EL SANTO EVANGELIO SEGÚN SAN MARCOS

1

Predicación de Juan el Bautista

1Nan huin gaxi̱ꞌi nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí Jesucristo huin sij daꞌníj Yanꞌanj xa̱ngaꞌ aj. 2Asi̱j ná ni̱ garun tsínj gu̱ꞌnaj Isaías ꞌngo̱ nuguanꞌ anj. Ni̱ manꞌan tsínj daj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ gataj sij:

Aꞌnī ꞌngo̱ tsínj ga̱ꞌmi si-nu̱guanꞌānj.

Ni̱ tsínj daj gui̱taj dian sini rián re̱ꞌ ga̱nꞌanj sij.

Ni̱ gui̱ꞌyaj xugüi sij si-chréj re̱ꞌ ga̱nꞌanj re̱ꞌ.

Daj gataj Yanꞌanj garun Isaías asi̱j ná. 3Ni̱ garun Isaías ango nuguanꞌ nej gataj síꞌ:

Unun néꞌ si-na̱ne ꞌngo̱ tsínj aꞌmi nucuaj ꞌngo̱ yuꞌuj quij guiꞌyanj na̱co aj.

Ni̱ ataj sij sisi̱ gui̱ꞌyaj xugüi néꞌ si-chrej Señor.

Ni̱ na̱guiꞌyaj ni̱ca néꞌ niman néꞌ xiꞌí si ga̱ꞌnaꞌ Señor rian néꞌ.

Daj gataj Isaías asi̱j ná. 4Hué dan ni̱ duguataꞌ nnee tsínj gu̱ꞌnaj Juan ni ngüi̱ riqui quij quiꞌyanj na̱co. Ni̱ gataj sij sisi̱ ga̱nani ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Ni̱ ga̱taꞌ nnee ni sij. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Daj gataj sij. 5Ni̱ gahui nico ni ngüi̱ mán estado Judea nga̱ xumanꞌ gu̱ꞌnaj Jerusalén ganꞌanj ni sij rian nne Juan. Ni̱ duguataꞌ nnee Juan ni sij chruhua xinéj nnee gu̱ꞌnaj Jordán. Ni̱ ganataꞌ ni sij si-ga̱quinꞌ ni sij. Ngaa ni̱ gataꞌ nnee ni sij.

6Ni̱ si-ganꞌ Juan huin to xucu gu̱ꞌnaj camello. Ni̱ nnij cinchru ꞌni̱j gatin sij. Ni̱ xa sij xiriquíj nga̱ gatsiꞌ mán riqui quij. 7Ni̱ nataꞌ sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj sij:

―Rucú manꞌānj ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ tsínj nicaj sun doj daj nga̱ manꞌānj. Ni̱ nucuaj ni̱nꞌ ruhua sij daj da na̱ꞌaj riānj gaꞌ ni̱tū nachīj nnij correa dacánj sij. 8Ni̱ duguataꞌ nnee manꞌānj a ni é re̱ꞌ nga̱ nnee. Sani̱ ga̱ꞌnaꞌ sij, ni̱ ga̱ꞌnaꞌ Espíritu Santo rian án re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj sij. ―Daj gataj Juan gunun ni ngüi̱ aj.

El bautismo de Jesús

9Ngaa ni̱ ni güi daj, ni̱ gahui Jesús xumanꞌ Nazaret huin xumanꞌ ngaj estado Galilea. Ni̱ duguataꞌ nnee Juan manꞌan Jesús xinéj nnee gu̱ꞌnaj Jordán. 10Ni̱ ngaa gahui Jesús chruhua nnee, ni̱ guiniꞌi sij naxiꞌni̱j xataꞌ. Ni̱ guiniꞌi sij sisi̱ ꞌna̱ꞌ guinij Espíritu Santo rian manꞌan sij. Ni̱ da̱j rúnꞌ hua xuꞌma̱n hua Espíritu Santo gaꞌna̱ꞌ rian sij. 11Ngaa ni̱ ne̱ꞌ xataꞌ gaꞌmi ꞌngo̱ nane̱ rian Jesús. Ni̱ gataj Yanꞌanj:

―Hué so̱ꞌ huin daꞌnī ꞌi̱ ruhuāj. Ni̱ hua nia̱ꞌ ruhuāj niꞌyā so̱ꞌ. ―Daj gataj Yanꞌanj gunun Jesús.

Tentación de Jesús

12Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora, ni̱ ganꞌanj Jesús quij quiꞌyanj na̱co, guiꞌyaj Espíritu Santo. 13Daꞌ yuꞌuj daj gane sij hui̱j xia güi. Ni̱ gane sij scanij ni xucu huue mán riqui quij quiꞌyanj daj. Ni̱ gatsij sichre niman Jesús guiꞌyaj-áꞌ fuerza sisi̱ gui̱ꞌyaj Jesús gaquinꞌ. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ chracuij ni ángel si gachin rian Jesús.

Jesús principia su ministerio

14Ngaa ni̱ ngaa guisíj garij ni sij ducuaga̱ꞌ manꞌan Juan, ni̱ ganꞌanj Jesús estado Galilea. Ni̱ nataꞌ Jesús si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nicaj sun Yanꞌanj rian ni ngüi̱. 15Ni̱ gataj Jesús:

―Hua guisíj gahuin ni̱chrunꞌ güi gui̱nicaj sun Yanꞌanj xungüi̱ nan. Xiꞌí daj ni̱ na̱nicaj ruhua á re̱ꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni é re̱ꞌ. Ni̱ gu̱xuman ruhua á re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ si-nu̱guanꞌānj huin nuguanꞌ sa̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús rian ni ngüi̱.

Jesús llama a cuatro pescadores

16Ni̱ ngaa huaj Jesús gachéj sij duꞌua laguna xa̱chij gu̱ꞌnaj Galilea, ni̱ guiniꞌi sij ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Simón nga̱ jnánj síꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Andrés. Hué nu̱ngüej sij huin tsínj daꞌa xucuaj. Ni̱ aꞌníj nu̱ngüej sij nnánj chruhua nnee. 17Ni̱ gataj Jesús gunun nu̱ngüej sij:

―Gui̱nicoꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ manꞌānj. Ngaa ni̱ gui̱ꞌyā sisi̱ da̱j rúnꞌ daꞌa nu̱ngüej é re̱ꞌ xucuaj, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱riꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ tsínj gu̱xuman ruhua ni̱ꞌyaj manꞌānj. ―Daj gataj Jesús.

18Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora duna nu̱ngüej sij xinánj sij. Ni̱ ganꞌanj nu̱ngüej sij nga̱ Jesús.

19Ngaa ni̱ huaj Jesús ne̱ꞌ rian doj, ni̱ guiniꞌi sij tsínj gu̱ꞌnaj Jacobo daꞌníj Zebedeo nga̱ jnánj síꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Juan. Ni̱ nne nu̱ngüej sij chruhua ꞌngo̱ rio̱ chéj rian nnee naguiꞌyaj sa̱ꞌ nu̱ngüej sij nnánj daꞌa nu̱ngüej sij xucuaj. 20Ni̱ gaquínj Jesús nu̱ngüej sij sisi̱ gui̱nicoꞌ nu̱ngüej sij manꞌan síꞌ. Ni̱ duna nu̱ngüej sij chrej nu̱ngüej sij Zebedeo chruhua rio̱ nga̱ si-moso síꞌ. Asíj ni̱ guinicoꞌ nu̱ngüej sij Jesús.

Un hombre que tenía un espíritu inmundo

21Hué dan ni̱ gatúj aninꞌ sij xumanꞌ Capernaum. Ni̱ güi naránj ruhua ni tsínj israelita, ni̱ gatúj Jesús chruhua si-nuhui ni tsínj daj. Ni̱ gaxi̱ꞌi sij digyán sij rian ni síꞌ. 22Ni̱ ngaa gunun ni tsínj daj si gataj Jesús, ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua ni sij. Daj si si-nu̱guanꞌ Jesús nicaj sun. Ni̱ sé rúnꞌ digyán Jesús da guiꞌyaj ni maestro digyán si-ley Yanꞌanj rian ni ngüi̱ mánj.

23Ni̱ nne ꞌngo̱ tsínj nu̱n nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman chruhua nuhui daj. Ni̱ gaguáj nucuaj síꞌ. 24Ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱ u̱n sin diguíj re̱ꞌ nga̱ ni únj huín re̱ꞌ Jesús nazareno únj. Ni̱ ꞌna̱ꞌ re̱ꞌ du̱guaꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ únj níꞌ. Hua niꞌīnj re̱ꞌ si huín re̱ꞌ tsínj sa̱ꞌ ni̱nꞌ chruhua niman ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. ―Daj gataj nane̱ xi̱ꞌi nu̱n chruhua niman tsínj daj gunun Jesús.

25Ngaa ni̱ gaꞌmi huee Jesús rian nane̱ xi̱ꞌi daj. Ni̱ gataj sij:

―Dínj ga̱ne duꞌuá so̱ꞌ. Ni̱ ga̱hui so̱ꞌ chruhua niman síꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun nane̱ xi̱ꞌi daj.

26Ngaa ni̱ ducu nagunánj tsínj daj, guiꞌyaj nane̱ xi̱ꞌi. Ni̱ ducu gaguáj nucuaj nane̱ xi̱ꞌi. Ni̱ gahui sij chruhua cúj niman tsínj daj. 27Ngaa ni̱ ganꞌanj ruhua daranꞌ ni sij. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij rian dugüiꞌ ni sij, ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin nan únj. Ni̱ ꞌngo̱ ducuánj na̱ca huin si digyán sij níꞌ. Nicaj nucuaj tsínj nan sun. Daj si aꞌninꞌ sij sun rian ni nane̱ xi̱ꞌi. Ni̱ unun ni nane̱ xi̱ꞌi si ataj sij. ―Daj gataj ni sij.

28Ni̱ ráꞌyanj gaxaꞌni̱ nuguanꞌ xiꞌí Jesús ni̱nꞌ ga̱chraꞌ estado gu̱ꞌnaj Galilea.

Jesús sana a la suegra de Pedro

29Ni̱ ngaa guisíj gahui ni sij chruhua nuhui, ngaa ni̱ gatúj Jesús ducuá Simón nga̱ Andrés. Ni̱ gatúj Jacobo nga̱ Juan nej. 30Ni̱ nni chre̱j Simón táj rian nna. Ni̱ nu̱n gachiꞌ únꞌ. Ni̱ gataj ni sij rian Jesús si aꞌnanꞌ manꞌan únꞌ. 31Asíj ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ Jesús rian ngaj únꞌ. Ni̱ guidaꞌa sij raꞌa únꞌ. Ni̱ nachi nicaj sij únꞌ. Ni̱ ꞌngo̱ hora xiꞌnej gachiꞌ únꞌ. Ni̱ gaxi̱ꞌi manꞌan únꞌ guiꞌyaj xugüi únꞌ si xa ni tsínj daj.

Muchos sanados al ponerse el sol

32Ni̱ ngaa gatúj güi, ni̱ nicaj ni ngüi̱ dugüiꞌ ni sij huin daranꞌ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ nga̱ ni ngüi̱ nu̱n nane̱ xi̱ꞌi chruhua cúj niman ni sij. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni sij rian nne Jesús. 33Ni̱ daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ daj ꞌngo̱ nahuin yuꞌ rian hueꞌ rian nne Jesús. 34Ni̱ ganahuin nico ni ngüi̱ ranꞌ gaꞌi̱ rian xiꞌi̱, guiꞌyaj Jesús. Ni̱ guiri sij nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱. Ni̱ nun gaꞌuiꞌ sij permiso gaꞌmi ni nane̱ xi̱ꞌi daj si naniꞌi ni sij Jesús.

Jesús recorre Galilea predicando

35Achin gue̱rengaꞌ nachi Jesús hua ru̱miꞌ gue̱. Ni̱ gahui sij ne̱ꞌ xe̱ꞌ xumanꞌ daj ganꞌanj sij quij quiꞌyanj na̱co ga̱chinj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj. 36Ni̱ ganꞌanj na̱noꞌ Simón nga̱ ni dugüiꞌ síꞌ manꞌan Jesús. 37Ngaa guisíj nariꞌ ni sij, ni̱ gataj ni sij gunun Jesús:

―Daranꞌ ni ngüi̱ nanoꞌ so̱ꞌ aj. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.

38Sani̱ gataj Jesús:

―Gu̱nꞌ ango ni xumanꞌ ngaj ni̱chrunꞌ. Ni̱ ga̱ꞌmī si-nu̱guanꞌānj rian ni ngüi̱ si hué sun da gahui gaꞌnāj. ―Daj gataj Jesús.

39Ngaa ni̱ gachéj Jesús ni̱nꞌ ga̱chraꞌ daranꞌ ni xumanꞌ ngaj riqui estado Galilea. Ni̱ nataꞌ sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj chruhua si-nuhui ni tsínj israelita daꞌ go̱ꞌngo yuꞌuj. Ni̱ guiri sij ni nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱ nej.

Jesús sana a un leproso

40Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj ranꞌ ꞌngo̱ xiꞌi̱ nnij sij gu̱ꞌnaj-áꞌ lepra. Ni̱ ganꞌanj ni̱chi sij rian Jesús ganiquinꞌ ráj da̱coj sij. Ni̱ gaꞌmi yaco sij rian Jesús. Ni̱ gataj sij:

―Sisi̱ huin ruhuá re̱ꞌ, ni̱ ga̱ꞌue na̱huin sa̱ꞌāj, gui̱ꞌyáj re̱ꞌ aj. ―Daj gataj sij.

41Ngaa ni̱ nani yaco ruhua Jesús niꞌyaj sij tsínj daj. Ni̱ gutaꞌ sij raꞌa sij síꞌ. Ni̱ gataj sij:

―Huin ruhuāj sisi̱ ga̱ sa̱ꞌ nnee̱ cúj re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús.

42Ni̱ ngaa gataj Jesús daj, ni̱ ꞌngo̱ hora xiꞌnej xiꞌi̱ nahuin sa̱ꞌ tsínj daj.

43Ni̱ naꞌníj Jesús chrej na̱nꞌ síꞌ. Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun rian manꞌan síꞌ. 44Ni̱ gataj sij:

―Ga̱ cuidado nga̱ manꞌán re̱ꞌ si̱ ganataꞌ re̱ꞌ rian ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ mánj. Maan si ga̱nꞌanj re̱ꞌ di̱gyán re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ rian chrej. Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ re̱ꞌ rian Yanꞌanj da̱j rúnꞌ gaꞌninꞌ Moisés sun xiꞌí si nahuín re̱ꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ngaa ni̱ xa̱caj ni chrej cuenta sisi̱ hua nahuin sa̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ, guiꞌyaj manꞌānj. ―Daj gataj Jesús gunun tsínj aꞌnanꞌ daj.

45Sani̱ gahui tsínj nahuin daj. Ni̱ gaxi̱ꞌi sij nataꞌ sij rian daranꞌ ni ngüi̱ si guiꞌyaj Jesús. Xiꞌí daj nun ga̱ꞌue ga̱tu re̱ngaꞌ Jesús chruhua ni xumanꞌ. Maan si gachéj sij quij quiꞌyanj na̱co rian nitaj ni ngüi̱ mánj. Sani̱ daranꞌ yuꞌuj gaꞌna̱ꞌ ni ngüi̱ nanoꞌ ni sij Jesús.

2

Jesús sana a un paralítico

1Ni̱ ngaa gachin do̱j güi, ni̱ gatúj ru̱huaꞌ yún Jesús xumanꞌ Capernaum. Ni̱ gunun ni ngüi̱ sisi̱ nne sij ꞌngo̱ hueꞌ daj. 2Ni̱ ꞌngo̱ hora nahuin yuꞌ nico ni ngüi̱ rian hueꞌ daj. Ni̱ nun ga̱ꞌue gui̱sij rian guima̱n ni sij. Ni̱ gaꞌmi Jesús nuguanꞌ sa̱ꞌ rian ni ngüi̱ nahuin yuꞌ daj. 3Ni̱ nicaj ga̱nꞌanj ranꞌ tsínj daj ꞌngo̱ tsínj nareꞌ nnee̱ cúj gaꞌna̱ꞌ aninꞌ sij. Ni̱ naꞌue gui̱siquiꞌ síꞌ. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ manꞌan ni sij rian nne Jesús. 4Ni̱ ri̱an naꞌue gu̱nucuaj ni sij gui̱sij ni sij daꞌ rian nne Jesús, ꞌyaj ni ngüi̱, ngaa ni̱ gayaꞌ ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj chra̱ hueꞌ xataꞌ rian niquinꞌ Jesús. Ngaa ni̱ na̱naj dinij ni sij huéj nu̱n tsínj aꞌnanꞌ daj rian niquinꞌ Jesús. 5Ni̱ ngaa guiniꞌi Jesús sisi̱ da̱j guxuman ruhua ni sij niꞌyaj ni sij síꞌ, ngaa ni̱ gataj síꞌ gunun tsínj aꞌnanꞌ daj:

―Nicā ꞌngo̱ niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ so̱ꞌ nánj. ―Daj gataj sij gunun síꞌ.

6Ni̱ ma̱n do̱j ni tsínj huin maestro digyán si-ley Moisés niꞌyaj ni sij. Ni̱ ani manꞌan ruhua ni sij nga̱ niman ni sij: 7“Daj huin ruhua tsínj nan gaꞌmi sij nan únj. Quij ni̱nꞌ ruhua aꞌmi sij rian Yanꞌanj. Urin Yanꞌanj ga̱ꞌue gui̱nicaj ꞌngo̱ niman nico rian si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱ aj.” Daj gataj ni sij chruhua niman ni sij. 8Sani̱ guiniꞌi manꞌan Jesús si ani ruhua ni sij. Ngaa ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ani ruhua á re̱ꞌ nuguanꞌ nan únj. 9Hua hui̱j nuguanꞌ sa̱ꞌ ga̱ꞌue ga̱tā gu̱nun tsínj aꞌnanꞌ nan. Ga̱ꞌue ga̱tā gu̱nun sij: “Nicā ꞌngo̱ niman nico rian xiꞌí si-ga̱quinꞌ re̱ꞌ.” Asi̱ ga̱ꞌue ga̱tā gu̱nun sij: “Na̱chica re̱ꞌ na̱ranꞌ re̱ꞌ duhuéj re̱ꞌ, ni̱ ga̱che re̱ꞌ aj.” Daj ga̱ꞌue ga̱taj manꞌānj. 10Hué dan ni̱ huin ruhuāj sisi̱ xa̱caj á re̱ꞌ cuenta sisi̱ nicaj sūnj rian xungüi̱ nan huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ ga̱ꞌue gui̱nicā ꞌngo̱ niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱. ―Daj gataj Jesús.

11Ngaa ni̱ gataj sij rian tsínj nareꞌ dacój daj:

―Atā rian manꞌán re̱ꞌ sisi̱ na̱chica re̱ꞌ na̱ranꞌ re̱ꞌ duhuéj re̱ꞌ. Ni̱ güi̱j na̱nꞌ re̱ꞌ ducuá re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun síꞌ.

12Ni̱ ꞌngo̱ hora nachica tsínj aꞌnanꞌ daj. Ni̱ ganaranꞌ sij duhuéj sij. Ni̱ gahui sij ganꞌanj sij niꞌyaj daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua hueꞌ daj. Ngaa ni̱ ganꞌanj ruhua daranꞌ ni sij. Ni̱ gataj ni sij sisi̱ sa̱ꞌ guiꞌyaj manꞌan Yanꞌanj. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ a̱ ꞌngo̱ yu̱n nun guiniꞌíꞌ ꞌngo̱ rasu̱n hua nan mánj. ―Daj gataj ni sij.

Llamamiento de Leví

13Daꞌ síj daj gahui ru̱huaꞌ yún Jesús ganꞌanj sij duꞌua laguna xa̱chij daj. Ni̱ ganꞌanj ni̱chi daranꞌ ni ngüi̱ rian sij. Ni̱ digyán manꞌan sij rian ni ngüi̱ daj.

14Ni̱ ngaa huaj sij, ni̱ guiniꞌi sij ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Leví, daꞌníj tsínj gu̱ꞌnaj Alfeo. Ni̱ nne síꞌ rian mesa aꞌnej síꞌ pesto güenda gobierno. Ni̱ gataj Jesús gunun sij:

―Gui̱nicoꞌ so̱ꞌ gu̱nꞌ. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱ naxu̱man Leví, ni̱ guinicoꞌ síꞌ Jesús ganꞌanj síꞌ.

15Ni̱ ngaa gane Jesús rian mesa chruhua ducuá tsínj gu̱ꞌnaj Leví, ni̱ guxuman gaꞌi̱ ni tsínj aꞌnej pesto, ꞌyaj gobierno nga̱ ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ nej. Ni̱ gane nu̱guanꞌan ni sij nga̱ Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ Jesús nej. Daj si ma̱n nico ni sij nicoꞌ Jesús. 16Ni̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo sisi̱ xa Jesús nga̱ ni tsínj aꞌnej pesto nga̱ ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ, ngaa ni̱ gataj ni sij gunun ni tsínj nicoꞌ Jesús:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ xa si-maestro ni é re̱ꞌ, ni̱ goꞌo sij nga̱ ni tsínj aꞌnej pesto nej, ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ nej. ―Daj gataj ni síꞌ.

17Ni̱ ngaa gunun Jesús si gataj ni síꞌ, ni̱ gataj sij:

―Nitaj si níꞌyanj ni ngüi̱ hua sa̱ꞌ nga̱ ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj go̱noꞌo mánj. Sani̱ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ níꞌyanj ꞌngo̱ tsínj go̱noꞌo aj. Sé si ꞌnāj ga̱quīn ni ngüi̱ hua sa̱ꞌ mánj. Sani̱ ꞌnāj ga̱quīn ni ngüi̱ ꞌyaj gaquinꞌ sisi̱ ga̱nani ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. ―Daj gataj Jesús.

La pregunta sobre el ayuno

18Ni̱ ni tsínj nicoꞌ Juan nga̱ ni tsínj nicoꞌ ni tsínj fariseo, ni̱ guiꞌyaj ni sij ayuno. Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ go̱ꞌngo ni tsínj rian Jesús. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Jesús. Ni gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ꞌyaj ayuno ni tsínj nicoꞌ Juan nga̱ ni tsínj nicoꞌ ni fariseo, sani̱ xa gue̱ ni tsínj nicoꞌ manꞌán re̱ꞌ únj. ―Daj gataj ni sij.

19Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:

―Da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj xa̱caj yunꞌunj xa̱na daꞌngaꞌ daj ꞌyā. Ni̱ ngaa ga̱huin guiꞌyanj xa̱caj ꞌngo̱ tsínj daj yunꞌunj xa̱na, ni̱ si̱ gaꞌue gui̱ꞌyaj tsínj ga̱nꞌanj guiꞌyanj daj ayuno mánj. 20Sani̱ hua güi, ni̱ gui̱daꞌa ni tsínj quij tsínj xa̱caj yunꞌunj xa̱na daj. Ngaa ni̱ gui̱ꞌyaj ni tsínj nicoꞌ manꞌānj ayuno.

21’Si̱ gaꞌue na̱nuoꞌ néꞌ ꞌngo̱ atsij na̱ca nga̱ ꞌngo̱ atsij re̱ꞌe mánj. Daj si hué gue̱ atsij na̱ca naráj néꞌ daj gui̱ꞌyaj sisi̱ tsitsiꞌ atsij re̱ꞌe daj. Ni̱ ga̱nahuin xa̱chij rian naráj néꞌ. 22Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱ꞌnij néꞌ nnee vino na̱ca chruhua nnij re̱ꞌe. Daj si tsitsiꞌ nnij daj, gui̱ꞌyaj vino na̱ca daj. Hué dan ni̱ ꞌngo̱ gue̱reꞌ vino nga̱ nnij nej. Xiꞌí daj huin ni̱ gaꞌnij néꞌ vino na̱ca chruhua nnij na̱ca aj. Ni̱ da̱j rúnꞌ huin vino na̱ca daj huin si-nu̱guanꞌānj. ―Daj gataj Jesús rian ni tsínj daj.

Los discípulos recogen espigas en el día de reposo

23Ni̱ ꞌngo̱ güi naránj ruhua ni sij, ni̱ huaj Jesús da̱ni nnaa̱ strigo. Ni̱ rocoj ni tsínj nicoꞌ sij ca strigo huaj ni sij. 24Ngaa ni̱ gataj ni tsínj fariseo gunun Jesús:

―Ni̱ꞌyaj re̱ꞌ si ꞌyaj ni tsínj nicóꞌ re̱ꞌ. Daj si naꞌuej si-ley Yanꞌanj si daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni sij mánj. ―Daj gataj ni tsínj fariseo.

25Sani̱ gataj Jesús:

―Hua gaya ni é re̱ꞌ si guiꞌyaj xíꞌ David níꞌ. Daj si ꞌngo̱ güi ngaa gachin xiꞌna̱ riqui ni du̱güiꞌ sij, 26ni̱ gatúj sij chruhua ducuá Yanꞌanj ngaa gane ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Abiatar. Ni̱ hué síꞌ huin ꞌngo̱ chrej aꞌninꞌ. Ni̱ xa sij si-chra̱chrunj Yanꞌanj. Ni̱ urin chrej ga̱ꞌue xa chrachrúnj daj. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij xa ni tsínj ma̱n nga̱ sij nej. ―Daj gataj Jesús.

27Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús rian ni tsínj fariseo:

―Guiꞌyaj Yanꞌanj güi naránj ruhua néꞌ güenda néꞌ. Ni̱ sé si guiꞌyaj Yanꞌanj néꞌ güenda güi naránj ruhua néꞌ mánj. 28Ni̱ nicaj sūnj rian ni güi naránj ruhua néꞌ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. ―Hué daj gataj Jesús gunun ni tsínj fariseo.

3

El hombre de la mano seca

1Ngaa ni̱ gatúj ru̱huaꞌ yún Jesús chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. Ni̱ chruhua nuhui daj nne ꞌngo̱ tsínj hua na̱co raꞌa. 2Ni̱ nagaꞌna̱j ni sij Jesús niꞌyaj ni sij sisi̱ ga̱nahuin raꞌa tsínj daj güi naránj róꞌ, gui̱ꞌyaj Jesús. Daj si huin ruhua ni sij ga̱ꞌmi gaquinꞌ ni sij xiꞌí Jesús. 3Hué dan ni̱ gataj Jesús rian tsínj hua raꞌa na̱co daj:

―Na̱xuman re̱ꞌ gui̱niquinꞌ re̱ꞌ da̱ni ni únj anj. ―Daj gataj Jesús.

4Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni tsínj nagaꞌna̱j daj. Ni̱ gataj sij:

―Aꞌuej si-ley Yanꞌanj sisi̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ güi naránj róꞌ níꞌ. Asi̱ sa̱ꞌ gui̱ꞌyaj quij néꞌ, ruhua á re̱ꞌ sa̱ꞌ. Ni̱ ga̱ꞌuej si-ley Yanꞌanj sisi̱ na̱coꞌ ꞌngo̱ tsínj ruhua ga̱huiꞌ níꞌ. Asi̱ sa̱ꞌ ga̱huiꞌ sij, ruhua á re̱ꞌ sa̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.

Sani̱ dínj gane duꞌua ni tsínj daj. 5Hué dan ni̱ gaꞌman ruhua Jesús. Ni̱ niꞌyaj sij ni tsínj daj. Ni̱ nani ruhua sij xiꞌí si tsi̱ niman ni síꞌ.

Ngaa ni̱ gataj sij rian tsínj na̱co raꞌa daj:

―Du̱cuá re̱ꞌ raꞌá re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱ ducua síꞌ raꞌa síꞌ. Ni̱ nahuin sa̱ꞌ raꞌa síꞌ. 6Ngaa ni̱ gahui ni tsínj fariseo. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij dagaꞌmi dugüiꞌ ni sij nga̱ ni tsínj herodista. Ni̱ gaꞌmi ni sij xiꞌí Jesús si ruhua ni sij da̱gahuiꞌ ni sij manꞌan síꞌ.

La multitud a la orilla del mar

7Sani̱ gahui Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij yuꞌuj daj. Ni̱ ganꞌanj sij duꞌua laguna xa̱chij. Ni̱ guinicoꞌ ni̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ mán estado Galilea 8nga̱ ni ngüi̱ ma̱n estado Judea nej, ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Jerusalén nej, ni ngüi̱ ma̱n estado Idumea nej, ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej xinéj nnee gu̱ꞌnaj Jordán nej, ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Tiro nej, nga̱ ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Sidón nej. Ni̱ guinicoꞌ daranꞌ ni sij Jesús xiꞌí si gunun ni sij ni si sa̱ꞌ guiꞌyaj síꞌ. 9Ngaa ni̱ garasu̱n Jesús ni tsínj nicoꞌ sij sisi̱ ga̱ chru̱n ni síꞌ nga̱ ꞌngo̱ rio̱ achéj rian nnee. Ngaa ni̱ si̱ guruꞌman nico ni ngüi̱ rian manꞌan sij. 10Daj si gaꞌi̱ nico ni ngüi̱ nahuin, guiꞌyaj manꞌan Jesús. Ni̱ guruꞌman dugüiꞌ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ ganꞌanj ni sij rian síꞌ sisi̱ ga̱ꞌue ga̱nun raꞌa ni sij manꞌan síꞌ, ruhua ni sij. 11Ni̱ ma̱n ni tsínj nu̱n nane̱ xi̱ꞌi ruhua cúj niman ni sij. Ni̱ ngaa guiniꞌi ni sij Jesús, ni̱ guiniquinꞌ ráj da̱coj ni sij ne̱ꞌ rian manꞌan síꞌ. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gaguáj ni sij. Ni̱ gataj ni sij gunun Jesús:

―Hué re̱ꞌ huin yya daꞌníj Yanꞌanj anj. ―Daj gataj ni nane̱ xi̱ꞌi daj.

