taymanghud ku, in aku ini hambuuk Parisi, lāgiꞌ anak da isab sin hambuuk Parisi. Yari aku hiyukum bihaun sabab sin huwat-huwat ku sin mabuhiꞌ magbalik in manga patay!”
7 Pagbichara niya na mayan sin bihādtu, magtūy naghiluhalaꞌ naglugat in manga Parisi iban Sadduki. Nabahagiꞌ sila sabab diꞌ magtaayun in pikilan nila. 8 (Laung sin manga Sadduki in manga patay diꞌ mabuhiꞌ magbalik, iban wayruun manga malāikat, iban in nyawa magad da mapatay ha anggawtaꞌ-baran sin tau. Sagawaꞌ magkahagad in manga Parisi ha tū parakalaꞌ yan.) 9 Hangkan sa naglingug tuud sila. Sakali awn kaibanan manga guru sin saraꞌ agama agad ha palti sin manga Parisi in timindug nangjawab tuud. Laung nila, “Way kabaakan namuꞌ dusa ha tau ini! Marayꞌ awn jīn atawa malāikat in namichara kaniya!”
10 Sakali nagpasuꞌ na tuud in paglugat sin manga Parisi iban Sadduki. Na, miyugaꞌ in kumandil. In kabugaan niya masagsag in baran hi Paul. Hangkan iyuldinan niya in manga sundalu hipakawaꞌ hi Paul dayn ha manga tau naglingug, ampa hiparā pa lawm kutaꞌ.
11 Manjari narūm mayan, nagpanyataꞌ hi Panghuꞌ Īsa mawn kan Paul. Laung niya kan Paul, “Pahuguta in īman mu! Simaksiꞌ na kaw namaytaꞌ ha manga tau dī ha Awrusalam sin pasal ku. Na, subay da kaw isab madtu pa Rūm sumaksiꞌ mamaytaꞌ sin pasal ku.”
Biyantuhan hi Paul sin manga Yahudi Patayun
12 Na, pagbulat mahinaat nagtipun in manga kaibanan Yahudi nagꞌisun. Simapa sila sin diꞌ sila kumaun atawa minum unu-unu na sampay nila diꞌ mabunuꞌ hi Paul. 13 Awn labi kaꞌpatan tau in taud sin nagꞌisun. 14 Pagꞌubus nila nagꞌisun miyadtu sila pa manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. Laung nila, “In kami ini nakasapa sin diꞌ kami kumaun unu-unu na, sampay namuꞌ diꞌ mabunuꞌ hi Paul. 15 Na, in kabayaan namuꞌ in kamu iban sin manga manghuhukum magpabaytaꞌ madtu pa kumandil sin hiparā mari kaniyu hi Paul bat bahasa masumariya niyu tuud siya marayaw. Sagawaꞌ ha diꞌ pa siya makaabut mari kaniyu patayun namuꞌ na siya. Asal kami sakap na mamunuꞌ kaniya.”
16 Sagawaꞌ diyungug sin anakun hi Paul subul, amu in anak sin langgung niya babai, in isun sin manga tau manghapaꞌ kan Paul. Hangkan miyadtu siya pa lawm kutaꞌ namaytaꞌ kan Paul.
17 Na, tiyawag hi Paul in hambuuk kapitan ampa niya īyan, laung niya, “Dāha in subul ini madtu pa kumandil, sabab awn hibaytaꞌ niya kaniya.” 18 Na, diyā na sin kapitan in subul madtu pa kumandil.
Laung sin kapitan ha kumandil, “Tiyawag aku hi Paul, amu in pilisu, iban nangayuꞌ siya kākuꞌ hiparā in subul ini mari kaymu sabab awn kunuꞌ hibaytaꞌ kaymu.”
19 Na, iyambit sin kumandil in subul, ampa diyā nagbichara ha way makarungug kanila. Laung niya, “Unu in hibaytaꞌ mu kākuꞌ?”
20 Laung sin subul, “Kiyapagꞌisunan sin manga nakuraꞌ Yahudi sin kinsum pangayuun nila mari kaymu hipaparā hi Bapaꞌ Paul kanila madtu pa manga manghuhukum ha supaya bahasa masumariya tuud marayaw. 21 Sagawaꞌ ayaw mu sila dūli, sabab awn labi kaꞌpatan tau in timatagad humapaꞌ kaniya. In manga tau yan nakasapa sin diꞌ sila kumaun atawa minum sampay nila diꞌ mabunuꞌ hi Bapaꞌ Paul. Sakap na sila bihaun iban tiyatagaran nila dakuman bang mu hirūl in pangayuun nila.”
22 Laung sin kumandil, “Ibut-ibut kaymu, ayaw kaw mamaytaꞌ minsan hisiyu pasal sin sumbung biyaytaꞌ mu kākuꞌ.” Ubus piyauwiꞌ niya na in subul.
Marā hi Paul Madtu kan Gubnul Pilik
23 Sakali piyatawag sin kumandil in duwa kapitan niya. Laung niya kanila, “Pagsakap kamu duwanggatus sundalu iban kapituwan kuraꞌ panyap na iban tau niya iban duwanggatus tau magbubudjak, ampa kamu kadtu pa Sisariya pagꞌabut lisag siyam sin dūm ini. 24 Kawai niyu hi Paul sin manga panguraan niya. Haturan niyu siya madtu kan Gubnul Pilik. Jagahi niyu tuud hi Paul marayaw ha dān ha supaya way kamulahan kumugdan kaniya.” 25 Pagꞌubus ampa in kumandil nagsulat, amu agi,
26 Alamat ini sulat naug dayn kan Kalawdi Lisiyas dumatung mari kan Tuwan Gubnul Pilik.
27 In tau ini siyaggaw sin manga Yahudi iban sūng nila bunuun. Pagꞌingat ku sin raayat siya sin parinta Rūm, miyadtu aku iban sin manga sundalu ku timabang kaniya, kiyawaꞌ dayn ha manga Yahudi. 28 Diyā ku siya madtu pa manga manghuhukum iban nagkakaput saraꞌ sin manga Yahudi, sabab mabayaꞌ ku ingatun bang unu in dusa nahinang niya. 29 Narā ku mayan siya pa paghukuman, ampa ku kiyahātihan sin amura in narusa niya in pagsual nila pasal sin manga saraꞌ daakan sin agama nila. Sagawaꞌ wayruun dusa nahinang niya amu in mapatut pamatayan atawa pangjīlan kaniya.
