San Mateo

EL SANTO EVANGELIO SEGÚN SAN MATEO

Genealogía de Jesucristo

¹Nan huin ꞌngo̱ lista xiꞌí ni xi Jesucristo huin síꞌ daꞌníj xíꞌ David tsínj gane asi̱j ná. Ni̱ xi David huin Abraham tsínj gane asi̱j ná. ²Ni̱ Abraham huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Isaac. Ni̱ Isaac huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Jacob. Ni̱ Jacob huin chrej ni jna̱nj tsínj gu̱ꞌnaj Judá. ³Ni̱ Judá huin chrej Fares nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Zara. Ni̱ nni nu̱ngüej síꞌ huin Tamar. Ni̱ Fares huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Esrom. Ni̱ Esrom huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Aram. ⁴Ni̱ Aram huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Aminadab. Ni̱ Aminadab huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Naasón. Ni̱ Naasón huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Salmón. ⁵Ni̱ Salmón huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Booz. Ni̱ nni síꞌ huin yunꞌunj gu̱ꞌnaj Rahab. Ni̱ Booz huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Obed. Ni̱ nni síꞌ huin yunꞌunj gu̱ꞌnaj Rut. Ni̱ Obed huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Isaí. ⁶Ni̱ Isaí huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj David.

Ni̱ David huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Salomón. Ni̱ nni Salomón huin nica̱ tsínj gu̱ꞌnaj Urías. ⁷Ni̱ Salomón huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Roboam. Ni̱ Roboam huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Abías. Ni̱ Abías huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Asa. ⁸Ni̱ Asa huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Josafat. Ni̱ Josafat huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Joram. Ni̱ Joram huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Uzías. ⁹Ni̱ Uzías huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Jotam. Ni̱ Jotam huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Acaz. Ni̱ Acaz huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Ezequías. ¹⁰Ni̱ Ezequías huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Manasés. Ni̱ Manasés huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Amón. Ni̱ Amón huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Josías. ¹¹Ni̱ Josías huin chrej ni jna̱nj tsínj gu̱ꞌnaj Jeconías ngaa ganꞌanj xa̱caj ni tsínj ma̱n xumanꞌ Babilonia ni ngüi̱ israelita ga̱nꞌanj ni sij xánj ni sij.

¹²Ni̱ ngaa na̱nꞌ ni ngüi̱ israelita xánj ni sij ni̱ Jeconías huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Salatiel. Ni̱ Salatiel huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Zorobabel. ¹³Ni̱ Zorobabel huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Abiud. Ni̱ Abiud huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Eliaquim. Ni̱ Eliaquim huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Azor. ¹⁴Ni̱ Azor huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Sadoc. Ni̱ Sadoc huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Aquim. Ni̱ Aquim huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Eliud. ¹⁵Ni̱ Eliud huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Eleazar. Ni̱ Eleazar huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Matán. Ni̱ Matán huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj Jacob. ¹⁶Ni̱ Jacob huin chrej tsínj gu̱ꞌnaj José. Ni̱ José huin nica̱ yunꞌunj gu̱ꞌnaj María. Ni̱ María huin nni Jesús gu̱ꞌnaj síꞌ Cristo.

¹⁷Hué dan ni̱ asi̱j tsínj gu̱ꞌnaj Abraham da gaꞌnga tsínj gu̱ꞌnaj David, ni̱ guisíj xiganꞌanj xi Jesucristo. Ni̱ asi̱j tsínj gu̱ꞌnaj David da nicaj ni tsínj ma̱n xumanꞌ Babilonia ni ngüi̱ israelita ganꞌanj ni sij xánj ni sij, ni̱ guisíj ango xiganꞌanj xi Jesucristo. Ni̱ asi̱j na̱nꞌ ni ngüi̱ israelita xánj ni sij da gaꞌnga manꞌan Jesucristo, ni̱ guisíj ango xiganꞌanj ni xi Jesucristo nej aj.

Nacimiento de Jesucristo

¹⁸Ni̱ na̱anj gahuin ngaa achin do̱j gaꞌnga Jesucristo. Ni̱ hua gahuin yya ruhua José nga̱ María xacaj nu̱ngüej nej dugüiꞌ nej. Sani̱ ngaa achin ga̱ne nu̱guanꞌan nu̱ngüej nej, ni̱ xacaj María cuenta sisi̱ hua guiriꞌ unj lij, guiꞌyaj Espíritu Santo. ¹⁹Ni̱ hua ni̱ca niman José huin sij nica̱ María. Ni̱ rian naꞌuej ruhua José ga̱ꞌmi gaquinꞌ sij xiꞌí si gahuin nga̱ María rian ni tsínj nicaj sun, ni̱ gani ruhua sij si du̱na hui̱ sij unj. ²⁰Ni̱ ngaa hué daj gani ruhua sij, ni̱ ne̱ꞌ ni̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ ángel gaꞌníj Yanꞌanj ngaa gaꞌninꞌ sij. Ngaa ni̱ gataj ángel daj gunun José:

―Gu̱nun so̱ꞌ si ga̱ꞌmī José huin so̱ꞌ daꞌníj David. Si̱ guxuꞌuiꞌ so̱ꞌ xa̱caj dugüiꞌ so̱ꞌ nga̱ María si Espíritu Santo guiꞌyaj si guiriꞌ unj ꞌngo̱ lij. ²¹Ni̱ gu̱ruj María ꞌngo̱ lij snoꞌo. Ni̱ du̱guꞌnaj so̱ꞌ si-xugüi lij daj Jesús. Ni̱ hué daj gu̱ꞌnaj sij si hué sij ga̱huin tsínj gui̱ꞌyaj si ga̱nani ni ngüi̱ rian si-ga̱quinꞌ ni sij. ―Daj gataj ángel gunun José.

²²Ni̱ hué daj gahuin daranꞌ nuguanꞌ nan si gui̱sij ga̱huin yya si nataꞌ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Señor rian ni ngüi̱ asi̱j ná. ²³Ni̱ gataj síꞌ:

Gui̱niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ gui̱riꞌ ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na ya̱n ꞌngo̱ lij.

Ni̱ ga̱ꞌnga ꞌngo̱ lij snoꞌo.

Ni̱ du̱guꞌnaj ni sij si-xugüi Emanuel.

Daj gataj tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Señor daj. Ni̱ Emanuel huin ruhuaj gata sisi̱ nne Yanꞌanj nga̱ néꞌ.

²⁴Ni̱ ngaa gananun ruhua José gaꞌninꞌ sij ni̱ guiꞌyaj sij da̱j rúnꞌ gataj si-ángel Señor gunun sij. Ni̱ xacaj sij María gahuin unj nica̱ sij. ²⁵Sani̱ nun gatoj nu̱guanꞌan nu̱ngüej nica̱ sij asi̱j daꞌ gaꞌnga daꞌníj María. Ni̱ duguꞌna̱j José si-xugüi-íꞌ gahuin JESÚS.

La visita de los magos

¹Ni̱ gaꞌnga Jesús xumanꞌ Belén ngaa nicaj sun rey Herodes estado Judea. Ni̱ ma̱n ni tsínj diguiꞌyun da̱j hua mán yatiꞌ xataꞌ gaꞌna̱ꞌ ni síꞌ rian síj güi. Ni̱ guisíj ni síꞌ xumanꞌ Jerusalén. ²Ni̱ nachínj snanꞌanj ni síꞌ ni tsínj ma̱n xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ a̱ gaꞌnga si-rey ni tsínj israelita únj. Daj si guiniꞌi ni únj digyán yatiꞌ ne̱ꞌ rian síj güi sisi̱ gaꞌnga sij. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ únj ga̱niquinꞌ ráj da̱coj únj rian lij gaꞌnga daj. ―Daj gataj ni sij.

³Ni̱ ngaa gunun rey Herodes nuguanꞌ daj, ni̱ ni̱nꞌ ruhua gahuin ruhua sij. Ni̱ hué daj gahuin ruhua daranꞌ ni tsínj mán xumanꞌ Jerusalén nej. ⁴Ngaa ni̱ gaquínj rey daj ga̱ꞌnaꞌ daranꞌ chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj digyán ley rian ni ngüi̱ nej. Ni̱ nachínj snanꞌanj sij ni síꞌ ni̱ a̱ ga̱ꞌnga Cristo huin tsínj ga̱ꞌnaꞌ na̱caj ni ngüi̱, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. ⁵Ngaa ni̱ gataj ni síꞌ gunun sij:

―Ga̱ꞌnga Cristo xumanꞌ Belén xumanꞌ ngaj ne̱ꞌ estado Judea si hué daj garun tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ asi̱j ná:

⁶Gu̱nun manꞌán so̱ꞌ xumanꞌ Belén huin xumanꞌ ngaj doꞌój Judá.

Sé ꞌngo̱ xumanꞌ leꞌej huín so̱ꞌ scanij ni xumanꞌ ngaj estado Judea.

Daj si ga̱hui ꞌngo̱ tsínj ga̱ꞌninꞌ xánj so̱ꞌ.

Ni̱ du̱gumi sa̱ꞌ síꞌ ni ngüi̱ israelita huin ni ngüi̱ nicoꞌ manꞌānj.

Daj gataj tsínj daj. ―Daj gataj ni sij gunun Herodes.

⁷Ngaa ni̱ gaquínj hui̱ Herodes ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj diguiꞌyun yatiꞌ. Ni̱ nachínj snanꞌanj sij ni síꞌ u̱n güi yya gurugüiꞌ yatiꞌ daj. ⁸Ngaa ni̱ gaꞌníj Herodes ga̱nꞌanj ni síꞌ xumanꞌ Belén. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱nꞌanj a ni é reꞌ yuꞌuj daj. Ni̱ na̱chinj snanꞌanj ꞌueé a ni é reꞌ xiꞌí lij daj. Ni̱ ngaa na̱riꞌ a ni é re̱ꞌ, ni̱ ga̱nataꞌ ni é reꞌ gu̱nūnj. Ni̱ ga̱nꞌān gui̱niquinꞌ ráj da̱cō rian ngaj lij daj nej. ―Daj gataj Herodes gunun ni tsínj daj.

⁹Ni̱ ngaa gunun ni sij si gataj rey, ni̱ ganꞌanj ni sij. Ni̱ hué yatiꞌ guiniꞌi sini ni sij rian síj güi, ni̱ digyán-ánꞌ chrej huaj ni sij. Ni̱ ꞌngo̱ ganiquinꞌ yatiꞌ daj digyán-ánꞌ rian ngaj lij daj gaꞌnga. ¹⁰Ni̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj daj yatiꞌ, ni̱ ni̱nꞌ ruhua gahuin nia̱ꞌ ruhua ni sij. ¹¹Ni̱ ngaa gatúj ni sij chruhua hueꞌ, ni̱ guiniꞌi ni sij lij daj nga̱ nni María. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj ni sij rian lij daj. Ngaa ni̱ naꞌnij ni sij rian chrúnj nicaj ni sij huaj ni sij. Ni̱ goꞌ ni sij gagaꞌ oro nga̱ siquíj sa̱ꞌ nej nga̱ ꞌngo̱ si guinꞌ da̱j nej rian lij. ¹²Ni̱ ri̱an gataj nnej rian ni sij sisi̱ si̱ nanicaj ni sij rian nne rey Herodes, ngaa ni̱ nanica̱j ni sij ango chrej na̱nꞌ ni sij xánj ni sij.

Matanza de los niños

¹³Ni̱ ngaa guisíj na̱nꞌ ni tsínj daj, ngaa ni̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ si-ángel Yanꞌanj rian José ngaa gaꞌninꞌ sij ngaj sij atoj sij. Ni̱ gataj ángel daj:

―Na̱chica so̱ꞌ na̱caj so̱ꞌ nu̱ngüej nni lij aj. Ni̱ gu̱nánj so̱ꞌ ga̱nꞌanj so̱ꞌ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Egipto yuꞌuj daj gu̱na so̱ꞌ da ga̱tā gu̱nun re̱ꞌ. Daj si rey Herodes na̱noꞌ da̱gahuiꞌ lij da aj. ―Daj gataj ángel gunun José.

¹⁴Ngaa ni̱ nachica José nacaj sij nu̱ngüej nni lij. Ni̱ gahui sij ne̱ꞌ ni̱ ganꞌanj sij Egipto. ¹⁵Ni̱ gane sij yuꞌuj daj daꞌ gahuiꞌ rey Herodes. Ni̱ hué na̱anj gahuin sisi̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ gataj ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ asi̱j ná. Ni̱ gataj síꞌ: “Gaquīn daꞌnī ga̱hui sij Egipto ga̱ꞌnaꞌ sij.” Daj gataj Yanꞌanj, gataj tsínj daj.

¹⁶Ni̱ ngaa xacaj cuenta Herodes sisi̱ digyaꞌ yunꞌunj ni tsínj diguiꞌyun da̱j hua ni yatiꞌ manꞌan sij, ni̱ ni̱nꞌ ruhua gaꞌman ruhua sij. Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ da̱gahuiꞌ ni snado daranꞌ ni lij snoꞌo da aꞌnga nga̱ ni lij guisíj hui̱j yoꞌ xumanꞌ Belén nga̱ daranꞌ ni xumanꞌ ngaj ni̱chrunꞌ nej. Ni̱ daj guiꞌyaj sij sisi̱ ga̱huiꞌ lij huin lij xi̱ꞌi nataꞌ ni tsínj diguiꞌyun daj hua yatiꞌ rian sij.

¹⁷Ni̱ hué daj gahuin yya sayun da̱j rúnꞌ gataj tsínj gu̱ꞌnaj Jeremías huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ gataj síꞌ:

¹⁸Gunun ni ngüi̱ sisi̱ aco ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na riqui xumanꞌ Ramá.

Ni̱ ni̱nꞌ ruhua nani ruhua únꞌ.

Ni̱ aco ni̱nꞌ ruhua únꞌ nej.

Yunꞌunj xa̱na gu̱ꞌnaj Raquel huin si aco xiꞌí daꞌníj únꞌ.

Ni̱ naꞌue na̱huin nia̱ꞌ ruhua únꞌ nga̱ xiꞌí aco únꞌ.

Daj si hua guisíj gahuiꞌ ni daꞌníj únꞌ.

Daj gataj Jeremías asi̱j ná.