12Sani̱ gaꞌninꞌ nico Jesús sun rian ni nane̱ xi̱ꞌi daj sisi̱ si̱ nataꞌ ni sij u̱n tsínj huin síꞌ rian ni ngüi̱ mánj.

Elección de los doce apóstoles

13Ne̱ꞌ ru̱cu da gahui Jesús ganꞌanj sij chra̱ ꞌngo̱ quij. Ni̱ gaquínj sij ni tsínj huin ruhua sij ga̱ꞌnaꞌ rian sij. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni síꞌ rian manꞌan sij. 14Ni̱ guta sun Jesús xu̱huij ni tsínj guima̱n ni síꞌ nga̱ manꞌan sij. Ni̱ garasu̱n sij ni síꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj ni síꞌ na̱taꞌ ni síꞌ si-nu̱guanꞌ sij rian ni ngüi̱. 15Ni̱ gaꞌuiꞌ Jesús sun rian ni tsínj daj sisi̱ ga̱nahuin ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, gui̱ꞌyaj ni sij. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij sun sisi̱ gui̱ri ni síꞌ ni nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman ni ngüi̱ nej. 16Ni̱ guta sun Jesús tsínj gu̱ꞌnaj Simón. Ni̱ duguꞌna̱j Jesús si-xugüi síꞌ gu̱ꞌnaj síꞌ Pedro. 17Ni̱ guta sun Jesús Jacobo daꞌníj Zebedeo nga̱ jnánj Jacobo tsínj gu̱ꞌnaj Juan. Ni̱ duguꞌna̱j Jesús nu̱ngüej jna̱nj sij Boanerges. Ni̱ nuguanꞌ daj huin ruhuaj gata ni daꞌníj duꞌui. 18Ni̱ guta sun Jesús ango tsínj gu̱ꞌnaj Andrés nga̱ Felipe nej, Bartolomé nej, Mateo nej, Tomás nej, Jacobo daꞌníj tsínj gu̱ꞌnaj Alfeo nej, Tadeo nej, Simón nicoꞌ xiꞌninꞌ gu̱ꞌnaj Cananita nej, 19Judas Iscariote nej, huin síꞌ tsínj digyán chrej rian ni tsínj ga̱ꞌnaꞌ gui̱daꞌa Jesús. Ngaa ni̱ gatúj Jesús chruhua hueꞌ nga̱ ni tsínj nicoꞌ síꞌ.

La blasfemia contra el Espíritu Santo

20Ngaa ni̱ ducu nahuin yuꞌ ru̱huaꞌ yún ni ngüi̱ rian Jesús. Xiꞌí daj ni̱ nun ga̱ꞌue xa̱ Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij, guiꞌyaj ni ngüi̱ daj. 21Ni̱ ngaa gunun ni dugüiꞌ Jesús nuguanꞌ daj, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni sij sisi̱ gui̱daꞌa ni sij síꞌ. Daj si gataj ni sij sisi̱ sinúnj manꞌan síꞌ. 22Ni̱ gataj ni tsínj digyán ley huin ni tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Jerusalén:

―Sichre huin achij rian ni sichre gu̱ꞌnaj Beelzebú nu̱n niman Jesús. Ni̱ xiꞌí si-fuerza manꞌan sichre daj, ni̱ gahuin nucuaj sij ri sij ni nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman ni ngüi̱. ―Daj gataj ni tsínj digyán ley da aj.

23Ngaa ni̱ gaquínj Jesús ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj daj rian sij. Ni̱ nani sij ꞌngo̱ cuento rian ni síꞌ. Ni̱ gataj sij:

―Asa̱ꞌ ga̱ꞌue gui̱ri sichre Satanás ango sichre chruhua niman ni ngüi̱, ruhua ni é re̱ꞌ únj. Si̱ gaꞌue mánj. 24Sisi̱ ga̱huin hui̱j xiꞌninꞌ ni tsínj nicaj sun, ni̱ ununꞌ nu̱ngüej xiꞌninꞌ huin ducuasun daj, ngaa ni̱ si̱ gunucuaj ni sij ga̱ne ni sij mánj. 25Ni̱ sisi̱ nne hui̱j xiꞌninꞌ ducuá ꞌngo̱ tsínj daj, ni̱ ununꞌ hui̱j xiꞌninꞌ daj, ngaa ni̱ si̱ gunucuaj ducuá sij ga̱ne sij mánj. 26Ni̱ sisi̱ na̱xuman manꞌan sichre Satanás gu̱nunꞌ sij nga̱ ni dugüiꞌ manꞌan sij, ngaa ni̱ si̱ gaꞌue gu̱nucuaj sij ga̱ne sij mánj. Ni̱ ꞌngo̱ ga̱nahuij ni sichre daj.

27’Ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni tsínj si̱ gaꞌue ga̱tu chruhua ducuá ꞌngo̱ tsínj nucuaj güenda gui̱ꞌyaj tu̱ sij siꞌyaj síꞌ mánj. Sani̱ hua sini nu̱mi tsínj siꞌyaj daj, gui̱ꞌyaj tsínj tu̱ daj, daꞌ ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj tu̱ sij siꞌyaj síꞌ.

28’Xa̱ngaꞌ yya ni̱nꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌue gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico xiꞌí daranꞌ gaquinꞌ guiꞌyaj ni ngüi̱ nga̱ daranꞌ nuguanꞌ quij gaꞌmi ni sij nej. 29Sani̱ daranꞌ ni ngüi̱ ga̱ꞌmi quij rian xiꞌí Espíritu Santo, ni̱ si̱ gaꞌue gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico xiꞌí ni ngüi̱ da ga̱ mánj. Ni̱ ꞌngo̱ ni̱ganj ni̱nꞌ daꞌui ni sij gaquinꞌ nánj. 30―Daj gataj Jesús xiꞌí si gataj ni maestro daj sisi̱ nu̱n sichre xi̱ꞌi chruhua cúj niman manꞌan sij.

La madre y los hermanos de Jesús

31Ngaa ni̱ guisíj nni Jesús nga̱ ni jnánj sij rian sij. Sani̱ gunáj ni sij ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ hueꞌ nne Jesús. Ni̱ gaꞌníj ni sij ꞌngo̱ nuguanꞌ rian Jesús sisi̱ ga̱hui síꞌ ga̱ꞌnaꞌ síꞌ yuꞌuj niquinꞌ ni sij. 32Ngaa ni̱ gataj ni ngüi̱ nne ganica̱j xiꞌníj Jesús:

―Nní re̱ꞌ nga̱ ni jnánj re̱ꞌ anaꞌuij niquinꞌ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ nanoꞌ ni sij manꞌán re̱ꞌ. ―Daj gataj ni ngüi̱ daj.

33Sani̱ gataj manꞌan Jesús:

―Ni̱ u̱n ngüi̱ xa̱na huin nnī rian manꞌānj, ruhua ni é re̱ꞌ únj. Ni̱ u̱n tsínj huin jnān rian manꞌānj, ruhua á re̱ꞌ únj. ―Daj gataj síꞌ rian ni ngüi̱ daj.

34Hué dan ni̱ niꞌyaj Jesús ni ngüi̱ nne ganica̱j xiꞌníj sij. Ni̱ gataj sij:

―Hué nnī nga̱ ni jnān huin ni tsínj ma̱n nan. 35Daj si u̱n ngüi̱ da̱gahuin si aranꞌ ruhua Yanꞌanj, ni̱ hué ni sij huin jnān nej, xicaꞌuī nej, nga̱ nnī nej aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱ daj.

4

Parábola del sembrador

1Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi ru̱huaꞌ yún Jesús digyán sij si-nu̱guanꞌ sij rian ni ngüi̱ mán duꞌua laguna xa̱chij daj. Ni̱ nahuin yuꞌ nico ni ngüi̱ rian niquinꞌ manꞌan Jesús. Ngaa ni̱ gatúj sij chruhua ꞌngo̱ rio̱ chéj rian nnee. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne sij chruhua rio̱ daj. Ni̱ niquinꞌ daranꞌ ni ngüi̱ niꞌyaj ni sij duꞌua laguna daj.

2Ni̱ nani Jesús gaꞌi̱ cuento digyán sij rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj sij:

3―Gu̱nun sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ nan anj: Gahui ꞌngo̱ tsínj ganꞌanj da̱gamanꞌ ca̱n anj. 4Ni̱ ngaa dagamanꞌ sij, ni̱ guinij do̱j ca̱n daj chruhua chrej. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ gue̱ xataj xa xuj ca̱n daj. 5Ni̱ guinij do̱j ca̱n rian yoꞌój yej rian nitaj nico yoꞌój nu̱n. Ni̱ xiraꞌ yoo̱ ca̱n daj. Daj si nitaj si yoꞌój hua nico rian yej daj. 6Sani̱ ngaa gahui güi gurununj, ni̱ gaca coj daj, guiꞌyaj nnán. Daj si nitaj yaꞌa̱ siu̱ mánj. Ni̱ ganaco̱ ráꞌyanj coj daj. 7Ni̱ gayu do̱j ca̱n scanij tanj. Ni̱ gachij tanj daj. Hué dan ni̱ gane̱ coj daj, guiꞌyaj tanj. Xiꞌí daj ni̱ nun ga̱ꞌue gayu ca̱n. 8Ni̱ gayu do̱j ca̱n ango yoꞌój sa̱ꞌ. Ni̱ gayu sa̱ꞌ ca̱n. Ni̱ gachij manꞌan nnaa̱ daj. Ni̱ gayu sa̱ꞌ nnaa̱. Ni̱ ꞌngo̱ coj gahui co̱ chiꞌ ca̱n. Ni̱ ango coj gahui hua̱ꞌnij xia ca̱n daj. Ni̱ ángoj gahui ꞌngo̱ ciento ca̱n daj. ―Daj gataj Jesús.

9Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:

―Sisi̱ nu̱n chraquij a ni é re̱ꞌ, ni̱ gu̱nun a ni é re̱ꞌ nej aj. ―Daj gataj Jesús guisíj nani sij cuento.

10Ni̱ ngaa gunáj urin Jesús nga̱ ni tsínj chéj nga̱ sij nga̱ ni xu̱huij ni tsínj nicoꞌ sij, ni̱ nachínj snanꞌanj ni síꞌ Jesús u̱n sin huin ruhua cuento daj gata gunun ni síꞌ.

11Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Rian án re̱ꞌ riqui Yanꞌanj sisi̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ da̱j hua nuguanꞌ hui̱ rian nicaj sun Yanꞌanj. Sani̱ rian ni tsínj nitaj si chéj ngāj, ni̱ maan ni̱nanj cuento nanīj rian ni sij. 12Hué dan ni̱ gui̱niꞌyaj ni sij, sani̱ si̱ guiniꞌi ni sij mánj. Ni̱ gu̱nun chraquij ni sij, sani̱ si̱ gara daꞌngaꞌ ruhua sij mánj. Ni̱ hué dan ni̱ si̱ nanicaj ruhua ni sij. Ni̱ naꞌuej ruhua ni sij sisi̱ gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico rian si-ga̱quinꞌ ni sij. ―Daj gataj Jesús.

13Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:

―Nun gunun a ni é re̱ꞌ cuento digyānj rian án re̱ꞌ nan míꞌ. Ni̱ asa̱ꞌ ga̱ꞌue gu̱nun a ni é re̱ꞌ ango ni cuento na̱nīj rian án re̱ꞌ, ruhua á re̱ꞌ únj.

14’Tsínj dagamanꞌ ca̱n daj huin tsínj nataꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ aj. 15Ni̱ ca̱n guinij chruhua chrej rúnꞌ huin go̱ꞌngo tsínj: gunun ni sij nuguanꞌ daj. Sani̱ gunun ni sij, ni̱ ꞌngo̱ hora ga̱ꞌnaꞌ sichre Satanás ga̱ꞌnej-éꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ gunun ni sij.

16’Ni̱ ca̱n guinij rian yoꞌój yej, ni̱ rúnꞌ huin ango ni tsínj: gunun ni sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ ꞌngo̱ hora nahuin raꞌa ni sij nuguanꞌ daj. Ni̱ huin nia̱ꞌ ruhua ni sij. 17Sani̱ ꞌyaj ni sij rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ coj nitaj nico yaꞌa̱ siu̱. Hué dan ni̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ sayun chranꞌ yunꞌunj ango ni tsínj xiꞌí si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, ngaa ni̱ jna ni sij si-chrej Yanꞌanj.

18’Ni̱ ca̱n guinij scanij tanj daj rúnꞌ huin ango ni tsínj: gunun ni sij nuguanꞌ sa̱ꞌ. 19Sani̱ huin ruhua ni sij gui̱riꞌ ni sij ni rasu̱n ma̱n chruhua xungüi̱ nan anj. Ni̱ digyaꞌ yunꞌunj sanꞌanj ni sij si nahuij ruhua ni sij ga̱huin xuruꞌue ni sij. Ni̱ nanoꞌ ni sij ango ni rasu̱n nej. Xiꞌí daj ni̱ gue̱reꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ ma̱n chruhua niman ni sij. Ni̱ nitaj si ꞌyaj sa̱ꞌ ni sij ga̱ mánj.

20’Ni̱ ca̱n guinij rian yoꞌój sa̱ꞌ, ni̱ rúnꞌ huin ango ni tsínj gunun si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Nacaj ni sij nuguanꞌ daj. Ni̱ dugumi sa̱ꞌ ni sij. Ni̱ ꞌyaj ꞌngo̱ sij rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ coj gayu co̱ chiꞌ ca̱n. Ni̱ ꞌyaj ango sij rúnꞌ ꞌyaj ango coj gayu hua̱ꞌnij xia ca̱n. Ni̱ ꞌyaj ango sij rúnꞌ ꞌyaj ango coj gayu ꞌngo̱ ciento ca̱n daj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Nada oculto que no haya de ser manifestado

21Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús gunun ni sij:

―Ngaa ru̱miꞌ, ni̱ ga̱ri hui̱ꞌ candil ne̱ꞌ riqui chrúnj nga̱ riqui nna, ruhua ni é re̱ꞌ níꞌ. Sé daj huin mánj. Sisi̱ ru̱miꞌ, ni̱ gu̱toꞌ candil daj xataꞌ rian mesa. Ni̱ gui̱xiguin-ínꞌ. 22Ngaa ni̱ go̱ꞌngo rasu̱n naránj ni ngüi̱ acuanꞌ, sani̱ daranꞌanj na̱rugüiꞌ. Ni̱ go̱ꞌngo nuguanꞌ guixíj hui̱ ni ngüi̱ acuanꞌ, sani̱ gui̱niꞌi daranꞌ ni ngüi̱ si guixíj hui̱ daj. 23Sisi̱ ta̱j chraquij a ni é re̱ꞌ, ni̱ gu̱nun a ni é re̱ꞌ nánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

24Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:

―Ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ nuguanꞌ unun a ni é re̱ꞌ nan. Sisi̱ unun sa̱ꞌ á re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱ gue̱ ri̱qui Yanꞌanj nuguanꞌ sa̱ꞌ rian án re̱ꞌ. Ni̱ ri̱qui Yanꞌanj doj rian án re̱ꞌ nej. 25Daj si ga̱ꞌuiꞌ Yanꞌanj rian tsínj unun. Sani̱ ga̱ꞌne Yanꞌanj da gue̱ do̱j nicaj ni tsínj naꞌuej ruhua gu̱nun sa̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Parábola del crecimiento de la semilla

26Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:

―Rúnꞌ huin ꞌngo̱ tsínj dagamanꞌ ca̱n rian yoꞌój daꞌngaꞌ daj huin rian nicaj sun Yanꞌanj anj. 27Ni̱ si nanun ruhua sij nej, si atoj sij nej, sani̱ xi̱raꞌ ca̱n, ni̱ achij nnaa̱ le daj ne̱ꞌ chrej ni̱ nej, si ne̱ꞌ chrej guníꞌyanj nej. Sani̱ nun niꞌi sij da̱j achi mánj. 28Achij manꞌan nnaa̱ rian yoꞌój. Hua sini xiraꞌ nnaa̱. Ni̱ ne̱ꞌ ru̱cu ga̱hui ca. Ngaa guisíj ni̱ xi̱raꞌ ca̱n chra̱ ca. 29Ngaa guisíj gane ca̱n, ni̱ ga̱hui néꞌ ga̱nꞌanj na̱ranꞌ néꞌ. Daj si guisíj güi na̱ranꞌ néꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Parábola de la semilla de mostaza

30Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:

―Da̱j huin rian nicaj sun Yanꞌanj, ruhua á re̱ꞌ únj. Da̱j hua cuento huin rúnꞌ huin rian nicaj sun Yanꞌanj únj. 31Rúnꞌ huin ꞌngo̱ ca̱n cuej staj unun néꞌ rian yoꞌój daꞌngaꞌ daj huin rian nicaj sun Yanꞌanj nej aj. Huéj huin ca̱n leꞌej doj rian daranꞌ ango ca̱n mán chruhua xungüi̱ aj. 32Sani̱ uyu̱n gu̱nun néꞌ, ni̱ ga̱chij coj daj. Asíj ni̱ ga̱huin xa̱canj daj nga̱ daranꞌ ni coj ma̱n anj. Ni̱ hua ga̱raꞌ raꞌa coj daj, ni̱ da nga̱ ni xataj chéj xataꞌ ga̱ꞌue na̱ran ruhua riqui si-ga̱xunꞌ raꞌa coj da aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

El uso que Jesús hace de las parábolas

33Ni̱ nga̱ ni cuento digyán Jesús si-nu̱guanꞌ sij rian ni ngüi̱. Ni̱ nani sij cuento da̱j da ga̱ꞌue gu̱nun ni ngüi̱ aj. 34Ni̱ maan ni̱nanj cuento nani Jesús rian ni ngüi̱ aj. Sani̱ ngaa gane urin ni tsínj nicoꞌ sij, hué dan ni̱ digyán ni̱ca yya ni̱nꞌ sij rian ni síꞌ aj.

Jesús calma la tempestad

35Ni̱ ngaa ruhua guini̱ güi daj, ni̱ gataj Jesús rian ni tsínj nicoꞌ sij:

―Ga̱nꞌanj néꞌ anéj chrej duꞌua laguna. ―Daj gataj Jesús.

36Ni̱ jna ni tsínj nicoꞌ Jesús ni ngüi̱ duꞌua laguna daj. Ni̱ nicaj ni sij Jesús ganꞌanj ni sij chruhua rio̱ hua nu̱n Jesús. Ni̱ hua nicaj dugüiꞌ ango ni rio̱ nga̱ ni sij ganꞌanj ni sij. 37Ni̱ hora daj gahui ꞌngo̱ nane̱ nucuaj xxi. Ni̱ ducu naxu̱man nnee, guiꞌyaj nane̱ daj. Ni̱ gara nnee chruhua rio̱, guiꞌyaj nane̱ daj. Ni̱ ruhua gui̱nij rio̱ chruhua nnee, guiꞌyaj nane̱. 38Sani̱ ngaj Jesús atoj sij ne̱ꞌ ru̱cu rio̱ daj. Ni̱ chra̱ sij riguiyaꞌ, atoj sij aj. Ni̱ jnanun ruhua ni síꞌ Jesús. Ni̱ gataj ni síꞌ:

―Maestro, nitaj si huin ruhuá re̱ꞌ sisi̱ gui̱nij néꞌ chruhua laguna míꞌ. ―Daj gataj ni sij.

39Ni̱ ganachica Jesús. Ni̱ gaꞌmi huee sij rian nane̱. Ni̱ gataj sij rian laguna daj:

―Dínj na̱gaꞌ re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús, ni̱ gahuin dinꞌinj ruhua daranꞌanj.

40Hué dan ni̱ gataj Jesús rian ni tsínj nicoꞌ sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ xuꞌuiꞌ aninꞌ é re̱ꞌ únj. Hua nitaj si xuman ruhua aninꞌ é re̱ꞌ niꞌi aninꞌ é re̱ꞌ yūnj ga̱ míꞌ. ―Daj gataj Jesús.

41Ngaa ni̱ ducu guxuꞌuiꞌ ni sij. Ngaa ni̱ gataj ni sij rian ni dugüiꞌ ni sij:

―Ni̱ u̱n tsínj huin tsínj nan, ni̱ daꞌ nane̱ nga̱ nnee dagahuin si-nu̱guanꞌ sij únj. ―Daj gataj ni sij.

5

El endemoniado gadareno

1Ni̱ guisíj ni sij anéj chrej duꞌua laguna rian gu̱ꞌnaj Gerasa. 2Ni̱ ngaa gahui Jesús chruhua rio̱, ni̱ ganꞌanj ni̱chi ꞌngo̱ tsínj daj rian niquinꞌ Jesús ꞌna̱ꞌ síꞌ ꞌngo̱ yuꞌuj achinꞌ níman. Ni̱ nu̱n nane̱ xi̱ꞌi chruhua cúj niman síꞌ.

3Ni̱ tsínj daj guꞌyun sij nne sij chruhua yuꞌuj rian achinꞌ níman. Ni̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ tsínj nun ga̱ꞌue gu̱mi ran agaꞌ nneꞌ tsínj daj. 4Ni̱ nu̱nj si gaꞌi̱ numij ni sij agaꞌ nu̱ngüej dacój sij nga̱ agaꞌ nneꞌ nu̱ngüej raꞌa sij, sani̱ dayu̱n xiꞌninꞌ agaꞌ nneꞌ, guiꞌyaj sij. Ni̱ gaꞌne sij agaꞌ anumi nu̱ngüej dacój sij. Ni̱ nun ga̱ꞌue gui̱daꞌa sa̱ꞌ ni síꞌ manꞌan sij ga̱ mánj. 5Ni̱ nugüi ni̱ganꞌ achéj tsínj daj aguáj sij riqui quij, ni̱ chruhua ni huej rian achinꞌ níman. Ni̱ guiranꞌ xi̱ꞌi manꞌan sij nga̱ yej, guiꞌyaj sij nej aj.

6Ni̱ ngaa guiniꞌi ga̱nꞌ sij Jesús, ni̱ gunánj sij ganꞌanj ga̱ne ráj da̱coj sij rian manꞌan Jesús. 7Ni̱ gaguáj sij rian Jesús. Ni̱ gataj sij:

―Nitaj si huaj si di̱guíj re̱ꞌ ngāj huín re̱ꞌ Jesús daꞌníj Yanꞌanj xa̱ngaꞌ saj. Aꞌmi acōj rián re̱ꞌ nga̱ si-xugüi Yanꞌanj sisi̱ si̱ gahuīnj castigo, gui̱ꞌyáj re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj tsínj nun nane̱ xi̱ꞌi niman sij.

8Daꞌngaꞌ daj gaꞌmi nane̱ xi̱ꞌi daj xiꞌí si hua gataj Jesús gunun sij: “Gu̱xun re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ chruhua cúj niman tsínj da aj.” Daj hua gataj Jesús gunun nane̱ xi̱ꞌi daj.

9Ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús nane̱ xi̱ꞌi daj. Ni̱ gataj sij:

―Da̱j gu̱ꞌnaj re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.

Ni:

―Xiꞌninꞌ nico gu̱ꞌnā aj. Daj si gaꞌi̱ ni̱nꞌ ruhua únj. ―Daj gataj nane̱ xi̱ꞌi nu̱n chruhua tsínj daj gunun Jesús.

10Ni̱ gaꞌmi yaco nane̱ xi̱ꞌi rian Jesús sisi̱ si̱ gaꞌnij síꞌ ga̱nꞌanj ga̱nꞌ ni nane̱ xi̱ꞌi daj ango yuꞌuj mánj.

11Ni̱ ni̱chrunꞌ xiꞌí quij mán ꞌngo̱ xiꞌninꞌ xxi ni xacáj xa xuj aj. 12Ni̱ gaꞌmi yaco ni nane̱ xi̱ꞌi rian Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Ga̱ꞌnij re̱ꞌ ga̱nꞌanj únj ga̱tu únj chruhua niman ni xacáj daj. ―Daj gataj ni nane̱ xi̱ꞌi daj.

13Ngaa ni̱ gaꞌuej ruhua Jesús sisi̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni nane̱ xi̱ꞌi. Ngaa ni̱ gahui ni nane̱ xi̱ꞌi chruhua cúj niman tsínj daj. Ngaa ni̱ gatúj ni sij chruhua niman ni xacáj daj. Ni̱ ma̱n ꞌngo̱ si hui̱j mí xacáj. Ngaa ni̱ ꞌngo̱ ganꞌanj gue̱ xiꞌninꞌ xacáj daj guinij ni xúꞌ chra̱ ꞌngo̱ huej. Ni̱ guinij ni xúꞌ chruhua laguna gahuiꞌ ni xúꞌ chruhua nnee aj.

14Ni̱ gunánj ni tsínj dugumi ni xacáj daj na̱nꞌ ni sij xánj ni sij nga̱ rian ni tsínj nne riqui quij nej. Ni̱ nataꞌ ni sij da̱j gahuin guiranꞌ ni sij. Hué dan ni̱ gahui ni ngüi̱ daj ganꞌanj gui̱niꞌyaj ni sij u̱n sin huin guiranꞌ ni tsínj daj. 15Ni̱ ngaa guisíj ni ngüi̱ rian nne Jesús, ni̱ guiniꞌi ni sij tsínj gunu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman daj. Sani̱ yya̱j ni̱ dínj nne sij nu̱n sij si-ganꞌ sij. Ni̱ hua sa̱ꞌ gaꞌue nani ruhua sij. Ni̱ guxuꞌuiꞌ ni ngüi̱ guisíj da aj. 16Ni̱ ni tsínj guiniꞌi da̱j guiranꞌ tsínj gunu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman daj nga̱ da̱j guiranꞌ ni xacáj nej, ni̱ ganani ni sij cuento daj rian ni ngüi̱ gaꞌna̱ꞌ. 17Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gaꞌmi yaco ni sij rian Jesús sisi̱ ga̱hui síꞌ ga̱nꞌanj síꞌ xánj ni sij.

18Ni̱ ngaa gatúj Jesús chruhua rio̱ chéj rian nnee, ni̱ gaꞌmi yaco tsínj gunu̱n nane̱ xi̱ꞌi rian Jesús sisi̱ ga̱ꞌuej síꞌ gui̱nicaj dugüiꞌ síꞌ nga̱ sij ga̱nꞌanj nu̱ngüej sij. 19Sani̱ nun gaꞌuej Jesús. Ni̱ gataj sij gunun tsínj daj:

―Güi̱j na̱nꞌ ducuá re̱ꞌ, ngaa ni̱ na̱taꞌ re̱ꞌ gu̱nun ni dugüíꞌ re̱ꞌ daranꞌ si sa̱ꞌ guiꞌyaj Yanꞌanj xiꞌí manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ na̱taꞌ re̱ꞌ sisi̱ nahuin ꞌi̱ ruhua Yanꞌanj niꞌya manꞌán re̱ꞌ nej aj. ―Daj gataj Jesús gunun sij aj.

20Ngaa ni̱ ganꞌanj tsínj daj gaxi̱ꞌi sij nataꞌ sij rian ni ngüi̱ mán ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Decápolis daranꞌ si sa̱ꞌ guiꞌyaj Jesús xiꞌí sij. Ni̱ ganꞌanj ruhua daranꞌ ni ngüi̱ nga̱ nuguanꞌ daj.

La hija de Jairo y la mujer que tocó el manto de Jesús

21Ni̱ nne Jesús chruhua rio̱ nanica̱j ru̱huaꞌ yún sij anéj chrej duꞌua laguna. Ni̱ ducu guisíj ni ngüi̱ rian nne sij. Ni̱ niquinꞌ ni̱chrunꞌ Jesús duꞌua nnee. 22Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj nicaj sun chruhua si-nuhui ni tsínj israelita gu̱ꞌnaj síꞌ Jairo. Ni̱ ngaa guiniꞌi síꞌ Jesús, ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj síꞌ dacój Jesús. 23Ni̱ gaꞌmi yaco ni̱nꞌ ruhua síꞌ rian Jesús. Ni̱ gataj sij:

―Ruhua ga̱huiꞌ daꞌni̱ xa̱nāj. Gu̱nꞌ ni gu̱taꞌ re̱ꞌ raꞌá re̱ꞌ rian únꞌ. Ni̱ ga̱nahuin únꞌ, gui̱ꞌyáj re̱ꞌ. Ngaa ni ga̱ne únꞌ. ―Daj gataj tsínj daj gunun Jesús.

24Ngaa ni̱ ganꞌanj Jesús nga̱ sij. Ni̱ nico ni̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ nicoꞌ ganꞌanj. Ni̱ ducu guruꞌman ni ngüi̱ xiꞌníj Jesús.

25Ni̱ scanij ni ngüi̱ huaj ruꞌman daj, ni̱ huaj ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na aꞌnanꞌ. Daj si uráj tun únꞌ yaꞌyoj guisíj da xu̱huij yoꞌ huaj únꞌ. 26Ni̱ yaco guiranꞌ manꞌan únꞌ nga̱ gaꞌi̱ ni tsínj ꞌyaj go̱noꞌo. Ni̱ gutinꞌ únꞌ daranꞌ sanꞌanj hua rian únꞌ nga̱ ni tsínj ꞌyaj go̱noꞌo. Sani̱ ꞌngo̱ nun níꞌyanj-ánꞌ si ꞌyaj ni tsínj daj. Nna̱nj gaxi̱ꞌi xiꞌi̱ nga̱ únꞌ doj ga̱ aj. 27Ngaa ni̱ ngaa gunun únꞌ aꞌmi ni ngüi̱ xiꞌí Jesús, ni̱ ganꞌanj ni̱chi únꞌ scanij ni ngüi̱ guisíj únꞌ ru̱cu Jesús. Ni̱ ganun únꞌ chra̱ raꞌa únꞌ duꞌua si-ganꞌ síꞌ. 28Daj si gani ruhua únꞌ: “Sisi̱ urin ga̱nūn chra̱ raꞌā duꞌua si-ganꞌ síꞌ, ngaa ni̱ na̱huīn.” Daj gani ruhua únꞌ. 29Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora ganiquinꞌ si uráj tun. Ni̱ guiniꞌi únꞌ si guisíj ganahuin únꞌ, guiꞌyaj Jesús. 30Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora xacaj Jesús cuenta sisi̱ hua guiꞌyaj go̱noꞌo sij ꞌngo̱ ngüi̱ daj nga̱ si-fuerza manꞌan sij. Hué dan ni̱ nanica̱j Jesús guiniꞌyaj sij. Ni̱ nachínj snanꞌanj sij. Ni̱ gataj sij:

―Da̱j hua á re̱ꞌ ganun raꞌa si-ganꞌānj únj. ―Daj gataj Jesús.