30 Na, awn nakabaytaꞌ kākuꞌ sin biyantuhan nila siya bunuun. Hangkan magtūy ku siya piyarā mawn kaymu iban piyabaytaan ku in tau nagtuntut kaniya pakawnun kaymu mamaytaꞌ sin tuntut nila kaniya.
Wassalam.
31 Na, iyaagad sin manga sundalu in daakan sin kumandil kanila. Kiyawaꞌ nila hi Paul ampa nila diyā sin dūm yadtu, sampay sila nakaabut pa dāira Antipatir. 32 Sakali naadlaw mayan nagbalik na pa kutaꞌ in manga sundalu. Amura in limanjal naghatud kan Paul in manga tau tagakuraꞌ. 33 Diyā nila hi Paul pa Sisariya. Pagdatung nila, tiyukbal nila in sulat pa gubnul iban iyungsud nila na hi Paul kaniya.
34 Na, biyacha na sin gubnul in sulat, ubus ampa niya iyasubu hi Paul bang unu in ngān sin hulaꞌ niya. Na, pagbaytaꞌ hi Paul sin dayn ha Silisiya siya, 35 laung sin gubnul kan Paul, “Dungugun ku in daawa mu bang dumatung na mari in manga tau manuntut kaymu.” Pagꞌubus ampa niya hi Paul piyarā madtu pa astanaꞌ hi Hirud piyajagahan.
24Tuntutan sin manga Yahudi hi Paul
1 Manjari nakalabay mayan limay adlaw, in Imam Dakulaꞌ hi Ananiyas limūd pa Sisariya. Miyagad kaniya in manga kaibanan nagtatau-maas ha hulaꞌ iban sin abugaw pagngānan Tirtullus. Miyawn sila namayhuꞌ kan Gubnul Pilik ampa nila tiyuntutan hi Paul. 2 Sakali piyakawaꞌ na sin gubnul hi Paul. Pagdatung mawn hi Paul, timagnaꞌ na nagbichara hi Tirtullus, amu agi niya,
“Tuwan Gubnul, in dayaw sin pamarinta mu nakarihil kasannyangan kāmuꞌ iban nakaparayaw, lāgiꞌ nakapabuntul sin manga kahālan iban sin kalingugan ha hulaꞌ namuꞌ. 3 In kami katān ha katiluagan sin hulaꞌ Yahudiya taptap magsarang-sukul tuud kaymu iban malagguꞌ tuud in panumtuman namuꞌ kaymu. 4 Mahuli dayn duun diꞌ na aku magpahabaꞌ sin lapal-kabtangan ku kaymu, malayngkan pangayuun ku junjung kaymu, bang mān dungugun mu in bichara namuꞌ minsan dakuman hangkarayꞌ!
5 “In hi Paul ini hambuuk tau ū balaꞌ! Siya in timagnaꞌ nangdā lingug ha manga Yahudi ha katilingkal sin dunya iban siya in nakuraꞌ sin manga tau pagngānan agad ha tau Nasarit, amu in simihaꞌ dayn ha agama namuꞌ. 6 Siyulayan niya da isab nagdā sin haram dumihil lummiꞌ pa Bāy sin Tuhan. Na, hangkan siyaggaw namuꞌ siya. In gantaꞌ namuꞌ hukuman siya ha aturan sin saraꞌ namuꞌ, 7 sagawaꞌ nakakawn hi Kumandil Lisiyas, ampa niya kiyawaꞌ hi Paul dayn kāmuꞌ. Na, wayruun nahinang namuꞌ. 8 Na, pagꞌubus nagparaak hi Lisiyas sin in manga tau nanuntut kan Paul subay mari mamayhuꞌ kaymu. Na, bang mu sumariyahun hi Paul ini, na kaingatan mu da dayn kaniya in katān puun-sabab bang maytaꞌ namuꞌ siya tiyuntutan.”
9 Pagꞌubus hi Tirtullus nagbichara, limamud isab in kaibanan Yahudi nanuntut. Laung nila bunnal in katān bichara hi Tirtullus pasal hi Paul.
Dumaawa hi Paul ha Alupan hi Pilik
10 Sakali sīnyalan sin gubnul hi Paul pabicharahun. Na, laung hi Paul, “Tuwan gubnul, kaingatan ku sin nagtahunan in pagparinta mu ha bangsa namuꞌ, hangkan makūg aku dumaawa sin tuntut nila kākuꞌ ha alupan mu. 11 In kakawn ku pa Awrusalam magtaat pa Tuhan iyampa hangpuꞌ tagduwa adlaw pa bihaun. Makajari kaw mamariksaꞌ ha manga tau bang puting in bichara ku yan. 12 Walaꞌ nila aku kītaꞌ naglugat iban manga tau duun ha Bāy sin Tuhan, atawa nagpapasuꞌ ha manga tau duun ha manga kalanggalan atawa hawnu-hawnu na lugal ha dāira. 13 Wayruun sa yan tandaꞌ hikapakitaꞌ nila sin bunnal in tuntut nila kākuꞌ. 14 Amuna in diꞌ ku payluhan in pagꞌagad ku ha aturan sin pagtaat pa Tuhan sin manga kamaasan namuꞌ amu in īyan nila simihaꞌ dayn ha agama Yahudi. Sagawaꞌ magparachaya da isab aku ha katān saraꞌ daakan hi Musa kiyasulat ha manga Kitab iban sin manga Kitab kiyasulat sin manga kanabihan. 15 In huwat-huwat ku dayn ha Tuhan ha adlaw mahuli in mānusiyaꞌ katān sibuꞌ da mangīꞌ marayaw, mabuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay. Na, minsan isab in sila yan magkahagad da ha yan. 16 Hangkan sa magtūyuꞌ tuud aku magꞌatay putiꞌ ha Tuhan iban ha manga mānusiyaꞌ.
17 “Na, pagga pila tahun na aku bukun didtu ha Awrusalam, miyadtu aku timukad dimā sin sarakka pa manga pagkahi ku hangka-bangsa, iban imungsud sin sattuwa pagkulbanan. 18 Na, ha saꞌbu ku naghihinang ha yan didtu ha Bāy sin Tuhan, piyaglanggal aku sin manga tau yan amu in nanuntut kākuꞌ, pagꞌubus ku na mayan naghinang sin pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran. Makulang in manga tau duun ha Bāy sin Tuhan iban wayruun lingug. 19 Sagawaꞌ duun da isab in manga kaibanan Yahudi dayn ha Asiya. Na, bang bunnal in tuntut nila kākuꞌ, subay sila mari mamayhuꞌ mamaytaꞌ kaymu sin narusa ku. 20 Atawa pabaytaa in manga tau ini yari dī bihaun bang awn dusa ku kiyamattanan nila ha waktu siyumariya aku didtu ha alupan sin manga manghuhukum iban sin nagpapanaw saraꞌ. 21 Way dusa nahinang ku dugaing luwal da nakapamung aku ha alupan nila, laung ku, ‘In aku ini hiyukum niyu bihaun sabab sin pagparachaya ku sin in manga patay mabuhiꞌ magbalik ha adlaw mahuli.’”