¹⁹Sani̱ ngaa guisíj gahuiꞌ Herodes, ngaa ni̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ si-ángel Señor rian José ne̱ꞌ ni̱ ngaa gaꞌninꞌ sij ngaj sij gane sij yuꞌuj gu̱ꞌnaj Egipto. ²⁰Ni̱ gataj ángel daj:

―Na̱chica so̱ꞌ, ni̱ na̱caj so̱ꞌ nu̱ngüej nni lij, ni̱ na̱nicaj so̱ꞌ ga̱nꞌanj so̱ꞌ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Israel. Daj si hua guisíj gahuiꞌ ni tsínj ataj sisi̱ da̱gahuiꞌ ni sij lij da aj. ―Daj gataj ángel gunun José.

²¹Ngaa ni̱ nachica José nacaj sij nu̱ngüej nni lij, ni̱ na̱nꞌ sij Israel. ²²Sani̱ ngaa gunun José nuguanꞌ sisi̱ guinicaj sun Arquelao estado Judea natuj síꞌ rian chrej síꞌ, ngaa ni̱ guxuꞌuiꞌ sij ga̱nꞌanj sij yuꞌuj daj. Ni̱ ne̱ꞌ ni̱ gaꞌninꞌ ru̱huaꞌ yún sij. Ni̱ gataj Yanꞌanj si gui̱ꞌyaj sij. Ngaa ni ganꞌanj sij estado Galilea. ²³Ni̱ ngaa guisíj sij yuꞌuj daj, ni̱ ganꞌanj ga̱ne sij xumanꞌ Nazaret. Ni̱ hué daj gahuin sisi̱ ga̱huin da̱j rúnꞌ gataj ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná sisi̱ gu̱ꞌnaj Jesús ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ Nazaret.

Predicación de Juan el Bautista

¹Ni̱ ngaa daj, ni̱ gaꞌna̱ꞌ Juan quij quiꞌyanj naco̱ huin estado Judea. Ni̱ nataꞌ sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱. ²Ni̱ gataj sij:

―Ga̱nani ruhua ni é re̱ꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni é re̱ꞌ. Daj si ꞌna̱ꞌ ga̱huin ni̱chrunꞌ güi gui̱nicaj sun Yanꞌanj xa̱ngaꞌ rian ni ngüi̱ aj. ―Daj gataj Juan gunun ni ngüi̱.

³Ni̱ asi̱j ná gaꞌmi Isaías tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌí Juan. Ni̱ gataj síꞌ:

Unun néꞌ si-nane̱ ꞌngo̱ tsínj aꞌmi nucuaj riqui quij quiꞌyanj naco̱ aj.

Ni̱ ataj síꞌ sisi̱ gui̱ꞌyaj xugüi néꞌ si-chrej manꞌan Señor.

Daj si da̱j rúnꞌ naguiꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ chrej ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ tsínj huin achij nico, ni̱ daꞌngaꞌ daj na̱guiꞌyaj néꞌ niman néꞌ aj.

Hué daj gataj Isaías asij ná.

⁴Ni̱ si-ganꞌ Juan huin to xucu gu̱ꞌnaj camello. Ni̱ nnij cinchru ꞌni̱j gatin sij. Ni̱ si xa sij huin xiriquíj nga̱ gatsiꞌ ma̱n riqui quij. ⁵Ni̱ gahui ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Jerusalén nga̱ ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ ni̱nꞌ ga̱chraꞌ estado Judea nga̱ ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ nu̱ngüej duꞌua xinéj nnee gu̱ꞌnaj Jordán ꞌna̱ꞌ ni sij rian nne Juan. ⁶Ni̱ duguataꞌ nne Juan ni sij chruhua xinéj nnee daj. Ni̱ nataꞌ ni sij si-ga̱quinꞌ ni sij. Ngaa ni̱ gataꞌ nnee ni sij.

⁷Sani̱ ngaa guiniꞌi Juan sisi̱ ꞌna̱ꞌ nico ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj saduceo ga̱taꞌ nnee ni sij, ruhua ni sij, ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ:

―Daꞌníj xucuáj huin ni é re̱ꞌ aj. Ni̱ u̱n tsínj gataj chru̱n rian ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱nani ni é re̱ꞌ rian castigo nico gui̱ꞌyaj Yanꞌanj únj. ⁸Ga̱ ꞌueé gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ aj. Hué dan ni̱ ga̱ꞌue gui̱niꞌi ni ngüi̱ sisi̱ hua yya nani ruhua ni é re̱ꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni é re̱ꞌ aj. ⁹Ni̱ si̱ gani ruhua manꞌan ni é re̱ꞌ: “Daꞌníj Abraham huin ni únj.” Sé daj ga̱ni ruhua ni é re̱ꞌ mánj. Daj si atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ yej ngaj nan, ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj Yanꞌanj daꞌníj Abraham.

¹⁰’Ni̱ a̱ hua chru̱n gagaꞌ hacha ga̱ꞌnij yaꞌa̱ siu̱ ni chrun. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj nga̱ gagaꞌ hacha, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj Yanꞌanj nga̱ daranꞌ chrun nitaj si ayu chruj sa̱ꞌ chra̱. Ni̱ ga̱ꞌnij Yanꞌanj ni chrun daj ga̱ca-áꞌ rian yanꞌa̱n anj. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni chrun daj, ni daꞌngaꞌ daj ꞌyaj ni tsínj nun unun rian Yanꞌanj anj.

¹¹’Xa̱ngaꞌ yya duguataꞌ nnee manꞌānj nga̱ nnee a ni é re̱ꞌ aj. Daj si nani ruhua ni é re̱ꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ a ni é re̱ꞌ. Sani̱ ne̱ꞌ rucūj ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ tsínj nucuaj daj nga̱ manꞌānj. Ni̱ na̱ꞌaj yānj nicā ga̱nꞌān dacánj síꞌ aj. Daj si huin achij síꞌ daj nga̱ manꞌānj. Ni̱ du̱guataꞌ nnee síꞌ a ni é re̱ꞌ nga̱ Espíritu Santo nga̱ yanꞌa̱n nej. ¹²Ni̱ hua guidaꞌa tsínj daj si-pala sij si na̱guiꞌyaj sa̱ꞌ sij riqui strigo. Ni̱ ga̱hui coj riqui strigo daj. Ni̱ na̱ra sa̱ꞌ sij strigo chruhua guru̱. Sani̱ ga̱ri yanꞌa̱n sij coj gahui riqui strigo ga̱ca-áꞌ ni̱ganj ni̱nꞌ. Ni̱ da̱j rúnꞌ hua strigo hua ni tsínj unun si ataj Yanꞌanj. Ni̱ da̱j rúnꞌ hua coj hua ni tsínj nun unun rian Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Juan gunun ni sij.

El bautismo de Jesús

¹³Hué dan ni̱ gahui Jesús estado Galilea ganꞌanj sij duꞌua xinéj nnee gu̱ꞌnaj Jordán rian nne Juan. Ni̱ huin ruhua sij sisi̱ du̱guataꞌ nnee Juan manꞌan sij. ¹⁴Sani̱ naꞌuej ruhua Juan, ni̱ gataj síꞌ:

―Hua nia̱n sisi̱ du̱guataꞌ nnee manꞌán re̱ꞌ manꞌānj. Ni̱ sé si sa̱ꞌ si du̱guataꞌ nnēj manꞌán re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Juan gunun Jesús.

¹⁵Sani̱ gataj Jesús gunun Juan:

―Ga̱ꞌninꞌ ruhuá re̱ꞌ yya̱j aj. Daj si hua nia̱n si ga̱huin yya daranꞌ nuguanꞌ ni̱ca gaꞌninꞌ Yanꞌanj sun riunꞌ. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱ garáj xina̱ Juan.

¹⁶Ni̱ ngaa guisíj gataꞌ nnee Jesús, ni̱ ꞌngo̱ hora gahui sij chruhua nnee. Hué dan ni̱ naxiꞌni̱j xataꞌ. Ni̱ guiniꞌi Jesús sisi̱ ꞌna̱ꞌ guinij Espíritu Santo rian sij. Ni̱ da̱j rúnꞌ hua ꞌngo̱ xuꞌma̱n hua Espíritu Santo gaꞌna̱ꞌ rian sij. ¹⁷Ni̱ gunun ni ngüi̱ ꞌngo̱ nane̱ ꞌna̱ꞌ xataꞌ gataj manꞌan Yanꞌanj xa̱ngaꞌ:

―Nan huin daꞌnī ꞌi̱ ruhuāj. Ni̱ hua nia̱ꞌ ruhuāj niꞌyā sij aj. ―Daj gataj Yanꞌanj gunun ni sij.

Tentación de Jesús

¹Hué dan ni̱ nicaj Espíritu Santo Jesús ganꞌanj-ánꞌ riqui quij quiꞌyanj na̱co sisi̱ gui̱ꞌyaj fuerza sichre Satanás si gui̱ꞌyaj Jesús gaquinꞌ. ²Ni̱ daꞌ guisíj hui̱j xia güi, ni̱ nun xa Jesús nugüi ni̱ganꞌ. Ni̱ ngaa guisíj daj achin xiꞌna̱ riqui sij. ³Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ sichre Satanás di̱gyaꞌ yunꞌunj-únꞌ manꞌan Jesús. Ni̱ gataj sichre:

―Sisi̱ xa̱ngaꞌ re̱ꞌ huín re̱ꞌ daꞌníj Yanꞌanj, ngaa ni̱ na̱guiꞌyaj so̱ꞌ si ga̱nahuin yej ngaj nan chrachrúnj xa̱ so̱ꞌ stoj. ―Daj gataj sichre gunun Jesús.

⁴Sani̱ gataj Jesús:

―Gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Sé urin chrachrúnj gui̱ꞌyaj si ga̱ ni̱ꞌnaꞌ ni ngüi̱ mánj. Sani̱ ga̱ ni̱ꞌnaꞌ xa̱ngaꞌ ni ngüi̱ gui̱ꞌyaj daranꞌ ni nuguanꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj anj.” Daj gataj Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun sichre.

⁵Ngaa ni̱ nicaj sichre Satanás Jesús ganꞌanj-ánꞌ xumanꞌ hua sa̱ꞌ gu̱ꞌnaj Jerusalén. Ni̱ gahui Jesús chra̱ nuhui nico, guiꞌyaj sichre. Ngaa ni̱ gataj sichre gunun Jesús:

⁶―Sisi̱ yya huín re̱ꞌ daꞌníj Yanꞌanj, ngaa ni̱ güe̱j re̱ꞌ ni̱caꞌ nánj. Daj si gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj:

Ga̱ꞌninꞌ Yanꞌanj sun rian ni ángel sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ du̱gumi ni síꞌ manꞌán so̱ꞌ aj.

Ngaa ni̱ gui̱nij so̱ꞌ rian raꞌa ni ángel sisi̱ si̱ garij so̱ꞌ dacój so̱ꞌ gui̱ꞌyaj yej mánj.

Daꞌngaꞌ daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj anj. ―Gataj sichre gunun Jesús.

⁷Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun sichre:

―Ni̱ hué daj hua ni̱ca si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nej: “Si̱ xacaj so̱ꞌ cuenta sisi̱ xa̱ngaꞌ si-nu̱guanꞌ Señor huin Danꞌanj so̱ꞌ mánj.” Hué daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Jesús gunun sichre.

⁸Hué dan ni̱ nicaj sichre Satanás Jesús ganꞌanj-ánꞌ ꞌngo̱ quij xa̱can. Ni̱ digyán sichre daranꞌ xumanꞌ ma̱n chruhua xungüi̱ rian Jesús. Ni̱ digyán sichre da̱j hua ꞌueé daranꞌanj. ⁹Ngaa ni̱ gataj sichre gunun Jesús:

―Ri̱quīj daranꞌ nan rián re̱ꞌ sisi̱ gui̱niquinꞌ ráj da̱coj re̱ꞌ riānj. Ni̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ re̱ꞌ riānj anj. ―Daj gataj sichre gunun Jesús.

¹⁰Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús gunun sichre Satanás:

―Gu̱xun so̱ꞌ manꞌán so̱ꞌ riānj huin so̱ꞌ Satanás. Daj si gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Ga̱niquinꞌ ráj da̱coj néꞌ rian Señor huin Danꞌanj néꞌ. Ni̱ da̱gahuin néꞌ rian urin Yanꞌanj anj.” Hué daj gataj Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun sichre.

¹¹Ngaa ni̱ gahuin anéj sichre rian Jesús. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ chraquij yunꞌunj ni ángel Jesús.

Jesús principia su ministerio

¹²Ni̱ ngaa gunun Jesús sisi̱ garij ni sij ducuagaꞌ Juan, ngaa ni̱ na̱nꞌ sij estado Galilea. ¹³Ngaa ni̱ gahui sij xumanꞌ Nazaret ganꞌanj sij ga̱ne sij xumanꞌ Capernaum huin ꞌngo̱ xumanꞌ ngaj duꞌua laguna huin doꞌój ni da̱ꞌnij nu̱ngüej tsínj gu̱ꞌnaj Zabulón nga̱ Neftalí.

¹⁴Ni̱ hué daj guiꞌyaj Jesús sisi̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ gaꞌmi Isaías huin síꞌ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. ¹⁵Ni̱ gataj síꞌ:

Nan huin doꞌój Zabulón nga̱ doꞌój Neftalí.

Ni̱ hué yuꞌuj nan ga̱che néꞌ gui̱sij néꞌ duꞌua laguna xxi.

Ni̱ yuꞌuj nan huin anéj chrej duꞌua xinéj nnee gu̱ꞌnaj Jordán.

Ni̱ gu̱ꞌnaj yuꞌuj nan estado Galilea rian ma̱n ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej aj.

¹⁶Ni̱ ngüi̱ ma̱n rian hua ru̱miꞌ, ni̱ guiniꞌi ni sij ꞌngo̱ yanꞌa̱n xxi.

Ni̱ guixigui̱n yanꞌa̱n daj rian ni ngüi̱ ruhua ga̱huiꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj.

Hué daj garun Isaías asi̱j ná.