31Ngaa ni̱ gataj ni tsínj nicoꞌ sij:

―Ni̱ꞌyáj re̱ꞌ. Ma̱n ni̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ xiꞌníj re̱ꞌ ruꞌman ni sij manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ nachínj snanꞌanj re̱ꞌ: “Da̱j hua ni ngüi̱ ganun raꞌa manꞌān únj.” ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.

32Sani̱ niꞌyaj Jesús xiꞌníj sij nánj sisi̱ u̱n ngüi̱ ganun raꞌa sij. 33Hué dan ni̱ guxuꞌuiꞌ yunꞌunj xa̱na daj. Ni̱ nagunánj únꞌ xiꞌí si niꞌi únꞌ sisi̱ nahuin manꞌan únꞌ. Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ únꞌ gane ráj da̱coj únꞌ rian Jesús. Ni̱ nataꞌ yya únꞌ daranꞌanj gunun Jesús.

34Ni̱ gataj Jesús:

―Xicaꞌuī, ganahuín re̱ꞌ, guiꞌyaj si guxuman ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ manꞌānj. Ni̱ dínj ga̱huin nimán re̱ꞌ ga̱nꞌanj re̱ꞌ aj. Ni̱ gu̱nucuáj re̱ꞌ na̱huín re̱ꞌ rian xiꞌi̱ gaꞌnánꞌ re̱ꞌ. ―Gataj Jesús gunun únꞌ anj.

35Ni̱ hua gue̱ aꞌmi sij, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni si-moso tsínj nicaj sun chruhua nuhui. Ni̱ gataj ni sij gunun Jairo:

―Guisíj gahuiꞌ daꞌni̱ xa̱na re̱ꞌ. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ga̱rasun re̱ꞌ rian maestro únj. ―Daj gataj ni sij.

36Sani̱ ngaa gunun Jesús si gataj ni tsínj daj, ni̱ gataj sij gunun tsínj nicaj sun chruhua nuhui daj:

―Si̱ guxuꞌuíꞌ re̱ꞌ mánj. Maan si gu̱xuman yya ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ manꞌānj. ―Daj gataj Jesús.

37Ni̱ nun ga̱ꞌuej ruhua Jesús sisi̱ ga̱nꞌanj ango tsínj nga̱ síꞌ. Sani̱ urin Pedro nga̱ Jacobo nej, Juan jnánj Jacobo nej, gaꞌuej Jesús ga̱nꞌanj nga̱ síꞌ. 38Ni̱ ngaa guisíj Jesús ducuá tsínj nicaj sun daj, ni̱ niꞌyaj síꞌ sisi̱ ducu aco ni ngüi̱. Ni̱ aguáj ne. 39Ngaa ni̱ gatúj Jesús chruhua hueꞌ. Ni̱ gataj sij rian ni ngüi̱ daj:

―Ni̱ u̱n sin huin ꞌyaj á re̱ꞌ xingaꞌ, ni̱ aco a ni é re̱ꞌ únj. Daj si sé si gahuiꞌ tsinꞌ xa̱na mánj. Sani̱ si ato nánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱.

40Ngaa ni̱ gaꞌngaꞌ na̱co ni sij guiniꞌi ni sij manꞌan Jesús. Sani̱ guiri Jesús daranꞌ ni ngüi̱ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ. Ni̱ nicaj Jesús chre tsinꞌ xa̱na daj nga̱ nni nej, ni̱ tsínj huaj nga̱ sij nej, gatúj sij rian ngaj níman daj.

41Ni̱ guidaꞌa sij raꞌa únꞌ. Ni̱ gataj sij si-nu̱guanꞌ sij:

―Talita cumi. ―Gataj Jesús. Ni̱ rian si-nu̱guanꞌ sij, ni̱ nuguanꞌ daj ruhuaj gata: Tsinꞌ xa̱na. Atā rián so̱ꞌ sisi̱ na̱chica so̱ꞌ. Daj huin ruhuaj gata nuguanꞌ gataj Jesús gunun únꞌ.

42Ni̱ ꞌngo̱ hora nachica tsinꞌ xa̱na daj. Ni̱ gaxi̱ꞌi gache-éꞌ. Ni̱ tsinꞌ xa̱na daj huaj xu̱huij yoꞌ.

Ni̱ ganꞌanj ruhua ni ngüi̱ guiniꞌi daj. 43Sani̱ gaꞌninꞌ nico Jesús sun rian ne sisi̱ si̱ nataꞌ ne nuguanꞌ daj rian ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ mánj. Ni̱ gataj sij sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ ne si xa̱ tsinꞌ xa̱na da aj.

6

Jesús en Nazaret

1Ngaa ni̱ gahui Jesús yuꞌuj daj na̱nꞌ sij xánj sij. Ni̱ guinicoꞌ ni tsínj nicoꞌ sij nej aj. 2Ni̱ güi naránj ruhua ni ngüi̱, ni̱ gaxi̱ꞌi sij digyán sij chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. Ni̱ ganꞌanj ruhua ni sij ngaa gunun ni sij si-nu̱guanꞌ Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ a̱ gahuin chru̱n síꞌ daranꞌ nuguanꞌ nan únj. Ni̱ a̱ guiri síꞌ, ni̱ gahuin chru̱n síꞌ guiꞌyaj síꞌ sun sa̱ꞌ nan únj. 3Hué síꞌ huin tsínj acoj chrun. Ni̱ daꞌníj María huin sij. Ni̱ hué ni jnánj sij huin Jacobo nej, José nej, Judas nej, Simón nej. Ni̱ nne ni xicaꞌuij sij scanij néꞌ. ―Daj gataj ni tsínj ma̱n xánj Jesús.

Xiꞌí da ni̱ gahuin na̱co ruhua ni sij niꞌyaj ni sij Jesús.

4Sani̱ gataj Jesús:

―Nu̱n yanꞌanj ni ngüi̱ ꞌngo̱ tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj u̱n yuꞌuj huaj sij. Sani̱ ngaa nasíj sij xánj sij rian ma̱n ni dugüiꞌ sij, ngaa ni̱ nitaj si aꞌmi sa̱ꞌ ni dugüiꞌ sij niꞌyaj ni síꞌ xiꞌí sij mánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

5Ni̱ nun ga̱ꞌue guiꞌyaj sij ꞌngo̱ ni rasu̱n sa̱ꞌ scanij ni sij. Maan si gutaꞌ sij raꞌa sij rian do̱j ni tsínj aꞌnanꞌ. Ni̱ nahuin ni síꞌ, guiꞌyaj sij. 6Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua Jesús xiꞌí si nun gu̱xuman ruhua ni sij ni̱ꞌyaj ni sij manꞌan síꞌ mánj. Ni̱ gachéj Jesús digyán sij si-nu̱guanꞌ sij ni xumanꞌ ngaj ni̱chrunꞌ daj.

Misión de los doce discípulos

7Hué dan ni̱ gaquínj Jesús xu̱huij ranꞌ ni tsínj nicoꞌ sij ga̱ꞌnaꞌ. Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi sij gaꞌníj sij hui̱j hui̱j ranꞌ ni síꞌ ga̱nꞌanj. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij sun rian ni síꞌ sisi̱ gui̱nicaj ni síꞌ sun rian ni nane̱ xi̱ꞌi. 8Ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun rian ni sij sisi̱ ga̱ yu̱n ni sij ga̱nꞌanj ni sij. Maan si urin rutsi̱ ni̱caj ni sij ga̱nꞌanj ni sij. Ni̱ si̱ gaꞌue ni̱caj ni sij xinánj ni sij nej, chrachrúnj nej, sanꞌanj nej, ga̱nꞌanj ni sij mánj. 9Ga̱ꞌue gui̱ꞌnij ni sij dacánj ni sij, sani̱ si̱ gaꞌue gui̱nicaj ni sij atsij na̱duna ni sij ga̱nꞌanj ni sij mánj. 10Ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ ngaa ga̱tu ni é re̱ꞌ chruhua ꞌngo̱ hueꞌ, ni̱ gu̱naj ni é re̱ꞌ hueꞌ daj da síj ga̱hui a ni é re̱ꞌ xumanꞌ daj ga̱nꞌanj án re̱ꞌ. 11Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ xumanꞌ naꞌuej ni sij na̱huin raꞌa ni sij a ni é re̱ꞌ, ni̱ naꞌuej ni sij gu̱nun ni sij si-nu̱guanꞌ a ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ na̱gunanꞌ ni é re̱ꞌ yoꞌój chru̱ dacój a ni é re̱ꞌ ngaa ga̱hui a ni é re̱ꞌ yuꞌuj daj. Ni̱ hué-éꞌ huin ꞌngo̱ ducuánj di̱gyán án re̱ꞌ rian ni tsínj daj sisi̱ nun guiꞌyaj sa̱ꞌ ni sij. Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ güi ga̱nahuij xungüi̱, ni̱ huaj ga̱huin doj castigo ni tsínj daj daj nga̱ si ga̱huin castigo ni tsínj xi̱ꞌi guimán asi̱j ná huin ni ngüi̱ guimán xumanꞌ Sodoma nga̱ xumanꞌ Gomorra. ―Daj gataj Jesús.

12Ngaa ni̱ gahui ni sij ganꞌanj ni sij. Ni̱ gataj ni sij sisi̱ ga̱nani ruhua ni ngüi̱ xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. 13Ni̱ guiri nico ni sij nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman ni ngüi̱ nej. Ni̱ garij ni sij gasiti rian nico ni ngüi̱ aꞌnanꞌ. Ni̱ ganahuin ni ngüi̱ daj, guiꞌyaj ni sij.

Muerte de Juan el Bautista

14Hué dan ni̱ gunun rey gu̱ꞌnaj Herodes da̱j guiꞌyaj Jesús. Daj si ni̱nꞌ ga̱chraꞌ gunun ni ngüi̱ xiꞌí Jesús. Ni̱ gataj Herodes:

―Hué sij huin Juan tsínj duguataꞌ nnee ganáꞌnij sij scanij ni níman ganahuin síꞌ Jesús. Xiꞌí daj ni̱ nucuaj sij ꞌyaj sij si sa̱ꞌ nga̱ si-fuerza sij. ―Daj gataj Herodes.

15Sani̱ gataj ango ni sij:

―Hué Jesús huin tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj gu̱ꞌnaj Elías gane síꞌ asi̱j ná. ―Daj gataj ni tsínj daj.

Sani̱ gataj ango daꞌaj ni sij:

―Hué sij huin ango tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ asi̱j ná aj. ―Daj gataj ni sij.

16Ni̱ ngaa gunun Herodes nuguanꞌ gaꞌmi ni ngüi̱, ni̱ gataj sij:

―Hué sij huin Juan tsínj chra̱ gaꞌnīj. Ni̱ yya̱j ni̱ ganáꞌnij sij ganahuin sij Jesús aj. ―Hué daj gataj Herodes nej aj.

17Daj si hua gaꞌninꞌ Herodes sun sisi̱ gui̱daꞌa ni sij manꞌan Juan gu̱mij ni sij cadena ga̱ri ni sij síꞌ duguaga̱ꞌ. Ni̱ daꞌngaꞌ daj guiꞌyaj Herodes si hua xacaj sij Herodías huin nica̱ jnánj sij tsínj gu̱ꞌnaj Felipe. 18Ni̱ hua gataj Juan gunun Herodes: “Si̱ gaꞌue xa̱caj re̱ꞌ xacóꞌ re̱ꞌ ga̱huin nica̱ re̱ꞌ mánj.” Daj hua gataj Juan gunun Herodes.

19Ni̱ xiꞌí daj ataj ru̱hua Herodías niꞌyaj únꞌ Juan huin ruhua únꞌ da̱gahuiꞌ únꞌ manꞌan Juan. Sani̱ nun ga̱ꞌue mánj. 20Daj si xuꞌuiꞌ Herodes niꞌyaj síꞌ manꞌan Juan. Ni̱ hua xacaj Herodes cuenta sisi̱ ꞌngo̱ tsínj hua ni̱ca niman huin Juan. Ni̱ ꞌngo̱ tsínj hua sa̱ꞌ ruhua niman huin sij nej. Ni̱ dugumi manꞌan Herodes Juan. Ni̱ nu̱nj si nun nariꞌ ruhua sij si gui̱ꞌyaj sij nga̱ si gataj Juan, sani̱ garanꞌ ruhua sij gunun sij si-nu̱guanꞌ síꞌ.

21Hué dan ni̱ ꞌngo̱ güi, ni̱ guiꞌyaj ni sij ꞌngo̱ guiꞌyanj nico. Ni̱ hué güi daj huin güi ganasíj yoꞌ gaꞌnga rey Herodes. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij xa ni tsínj nicaj sun nicoꞌ ru̱cu sij nga̱ ni tsínj general nej, ni tsínj huin achij ꞌna̱ꞌ estado Galilea nej. Ni̱ riqui guiꞌyanj daj, ni̱ gani ruhua Herodías sisi̱ da̱j ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj únꞌ si ga̱huiꞌ Juan. 22Ni̱ gatúj daꞌni̱ xa̱na Herodías riqui guiꞌyanj daj. Ni̱ guiranꞌanj únꞌ. Ni̱ ducu garanꞌ ruhua Herodes nga̱ ni tsínj mán nga̱ síꞌ rian mesa si guiꞌyaj únꞌ. Hué dan ni̱ gataj Herodes gunun yunꞌunj xa̱na daj:

―Ga̱chinj so̱ꞌ u̱n sin huin ga̱ranꞌ ruhuá so̱ꞌ riānj, ni̱ ri̱quīj nánj. ―Daj gataj Herodes.

23Ni̱ gutaꞌ ni̱ca yya sij rian yunꞌunj xa̱na daj. Ni̱ gataj sij:

―Nu̱nj si ga̱chinj so̱ꞌ daꞌaj doꞌōj rian nicaj su̱nj sani̱ riquīj nánj. ―Daj gataj sij gunun yunꞌunj xa̱na daj.

24Ni̱ gahui únꞌ nachínj snanꞌanj únꞌ nni únꞌ. Ni̱ gataj únꞌ:

―Ni̱ u̱n sin ga̱chīn ga̱huin siꞌyā ruhuá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj únꞌ.

Ngaa ni̱ gataj nni únꞌ:

―Ga̱chinj re̱ꞌ chra̱ Juan tsínj duguataꞌ nnee aj. ―Gataj Herodías gunun daꞌníj únꞌ.

25Hué dan ni̱ daꞌ ráꞌyanj gatúj únꞌ rian nne rey. Ni̱ gataj únꞌ gunun síꞌ:

―Ruhuāj sisi̱ acuanꞌ ri̱qui re̱ꞌ ꞌngo̱ goꞌo nu̱n chra̱ Juan tsínj duguataꞌ nnee aj. ―Daj gataj únꞌ gunun rey aj.

26Hué dan ni̱ ducu ganani ruhua rey. Sani̱ ri̱an hua gutaꞌ ni̱ca yya sij rian yunꞌunj xa̱na daj ngaa mán ni tsínj nga̱ sij rian mesa, hué dan ni̱ nun ga̱ꞌuej ruhua sij si gue̱reꞌ nuguanꞌ gataj sij rian yunꞌunj da aj. 27Ni̱ ꞌngo̱ hora gaꞌníj rey daj ꞌngo̱ snado ga̱nꞌanj na̱caj síꞌ chra̱ Juan anj. 28Hué dan ni̱ ganꞌanj snado ducuaga̱ꞌ gaꞌninꞌ sij chra̱ Juan nicaj sij gaꞌna̱ꞌ sij ꞌngo̱ goꞌo nu̱n chra̱ Juan. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij raꞌa yunꞌunj xa̱na daj. Ni̱ nagaꞌuiꞌ únꞌ raꞌa nni únꞌ anj.

29Ngaa ni̱ ngaa gunun ni tsínj nicoꞌ Juan, ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ na̱caj ni sij níman daj nicaj ni sij ganꞌanj ga̱chinꞌ ni sij.

Alimentación de los cinco mil

30Hué dan ni̱ nahuin yuꞌ ni tsínj ganꞌanj ga̱ꞌmi nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí Jesús. Ni̱ nahuin yuꞌ ni sij nga̱ Jesús. Ni̱ nataꞌ ni sij daranꞌ si guiꞌyaj ni sij gunun Jesús. Ni̱ nataꞌ ni sij si digyán ni sij rian ni ngüi̱ nej. 31Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ga̱nꞌanj ni̱ni néꞌ na̱ran ruhua á re̱ꞌ do̱j quij quiꞌyanj na̱co aj. ―Daj gataj Jesús.

Daj si gaꞌna̱ꞌ nico ni ngüi̱ rian Jesús. Ni̱ gahui ni sij nej. Xiꞌí daj, ni̱ naꞌue gui̱riꞌ Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij xa̱ ni sij mánj.

32Ngaa ni̱ gatúj ni sij chruhua ꞌngo̱ rio̱. Ni̱ ganꞌanj urin ni sij ꞌngo̱ quij quiꞌyanj na̱co. 33Sani̱ guiniꞌi nico ni ngüi̱ ganꞌanj ni sij. Ni̱ naniꞌi ni ngüi̱ Jesús. Ni̱ gunánj ni sij ganꞌanj ni sij rian ga̱nꞌanj ni du̱güiꞌ Jesús. Ni̱ ꞌna̱ꞌ ni ngüi̱ daj ni xumanꞌ ngaj ni̱chrunꞌ. Ni̱ guisíj sini ni sij anaꞌuij ni sij si ga̱ꞌnaꞌ Jesús. 34Ni̱ ngaa nanij Jesús chruhua rio̱, ngaa ni̱ guiniꞌi sij mán nico ni ngüi̱ aj. Ni̱ gahuin ꞌi̱ ruhua sij niꞌyaj sij ni síꞌ. Daj si rúnꞌ huin xachij nitaj tsínj dugumi huin ni sij. Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi sij digyán sij gaꞌi̱ nuguanꞌ rian ni ngüi̱ daj.

35Ni̱ ngaa guisíj güi diꞌni̱, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Yuꞌuj nan hua níꞌnij, nitaj ni ngüi̱ mán mánj. Ni̱ guisíj gahuin diꞌni̱. 36Ngaa ni̱ na̱ꞌnij re̱ꞌ ni ngüi̱ ga̱nꞌanj ni sij rancho nga̱ ni xumanꞌ ngaj ni̱chrunꞌ sisi̱ gui̱ran ni sij si xa̱ ni sij. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.

37Sani̱ gataj Jesús:

―Ga̱ꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ si xa̱ ni sij nánj. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱ gataj ni tsínj daj:

―Ga̱nꞌanj ni únj gui̱ran ni únj hui̱j ciento denario chrachrúnj ga̱ꞌuiꞌ ni únj si xa̱ ni sij, ruhuá re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj ni sij.

38Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ u̱ndaj chrachrúnj nicaj a ni é re̱ꞌ únj. Güi̱j a ni é re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús.

Ni̱ ngaa guiniꞌi ni sij, ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱nꞌunꞌ chrachrúnj nga̱ hui̱j gue̱ xucuaj nicaj ni únj anj. ―Gataj ni sij.

39Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun sisi̱ ga̱nꞌanj ga̱ne da xiꞌninꞌ ni ngüi̱ rian chrinꞌ mare̱ aj. 40Ni̱ gane ni ngüi̱ da xiꞌninꞌ. Ni̱ nne ni xiꞌninꞌ huin ꞌngo̱ ciento ranꞌ ni ngüi̱ nej. Ni̱ nne ni xiꞌninꞌ huin hui̱j xia chiꞌ ranꞌ ni ngüi̱ nej.

41Ngaa ni̱ guidaꞌa Jesús u̱nꞌunꞌ chrachrúnj nga̱ hui̱j xucuaj daj. Ni̱ niꞌyaj sij xataꞌ. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij si-guruhua Yanꞌanj. Ngaa ni̱ guraꞌ daꞌaj sij ni chrachrúnj gaꞌuiꞌ sij raꞌa ni tsínj nicoꞌ sij sisi̱ na̱gaꞌuiꞌ ni síꞌ raꞌa ni ngüi̱ aj. Ni̱ guraꞌ daꞌaj sij hui̱j xucuaj daj rian ni ngüi̱ nej aj. 42Ngaa ni̱ xa daranꞌ ni sij. Ni̱ gara ran riqui ni sij. 43Ngaa ni̱ ganacaj ni sij dasu gunáj daj nga̱ xucuaj nej. Ni̱ nara ni sij chruhua xu̱huij xuguti̱ chrachrúnj nga̱ xucuaj aj. 44Ni̱ guisíj u̱nꞌunꞌ mí ni tsínj xa daj, guiꞌyaj Jesús.

Jesús anda sobre el mar

45Hué dan ni̱ ꞌngo̱ hora guiꞌyaj Jesús sisi̱ ga̱tu ni tsínj nicoꞌ sij chruhua rio̱ chéj rian nnee gachin sini ni sij anéj chrej duꞌua laguna daꞌ xumanꞌ gu̱ꞌnaj Betsaida. Ni̱ gunáj Jesús. Ngaa ni̱ ganaꞌníj sij ni ngüi̱ na̱nꞌ ni síꞌ xánj ni síꞌ. 46Ni̱ ngaa guisíj naꞌníj sij na̱nꞌ ni síꞌ, ngaa ni̱ gahui sij chra̱ ꞌngo̱ quij ganꞌanj sij ga̱chinj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj.

47Ni̱ ngaa guisíj guini̱, ni̱ huaj rio̱ daj da̱ni laguna xa̱chij da aj. Ni̱ gunáj urin Jesús rian yoꞌój. 48Ni̱ guiniꞌi Jesús xun ni̱nꞌ ruhua ni sij nnee nga̱ chrun. Ni̱ ni̱naj ni sij. Daj si ꞌna̱ꞌ nucuaj nane̱ rian ni sij. Ni̱ ngaa chruhua gue̱rengaꞌ, ni̱ ganꞌanj Jesús gachéj sij rian nnee huaj sij na̱riꞌ dugüiꞌ sij nga̱ ni tsínj daj. Ni̱ huin ruhua sij ga̱chin sij ne̱ꞌ rian ni tsínj huaj da aj. 49Ni̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj nicoꞌ Jesús si chéj sij rian nnee, ni̱ gani ruhua ni síꞌ sisi̱ hué sij huin ꞌngo̱ staꞌnaj. Ni̱ xiꞌí daj gaguáj ni síꞌ. 50Daj si guiniꞌi daranꞌ ni síꞌ manꞌan sij. Ni̱ guxuꞌuiꞌ niman ni síꞌ. Hué dan ni̱ hora gataj Jesús gunun ni síꞌ:

―Ga̱ nucuaj niman án re̱ꞌ. Yūnj huin nánj. Si̱ guxuꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Jesús.

51Ngaa ni̱ gahui Jesús chruhua rio̱ rian nu̱n ni sij. Ngaa ni̱ ganiquinꞌ nane̱. Ni̱ ganꞌanj ruhua ni sij. 52Daj si nun xacaj cuenta ni sij xiꞌí si sa̱ꞌ guiꞌyaj Jesús ngaa guraꞌ daꞌaj síꞌ chrachrúnj. Ni̱ hua ru̱miꞌ gue̱ niman ni sij. Ni̱ nun ga̱ꞌue gunun ni sij.

Jesús sana a los enfermos en Genesaret

53Ni̱ ngaa guisíj ni sij anéj duꞌua laguna xa̱chij daj, ni̱ guisíj ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Genesaret. Ni̱ numij ni sij rio̱ duꞌua laguna aj. 54Ni̱ ngaa nanij ni sij chruhua rio̱, ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora gananiꞌi ni ngüi̱ manꞌan Jesús. 55Ni̱ gunánj daranꞌ ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ daꞌ daranꞌ xumanꞌ. Ni̱ gutaꞌ ni sij ni ngüi̱ aꞌnanꞌ rian chrun chéj nicaj ni sij gaꞌna̱ꞌ ni sij rian huaj Jesús. 56Ni̱ daranꞌ xumanꞌ gatúj Jesús si xumanꞌ leꞌej nej, si xumanꞌ xa̱chij nej, si rancho nej, ni̱ gurúj ni sij ni ngüi̱ aꞌnanꞌ ne̱ꞌ cayu. Ni̱ gachínj jniꞌyaj ni sij sisi̱ ga̱ꞌuej síꞌ, ni̱ ga̱nun ni sij hué duꞌua si-ganꞌ síꞌ. Ni̱ ganahuin daranꞌ ni ngüi̱ ganun si-ganꞌ síꞌ aj.

7

Lo que contamina al hombre

1Ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj digyán si-ley Moisés rian nne Jesús. Ni̱ ꞌna̱ꞌ ni sij xumanꞌ Jerusalén. 2Ni̱ guiniꞌi ni sij sisi̱ nitaj si nania̱ꞌ nico ni tsínj nicoꞌ Jesús raꞌa ni síꞌ ngaa xa ni síꞌ chrachrúnj. Ngaa ni̱ gaꞌmi quij ni sij gataj ni sij sisi̱ nun hua sa̱ꞌ si ꞌyaj ni síꞌ. 3Daj si nicaj ni tsínj fariseo nga̱ daranꞌ ni tsínj israelita ꞌngo̱ ducuánj si digyán xi ni sij rian ni sij. Ni̱ sisi̱ nitaj si nania̱ꞌ nico ni sij raꞌa ni sij, ngaa ni̱ si̱ xa ni sij, gataj ni xi ni sij. 4Ni̱ ngaa nasíj ni sij huanꞌanj ni sij yuꞌue̱, ngaa ni̱ sisi̱ nitaj si nania̱ꞌ nico ni sij raꞌa ni sij, ni̱ si̱ xa ni sij nej mánj. Ni̱ hua ná ni̱ gaꞌninꞌ ni xi ni sij sun rian ni sij sisi̱ da̱j gui̱ꞌyaj ni sij. Hué dan ni̱ naꞌninꞌ ni sij vaso nej, siu̱ nej, chruj gagaꞌ nej, nga̱ nna nej aj.

5Xiꞌí daj gachínj snanꞌanj ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj digyán si-ley Moisés manꞌan Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nitaj si nicoꞌ ni tsínj nicoꞌ manꞌán re̱ꞌ dugumi ni sij si-du̱cuanj xi únj únj. Xa ni sij, sani̱ nitaj si nania̱ꞌ nico ni sij raꞌa ni sij mánj. ―Daj gataj ni tsínj daj gunun Jesús.

6Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Hué ni é re̱ꞌ huin tsínj digyaꞌ yunꞌunj. Hua yya xa̱ngaꞌ si-nu̱guanꞌ xíꞌ Isaías ngaa gaꞌmi sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌí ni é re̱ꞌ. Daj si gataj sij:

Nu̱n yanꞌanj ni ngüi̱ nan nga̱ duꞌua ni sij yūnj anj.

Sani̱ ni̱ni huin niman ni sij nánj.

7Nitaj si níꞌyanj si nicoꞌ ni sij yūnj mánj.

Daj si nuguanꞌ digyán ni sij huin nuguanꞌ aꞌninꞌ ni tsínj sun anj.

Ni̱ sé si digyán ni sij si-nu̱guanꞌānj rian ni ngüi̱ mánj. Daj gataj si-nu̱guanꞌ xíꞌ Isaías.

8Daj si dunáj ni é re̱ꞌ nuguanꞌ gaꞌninꞌ Yanꞌanj sun rian néꞌ. Ni̱ daꞌa ni é re̱ꞌ si-du̱cuanj ni ngüi̱. Ngaa ni̱ naꞌninꞌ a ni é re̱ꞌ ni siu̱ nej, ni vaso nej. Ni̱ dagahuin ni é re̱ꞌ gaꞌi̱ ango nuguanꞌ nej. ―Gataj Jesús gunun ni sij.

9Ni̱ gataj Jesús nej:

―Hua dunáj gue̱ ni é re̱ꞌ nuguanꞌ gaꞌninꞌ Yanꞌanj sun rian néꞌ. Ni̱ dugumi ni é re̱ꞌ si-du̱cuanj ni manꞌan ni é re̱ꞌ.

10’Ni̱ gataj Moisés: “Gui̱nun yanꞌánj re̱ꞌ chré re̱ꞌ nga̱ nní re̱ꞌ.” Ni̱: “Ni̱ u̱n tsínj aꞌmi quij rian chrej sij nga̱ nni sij, ngaa ni̱ ga̱huiꞌ sij nánj.” Daj gataj Moisés. 11Sani̱ ataj á re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌue ga̱taj ꞌngo̱ tsínj daj gu̱nun chrej sij nga̱ nni sij: “Huin ruhuāj ri̱quīj sanꞌanj nan rian nu̱ngüej é re̱ꞌ. Sani̱ yya̱j ni̱ si̱ gaꞌue. Daj si sanꞌanj nicā nan huin corbán”, ataj ni é re̱ꞌ. Ni̱ corbán huin ruhuaj gata ofrenda güenda Yanꞌanj. 12Ni̱ sisi̱ daꞌngaꞌ daj ga̱taj ꞌngo̱ tsínj daj rian chrej sij nga̱ nni sij, ngaa ni̱ nun ga̱ꞌuej sij chra̱cuij sij chrej sij nga̱ nni sij, ꞌyaj ni é re̱ꞌ. 13Ni̱ hué ducuánj daj ꞌyaj yu̱n ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, digyán ni é re̱ꞌ si-chrej ni é re̱ꞌ rian ni ngüi̱. Ni̱ hué daꞌngaꞌ daj ꞌyaj ni é re̱ꞌ nga̱ ango ni nuguanꞌ nej. ―Daj gataj Jesús gunun ni fariseo nga̱ ni tsínj digyán ley rian ni ngüi̱.