22 Na, in hi Pilik asal nakaingat tuud pasal sin panghinduꞌ hi Īsa. Sakali tiyangguhan niya in manga tau, laung niya, “Subay na dumatung mari hi Kumandil Lisiyas ampa ta kamu baytaan sin hukuman ku.” 23 Pagꞌubus ampa niya iyuldinan in kapitan pajagahan tuud marayaw hi Paul, sagawaꞌ parihilan da isab kaluhayan, iban diꞌ hipalāng bang awn manga bagay niya magdā mawn sin manga unu-unu na kagunahan hi Paul.
Mamichara hi Paul kan Pilik iban hi Durusilla
24 Na, limabay mayan manga pilay adlaw nākawn hi Pilik iban sin asawa niya hi Durusilla, hambuuk Yahudi. Manjari piyakawaꞌ niya hi Paul. Pagkawn hi Paul, dimungug siya sin bichara hi Paul pasal sin pagparachaya kan Īsa Almasi. 25 Sagawaꞌ limugay mayan namichara na hi Paul pasal sin manga hinang mabuntul, pasal sin pagtagga sin napsu mangīꞌ iban pasal sin paghukum ha manga mānusiyaꞌ katān ha adlaw mahuli. Na, hiyanggaw hi Pilik pagdungug niya sin manga bichara hi Paul. Laung niya kan Paul, “Makajari na kaw gumuwaꞌ. Hipatawag ta mān kaw bang awn waktu ku dumungug kaymu magbalik.” 26 Na, nakamataud hi Paul piyakawaꞌ hi Pilik diyā nagbichara sabab in huwat-huwat niya tangdanan siya sīn hi Paul ha supaya mapuas in parakalaꞌ niya.
27 Sakali pagpuas duwa tahun hi Purkiyus Pistus na in gimantiꞌ naggubnul kan Pilik. Pagꞌīg hi Pilik dayn ha paggubnulan, walaꞌ niya piyaguwaꞌ hi Paul dayn ha lawm jīl sabab kabayaan niya kaamuhan in manga Yahudi kaniya.
25Dumaawa hi Paul ha Alupan hi Gubnul Pistus
1 Na, paglabay tū adlaw dayn ha pagdatung hi Pistus mawn pa hulaꞌ pamarintahan niya, miyadtu siya pa Awrusalam dayn ha Sisariya. 2 Pagdatung niya, miyawn in manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nakuraꞌ Yahudi nagdā sin tuntut nila kan Paul. 3 Nangayuꞌ sila tulung kaniya bang mān pakawnun niya hi Paul pa Awrusalam, sabab kiyapagꞌisunan nila hi Paul hapaan ha dān ampa bunuun. 4 In sambung hi Pistus kanila, “In hi Paul yadtu najijīl ha Sisariya, lāgiꞌ in aku magbabalik da madtu ha masamut. 5 Bang kamu mabayaꞌ, paagara niyu kākuꞌ pa Sisariya in manga nakuraꞌ niyu, ampa nila tuntutan didtu bang awn narusa sin tau yan.”
6 Na, dimuun pa hi Pistus ha Awrusalam manga walu atawa hangpuꞌ adlaw, ampa siya limūd pa Sisariya. Didtu mayan siya, pagꞌadlaw hambuuk miyadtu siya pa bilik niya paghuhukuman ampa niya piyakawaꞌ hi Paul. 7 Pagdatung hi Paul, piyaglibutan siya sin manga Yahudi, amu in nakalūd dayn ha Awrusalam. Mataud dusa dakulaꞌ in tiyuntut nila kan Paul, sagawaꞌ wayruun tandaꞌ mapakitaꞌ nila sin bunnal in tuntut nila.
8 Sakali dimaawa hi Paul, laung niya, “Walaꞌ aku nakalanggal sin saraꞌ agama sin manga Yahudi atawa sin Bāy sin Tuhan awla na ha Sultan sin bangsa Rūm.”
9 Sakali in hi Pistus mabayaꞌ kumawaꞌ buddi ha manga Yahudi, hangkan laung niya kan Paul, “Mabayaꞌ kaw dāhun pa Awrusalam hukumun didtu ha alupan ku?”
10 In sambung hi Paul, “Yari aku bihaun timitindug ha paghuhukuman sin Sultan sin bangsa Rūm amu in mapatut humukum kākuꞌ. Biyaꞌ na sin kiyaiingatan mu wayruun dusa nahinang ku ha manga Yahudi. 11 Bang awn saraꞌ nalanggal ku atawa awn narusa ku amu in mapatut pamatayan kākuꞌ, na lillaꞌ aku butangan hukuman. Sagawaꞌ bang wayruun kasabunnalan sin manga tuntut nila yan kākuꞌ, na wayruun tau in taga kapatutan umungsud kākuꞌ pa lawm lima nila yan. Mabayaꞌ aku mamayhuꞌ pa Sultan sin bangsa Rūm, amu in manghukum sin parakalaꞌ ini.”
12 Na, pagga biyaꞌ hādtu in sambung hi Paul, nagꞌisun hi Pistus iban sin manga tindug niya manghuhukum. Pagꞌubus laung niya kan Paul, “Na, pagga Sultan ha Rūm in diyaut mu, na pakadtuun na kaw kaniya.”
Marā hi Paul Mamayhuꞌ Mawn kan Sultan Agarippi
13 Manjari nakalugay-lugay mayan, nākawn pa Sisariya hi Sultan Agarippi kay Birnika timibaw kan Pistus magꞌaddat kaniya. 14 Duun mayan sila manga pilay adlaw biyaytaan na hi Pistus in Sultan sin pasal hi Paul. Laung niya, “Awn hambuuk pilisu piyabīn hi Pilik ha lawm jīl. 15 Sakali pagkadtu ku pa Awrusalam, in pilisu ini tiyuntutan sin manga nakuraꞌ kaimaman Yahudi iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ nila. Piyangayuꞌ nila kākuꞌ pabutangan siya hukuman patayun.