¹⁷Ni̱ asi̱j güi daj, ni̱ gaxi̱ꞌi Jesús gaꞌmi sij rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱nani ruhua a ni é re̱ꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ a ni é re̱ꞌ. Daj si ꞌna̱ꞌ ga̱huin ni̱chrunꞌ güi gui̱nicaj sun Yanꞌanj nne xataꞌ rian án re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

¹⁸Ni̱ ngaa gachéj Jesús duꞌua laguna xxi gu̱ꞌnaj Galilea, ni̱ guiniꞌi sij nu̱ngüej jna̱nj tsínj daj. Ni̱ ꞌngo̱ tsínj daj gu̱ꞌnaj Simón. Ni̱ hué daj gu̱ꞌnaj sij Pedro nej. Ni̱ jnánj sij gu̱ꞌnaj Andrés. Ni̱ aꞌníj nu̱ngüej sij nnánj chruhua nnee. Daj si tsínj riꞌ xucuaj huin nu̱ngüej sij. ¹⁹Ni̱ gataj Jesús gunun nu̱ngüej sij:

―Gui̱nicoꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ manꞌānj anj. Ngaa ni̱ da̱j rúnꞌ gui̱ꞌyā sisi̱ riꞌ ni é re̱ꞌ xucuaj, daꞌngaꞌ daj gui̱riꞌ a ni é re̱ꞌ ni tsínj gu̱xuman ruhua ni̱ꞌyaj manꞌānj. ―Daj gataj Jesús gunun nu̱ngüej sij.

²⁰Hué dan ni̱ ꞌngo̱ hora, ni̱ duna nu̱ngüej sij xinánj sij. Ni̱ guinicoꞌ nu̱ngüej sij Jesús.

²¹Ni̱ ngaa huaj Jesús do̱j, ni̱ guiniꞌi sij yahuij jna̱nj tsínj daj. Ni̱ ꞌngo̱ sij huin Jacobo daꞌníj Zebedeo. Ni̱ jnánj sij huin Juan. Ni̱ ma̱n aninꞌ da̱ꞌnij Zebedeo chruhua ꞌngo̱ rio̱ achéj rian nnee. Ni̱ naguiꞌyaj sa̱ꞌ aninꞌ sij nnánj ri xucuaj. Ngaa ni̱ gaquínj Jesús ga̱ꞌnaꞌ nu̱ngüej jna̱nj sij. ²²Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora, ni̱ duna nu̱ngüej sij rio̱ nga̱ chrej nu̱ngüej sij. Ni̱ guinicoꞌ nu̱ngüej sij Jesús ganꞌanj nu̱ngüej sij.

²³Hué dan ni̱ gachéj Jesús ni̱nꞌ ga̱chraꞌ estado Galilea. Ni̱ digyán sij nuguanꞌ sa̱ꞌ chruhua si-nuhui ni tsínj ma̱n ni xumanꞌ daj. Ni̱ gaꞌmi sij nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nicaj sun Yanꞌanj rian néꞌ. Ni̱ guiꞌyaj sij sisi̱ ga̱nahuin daranꞌ ni ngüi̱ ranꞌ xiꞌi̱ nga̱ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ nej. ²⁴Ngaa ni̱ ni̱nꞌ ga̱chraꞌ estado Siria gaꞌmi ni ngüi̱ xiꞌí si guiꞌyaj Jesús. Ngaa ni̱ nicaj ni sij daranꞌ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ gaꞌi̱ rian xiꞌi̱ gaꞌna̱ꞌ ni sij rian Jesús. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni ngüi̱ aꞌngaj nga̱ ni ngüi̱ nu̱n sichre niman nej, ni ngüi̱ sinúnj nej nga̱ ni ngüi̱ nareꞌ dacój nej. Ni̱ nahuin daranꞌ ni sij, guiꞌyaj Jesús. ²⁵Ni̱ nico ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ estado Galilea nga̱ ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ estado Decápolis nej, ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Jerusalén nga̱ ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ estado Judea nej, ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej xinéj nnee gu̱ꞌnaj Jordán nicoꞌ ni sij Jesús gaꞌna̱ꞌ ni sij.

El Sermón del monte: Las bienaventuranzas

¹Ni̱ ngaa guiniꞌi Jesús sisi̱ ꞌna̱ꞌ nico ni ngüi̱ rian sij, ngaa ni̱ gahui sij chra̱ ꞌngo̱ quij ganꞌanj ga̱ne sij. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj nicoꞌ sij rian sij. ²Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi sij digyán sij nuguanꞌ sa̱ꞌ rian ni síꞌ. ³Ni̱ gataj Jesús:

―Hua ꞌueé rian ni tsínj niꞌi sisi̱ achin ga̱huin sa̱ꞌ ni sij rian Yanꞌanj. Daj si gui̱man xa̱ngaꞌ ni sij xataꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj anj.

⁴’Ni̱ hua ꞌueé rian ni tsínj aco. Daj si na̱huin nia̱ꞌ ruhua ni sij, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj anj.

⁵’Ni̱ hua ꞌueé rian ni tsínj aꞌmi na̱j. Daj si na̱huin raꞌa ni sij xungüi̱, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj anj.

⁶’Ni̱ hua ꞌueé rian ni tsínj huin ruhua gui̱ꞌyaj ni̱ca. Ni̱ da̱j rúnꞌ huin róꞌ ngaa achin xiꞌna̱ riquíꞌ, asi̱ ngaa nagoꞌóꞌ nnee, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin ruhua ni sij gui̱ꞌyaj ni̱ca ni sij. Ni̱ hua ꞌueé rian ni sij. Daj si ga̱huin sa̱ꞌ niman ni sij, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj.

⁷’Ni̱ hua ꞌueé rian ni tsínj ani yaco ruhua niꞌyaj ango dugüiꞌ ni sij. Daj si ga̱ni yaco ruhua Yanꞌanj ni̱ꞌya ni sij aj.

⁸’Ni̱ hua ꞌueé rian ni tsínj hua sa̱ꞌ niman. Daj si gui̱niꞌi ni sij manꞌan Yanꞌanj anj.

⁹’Ni̱ hua ꞌueé rian ni tsínj ꞌyaj sisi̱ na̱ꞌmi ni dugüiꞌ ni sij huin ni ngüi̱ ununꞌ. Daj si gu̱ꞌnaj ni sij daꞌníj Yanꞌanj anj.

¹⁰’Ni̱ hua ꞌueé rian ni tsínj ranꞌ sayun xiꞌí si ꞌyaj nica̱ ni sij rian Yanꞌanj. Daj si gui̱man xa̱ngaꞌ ni sij xataꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj anj.

¹¹’Ni̱ hua ꞌueé rian a ni é re̱ꞌ ngaa ga̱ꞌmi quij ni ngüi̱ rian án reꞌ xiꞌīj. Ni̱ chranꞌ yunꞌunj ni sij ni é re̱ꞌ nej. Ni̱ ga̱ꞌmi yya̱ ni sij daranꞌ nuguanꞌ quij hua rian ni é re̱ꞌ xiꞌí si nicaj dugüiꞌ a ni é re̱ꞌ ngāj. ¹²Ga̱huin nia̱ꞌ ruhua ni é re̱ꞌ. Ni̱nꞌ ruhua ga̱huin nia̱ꞌ ruhua ni é re̱ꞌ aj. Daj si na̱huin raꞌa ni é re̱ꞌ premio xataꞌ. Ni̱ hué daj chranꞌ yunꞌunj ni sij ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná ngaa achin gui̱man a ni é re̱ꞌ.

La sal de la tierra

¹³’Rúnꞌ huin ya̱n huin a ni é re̱ꞌ chruhua xungüi̱ nan. Sani̱ sisi̱ nitaj si ꞌni̱nꞌ ya̱n daj, ni̱ nitaj da̱j gui̱ꞌyaj néꞌ sisi̱ na̱huin ꞌni̱nꞌ mánj. Nitaj si níꞌyan mánj. Maan si gue̱reꞌej néꞌ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ sisi̱ gu̱run ni ngüi̱ ya̱n guereꞌ da aj.

La luz del mundo

¹⁴’Hué a ni é re̱ꞌ huin yanꞌa̱n xigui̱n chruhua xungüi̱ nan. Ni̱ si̱ gaꞌue gui̱xij hui̱ ꞌngo̱ xumanꞌ ngaj chra̱ quij xa̱can mánj. ¹⁵Ni̱ ngaa arúnꞌ yanꞌa̱n chra̱ ꞌngo̱ candil, ni̱ si̱ guneꞌ hui̱ꞌ candil riqui chrúnj ga̱nun yanꞌa̱n da mánj. Sani̱ gu̱toꞌ xataꞌ sisi̱ gui̱xiguin yanꞌa̱n daj rian daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua hueꞌ, gui̱ꞌyaj candil daj aj. ¹⁶Ni̱ hué ducuánj daj gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱huin ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ si xigui̱n rian ni ngüi̱. Ni̱ ngaa gui̱niꞌi ni sij si ꞌyaj sa̱ꞌ a ni é re̱ꞌ, ni̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ ni sij rian chrej a ni é re̱ꞌ nne xataꞌ.

Jesús y la ley

¹⁷’Si̱ gani ruhua ni é re̱ꞌ sisi̱ gaꞌnāj ga̱ꞌnē si-ley Yanꞌanj nga̱ si digyán ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Sé daj huin mánj. Sani̱ gaꞌnāj sisi̱ xa̱caj ni ngüi̱ cuenta da̱j ataj yya ni nuguanꞌ daj. ¹⁸Xa̱ngaꞌ yya atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ da ga̱nahuij xataꞌ nga̱ yoꞌój, ni̱ a̱ ꞌngo̱ letra le, ni̱ a̱ ꞌngo̱ punto le si̱ guereꞌ rian si-ley Yanꞌanj mánj. Daj si hua nia̱n sisi̱ ga̱huin yya daranꞌanj da̱j rúnꞌ ataj rian si-ley Yanꞌanj anj. ¹⁹Hué dan ni̱ u̱n tsínj naꞌuej ruhua da̱gahuin ꞌngo̱ nuguanꞌ leꞌej aꞌninꞌ Yanꞌanj sun riunꞌ, ni̱ hué daj di̱gyán sij si gui̱ꞌyaj ni dugüiꞌ sij, ngaa ni̱ ga̱huin sij ꞌngo̱ tsínj gui̱nicoꞌ da ru̱cu rian nicaj sun Yanꞌanj. Sani̱ tsínj da̱gahuin nuguanꞌ daj, ni̱ hué daj di̱gyán sij rian ni ngüi̱, ni̱ ga̱huin achij sij rian nicaj sun Yanꞌanj anj.

²⁰’Daj si ataj snanꞌān gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ ꞌyaj ni̱ca ni tsínj digyán si-ley Yanꞌanj nga̱ ni tsínj fariseo, ruhua ni sij. Sani̱ sisi̱ si̱ guiꞌyaj ni̱ca ni é re̱ꞌ doj rian ni ngüi̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni tsínj daj, ngaa ni̱ nitaj a̱man ga̱tu a ni é re̱ꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj mánj.

Jesús y la ira

²¹’Hua gunun a ni é re̱ꞌ si gataj ni sij rian ni xi ni é re̱ꞌ: “Si̱ dagahuíꞌ re̱ꞌ ngüi̱ mánj. Daj si tsínj da̱gahuiꞌ dugüiꞌ sij, ni̱ ga̱huin sij castigo, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj anj.” Daj gataj ni sij. ²²Sani̱ ataj snanꞌanj manꞌānj gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ u̱n tsínj ga̱ꞌman ruhua ni̱ꞌya dugüiꞌ sij, ni̱ ga̱huin sij castigo, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ sisi̱ ga̱ꞌmi quij ꞌngo̱ tsínj rian dugüiꞌ sij, ni̱ ga̱nꞌanj sij rian junta nico. Ni̱ sisi̱ ga̱taj ꞌngo̱ tsínj sisi̱ nuhuiꞌ staꞌngaꞌ dugüiꞌ sij nu̱n, ni̱ hua xiꞌí si ga̱nꞌanj sij rian yanꞌa̱n ga̱ca sij aj.

²³’Hué dan ni̱ sisi̱ nicáj re̱ꞌ ꞌngo̱ ofrenda huáj re̱ꞌ rian Yanꞌanj, ni̱ hué yuꞌuj daj ga̱nanun ruhuá re̱ꞌ sisi̱ guiꞌyáj re̱ꞌ ꞌngo̱ gaquinꞌ rian ꞌngo̱ dugüíꞌ re̱ꞌ, ²⁴ngaa ni̱ hué gue̱ yuꞌuj daj du̱na re̱ꞌ si-ofrendá re̱ꞌ daj, ni̱ ga̱nꞌanj siní re̱ꞌ na̱ꞌmi re̱ꞌ nga̱ dugüíꞌ re̱ꞌ. Ngaa ni̱ na̱nicaj ru̱huaꞌ yún re̱ꞌ, ni̱ ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ ofrenda daj rian Yanꞌanj anj.

²⁵’Ni̱ ráꞌyanj ga̱ꞌmi ꞌueé re̱ꞌ nga̱ tsínj ununꞌ nga̱ re̱ꞌ ngaa huáj re̱ꞌ nacaj dugüíꞌ re̱ꞌ nga̱ sij chrej sisi̱ si̱ nagaꞌuiꞌ sij manꞌán re̱ꞌ rian güesi̱ mánj. Ngaa ni̱ sisi̱ si̱ naꞌmi nu̱ngüej é re̱ꞌ, ngaa ni̱ na̱gaꞌuiꞌ güesi̱ manꞌán re̱ꞌ rian caíde. Ni̱ ga̱ri caíde daj ducuagaꞌ manꞌán re̱ꞌ aj. ²⁶Ni̱ ataj snanꞌān gu̱nun re̱ꞌ sisi̱ nitaj si huaj ga̱hui re̱ꞌ yuꞌuj daj da gui̱sij na̱ruꞌue re̱ꞌ daranꞌ sanꞌanj daꞌuí re̱ꞌ. Da ni ga̱hui re̱ꞌ aj.

Jesús y el adulterio

²⁷’Hua gunun a ni é reꞌ si gataj ni sij asi̱j ná: “Si̱ gaꞌmí re̱ꞌ nga̱ nica̱ dugüíꞌ re̱ꞌ mánj.” Daj gataj ni sij. ²⁸Sani̱ ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ u̱n tsínj niꞌyaj rian ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na ngaa huin ruhua sij ni̱ꞌyaj sij rian unj, ni̱ hua gaꞌmi niman sij nga̱ unj. ²⁹Hué dan ni̱ sisi̱ rundij rián re̱ꞌ ne̱ꞌ chrej raꞌá sa̱ꞌ re̱ꞌ huin ruhua gui̱ꞌyaj gaquinꞌ, ngaa ni̱ gui̱ri re̱ꞌ gue̱reꞌ re̱ꞌ aj. Na̱anj sa̱ꞌ huin sisi̱ gue̱reꞌ ꞌngo̱ rundij rián re̱ꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj ga̱ca nnee̱ cúj re̱ꞌ rian yanꞌa̱n anj. ³⁰Ni̱ sisi̱ ne̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌ re̱ꞌ huin ruhua gui̱ꞌyaj gaquinꞌ, ngaa ni̱ ga̱ꞌninꞌ re̱ꞌ. Na̱anj sa̱ꞌ huin sisi̱ gue̱reꞌ anéj chrej raꞌá re̱ꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj niꞌyá re̱ꞌ rian yanꞌa̱n anj.