14Hué dan ni̱ gaquínj Jesús ga̱ꞌnaꞌ ni ngüi̱ rian sij. Ni̱ gataj sij:

―Gu̱nun daranꞌ ni é re̱ꞌ nuguanꞌ nan. Ni̱ ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua á re̱ꞌ nej. 15Nitaj si gahuin quij chruhua niman ꞌngo̱ tsínj daj, ꞌyaj rasu̱n atuj duꞌua sij mánj. Sani̱ gahuin quij chruhua niman sij, ꞌyaj nuguanꞌ ahui chruhua niman sij aj. 16Ni̱ ngüi̱ ta̱j chraquij, ni̱ gu̱nun ni sij aj. ―Daj gataj Jesús.

17Ni̱ ngaa gahuin ni̱ni Jesús rian ni ngüi̱, ni̱ gatúj sij chruhua hueꞌ. Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj nicoꞌ sij xiꞌí nuguanꞌ digyán sij rian ni ngüi̱ daj. 18Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Hua gue̱ naꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua á re̱ꞌ míꞌ. Ni̱ nunun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj si ga̱huin quij chruhua niman ni ngüi̱ ꞌyaj rasu̱n atuj duꞌua ni sij míꞌ. 19Daj si nitaj si atuj-úꞌ nimúnꞌ. Sani̱ atuj-úꞌ riquíꞌ. Hué dan ni̱ ahui-íꞌ riꞌíꞌ. ―Daj gataj Jesús.

Ni̱ nuguanꞌ nan huin ruhuaj gata sisi̱ daranꞌ si xa néꞌ hua sa̱ꞌ aj. 20Ni̱ gataj Jesús nej:

―Gahuin quij ruhua niman ꞌngo̱ tsínj daj, ꞌyaj nuguanꞌ ahui chruhua niman sij aj. 21Daj si nan huin nuguanꞌ quij ahui chruhua niman ni ngüi̱. Ni̱ ani quij ruhua ni sij. Ni̱ aꞌmi ni sij nga̱ ango nica̱ ni ngüi̱ nej. Ni̱ ꞌyaj squi̱raꞌ ni sij nej. Ni̱ dagahuiꞌ ni sij níman nej. 22Ni̱ ꞌyaj tu̱ ni sij nej. Ni̱ huin ruhua ni sij gui̱riꞌ ni sij siꞌyaj dugüiꞌ ni sij nej. Ni̱ ꞌyaj ni sij gaquinꞌ nej. Ni̱ digyaꞌ yunꞌunj ni sij nej. Ni̱ ꞌyaj quij ni sij nga̱ nnee̱ cúj ni sij nej. Ni̱ huin xicoj ruhua ni sij nej. Ni̱ aꞌmi yya̱ ni sij nej. Ni̱ nne̱ ni sij nej. Ni̱ ni̱ꞌyun aꞌmi ni sij nej. 23Hué daranꞌ nuguanꞌ quij nan ahui chruhua niman ni ngüi̱. Ni̱ hué ni nuguanꞌ nan huin gui̱ꞌyaj quij chruhua niman ni ngüi̱ nej. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

La fe de la mujer sirofenicia

24Hué dan ni̱ naxu̱man Jesús gahui sij yuꞌuj daj ganꞌanj sij xumanꞌ Tiro nga̱ xumanꞌ Sidón. Ni̱ gatúj sij chruhua ꞌngo̱ hueꞌ. Ni̱ nitaj si huin ruhua sij sisi̱ na̱niꞌi ni ngüi̱ manꞌan sij. Sani̱ nun ga̱ꞌue gui̱xij hui̱ sij mánj. 25Ni̱ ꞌngo̱ hora gunun ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na sisi̱ guisíj Jesús yuꞌuj daj. Ni̱ nu̱n nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman daꞌníj únꞌ. Ni̱ ganꞌanj únꞌ ganiquinꞌ ráj da̱coj únꞌ dacój manꞌan Jesús. 26Ni̱ yunꞌunj xa̱na sirofenicia aꞌmi snanꞌanj griego huin únꞌ. Ni̱ gaꞌmi yaco únꞌ sisi̱ gui̱ri Jesús nane̱ xi̱ꞌi nu̱n niman daꞌníj únꞌ. 27Sani̱ gataj Jesús:

―Ga̱naꞌuij acuánꞌ re̱ꞌ si xa̱ ni tsinꞌ le, ni̱ ga̱ra sini riqui aninꞌinj. Nitaj si hua sa̱ꞌ si ga̱ꞌneꞌ si-chra̱chrunj ni tsinꞌ ga̱ꞌuiꞌ duꞌua ni xuhue mánj. ―Daj gataj Jesús.

28Ngaa ni̱ nanica̱j únꞌ gataj únꞌ:

―Xa̱ngaꞌ si atáj re̱ꞌ Señor. Sani̱ daꞌ ni xuhue ma̱n riqui mesa xa xúꞌ ni daru̱ chrachrúnj ayu xa ni tsinꞌ anj. ―Daj gataj únꞌ.

29Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Xiꞌí nuguanꞌ gaꞌmí re̱ꞌ, ni̱ ga̱ꞌue ga̱nꞌanj re̱ꞌ. Daj si hua guisíj gahui nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman daꞌni̱ xa̱na re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús.

30Ni̱ ngaa nasíj unj ducua unj, ni̱ xacaj unj cuenta sisi̱ ngaj daꞌni̱ xa̱na unj hua ngaj únꞌ rian nna. Sani̱ hua guisíj gahui nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman únꞌ.

Jesús sana a un sordomudo

31Hué dan ni̱ gahui ru̱huaꞌ yún Jesús yuꞌuj ngaj xumanꞌ gu̱ꞌnaj Tiro. Ni̱ gachin sij xumanꞌ Sidón ganꞌanj sij yuꞌuj ngaj xumanꞌ gu̱ꞌnaj Decápolis. Ni̱ guisíj sij duꞌua laguna xa̱chij gu̱ꞌnaj Galilea aj. 32Ni̱ nicaj ni sij ꞌngo̱ tsínj hua soꞌo naꞌue ga̱ꞌmi sa̱ꞌ síꞌ gaꞌna̱ꞌ ni sij rian Jesús. Ni̱ gachínj jniꞌyaj ni sij rian Jesús sisi̱ gu̱taꞌ síꞌ raꞌa síꞌ chra̱ tsínj da aj. 33Ni̱ nicaj Jesús tsínj daj ganꞌanj sij ꞌngo̱ yuꞌuj nitaj ngüi̱ mánj. Ni̱ diguíj Jesús chra̱ raꞌa sij chruhua chraquij tsínj daj. Ngaa ni̱ gara staꞌnunj sij do̱j, ni̱ ganu̱n raꞌa sij yya̱ tsínj daj nej aj. 34Ngaa ni̱ niꞌyaj Jesús xataꞌ guchej sij. Ni̱ gataj sij:

―Efata. ―Gataj Jesús. Ni̱ nuguanꞌ daj huin ruhuaj gata: Ga̱ na̱xiꞌni anj.

35Ni̱ hué ꞌngo̱ hora daj, ni̱ naxiꞌni̱j chraquij tsínj soꞌo daj. Ni̱ nahuin sa̱ꞌ yya̱ síꞌ. 36Ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun rian ni tsínj niquinꞌ yuꞌuj daj sisi̱ si̱ nuna ni sij rian ni ngüi̱ si guiꞌyaj sij mánj. Hué dan ni̱ ngaa doj naꞌuej Jesús nu̱na ni sij rian ni ngüi̱, sani̱ na̱anj nariꞌ nucuaj ni sij doj nuna ni sij aj. 37Ni̱ ducu ganꞌanj ruhua ni ngüi̱ xiꞌí si guiꞌyaj Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Hua ꞌueé ꞌyaj sij daranꞌanj. Daꞌ tsínj soꞌo unun, ꞌyaj sij. Ni̱ daꞌ tsínj ráꞌyanꞌ aꞌmi, ꞌyaj sij nej aj. ―Daj gataj ni sij.

8

Alimentación de los cuatro mil

1Ni̱ güi daj, ni̱ huaj nico ni ngüi̱ nga̱ Jesús. Ni̱ nitaj si nicaj ni sij si xa ni sij. Ngaa ni̱ gaquínj Jesús ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:

2―Nahuin ꞌi̱ ruhuāj niꞌyā daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n nan. Daj si síj hua̱ꞌnij güi mán ni sij ngāj aj. Ni̱ nitaj si nicaj ni sij si xa ni sij mánj. 3Sisi̱ na̱ꞌnī ni sij na̱nꞌ ni sij ducuá ni sij ngaa nitaj si xa ni sij, ni̱ gui̱nichre ni sij huaj ni sij chruhua chrej, ruhuāj aj. Daj si hua daꞌaj ni sij ꞌna̱ꞌ ga̱nꞌ anj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

4Ni̱ gataj ni sij gunun síꞌ:

―Da̱j u̱n sin gui̱ꞌyóꞌ gui̱riꞌ ga̱ꞌuiꞌ xa̱ ni ngüi̱ ꞌngo̱ yuꞌuj nitaj mán nan únj. ―Daj gataj ni sij.

5Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱ u̱ndaj chrachrúnj nicaj a ni é re̱ꞌ únj. ―Gataj Jesús.

―Ichij chrachrúnj nicaj ni únj. ―Gataj ni sij.

6Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun sisi̱ ga̱nꞌanj ga̱ne ni ngüi̱ rian yoꞌój. Ngaa ni̱ guidaꞌa sij ichij chrachrúnj raꞌa sij. Ni̱ nagoꞌ sij si guruhua Yanꞌanj. Ngaa ni̱ guraꞌ daꞌaj sij chrachrúnj daj gaꞌuiꞌ sij raꞌa ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ daꞌngaꞌ ni síꞌ raꞌa ni ngüi̱ ma̱n anj. 7Ni̱ nicaj ni sij ꞌngo̱ si hui̱j xucuaj le. Ngaa ni̱ nagoꞌ Jesús si guruhua Yanꞌanj. Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun rian ni síꞌ sisi̱ da̱ꞌngaꞌ ni síꞌ xucuaj daj rian ni ngüi̱. 8Ni̱ xa daranꞌ ni sij. Ni̱ gara ran riqui ni sij. Ngaa ni̱ gara ichij xuguti, guiꞌyaj si xitinꞌ gunáj aj. 9Ni̱ guisíj ꞌngo̱ si ga̱nꞌanj mí ni tsínj xa aj.

Ngaa ni naꞌníj Jesús na̱nꞌ ni sij. 10Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora gatúj Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij chruhua rio̱ chéj rian nnee ganꞌanj ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Dalmanuta.

La demanda de una señal

11Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj fariseo. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gani dugüiꞌ ni sij nga̱ Jesús. Ni̱ chruhua ni sij gui̱ꞌyaj ni sij ꞌngo̱ xi̱ꞌ ga̱tu Jesús. Ngaa ni̱ gachínj ni sij rian Jesús sisi̱ gui̱ꞌyaj síꞌ ꞌngo̱ si sa̱ꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj. Ngaa ni̱ gui̱niꞌi ni sij sisi̱ ꞌna̱ꞌ síꞌ rian Yanꞌanj, ruhua ni sij.

12Ngaa ni̱ guchej ni̱nꞌ ruhua Jesús, ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ achínj ni ngüi̱ ma̱n yya̱j ꞌngo̱ si sa̱ꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj riānj únj. Xa̱ngaꞌ yya atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ guiꞌyā ꞌngo̱ si sa̱ꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Jesús.

13Ngaa ni̱ dunáj Jesús ni tsínj daj. Ni̱ gatúj ru̱huaꞌ yún sij chruhua rio̱ ganꞌanj sij anéj chrej duꞌua laguna xa̱chij da aj.

La levadura de los fariseos

14Ni̱ guiniꞌyun ni tsínj nicoꞌ Jesús guinicaj ni sij chrachrúnj xa̱ ni sij. Ni̱ urin chrachrúnj nicaj ni sij huaj ni sij chruhua rio̱ aj. 15Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun rian ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Ga̱ cuidado a ni é re̱ꞌ nga̱ manꞌan án re̱ꞌ. Ni̱ gu̱ruj a ni é re̱ꞌ nga̱ si-levadura ni tsínj fariseo nga̱ rey Herodes nej aj. ―Daj gataj Jesús.

16Ni̱ gaꞌmi manꞌan ni sij gunun dugüiꞌ ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Daꞌngaꞌ daj gaꞌmi Jesús xiꞌí si nitaj chrachrúnj nicaj únj. ―Daj gataj ni sij.

17Sani̱ gunun Jesús si gataj ni sij. Ngaa ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱ u̱n sin huin ataj á re̱ꞌ sisi̱ nitaj chrachrúnj nicaj á re̱ꞌ gaꞌna̱ꞌ á re̱ꞌ únj. Hua gue̱ naꞌue gu̱nun a ni é re̱ꞌ ga̱ꞌ. Ni̱ nitaj si acaj á re̱ꞌ cuenta da ga̱ míꞌ. Hua ránj laquinj chra̱ ni é re̱ꞌ nan níꞌ. 18Nu̱n rundij rian án re̱ꞌ, sani̱ nun xigui̱n niꞌyaj á re̱ꞌ mánj. Nu̱n chraquij a ni é re̱ꞌ, sani̱ nunun a ni é re̱ꞌ mánj. Nitaj si nu̱n ruhua ni é re̱ꞌ ga̱ míꞌ. 19Ngaa daꞌngāj u̱nꞌunꞌ gue̱ chrachrúnj xa u̱nꞌunꞌ mí ni tsínj daj, ngaa ni̱ u̱ndaj xuguti gara si xitinꞌ nacaj ni é re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱:

―Xu̱huij gahuin anj. ―Gataj ni sij.

20Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:

―Ni̱ ngaa daꞌngāj ichij gue̱ chrachrúnj xa ga̱nꞌanj mí ni tsínj daj, ngaa ni̱ u̱ndaj xuguti gara nacaj ni é re̱ꞌ únj. ―Gataj Jesús.

Ngaa ni:

―Ichij gahuin anj. ―Gataj ni sij.

21Hué dan ni̱ gataj Jesús:

―Hua nunun ni é re̱ꞌ ga̱ míꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

Un ciego sanado en Betsaida

22Hué dan ni̱ guisíj ni sij xumanꞌ gu̱ꞌnaj Betsaida. Ni̱ nicaj ni ngüi̱ ꞌngo̱ tsínj duri gaꞌna̱ꞌ ni sij rian Jesús. Ni̱ gaꞌmi yaco ni sij sisi̱ ga̱nun raꞌa Jesús tsínj daj. 23Ngaa ni̱ guidaꞌa Jesús raꞌa tsínj duri daj. Ni̱ guiri sij síꞌ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ xumanꞌ daj. Ni̱ gutaꞌ sij dane staꞌnunj sij rundij rian síꞌ. Ngaa ni̱ gutaꞌ sij raꞌa sij rian manꞌan tsínj daj. Ni̱ nachínj snanꞌanj sij síꞌ sisi̱ xigui̱n niꞌyaj síꞌ do̱j aj.

24Ngaa ni̱ niꞌyaj síꞌ. Ni̱ gataj síꞌ:

―Niꞌīnj ni tsínj. Ni̱ da̱j rúnꞌ hua ni chrun hua ni sij. Sani̱ chéj ni sij niꞌyā aj. ―Daj gataj tsínj duri daj gunun Jesús.

25Hué dan ni̱ gutaꞌ ru̱huaꞌ yún Jesús raꞌa sij rundij rian tsínj daj. Ni̱ niꞌyaj sa̱ꞌ sij. Ni̱ ganahuin sij. Ni̱ rugüiꞌ sa̱ꞌ daranꞌ si niꞌyaj sij nej aj. 26Ngaa ni̱ naꞌníj Jesús na̱nꞌ sij ducuá sij. Ni̱ gataj síꞌ gunun sij:

―Si̱ gatúj re̱ꞌ chruhua xumanꞌ. Ni̱ si̱ gatáj re̱ꞌ rian ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ mánj. ―Daj gataj Jesús.

La confesión de Pedro

27Ngaa ni̱ gahui Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij ganꞌanj ni sij ni xumanꞌ le yuꞌuj gu̱ꞌnaj Cesarea de Filipo.

Ni̱ chéj ni sij huaj ni sij, ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱ u̱n tsínj huīnj ataj ni ngüi̱, ruhua á re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús nachínj snanꞌanj sij aj.

28Ngaa ni̱ gataj ni tsínj nicoꞌ sij:

―Ataj ꞌngo̱ ni sij sisi̱ hué re̱ꞌ huin tsínj gu̱ꞌnaj Elías. Ni̱ ataj ango ni sij sisi̱ hué re̱ꞌ huin ango tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ―Daj gataj ni sij.

29Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni sij. Ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱n tsínj huīnj, ruhua manꞌan án re̱ꞌ únj. ―Gataj Jesús.

Ngaa ni̱ gataj Pedro:

―Hué re̱ꞌ huin Cristo aj. ―Daj gataj Pedro.

30Sani̱ gaꞌninꞌ Jesús sun rian ni sij sisi̱ si̱ nataꞌ ni sij rian ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ u̱n tsínj huin síꞌ mánj.

Jesús anuncia su muerte

31Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi Jesús digyán sij rian ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij sisi̱ hua nia̱n gui̱ranꞌ nico sij sayun huin sij daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ gataj Jesús sisi̱ da̱nicaj ni tsínj huin achij manꞌan sij. Ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni chrej huin rian nga̱ ni tsínj digyán ley nej. Ni̱ da̱gahuiꞌ ni síꞌ manꞌan sij nej. Sani̱ xiráj hua̱ꞌnij güi, ni̱ ga̱naꞌnij sij, gataj sij. 32Ni̱ nataꞌ ni̱ca Jesús nuguanꞌ daj rian ni tsínj nicoꞌ sij. Ngaa ni̱ nicaj Pedro Jesús ganꞌanj anéj sij do̱j. Ni̱ gaxi̱ꞌi Pedro chranꞌ sij síꞌ. 33Sani̱ nanica̱j Jesús niꞌyaj sij ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gahuin huee Jesús gataj sij rian Pedro:

―Gu̱xun re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ riānj, Satanás. Nitaj si huin ruhuá re̱ꞌ rúnꞌ huin ruhua Yanꞌanj mánj. Rúnꞌ huin ruhua ni ngüi̱ huin ruhuá re̱ꞌ nánj. ―Daj gataj Jesús.

34Ngaa ni̱ gaquínj Jesús ni ngüi̱ ga̱ꞌnaꞌ ni sij rian niquinꞌ síꞌ nga̱ ni tsínj nicoꞌ síꞌ nej. Ni̱ gataj Jesús:

―Sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj ruhua ni̱coꞌ yūnj, ngaa ni̱ du̱naj tsínj daj si-chrej manꞌan sij. Ngaa síj ni̱ ga̱ta sij rugutsi̱ gui̱nicoꞌ sij yūnj gui̱ranꞌ sij sayun ngāj aj. 35Tsínj naꞌuej ruhua ga̱huiꞌ sij ngāj, ni̱ ga̱ niꞌya sij. Sani̱ tsínj ga̱ꞌue ga̱huiꞌ xiꞌí manꞌānj nga̱ xiꞌí nuguanꞌ sa̱ꞌ aꞌmi manꞌānj, ngaa ni̱ ga̱ne ni̱ganj sij aj. 36Ni̱ sisi̱ gui̱ꞌyaj gana ꞌngo̱ tsínj daj daranꞌ si ma̱n chruhua xungüi̱ gahuin siꞌyaj sij, ngaa ni̱ u̱n sin huin-ínꞌ sisi̱ ga̱ niꞌya niman sij, ruhua á re̱ꞌ únj. Nitaj si guiꞌyaj gana sij mánj. 37Ni̱ nu̱nj si gue̱reꞌ siꞌyaj ꞌngo̱ tsínj daj chruhua xungüi̱ nan, sani̱ ga̱ꞌue ga̱huin nia̱ꞌ ruhua sij sisi̱ ga̱ ni̱ꞌnaꞌ ni̱ganj ni̱nꞌ sij.

38’Ni̱ xungüi̱ nan ma̱n ni ngüi̱ dunáj Yanꞌanj. Ni̱ ma̱n ni ngüi̱ ꞌyaj gaquinꞌ nej. Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj na̱ꞌaj niꞌyaj yūnj nga̱ si-nu̱guanꞌānj rian ni ngüi̱ daj, ngaa ni̱ ga̱huin na̱ꞌā nga̱ sij ngaa ga̱ꞌnaꞌ yūnj nga̱ ni ángel sa̱ꞌ chruhua xungüi̱ nan. Ni̱ güi ga̱ꞌnaꞌ yūnj daj, ni̱ ga̱huin ꞌuēj ni̱nꞌ ruhua, gui̱ꞌyaj chrē huīnj daꞌníj ni ngüi̱ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

9

1Ni̱ gataj Jesús nej:

―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj si ga̱huiꞌ daranꞌ ni ngüi̱ mán yuꞌuj nan daꞌ gui̱niꞌi ni sij ga̱ꞌnaꞌ gui̱daꞌa Yanꞌanj sun nucuaj. ―Daj gataj Jesús.

La transfiguración

2Ni̱ ngaa gachin hua̱tanꞌ güi, ni̱ nicaj Jesús Pedro nga̱ Jacobo nej, Juan nej, gahui sij ganꞌanj ni̱ni sij chra̱ ꞌngo̱ quij xa̱can. Ni̱ ganahuin ꞌueé nnee̱ cúj Jesús ne̱ꞌ rian ni sij. 3Ni̱ nahuin aca̱ si-ganꞌ sij da̱j rúnꞌ hua yuꞌueꞌ ga̱tsi ni̱nꞌ huaj. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ ngüi̱ mán chruhua xungüi̱ si̱ gunucuaj ne gu̱nan ne si-ganꞌ ne da̱j rúnꞌ hua ga̱tsi si-ganꞌ manꞌan sij ga̱ mánj. 4Ni̱ gurugüiꞌ re̱ngaꞌ nu̱ngüej tsínj gu̱ꞌnaj Elías nga̱ Moisés aꞌmi nu̱ngüej síꞌ nga̱ Jesús. 5Ngaa ni̱ gataj Pedro gunun Jesús:

―Maestro, duguꞌna̱j mán néꞌ yuꞌuj nan. Ngaa ni̱ gui̱ꞌyóꞌ hua̱ꞌnij hueꞌ recoj le. Ni̱ ꞌngo̱j manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ angoj Moisés. Ni̱ ángoj Elías. ―Daj gataj Pedro.

6Daj si nun niꞌi sij nínꞌ u̱n sin huin ga̱ꞌmi sij xiꞌí si ducu guxuꞌuiꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús.

7Ngaa ni̱ nasíj ꞌngo̱ nga guiran-ánꞌ rian aninꞌ sij. Ni̱ scanij nga gunun aninꞌ sij ꞌngo̱ nane̱ si gataj-áꞌ:

―Nan huin daꞌnī ꞌi̱ ruhuāj. Gu̱nun a ni é re̱ꞌ si ataj síꞌ. ―Daj gataj Yanꞌanj gunun aninꞌ sij.

8Ni̱ ꞌngo̱ hora ngaa niꞌyaj aninꞌ sij xiꞌníj sij, ni̱ nitaj ꞌngo̱ tsínj niquinꞌ guiniꞌi aninꞌ sij. Urin Jesús niquinꞌ nga̱ sij.

9Ni̱ ngaa huaj aninꞌ sij nanij sij chra̱ quij, ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun rian aninꞌ sij sisi̱ si̱ nuna ni sij rian ni̱ a̱ ꞌngo̱ tsínj si guiniꞌi aninꞌ sij mánj. Ni̱ ngaa gui̱sij ga̱naꞌnij daꞌníj ni ngüi̱ da, ni̱ ga̱ꞌue ga̱nataꞌ aninꞌ sij rian ni ngüi̱ si guiniꞌi ni sij, ataj Jesús gunun aninꞌ sij. 10Ni̱ dínj ga duꞌua aninꞌ sij xiꞌí si guiniꞌi sij. Sani̱ nachínj snanꞌanj aninꞌ sij dugüiꞌ sij u̱n sin huin ruhua Jesús gataj síꞌ sisi̱ ga̱naꞌnij síꞌ scanij ni níman. 11Ni̱ nachínj snanꞌanj aninꞌ sij Jesús. Ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ataj ni maestro digyán ley sisi̱ hua sini ga̱ꞌnaꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Elías únj. ―Daj gataj aninꞌ sij.

12Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Xa̱ngaꞌ ga̱ꞌnaꞌ sini Elías. Ni̱ hué síꞌ na̱guiꞌyaj sa̱ꞌ daranꞌanj. Ni̱ u̱n sin huin ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj sisi̱ gui̱ranꞌ daꞌníj ni ngüi̱ sayun. Ni̱ si̱ garanꞌ ruhua ni ngüi̱ ni̱ꞌyaj ni sij manꞌan síꞌ, ruhua ni é re̱ꞌ únj. 13Sani̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ hua gaꞌna̱ꞌ Elías. Ni̱ guiꞌyaj quij ni sij daranꞌ si garanꞌ ruhua ni sij guiꞌyaj ni sij nga̱ síꞌ da̱j rúnꞌ hua gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌí síꞌ aj. ―Daj gataj Jesús.

Jesús sana a un muchacho endemoniado

14Ni̱ ngaa guisíj ni sij rian ma̱n ango ni tsínj nicoꞌ Jesús, ngaa ni̱ guiniꞌi ni sij ma̱n ni̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ ganica̱j ni̱nꞌ xiꞌníj ni síꞌ. Ni̱ ma̱n ni maestro digyán si-ley Moisés gani dugüiꞌ ni sij nga̱ ni síꞌ. 15Ni̱ ngaa guiniꞌi ni ngüi̱ manꞌan Jesús, ni̱ ganꞌanj ruhua ni sij. Ngaa ni̱ gunánj daranꞌ ni sij rian huaj síꞌ. Ni̱ gaꞌmi ni sij nga̱ síꞌ. 16Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Da̱j hua nuguanꞌ gani dugüiꞌ ni é re̱ꞌ nga̱ ni tsínj da únj. ―Daj gataj Jesús.

17Ni̱ ꞌngo̱ ni tsínj mán yuꞌuj daj gataj:

―Maestro, nicā daꞌníj snoꞌōj ꞌnāj rián re̱ꞌ xiꞌí si nu̱n nane̱ xi̱ꞌi chruhua cúj niman sij. Ni̱ naꞌue ga̱ꞌmi sij mánj. 18Ni̱ niaj diꞌyaj daꞌa nane̱ xi̱ꞌi sij, ni̱ natúj nane̱ xi̱ꞌi sij rian yoꞌój. Ni̱ ahui yatanꞌ duꞌua sij. Ni̱ xa ruj sij yanꞌ sij. Ni̱ ꞌngo̱ yu̱n guinichre ni̱nꞌ sij nej aj. Ni̱ gaꞌmī rian ni tsínj nicóꞌ re̱ꞌ sisi̱ gui̱ri ni sij nane̱ xi̱ꞌi daj. Sani̱ nun gu̱nucuaj ni sij guiri ni sij mánj. ―Daj gataj tsínj daj.

19Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Naꞌue gu̱xuman ruhua á re̱ꞌ huin ín re̱ꞌ ni tsínj ma̱n yya̱j. Naꞌue gu̱nucuā ga̱ne ni̱gān nga̱ á re̱ꞌ mánj. Ni̱ naꞌue gu̱nucuā si-chrej a ni é re̱ꞌ ni̱ganj mánj. Ni̱caj á re̱ꞌ sij ga̱ꞌnaꞌ ni é re̱ꞌ riānj anj. ―Gataj Jesús.

20Ngaa ni̱ nicaj ni sij tsinꞌ daj guisíj ni sij rian Jesús. Ni̱ ngaa guiniꞌi nane̱ xi̱ꞌi daj manꞌan Jesús, ngaa ni guidaꞌa xiꞌi̱ yacuij manꞌan tsinꞌ daj. Ni̱ naxiruꞌ sij rian yoꞌój, guiꞌyaj nane̱ xi̱ꞌi daj. Ni̱ narumi sij na̱nj, ni̱ narumi sij na̱nj. Ni̱ ahui yatanꞌ duꞌua sij aj. 21Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús chrej tsinꞌ daj.

Ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱ndaj güi huin si ranꞌ daꞌníj re̱ꞌ nan únj. ―Daj gataj Jesús.

Ni̱ gataj chrej sij:

―Asi̱j hua le nánj. 22Ni̱ naruhuaꞌ natúj sij rian yanꞌa̱n nga̱ rian nnee nej, ꞌyaj nane̱ xi̱ꞌi xiꞌí si ruhua nane̱ xi̱ꞌi da̱gahuij. Hué dan ni̱ sisi̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj manꞌán re̱ꞌ ꞌngo̱ si sa̱ꞌ hua, ngaa ni̱ na̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ, ni̱ chra̱cuij re̱ꞌ ni únj anj. ―Daj gataj sij gunun Jesús.

23Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Sa̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌue gu̱xuman ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ Yanꞌanj. Daj si ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj Yanꞌanj daranꞌanj nga̱ ꞌngo̱ tsínj xuman ruhua niꞌyaj manꞌan Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Jesús gunun sij.

24Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora gaguáj chrej tsinꞌ daj. Ni̱ gataj sij:

―Xuman ruhuāj niꞌyā Yanꞌanj anj. Chra̱cuij re̱ꞌ manꞌānj gu̱xuman ruhuāj doj aj. ―Daj gataj sij gunun Jesús.

25Ni̱ ngaa guiniꞌi Jesús sisi̱ unánj ni ngüi̱ nahuin yuꞌ ni sij rian niquinꞌ síꞌ, ngaa ni̱ gaꞌmi huee sij rian nane̱ xi̱ꞌi daj. Ni̱ gataj sij:

―Soꞌo ni ngüi̱, ni̱ huin ráꞌyanj ni sij, ꞌyáj re̱ꞌ huín re̱ꞌ nane̱ xi̱ꞌi. Manꞌānj aꞌninꞌ sun rián so̱ꞌ sisi̱ ga̱hui so̱ꞌ du̱naj so̱ꞌ tsinꞌ nan anj. Ni̱ si̱ gatuj ru̱huaꞌ yún so̱ꞌ chruhua niman tsinꞌ nan ga̱ mánj. ―Daj gataj Jesús gunun nane̱ xi̱ꞌi daj.

26Hué dan ni̱ gaguáj nane̱ xi̱ꞌi daj. Ni̱ guidaꞌa ru̱huaꞌ yún xiꞌi̱ yacuij tsinꞌ daj, guiꞌyaj nane̱ xi̱ꞌi daj. Hué dan ni̱ gahui nane̱ xi̱ꞌi tsinꞌ snoꞌo daj. Ni̱ ngaj sij rúnꞌ huin ꞌngo̱ níman huin sij ngaj sij aj. Ni̱ gataj ni ngüi̱ sisi̱ hua yya gahuiꞌ sij aj. 27Sani̱ guidaꞌa Jesús raꞌa tsinꞌ daj. Ni̱ nachi nicaj síꞌ sij. Ni̱ nachica sij aj.

28Ngaa ni̱ ngaa gatúj Jesús chruhua hueꞌ, ni̱ ngaa nne urin Jesús, ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj nicoꞌ sij manꞌan sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nun gunucuaj únj guiri únj nane̱ xi̱ꞌi da únj. ―Daj gataj ni sij.

29Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Si̱ gaꞌue gui̱ꞌyaj néꞌ ga̱hui ni nane̱ xi̱ꞌi nan niman ni ngüi̱ sisi̱ nun achínj jniꞌyaj néꞌ rian Yanꞌanj. Sani̱ sisi̱ achínj jniꞌyaj néꞌ rian Yanꞌanj, ni̱ gui̱ꞌyaj néꞌ ayuno, ngaa ni̱ ga̱ꞌue aj. ―Daj gataj Jesús.

Jesús anuncia otra vez su muerte

30Ngaa ni̱ gahui Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij yuꞌuj daj. Ni̱ gachin ni sij estado Galilea. Ni̱ naꞌuej ruhua Jesús sisi̱ gui̱niꞌi ni ngüi̱ ne̱ꞌ huaj sij. 31Daj si digyán sij rian ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ:

―Na̱gaꞌuiꞌ ꞌngo̱ tsínj daj manꞌānj raꞌa ni tsínj huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ da̱gahuiꞌ ni sij manꞌānj. Sani̱ xiráj hua̱ꞌnij güi, ni̱ ga̱naꞌnī nánj. ―Gataj Jesús gunun ni sij.

32Sani̱ nun gara daꞌngaꞌ ruhua ni sij si gataj síꞌ. Ni̱ xuꞌuiꞌ ni sij ga̱chinj snanꞌanj ni sij manꞌan síꞌ xiꞌí nuguanꞌ daj.

¿Quién es el mayor?

33Ngaa ni̱ guisíj Jesús xumanꞌ gu̱ꞌnaj Capernaum.

Hué dan ni̱ ngaa nne sij chruhua hueꞌ, ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj sij ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:

―Da̱j hua nuguanꞌ aꞌmi ni é re̱ꞌ ngaa huaj ni é re̱ꞌ chrej ununꞌ ni é re̱ꞌ scuaꞌa únj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

34Sani̱ dínj ganiquinꞌ duꞌua ni sij. Daj si gununꞌ ni sij huaj ni sij chrej sisi̱ da̱j hua tsínj huin achij scanij ni sij, ruhua ni sij.

35Hué dan ni̱ ganꞌanj ga̱ne Jesús, ni̱ gaquínj sij ga̱ꞌnaꞌ ni xu̱huij tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:

―Sisi̱ hua ꞌngo̱ a ni é re̱ꞌ huin ruhua ga̱huin achij, ngaa ni̱ gui̱nicoꞌ sij ne̱ꞌ ru̱cu. Ni̱ ga̱huin sij si-moso ni dugüiꞌ sij aj. ―Daj gataj Jesús.

36Ngaa ni̱ nicaj Jesús ꞌngo̱ tsinꞌ gani sij dani ni sij. Ni̱ ganiꞌyan sij xicój lij daj. Ni̱ gataj sij:

37―Ni̱ u̱n tsínj na̱huin raꞌa ꞌngo̱ tsinꞌ nan xiꞌí si nicaj dugüiꞌ sij ngāj, ngaa ni̱ na̱huin raꞌa sij manꞌānj nej. Ni̱ tsínj na̱huin raꞌa manꞌānj, ni̱ sé si na̱huin raꞌa sij manꞌānj, sani̱ na̱huin raꞌa sij tsínj gaꞌníj ga̱ꞌnāj nej aj. ―Daj gataj Jesús.

El que no es contra nosotros, por nosotros es

38Ngaa ni̱ gataj Juan gunun Jesús:

―Maestro, guiniꞌi ni únj ꞌngo̱ tsínj aꞌmi si-xugüi manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ xiꞌí da ri sij nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman ni ngüi̱. Sani̱ nitaj si chéj sij nga̱ únj. Ngaa ni̱ xiꞌí daj ni̱ nun ga̱ꞌuej únj sisi̱ gui̱ꞌyaj sij daj. ―Daj gataj Juan gunun Jesús.

39Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ga̱ꞌninꞌ ruhua ni é re̱ꞌ sisi̱ da̱j gui̱ꞌyaj tsínj daj. Daj si sisi̱ gui̱ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj daj ꞌngo̱ si sa̱ꞌ xiꞌí si-xugüīj, ngaa ni̱ si̱ gaꞌue nanica̱j sij ga̱ꞌmi quij sij xiꞌīj mánj. 40Daj si tsínj nitaj si ununꞌ ngo̱ꞌ, ni̱ chracuij sij yu̱nꞌ anj. 41Daj si u̱n tsínj ga̱huin ri̱qui ꞌngo̱ tasa nnee go̱ꞌo ni é re̱ꞌ xiꞌí si nicoꞌ ni é re̱ꞌ manꞌānj, ngaa ni̱ ga̱taj yyāj rian án re̱ꞌ sisi̱ na̱ruꞌue Yanꞌanj rian tsínj daj.

Ocasiones de caer

42’Ni sisi̱ xuman ruhua ꞌngo̱ tsinꞌ nan niꞌyaj sij yūnj, ngaa ni̱ niqui ni̱nꞌ ruhua niman ꞌngo̱ tsínj daj sisi̱ di̱gyán sij gui̱ꞌyaj ꞌngo̱ tsinꞌ nan gaquinꞌ nánj. Sa̱ꞌ huin sisi̱ nu̱mi ni sij ꞌngo̱ to xxi xá tsínj daj, ngaa ni̱ ga̱ꞌnij ni sij ga̱nꞌanj síꞌ chruhua nnee yanꞌanj, gui̱ꞌyaj ni sij.

43’Ni̱ sisi̱ gui̱ꞌyaj ꞌngo̱ a ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ gaquinꞌ, guiꞌyaj raꞌá re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱ꞌninꞌ re̱ꞌ raꞌá re̱ꞌ daj. Sa̱ꞌ huin ga̱ gundu raꞌá re̱ꞌ ga̱tu re̱ꞌ rian ga̱ne ni̱ganj re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj sisi̱ hui̱j raꞌá re̱ꞌ, sani̱ ga̱nꞌanj re̱ꞌ rian yanꞌa̱n. 44Ni̱ yuꞌuj daj nitaj si huaj ga̱huiꞌ xilúj xa ni ngüi̱ mán rian yanꞌa̱n da mánj. Ni̱ daj nga̱ yanꞌa̱n daj nitaj si huaj gui̱naꞌa mánj.

45’Ni̱ sisi̱ gui̱ꞌyaj ꞌngo̱ a ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ gaquinꞌ, gui̱ꞌyaj dacój re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱ꞌninꞌ re̱ꞌ nánj. Sa̱ꞌ huin ga̱ gundu dacój re̱ꞌ ga̱tu re̱ꞌ rian ga̱ne ni̱ganj re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj sisi̱ ga̱ hui̱j dacój re̱ꞌ, sani̱ ga̱ꞌnij ni sij manꞌán re̱ꞌ rian yanꞌa̱n anj. 46Ni̱ yuꞌuj daj nitaj si huaj ga̱huiꞌ xilúj xa ni ngüi̱ mán rian yanꞌa̱n da mánj. Ni̱ daj nga̱ yanꞌa̱n daj nitaj si huaj gui̱naꞌa mánj.

47’Ni̱ sisi̱ gui̱ꞌyáj re̱ꞌ gaquinꞌ, gui̱ꞌyaj rundij rián re̱ꞌ, ngaa ni̱ gui̱ri re̱ꞌ nánj. Daj si urin rián re̱ꞌ ga̱tu re̱ꞌ rian ga̱ne ni̱ganj re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj sisi̱ hui̱j rundij rián re̱ꞌ, sani̱ ga̱ꞌnij ni sij manꞌán re̱ꞌ rian yanꞌa̱n aca ni̱ganj anj. 48Ni̱ yuꞌuj daj nitaj si huaj ga̱huiꞌ xilúj xa ni ngüi̱ mán rian yanꞌa̱n da mánj. Ni̱ daj nga̱ yanꞌa̱n daj nitaj si huaj gui̱naꞌa mánj.

49’Ni̱ gui̱ranꞌ daranꞌ ni ngüi̱ sayun, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ da̱j rúnꞌ nu̱n sa̱ꞌ nnee̱ ꞌngo̱ xucu nagaꞌuiꞌ ni sij rian Yanꞌanj ꞌyaj ya̱n, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin sa̱ꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱ nan, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj anj.

50’Sa̱ꞌ huin ya̱n. Sani̱ sisi̱ nitaj si ꞌni̱nꞌ mán ga̱ mánj, sani̱ si̱ gaꞌue gui̱ꞌyóꞌ sisi̱ ga̱ ꞌni̱nꞌ ru̱huaꞌ yún ya̱n da mánj. Ngaa ni̱ da̱j rúnꞌ xa xa̱nꞌ chra ꞌyaj ya̱n, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ dinꞌinj ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ ni dugüiꞌ a ni é re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

10

Jesús enseña sobre el divorcio

1Ngaa ni̱ gahui Jesús yuꞌuj daj ganꞌanj sij da anéj duꞌua xinéj nnee gu̱ꞌnaj Jordán huin estado Judea. Ngaa ni̱ nahuin yuꞌ ni ngüi̱ mán ni síꞌ rian Jesús. Ni̱ digyán ru̱huaꞌ yún sij rian ni síꞌ da̱j rúnꞌ uꞌyun sij ꞌyaj sij. 2Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj fariseo rian Jesús. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij síꞌ. Ni̱ gataj ni sij sisi̱ ga̱ꞌue si-ley Yanꞌanj sisi̱ du̱nóꞌ nicoꞌ. Ni̱ hué daj nachínj snanꞌanj ni sij xiꞌí si huin ruhua ni sij ga̱ꞌuiꞌ ni sij gaquinꞌ xiráj Jesús xiꞌí nuguanꞌ ga̱ꞌmi síꞌ. 3Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Da̱j gaꞌninꞌ Moisés sun rian ni é re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.

4Ngaa ni̱ gataj ni sij gunun síꞌ:

―Riqui Moisés permiso sisi̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj néꞌ yanj ata ga̱ꞌuiꞌ néꞌ nica̱ néꞌ, ngaa ni̱ ga̱ꞌue du̱naj néꞌ nica̱ néꞌ aj. ―Daj gataj ni sij aj.

5Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Garun Moisés nuguanꞌ daj xiꞌí si soꞌo ni é re̱ꞌ nga̱ niman án re̱ꞌ. 6Sani̱ ngaa sini ya̱n ngaa guiꞌyaj Yanꞌanj xungüi̱ nan, ni̱: “Guiꞌyaj Yanꞌanj tsínj snoꞌo nga̱ yunꞌunj xa̱na.” 7Xiꞌí daj ni̱ du̱naj ꞌngo̱ tsínj daj chrej sij nga̱ nni sij. Ngaa ni̱ ga̱ne nu̱guanꞌan sij nga̱ nica̱ sij aj. 8Ni̱ nu̱ngüej nica̱ tsínj daj ga̱huin urin ngüi̱ aj. Ngaa ni̱ sé hui̱j nnee̱ cúj huin nu̱ngüej sij ga̱ mánj. Sani̱ urin nnee̱ cúj huin nu̱ngüej sij aj. 9Ngaa ni̱ ngaa xa̱caj dugüiꞌ ꞌngo̱ tsínj daj nga̱ ꞌngo̱ yunꞌunj daj, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj, ngaa ni̱ si̱ gaꞌue ga̱huin ni̱ni nu̱ngüej sij, gui̱ꞌyaj ni ngüi̱ mánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

10Ni̱ ngaa mán ni sij hueꞌ, ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj nicoꞌ Jesús manꞌan síꞌ xiꞌí nuguanꞌ daj. 11Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Tsínj gue̱reꞌe nica̱ daj, ni̱ ga̱nacaj sij ango ngüi̱, ni̱ daꞌui sij gaquinꞌ rian nica̱ sij yunꞌunj xa̱na xacaj sini sij daj. 12Ni̱ sisi̱ yunꞌunj xa̱na daj gue̱reꞌe nica̱ únꞌ, ni̱ ga̱nacaj únꞌ ango tsínj, ni̱ ꞌyaj únꞌ gaquinꞌ nej aj. ―Daj gataj Jesús.

Jesús bendice a los niños

13Ngaa ni̱ nicaj ni yunꞌunj xa̱na ni tsinꞌ le gaꞌna̱ꞌ ne rian Jesús sisi̱ gu̱taꞌ sij raꞌa sij. Sani̱ chranꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús ni yunꞌunj xa̱na nicaj gaꞌna̱ꞌ da aj. 14Ni̱ ngaa guiniꞌi Jesús, ni̱ chranꞌ sij, ni̱ gataj sij:

―Raꞌa ni é re̱ꞌ si ga̱ꞌnaꞌ ni tsinꞌ riānj. Ni̱ si̱ chranꞌ ni é re̱ꞌ si gaꞌna̱ꞌ ne riānj mánj. Daj si rúnꞌ huin ni tsinꞌ le nan, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin ni ngüi̱ ma̱n rian nicaj sun Yanꞌanj anj. 15Ni̱ xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ da̱j rúnꞌ ráꞌyanj xuman ruhua ni le daꞌngaꞌ da gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ ráꞌyanj gu̱xuman ruhua á re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ Yanꞌanj anj. Ni̱ sisi̱ sé daj gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ, ngaa ni̱ si̱ gaꞌue ga̱tu ni é re̱ꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj mánj. ―Daj gataj Jesús.

16Ngaa ni̱ ganan sij ni tsinꞌ daj. Ni̱ gutaꞌ sij raꞌa sij rian ni tsinꞌ. Ni̱ gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj xiꞌí ni tsinꞌ daj.

El joven rico

17Ni̱ ngaa gahui Jesús gachéj sij chrej, ngaa ni̱ gunánj ꞌngo̱ tsínj daj guisíj síꞌ rian Jesús. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj síꞌ ne̱ꞌ rian Jesús. Ni̱ nachínj snanꞌanj síꞌ Jesús. Ni̱ gataj síꞌ:

―Maestro sa̱ꞌ, u̱n sun gui̱ꞌyaj sūnj, ni̱ ga̱ne ni̱gān, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj síꞌ aj.

18Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ atáj re̱ꞌ sisi̱ sa̱ꞌ manꞌānj únj. Urin Yanꞌanj huin si sa̱ꞌ nánj. 19Hua niꞌí re̱ꞌ ni nuguanꞌ aꞌninꞌ Yanꞌanj sun riunꞌ: “Si̱ gaꞌmí re̱ꞌ nga̱ nica̱ dugüíꞌ re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ dagahuíꞌ re̱ꞌ níman mánj. Ni̱ si̱ guiꞌyaj tu̱ re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ gaꞌmí re̱ꞌ nuguanꞌ nne̱ xiꞌí dugüíꞌ re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ digyaꞌ yunꞌúnj re̱ꞌ dugüíꞌ re̱ꞌ xiꞌí sanꞌanj mánj. Ni̱ gui̱nun yanꞌánj re̱ꞌ chréj re̱ꞌ nga̱ nní re̱ꞌ aj.” ―Daj gataj Jesús gunun tsínj daj.

20Ngaa ni̱ gataj tsínj daj:

―Maestro, daranꞌ ni nuguanꞌ daj ráj xināj asi̱j hua lē aj. ―Daj gataj sij aj.

21Hué dan ni̱ niꞌyaj Jesús rian sij. Ni̱ nahuin ꞌi̱ ruhua síꞌ niꞌyaj síꞌ sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Achin urin rasu̱n gui̱ꞌyáj re̱ꞌ. Güi̱j na̱nꞌ re̱ꞌ gu̱duꞌue re̱ꞌ daranꞌ ni siꞌyáj re̱ꞌ. Ni̱ sanꞌanj gui̱riꞌ re̱ꞌ daj ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ rian ni ngüi̱ niqui aj. Hué dan ni̱ gui̱man nico siꞌyáj re̱ꞌ xataꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. Ngaa ni̱ ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ gui̱nicoꞌ re̱ꞌ yūnj anj. ―Daj gataj Jesús gunun tsínj daj.

22Ngaa ni̱ ducu gahuin ruhua tsínj daj gunun sij si gataj Jesús. Hué dan ni̱ ganꞌanj sij nani ruhua sij. Daj si hua nico siꞌyaj sij.

23Ngaa ni̱ niꞌyaj Jesús xiꞌníj sij. Ni̱ gataj sij gunun ni tsínj nicoꞌ sij:

―Ni̱ ꞌi̱ huaj ga̱tu ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue rian nicaj sun Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Jesús aj.

24Ngaa ni̱ ganꞌanj ruhua ni tsínj nicoꞌ Jesús xiꞌí nuguanꞌ gataj síꞌ. Sani̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús gunun ni sij:

―Jnánj néꞌ, ni̱ ꞌi̱ huaj ga̱tu ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue rian nicaj sun Yanꞌanj huin tsínj ꞌi̱ ruhua niꞌyaj sanꞌanj. 25Ni̱ ꞌi̱ huaj doj ga̱tu ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue rian nicaj sun Yanꞌanj daj nga̱ si ga̱chin ꞌngo̱ xucu camello yuꞌuj táj cúj nuhua aj. Ni̱ xa̱chij hua xúꞌ da aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

26Ni̱ ngaa gunun ni sij nuguanꞌ daj, ni̱ ducu ganꞌanj ruhua ni sij. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij ni manꞌan dugüiꞌ ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Sisi̱ hué daj huin, ni̱ u̱n tsínj ga̱ꞌue na̱caj Yanꞌanj únj. ―Daj gataj ni sij.

27Ngaa ni niꞌyaj Jesús rian ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Si̱ gaꞌue gui̱ꞌyaj ni tsínj nuguanꞌ nan mánj. Sani̱ sé daj huin nga̱ Yanꞌanj mánj. Daj si daranꞌ nuguanꞌ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Jesús.

28Sani̱ gaxi̱ꞌi gataj Pedro:

―Hua duna únj daranꞌ siꞌyaj únj. Ni̱ nicoꞌ únj manꞌán re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Pedro.

29Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Xa̱ngaꞌ atā gunun a ni é re̱ꞌ sisi̱ danéj gahuin ꞌngo̱ tsínj dunáj ducuá sij, jnánj sij nej, xicaꞌuij sij nej, chrej sij nej, nni sij nej, nica̱ sij nej, daꞌníj sij nej, doꞌój sij nej, ni̱ sisi̱ dunáj sij daranꞌ nan rian xiꞌīj, ni̱ huin ruhua sij na̱taꞌ sij si-nu̱guanꞌānj rian ni ngüi̱, 30ni̱ xungüi̱ nan na̱huin raꞌa sij ꞌngo̱ ciento verta hueꞌ na̱huin raꞌa sij nga̱ jnánj sij nej, xigaꞌuij sij nej, nni sij nej, chrej sij nej, daꞌníj sij nej, doꞌój sij nej. Sani̱ gui̱ranꞌ sij sayun gui̱ꞌyaj ni ngüi̱ nun huin xa̱nꞌ ruhua niꞌyaj si-nu̱guanꞌānj. Ni̱ ango xungüi̱ ga̱ꞌnaꞌ, ni̱ ga̱ne ni̱ganj sij nga̱ Yanꞌanj anj. 31Sani̱ nico ni ngüi̱ huin achij chruhua xungüi̱ nan, ni̱ na̱nicoꞌ ni sij ne̱ꞌ ru̱cu ango xungüi̱ ga̱ꞌnaꞌ aj. Ni̱ nico ni ngüi̱ nicoꞌ ne̱ꞌ ru̱cu chruhua xungüi̱ nan, ni̱ ga̱huin achij ni sij ango xungüi̱ ga̱ꞌnaꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Nuevamente Jesús anuncia su muerte

32Ni̱ achéj ni sij huaj ni sij ahui ni sij xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ ta̱j dian Jesús rian ni sij. Ni̱ garáj yanꞌanj ruhua ni tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ xuꞌuiꞌ ni sij nicoꞌ ru̱cu ni sij síꞌ nej aj. Ngaa ni̱ gaquínj Jesús ni tsínj nicoꞌ sij ga̱ꞌnaꞌ ni̱ni ni sij rian síꞌ. Ni̱ gaxi̱ꞌi síꞌ gataj síꞌ si ga̱huin gui̱ranꞌ síꞌ aj. 33Ni̱ gataj síꞌ gunun ni sij:

―Hua niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ huaj néꞌ gui̱sij néꞌ xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ hué yuꞌuj daj gui̱daꞌa ni sij manꞌānj na̱gaꞌuiꞌ ꞌngo̱ tsínj daj manꞌānj rian ni chrej aꞌninꞌ nga̱ rian ni maestro digyán ley rian ni ngüi̱. Ni̱ da̱gaꞌmi dugüiꞌ ni sij sisi̱ da̱gahuiꞌ ni sij manꞌānj huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Ngaa ni̱ na̱gaꞌuiꞌ ni sij yūnj rian ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej. 34Ni̱ ga̱ꞌmi ducu ni sij xiꞌīj. Ni̱ ga̱raj staꞌnunj ni sij manꞌānj nej. Ni̱ du̱guayun ni sij nneꞌ xiráj aj. Ni̱ da̱gahuiꞌ ni sij manꞌānj nej. Sani̱ xiráj hua̱ꞌnij güi, ni̱ ga̱naꞌnī nánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Petición de Jacobo y de Juan

35Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ nu̱ngüej tsínj gu̱ꞌnaj Jacobo nga̱ Juan rian nne Jesús. Ni̱ nu̱ngüej sij huin daꞌníj Zebedeo. Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Maestro, ruhua nu̱ngüej únj sisi̱ gui̱ꞌyáj re̱ꞌ sinduj ga̱chinj nu̱ngüej únj rián re̱ꞌ anj. ―Daj gataj nu̱ngüej sij.

36Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱ u̱n sin huin ruhua nu̱ngüej é re̱ꞌ sisi̱ gui̱ꞌyā nga̱ nu̱ngüej é re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.

37Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Ngaa ga̱ne sún re̱ꞌ xataꞌ, ni̱ ga̱huin ꞌueé re̱ꞌ, ngaa ni ri̱qui re̱ꞌ si ga̱ne nu̱ngüej únj ꞌngo̱ únj raꞌa sa̱ꞌ re̱ꞌ, ni̱ ango únj raꞌa ro̱tsi re̱ꞌ, ruhua nu̱ngüej únj anj. ―Daj gataj nu̱ngüej sij.

38Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Nun niꞌi nu̱ngüej é re̱ꞌ si achínj nu̱ngüej é re̱ꞌ riānj mánj. Ga̱ꞌue gu̱nucuaj nu̱ngüej é re̱ꞌ gui̱ranꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ sayun da̱j rúnꞌ gui̱ranꞌ manꞌānj níꞌ. ―Daj gataj Jesús.

39Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Gaꞌue aj. ―Gataj nu̱ngüej sij.

Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Xa̱ngaꞌ gui̱ranꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ sayun ngāj aj. 40Sani̱ naꞌue ri̱qui manꞌānj sisi̱ ga̱ne nu̱ngüej é re̱ꞌ ꞌngo̱ é re̱ꞌ raꞌa sa̱ꞌāj, ni̱ ango é re̱ꞌ raꞌa ro̱tsīj mánj. Hua nacui Yanꞌanj nu̱ngüej tsínj ga̱ne nu̱ngüej chrej xiꞌnī anj. ―Daj gataj Jesús aj.

41Ni̱ ngaa gunun ango ichiꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús, ni̱ gaꞌman ruhua ni síꞌ niꞌyaj ni síꞌ Jacobo nga̱ Juan.

42Sani̱ gaquínj Jesús ga̱ꞌnaꞌ ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Niꞌi ni é re̱ꞌ da̱j ꞌyaj ni tsínj nicaj sun scanij ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej. Ni̱ aranꞌ ruhua ni sij gui̱nicaj sun nico ni sij ga̱huin achij ni sij rian ni ngüi̱ aj. 43Sani̱ sé daj gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ mánj. Ni̱ tsínj ruhua ga̱huin achij scanij a ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱huin síꞌ si-moso ni é re̱ꞌ aj. 44Ni̱ tsínj ruhua ga̱huin rian scanij ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱huin sij tsínj ꞌyaj sun rian án re̱ꞌ aj. 45Ni̱ sé si ꞌnāj sisi̱ gui̱ꞌyaj sun ni ngüi̱ riānj ruhuāj huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Sani̱ ꞌnāj gui̱ꞌyaj sūnj rian ni ngüi̱ aj. Ni̱ ꞌnāj ga̱huīj na̱ruꞌuē rian si-ga̱quinꞌ nico ni ngüi̱ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

El ciego Bartimeo recibe la vista

46Hué dan ni̱ guisíj ni sij xumanꞌ Jericó. Ngaa ni̱ gahui Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij xumanꞌ daj. Ni̱ nico ni ngüi̱ nicoꞌ huaj nej. Ni̱ duꞌua chrej nne ꞌngo̱ tsínj duri ꞌyaj caridad gu̱ꞌnaj síꞌ Bartimeo daꞌníj Timeo. 47Ni̱ ngaa gunun tsínj duri daj sisi̱ hué Jesús Nazareno gachin chrej daj, ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi sij gaguáj sij. Ni̱ gataj sij:

―Jesús, daꞌníj David, na̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ yūnj aán. ―Daj gaguáj sij aj.

48Ni̱ nico ni ngüi̱ chranꞌ sij sisi̱ dínj ga̱ne duꞌua sij. Sani̱ doj a̱ꞌ ganariꞌ nucuaj sij gaguáj sij. Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún sij:

―Daꞌníj David, na̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ yūnj aán. ―Gataj sij aj.

49Ngaa ni̱ ganiqui̱nꞌ Jesús. Ni̱ gataj sij gunun ni tsínj niquinꞌ nga̱ sij:

―Ga̱quinj a ni é re̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ tsínj daj. ―Gataj Jesús.

Hué dan ni̱ ganꞌanj ga̱quinj ni sij tsínj duri daj. Ni̱ gataj ni sij:

―Ga̱huin nia̱ꞌ ruhuá re̱ꞌ. Na̱xuman re̱ꞌ gu̱nꞌ si aquínj sij ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ aj. ―Daj gataj ni sij.

50Ngaa ni̱ dugüéj tsínj duri daj reto̱ sij. Ni̱ guéj sij ganꞌanj ni̱chi sij rian Jesús aj.

51Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱ u̱n sin huin ruhuá re̱ꞌ gui̱ꞌyā nga̱ re̱ꞌ, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱:

―Maestro, huin ruhuāj sisi̱ na̱xiguin riānj, gui̱ꞌyáj re̱ꞌ aj. ―Gataj tsínj duri daj.

52Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ga̱ꞌue ga̱nꞌanj re̱ꞌ nánj. Hua nahuín re̱ꞌ xiꞌí si guxuman ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ manꞌānj anj. ―Daj gataj Jesús gunun sij aj.

Ni̱ ꞌngo̱ hora naxigui̱n rian tsínj duri daj. Ni̱ guinicoꞌ sij Jesús ganꞌanj sij.