16 “Sagawaꞌ biyaytaan ku sila sin in kitaniyu manga bangsa Rūm, diꞌ makajari mamutang hukuman bang in tau tiyuntutan walaꞌ pa nakapagꞌalup iban sin nanuntut kaniya. Subay paraawahun na in tau tiyuntutan. 17 Hangkan pagkari pa Sisariya sin manga tau nanuntut, way na aku nagpalugay. Pagꞌadlaw hambuuk nagtūy aku miyadtu limingkud pa bilik paghuhukuman, ampa ku piyakawaꞌ in tau tiyuntutan nila. 18 Na, timindug na in manga nanuntut namaytaꞌ bang unu in tuntut nila. Na, in pangannal ku dusa dakulaꞌ in tuntut nila kaniya, sagawaꞌ bukun. 19 Amura in tiyuntut nila kaniya in pasal sin paglugat-liyugati nila pasal sin agama nila iban pasal sin hambuuk tau pagngānan Īsa. In hi Īsa ini miyatay na, sagawaꞌ bang ha agi hi Paul in hi Īsa asal buhiꞌ. 20 Na, biyaꞌ diꞌ aku maingat magsumariya kaniya. Hangkan iyasubu ku hi Paul bang siya mabayaꞌ magpahukum didtu ha Awrusalam. 21 Sagawaꞌ nangayuꞌ hi Paul magpajaga tuud siya iban mabayaꞌ siya marā in parakalaꞌ niya pa Sultan sin hulaꞌ Rūm. Na, hangkan piyajagahan ku tuud siya marayaw sampay ku siya mapakadtu pa Sultan ha Rūm.”
22 Laung hi Agarippi kan Pistus, “Mabayaꞌ aku dumungug ha tau yan.”
In sambung hi Pistus, “Kunsum karungugan mu siya.”
23 Pagꞌadlaw hambuuk nakakawn na hi Agarippi iban hi Birnika. Nagtatamung sila sin tamungun mahalgaꞌ iban mabangsa iban liyagguꞌ tuud sila sin manga tau piyaglami-lamihan. Simūd sila pa paghuhukuman iban sin manga kapitan iban sin manga tau lalagguun ha lawm hulaꞌ. Sakali piyakawaꞌ na hi Pistus hi Paul. 24 Pagdā mawn kan Paul, laung hi Pistus kan Sultan Agarippi, “Ampun, iban sin kamu katān nakahādil dī bihaun, in tau ini tiyuntutan sin manga katān Yahudi dī ha Sisariya iban ha Awrusalam, iban imulak tuud sila sin subay patayun in tau ini. 25 Sagawaꞌ wayruun dusa kiyabaakan ku kaniya amu in mapatut pamatayan kaniya. Na, pagga siya nangayuꞌ hiparā in parakalaꞌ niya pa Sultan sin hulaꞌ Rūm, na pakadtuun ku siya. 26 Sagawaꞌ wayruun hikasulat ku pa Sultan ha Rūm pasal sin tau ini. Hangkan yari ku siya diyā mari kaniyu awla na kaymu, Ampun, ha supaya pagꞌubus mu magsumariya kaniya, makaingat na aku bang unu in hisulat ku. 27 Karnaꞌ bang aku, diꞌ isab kumugdan magparā pilisu pa Sultan bang wayruun hikabaytaꞌ bang unu in manga narusa niya.”
26Dumaawa hi Paul ha Alupan hi Sultan Agarippi
1 Pagꞌubus hi Pistus nagbichara, laung hi Agarippi kan Paul, “Makajari na kaw mamung sin daawa mu.” Na, siyayang hi Paul in lima niya, ampa siya namaytaꞌ sin daawa niya.
2 Laung niya, “Ampun, kiyūgan aku sin makabaytaꞌ aku sin daawa ku ha alupan mu adlaw ini ha pasal sin manga tiyuntut kākuꞌ sin manga Yahudi, 3 sabab kaingatan mu tuud mayaraw in manga addat iban manga pasualan sin manga Yahudi. Hangkan pangayuun ku junjung kaymu bang mayan isab diꞌ kaw sumuhun dumungug sin daawa ku.”
4 “Kaingatan da sin manga pagkahi ku Yahudi in addat-tabīat ku dayn sin kabataꞌ-bataꞌ ku didtu ha hulaꞌ ku sampay aku nakakadtu pa Awrusalam. 5 Bang sila mabayaꞌ sumaksiꞌ, asal nila kaingatan sin ha tagnaꞌ in aku miyamagad tuud namamawgbug sin hinduꞌ sin hangka-tumpuk sin manga tau pagtawagun Parisi, amu in hangka-bahagiꞌ sin agama Yahudi. 6 Na, bihaun yari aku hukumun nila sawkat na aku magkahagad ha janjiꞌ sin Tuhan ha manga kamaasan natuꞌ. 7 Na, in janjiꞌ yan amuna tuud in tiyatagaran sin bangsa natuꞌ katān. Ha salugay in manga Yahudi nagtataat pa Tuhan dūm-adlaw, amu yan in tiyagaran sin hangpuꞌ tagduwangka-bahagiꞌ sin bangsa natuꞌ Yahudi. Na, Ampun, in aku tiyuntutan nila pasal sin pagkahagad ku sin janjiꞌ yan! 8 Maytaꞌ in manga kamu yan yari dī bihaun kahunitan tuud magkahagad sin buhiun sin Tuhan in manga patay?
9 “In bunnal niya minsan in aku, in pikilan ku ha tagnaꞌ, hinangun ku in unu-unu katān mahinang ku bang mayan masaggaꞌ ku in manga tau agad kan Īsa, amu in tau dayn ha Nasarit. 10 Na, biyaꞌ ha yan in hīnang ku ha Awrusalam. Mataud tau agad kan Īsa in napajīl ku, sabab dīhilan aku kapatutan sin manga nakuraꞌ kaimaman sumaggaw kanila. Lāgiꞌ taayun tuud aku bang sila butangan na sin hukuman patayun. 11 Nakamataud ku sila piyabinasa ha manga kalanggalan iban siyulayan ku sila liyugus pabaytaun ha diꞌ na sila magparachaya kan Īsa. Napuspus tuud in dugal ku kanila. Hangkan piyanaw ku sila iyurul sampay pa manga hulaꞌ dugaing.