Jesús y el divorcio

³¹’Ni̱ gataj ni sij asi̱j ná: “Ni̱ u̱n tsínj guereꞌej nica̱, ni̱ hua nia̱n na̱chi nicaj sij yanj ata na̱gaꞌuiꞌ sij raꞌa únꞌ.” Daj gataj ni sij. ³²Sani̱ ataj snanꞌanj manꞌānj gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ u̱n tsínj gue̱reꞌej nica̱ ngaa sé xiꞌí si aꞌmi únꞌ nga̱ ango tsínj, ngaa ni̱ daꞌui únꞌ gaquinꞌ ngaa xa̱caj dugüiꞌ únꞌ nga̱ ango tsínj, guiꞌyaj sij. Ni̱ tsínj xa̱caj yunꞌunj xa̱na guereꞌej nica̱, ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj tsínj gaꞌmi nga̱ nica̱ ango tsínj, ꞌyaj sij aj.

Jesús y los juramentos

³³’Ni̱ hua gunun ni é reꞌ sisi̱ gataj ni sij rian ni xi ni é re̱ꞌ: “Ni̱ si̱ duná re̱ꞌ si da̱gahuín re̱ꞌ nga̱ nuguanꞌ gutaꞌ ni̱ca yyá re̱ꞌ rian Señor mánj.” Daj gataj ni sij. ³⁴Sani̱ ataj snanꞌanj manꞌānj gu̱nun a ni é reꞌ sisi̱ si̱ gutaꞌ ni̱ca yya á re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ gutaꞌ ni̱ca yya ni é re̱ꞌ rian xataꞌ si rian nicaj sun Yanꞌanj huin nej mánj. ³⁵Ni̱ si̱ gutaꞌ ni̱ca yya á re̱ꞌ rian xungüi̱ mánj. Daj si rian utaꞌ Yanꞌanj daco huin nánj. Ni̱ si̱ gutaꞌ ni̱ca yya ni é re̱ꞌ rian xumanꞌ Jerusalén mánj. Daj si Jerusalén huin rian nicaj sun Yanꞌanj xa̱ngaꞌ huin rey huin achij. ³⁶Ni̱ si̱ gutaꞌ ni̱ca yya ni é re̱ꞌ rian chra̱ ni manꞌan ni é re̱ꞌ mánj. Daj si si̱ gaꞌue gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ si ga̱ ga̱tsi, ni̱ ga̱ maru̱ urin hué chra̱ ni é re̱ꞌ mánj. ³⁷Maan si ga̱taj a ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌue, asi̱ si̱ gaꞌue mánj. Si̱ gutaꞌ ni é re̱ꞌ ango nuguanꞌ ga̱ꞌmi a ni é re̱ꞌ chra̱ nuguanꞌ da mánj. Daj si nuguanꞌ utaꞌ ni é re̱ꞌ ga̱ꞌmi ni é re̱ꞌ huin ꞌngo̱ nuguanꞌ xi̱ꞌi aj.

El amor hacia los enemigos

³⁸’Hua gunun a ni é re̱ꞌ sisi̱ gataj ni sij asi̱j ná: “Sisi̱ gue̱reꞌ rundij rián re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj dugüíꞌ re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱ri re̱ꞌ rundij rian tsínj guiꞌyaj daj. Ni̱ sisi̱ güéj ꞌngo̱ yánꞌ re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj dugüíꞌ re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱ꞌue du̱güéj re̱ꞌ yanꞌ tsínj guiꞌyaj da aj.” Daj gataj ni sij. ³⁹Sani̱ ataj snanꞌanj manꞌānj gu̱nun a ni é re̱ꞌ: “Ga̱ꞌninꞌ ruhua a ni é re̱ꞌ nga̱ ꞌngo̱ tsínj chranꞌ yunꞌunj a ni é re̱ꞌ. Ni̱ sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ ꞌngo̱ tsínj daj xiꞌníj rián re̱ꞌ ne̱ꞌ chrej sa̱ꞌ re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱ꞌninꞌ ruhuá re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ sij anéj re̱ꞌ nej.” Daj atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ. ⁴⁰Ni̱ sisi̱ huin ruhua ꞌngo̱ tsínj daj gu̱nunꞌ nga̱ re̱ꞌ ga̱ꞌne sij si-gató re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱ꞌninꞌ ruhuá re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌne sij si-retó re̱ꞌ nej aj. ⁴¹Ni̱ sisi̱ ga̱ꞌninꞌ ꞌngo̱ tsínj daj sun sisi̱ ga̱ta re̱ꞌ siꞌyaj sij gui̱nicaj re̱ꞌ ꞌngo̱ kilómetro, sani̱ güi̱j ni̱caj re̱ꞌ da hui̱j kilómetro aj. ⁴²Ni̱ ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ rian go̱ꞌngo ni ngüi̱ achínj ꞌngo̱ rasu̱n rián re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ꞌuiꞌ xiquínj re̱ꞌ rian go̱ꞌngo ni ngüi̱ achínj xiquínj rián re̱ꞌ nej.

⁴³’Ni̱ hué daj gunun a ni é re̱ꞌ sisi̱ gataj ni sij asi̱j ná: “Ga̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ ni ngüi̱ nicaj dugüiꞌ nga̱ re̱ꞌ. Sani̱ si̱ gahuin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ ni ngüi̱ ununꞌ nga̱ re̱ꞌ mánj.” Daj gataj ni sij. ⁴⁴Sani̱ ataj snanꞌanj manꞌānj gu̱nun a ni é re̱ꞌ: “Ga̱huin ꞌi̱ ruhua ni é re̱ꞌ ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ ni ngüi̱ ununꞌ nga̱ ni é re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ꞌmi ꞌueé ni é re̱ꞌ rian ni tsínj aꞌmi quij rian ni é re̱ꞌ. Ni̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ rian ni tsínj nun huin xa̱nꞌ ruhua niꞌyaj ni é re̱ꞌ. Ni̱ ga̱chinj jniꞌyaj ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj xiꞌí ni ngüi̱ aꞌmi quij rian án reꞌ aj.” Daj atā gunun a ni é re̱ꞌ. ⁴⁵Ngaa ni̱ ga̱huin ni é re̱ꞌ daꞌníj chrej ni é re̱ꞌ nne xataꞌ. Daj si hué manꞌan sij ꞌyaj si guixigui̱n güi rian ni ngüi̱ sa̱ꞌ nga̱ rian ni ngüi̱ nitaj si sa̱ꞌ. Ni̱ ꞌyaj manꞌan sij sisi̱ ꞌna̱ꞌ guma̱n rian ni ngüi̱ hua ni̱ca niman nga̱ rian ni ngüi̱ nitaj si hua ni̱ca niman nej. ⁴⁶Ni̱ sisi̱ ꞌi̱ ruhua ni é re̱ꞌ niꞌyaj ni é re̱ꞌ urin ni ngüi̱ ꞌi̱ ruhua niꞌyaj manꞌán re̱ꞌ, ngaa ni̱ si̱ gani ruhuá re̱ꞌ sisi̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ re̱ꞌ mánj. Daj si hué daj ꞌyaj ni tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni tsínj aꞌnej sanꞌanj güenda gobierno. ⁴⁷Ni̱ sisi̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ rian urin ni jnánj án re̱ꞌ, ni̱ nitaj si ꞌyaj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ daj nga̱ ango ni ngüi̱ mánj. Daj si hué daj ꞌyaj ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej huin ni tsínj nun niꞌi da̱j hua Yanꞌanj anj. ⁴⁸Ngaa ni̱ ga̱ sa̱ꞌ ni̱nꞌ niman án reꞌ da̱j rúnꞌ hua sa̱ꞌ ni̱nꞌ niman chrej ni é re̱ꞌ nne xataꞌ aj.

Jesús y la limosna

¹’Ni du̱gumi a ni é re̱ꞌ manꞌan ni é re̱ꞌ ngaa ꞌyaj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ rian ni ngüi̱. Ni̱ sé daj gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ xiꞌí si ga̱ni ruhua ni ngüi̱ sisi̱ sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ mánj. Daj si sisi̱ hué daj gui̱ꞌyaj a ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ si̱ guiꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nne xataꞌ rian ni é re̱ꞌ mánj. ²Hué dan ni̱ ngaa huin ruhuá re̱ꞌ ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ sanꞌanj rian ni ngüi̱ yaco ranꞌ, ni̱ si̱ guiꞌyaj nne̱ re̱ꞌ rian ni ngüi̱ mánj. Daj si hué daj ꞌyaj ni tsínj nne̱ sisi̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ ni ngüi̱ xiꞌí ni sij, ruhua ni sij. Ni̱ hué daj ꞌyaj nne̱ ni sij chruhua nuhui nga̱ cayu nej. Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ ngaa ꞌyaj nne̱ ni sij rian ni ngüi̱, ni̱ hua ganacaj ni sij si-premio ni sij. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ rin xicoꞌ si̱ naruꞌue Yanꞌanj rian ni sij mánj. ³Sani̱ ngaa chra̱cuij re̱ꞌ rian ni ngüi̱ yaco ranꞌ, ni̱ si̱ xacaj cuenta ne̱ꞌ chrej raꞌa rotsi̱ re̱ꞌ si ꞌyaj raꞌa sa̱ꞌ re̱ꞌ mánj. ⁴Ngaa ni̱ chra̱quij hui̱ re̱ꞌ ngaa ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ rian ni ngüi̱ yaco ranꞌ. Ngaa ni̱ gui̱ꞌyaj ꞌueé chréj re̱ꞌ nne xataꞌ nga̱ re̱ꞌ gui̱niꞌi daranꞌ ni ngüi̱ si niꞌi Yanꞌanj si ꞌyaj hui̱ re̱ꞌ aj.

Jesús y la oración

⁵’Ni ngaa ga̱chinj jniꞌyaj a ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj, ni̱ si̱ guiꞌyaj á re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni tsínj nne̱ mánj. Daj si aranꞌ ruhua ni sij gui̱niquinꞌ ni sij chruhua nuhui nga̱ cayu ga̱chinj jniꞌyaj ni sij sisi̱ gui̱niꞌi ni ngüi̱, ruhua ni sij. Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nga̱ si ꞌyaj ni sij daj, ni̱ hua ganacaj ni sij si-premio ni sij. ⁶Sani̱ ngaa ga̱chinj jniꞌyaj manꞌán re̱ꞌ rian Yanꞌanj, ni̱ na̱tu urín re̱ꞌ chruhua ducuá re̱ꞌ. Ni̱ na̱ranj re̱ꞌ rian hueꞌ. Ngaa ni̱ ga̱chinj jniꞌyáj re̱ꞌ rian chréj re̱ꞌ nne yuꞌuj daj nga̱ re̱ꞌ huin Yanꞌanj. Ngaa ni̱ gui̱ꞌyaj ꞌueé chréj re̱ꞌ nga̱ re̱ꞌ si niꞌi-ínꞌ si ꞌyaj hui̱ re̱ꞌ aj. ⁷Ni̱ ngaa ga̱chinj jniꞌyaj a ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj, ni̱ si̱ nacáj re̱ꞌ raruhua ga̱ꞌmi re̱ꞌ nuguanꞌ nitaj si níꞌyanj da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni ngüi̱ nicoꞌ ango yanꞌanj mánj. Daj si ani ruhua ni sij sisi̱ unun danꞌanj ni sij xiꞌí si aꞌmi xa̱can ni sij. ⁸Ni̱ si̱ guiꞌyaj a ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni ngüi̱ da mánj. Daj si asi̱j achin ga̱chinj jniꞌyaj ni é re̱ꞌ rian chrej ni é re̱ꞌ huin Yanꞌanj, ni̱ hua niꞌi sij si achin rian ni é re̱ꞌ nánj.

⁹’Ngaa ga̱chinj jniꞌyaj a ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj, ni̱ na̱anj ga̱taj ni é re̱ꞌ gu̱nun Yanꞌanj:

Tata chréꞌ nne xataꞌ, huin ruhua únj si ga̱ꞌmi ꞌueé ni ngüi̱ si-xugüi manꞌán re̱ꞌ aj.

¹⁰Ni̱ huin ruhua únj sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ gui̱nicaj re̱ꞌ sun rian xungüi̱ nan anj.

Ni̱ da̱j rúnꞌ dagahuin sa̱ꞌ ni si mán xataꞌ rian manꞌán re̱ꞌ, ni̱ hué daj da̱gahuin sa̱ꞌ ni ngüi̱ mán ni̱caꞌ rian manꞌán re̱ꞌ, ruhua únj.

¹¹Ni̱ ri̱qui re̱ꞌ si xa̱ ni únj daꞌ go̱ꞌngo güi.

¹²Ni̱ da̱j rúnꞌ guinicaj únj ꞌngo̱ niman nico rian ni tsínj guiꞌyaj gaquinꞌ rian únj, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱nicaj re̱ꞌ ꞌngo̱ niman nico rian únj.

¹³Ni̱ si̱ duná re̱ꞌ si di̱gyaꞌ yunꞌunj si quij ni únj mánj.

Sani̱ ga̱ꞌni re̱ꞌ si ga̱ ni̱ni únj rian si quij hua daj.

Daj si manꞌán re̱ꞌ nicaj daranꞌ sun.

Ni̱ nicáj re̱ꞌ daranꞌ fuerza nej.

Ni̱ hua ꞌueé ni̱nꞌ nné re̱ꞌ.

Ni̱ hué daj ga̱huin re̱ꞌ ni̱ganj ni̱nꞌ, ruhua únj. Amén.