11

La entrada triunfal en Jerusalén

1Ngaa ni̱ guisíj ni sij nu̱ngüej xumanꞌ gu̱ꞌnaj Betfagé nga̱ Betania rian niquinꞌ ꞌngo̱ dacan gu̱ꞌnaj Olivos. Ni̱ ngaj ni̱chrunꞌ xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ gaꞌníj Jesús hui̱j tsínj nicoꞌ sij. 2Ni̱ gataj sij:

―Ga̱nꞌanj nu̱ngüej é re̱ꞌ xumanꞌ ngaj ne̱ꞌ rian do̱j. Ni̱ ngaa huaj ga̱tu nu̱ngüej é re̱ꞌ, ni̱ na̱riꞌ ráꞌyanj nu̱ngüej é re̱ꞌ ꞌngo̱ urruj anumi. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ tsínj nitaj si ta̱j mánj. Ni̱ na̱chi nu̱ngüej é re̱ꞌ ni̱caj á re̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ á re̱ꞌ riānj anj. 3Ni̱ sisi̱ hua ngüi̱ ga̱nachinj snanꞌanj rian nu̱ngüej é re̱ꞌ u̱n sin ni̱ ꞌyaj á re̱ꞌ daj nga̱ urruj, ngaa ni̱ ga̱taj á re̱ꞌ gu̱nun ni sij: “Manꞌan Señor níꞌyanj xuj aj. Ni̱ hora ni̱ ga̱ꞌnaꞌ ni̱caj yún xuj, gui̱ꞌyaj síꞌ aj”, ga̱taj nu̱ngüej é re̱ꞌ gu̱nun ni sij. ―Daj gataj Jesús.

4Hué dan ni̱ ganꞌanj nu̱ngüej sij. Ni̱ nariꞌ nu̱ngüej sij xúꞌ hua numi xúꞌ chruhua chrej ga̱nꞌan ni̱chrunꞌ rian ꞌngo̱ hueꞌ. Ngaa ni̱ nachi nu̱ngüej sij xúꞌ aj. 5Hué dan ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj niquinꞌ yuꞌuj daj. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin ni̱ ꞌyaj nu̱ngüej é re̱ꞌ daj únj. Ni̱ u̱n sin huin nachi nu̱ngüej é re̱ꞌ urruj únj. ―Gataj ni tsínj daj gunun nu̱ngüej sij.

6Ni̱ gataj nu̱ngüej sij da̱j rúnꞌ gaꞌninꞌ Jesús sun rian nu̱ngüej sij. Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ ruhua ni sij si ga̱nꞌanj urruj daj.

7Ngaa ni̱ nicaj nu̱ngüej sij urruj gaꞌna̱ꞌ nu̱ngüej sij rian Jesús. Ni̱ gutaꞌ nu̱ngüej sij si-ganꞌ nu̱ngüej sij xiráj urruj. Ngaa ni̱ guitáj Jesús xúꞌ aj. 8Ni̱ gurúj nico ni ngüi̱ si-ganꞌ ni sij chruhua chrej. Ni̱ gurúj ango ni sij recoj gaꞌninꞌ ni sij riqui quij gurúj ni sij chruhua chrej rian huaj Jesús aj.

9Ni̱ ni ngüi̱ huaj ne̱ꞌ rian nej, nga̱ ni ngüi̱ nicoꞌ ne̱ꞌ ru̱cu Jesús aguáj ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Hua nia̱ꞌ ꞌueé rian tsínj ꞌna̱ꞌ nga̱ si-xugüi manꞌan Señor. 10Hua ꞌueé si-gobierno manꞌan tsínj ga̱huin achij da̱j rúnꞌ gahuin achij xi néꞌ tsínj gu̱ꞌnaj David. Ga̱ sa̱ꞌ ꞌueé xataꞌ aj. ―Daj gaguáj ni ngüi̱ aj.

11Ngaa ni̱ gatúj Jesús chruhua nuhui nico nne xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ guiniꞌyaj sij daranꞌ rasu̱n mán. Hué dan ni̱ xiꞌí si guisíj gahuin diꞌni̱, ni̱ ganꞌanj sij xumanꞌ Betania nga̱ xu̱huij ni tsínj nicoꞌ sij.

Maldición de la higuera estéril

12Ni̱ ango güi ngaa gahui ni sij xumanꞌ Betania, ni̱ achin xiꞌna̱ riqui Jesús aj. 13Ni̱ guiniꞌi sij niquinꞌ ga̱nꞌ ꞌngo̱ chrun gu̱ꞌnaj higuera. Ni̱ nu̱n coj raꞌa chrun daj. Ni̱ ganꞌanj nichi sij rian niquinꞌ-ínꞌ niꞌyaj sij sisi̱ ayu chruj chra̱-áꞌ. Sani̱ nun nariꞌ sij higo mánj. Maan coj raꞌa-áꞌ guiniꞌi sij si achin gui̱sij güi ga̱yu chruj aj. 14Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun chrun daj:

―Ni̱ganꞌ si̱ xa ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ chruj ayu chra̱ manꞌán re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Jesús.

Ni̱ gunun ni tsínj nicoꞌ sij nuguanꞌ daj.

Purificación del templo

15Ngaa ni̱ guisíj ni sij xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ gatúj Jesús chruhua nuhui nico. Ni̱ gaxi̱ꞌi sij guiri sij ni tsínj mán duꞌuej rasu̱n nga̱ ni tsínj ránj rasu̱n mán chruhua nuhui daj. Ni̱ guru nitu Jesús ni mesa siꞌyaj ni tsínj naduna sanꞌanj nej. Ni̱ guru nitu Jesús ni chrun ruguechraꞌ nne ni tsínj duꞌuej xuꞌma̱n anj. 16Ni̱ nun gaꞌuiꞌ sij permiso ga̱ta ni ngüi̱ rasu̱n ga̱chin ni sij chruhua nuhui nico mánj. 17Ni̱ gaxi̱ꞌi sij digyán sij rian ni tsínj mán daj. Ni̱ gataj sij:

―Gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Ducuāj huin rian ga̱chinj jniꞌyaj daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱ rian Yanꞌanj anj.” Gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Sani̱ nuhui nan gahuin ꞌngo̱ huej ma̱n ni tsínj tu̱, ꞌyaj á re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.

18Ni̱ gunun ni tsínj digyán si-ley Moisés nga̱ ni chrej aꞌninꞌ si gataj Jesús. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij da̱j gui̱ꞌyaj ni sij da̱gahuiꞌ ni sij manꞌan síꞌ si xuꞌuiꞌ ni sij niꞌyaj sij síꞌ. Daj si garáj yanꞌanj ruhua daranꞌ ni ngüi̱ nga̱ nuguanꞌ digyán síꞌ rian ni ngüi̱. 19Sani̱ ngaa guini̱, ni̱ gahui Jesús xumanꞌ daj ganꞌanj sij nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij aj.

La higuera maldecida se seca

20Ni̱ ni̱ganꞌ ango güi, ni̱ gachin ni̱chrunꞌ ni sij rian niquinꞌ chrun higuera daj. Ni̱ guiniꞌi ni sij sisi̱ ꞌngo̱ ganaco̱ yaꞌa̱ siu̱ chrun da aj. 21Hué dan ni̱ gananun ruhua Pedro nuguanꞌ gataj Jesús xiꞌí chrun daj. Ni̱ gataj sij gunun Jesús:

―Maestro, ni̱ꞌyaj re̱ꞌ rian chrun gaꞌmi quíj re̱ꞌ nan, ni̱ nacoj nánj. ―Daj gataj sij.

22Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Gu̱xuman ruhua á re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ Yanꞌanj anj.

23’Xa̱ngaꞌ ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ u̱n tsínj ga̱huin ga̱taj gu̱nun quij nan: “Gu̱xun re̱ꞌ yuꞌuj daj, ni̱ ga̱ꞌnij re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ chruhua nnee yanꞌanj anj.” Ni̱ sisi̱ nitaj si xíj ruhua tsínj daj sisi̱ ga̱chin yya ni̱nꞌ quij daj, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj, ngaa ni̱ xa̱ngaꞌ gui̱ꞌyaj Yanꞌanj si gataj tsínj da aj. 24Hué daj ni̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱chinj jniꞌyaj ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ nuguanꞌ rian Yanꞌanj, ni̱ gu̱xuman ni̱nꞌ ruhua á re̱ꞌ sisi̱ hua guiriꞌ ni é re̱ꞌ nuguanꞌ daj, ni̱ xa̱ngaꞌ ga̱huin da̱j rúnꞌ gachínj jniꞌyaj ni é re̱ꞌ aj. 25Ni̱ ngaa achínj jniꞌyaj á re̱ꞌ rian Yanꞌanj, ni̱ sisi̱ guiꞌyaj ꞌngo̱ dugüíꞌ re̱ꞌ gaquinꞌ rián re̱ꞌ, ni̱ gui̱nicaj á re̱ꞌ niman nico xiꞌí dugüíꞌ re̱ꞌ daj. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni manꞌán re̱ꞌ nej nánj. 26Sani̱ sisi̱ si̱ gaꞌuej ruhua á re̱ꞌ gui̱nicaj á re̱ꞌ niman nico xiꞌí gaquinꞌ guiꞌyaj dugüíꞌ re̱ꞌ rián re̱ꞌ, ngaa ni̱ si̱ gaꞌue gui̱nicaj Yanꞌanj ꞌngo̱ niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ a ni é re̱ꞌ nej mánj. ―Daj gataj Jesús.

La autoridad de Jesús

27Ngaa síj ni̱ nanica̱j ni sij xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ ngaa chéj Jesús chruhua nuhui, ni̱ gaꞌna̱ꞌ nichi ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni maestro digyán si-ley Moisés nej, ni tsínj huin achij nej. 28Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin sun, ni̱ ꞌyáj re̱ꞌ nan únj. Ni̱ u̱n tsínj riqui sun, ni̱ ꞌyáj re̱ꞌ nan únj. ―Daj gataj ni sij.

29Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ruhuāj ga̱nachinj snanꞌān ꞌngo̱ nuguanꞌ da manꞌan án re̱ꞌ aj. Ni̱ sisi̱ da̱nicaj á re̱ꞌ nuguanꞌ daj riānj, ni̱ ga̱tā u̱n sun guiꞌyā nan gu̱nun a ni é re̱ꞌ. 30Ngaa ni̱ u̱n tsínj gaꞌninꞌ sun rian tsínj gu̱ꞌnaj Juan sisi̱ ga̱taꞌ nnee síꞌ ni ngüi̱ únj. Yanꞌanj gataj rian sij níꞌ. Asi̱ hua ango tsínj gataj rian sij sa̱ꞌ. Ga̱taj a ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ nuguanꞌ riānj anj. ―Daj gataj Jesús.

31Ngaa ni̱ gani guitsi ruhua ni dugüiꞌ ni sij nga̱ nuguanꞌ daj. Ni̱ gataj ni sij gunun dugüiꞌ ni sij:

―Sisi̱ ga̱toꞌ sisi̱ gaꞌninꞌ Yanꞌanj sun rian Juan, ngaa ni̱ ga̱taj Jesús gu̱nun néꞌ: “Ni̱ u̱n sin huin nun gu̱xuman ruhua á re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ manꞌan sij únj”, ga̱taj síꞌ. 32Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱toꞌ sisi̱ gaꞌníj ni tsínj gaꞌna̱ꞌ sij mánj. ―Daj gataj ni sij xiꞌí si xuꞌuiꞌ ni sij niꞌyaj ni sij ni ngüi̱ aj.

Daj si gani ruhua daranꞌ ni ngüi̱ sisi̱ Juan gahuin xa̱ngaꞌ ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj anj.

33Ngaa ni̱ gataj ni sij gunun Jesús:

―Nun niꞌi únj mánj. ―Daj gataj ni tsínj aꞌninꞌ daj.

Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Hué dan ni̱ si̱ gatā gunun a ni é re̱ꞌ u̱n tsínj gaꞌninꞌ sun riānj, gui̱ꞌyā da̱j rúnꞌ ꞌyā mánj. ―Daj gataj Jesús.

12

Los labradores malvados

1Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi Jesús nani sij cuento digyán sij rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj sij:

―Ganarij ꞌngo̱ tsínj daj nico coj uva. Ni̱ guiꞌyaj sij ꞌngo̱ xingá ganica̱j rian gunun sij. Ni̱ gánj sij yuꞌuj rian ga̱ni sij chruj uva gui̱ꞌyaj sij vino. Ni̱ guiꞌyaj sij ꞌngo̱ hueꞌ xa̱can xxi sisi̱ du̱gumi ni tsínj du̱gumi daranꞌ ni coj daj. Ngaa ni̱ nagaꞌuiꞌ sij si-coj sij coj chruj uva daj rian ni tsínj sisi̱ du̱gumi ni síꞌ siꞌyaj sij. Ngaa ni̱ ganꞌanj ga̱nꞌ sij ango xumanꞌ. 2Ni̱ ngaa guisíj güi gane uva, ngaa ni̱ gaꞌníj sij ꞌngo̱ si-moso sij ga̱nꞌanj ga̱chinj síꞌ rian ni tsínj mán ꞌyaj sun daj chruj si huin siꞌyaj sij. 3Sani̱ guidaꞌa ni tsínj mán ꞌyaj sun daj si-moso sij daj. Ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij chrun síꞌ. Ni̱ naꞌníj ni sij na̱nꞌ yu̱n síꞌ. 4Hué dan ni̱ gaꞌníj ru̱huaꞌ yún tsínj daj ango si-moso sij. Sani̱ gaꞌuiꞌ ni sij yej síꞌ. Ni̱ guiranꞌ xi̱ꞌi chra̱ síꞌ. Ni̱ guiꞌyaj quij ni sij nga̱ síꞌ aj. 5Ngaa ni̱ gaꞌníj ru̱huaꞌ yún tsínj daj ángo si-moso sij. Sani̱ dagahuiꞌ gue̱ manꞌan ni sij síꞌ aj. Ni̱ gaꞌníj sij gaꞌi̱ doj moso ganꞌanj. Ni̱ gaꞌuiꞌ ni tsínj mán ꞌyaj sun daꞌaj ni síꞌ. Ni̱ dagahuiꞌ ni sij ango daꞌaj ni síꞌ. 6Ni̱ gunáj ango rin tsínj rian tsínj do̱ꞌoj daj. Ni̱ tsínj gunáj daj huin daꞌníj sij. Ni̱ ꞌi̱ ruhua sij niꞌyaj sij daꞌníj sij. Ni̱ daꞌ síj daj gaꞌníj sij daꞌníj sij ga̱nꞌanj rian ni tsínj mán ꞌyaj sun daj. Ni̱ gataj sij gunun manꞌan sij: “Ga̱ níꞌyanj ni síꞌ nga̱ manꞌan daꞌnī aj”, ataj sij gunun manꞌan sij. Ngaa ni̱ gaꞌníj sij daꞌníj sij ga̱nꞌanj síꞌ.

7’Sani̱ gataj ni tsínj ꞌyaj sun daj gunun dugüiꞌ ni sij: “Tsínj nan gu̱nánj doꞌój chrej sij si sa̱ꞌ ga̱huiꞌ chrej sij aj. Da̱gahuiꞌ néꞌ tsínj nan, ngaa ni̱ gu̱nan néꞌ ga̱huin doꞌój néꞌ nánj”, ataj ni sij. 8Ngaa ni̱ guidaꞌa ni sij dagahuiꞌ ni sij manꞌan síꞌ. Ni̱ guereꞌej ni sij níman daj chrej xe̱ꞌ duꞌua rian ma̱n coj uva da aj.

9’Hué dan ni̱ da̱j gui̱ꞌyaj tsínj do̱ꞌoj, ruhua á re̱ꞌ únj. Ga̱ꞌnaꞌ sij rian ngaj doꞌój sij. Ni̱ da̱gahuiꞌ sij ni tsínj ꞌyaj sun daj. Ngaa ni̱ na̱gaꞌuiꞌ sij coj uva huin si-coj sij rian ango ni tsínj sisi̱ du̱gumi ni síꞌ. 10Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nun gaya á re̱ꞌ si gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj únj:

Yej guereꞌej ni tsínj ꞌyaj sun hueꞌ.

Ni̱ ga̱huin-ínꞌ ꞌngo̱ yej sa̱ꞌ doj ga̱ne ran-ánꞌ du̱guꞌnunꞌ squina hueꞌ ni̱ganj ni̱nꞌ anj.

11Hué manꞌan Señor guiꞌyaj nuguanꞌ nan.

Ni̱ duguꞌna̱j ni̱nꞌ ruhua hua nuguanꞌ nan, ruhua néꞌ aj.

Daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

12Ngaa ni̱ huin ruhua ni sij gui̱daꞌa ni sij manꞌan Jesús. Daj si xacaj ni sij cuenta sisi̱ nuna síꞌ cuento daj xiꞌí ni sij. Sani̱ xuꞌuiꞌ ni sij niꞌi ni sij ni ngüi̱. Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ ruhua ni sij, ni̱ ganꞌanj ni sij.

La cuestión del tributo

13Hué dan ni̱ gaꞌníj ni sij ga̱nꞌanj do̱j ni tsínj fariseo nga̱ do̱j ni tsínj herodista rian Jesús. Ni̱ huin ruhua ni sij ga̱ꞌuiꞌ ni sij gaquinꞌ xiráj Jesús xiꞌí si-nu̱guanꞌ síꞌ. 14Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni sij gataj ni sij gunun manꞌan Jesús:

―Maestro, niꞌi ni únj sisi̱ aꞌmi xa̱ngaꞌ manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ nitaj si gui̱ꞌyáj re̱ꞌ u̱n sin huin ni tsínj aꞌmi mánj. Daj si nitaj si niꞌyáj re̱ꞌ da̱j hua ni tsínj mánj. Sani̱ digyán xa̱ngaꞌ re̱ꞌ sisi̱ da̱j gui̱ꞌyaj néꞌ gui̱nicoꞌ néꞌ Yanꞌanj. Ngaa ni̱ sa̱ꞌ huin sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ néꞌ pesto aꞌnej rey César, ruhuá re̱ꞌ níꞌ. Ga̱ꞌuiꞌ néꞌ níꞌ. Asi̱ si̱ gaꞌuiꞌ néꞌ sa̱ꞌ. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.

15Sani̱ xacaj Jesús cuenta sisi̱ tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni sij. Ngaa ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ruhua á re̱ꞌ gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ xi̱ꞌ ngāj únj. Güi̱j xa̱caj á re̱ꞌ ꞌngo̱ sanꞌanj denario gui̱niꞌyā. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

16Ngaa ni̱ nicaj ni sij sanꞌanj gaꞌna̱ꞌ ni sij digyán ni sij rian Jesús. Ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ u̱n tsínj rian nún rian sanꞌanj nan únj. Ni̱ u̱n tsínj si-xugüi nún rian sanꞌanj nan únj. ―Daj gataj Jesús.

Ni̱ gataj ni sij:

―Hué rian rey huin anj. ―Gataj ni sij.

17Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ga̱ꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ siꞌyaj rey César rian sij aj. Ni̱ ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ siꞌyaj Yanꞌanj rian Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Jesús.

Ni̱ garáj yanꞌanj ruhua ni sij, guiꞌyaj si-nu̱guanꞌ Jesús.

La pregunta sobre la resurrección

18Hué dan ni̱ guisíj ni tsínj saduceo rian Jesús. Ni̱ ataj ni tsínj daj sisi̱ nitaj si ga̱naꞌnij ni níman mánj. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

19―Maestro, garun Moisés nuguanꞌ gunun néꞌ. Ni̱ ataj si-nu̱guanꞌ síꞌ sisi̱ ga̱huiꞌ ꞌngo̱ tsínj hua nica̱, ni̱ nitaj daꞌníj sij nga̱ nica̱ sij. Ngaa ni̱ na̱caj jnánj tsínj gahuiꞌ daj nica̱ stanga níman daj. Daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj sij ga̱ꞌuiꞌ sij si ga̱ꞌnga lij na̱gane-éꞌ ya̱n duꞌua chrej-éꞌ aj. 20Ni̱ hua ichij jna̱nj ni tsínj daj. Ni̱ xacaj tsínj xa̱huaꞌ nica̱ sij. Ngaa ni̱ gahuiꞌ sij. Ni̱ nitaj daꞌníj sij nga̱ únꞌ mánj. 21Ni̱ nacaj ango jnánj sij tsínj gaꞌna̱ꞌ rian manꞌan sij nica̱ síꞌ. Ngaa ni̱ gahuiꞌ síꞌ. Ni̱ nitaj daꞌníj nu̱ngüej nica̱ síꞌ nej mánj. Hué daj nan guiranꞌ ango jnánj sij daꞌ guisíj hua̱ꞌnij jna̱nj sij aj. 22Ni̱ hué daj guiranꞌ ichij jna̱nj sij. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ lij nun gaꞌnga, guiꞌyaj ni sij nga̱ yunꞌunj xa̱na daj. Daꞌ guisíj daj gahuiꞌ manꞌan yunꞌunj daj nej aj. 23Hué dan ni̱ ngaa ga̱naꞌnij ni níman ngaa gui̱man ru̱huaꞌ yún ichij jnánj sij, ni̱ da̱j hua yya tsínj ga̱huin nica̱ yunꞌunj xa̱na daj, ruhuá re̱ꞌ únj. Daj si daranꞌ ni sij xacaj únꞌ nánj. ―Daj gataj ni tsínj saduceo gunun Jesús.

24Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Nun na̱riꞌ ni é re̱ꞌ si nun niꞌi a ni é re̱ꞌ da̱j ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj mánj. Ni̱ nun niꞌi a ni é re̱ꞌ da̱j nucuaj Yanꞌanj nej mánj. 25Daj si ngaa ga̱naꞌnij ni níman, ni̱ si̱ xacaj ni tsínj yunꞌunj xa̱na mánj. Ni̱ si̱ xacaj ni yunꞌunj xa̱na tsínj snoꞌo mánj. Daj si da̱j rúnꞌ nne ni ángel xataꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱ne ni sij aj. 26Ngaa ni̱ ga̱tā gu̱nun a ni é re̱ꞌ da̱j gui̱niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱naꞌnij ni níman. Achin gaya a ni é re̱ꞌ rian si-nu̱guanꞌ Moisés xiꞌí ꞌngo̱ coj níꞌ. Ni̱ gataj Yanꞌanj gunun Moisés: “Huēj huin Danꞌanj tsínj gu̱ꞌnaj Abraham nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Isaac nej, tsínj gu̱ꞌnaj Jacobo nej aj”, daj gataj Yanꞌanj gunun Moisés. 27Hué dan ni̱ sé níman huin ni tsínj guinicoꞌ Yanꞌanj asi̱j ná mánj. Sani̱ hua ni̱ꞌnaꞌ ni sij nánj. Ni̱ nun nariꞌ ni é re̱ꞌ nga̱ nuguanꞌ nan mánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj saduceo daj.

El gran mandamiento

28Ni̱ gunun ꞌngo̱ ni tsínj digyán si-ley Moisés sisi̱ danica̱j Jesús ꞌngo̱ nuguanꞌ sa̱ꞌ rian ni sij. Ngaa ni̱ ganꞌanj nichi sij rian Jesús. Ni̱ nachínj snanꞌanj sij síꞌ. Ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱n nuguanꞌ huin nuguanꞌ nico doj rian daranꞌ nuguanꞌ aꞌninꞌ Yanꞌanj sun riunꞌ únj. ―Daj gataj sij.

29Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Nuguanꞌ nico doj rian daranꞌ ango nuguanꞌ huin nan: “Gu̱nun a ni é re̱ꞌ ni tsínj israelita. Señor huin Danꞌanj néꞌ huin urin Yanꞌanj nánj. 30Ni̱ ga̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ Señor huin Danꞌánj re̱ꞌ nga̱ ni̱nꞌ nimán re̱ꞌ nej, ni̱nꞌ staꞌngáꞌ re̱ꞌ nej, ni̱nꞌ si-fuerzá re̱ꞌ nej.” Hué nan huin nuguanꞌ huin achij yya aj. 31Ni̱ hua ango nuguanꞌ aꞌninꞌ Yanꞌanj sun rián re̱ꞌ nej: “Ga̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ ni dugüíꞌ re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ aj.” Nitaj ango nuguanꞌ nico doj rian nu̱ngüej nuguanꞌ nan mánj. ―Gataj Jesús gunun tsínj daj.

32Ngaa ni̱ gataj tsínj digyán si-ley Moisés daj:

―Duguꞌna̱j atáj re̱ꞌ Maestro. Xa̱ngaꞌ huin si atáj re̱ꞌ sisi̱ hua urin Yanꞌanj. Ni̱ nitaj ango Yanꞌanj hua ga̱ mánj. 33Ni̱ sisi̱ ga̱huin ꞌi̱ ruhua néꞌ ni̱ꞌyaj néꞌ Yanꞌanj nga̱ ni̱nꞌ niman néꞌ nej, ni̱nꞌ staꞌngaꞌ néꞌ nej, ni̱nꞌ si-fuerza néꞌ nej, ni̱ sisi̱ ga̱huin ꞌi̱ ruhua néꞌ ni̱ꞌyaj néꞌ ni dugüiꞌ néꞌ da̱j rúnꞌ ꞌi̱ ruhua néꞌ niꞌyaj néꞌ manꞌan néꞌ, ni̱ sa̱ꞌ doj huin nu̱ngüej nuguanꞌ nan daj nga̱ si ga̱ꞌuiꞌ néꞌ gaꞌi̱ ni xucu gahuiꞌ rian Yanꞌanj nga̱ xucu ga̱ca ni̱nꞌ nej aj. ―Daj gataj tsínj digyán ley daj gunun Jesús.

34Ni̱ ngaa guiniꞌi Jesús sisi̱ danica̱j sa̱ꞌ tsínj digyán ley daj nuguanꞌ, ni̱ gataj sij:

―Do̱j ni̱ gui̱nicaj sun Yanꞌanj chruhua nimán re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni tsínj nun na̱chinꞌ snanꞌanj Jesús ga̱ mánj.

¿De quién es hijo el Cristo?

35Hué dan ni̱ ngaa digyán Jesús rian ni ngüi̱ chruhua nuhui, ni̱ nachínj snanꞌanj sij ni ngüi̱. Ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ataj ni tsínj digyán si-ley Moisés sisi̱ Cristo huin daꞌníj xíꞌ David, ruhua á re̱ꞌ únj. 36Daj si manꞌan Espíritu Santo guiꞌyaj sisi̱ ga̱taj David: “Yanꞌanj gataj gunun Señor nicaj sun riānj sisi̱ ga̱né re̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌ Yanꞌanj daꞌ gui̱sij gui̱ꞌyaj gana Yanꞌanj rian ni tsínj ununꞌ nga̱ Señor nicaj sun riānj.” Daj gataj Yanꞌanj gunun Señor, gataj xíꞌ David. 37Ngaa ni̱ asa̱ꞌ ga̱ꞌue ga̱huin Cristo daꞌníj David sisi̱ duguꞌna̱j David Señor manꞌan Cristo únj. ―Daj gataj Jesús.

Ni̱ ma̱n ni̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ gunun si-nu̱guanꞌ Jesús. Ni̱ garanꞌ ruhua ni sij niꞌyaj ni sij si-nu̱guanꞌ síꞌ.

Jesús acusa a los escribas

38Hué dan ni̱ digyán Jesús si-nu̱guanꞌ sij rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ guiꞌyaj á re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni tsínj digyán si-ley Moisés. Daj si nia̱ꞌ ruhua ni sij ga̱che ni sij nga̱ atsij xa̱can nu̱n ni sij huin si-ganꞌ ni tsínj huin achij. Ni̱ huin ruhua ni sij sisi̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ ni ngüi̱ nga̱ ni sij ngaa chéj ni sij rian yuꞌue̱ aj. 39Ni̱ nanaꞌuiꞌ ni sij ꞌngo̱ chrun xila sa̱ꞌ doj ga̱ne ni sij chruhua nuhui. Ni̱ nanoꞌ ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj sa̱ꞌ ga̱ne ni sij rian ꞌyaj ni sij ꞌngo̱ guiꞌyanj. 40Ni̱ aꞌnej ni sij ducuá yunꞌunj xa̱na mmij. Ni̱ achínj jniꞌyaj ná ni sij rian Yanꞌanj sisi̱ sa̱ꞌ ꞌyaj ni sij ga̱ni ruhua ni ngüi̱, ruhua ni sij. Gui̱ranꞌ xa̱can ni sij castigo, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús.

La ofrenda de la viuda

41Ni̱ nne Jesús ne̱ꞌ rian ngaj chrúnj sanꞌanj rian aꞌníj ni ngüi̱ sanꞌanj ofrenda güenda nuhui aj. Ni̱ niꞌyaj sij sisi̱ da̱j aꞌníj ni ngüi̱ si-sanꞌanj ni sij aj. Ni̱ gaꞌi̱ ni xuruꞌue aꞌníj nico sanꞌanj anj. 42Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ yunꞌunj mmij niqui. Ni̱ gaꞌníj únꞌ hui̱j sanꞌanj niqui chruhua chrúnj daj. 43Ngaa ni̱ gaquínj Jesús ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:

―Xa̱ngaꞌ ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ yunꞌunj xa̱na niqui nan, sani̱ aꞌníj nico únꞌ doj sanꞌanj daj nga̱ daranꞌ ni ngüi̱ aꞌníj sanꞌanj nan anj. 44Daranꞌ ni ngüi̱ nan aꞌuiꞌ sanꞌanj gunáj rian ni sij. Sani̱ yunꞌunj niqui mmij nan aꞌuiꞌ únꞌ daranꞌ sanꞌanj nicaj únꞌ sanꞌanj gui̱ran únꞌ si xa̱ únꞌ nánj. ―Daj gataj Jesús.

13

Jesús predice la destrucción del templo

1Ni̱ ngaa gahui Jesús chruhua nuhui nico, ni̱ nachínj snanꞌanj ꞌngo̱ tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Maestro, ni̱ꞌyaj re̱ꞌ da̱j hua yej xa̱chij, ni̱ da̱j hua ni hueꞌ xa̱chij nej. ―Daj gataj síꞌ.

2Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Niꞌí re̱ꞌ ni hueꞌ xa̱chij nan níꞌ. Hua ꞌngo̱ güi, ni̱ si̱ gunáj ni̱ a̱ ꞌngo̱ yej rian dugüiꞌ mánj. Du̱guane ni̱nꞌ ni sij nuhui nan anj. ―Daj gataj Jesús.