Mamaytaꞌ hi Paul Bang Maytaꞌ Siya Magparachaya na kan Īsa
12 “Manjari hambuuk waktu kiyadtu ku sila madtu pa Damaskus. Hangkan ku sila kiyadtu sabab kiyarihilan aku kapatutan sin manga nakuraꞌ kaimaman sumaggaw kanila. 13 Sakali, Ampun, pagꞌabut ugtu suga sin saꞌbu namuꞌ duun ha dān, awn kītaꞌ ku sahaya dayn ha langit masiꞌnag dayn sin suga. Kiyugdan sin sahaya in katilibut ku iban sin manga tau miyamagad kākuꞌ. 14 Na, himantak kami katān pa lupaꞌ sartaꞌ nakarungug aku suwara ha bahasa Hibrani, amu agi, ‘Saul, maytaꞌ mu aku pinjalaun? In hīhinang mu yan ikaw da in kasakitan. Biyaꞌ kaw yan sapantun sin sapiꞌ hipagꞌaararu, amu in kasakitan bang tumakdug pa ulihan sabab kugdanan siya sin tutusuk sin nagꞌiipat kaniya.’
15 “Sakali simambung aku, laung ku, ‘Hisiyu kaw tuwan?’
“Na, in sambung niya kākuꞌ, amu agi, ‘Aku hi Īsa amu in pīpinjalaꞌ mu.’ 16 Iban laung niya kākuꞌ, ‘Bangun na kaw, karnaꞌ in aku nagpanyataꞌ kaymu bihaun sabab ikaw in napīꞌ ku daraakun kiyawakilan ku namaytaꞌ ha manga tau pasal sin piyakitaꞌ ku kaymu bihaun iban sin manga hipakitaꞌ ku kaymu ha susūngun. 17 Ayaran ta kaw dayn ha kamulahan hinangun kaymu sin manga tau Israil iban sin manga tau bukun bangsa Yahudi, amu in manga tau hipakadtu ku kaymu. 18 Pakadtuun ta kaw kanila ha supaya mabulat in atay nila iban bat supaya nila kaingatan in kasabunnalan iban maīg sila dayn ha kalawngan. Iban bat sila magad na sin kabayaan sin Tuhan iban maīg na sila dayn ha likusan sin pagꞌagi kanila sin Saytan Puntukan. Lāgiꞌ, bat supaya maampun na in manga dusa nila iban kabahagian na sila sin sukuꞌ sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan bang sila magparachaya iban mangandul na kākuꞌ.’
Mamaytaꞌ hi Paul Pasal sin Hinang Niya
19 “Na, Ampun,” laung hi Paul, “nagkahagad aku sin kītaꞌ iban diyungug ku amu in piyanyataꞌ kākuꞌ hi Īsa dayn ha surgaꞌ. Iyagad ku in daakan niya kākuꞌ. 20 Hangkan nagnasīhat aku sin subay in manga tau magtawbat na sin manga dusa nila. Subay nila harapun na in Tuhan iban subay nila hipakitaꞌ dayn ha manga hinang nila sin piyagtawbatan nila na tuud in manga dusa nila. Timagnaꞌ aku nagnasīhat ha Damaskus. Pagꞌubus ampa aku miyadtu pa Awrusalam iban liyatag ku piyagnasīhatan in katilingkal hulaꞌ sin bangsa Israil sampay naabut ku in hulaꞌ sin manga tau bukun bangsa Yahudi. 21 Na, dayn ha sabab yan siyaggaw aku sin manga Yahudi ha saꞌbu ku duun ha Bāy sin Tuhan, iban ambayaꞌ nila aku patayun. 22 Daypara diꞌ magbugtuꞌ in tabang sin Tuhan kākuꞌ sampay pa bihaun. Hangkan yari aku timitindug dī bihaun mamaytaꞌ sin kiyasaksian ku pa kaniyu katān sibuꞌ tau babaꞌ iban tau balkanan. In baytaꞌ ku ini kaniyu sibuꞌ da tuud iban sin biyaytaꞌ sin manga kanabihan iban hi Musa sin pasal maawn ha susūngun. 23 Laung nila, in Almasi subay lumabay kabinsanaan iban mapatay. Malayngkan, siya in muna mabuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay ha supaya mapamahalayak pa manga Yahudi iban manga tau bukun bangsa Yahudi in kasabunnalan sin siya in manglalappas ha manga mānusiyaꞌ dayn ha manga karusahan nila.”
24 Na, ha saꞌbu hi Paul dimaraawa bihān, mīchara hi Pistus matanug, laung niya, “Kiyakangug kaw yan, Paul! Nakalanduꞌ in pangadjiꞌ mu hangkan kaw yan narupang!”
25 In sambung hi Paul, “Tuwan Gubnul, bukun aku kiyakangug. In bichara ku yan kasabunnalan. 26 Kahātihan sin Tuwan Sultan Agarippi bang unu in bichara ku ini. Hangkan makatawakkal aku mamichara kaniya sabab natatantu ku sin kiyaiingatan niya in manga katān piyagbichara ku yan sabab in manga yan bukun naawn ha sipuk-sipuk. 27 Magkahagad ka kaw, Ampun, ha baytaꞌ sin manga kanabihan? Tantu, kaingatan ku, magkahagad kaw!”
28 Laung hi Agarippi kan Paul, “In pangannal mu maūs-ꞌūs mu aku paagarun hinangun Almasihin?”
29 In sambung hi Paul, “Sibuꞌ da ha masamut iban ha kalugayan, in piyapangayuꞌ ku suhud pa Tuhan bang mān in ikaw iban sin katān nakarungug sin bichara ku adlaw ini mabiyaꞌ da isab kākuꞌ magad na magparachaya kan Īsa, sagawaꞌ bukun isab mapilisu biyaꞌ kākuꞌ bībilangguan!”
30 Sakali timindug na in sultan, in gubnul, hi Birnika iban sin katān duun ha paghuhukuman. 31 Pagguwaꞌ nila, nagbichara sila, laung nila, “Wayruun narusa sin tau yaun amu in mapatut pamatayan atawa pangjīlan kaniya.”
32 Laung hi Sultan Agarippi kan Pistus, “Bang in tau yan walaꞌ nangayuꞌ dumā sin parakalaꞌ niya pa Sultan ha Rūm, makajari na siya puasun.”
27Marā na hi Paul pa Rūm
1 Manjari pagga natantu na sin manga makapagbayaꞌ sin subay na kami patulakun pa Italiya amu in hulaꞌ sin bangsa Rūm, magtūy nila na tiyukbal hi Paul iban sin kaibanan pilisu pa hambuuk kapitan pagngānan Juliyus. Siya in kapitan sin hangka-tumpuk sin manga sundalu amu in pagngānan Sundalu sin Sultan ha Rūm. 2 Na, dayn ha Aramittu simakat na kami pa hambuuk adjung amu in sūng na tumulak pa manga dāira ha higad sin hulaꞌ Asiya. Miyagad kāmuꞌ hi Aristarkus, tau Makidun dayn ha Tisalunika. Na, timulak na kami.