Hué daj ga̱ꞌmi a ni é re̱ꞌ ngaa ga̱chinj jniꞌyaj á re̱ꞌ rian Yanꞌanj anj. ¹⁴Ni̱ sisi̱ gui̱nicaj a ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ niman nico rian si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱, ni̱ hué daj gui̱nicaj chrej ni é re̱ꞌ nne xataꞌ ꞌngo̱ niman nico rian si-ga̱quinꞌ ni é re̱ꞌ aj. ¹⁵Sani̱ sisi̱ si̱ gaꞌuej ruhua á re̱ꞌ gui̱nicaj á re̱ꞌ ꞌngo̱ niman nico rian si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱, ngaa ni̱ si̱ guinicaj chrej ni é re̱ꞌ niman nico rian xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni é re̱ꞌ mánj.

Jesús y el ayuno

¹⁶’Ni si̱ guiꞌyaj yaco rian ni é re̱ꞌ ngaa ꞌyaj ni é re̱ꞌ ayuno da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni tsínj nne̱ mánj. Xiꞌí si ꞌyaj ni sij daj, ni̱ gui̱niꞌi ni ngüi̱ si ꞌyaj ni sij ayuno, ruhua ni sij aj. Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ún re̱ꞌ sisi̱ nga̱ si ꞌyaj ni sij daj, ni̱ hua ganacaj ni sij si-premio ni sij aj. ¹⁷Sani̱ ngaa gui̱ꞌyaj manꞌán re̱ꞌ ayuno, ni̱ ga̱naꞌninꞌ re̱ꞌ rián re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ri re̱ꞌ gasiti chra̱ re̱ꞌ nej. ¹⁸Ngaa ni̱ si̱ xacaj ni ngüi̱ cuenta si ꞌyáj re̱ꞌ ayuno mánj. Sani̱ urin chréj re̱ꞌ nne yuꞌuj daj nga̱ re̱ꞌ niꞌi nej aj. Ni̱ gui̱ꞌyaj ꞌueé-éꞌ nga̱ re̱ꞌ nánj.

Tesoros en el cielo

¹⁹’Ni̱ si̱ nara sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ nico rasu̱n chruhua xungüi̱ nan mánj. Daj si xungüi̱ nan, ni̱ xij xucu rasu̱n daj. Ni̱ xa daqui yo gagaꞌ daj nej aj. Ni̱ atuj tsínj tu̱ hueꞌ nej. ²⁰Sani̱ na̱ra sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ rasu̱n sa̱ꞌ xataꞌ aj. Daj si yuꞌuj daj, ni̱ nitaj si xij xucu atsij mánj. Ni̱ nitaj si xa daqui yo ni gagaꞌ da mánj. Ni̱ nitaj si atuj tsínj tu̱ hueꞌ da mánj. ²¹Daj si rian nicaj ni é re̱ꞌ siꞌyaj ni é re̱ꞌ, ni̱ hué yuꞌuj daj na̱ni ruhua ni é re̱ꞌ aj.

La lámpara del cuerpo

²²’Rúnꞌ huin ꞌngo̱ yanꞌa̱n xigui̱n huin rundij rian néꞌ. Ni̱ ngaa xigui̱n sa̱ꞌ rundij rian néꞌ, ni̱ niꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ. ²³Sani̱ sisi̱ nitaj si xigui̱n sa̱ꞌ rundij rian néꞌ, ni̱ si̱ gaꞌue na̱riꞌ néꞌ ꞌngo̱ chrej sa̱ꞌ ga̱nꞌanj néꞌ mánj.

Dios y las riquezas

²⁴’Ni̱ a̱ ꞌngo̱ tsínj si̱ gaꞌue da̱gahuin rian hui̱j xuruꞌue mánj. Daj si nun huin xa̱nꞌ ruhua sij niꞌyaj sij ꞌngo̱ xuruꞌue. Ni̱ aranꞌ ruhua sij niꞌyaj sij ango xuruꞌue. Asi̱ gui̱nicaj dugüiꞌ sij nga̱ ꞌngo̱ xuruꞌue, ni̱ nun ga̱ꞌmi sa̱ꞌ sij nga̱ ango xuruꞌue mánj.

El afán y la ansiedad

²⁵’Hué dan ni̱ ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ gahuin ruhua á re̱ꞌ xiꞌí da̱j gui̱man án re̱ꞌ xa̱ á re̱ꞌ, ni̱ go̱ꞌo a ni é re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ gahuin ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ atsij gu̱nun nnee̱ cúj ni é re̱ꞌ mánj. Niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ gahuin ni̱ꞌnaꞌ ni é re̱ꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj. Xiꞌí daj ni̱ huin nucuaj Yanꞌanj ri̱qui si xa̱ á re̱ꞌ nej. Ni̱ huin nucuaj Yanꞌanj ri̱qui si gu̱nun atsij nnee̱ cúj ni é re̱ꞌ nej.

²⁶’Ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ ni xataj mán xataꞌ. Nitaj si unu̱n xuj nnaa̱ nej mánj. Ni̱ nitaj si ri xuj nnaa̱ nej mánj. Ni̱ nitaj si nara sa̱ꞌ xuj chruhua guru̱ nej mánj. Sani̱ aꞌuiꞌ chrej ni é re̱ꞌ nne xataꞌ xa xuj. Ni̱ níꞌyanj ni̱nꞌ ruhua ni é re̱ꞌ daj nga̱ si níꞌyanj ni xataj daj. ²⁷Ni̱ ga̱ꞌue ga̱huin xa̱can ni é re̱ꞌ doj xiꞌí si ga̱nani nico ruhua ni é re̱ꞌ níꞌ. Si̱ gaꞌue mánj.

²⁸’Ni̱ u̱n sin huin ni̱ huin ruhua ni é re̱ꞌ niꞌyaj ni é re̱ꞌ xiꞌí si-ganꞌ ni é re̱ꞌ únj. Ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ da̱j achij ꞌngo̱ yaj lirio riqui quij. Nitaj si ꞌyaj sun yaj da mánj. Ni̱ nitaj si huaꞌa yaj da yuꞌuej mánj. ²⁹Sani̱ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ hua nia̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua yaj daj daj nga̱ si hua nia̱ꞌ rey Salomón ngaa gunu̱n sij ꞌngo̱ atsij sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua. ³⁰Ni̱ dugumi Yanꞌanj nga̱ coj ma̱n riqui quij. Ni̱ yya̱j ni̱ ma̱n coj daj. Sani̱ aꞌyoj ni̱ ga̱ri yanꞌa̱n ni sij coj daj. Ni̱ sisi̱ hué daj riqui Yanꞌanj si-ganꞌ coj daj, ngaa ni̱ huaj ni̱nꞌ ruhua ri̱qui Yanꞌanj doj si-ganꞌ ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ ni ngüi̱ xuman do̱j ruhua niꞌyaj Yanꞌanj.

³¹’Hué dan ni̱ si̱ gahuin ruhua ni é re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ gataj ni é re̱ꞌ: “Ni̱ u̱n sin huin xo̱ꞌ. Ni̱ u̱n sin huin go̱ꞌoꞌ. Ni̱ u̱n atsij gu̱nunꞌ únj.” Sé si ga̱huin ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ da mánj. ³²Daj si ni tsínj nicoꞌ ango yanꞌanj nanoꞌ ni rasu̱n daj. Sani̱ niꞌi chrej ni é re̱ꞌ nne xataꞌ sisi̱ níꞌyanj ni é re̱ꞌ ni rasu̱n daj. ³³Hué dan ni̱ ga̱nahuij sini ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ xiꞌí si nicaj sun Yanꞌanj rian ni é re̱ꞌ. Ni̱ hué daj ga̱nahuij ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ si gui̱ꞌyaj ni̱ca ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ aranꞌ ruhua Yanꞌanj anj. Ngaa ni̱ ga̱nahuin raꞌa ni é re̱ꞌ daranꞌ ni rasu̱n daj, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. ³⁴Hué dan ni̱ si̱ gahuin ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ si gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ aꞌyoj. Daj si aꞌyoj, ni̱ ga̱ꞌue ga̱ni ruhua ni é re̱ꞌ xiꞌí aꞌyoj. Da go̱ꞌngo güi, ni̱ hua si gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ xiꞌí daꞌ go̱ꞌngo güi daj.

El juzgar a los demás

¹’Si̱ gaꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ gaquinꞌ dugüiꞌ ni é re̱ꞌ mánj. Ngaa ni̱ si̱ gaꞌuiꞌ Yanꞌanj gaquinꞌ ni é re̱ꞌ mánj. ²Daj si da̱j rúnꞌ aꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ gaquinꞌ dugüiꞌ ni é re̱ꞌ, ni̱ hué daj gui̱ꞌyaj Yanꞌanj nga̱ ni é re̱ꞌ aj. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni é re̱ꞌ nga̱ ni ngüi̱, ni̱ hué daj gui̱ꞌyaj Yanꞌanj nga̱ ni é re̱ꞌ aj. ³Ni̱ u̱n sin huin ni̱ niꞌyaj ni é re̱ꞌ sisi̱ nu̱n daru̱ chrun rundij rian jnánj re̱ꞌ únj. Sani̱ nitaj si niꞌyáj re̱ꞌ si nu̱n ꞌngo̱ caj rundij rian manꞌán re̱ꞌ. ⁴Ni̱ da̱j ga̱ꞌue ga̱taj re̱ꞌ gu̱nun jnánj re̱ꞌ saj: “Gui̱niquinꞌ acuánꞌ re̱ꞌ, ni̱ gui̱rīj daru̱ chrun nu̱n rundij rián re̱ꞌ aj.” Sé daj ga̱taj re̱ꞌ sa mánj. Daj si nu̱n ꞌngo̱ caj rian manꞌán re̱ꞌ. ⁵Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huín re̱ꞌ. Gui̱ri siní re̱ꞌ caj nu̱n rián re̱ꞌ aj. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱niꞌyaj sa̱ꞌ re̱ꞌ gui̱ri re̱ꞌ daru̱ chrun nu̱n rundij rian jnánj re̱ꞌ aj.

⁶’Si̱ gaꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ rasu̱n ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj rian ni tsínj quij hua mánj. Daj si rúnꞌ huin xuhue huin ni sij. Ni̱ si̱ gaꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ yej sa̱ꞌ gu̱ꞌnaj perla rian ni tsínj quij hua mánj. Daj si rúnꞌ ꞌyaj xacáj ꞌyaj ni sij. Ni̱ si ruhuaj ni̱ gu̱run dacój xuj. Ni̱ na̱nicaj xuj xa̱ xuj ni é re̱ꞌ. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj xucu daj daꞌngaꞌ daj ꞌyaj ni tsínj quij hua aj.

La oración y la regla de oro

⁷’Ga̱chinj ni é re̱ꞌ si achin rian án re̱ꞌ rian Yanꞌanj anj. Ni̱ ri̱qui Yanꞌanj rian ni é re̱ꞌ. Ni̱ na̱noꞌ ni é re̱ꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ. Ni̱ gui̱riꞌ ni é re̱ꞌ nej. Gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj ita raꞌa rian hueꞌ nga̱ Yanꞌanj, ngaa ni̱ na̱ꞌni Yanꞌanj rian hueꞌ ga̱tu ni é re̱ꞌ aj. ⁸Daj si daranꞌ ni ngüi̱ achínj rian Yanꞌanj, ni̱ na̱huin raꞌa ni sij nga̱ si achínj ni sij aj. Ni̱ ni ngüi̱ nanoꞌ, ni̱ na̱riꞌ ni sij. Ni̱ ni ngüi̱ ita raꞌa rian hueꞌ, ni̱ na̱ꞌni Yanꞌanj ga̱tu ni sij. ⁹Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ ni é re̱ꞌ hua daꞌníj, ni̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ yej raꞌa ngaa achin chrachrúnj xa̱j níꞌ. Sé daj huin mánj. ¹⁰Ni̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ xucuáj raꞌa ngaa achin xucuaj níꞌ. Sé daj huin mánj. ¹¹Ni̱ sé si sa̱ꞌ niman ni é re̱ꞌ, sani̱ niꞌi ni é re̱ꞌ ni rasu̱n sa̱ꞌ ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ rian ni daꞌníj ni é re̱ꞌ aj. Hué dan ni̱ huaj ni̱nꞌ ruhua si ri̱qui chrej ni é re̱ꞌ nne xataꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ rian ni ngüi̱ achínj rian Yanꞌanj anj.

¹²’Ngaa ni̱ da̱j rúnꞌ huin ruhua ni é re̱ꞌ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ ni ngüi̱ nga̱ ni é re̱ꞌ ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ nga̱ ni sij. Daj si hué nan huin si ruhuaj gata si-ley Yanꞌanj nga̱ ni nuguanꞌ gataj ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná aj.

La puerta estrecha

¹³’Ga̱tu ni é re̱ꞌ rian hueꞌ chruj rian nne Yanꞌanj anj. Daj si garaꞌ rian hueꞌ atuj ni ngüi̱ ga̱ niꞌya. Ni̱ ganꞌa̱n chrej garaꞌ daj huin rian ga̱nꞌanj ga̱ niꞌya ni̱ganj ni sij aj. Ni̱ hua nico ni ngüi̱ huaj rian chrej garaꞌ daj. ¹⁴Sani̱ chruj rian hueꞌ atuj ni ngüi̱ ga̱ne ni̱ganj. Ni̱ chruj chrej huaj ni sij. Ni̱ do̱j ni ngüi̱ nariꞌ chrej chruj da aj.

Por sus frutos los conoceréis

¹⁵’Ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ nga̱ ni tsínj ataj sisi̱ aꞌmi ni sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Sani̱ sé si xa̱ngaꞌ ni sij mánj. Daj si ꞌna̱ꞌ ni sij rian ni é re̱ꞌ rúnꞌ huin xachij huin ni sij nánj. Sani̱ ne̱ꞌ chru̱hua niman ni sij huin ni sij ꞌngo̱ xucu huee nánj. ¹⁶Ni̱ ga̱ꞌue gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni sij nga̱ si ꞌyaj ni sij. Gu̱ta néꞌ uva chra̱ ꞌngo̱ coj tanj níꞌ. Sé daj huin mánj. Ni̱ gu̱ta néꞌ higo chra̱ coj niꞌyo níꞌ. Sé daj huin mánj. ¹⁷Daj si daranꞌ chrun sa̱ꞌ, ni̱ ayu chruj sa̱ꞌ chra̱ aj. Sani̱ chrun nitaj hua sa̱ꞌ, ni̱ hué daj ayu chruj nitaj si hua sa̱ꞌ chraj. ¹⁸Ni̱ chrun sa̱ꞌ si̱ gaꞌue ga̱yu chruj nitaj si hua sa̱ꞌ chraj nej mánj. Ni̱ chrun nitaj si hua sa̱ꞌ, ni̱ si̱ gaꞌue ga̱yu chruj hua sa̱ꞌ chraj nej mánj. ¹⁹Daranꞌ chrun naꞌue ga̱yu chruj sa̱ꞌ chra̱, ni̱ ga̱ꞌninꞌ ni sij, ni̱ ga̱ra sij rian yanꞌa̱n ga̱ca manꞌan. ²⁰Hué ducuánj daj ga̱ꞌue gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ nga̱ si ꞌyaj ni sij sisi̱ tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni sij aj.