Señales antes del fin

3Hué dan ni̱ ganꞌanj ga̱ne Jesús chra̱ dacan gu̱ꞌnaj Olivos niꞌyaj sij nuhui nico. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni̱ni Pedro nga̱ Jacobo nej, Juan nej, Andrés nej, manꞌan Jesús.

4Ni̱ gataj ni síꞌ:

―Ni̱ u̱n güi ga̱huin yya ni nuguanꞌ nan únj. Ni̱ da̱j hua ꞌngo̱ daꞌngaꞌ ga̱ꞌnaꞌ gui̱niꞌi únj, ngaa ni̱ ga̱huin daranꞌ nuguanꞌ nan únj. ―Daj gataj ni sij.

5Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi Jesús gataj sij:

―Ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj ꞌngo̱ tsínj di̱gyaꞌ yunꞌunj ni é re̱ꞌ mánj. 6Daj si ga̱ꞌnaꞌ nico ni tsínj rian si-xugüi manꞌānj anj. Ni̱ ga̱taj ni sij: “Hué manꞌānj huin Cristo aj”, daj ga̱taj ni sij gu̱nun a ni é re̱ꞌ. Ni̱ di̱gyaꞌ yunꞌunj ni sij nico ni ngüi̱.

7’Ni̱ ngaa gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ununꞌ ꞌngo̱ xumanꞌ nga̱ ango xumanꞌ, ni̱ huin ruhua ꞌngo̱ xumanꞌ gu̱daꞌ nga̱ ango xumanꞌ, ngaa ni̱ si̱ guxuꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ mánj. Hua nia̱n si hué daj ga̱huin. Sani̱ achin ga̱nahuij ni̱nꞌ xungüi̱ ga̱ aj. 8Ni̱ gu̱nunꞌ ni ngüi̱ ma̱n ꞌngo̱ xumanꞌ nico nga̱ ni ngüi̱ ma̱n ango xumanꞌ nico. Ni̱ gu̱nunꞌ ꞌngo̱ gobierno daj nga̱ ango gobierno. Ni̱ ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ yún go̱ꞌngo rian xungüi̱ nej. Ni̱ ga̱ xiꞌna̱ nej. Daranꞌ nan ni diaj gaxi̱ꞌij gui̱ranꞌ ni ngüi̱ sayun.

9’Sani̱ ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ nga̱ ni manꞌan án re̱ꞌ. Daj si na̱gaꞌuiꞌ ni sij ni é re̱ꞌ raꞌa ni tsínj nicaj sun. Ni̱ du̱guayun ni sij a ni é re̱ꞌ chruhua si-nuhui ni tsínj israelita nej. Ni̱ gui̱niquinꞌ ni é re̱ꞌ rian ni gobernado nga̱ ni rey nej güenda xiꞌí manꞌānj. Daꞌngaꞌ daj ga̱huin, ni̱ na̱taꞌ ni é re̱ꞌ rian ni síꞌ xiꞌīj aj. 10Ni̱ ngaa achin ga̱nahuij xungüi̱, ni̱ hua nia̱n na̱taꞌ ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌānj nuguanꞌ sa̱ꞌ rian daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱ aj.

11’Ni̱ ngaa na̱gaꞌuiꞌ ni sij a ni é re̱ꞌ raꞌa ni tsínj nicaj sun, ngaa ni̱ si̱ gahuin ruhua á re̱ꞌ si ga̱taj á re̱ꞌ gu̱nun ni síꞌ mánj. Ni̱ si̱ gani ruhua á re̱ꞌ si ga̱ꞌmi a ni é re̱ꞌ. Sani̱ ga̱ꞌmi ni é re̱ꞌ si ri̱qui Espíritu Santo ga̱ꞌmi a ni é re̱ꞌ si sé a ni é re̱ꞌ ga̱huin ga̱ꞌmi mánj. Espíritu Santo ga̱ꞌmi aj. 12Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ ꞌngo̱ tsínj daj jnánj sij raꞌa ni tsínj nicaj sun sisi̱ da̱gahuiꞌ ni síꞌ jnánj sij. Ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj daj nga̱ daꞌníj sij nej. Ni̱ gu̱nunꞌ ni daꞌníj nu̱ngüej nica̱ ꞌngo̱ tsínj daj. Ni̱ da̱gahuiꞌ ni sij chrej ni sij nga̱ nni ni sij nej. 13Ni̱ si̱ gahuin sa̱ꞌ ruhua daranꞌ ni ngüi̱ ni̱ꞌyaj ni sij ni é re̱ꞌ xiꞌí si nicaj dugüiꞌ ni é re̱ꞌ ngāj. Sani̱ ni ngüi̱ huaj nicoꞌ yya ni̱nꞌ si-chrej Yanꞌanj da güi ga̱nahuij xungüi̱, ni̱ ga̱nacaj Yanꞌanj ni sij aj. 14Ni̱ ngaa gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ gui̱niquinꞌ si quij hua ꞌngo̱ yuꞌuj nitaj si hua sa̱ꞌ gui̱niquinj da̱j rúnꞌ gaꞌmi tsínj gu̱ꞌnaj Daniel huin tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná ―ni̱ u̱n tsínj aya nuguanꞌ nan ni̱ xa̱caj re̱ꞌ cuenta un sin huin nuguanꞌ nan ruhuaj gata―, ngaa ni̱ gu̱nánj ni ngüi̱ mán estado Judea ga̱nꞌanj ni sij riqui quij. ―Daj gataj Jesús.

15Ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ tsínj táj xataꞌ chra̱ ducuá sij, ni̱ si̱ nanij sij ga̱tu sij gui̱ri sij ni̱ a̱ ꞌngo̱ rasu̱n chruhua ducuá sij mánj. 16Ni̱ tsínj mán ꞌyaj sun riqui quij, ni̱ si̱ nanica̱j sij ga̱ꞌnaꞌ na̱ranꞌ sij si-ganꞌ sij ga̱ mánj. 17Ni̱ niqui niman ni ngüi̱ xa̱na nu̱n riqui ꞌngo̱ lij nga̱ ni ngüi̱ utsi gue̱ daꞌníj si ga̱huin ni güi da aj. 18Ni̱ ga̱chinj jniꞌyaj ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj sisi̱ si̱ gaꞌna̱ꞌ sayun daj rian án re̱ꞌ yahui̱ nuhuij.

19’Ni̱ ni güi daj ni̱ gui̱ranꞌ ni ngüi̱ sayun nico. Ni̱ asi̱j ngaa guiꞌyaj Yanꞌanj xungüi̱, ni̱ nun guiniꞌi ni sij ꞌngo̱ sayun da̱j rúnꞌ ga̱huin ni güi daj. Ni̱ si̱ gaꞌna̱ꞌ ango sayun da̱j rúnꞌ ga̱huin ni sayun ga̱chin da aj. 20Ni̱ sisi̱ ga̱ nico güi ga̱ sayun, ni̱ si̱ gunucuaj ni ngüi̱ mánj. Sani̱ xiꞌí ni ngüi̱ nacui Señor, ni̱ ga̱niquinꞌ daꞌaj sij si ga̱huin sayun, gui̱ꞌyaj Señor.

21’Ni̱ ngaa daj sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj ga̱taj rian án re̱ꞌ ni güi daj: “Ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ. Nan niquinꞌ Cristo aj.” Asi̱: “Ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ, daꞌ mánj niquinꞌ Cristo aj.” Ngaa ni̱ sisi̱ daꞌngaꞌ daj ga̱taj ni sij, ni̱ si̱ guxuman ruhua á re̱ꞌ mánj. 22Daj si ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj ga̱taj sisi̱ hué ni sij huin Cristo, ga̱taj ni sij. Ni̱ ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj ga̱taj sisi̱ hué ni sij huin tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nej. Ni̱ tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni sij. Ni̱ gui̱ꞌyaj chre ni sij. Ni̱ gui̱ꞌyaj ni sij ni rasu̱n nico güenda di̱gyaꞌ yunꞌunj ni sij ni ngüi̱. Ni̱ sisi̱ ga̱ꞌue ni̱ di̱gyaꞌ yunꞌunj ni sij manꞌan ni ngüi̱ nacui Yanꞌanj anj. 23Du̱gumi a ni é re̱ꞌ manꞌan án re̱ꞌ. Daranꞌanj hua gataj sinīj gunun a ni é re̱ꞌ nánj.

La venida del Hijo del Hombre

24’Sani̱ ngaa ga̱chin ni güi gui̱ranꞌ ni ngüi̱ sayun daj, ngaa ni̱ ga̱huin ru̱miꞌ rian güi. Ni̱ si̱ guixiguin yahui̱ mánj. 25Ni̱ ga̱yu ni yatiꞌ mán xataꞌ. Ni na̱gunanj ni fuerza mán xataꞌ nej. 26Asíj ni̱ gui̱niꞌi ni ngüi̱ ga̱ꞌnaꞌ manꞌānj rian ni nga huīnj daꞌníj ni ngüi̱. 27Ngaa ni̱ ga̱ꞌnī ni ángel ga̱nꞌanj na̱ranꞌ ni sij ni ngüi̱ hua ganacui Yanꞌanj. Ni̱ ga̱naranꞌ ni sij ni ngüi̱ daj mán ni̱nꞌ ga̱chraꞌ daꞌ xiꞌí ni̱nꞌ xungüi̱ nga̱ xataꞌ nej aj.

28’Ni̱ ga̱huin chru̱n a ni é re̱ꞌ xiꞌí nuguanꞌ huin chrun higuera. Ngaa ga̱nahuin yaꞌni̱j raꞌa, ni̱ na̱xiraꞌ coj raꞌa, hué dan ni̱ niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ hua guisíj gahuin ni̱chrunꞌ yahui̱ ga̱huin ya̱nꞌan anj. 29Ni̱ hué gue̱ ducuánj daj ngaa gui̱niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ gahuin yya si gatā gunun a ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ xa̱caj a ni é re̱ꞌ cuenta sisi̱ ga̱huin ni̱chrunꞌ ruhua gui̱sī gui̱niquīnj rian hueꞌ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. 30Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ gahuiꞌ ni ngüi̱ ma̱n yya̱j da ga̱huin yya daranꞌ ni nuguanꞌ nan anj. 31Ga̱ niꞌya xataꞌ nga̱ yoꞌój. Sani̱ nitaj a̱man ga̱nahuij si-nu̱guanꞌānj mánj.

32’Sani̱ nun niꞌi a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ u̱n güi ni u̱n hora ga̱ꞌnaꞌ manꞌānj mánj. Ni̱ nun niꞌi ni ángel mán xataꞌ nej. Ni̱ nun niꞌi manꞌānj huīnj daꞌníj Yanꞌanj nej. Urin Chrē niꞌi nánj. 33Ngaa ni̱ ni̱ꞌyaj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ. Ni̱ na̱nun ruhua á re̱ꞌ nej. Ni̱ ga̱chinj jniꞌyaj á re̱ꞌ rian Yanꞌanj si nun niꞌi a ni é re̱ꞌ a̱man ga̱huin sayun ni güi daj. 34Ni̱ rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj nu̱n chrej ganꞌanj ga̱nꞌ ango xumanꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj ꞌyaj manꞌānj. Ni̱ aꞌninꞌ tsínj daj sun rian ni si-moso sij sisi̱ ꞌueé du̱gumi ni síꞌ ducuá sij. Ni̱ aꞌuiꞌ sij sun rian go̱ꞌngo ni síꞌ. Ni̱ aꞌninꞌ sij sun rian tsínj naꞌnij rian hueꞌ sisi̱ du̱gumi sa̱ꞌ síꞌ ducuá sij aj. 35Xiꞌí daj ni̱ gui̱niꞌyaj sa̱ꞌ á re̱ꞌ. Daj si nun niꞌi a ni é re̱ꞌ u̱n güi na̱sij tsínj du̱cua daj sisi̱ ni̱ do̱j níꞌ, sisi̱ ya̱nꞌ sa̱ꞌ níꞌ, sisi̱ aguáj doꞌloj níꞌ, sisi̱ hua ni̱ganꞌ na̱sij sij níꞌ. 36Ni̱ sisi̱ nasinu̱nj na̱sij sij, ni̱ du̱gumi a ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ nariꞌ sij a ni é re̱ꞌ ngaa ngaj á re̱ꞌ atoj a ni é re̱ꞌ mánj. 37Ni̱ nuguanꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ nan, ni̱ hué daj atā gu̱nun daranꞌ ni ngüi̱ sisi̱ gui̱niꞌyaj sa̱ꞌ daranꞌ a ni é re̱ꞌ manꞌan án re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

14

El complot para prender a Jesús

1Ni̱ achin yahuij güi ga̱huin guiꞌyanj pascua. Ni̱ guiꞌyanj daj xa ni tsínj israelita chrachrúnj nitaj si nachrej levadura. Ni̱ huin ruhua ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj digyán ley sisi̱ da̱j ga̱ꞌue di̱gyaꞌ yunꞌunj ni sij manꞌan Jesús, ni̱ gui̱daꞌa hui̱ ni sij síꞌ. Daj si da̱gahuiꞌ ni sij, ruhua ni sij. 2Sani̱ gataj ni sij:

―Si̱ guidoꞌóꞌ síꞌ güi ga̱huin guiꞌyanj nun sa̱ꞌ nun, ni̱ ga̱huin sayun gui̱ꞌyaj ni ngüi̱ aj. ―Daj gataj ni sij.

Jesús es ungido en Betania

3Ni̱ ngaa gane Jesús xumanꞌ Betania, ni̱ gane sij ducuá ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Simón, huin tsínj guiranꞌ xiꞌi̱ lepra. Ni̱ nne sij rian mesa. Ni̱ guisíj ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na rian nne Jesús. Ni̱ nicaj únꞌ ꞌngo̱ frasco yej gu̱ꞌnaj alabastro guisíj únꞌ rian Jesús. Ni̱ gara gue̱-éꞌ gasiti guinꞌ da̱j gu̱ꞌnaj nardo. Ni̱ duꞌue ni̱nꞌ ruhua-áꞌ. Ni̱ guraꞌ únꞌ frasco daj. Ni̱ garij únꞌ gasiti daj chra̱ Jesús. 4Ni̱ gaꞌman ruhua daꞌaj ni tsínj mán daj. Ni̱ gataj ni sij gunun ni dugüiꞌ ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ gayanj yu̱n yunꞌunj xa̱na daj gasiti sa̱ꞌ únj. 5Ga̱ꞌue ga̱neꞌ gasiti daj. Ni̱ ga̱ꞌue gui̱riꞌ ꞌngo̱ si hua̱ꞌnij ciento táj doj denario sanꞌanj ga̱ꞌuiꞌ néꞌ rian ni ngüi̱ yaco ranꞌ anj. ―Daj gataj ni sij.

Ni̱ chranꞌ ni sij yunꞌunj xa̱na daj.

6Sani̱ gataj Jesús gunun ni tsínj daj:

―Ga̱ꞌninꞌ ruhua á re̱ꞌ. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ chranꞌ yunꞌunj ni é re̱ꞌ yunꞌunj xa̱na nan únj. Si ꞌyaj unj nan ngāj, ni̱ duguꞌna̱j huaj ꞌyaj unj. 7Yaꞌyoj nne ni ngüi̱ yaco ranꞌ nga̱ ni é re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ sinduj nga̱ ni ngüi̱ daj ngaa aranꞌ ruhua á re̱ꞌ. Sani̱ sé si ga̱ne ni̱gān nga̱ á re̱ꞌ mánj. 8Yunꞌunj xa̱na nan guiꞌyaj ꞌngo̱ sinduj yūnj da̱j rúnꞌ gaꞌue guiꞌyaj unj. Ni̱ ngaa achin ga̱huīj, ni̱ garij unj gasiti guinꞌ da̱j nnee̱ cū. Daj si do̱j gui̱sij güi ga̱chinꞌ ni sij manꞌānj. 9Xa̱ngaꞌ yya atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ daranꞌ yuꞌuj ga̱ꞌmi ni sij nuguanꞌ sa̱ꞌ rian xiꞌīj, ni̱ hué daj na̱taꞌ ni sij si guiꞌyaj yunꞌunj xa̱na daj riānj. Ngaa ni̱ na̱nun ruhua ni ngüi̱ xiꞌí unj anj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Judas ofrece entregar a Jesús

10Hué dan ni̱ ganꞌanj tsínj gu̱ꞌnaj Judas Iscariote rian ni chrej aꞌninꞌ huin sij ꞌngo̱ ni xu̱huij ni tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ huin ruhua sij na̱gaꞌuiꞌ sij Jesús rian ni tsínj daj. 11Ni̱ ngaa gunun ni chrej si gataj Judas, ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua ni síꞌ. Ni̱ gaꞌníj duꞌua ni síꞌ ga̱ꞌuiꞌ ni síꞌ sanꞌanj rian Judas. Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi Judas nanoꞌ sij ꞌngo̱ ducuánj na̱gaꞌuiꞌ sij Jesús raꞌa ni tsínj daj.

Institución de la Cena del Señor

12Ni̱ guisíj güi sini gahuin guiꞌyanj ngaa guiꞌyaj ni sij chrachrúnj nitaj si ꞌni̱j levadura xa ni sij. Ni̱ güi sini daj huin ngaa dagahuiꞌ ni sij xachij ꞌni̱j xiꞌí guiꞌyanj pascua. Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj nicoꞌ Jesús gataj ni sij:

―Ni̱ a̱ huin ruhuá re̱ꞌ si gui̱ꞌyaj xugüi ni únj xa̱ stiꞌni̱ re̱ꞌ pascua únj. ―Hué daj gataj ni sij.

13Ngaa ni̱ gaꞌníj Jesús hui̱j tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij gunun nu̱ngüej síꞌ:

―Güi̱j ga̱tu nu̱ngüej é re̱ꞌ xumanꞌ. Ni̱ na̱riꞌ dugüiꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ nga̱ ꞌngo̱ tsínj ata cucuaj nu̱n nnee chruhua. Ni̱ gui̱nicoꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ sij aj. 14Ni̱ ni̱ a̱ ga̱tu tsínj daj, ni̱ ga̱taj nu̱ngüej é re̱ꞌ rian tsínj du̱cua daj: “Nachínj snanꞌanj Maestro manꞌán re̱ꞌ u̱n cuarto huin xa̱ stiꞌni̱ sij nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij xiꞌí guiꞌyanj pascua, ataj sij únj”, ga̱taj nu̱ngüej é re̱ꞌ gu̱nun tsínj du̱cua daj. 15Ngaa ni̱ ga̱nꞌanj di̱gyán síꞌ chruhua ꞌngo̱ cuarto xa̱chij xataꞌ. Ni̱ a̱ hua chrun chruhua cuarto daj si niquinꞌ mesa nga̱ chrun xila rian gane ni sij xa ni sij. Yuꞌuj daj gui̱ꞌyaj xugüi nu̱ngüej é re̱ꞌ xa̱ stiꞌni̱ néꞌ ―Daj gataj Jesús.

16Ngaa ni̱ gahui nu̱ngüej tsínj nicoꞌ Jesús daj ganꞌanj nu̱ngüej sij xumanꞌ. Ni̱ nariꞌ nu̱ngüej sij daranꞌanj rúnꞌ gataj Jesús. Ni̱ guiꞌyaj xugüi nu̱ngüej sij sisi̱ xa̱ stiꞌni̱ ni sij xiꞌí guiꞌyanj pascua. 17Daꞌ ni̱ do̱j guisíj Jesús nga̱ xu̱huij ni tsínj nicoꞌ síꞌ aj.

18Ni̱ ngaa nne ni sij rian mesa xa ni sij, ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:

―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ na̱gaꞌuiꞌ ꞌngo̱ ni é re̱ꞌ mán xa ngāj manꞌānj rian ni tsínj ga̱ꞌnaꞌ gui̱daꞌa yūnj anj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

19Ngaa ni̱ ganani ruhua ni sij. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij nachínj snanꞌanj go̱ꞌngo ni sij síꞌ. Ni̱ gataj ni sij:

―Manꞌānj huin níꞌ. ―Gataj go̱ꞌngo ni sij.

20Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Hué ꞌngo̱ xu̱huij ni é re̱ꞌ tsínj nicoꞌ yūnj, gui̱ꞌyaj da aj. Tsínj nne ni̱ jniaj sij chrachrúnj ngāj chruhua goꞌo hué síꞌ huin anj. 21Ni̱ da̱j rúnꞌ ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌīj, ni̱ hué daꞌngaꞌ daj hua nia̱n si gui̱ranꞌānj sayun. Sani̱ niqui niman ni̱nꞌ ruhua tsínj na̱gaꞌuiꞌ manꞌānj rian ni tsínj ga̱ꞌnaꞌ gui̱daꞌa yūnj. Daj si ga̱huin nico castigo gui̱ranꞌ síꞌ. Sa̱ꞌ huin sisi̱ si̱ gaꞌnga sij rúnꞌ huaj aj. ―Daj gataj Jesús.

22Ni̱ ngaa xa ni sij, ni̱ guidaꞌa Jesús chrachrúnj. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij si guruhua Yanꞌanj. Asíj ni̱ guraꞌ daꞌaj sij chrachrúnj daj. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij xa̱ ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:

―Gui̱daꞌa ni é re̱ꞌ. Nan huin chrachrúnj huin nnee̱ cū aj. ―Daj gataj Jesús.

23Hué dan ni̱ guidaꞌa Jesús tasa. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij si guruhua Yanꞌanj. Asíj ni̱ gaꞌuiꞌ sij go̱ꞌo ni sij. Ni̱ goꞌo daranꞌ ni sij. 24Ni̱ gataj Jesús:

―Nnee nan huin si-tun manꞌānj. Ni̱ nga̱ tun nan, ni̱ guisíj gahuin yya nuguanꞌ guiꞌyaj yya Yanꞌanj nga̱ ni ngüi̱. Ni̱ ga̱yanj si-tun manꞌānj xiꞌí nico ni ngüi̱. 25Ni̱ xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj si go̱ꞌo ru̱huaꞌ yūnj nnee uva nan daꞌ güi go̱ꞌōj nnee uva na̱ca rian nicaj sun Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Jesús.

Jesús anuncia la negación de Pedro

26Ni̱ ngaa guisíj garáj ni sij chraꞌ, ngaa ni̱ gahui ni sij ganꞌanj ni sij dacan gu̱ꞌnaj Olivos.

27Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Du̱na daranꞌ ni é re̱ꞌ yūnj nánj. Daj si gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Ga̱ꞌuiꞌ Yanꞌanj tsínj dugumi xachij. Hué dan ni̱ gu̱nánj ni xuj. Ni̱ ga̱xaꞌni ni xuj huin ín re̱ꞌ aj.” Daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. 28Sani̱ ngaa ga̱naꞌnī, ngaa ni̱ ga̱nꞌān estado Galilea. Asíj ni̱ huaj ni é re̱ꞌ yuꞌuj daj. ―Daj gataj Jesús.

29Ngaa ni̱ gataj Pedro gunun sij:

―Nu̱nj si du̱naj daranꞌ ni sij manꞌán re̱ꞌ, sani̱ nitaj a̱man du̱naj manꞌānj manꞌán re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Pedro.

30Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun re̱ꞌ sisi̱ asi̱j nun ga̱guaj doꞌloj hui̱j duꞌua xúꞌ ya̱nꞌ nan, ni̱ ga̱taj re̱ꞌ hua̱ꞌnij sisi̱ nun niꞌí re̱ꞌ manꞌānj, ―Daj gataj Jesús.

31Sani̱ nucuaj gataj Pedro rian Jesús:

―Nu̱nj si hua nia̱n ga̱huīj nga̱ re̱ꞌ, sani̱ si̱ gatā sisi̱ nun niꞌīnj manꞌán re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Pedro.

Ni̱ hué daj gataj daranꞌ ni sij nej.

Jesús ora en Getsemaní

32Ngaa guisíj ni̱ ganꞌanj ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Getsemaní. Ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij:

―Ga̱ne a ni é re̱ꞌ nan, ngaa ni̱ ga̱chinj jniꞌyā rian Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Jesús.

33Ni̱ nicaj sij Pedro nga̱ Jacobo nej, Juan nej, ganꞌanj aninꞌ sij. Ni̱ ni̱nꞌ ruhua gaxi̱ꞌi sij ganani ruhua sij. Daꞌ huej ataꞌ niman sij. 34Ni̱ gataj sij gunun aninꞌ síꞌ:

―Da̱j níꞌ ni̱ a̱ ga̱nꞌanj nimānj ruhuāj ꞌyaj si nani ruhuāj aj. Ni̱ ga̱huīj nga̱ nimānj ruhuāj. Ngaa ni̱ gu̱na aninꞌ é re̱ꞌ nan gu̱nun ruhua á re̱ꞌ ngāj aj. ―Daj gataj Jesús.

35Asíj ni̱ ganꞌanj Jesús do̱j ne̱ꞌ chrej rian. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj sij ganun yo sij rian yoꞌój. Ni̱ gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj sisi̱ ga̱ꞌue, ngaa ni̱ si̱ guiranꞌ sij sayun ranꞌ sij da aj. 36Ngaa ni̱ gataj sij:

―Tata chréꞌ, ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj manꞌán re̱ꞌ daranꞌanj. Ngaa ni̱ ga̱ꞌne re̱ꞌ sayun ranꞌānj nánj. Sani̱ si̱ guiꞌyáj re̱ꞌ rúnꞌ huin ruhua manꞌānj mánj. Maan si gui̱ꞌyáj re̱ꞌ rúnꞌ huin ruhua manꞌán re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun manꞌan Yanꞌanj.

37Ngaa ni̱ nanica̱j Jesús rian ma̱n aninꞌ síꞌ. Ni̱ atoj ni síꞌ nariꞌ sij. Ngaa ni̱ gataj sij gunun Pedro:

―Simón, hua atoj jnān níꞌ. Ni̱ si̱ gaꞌue ni̱ ꞌngo̱ hora gu̱nun ruhuá so̱ꞌ ga̱ míꞌ. 38Ga̱ gunun ruhuá re̱ꞌ ga̱chinj jniꞌyáj re̱ꞌ rian Yanꞌanj sisi̱ si̱ guinij aninꞌ é re̱ꞌ rian gaquinꞌ ngaa ga̱tsij sichre niman aninꞌ é re̱ꞌ. Huin ruhua niman aninꞌ é re̱ꞌ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ á re̱ꞌ. Sani̱ nun ga̱huin nucuaj nnee̱ cúj aninꞌ é re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Jesús gunun aninꞌ sij.

39Ngaa ni̱ ganꞌanj ru̱huaꞌ yún Jesús. Ni̱ gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj. Ni̱ hué gue̱ nuguanꞌ daj gataj ru̱huaꞌ yún sij rian Yanꞌanj. 40Ni̱ ngaa nanica̱j ru̱huaꞌ yún sij, ni̱ atoj ru̱huaꞌ yún aninꞌ síꞌ nariꞌ sij. Daj si aꞌuij rian aninꞌ síꞌ, guiꞌyaj nnej. Ni̱ nun nariꞌ ruhua ni sij si ga̱taj ni sij gu̱nun Jesús.

41Ni̱ nanica̱j Jesús síj hua̱ꞌnij. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱ꞌue ga̱toj aninꞌ é re̱ꞌ, ni̱ na̱ranj ruhua á re̱ꞌ aj. Sani̱ yya̱j aj. Guisíj hora ga̱ꞌnaꞌ tsínj na̱gaꞌuiꞌ manꞌānj raꞌa ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. 42Na̱chica aninꞌ é re̱ꞌ ga̱nꞌanj néꞌ. Hua gahuin ni̱chrunꞌ tsínj ꞌna̱ꞌ na̱gaꞌuiꞌ yūnj rian ni tsínj nicaj sun. ―Daj gataj Jesús.

Arresto de Jesús

43Da aꞌmi gue̱ Jesús ngaa guisíj tsínj gu̱ꞌnaj Judas huin sij ꞌngo̱ xu̱huij ranꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ nicaj dugüiꞌ sij nga̱ nico ni ngüi̱ guisíj sij. Ni̱ ata ni sij espada nej, chrun nej. Ni̱ gaꞌníj ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni maestro digyán ley nej, ni tsínj huin achij gaꞌna̱ꞌ ni síꞌ. 44Ni̱ hua digyán Judas ꞌngo̱ chrej da̱j gui̱niꞌi ni síꞌ u̱n tsínj huin gui̱daꞌa ni síꞌ. Ni̱ gataj sij:

―Tsínj garun duꞌuāj daj hué sij huin Jesús aj. Gui̱daꞌa á re̱ꞌ ni̱caj á re̱ꞌ ga̱nꞌanj án re̱ꞌ. ―Daj hua gataj Judas gunun ni tsínj gaꞌna̱ꞌ nga̱ sij.

45Ngaa ni̱ ꞌngo̱ gahuin ni̱chrunꞌ Judas rian Jesús. Ni̱ gataj sij:

―Maestro. ―Gataj Judas.

Ni̱ garun duꞌua sij síꞌ.

46Hué dan ni̱ guidaꞌa ni sij Jesús.

47Sani̱ guiri ꞌngo̱ tsínj niquinꞌ daj si-espada sij. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij tsínj ꞌyaj sun rian chrej aꞌninꞌ. Ni̱ güéj gue̱ chraquij síꞌ, guiꞌyaj sij.