3 Pagꞌadlaw hambuuk dimungguꞌ na kami pa Sidun. Marayaw in kasuddahan hi Juliyus kan Paul. Diyūlan niya hi Paul timibaw pa manga bagay niya ha supaya siya karihilan sin manga kagunahan niya. 4 Pagꞌubus limanjal na kami sin tulak namuꞌ. Simusul kami ha higad sin pūꞌ Kuprus sabab diꞌ makasangsang in adjung ha kusug sin hangin. 5 Nakalabay kami dayn ha āngan sin hulaꞌ Silisiya iban Pampilya. Pagꞌubus ampa kami dimatung pa dāira Mayra ha hulaꞌ Silisiya. 6 Pagdatung namuꞌ mawn nakabāk in kapitan hambuuk adjung dayn ha dāira Iskandal amu in tumulak pa Italiya. Na, piyasakat niya na kami pa taas adjung.
7 Bukun kami pilay adlaw ha taas adjung sabab malallay in dāgan sin adjung. Landuꞌ tuud kami kiyahunitan. Sakali simampay da kami isab pa dāira Kinidus. Na, pagga kami diꞌ makasangsang sin hangin, simusul na kami ha higad sin pūꞌ Kiriti. Limabay kami dayn ha lawd ha tungud sin tanduꞌ Salmuni. 8 Walaꞌ kami limawak dayn ha higad daplakan. Landuꞌ tuud kami kiyahunitan. Sakali dimatung na kami mawn pa hambuuk paglalawigan amu in pagtawagun Marayaw Paglawigan, amu in masuuk pa dāira Lasiya.
9 Na, liyugayan na ha dān in tulak namuꞌ iban piligru na bang kami lumanjal sabab waktu panghangin na. Limabay na in pagpuasa. + 27:9 Tahun-tahun in pagpuasa ini kumugdan ha hikahangpuꞌ kasubangan sin bulan hikapitu amu in pagtawagun nila Tisri (Sept.–Oct.). Ampa in bulan Tisri ini amuna in tagnaan sin waktu panghangin. Hangkan biyaytaan sila hi Paul, 10 laung niya, “Manga tuwan, ha kītaꞌ ku in tulak natuꞌ ini mapiligru. Bukun sadja manga luwan iban adjung ini in magmula sagawaꞌ sampay baran taniyu.” 11 Sagawaꞌ walaꞌ nagkahagad kan Paul in kapitan. Amu in kiyahagad niya in agi sin nakuraꞌ iban sin tagdapu sin adjung. 12 Na, pagga in kiyarungguan namuꞌ bukun marayaw paglawigan ha waktu hangin makusug, na in kamatauran mabayaꞌ lumanjal sin tulak sampay sila nakaabut pa Pinika. Duun sila lumawig magpalabay sin hangin makusug. In Pinika ini hambuuk paglalawigan ha pūꞌ Kiriti dapit pa barat-daya iban hilagaꞌ.
Abutan Hinda Paul sin Hunus ha Lawd
13 Sakali kimūꞌ in kusug sin hangin dayn ha sātan. Na, in pangannal sin manga tau hikalanjal nila na in napikil nila hinangun. Hangkan iyutung nila na in bahudjiꞌ ampa kami limayag simusul ha higad sin pūꞌ Kiriti. 14 Sakali bukun malugay kiyugdan kami sin hangin makusug dayn ha pūꞌ, amu in pagtawagun hangin timul. 15 Na, kiyugdan sin hangin makusug in adjung. Na, pagga diꞌ makasangsang sin hangin in dūngan sin adjung, saꞌ na kami nagpaagad ha hangin. 16 Sakali nakatapuk kami dayn ha hangin paglabay namuꞌ dayn ha sātan sin pūꞌ-pūꞌ Kauda. Pagꞌabut namuꞌ mawn, hiyukutan namuꞌ in sasakatan tiyutundan sin adjung, ampa iyutung pa taas sin adjung. Landuꞌ kami kiyahunitan nagꞌutung. 17 Naubus mān nautung in sasakatan, giyampung nila in adjung sin lubid dakulaꞌ iban piyababaꞌ nila in layag dakulaꞌ ampa sila nagpaagad ha hangin, sabab mabugaꞌ sila marā pa kūd ha tampal pa āngan sin Libiya. 18 Na, pagga magsusūng in kusug sin hunus, pagꞌadlaw hambuuk tiyagnaan nila piyaglaruk pa dagat in manga kaibanan luwan sin adjung. 19 Pagꞌadlaw hambuuk na isab piyaglaruk nila pa dagat in manga kapanyapan sin adjung. 20 Manjari nanigidlum in paghulaꞌ. Bukun pilay adlaw in suga iban manga bituun walaꞌ namuꞌ kiyakitaan, lāgiꞌ in hunus magsusūng in kusug. Na, nalawaꞌ na in huwat-huwat namuꞌ sin makapuas kami dayn ha kamulahan.
21 Na, pagga malugay na sila walaꞌ nakakaun, timindug na hi Paul mawn pa giꞌtungan nila ampa namichara. Laung niya, “Manga tuwan, bang kamu dimungug sin bichara ku kaniyu sin subay kitaniyu diꞌ tumulak dayn ha Kiriti, diꞌ kitaniyu mabinsanaꞌ iban malugiꞌ biyaꞌ ha ini. 22 Na, bihaun pangayuun ku junjung kaniyu, pahuguta niyu in lawm atay niyu, karnaꞌ wayruun magmula minsan hambuuk dayn kaniyu. Amura adjung in magkangīꞌ. 23 Sabab, kābii piyakari kākuꞌ sin Tuhan, amu in piyupudji ku iban tagsukuꞌ kākuꞌ, in hambuuk malāikat niya. 24 Laung sin malāikat kākuꞌ, ‘Paul, ayaw kaw mabugaꞌ! Diꞌ da kaw maunu sabab giyantaꞌ sin Tuhan kaymu in ikaw hukumun sin Sultan ha Rūm. Lāgiꞌ dayn ha sabab sin dayaw sin Tuhan kaymu in katān tau iban mu ha taas sin adjung diꞌ maunu.’ 25 Na, hangkan manga tuwan, pahuguta niyu in lawm atay niyu. Karnaꞌ mangandul aku pa Tuhan sin maagad tuud in kiyabaytaꞌ kākuꞌ sin malāikat. 26 Malayngkan, in adjung natuꞌ ini hisanglad pa hambuuk pūꞌ.”