Nunca os conocí

²¹’Sé daranꞌ ni ngüi̱ ga̱taj gu̱nūnj: Señor, Señor, ga̱tu rian nicaj sun Yanꞌanj xataꞌ mánj. Sani̱ maan si ga̱tu ni ngüi̱ ꞌyaj si aranꞌ ruhua chrē nne xataꞌ nánj. ²²Ni̱ güi daj, ni̱ ga̱taj nico ni ngüi̱ gu̱nūnj: “Señor, Señor, gaꞌmi únj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nga̱ si-xugüí re̱ꞌ. Ni̱ si-xugüí re̱ꞌ guiri únj nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱ aj. Ni̱ si-xugüí re̱ꞌ guiꞌyaj únj nico si sa̱ꞌ rian ni ngüi̱ aj.” Daj ga̱ꞌmi ni ngüi̱ daj riānj güi ga̱nahuij xungüi̱ aj. ²³Sani̱ ga̱taj manꞌānj gu̱nun ni sij: “Nitaj a̱man guiniꞌīnj ni é re̱ꞌ mánj. Gu̱xun ni é re̱ꞌ manꞌan án re̱ꞌ riānj anj.” Daj ga̱taj manꞌānj gu̱nun ni sij.

Los dos cimientos

²⁴’Ngaa ni̱ da̱j rúnꞌ hua ꞌngo̱ tsínj niꞌi sa̱ꞌ ngaa uneꞌ sij daqui ducuá sij rian huej, ni̱ hué daj hua ꞌngo̱ tsínj unun ni nuguanꞌ nan anj. Ni̱ ráj xina sij si ataj manꞌānj rian sij aj. ²⁵Ngaa ni̱ gamanꞌ ꞌngo̱ guma̱n xxi. Ni̱ gara xinéj nnee. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ nnee gaꞌuiꞌ rian ducuá sij. Ni̱ gahui nane̱ rian hueꞌ daj. Sani̱ nun gane hueꞌ daj. Daj si gahuin ran daqui hueꞌ daj rian huej. ²⁶Sani̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj unun nuguanꞌ nan, ni̱ nun da̱gahuin sij nuguanꞌ atā nan gu̱nun sij, ni̱ huin sij da̱j rúnꞌ huin ꞌngo̱ tsínj guiꞌyaj ducua rian yoꞌój chru. ²⁷Ngaa ni̱ gamanꞌ ꞌngo̱ guma̱n xxi. Ni̱ gara xinéj nnee. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ gaꞌuiꞌ rian hueꞌ. Ni̱ gahui nane̱ rian hueꞌ. Ngaa ni̱ gane ducuá sij, ni̱ unyu̱n guereꞌej. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

²⁸Ni̱ ngaa guisíj nahuij gaꞌmi Jesús, ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua daranꞌ ni ngüi̱ nga̱ nuguanꞌ gataj sij. Daj si sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua digyán Jesús rian ni ngüi̱. ²⁹Ni̱ nicaj sun nuguanꞌ digyán sij rian ni ngüi̱ daj. Ni̱ sé si digyán sij da̱j rúnꞌ digyán ni tsínj digyán si-ley Moisés rian ni ngüi̱ aj.

Jesús sana a un leproso

¹Ni̱ ngaa nanij Jesús chra̱ quij daj, ni̱ nicoꞌ nico ni ngüi̱ gaꞌna̱ꞌ nga̱ sij.

²Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ꞌngo̱ tsínj guiranꞌ xiꞌi̱ lepra. Ni̱ ganiqui̱nꞌ ráj da̱coj sij rian Jesús. Ni̱ gataj sij:

―Señor, sisi̱ ruhuá re̱ꞌ, ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj gonoꞌó re̱ꞌ yūnj, ni̱ xi̱ꞌne xiꞌi̱ aꞌnānj. ―Gataj tsínj aꞌnanꞌ daj rian Jesús.

³Ngaa ni̱ gutaꞌ Jesús raꞌa sij, ni̱ gataj sij:

―Huin ruhuāj sisi̱ ga̱ sa̱ꞌ nnee̱ cúj re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora xiꞌnej xiꞌi̱ aꞌnanꞌ tsínj daj. ⁴Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ga̱ cuidadó re̱ꞌ nga̱ manꞌán re̱ꞌ. Si̱ ganatáꞌ re̱ꞌ rian ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ mánj. Maan si ga̱nꞌanj re̱ꞌ di̱gyán re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ rian chrej. Ni̱ ni̱caj re̱ꞌ ꞌngo̱ ofrenda ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ rian Yanꞌanj da̱j rúnꞌ gaꞌninꞌ Moisés sun güenda ga̱huin-ínꞌ ꞌngo̱ daꞌngaꞌ sisi̱ hua ganahuín re̱ꞌ. Ngaa ni̱ xa̱caj ni chrej cuenta sisi̱ hua ganahuín re̱ꞌ, guiꞌyaj manꞌānj. ―Daj gataj Jesús gunun tsínj daj.

Jesús sana al siervo de un centurión

⁵Ni̱ ngaa gatúj Jesús xumanꞌ Capernaum, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ snado centurión rian Jesús. Ni̱ gaꞌmi yaco sij rian Jesús. ⁶Ni̱ gataj sij:

―Señor, ngaj si-mosūj aꞌnanꞌ sij ducuāj. Ni̱ naꞌue gui̱siquiꞌ sij. Ni̱ aꞌngaj ni̱nꞌ ruhua sij. ―Daj gataj snado daj.

⁷Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Gu̱chīj ni̱ ga̱nahuin sij, gui̱ꞌyā. ―Daj gataj Jesús gunun snado daj.

⁸Ngaa ni̱ gataj snado centurión gunun Jesús:

―Señor, sé tsínj sa̱ꞌ huīnj sisi̱ ga̱tu re̱ꞌ chruhua ducuāj. Maan si ga̱ꞌninꞌ re̱ꞌ sun, ni̱ ga̱nahuin si-mosūj, gui̱ꞌyáj re̱ꞌ. ⁹Daj si hua tsínj aꞌninꞌ sun riānj. Ni̱ huēj aꞌninꞌ sun rian ni snado nej. Ni̱ ngaa aꞌnī ꞌngo̱ snado ga̱nꞌanj síꞌ, ni̱ huanꞌanj síꞌ. Ni̱ ngaa atā ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ síꞌ, ni̱ ꞌna̱ꞌ síꞌ nej. Ni̱ ngaa aꞌnī si-mosūj gui̱ꞌyaj sun síꞌ, ni̱ hué daj gui̱ꞌyaj sun síꞌ nej. ―Daj gataj snado daj gunun Jesús.

¹⁰Ni̱ ngaa gunun Jesús si gataj tsínj daj, ni̱ ganꞌanj ruhua sij. Ni̱ gataj sij gunun ni tsínj nicoꞌ sij:

―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ nun na̱riꞌīj a̱ ꞌngo̱ tsínj israelita xuman ruhua rúnꞌ xuman ruhua tsínj snado nan mánj. ¹¹Ni̱ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ nico ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ ne̱ꞌ rian síj güi nga̱ rian atúj güi. Ni̱ ga̱ne ni sij nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Abraham nga̱ Isaac nga̱ Jacob rian nicaj sun Yanꞌanj xataꞌ. ¹²Sani̱ ni tsínj israelita ni tsínj hua nia̱n ga̱ne rian nicaj sun Yanꞌanj, sani̱ gue̱reꞌej Yanꞌanj ni sij ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ rian hua ru̱miꞌ. Ni̱ yuꞌuj daj ga̱co ni sij, ni̱ xa̱ ruj yanꞌ ni sij xiꞌí sayun gui̱ranꞌ ni sij. Daj si naꞌuej ruhua ni sij gu̱xuman ruhua ni sij ni̱ꞌyaj ni sij manꞌānj. ―Daj gataj Jesús.

¹³Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun snado daj:

―Güi̱j na̱nꞌ ducuá re̱ꞌ, ni̱ da̱j rúnꞌ guxuman ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ manꞌānj, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱ aj. ―Daj gataj Jesús.

Ni̱ hué ꞌngo̱ hora daj, ni̱ ganahuin moso daj.

Jesús sana a la suegra de Pedro

¹⁴Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ Jesús ducuá Pedro. Ni̱ guiniꞌi sij sisi̱ ngaj niche̱j síꞌ aꞌnanꞌ únꞌ rian nna. Ni̱ nu̱n gachiꞌ únꞌ. ¹⁵Ni̱ ganun raꞌa Jesús raꞌa únꞌ. Ngaa ni̱ xiꞌnej gachiꞌ únꞌ. Ni̱ nachica únꞌ. Ni̱ guiꞌyaj sun únꞌ rian ni sij.

¹⁶Ni̱ ngaa guini̱, ni̱ nicaj ni ngüi̱ nico ni dugüiꞌ ni sij nu̱n nane̱ xi̱ꞌi ganꞌanj ni sij rian Jesús. Ni̱ guiri Jesús nane̱ xi̱ꞌi nu̱n niman ni sij nga̱ si-nu̱guanꞌ sij. Ni̱ ganahuin daranꞌ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, guiꞌyaj sij nej.

¹⁷Ni̱ hué daj gahuin sisi̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ gataj tsínj gu̱ꞌnaj Isaías huin síꞌ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ gataj síꞌ: “Gaꞌnej sij si-xi̱ꞌi néꞌ. Ni̱ guiranꞌ sij sayun sisi̱ ga̱nahuin sa̱ꞌ néꞌ xiꞌí ni xiꞌi̱ ranꞌ néꞌ.” Daj gataj Isaías xiꞌí Jesús.

Los que querían seguir a Jesús

¹⁸Ni̱ ngaa guiniꞌi Jesús sisi̱ ma̱n nico ni ngüi̱ ganica̱j xiꞌníj sij, ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ ga̱chin ni tsínj nicoꞌ sij nga̱ sij anéj chrej duꞌua laguna xxi daj.

¹⁹Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj digyán si-ley Moisés gaꞌna̱ꞌ sij rian Jesús. Ni̱ gataj síꞌ gunun Jesús:

―Maestro, huin ruhuāj gui̱nicōj manꞌán re̱ꞌ ni̱ a̱ ga̱nꞌanj re̱ꞌ aj. ―Daj gataj sij.

²⁰Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun síꞌ:

―Hua huej nu̱n xune aj. Ni̱ hua si-ga̱caꞌ xataj chréj xataꞌ nu̱n xúꞌ. Sani̱ nitaj rian gu̱na daꞌníj ni ngüi̱ huīnj mánj. ―Daj gataj Jesús.

²¹Ngaa ni̱ gataj ango tsínj nicoꞌ Jesús:

―Señor, du̱ná re̱ꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj sinīj ga̱chīnj chrē aj. ―Daj gataj sij.

²²Sani̱ gataj Jesús gunun sij:

―Gui̱nicoꞌ re̱ꞌ manꞌānj. Ni̱ ga̱ꞌninꞌ ruhuá re̱ꞌ si ga̱chinꞌ ango ni sij níman. Daj si rúnꞌ huin níman huin ni sij. ―Daj gataj Jesús gunun sij.

Jesús calma la tempestad

²³Ngaa ni̱ gahui Jesús chruhua ꞌngo̱ rio̱ chréj rian nnee. Ni̱ hué daj guiꞌyaj ni tsínj nicoꞌ sij nej. ²⁴Hué dan ni̱ naxu̱man ni̱nꞌ ruhua nnee guiꞌyaj ꞌngo̱ nane̱ nucuaj xxi. Ni̱ gachin nnee rian rio̱ nu̱n ni sij. Sani̱ gatoj Jesús. ²⁵Ngaa ni̱ ganꞌanj ni tsínj nicoꞌ Jesús jna̱chi ni sij síꞌ. Ni̱ gataj ni sij:

―Señor, ga̱nacaj re̱ꞌ manꞌan néꞌ. Daj si ruhua ga̱huiꞌ néꞌ. ―Daj gataj ni sij.

²⁶Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ xuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ únj. Do̱j xuman ruhua ni é re̱ꞌ niꞌyaj ni é re̱ꞌ manꞌānj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Ngaa ni̱ nachica sij. Ni̱ gaꞌmi huee sij rian nane̱ nga̱ rian nnee daj. Ngaa ni̱ gahuin dinꞌinj ruhua daranꞌanj.

²⁷Ngaa ni̱ ganꞌanj ruhua ni tsínj daj niꞌyaj ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n tsínj huin tsínj nan, ni̱ daꞌ nane̱ nga̱ nnee dagahuin si-nu̱guanꞌ sij únj. ―Daj gataj ni tsínj nicoꞌ Jesús rian dugüiꞌ ni sij.

Los endemoniados gadarenos

²⁸Ni̱ guisíj Jesús anéj chrej duꞌua laguna xxi rian huin doꞌój ni tsínj gadareno. Ni̱ gahui hui̱j tsínj nu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman scanij rian achinꞌ ni níman gaꞌna̱ꞌ nu̱ngüej sij rian nne Jesús. Ni̱ huee ni̱nꞌ ruhua nu̱ngüej sij. Xiꞌí daj ni̱ naꞌue ga̱chin ni ngüi̱ chrej da mánj. ²⁹Ni̱ gaguáj nu̱ngüej sij rian Jesús. Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Nitaj si huaj si diguíj re̱ꞌ nga̱ nu̱ngüej únj Jesús huín re̱ꞌ daꞌníj Yanꞌanj xa̱ngaꞌ saj. Gaꞌna̱ꞌ re̱ꞌ nan ngaa achin güi gui̱ꞌyaj Yanꞌanj castigo nu̱ngüej únj. ―Daj gataj nu̱ngüej tsínj daj gunun Jesús.