48Ngaa ni̱ gachínj snanꞌanj Jesús ni ngüi̱ daj. Ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ata á re̱ꞌ espada nga̱ chrun nej, ꞌna̱ꞌ á re̱ꞌ gui̱daꞌa á re̱ꞌ yūnj únj. Huēj huin ꞌngo̱ tsínj tu̱ ruhua á re̱ꞌ níꞌ. 49Yaꞌyoj ganēj chruhua nuhui digyānj rian án re̱ꞌ. Sani̱ nun guidaꞌa á re̱ꞌ yūnj mánj. Sani̱ hua nia̱n si ga̱huin yya da̱j rúnꞌ ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌīj aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

50Ngaa ni̱ duna daranꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús manꞌan sij. Ni̱ gunánj ni síꞌ rian Jesús.

El joven que huyó

51Sani̱ hua ꞌngo̱ tsínj hua ya̱n nicoꞌ Jesús. Ni̱ neque sij ꞌngo̱ atsij manta. Ni̱ guidaꞌa ni sij síꞌ aj. 52Sani̱ dunáj síꞌ atsij manta daj raꞌa ni sij. Ni̱ hua nnee̱ síꞌ gunánj síꞌ.

Jesús ante el concilio

53Hué dan ni̱ nicaj ni tsínj guidaꞌa Jesús ganꞌanj ni sij rian chrej huin achij ni̱nꞌ. Ni̱ nahuin yuꞌ daranꞌ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij nej, ni maestro digyán ley nej. 54Ni̱ ga̱nꞌ huaj Pedro nicoꞌ síꞌ rucú Jesús. Ni̱ guisíj sij ta rian ducuá chrej huin achij ni̱nꞌ daj. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne sij nga̱ ni snado. Ni̱ nahuin gui̱n sij xiꞌníj yanꞌa̱n.

55Ngaa ni̱ nanoꞌ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ daranꞌ ni tsínj ꞌyaj junta daj ꞌngo̱ ducuánj sisi̱ na̱riꞌ ni sij gaquinꞌ gu̱taꞌ ni sij xiráj Jesús. Ngaa ni̱ da̱gahuiꞌ ni sij síꞌ, ruhua ni sij. Sani̱ nun nariꞌ ni sij ducuánj daj. 56Sani̱ nu̱nj si gutaꞌ yu̱n gaꞌi̱ ni sij gaquinꞌ xiráj Jesús, sani̱ nachrej si-nu̱guanꞌ ni sij. 57Ngaa ni̱ naxu̱man go̱ꞌngo ni sij. Ni̱ gutaꞌ yu̱n ni sij gaquinꞌ xiráj manꞌan Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

58―Gunun ni únj si gataj Jesús: “Du̱guanē nuhui nan huin nuhui guiꞌyaj raꞌa ni tsínj. Ni̱ xiráj hua̱ꞌnij güi gui̱ꞌyā ango nuhui aj. Sani̱ nitaj raꞌa ni tsínj gui̱ꞌyaj mánj”, ataj sij. ―Daj gataj ni tsínj nne̱ daj niꞌyaj ni sij Jesús.

59Sani̱ hué na̱nj gachej nuguanꞌ gaꞌmi ni sij nej aj. 60Ngaa ni̱ naxu̱man chrej huin achij ni̱nꞌ da̱ni daranꞌ ni sij. Ni̱ gataj sij gunun Jesús:

―Nitaj ꞌngo̱ nuguanꞌ na̱nicaj re̱ꞌ únj. Ni̱ u̱n sin huin si ataj ni sij xiꞌí re̱ꞌ únj. ―Daj gataj chrej daj gunun Jesús.

61Sani̱ dínj ganiquinꞌ Jesús. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ nun gaꞌmi sij mánj. Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ru̱huaꞌ yún chrej huin achij daj. Ni̱ gataj sij:

―Hué re̱ꞌ huin Cristo daꞌníj Yanꞌanj níꞌ. ―Daj gataj sij gunun Jesús.

62Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Huēj huin. Ni̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ huēj huin daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ gui̱niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱nēj ne̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌ Yanꞌanj nucuaj ni̱nꞌ ne̱ꞌ xataꞌ. Ni̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌnāj rian nga xataꞌ. ―Daj gataj Jesús.

63Ngaa ni̱ gutsiꞌ chrej huin achij ni̱nꞌ daj si-ganꞌ sij. Ni̱ gataj sij gunun ni dugüiꞌ sij:

―Nitaj si gui̱ꞌyóꞌ ni testigo ga̱ mánj. 64Hua gunun a ni é re̱ꞌ si gaꞌmi quij sij xiꞌí Yanꞌanj. Da̱j gui̱ꞌyaj néꞌ nga̱ sij, ruhua á re̱ꞌ únj. ―Daj gataj chrej huin achij ni̱nꞌ daj.

Ngaa ni̱ uyan huin ruhua daranꞌ ni sij sisi̱ daꞌui Jesús gaquinꞌ, ni̱ ga̱huiꞌ síꞌ, gui̱ꞌyaj ni sij. 65Ni̱ gaxi̱ꞌi go̱ꞌngo ni sij gara staꞌnunj ni sij rian Jesús. Ni̱ guiránj ni sij rian síꞌ. Ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij síꞌ nej. Ni̱ gataj ni sij:

―Ga̱hui chra̱ re̱ꞌ sisi̱ u̱n tsínj gaꞌuiꞌ so̱ꞌ aj. ―Daj gataj ni sij gaꞌmi ducu ni sij rian Jesús.

Ni̱ gaꞌuiꞌ ni snado dugumi nuhui rian Jesús nej.

Pedro niega a Jesús

66Ni̱ nne Pedro ni̱caꞌ ta rian ducuá chrej huin rian daj. Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na ꞌyaj sun rian chrej huin achij ni̱nꞌ da aj. 67Ni̱ ngaa guiniꞌi únꞌ nne Pedro xiꞌníj yanꞌa̱n nahuin gui̱n síꞌ, ngaa ni̱ niꞌyaj sa̱ꞌ únꞌ niquinꞌ únꞌ manꞌan Pedro. Ni̱ gataj únꞌ:

―Hué re̱ꞌ nicaj dugüiꞌ nga̱ Jesús tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Nazaret. ―Daj gataj yunꞌunj xa̱na daj gunun Pedro.

68Sani̱ nun ga̱ꞌuej Pedro. Ni̱ gataj sij:

―Nun niꞌīnj sij. Ni̱ nun niꞌīnj níꞌ u̱n sin huin aꞌmi re̱ꞌ mánj. ―Gataj Pedro gunun únꞌ.

Ni̱ gahui sij ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ, ne̱ꞌ rian atuj ni ngüi̱. Ni̱ gaguáj doꞌloj duꞌua xúꞌ.

69Ni̱ niꞌyaj ru̱huaꞌ yún yunꞌunj daj Pedro. Ni̱ gaxi̱ꞌi únꞌ gataj únꞌ gunun ni tsínj mán yuꞌuj daj:

―Tsínj nan huin dugüiꞌ ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ Jesús aj. ―Daj gataj únꞌ.

70Sani̱ naꞌuej ru̱huaꞌ yún Pedro sisi̱ guiniꞌi sij Jesús.

Ni̱ ango hora le, ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún ni tsínj ma̱n yuꞌuj daj rian Pedro:

―Xa̱ngaꞌ huín re̱ꞌ ꞌngo̱ ni tsínj daj. Daj si ꞌna̱ꞌ re̱ꞌ estado Galilea. Ni̱ aꞌmí re̱ꞌ da̱j rúnꞌ aꞌmi ni sij aj. ―Daj gataj ni sij.

71Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi Pedro gutaꞌ ni̱ca yya. Ni̱ gaꞌmi quij sij. Ni̱ gataj sij:

―Nun niꞌīnj tsínj xi̱ꞌi aꞌmi ni é re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Pedro gunun ni sij. 72Ngaa ni̱ hué hora daj gaguáj doꞌloj si hui̱j duꞌua xúꞌ.

Ngaa ni̱ nanun ruhua Pedro si gataj Jesús gunun sij: “Asi̱j nun ga̱guaj doꞌloj hui̱j duꞌua xúꞌ, ni̱ ga̱taj re̱ꞌ si hua̱ꞌnij si nun niꞌí re̱ꞌ manꞌānj.” Hué daj hua gataj Jesús gunun Pedro. Ni̱ ngaa xacaj Pedro cuenta si gataj Jesús gunun sij, ni̱ gaco sij.

15

Jesús ante Pilato

1Ni̱ ngaa gue̱rengaꞌ, ni̱ ꞌngo̱ nahuin yuꞌ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij nej, ni̱ tsínj digyán ley nej. Ni̱ guiꞌyaj ni sij ꞌngo̱ junta nga̱ ango ni tsínj mán yuꞌuj daj nej. Ni̱ gumíj ni sij síꞌ. Ni̱ dagaꞌmi dugüiꞌ ni sij xiꞌí Jesús. Ni̱ nicaj ni sij ganꞌanj ni sij nagaꞌuiꞌ ni sij síꞌ raꞌa tsínj gu̱ꞌnaj Pilato. 2Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Pilato Jesús. Ni̱ gataj sij:

―Hué re̱ꞌ huin si-rey ni tsínj israelita níꞌ. ―Daj gataj Pilato.

―Hué re̱ꞌ ataj nánj. ―Daj gataj Jesús gunun Pilato.

3Ni̱ ducu gaꞌmi gaquinꞌ ni chrej aꞌninꞌ xiꞌí Jesús. 4Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ru̱huaꞌ yún Pilato Jesús. Ni̱ gataj sij:

―Nitaj ꞌngo̱ nuguanꞌ na̱nicaj re̱ꞌ únj. Ni̱ꞌyaj re̱ꞌ sisi̱ u̱ndaj gaquinꞌ aꞌmi ni sij rian xiꞌí manꞌán re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Pilato rian Jesús.

5Sani̱ nun danica̱j Jesús ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ rian Pilato mánj. Ni̱ xiꞌí daj garáj yanꞌanj ruhua Pilato niꞌyaj síꞌ sij.

Jesús sentenciado a muerte

6Ni̱ daꞌ go̱ꞌngo yoꞌ hua ꞌngo̱ ducuánj nicoꞌ Pilato sisi̱ ri síꞌ ꞌngo̱ tsínj nu̱n ducuaga̱ꞌ go̱ꞌngo guiꞌyanj pascua. Danej gahuin tsínj achínj jniꞌyaj ni ngüi̱ rian sij, ni̱ gui̱ri síꞌ ducuaga̱ꞌ. 7Ni̱ nne ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Barrabás ducuaga̱ꞌ. Ni̱ gununꞌ ni du̱güiꞌ sij nga̱ ni tsínj nicaj sun. Ni̱ ngaa gununꞌ ni sij, ni̱ dagahuiꞌ ni sij níman. 8Ngaa ni̱ guisíj ni ngüi̱ rian Pilato. Ni̱ gachínj ni sij gui̱ri Pilato ꞌngo̱ tsínj nu̱n ducuaga̱ꞌ da̱j rúnꞌ uꞌyun síꞌ ꞌyaj síꞌ. 9Ngaa ni̱ gataj Pilato gunun ni sij:

―Ni̱ huin ruhua á re̱ꞌ sisi̱ gui̱rīj si-rey ni tsínj israelita níꞌ. ―Daj gataj Pilato.

10Daj gaꞌmi Pilato xiꞌí si xacaj sij cuenta sisi̱ nagaꞌuiꞌ ni chrej aꞌninꞌ Jesús rian sij xiꞌí si xicoj ruhua ni síꞌ niꞌyaj ni síꞌ Jesús.

11Sani̱ ducu gahuin duꞌua ni ngüi̱, guiꞌyaj ni chrej aꞌninꞌ sisi̱ gui̱ri Pilato tsínj gu̱ꞌnaj Barrabás ducuaga̱ꞌ.

12Ngaa ni̱ gataj Pilato gunun ni sij:

―Da̱j huin ruhua á re̱ꞌ u̱n sin huin gui̱ꞌyā nga̱ tsínj duguꞌna̱j ni é re̱ꞌ si-rey ni tsínj israelita únj. ―Daj gataj Pilato.

13Ngaa ni̱ gaguáj ru̱huaꞌ yún ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Ga̱ri re̱ꞌ gaquíj Jesús gui̱nicoꞌ sij rian rugutsi̱, ruhua únj. ―Daj gataj ni sij.

14Sani̱:

―Daj hua gaquinꞌ guiꞌyaj sij únj. ―Daj gataj Pilato.

Sani̱ na̱anj gaguáj ru̱huaꞌ yún ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Ga̱ri re̱ꞌ gaquíj Jesús gui̱nicoꞌ sij rian rugutsi̱ aj. ―Daj gaguáj ni sij.

15Ni̱ ri̱an gahuin ruhua Pilato sisi̱ ga̱huin ꞌueé ruhua ni ngüi̱ ni̱ꞌyaj ni sij manꞌan síꞌ, ngaa ni̱ guiri síꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Barrabás ducuaga̱ꞌ. Ngaa ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij nneꞌ xiráj Jesús, guiꞌyaj Pilato. Hué dan ni̱ nagaꞌuiꞌ Pilato Jesús rian ni sij sisi̱ ga̱ri ni sij gaquíj síꞌ gui̱nicoꞌ síꞌ rian rugutsi̱.

16Ngaa ni̱ nicaj ni snado Jesús ganꞌanj ni sij chruhua palacio daj. Ni̱ nahuin yuꞌ daranꞌ ango ni snado, guiꞌyaj ni sij. 17Ni̱ gaꞌníj ni sij ꞌngo̱ atsij rian ru̱miꞌ mare xá Jesús gunun síꞌ. Ni̱ runꞌun ni sij ꞌngo̱ yaꞌa̱ tanj, guiꞌyaj ni sij ꞌngo̱ corona gaꞌníj ni sij chra̱ Jesús nej aj. 18Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gaguáj ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Hua ꞌueé ni̱nꞌ si-rey ni tsínj israelita. ―Daj gaguáj ni sij gaꞌmi ducu ni sij niꞌyaj ni sij Jesús.

19Ngaa ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij ꞌngo̱ rutsi̱ chra̱ Jesús. Ni̱ gara staꞌnunj ni sij rian síꞌ nej. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj ni sij, ni̱ nanoꞌoj ni sij rian Jesús. 20Ni̱ ngaa guisíj guiꞌyaj ducu ni sij, ngaa ni̱ guiri ni sij atsij hua rian ru̱miꞌ mare xá Jesús. Ngaa ni̱ naꞌníj ni sij si-ganꞌ Jesús xá manꞌan síꞌ. Hué dan ni̱ guiri ni sij manꞌan síꞌ güenda ga̱ri ni sij gaquíj manꞌan síꞌ gui̱nicoꞌ síꞌ rian rugutsi̱.

Crucifixión y muerte de Jesús

21Ni̱ huaj tsínj gu̱ꞌnaj Simón Cirene huin síꞌ chrej nu̱ngüej tsínj gu̱ꞌnaj Alejandro nga̱ Rufo ꞌna̱ꞌ sij nasíj sij ducuá sij ganꞌanj sij quij. Ni̱ chranꞌ yunꞌunj ni snado sisi̱ ga̱ta síꞌ si-rugutsi̱ Jesús. 22Ni̱ nicaj ni sij Jesús ganꞌanj ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Gólgota. Ni̱ nuguanꞌ daj gata ruhuaj dacan cúj chra̱ níman. 23Ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij vino go̱ꞌo Jesús nachej dugüiꞌ-íꞌ nga̱ gonoꞌo yai̱ꞌ gu̱ꞌnaj mirra. Sani̱ nun ga̱ꞌuej Jesús go̱ꞌo sij mánj. 24Hué dan ni̱ gari ni sij gaquíj Jesús doco̱ꞌ ni sij síꞌ rian rugutsi̱. Ngaa ni̱ ducu ni snado sisi̱ u̱n tsínj ga̱hui sa̱ꞌ ni̱caj ni sij si-ganꞌ Jesús ga̱nꞌanj sij.

25Ni̱ guisíj ga u̱n ni̱ganꞌ ngaa gari ni sij gaquíj Jesús doco̱ꞌ ni sij rian rugutsi̱ síꞌ. 26Ni̱ garun ni sij letra chra̱ rugutsi̱ u̱n xi̱ꞌi huin dagahuiꞌ ni sij. Ni̱ letra daj ataj: “Si-rey ni tsínj israelita.” Daꞌngaꞌ daj garun ni sij. 27Ni̱ doco̱ꞌ ni sij yahuij tsínj rian yahuij rugutsi̱. Ni̱ tsínj tu̱ huin nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ nicoꞌ ngo̱j raꞌa sa̱ꞌ Jesús, ni̱ angoj raꞌa ro̱tsi sij. 28Ngaa ni̱ gahuin yya da̱j rúnꞌ gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Ni̱ gahuin sij da̱j rúnꞌ huin ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj gaquinꞌ.” Daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj.

29Ni̱ gaꞌmi quij ni ngüi̱ gachin. Ni̱ dugunun ni sij chra̱ ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Hué re̱ꞌ huin si du̱guane nuhui nico, ni̱ hua̱ꞌnij gue̱ güi na̱guiꞌyaj ru̱huaꞌ yún re̱ꞌ, atáj re̱ꞌ níꞌ. 30Ga̱nacaj re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ ga̱nanij re̱ꞌ rian rugutsi̱ aj. ―Hué daj gataj ni ngüi̱ rian Jesús.

31Ni̱ hué ꞌngo̱ nuguanꞌ daj gaꞌmi ducu ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni maestro digyán ley. Ni̱ gataj ni sij:

―Nacaj sij ango ni ngüi̱. Sani̱ naꞌue ga̱nacaj sij manꞌan sij mánj. 32Ni̱ hué sij huin Cristo níꞌ. Ni̱ hué sij huin si-rey ni tsínj israelita níꞌ. Na̱nij sij rian rugutsi̱, ni̱ gui̱niꞌi néꞌ. Ni̱ gu̱xuman ruhua néꞌ ni̱ꞌyaj néꞌ manꞌan sij. ―Daj gataj ni sij gaꞌmi ducu ni sij niꞌyaj sij manꞌan Jesús.

Ni̱ da nu̱ngüej tsínj nicoꞌ rian rugutsi̱ xiꞌníj Jesús gaꞌmi quij nu̱ngüej sij rian Jesús nej aj.

33Ni̱ ngaa guisíj gaxu̱j, ni̱ gahuin ru̱miꞌ rian daranꞌ xungüi̱. Ni̱ gahuin ru̱miꞌ daꞌ ga hua̱ꞌnij diꞌni̱. 34Ni̱ hué hora daj ni̱ gaguáj nucuaj Jesús. Ni̱ gataj sij:

―Eloi, Eloi, lama sabactani ―ni̱ snanꞌanj manꞌan sij ruhuaj gata: Danꞌanj manꞌānj, Danꞌanj manꞌānj, u̱n sin huin, ni̱ dunáj re̱ꞌ urīnj únj. Daj huin ruhuaj gata nuguanꞌ daj.

35Ni̱ gunun go̱ꞌngo ni tsínj niquinꞌ yuꞌuj daj si gataj Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ. Aquínj sij ga̱ꞌnaꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Elías aj. ―Daj gataj ni sij.

36Ngaa ni̱ gunánj ꞌngo̱ ni sij. Ni̱ gutáj sij nnee vino yu̱ rian gachij. Ni̱ gutaꞌ sij gachij daj chra̱ ꞌngo̱ chrun ria̱nj. Ni̱ dugüinꞌ sij gachij daj duꞌua Jesús sisi̱ go̱ꞌo síꞌ. Ni̱ gataj sij:

―Du̱naj á re̱ꞌ. Ni̱ gui̱niꞌíꞌ sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ yya tsínj gu̱ꞌnaj Elías di̱nij síꞌ sij rian rugutsi̱ aj. ―Daj gataj tsínj daj.

37Sani̱ gaguáj nucuaj Jesús. Ni̱ gahuiꞌ sij. 38Ni̱ ꞌngo̱ tsitsiꞌ hui̱j dasu atsij nicoꞌ chruhua nuhui nico daꞌ chraj nga̱ daꞌ xiꞌij.

39Ni̱ niquinꞌ ꞌngo̱ snado centurión dugumi sij ne̱ꞌ rian Jesús. Ni̱ ngaa guiniꞌi sij da̱j gahuin ngaa gahuiꞌ Jesús, ni̱ gataj sij:

―Xa̱ngaꞌ ni̱ hué tsínj nan huin daꞌníj Yanꞌanj anj. ―Daj gataj sij.

40Ni̱ niquinꞌ ga̱nꞌ gaꞌi̱ ni yunꞌunj xa̱na niꞌyaj ne Jesús. Ni̱ scanij ne niquinꞌ María Magdalena nej, María nni Jacobo tsínj da̱ni nej, nga̱ jnánj síꞌ José nej, Salomé nej. 41Ni̱ ngaa gachéj Jesús yuꞌuj gu̱ꞌnaj Galilea, ni̱ guinicoꞌ ni yunꞌunj xa̱na daj ru̱cu síꞌ. Ni̱ chracuij ni yunꞌunj daj manꞌan síꞌ. Ni̱ niquinꞌ nico ango daꞌaj ni yunꞌunj xa̱na nej. Ni̱ guinicaj dugüiꞌ ne nga̱ Jesús ngaa ganꞌanj síꞌ xumanꞌ Jerusalén.

Jesús es sepultado

42Ngaa ni̱ ruhua guini̱ güi daj güi ngaa guiꞌyaj xugüi ni ngüi̱ israelita xiꞌí aꞌyoj güi naránj ruhua ni sij. 43Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj José huin tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Arimatea. Ni̱ hué sij huin ꞌngo̱ tsínj sa̱ꞌ. Ni̱ nicaj sun sij nne sij junta. Ni̱ anaꞌuij sij si ga̱ꞌnaꞌ Yanꞌanj gui̱nicaj sunj rian ni ngüi̱. Ngaa ni̱ guisíj ruhua sij ganꞌanj sij rian nne Pilato gachínj sij níman Jesús. 44Ni̱ gara yanꞌanj ruhua Pilato sisi̱ hua gahuiꞌ Jesús. Ngaa ni̱ gaquínj sij ga̱ꞌnaꞌ snado centurión rian sij. Ni̱ nachínj snanꞌanj sij síꞌ sisi̱ hua yya gahuiꞌ Jesús. 45Ni̱ ngaa nataꞌ snado centurión sisi̱ hua gahuiꞌ Jesús, ngaa ni̱ nagaꞌuiꞌ Pilato níman Jesús raꞌa José. 46Ni̱ guiránj José ꞌngo̱ atsij manta. Ni̱ nanij sij Jesús rian rugutsi̱. Ni̱ chriꞌyanj sij atsij daj xiráj níman Jesús. Ni̱ gurúj sij níman chruhua ꞌngo̱ huej rian achinꞌ ni sij níman. Daj si hua gayaꞌ ni sij huej daj. Ni̱ naránj sij yej xxi rian huej daj. 47Ni̱ niꞌyaj María Magdalena nga̱ María nni José rian gurúj ni sij chruhua yuꞌuj níman Jesús.

16

La resurrección

1Ni̱ ngaa gachin güi naránj ruhua ni tsínj israelita, ni̱ ganꞌanj María Magdalena nga̱ María nni Jacobo nej, Salomé nej, guiránj ne gasiti guinꞌ da̱j ga̱ri ne níman Jesús. 2Ni̱ ngaa ruhua gue̱rengaꞌ ni̱ganꞌ acuanꞌ güi gudungu, ngaa ni̱ ganꞌanj ni yunꞌunj xa̱na daj rian yuꞌuj gachinꞌ ni sij níman. Ni̱ hua niquinꞌ güi. 3Ni̱ gataj aninꞌ ne rian ni du̱güiꞌ ne:

―Ni̱ u̱n tsínj ga̱ꞌnej yej xxi hua ránj rian yuꞌuj únj. ―Daj gataj aninꞌ ne gunun ni du̱güiꞌ ne.

4Sani̱ ngaa niꞌyaj aninꞌ ne, ni̱ guiniꞌi ne sisi̱ nitaj si ngaj yej xxi daj rian ngaj ga̱ mánj. 5Ni̱ ngaa gatúj ne chruhua yuꞌuj daj, ni̱ guiniꞌi ne nne ꞌngo̱ tsínj ya̱n. Ni̱ nu̱n sij ꞌngo̱ atsij xa̱can ga̱tsi. Ni̱ nne sij ne̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌ ni ngüi̱ daj. Ni̱ guxuꞌuiꞌ ne.

6Sani̱ gataj manꞌan sij:

―Si̱ guxuꞌuiꞌ aninꞌ é re̱ꞌ mánj. Nanoꞌ aninꞌ é re̱ꞌ Jesús tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Nazaret huin tsínj guinicoꞌ rian rugutsi̱. Hua ganáꞌnij sij. Nitaj si ngaj si yuꞌuj nan ga̱ mánj. Ni̱ꞌyaj aninꞌ é re̱ꞌ rian gachinꞌ ni sij síꞌ. 7Ni̱ güi̱j ga̱taj snanꞌanj aninꞌ é re̱ꞌ gu̱nun ni tsínj nicoꞌ Jesús nga̱ Pedro nej: “Ga̱nꞌanj sini Jesús estado Galilea. Ni̱ yuꞌuj daj gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ síꞌ da̱j rúnꞌ gataj síꞌ gunun ni é re̱ꞌ.” ―Daj gataj tsínj daj gunun ni yunꞌunj xa̱na.

8Ngaa ni̱ gahui ni yunꞌunj xa̱na daj rian yuꞌuj. Ni̱ gunánj aninꞌ ne ganꞌanj ne xiꞌí si guxuꞌuiꞌ ne. Ni̱ driꞌi ne. Ni̱ nun gaꞌmi ne ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ rian ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ xiꞌí si xuꞌuiꞌ ne.

Jesús se aparece a María Magdalena

9Ni̱ ngaa ganáꞌnij Jesús ni̱ganꞌ güi gudungu, ngaa ni̱ narugüiꞌ sini ya̱n sij rian María Magdalena. Ni̱ hua guiri Jesús ichij nane̱ xi̱ꞌi chruhua cúj niman yunꞌunj xa̱na daj. 10Ni̱ ganꞌanj na̱taꞌ únꞌ rian ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ Jesús. Ni̱ ma̱n ni tsínj daj nani ruhua ni sij. Ni̱ aco ni sij xiꞌí Jesús. 11Ni̱ ngaa gunun ni síꞌ sisi̱ hua ni̱ꞌnaꞌ Jesús guiniꞌi María Magdalena, sani̱ nun gu̱xuman ruhua ni sij.

Jesús se aparece a dos de sus discípulos

12Ni̱ ne̱ꞌ ru̱cu do̱j, ni̱ ganahuin ni̱ni Jesús narugüiꞌ sij rian hui̱j tsínj nicoꞌ sij huaj nu̱ngüej síꞌ gui̱sij síꞌ quij. 13Ni̱ ganꞌanj na̱taꞌ nu̱ngüej síꞌ rian ango ni tsínj nicoꞌ Jesús. Sani̱ nun gu̱xuman ruhua ni sij si gataj nu̱ngüej síꞌ nej.

Jesús comisiona a los apóstoles

14Ni̱ ne̱ꞌ ru̱cu, ni̱ narugüiꞌ Jesús rian xa̱n ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ nne ni tsínj daj rian mesa. Ni̱ chranꞌ Jesús ni sij xiꞌí si tsínj nun gu̱xuman ruhua huin ni sij. Daj si nun gu̱xuman ruhua ni sij si-nu̱guanꞌ ni tsínj hua guiniꞌi manꞌan síꞌ ngaa hua ganáꞌnij manꞌan síꞌ aj. 15Ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:

―Ga̱nꞌanj a ni é re̱ꞌ ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua xungüi̱. Ni̱ na̱taꞌ ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌānj nuguanꞌ sa̱ꞌ rian daranꞌ ni ngüi̱ aj. 16Ni̱ ni ngüi̱ gu̱xuman ruhua si-nu̱guanꞌānj, ni̱ ga̱taꞌ nnee ni sij, ngaa ni̱ na̱caj Yanꞌanj manꞌan ni sij. Sani̱ ni ngüi̱ na̱ꞌuej ruhua gu̱xuman ruhua si-nu̱guanꞌānj, ni̱ ga̱huin ni sij castigo ni̱ganj ni̱nꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj anj. 17Ni̱ hué nan huin si sa̱ꞌ, gui̱ꞌyaj ni ngüi̱ gu̱xuman ruhua ni̱ꞌyaj manꞌānj. Gui̱ri ni sij nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱ xiꞌí si ga̱ꞌmi ni sij si-xugüi manꞌānj. Ni̱ ga̱ꞌmi ni sij snanꞌanj na̱ca, snanꞌanj nun niꞌi manꞌan ni sij. 18Ni̱ gui̱daꞌa ni sij xucuáj huee, sani̱ nitaj si gui̱ꞌyaj xúꞌ ni sij mánj. Ni̱ ga̱ꞌue si go̱ꞌo ni sij veneno, sani̱ nitaj si gui̱ranꞌ ni sij sayun mánj. Ni̱ gu̱taꞌ ni sij raꞌa ni sij xiráj ni ngüi̱ aꞌnanꞌ. Ni̱ na̱huin ni síꞌ nánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

La ascensión

19Ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi Señor Jesús nuguanꞌ daj, ni̱ ganahui sij xataꞌ na̱nꞌ sij. Ni̱ nahuin raꞌa Yanꞌanj sij. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne sij chrej raꞌa sa̱ꞌ manꞌan Yanꞌanj. 20Ni̱ gahui ni tsínj nicoꞌ Jesús ganꞌanj ni sij daranꞌ ni xumanꞌ. Ni̱ nataꞌ ni sij nuguanꞌ sa̱ꞌ rian daranꞌ ni ngüi̱. Ni̱ chracuij Señor ni sij nataꞌ ni sij. Ni̱ xiꞌí si sa̱ꞌ nico guiꞌyaj ni sij, ni̱ xacaj ni ngüi̱ cuenta sisi̱ xa̱ngaꞌ si-nu̱guanꞌ Jesús. Amén.