27 Sakali naabut mān in hangpuꞌ tagꞌupat ay-rūm, narā na kami sin hangin makusug ha giꞌtungan sin Lawd Adriya. Pagꞌabut tungaꞌ dūm in pangannal sin manga nagpaparagan sin adjung magsusuuk na kami pa higad ginlupaan. 28 Sakali tiyungkad nila in lawm sin dagat. Pagtungkad nila, awn kawhaan ngarupa in lawm sin dagat. Pagdagan sin adjung hangkarayꞌ, tiyungkad nila na isab nagbalik. Na, awn dakuman hangpuꞌ taglima ngarupa in lawm sin dagat. 29 Na, miyugaꞌ sila sin hisanglad in adjung pa kabatuhan. Hangkan hiyulug nila in upat sāw dayn ha bulian ampa sila nangayuꞌ duwaa bang mān maadlaw na. 30 Sakali nakapikil maguy in manga nagpaparagan sin adjung. Na, tiyuntun nila in sasakatan tundan sin adjung pa dagat. Bahasa maghulug sila sāw ha dūngan. 31 Sakali laung hi Paul ha kapitan iban ha manga sundalu, “Bang in manga tau nagpaparagan sin adjung yan diꞌ dimī, na wayruun huwat-huwatun niyu kabuhiꞌ.” 32 Na, tiyastas sin manga sundalu in lubid sin tundanan ampa nila piyaanud.
33 Pagga masuuk na lapit adlaw, liyugus sila katān hi Paul pakaunun. Laung hi Paul kanila, “Awn na hangpuꞌ tagꞌupat adlaw in lugay bukun tantu in pagkaun niyu, sabab hiyahanggaw kamu sin magmula kitaniyu. 34 Na, bihaun pangayuun ku kaniyu subay kamu kumaun ha supaya kumusug in baran niyu iban makatatas kamu. Ayaw kamu mahanggaw sabab diꞌ da kamu maunu. Minsan hangka-sulag buhuk niyu diꞌ da malawaꞌ.” 35 Pagꞌubus hi Paul nagbichara, kimawaꞌ siya tinapay ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Ubus ampa niya sīpak in tinapay kiyaun. 36 Na, pagkitaꞌ nila kan Paul, gimamgam in kasusahan nila. Nagkaun na sila katān. 37 In taud namuꞌ ha taas adjung awn duwanggatus kapituwan tagꞌunum tau. 38 Na, pagꞌubus nila mān nagkaun, biyugit nila na in manga luwan kaibanan, amu in manga karut liyuluunan sin tirigu ha supaya gumaan in adjung.
Hisanglad in Adjung
39 Manjari naabut mayan mahinaat, nākitaꞌ na sila pūꞌ, sagawaꞌ diꞌ kaingatan sin manga nagpaparagan sin adjung bang pūꞌ unu. Pagkitaꞌ nila sin higad buhangin, napikil nila pakadtuun in adjung paragsaun. 40 Na, biyugtuꞌ nila na in manga sāw piyaluꞌdang pa dagat iban hiyubad nila in lubid ha bansan piyahaluy. Pagꞌubus ampa nila sīntak in layag ha supaya in adjung marā sin hangin harap pa higad buhangin. 41 Sagawaꞌ nakarusmug in adjung pa kūd. Na, siyanglad na duun in adjung. In dūngan sin adjung diꞌ na makahibal, ampa in bulian nasipak kaagi sin alun makusug.
42 Sakali napikil sin manga sundalu patayun in manga pilisu ha supaya sila diꞌ makapaguy lumanguy pa higad buhangin. 43 Sagawaꞌ liyāng sila sin kapitan, sabab diꞌ siya mabayaꞌ magmula hi Paul. Gām mayan iyuldinan sin kapitan in tau katān, hisiyu-siyu in makalanguy, patugpaun na palanguyun pa higad buhangin. 44 Ampa in kaibanan piyakawaꞌ na digpiꞌ atawa unu-unu na kapanyapan dayn ha adjung in kapaglanguyan nila pa higad. Na, nakaabut kami katān pa higad iban way naunu.
28Sumampay Sila pa Pūꞌ Malta
1 Manjari nakasampay mayan kami pa higad buhangin, ampa namuꞌ kiyaingatan in ngān sin pūꞌ yaun Malta. 2 Iyasip tuud kami marayaw sin manga tau purul duun. Nagbuhiꞌ sila magtūy kāyu sabab sin haggut iban timagnaꞌ na timūꞌ in ulan. Ubus ampa kami tiyawag piyakawn. 3 Sakali in hi Paul duun nagdurungul sin manga kahuy napūt niya. Ha saꞌbu niya nagdurungul, awn hās taga lassun in gimuwaꞌ sabab sin pasuꞌ sin kāyu. Limibud in hās ha lima hi Paul. 4 Kītaꞌ sin manga tau pūꞌ in hās timutuntun ha lima hi Paul. Laung nila pakaniya-pakaniya, “Tantu in tau yan māmunuꞌ. Minsan siya walaꞌ nagmula ha dagat, bihaun maabut na in kadal niya mapatay.” 5 Sagawaꞌ pīgsik hi Paul in hās pa kāyu iban walaꞌ siya naunu. 6 Na, in pangannal sin manga tau humubag atawa mapatay hi Paul saruun-duun. Hangkan duun sila timagad kimitaꞌ. Pagga sila malugay na nagtagad duun iban wayruun da unu-unu mangīꞌ kimugdan kan Paul, napinda in pikilan nila pasal hi Paul. Laung nila, “In tau ini hambuuk tuhan-tuhan!”
7 Manjari masuuk pa lugal kiyasanglaran kāmuꞌ awn lupaꞌ hi Publiyus, amu in nakuraꞌ ha pūꞌ. Kiyawaꞌ niya kami iyayuput marayaw ha lawm sin tū adlaw. 8 Sakali in amaꞌ hi Publiyus nāsakit, hīhinglaw iban nagꞌiintawꞌ-intawꞌ. Na, miyawn hi Paul pa bilik niya, ampa niya kiyaputan in nāsakit piyangayuan duwaa. Na, kiyaulian in nāsakit. 9 Na, pagga napauliꞌ hi Paul in amaꞌ hi Publiyus, in tau katān nāsakit ha Pūꞌ Malta miyawn kan Paul. Na, kiyaulian sila katān. 10 Na, mataud ginisan dīhil piyanghulmat kāmuꞌ sin manga tau pūꞌ. Iban naabut mayan in waktu sin tulak namuꞌ, piyalutuan nila kami sin manga kagunahan namuꞌ.