³⁰Ni̱ hua ga̱nꞌ xiꞌí quij mán ꞌngo̱ xiꞌninꞌ xxi ni xacáj xa xuj. ³¹Ngaa ni̱ gaꞌmi yaco ni nane̱ xi̱ꞌi gunun Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Sisi̱ gui̱ri re̱ꞌ únj niman nu̱ngüej tsínj nan, ni̱ ga̱ꞌnij re̱ꞌ ga̱nꞌanj únj ga̱tu únj niman ni xacáj daj. ―Daj gataj ni nane̱ xi̱ꞌi gunun Jesús.

³²Ngaa ni̱:

―Güi̱j ni é re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.

Hué dan ni̱ gahui ni nane̱ xi̱ꞌi daj niman nu̱ngüej tsínj daj. Ni̱ gatúj ni sij niman ni xacáj daj. Ngaa ni̱ ꞌngo̱ ganꞌanj gue̱ xiꞌninꞌ xacáj daj guinij xúꞌ chra̱ ꞌngo̱ huej. Ni̱ guinij ni xuj chruhua laguna daj. Ni̱ gahuiꞌ ni xuj chruhua nnee. ³³Ngaa ni̱ gunánj ni tsínj dugumi ni xacáj daj na̱nꞌ ni sij xánj ni sij. Ni̱ nataꞌ ni sij daranꞌ si gahuin nga̱ nu̱ngüej tsínj nu̱n nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman. ³⁴Hué dan ni̱ gahui daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ daj ganꞌanj ni sij rian nne Jesús. Ni̱ ngaa guiniꞌi ni sij Jesús, ni̱ gaꞌmi yaco ni sij rian síꞌ sisi̱ ga̱hui síꞌ xánj ni sij ga̱nꞌanj síꞌ ango yuꞌuj.

Jesús sana a un paralítico

¹Ngaa síj ni̱ gahui Jesús chruhua ꞌngo̱ rio̱. Ni̱ gachin sij anéj chrej duꞌua laguna xa̱chij daj. Ni̱ na̱nꞌ sij xánj sij. ²Hué dan ni̱ nicaj ni sij ꞌngo̱ tsínj nareꞌ dacój rian ꞌngo̱ chrun chréj gaꞌna̱ꞌ ni sij rian Jesús. Ni̱ ngaa guiniꞌi Jesús sisi̱ da̱j guxuman ruhua ni sij niꞌyaj ni sij síꞌ, ni̱ gataj sij rian tsínj aꞌnanꞌ daj:

―Ga̱huin nia̱ꞌ ruhuá re̱ꞌ jna̱nj. Daj si nicā ꞌngo̱ niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun sij.

³Ngaa ni̱ gani ruhua do̱j ni tsínj digyán ley niquinꞌ nga̱ Jesús: “Aꞌmi quij tsínj nan rian Yanꞌanj anj.” Hué daj gani ruhua ni sij.

⁴Sani̱ guiniꞌi Jesús si gani ruhua ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ani quij ruhua ni é re̱ꞌ únj. ⁵Hua hui̱j nuguanꞌ ga̱ꞌue ga̱tā gu̱nun tsínj nan. Asi̱ ga̱ꞌue ga̱tā gu̱nun sij: “Nicā ꞌngo̱ niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ re̱ꞌ níꞌ.” Asi̱ ga̱ꞌue ga̱tā gu̱nun sij: “Na̱chica re̱ꞌ ga̱che re̱ꞌ sa̱ꞌ.” Ni̱ u̱n go̱ꞌngo nu̱ngüej nuguanꞌ nan cu doj, ruhua á re̱ꞌ únj. ⁶Ni̱ huin ruhuāj sisi̱ xa̱caj ni é re̱ꞌ cuenta sisi̱ nicaj sūnj rian xungüi̱ nan huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ ga̱ꞌue gui̱nicā ꞌngo̱ niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Ngaa ni̱ gataj sij gunun tsínj nareꞌ dacój daj:

―Atā gu̱nun manꞌán re̱ꞌ sisi̱ na̱chica re̱ꞌ, ni̱ na̱caj re̱ꞌ chrun chréj daj. Ni̱ güi̱j na̱nꞌ ducuá re̱ꞌ nánj. ―Daj gataj Jesús gunun sij.

⁷Ngaa ni̱ nachica tsínj aꞌnanꞌ dacój daj na̱nꞌ sij ducuá sij. ⁸Ni̱ ngaa guiniꞌi ni ngüi̱ si gahuin, ni̱ ganꞌanj ruhua ni sij. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ni sij rian Yanꞌanj. Daj si riqui Yanꞌanj sisi̱ ga̱nahuin ni ngüi̱, gui̱ꞌyaj Jesús huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj.

Llamamiento de Mateo

⁹Ni̱ ngaa gahui Jesús yuꞌuj daj, ni̱ guiniꞌi sij ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Mateo. Ni̱ nne síꞌ rian mesa aꞌnej síꞌ sanꞌanj güenda gobierno. Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun síꞌ:

―Gui̱nicoꞌ so̱ꞌ yūnj gu̱nꞌ. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱ naxu̱man Mateo nicoꞌ síꞌ Jesús ganꞌanj síꞌ.

¹⁰Ni̱ ngaa gane Jesús rian mesa chruhua ꞌngo̱ hueꞌ daj, ni̱ guxuman gaꞌi̱ ni tsínj aꞌnej sanꞌanj güenda gobierno nga̱ ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ. Ni̱ gane nu̱guanꞌan ni sij nga̱ Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ Jesús nej. ¹¹Ni̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj fariseo, ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij ni tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin ni̱ xa tsínj digyán rian ni é re̱ꞌ nga̱ ni tsínj aꞌnej sanꞌanj nga̱ ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ únj. ―Daj gataj ni sij.

¹²Ni̱ ngaa gunun Jesús si gataj ni sij ni gataj síꞌ:

―Nitaj si níꞌyanj ni ngüi̱ hua sa̱ꞌ nga̱ ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj go̱noꞌo mánj. Sani̱ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ níꞌyanj ꞌngo̱ tsínj go̱noꞌo aj. ¹³Ngaa ni̱ güi̱j ga̱huin chru̱n ni é re̱ꞌ u̱n sin huin nuguanꞌ nan ruhuaj gata: “Huin ruhuāj sisi̱ ga̱huin ꞌi̱ ruhua ni é re̱ꞌ gui̱niꞌyaj ni é re̱ꞌ ni dugüiꞌ ni é re̱ꞌ. Ni̱ nun huin ruhuāj si ri̱qui ni é re̱ꞌ xucu riānj mánj.” Hué daj gataj rian si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Daj si sé si ꞌnāj ga̱quīn ni ngüi̱ hua sa̱ꞌ. Sani̱ ꞌnāj ga̱quīn ni ngüi̱ ꞌyaj gaquinꞌ sisi̱ ga̱nani ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj fariseo daj.

La pregunta sobre el ayuno

¹⁴Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj nicoꞌ Juan rian Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin ꞌyaj ni únj ayuno nga̱ ni tsínj fariseo. Ni̱ ni tsínj nicoꞌ manꞌán re̱ꞌ, ni̱ nitaj si ꞌyaj ni sij ayuno únj. ―Daj gataj ni sij.

¹⁵Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:

―Da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj xacaj yunꞌunj xa̱na, daꞌngaꞌ daj ꞌyā. Ni̱ ngaa ga̱huin guiꞌyanj xa̱caj ꞌngo̱ tsínj daj yunꞌunj xa̱na, ni̱ si̱ ga̱ꞌue na̱ni ruhua ni tsínj ganꞌanj guiꞌyanj daj. Sani̱ hua ꞌngo̱ güi ngaa gui̱daꞌa ni tsínj quij tsínj xa̱caj yunꞌunj xa̱na daj. Ngaa ni̱ gui̱ꞌyaj ni tsínj nicoꞌ manꞌānj ayuno aj.

¹⁶’Si̱ gaꞌue ga̱nara néꞌ ꞌngo̱ atsij na̱ca nga̱ atsij re̱ꞌe mánj. Daj si hué gue̱ atsij na̱ca naraj néꞌ daj, gui̱ꞌyaj sisi̱ tsi̱tsiꞌ atsij re̱ꞌe daj. Ni̱ ga̱nahuin xa̱chij rian naraj néꞌ. ¹⁷Ni̱ da̱j rúnꞌ hua nnee vino hua si-nu̱guanꞌānj. Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱ꞌnij néꞌ nnee vino na̱ca chruhua ꞌngo̱ nnij re̱ꞌe. Daj si tsi̱tsiꞌ nnij daj, gui̱ꞌyaj vino na̱ca daj. Hué dan ni̱ ꞌngo̱ gue̱reꞌ vino nga̱ nnij. Ngaa ni̱ hua nia̱n si ga̱ꞌnij néꞌ vino na̱ca chruhua nnij na̱ca. Ni̱ hué ducuánj daj ga̱ꞌue du̱gumi néꞌ vino daj nga̱ nnij nej. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ Juan.

La hija de Jairo y la mujer que tocó el manto de Jesús

¹⁸Ni̱ ngaa gaꞌmi Jesús nuguanꞌ daj, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj huin achij. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj sij rian Jesús. Ni̱ gataj sij:

―Acuanꞌ gahuiꞌ daꞌni̱ xa̱nāj. Sani̱ ga̱nꞌanj néꞌ gu̱taꞌ re̱ꞌ raꞌá re̱ꞌ rian unj anj. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue na̱huin ni̱ꞌnaꞌ unj. ―Daj gataj tsínj daj gunun Jesús.

¹⁹Ngaa ni̱ naxu̱man Jesús ganꞌanj sij nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij nga̱ tsínj daj.

²⁰Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na aꞌnanꞌ rucu Jesús si guisíj xu̱huij yoꞌ uráj tun únꞌ. Ni̱ ganun chra̱ raꞌa únꞌ duꞌua si-ganꞌ Jesús. ²¹Daj si gani ruhua únꞌ: “Urin si ga̱nūn chra̱ raꞌā duꞌua si-ganꞌ síꞌ, ngaa ni̱ na̱huīnj”, ruhua únꞌ.

²²Sani̱ nanica̱j Jesús guiniꞌyaj sij rian únꞌ. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱huin nia̱ꞌ ruhuá re̱ꞌ xicaꞌuī. Daj si ganahuín re̱ꞌ, guiꞌyaj si guxuman ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ manꞌānj. ―Daj gataj Jesús gunun únꞌ. Ni̱ ꞌngo̱ hora ganahuin únꞌ.

²³Ni̱ ngaa gatúj Jesús chruhua ducuá tsínj huin achij daj, ni̱ guiniꞌi sij sisi̱ ma̱n ni tsínj aꞌyanj ria. Ni̱ guiniꞌi sij sisi̱ aguáj aco ni ngüi̱ mán ni sij. ²⁴Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:

―Ga̱hui ni é re̱ꞌ ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ aj. Daj si sé si gahuiꞌ tsinꞌ xa̱na da mánj. Sani̱ si ato nánj. ―Daj gataj Jesús.

Ni̱ gaꞌngaꞌ na̱co ni ngüi̱ guiniꞌi ni sij manꞌan Jesús.

²⁵Ni̱ ngaa guisíj gahui ni ngüi̱ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ, guiꞌyaj ni sij, asíj ni̱ gatúj Jesús rian ngaj níman daj. Ni̱ guidaꞌa sij raꞌa únꞌ. Ngaa ni̱ nachica únꞌ. ²⁶Ni̱ gaxaꞌni̱ nuguanꞌ daj xiꞌí si guiꞌyaj Jesús ni̱nꞌ ga̱chraꞌ estado daj gunun ni ngüi̱.

Dos ciegos reciben la vista

²⁷Ni̱ ngaa gahui Jesús yuꞌuj daj, ni̱ nicoꞌ hui̱j tsínj duri daj. Ni̱ gaguáj nucuaj nu̱ngüej tsínj daj Jesús aj. Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Ga̱nani yaco ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ nu̱ngüej únj huín re̱ꞌ daꞌníj David. ―Daj gataj nu̱ngüej tsínj duri rian Jesús.

²⁸Ni̱ ngaa gatúj Jesús chruhua hueꞌ, ni̱ gaꞌna̱ꞌ nu̱ngüej tsínj duri daj rian sij. Ni̱ gataj Jesús:

―Xuman ruhua nu̱ngüej é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌue ga̱nahuin nu̱ngüej é re̱ꞌ gui̱ꞌyā níꞌ. ―Daj gataj Jesús.

―Xuman ruhua nu̱ngüej únj, Señor. ―Gataj nu̱ngüej sij.

²⁹Ngaa ni̱ ganun raꞌa Jesús rian nu̱ngüej tsínj duri daj. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱ꞌue na̱huin sa̱ꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ xuman ruhua nu̱ngüej é re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun nu̱ngüej sij.

³⁰Ngaa ni̱ naxigui̱n rian nu̱ngüej sij. Ni̱ gaꞌninꞌ Jesús nico sun rian nu̱ngüej sij. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱ cuidado nu̱ngüej é re̱ꞌ sisi̱ si̱ guiniꞌi ni ngüi̱ si nahuin nu̱ngüej é re̱ꞌ, guiꞌyā. ―Daj gataj Jesús.

³¹Sani̱ dyaj guisíj gahui nu̱ngüej sij, ni̱ nataꞌ nu̱ngüej sij rian daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n ni xumanꞌ daj si guiꞌyaj Jesús nga̱ nu̱ngüej sij.

Un mudo habla

³²Ni̱ ngaa gahui nu̱ngüej tsínj daj, ni̱ hua ꞌngo̱ ni tsínj nicaj ꞌngo̱ tsínj yaꞌmi gaꞌna̱ꞌ ni sij rian Jesús. Ni̱ nu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman síꞌ. ³³Ni̱ ngaa guiri Jesús nane̱ xi̱ꞌi niman síꞌ, ngaa ni̱ gaꞌue gaꞌmi síꞌ. Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua ni ngüi̱ xiꞌí si guiꞌyaj Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Nitaj a̱man guiniꞌi ni ngüi̱ israelita ꞌngo̱ nuguanꞌ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj Jesús nan mánj. ―Daj gataj ni sij.

³⁴Sani̱ gataj ni tsínj fariseo:

―Ri Jesús nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱ si chraquij sichre huin achij. ―Daj gataj ni sij.