In Pagtulak pa Rūm
11 Manjari pagpuas sin tū bulan lugay namuꞌ duun ha Pūꞌ Malta, timulak na kami simakat ha hambuuk adjung dayn ha dāira Iskandal, amu in timatagad duun ha pūꞌ nagpalabay sin hangin dakulaꞌ. In gandawari sin adjung siyakatan namuꞌ iyuukkil sin lupa sin tuhan-tuhan nila kambal pagngānan Kastul iban Pulluk. 12 Sakali dimungguꞌ kami ha Sirakus iban dimuun kami tū adlaw. 13 Na, dayn duun limanjal kami sin tulak namuꞌ sampay kami dimatung pa dāira Rigiyum. Pagꞌadlaw hambuuk himuyup na in hangin dayn ha sātan. Hikaruwa mayan sin adlaw, dimatung na kami pa dāira Putuliꞌ. 14 Na, duun piyaglanggal namuꞌ in manga kataymanghuran namuꞌ agad kan Īsa. Hiyawiran nila kami dumuun kanila hangka-pitu. Na, pagꞌubus ampa kami limanjal na pa Rūm. 15 Pagdungug sin manga taymanghud namuꞌ agad kan Īsa ha Rūm sin dimatung na kami, miyāk sila mawn kāmuꞌ pa Tabuꞌ Appiyus iban ha Tū Kadday. Pagkitaꞌ hi Paul kanila, magsarang-sukul siya pa Tuhan iban simannyang tuud in lawm atay niya.
Dumatung na Hinda Paul pa Rūm
16 Pagdatung namuꞌ pa Rūm, diyūlan hi Paul naghulaꞌ isa-isa niya ha bāy didtu ha guwaꞌ sin jīl, sagawaꞌ awn hambuuk sundalu nagjajaga kaniya.
17 Pagꞌubus tū adlaw piyapagpūn hi Paul in manga nakuraꞌ Yahudi naghuhulaꞌ ha Rūm. Nakapagtipun mayan sila, laung hi Paul kanila, “Manga taymanghud, in aku ini siyaggaw sin manga pagkahi natuꞌ Yahudi didtu ha Awrusalam ampa iyungsud pa lawm lima sin manga bangsa Rūm minsan da wayruun dusa ku kanila atawa nakalanggal sin saraꞌ sin manga addat-mangaddat sin manga kamaasan natuꞌ. 18 Pagꞌubus nagsumariya kākuꞌ, in kabayaan sin manga tau Rūm puasun aku sabab wayruun dusa kiyabaakan nila kākuꞌ amu in mapatut pamatayan kākuꞌ. 19 Sagawaꞌ pagga simaggaꞌ in manga Yahudi sin kabayaan sin manga Rūm hipapuas aku, na nalugus aku nangayuꞌ magpahukum mari pa Sultan sin bangsa Rūm. Malayngkan, bukun aku naghinang biyaꞌ ha yan bat awn hituntut ku ha manga pagkahi ku Yahudi. 20 Na, hangkan dayn ha sabab yan piyakawaꞌ ta kamu bat kitaniyu makapagbichara. Karnaꞌ in kasabunnalan niya, hangkan aku najīl kiyadinahan biyaꞌ ha ini sabab sin janjiꞌ amu in hiyuhuwat-huwat iban tiyatagaran sin bangsa taniyu Israil.”
21 Laung nila kan Paul, “Walaꞌ kami nakatabuk sulat dayn ha hulaꞌ Yahudiya sin pasal mu. Lāgiꞌ wayruun da isab tau pagkahi natuꞌ Yahudi dayn didtu in miyari nagdā habal pasal mu atawa namaytaꞌ sin unu-unu mangīꞌ pasal mu. 22 Malayngkan, mabayaꞌ kami dumungug sin pikilan mu, sabab kiyaingatan namuꞌ sin hawnu-hawnu na mayan hulaꞌ, mangīꞌ in bichara sin manga tau pasal sin hinduꞌ amu in iyaagaran mu yan.”
23 Na, nagtugun sila adlaw magkitaꞌ magbalik iban hi Paul. Pagꞌabut sin adlaw tugun nila, nākawn na in manga tau mataud pa bāy diyuruunan hi Paul. Na, dayn ha mahinaat sampay kiyarūman, in hi Paul magpahāti kanila sin baytaꞌ pasal sin pamarinta sin Tuhan. Iban tiyuyuan niya pakahagarun in manga tau pasal hi Īsa. Siyabbut niya in manga baytaꞌ kiyasulat hi Musa ha Kitab Tawrat iban ha Kitab sin manga kanabihan sin pasalan hi Īsa. 24 Na, in kaibanan tau nagkahagad sin baytaꞌ niya, sagawaꞌ in kaibanan diꞌ magkahagad. 25 Na, naglugat-liyugati na in manga tau. Sūng mān muwiꞌ in manga tau, laung hi Paul kanila, “Bunnal tuud in baytaꞌ sin Rū sin Tuhan amu in piyanaug niya mawn pa manga kamaasan niyu dayn kan Nabi Isayas! 26 Amu agi,
‘Kadtu kaw mamaytaꞌ ha manga tau ini, laung mu,
“Dimurungug kamu, sagawaꞌ diꞌ kamu makahāti.
Imaatud kamu, sagawaꞌ diꞌ kamu makakitaꞌ.
27 Hangkan sila biyaꞌ ha yan, sabab biyaꞌ sin giyagabunan in pikilan nila,
iban hiyuhulat nila in taynga nila
iban pīpirung nila in mata nila.
Karnaꞌ bang bukun sila biyaꞌ ha yan,
tantu makakitaꞌ in mata nila,
makarungug in taynga nila,
makahāti in pamikil nila,
iban harapun nila na aku,” laung sin Tuhan,
“ampa ku sila ampunun na.”’ ”
28 Na, mahuli dayn duun, laung hi Paul, “Na, pahātihun ta kamu sin in baytaꞌ sin Tuhan pasal kalappasan hipasampay na pa manga tau bukun bangsa Yahudi. Dungugun nila in baytaꞌ yan!”
29 Pagꞌubus hi Paul nagbichara ha ini nagꞌuwiꞌ na in manga tau iban naglugat-liyugati tuud sila.
30 Na, awn duwa tahun hi Paul dimuun ha bāy siyukayan niya. Iyasip niya in tau katān magkawn kaniya. 31 Nagnasīhat siya pasal sin pamarinta sin Tuhan iban nanghinduꞌ siya pasal sin Panghuꞌ Īsa Almasi. Luhaya siya magbichara iban wayruun limāng kaniya.