La mies es mucha

³⁵Ngaa ni̱ gachéj Jesús daranꞌ ni xumanꞌ nga̱ daranꞌ ni rancho. Ni̱ digyán sij nuguanꞌ chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. Ni̱ ganataꞌ sij nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nicaj sun Yanꞌanj. Ni̱ guiꞌyaj sij sisi̱ ga̱nahuin daranꞌ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ daranꞌ rian xiꞌi̱. ³⁶Ni̱ ngaa guiniꞌi Jesús sisi̱ gaꞌna̱ꞌ nico ni ngüi̱ rian sij, ni̱ nahuin ꞌi̱ ruhua sij niꞌyaj sij ni síꞌ. Daj si da̱j rúnꞌ huin xachij nitaj tsínj dugumi xuj, ni̱ hué daj huin ni sij. Ni̱ guiranꞌ ni sij sayun. Ni̱ nun xugüi ruhua ni sij si gui̱ꞌyaj ni sij. ³⁷Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij:

―Xa̱ngaꞌ ni̱ da̱j rúnꞌ huin strigo ganaco̱ ngaa guisíj hora ga̱ꞌninꞌ ni sij, daꞌngaꞌ daj huin ni sij. Ni̱ hua nico sun rian néꞌ. Sani̱ do̱j huin ni tsínj aꞌninꞌ strigo daj. ³⁸Ngaa ni̱ ga̱chinj jniꞌyaj ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj sisi̱ ga̱ꞌnij Yanꞌanj tsínj ga̱nꞌanj gui̱ꞌyaj sun ga̱ꞌninꞌ strigo daj. Daj si da̱j rúnꞌ huin tsínj do̱ꞌoj huin Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Elección de los doce apóstoles

¹Ngaa ni̱ gaquínj Jesús ga̱ꞌnaꞌ ni xu̱huij ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij sun rian ni síꞌ sisi̱ gui̱nicaj ni síꞌ sun rian ni nane̱ xi̱ꞌi. Hué dan ni̱ ga̱ꞌue ga̱huin nucuaj ni síꞌ gui̱ri ni síꞌ nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman ni ngüi̱. Ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj ni síꞌ sisi̱ ga̱nahuin ni ngüi̱ aꞌnanꞌ daranꞌ rian xiꞌi̱.

²Ni̱ hué nan huin ni si-xugüi ni xu̱huij ni tsínj apóstol guneꞌ Jesús huin ni tsínj nataꞌ rian ni ngüi̱ xiꞌí síꞌ. Ni̱ ꞌngo̱ tsínj daj huin Simón. Ni̱ hué daj gu̱ꞌnaj sij Pedro nej. Ni̱ Andrés huin jnánj sij. Ni̱ ango sij huin Jacobo daꞌníj Zebedeo. Ni̱ jnánj Jacobo huin Juan. ³Ni̱ ango sij huin Felipe nga̱ Bartolomé nej, Tomás nej, Mateo tsínj gaꞌnej sanꞌanj güenda gobierno nej, Jacobo daꞌníj Alfeo nej, Tadeo nej, ⁴Simón nej, gu̱ꞌnaj síꞌ cananita nej, nga̱ Judas Iscariote huin síꞌ tsínj nagaꞌuiꞌ Jesús rian ni tsínj nicaj sun.

Misión de los doce

⁵Ngaa ni̱ gaꞌníj Jesús xu̱huij tsínj daj ga̱nꞌanj ni síꞌ. Ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ:

―Si̱ ganꞌanj ni é re̱ꞌ ni xánj ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej mánj. Ni̱ si̱ gatuj ni é re̱ꞌ xánj ni tsínj samaritano mánj. ⁶Sani̱ ga̱nꞌanj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ rian ma̱n ni tsínj israelita. Daj si da̱j rúnꞌ huin xachij ganiꞌya huin ni sij aj. ⁷Ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ, ni̱ na̱taꞌ ni é re̱ꞌ rian ni ngüi̱. Ni̱ ga̱taj ni é re̱ꞌ: “Ruhua gui̱sij güi gui̱nicaj sun Yanꞌanj rian xungüi̱.” Daj ga̱taj á re̱ꞌ rian ni sij. ⁸Ga̱nahuin ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Ni̱ ga̱nahuin sa̱ꞌ ni ngüi̱ ranꞌ xiꞌi̱ lepra, gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ nej. Ni̱ ga̱naꞌnij ni níman, gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ aj. Ni̱ gui̱ri ni é re̱ꞌ nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱ aj. Ni̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj Yanꞌanj sinduj rian ni é re̱ꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ nga̱ ni ngüi̱.

⁹’Si̱ nicaj ni é re̱ꞌ oro nga̱ plata nej, cobre nej, ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ mánj. ¹⁰Ni̱ ngaa huaj ni é re̱ꞌ chrej, ni̱ si̱ guinicaj ni é re̱ꞌ nnánj huaj á re̱ꞌ mánj. Maan si gui̱nicaj ni é re̱ꞌ urin atsij ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ. Ni̱ si̱ guinicaj ni é re̱ꞌ canj nga̱ corínj ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ mánj. Daj si hua si chrej ni tsínj ꞌyaj sun sisi̱ xa̱ ni sij aj. ¹¹Ni̱ ngaa huaj gui̱sij ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ xumanꞌ asi̱ ꞌngo̱ rancho, ni̱ na̱noꞌ ni é re̱ꞌ ducuá ꞌngo̱ tsínj sa̱ꞌ gu̱na ni é re̱ꞌ. Ni̱ hué yuꞌuj da gu̱na ni é re̱ꞌ da gui̱sij güi ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ ango yuꞌuj aj. ¹²Ni̱ ngaa huaj ga̱tu ni é re̱ꞌ chruhua hueꞌ daj, ni̱ ga̱ꞌmi a ni é re̱ꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ rian ni ngüi̱ ma̱n chruhua hueꞌ daj ga̱taj á re̱ꞌ sisi̱ dinꞌinj gui̱man ni sij. ¹³Ni̱ sisi̱ ni ngüi̱ sa̱ꞌ huin ni ngüi̱ nne chruhua hueꞌ daj, ngaa ni̱ ga̱huin dinꞌinj ruhua ni sij da̱j rúnꞌ ga̱taj ni é re̱ꞌ gu̱nun ni sij. Sani̱ sisi̱ sé ni ngüi̱ sa̱ꞌ huin ni sij, ngaa ni̱ si̱ gahuin dinꞌinj ruhua ni sij mánj. Maan si ga̱ꞌninꞌ ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ si-nu̱guanꞌ ni é re̱ꞌ aj. ¹⁴Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj naꞌuej ruhua na̱huin raꞌa ni é re̱ꞌ, asi̱ naꞌuej ruhua sij gu̱nun sij si-nu̱guanꞌ ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ na̱gunanꞌ ni é re̱ꞌ yoꞌój chru̱ dacój ni é re̱ꞌ ngaa ga̱hui ni é re̱ꞌ chruhua hueꞌ daj, asi̱ xumanꞌ daj. Daꞌngaꞌ daj xa̱caj ni sij cuenta sisi̱ daꞌui ni sij gaquinꞌ xiꞌí si nun gunun ni sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ¹⁵Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ güi ga̱nahuij xungüi̱, ni̱ huaj ga̱huin castigo ni tsínj daj si ga̱huin castigo ni tsínj xi̱ꞌi guimán asi̱j ná xumanꞌ Sodoma nga̱ xumanꞌ Gomorra.

Persecuciones venideras

¹⁶’Ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Rúnꞌ huin xachij huin ni é re̱ꞌ aꞌnī ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ da̱ni ni xucu huee. Da̱j rúnꞌ hua yoo̱ xucuáj, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱ yoo̱ ni é re̱ꞌ. Sani̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj sa̱ꞌ xuꞌman, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ. ¹⁷Ni̱ ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ nga̱ si gui̱ꞌyaj ni tsínj nga̱ ni é re̱ꞌ. Daj si na̱gaꞌuiꞌ ni sij rian ni tsínj nicaj sun ni é re̱ꞌ. Ni̱ du̱guayun ni sij chruhua nuhui ni é re̱ꞌ nej. ¹⁸Ni̱ ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ daꞌ rian ni gobernado nga̱ ni rey gui̱ꞌyaj ni sij xiꞌīj aj. Ngaa ni̱ ga̱huin ni é re̱ꞌ ni tsínj na̱taꞌ xiꞌīj rian ni sij nga̱ ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej aj. ¹⁹Ni̱ ngaa na̱gaꞌuiꞌ ni sij ni é re̱ꞌ rian ni tsínj nicaj sun, ni̱ si̱ gahuin ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ si ga̱ꞌmi ni é re̱ꞌ sisi̱ da̱j ga̱taj ni é re̱ꞌ gu̱nun ni sij mánj. Daj si ngaa ruhua gui̱sij hora ga̱ꞌmi ni é re̱ꞌ, ni̱ Espíritu Santo huin si ri̱qui nuguanꞌ ga̱ꞌmi ni é re̱ꞌ gu̱nun ni tsínj da aj. ²⁰Daj si sé manꞌan ni é re̱ꞌ huin si ga̱ꞌmi mánj. Sani̱ Espíritu Santo gui̱ꞌyaj da ga̱ꞌmi ni é re̱ꞌ aj.

²¹’Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ ꞌngo̱ tsínj daj jnánj sij rian ni tsínj nicaj sun sisi̱ ga̱huiꞌ síꞌ. Ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ango sij nga̱ daꞌníj sij nej aj. Ni̱ na̱nicaj ango ni tsínj daj ga̱taj ru̱hua sij gui̱niꞌi sij chrej sij nga̱ nni sij. Ni̱ ga̱huiꞌ ni síꞌ, gui̱ꞌyaj ni sij nej. ²²Ni̱ si̱ gahuin xa̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ gui̱niꞌi ni sij ni é re̱ꞌ xiꞌí si nicoꞌ ni é re̱ꞌ manꞌānj mánj. Sani̱ ni ngüi̱ ga̱ ni̱ca ruhua da ga̱nahuij ni sayun daj, ni̱ hué ni sij ga̱nacaj Yanꞌanj anj. ²³Ni̱ sisi̱ gui̱ꞌyaj quij ni tsínj ma̱n ꞌngo̱ xumanꞌ nga̱ ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ gu̱nánj ni é re̱ꞌ ango xumanꞌ ga̱nꞌanj án re̱ꞌ aj. Xa̱ngaꞌ yya atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ nun gui̱sij ga̱che ni̱nꞌ ni é re̱ꞌ ni xumanꞌ rian ma̱n ni ngüi̱ israelita da ga̱ꞌnāj huīnj daꞌníj ni ngüi̱ aj.

²⁴’Sé si huin rian ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ ga̱huin chru̱n daj nga̱ tsínj digyán rian sij. Ni̱ sé si huin achij ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj sun daj nga̱ si-xuruꞌue sij. ²⁵Hua nia̱n si gui̱ranꞌ tsínj ꞌna̱ꞌ ga̱huin chru̱n da̱j rúnꞌ ranꞌ tsínj digyán rian sij. Ni̱ hua nia̱n si gui̱ranꞌ tsínj ꞌyaj sun da̱j rúnꞌ ranꞌ si-xuruꞌue sij. Ni̱ sisi̱ duguꞌna̱j ni sij sichre Beelzebú manꞌānj, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱taj ni sij gu̱nun ni tsínj ꞌyaj sun riānj nej. Daj si da̱j rúnꞌ huin tsínj du̱cua, ni̱ daꞌngaꞌ daj huīnj. Ni̱ da̱j rúnꞌ huin ni tsínj nne nu̱guanꞌan nga̱ tsínj du̱cua, ni̱ hué daj huin ni tsínj ꞌyaj sun riānj anj.

A quién se debe temer

²⁶’Hué dan ni̱ si̱ guxuꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ rian ni sij mánj. Daj si si̱ gaꞌue ga̱ri hui̱ ni ngüi̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ mánj. Sani̱ hua ꞌngo̱ güi ni̱ na̱xiraꞌ daranꞌ nuguanꞌ aríj hui̱ ni ngüi̱. ²⁷Ngaa ni̱ nuguanꞌ nan atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ rian hua ránj, ni̱ na̱taꞌ á re̱ꞌ rian ni ngüi̱ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ gu̱nun ni sij. Ni̱ ni nuguanꞌ aꞌmi huīj gunun a ni é re̱ꞌ ni̱ ga̱ꞌmi nucuaj á re̱ꞌ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ chruhua ducua á re̱ꞌ gu̱nun ni ngüi̱.

²⁸’Ni̱ si̱ guxuꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ rian ni tsínj ga̱ꞌue da̱gahuiꞌ nnee̱ cúj ni ngüi̱ mánj. Daj ni naꞌue da̱gahuiꞌ ni sij niman ni ngüi̱. Sani̱ gu̱xuꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj. Daj si ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj Yanꞌanj sisi̱ ga̱ niꞌya ni̱ganj niman ni ngüi̱ nga̱ nnee̱ cúj ni sij rian yanꞌa̱n.

²⁹’Ni̱ xa̱ngaꞌ nij duꞌue hui̱j xataj le ꞌngo̱ moneda sanꞌanj. Sani̱ sisi̱ si̱ riqui chrej ni é re̱ꞌ nne xataꞌ permiso, ni̱ si̱ guinij ꞌngo̱ xuj daj rian yoꞌój mánj. ³⁰Ni̱ hua naya Yanꞌanj daꞌ go̱ꞌngo hué chra̱ á re̱ꞌ aj. ³¹Xiꞌí daj ni̱ si̱ guxuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ mánj. Daj si huaj ga níꞌyanj án re̱ꞌ si níꞌyanj ni xataj ga aj.

³²’Hué dan ni̱ daranꞌ ni ngüi̱ na̱taꞌ sisi̱ nicoꞌ ni sij yūnj rian ni ngüi̱ hué daj ga̱ꞌmi saꞌāj xiꞌí ni sij rian chrē nne xataꞌ. ³³Sani̱ daranꞌ ni ngüi̱ naꞌuej ruhua na̱taꞌ rian ni ngüi̱ sisi̱ nicoꞌ ni sij yūnj, ni̱ si̱ gaꞌmi saꞌāj rian xiꞌí ni sij rian chrē nne xataꞌ.

Jesús, causa de división

³⁴’Si̱ gani ruhua á re̱ꞌ sisi̱ gaꞌnāj chruhua xungüi̱ nan sisi̱ ga̱huin dinꞌinj ruhua ni ngüi̱. Sé daj huin mánj. Sé si gaꞌnāj sisi̱ ga̱huin dinꞌinj ruhua ni sij mánj. Sani̱ gu̱nunꞌ ni sij, ꞌyaj si gaꞌnāj. ³⁵Daj si gaꞌnāj sisi̱ gu̱nunꞌ ꞌngo̱ tsínj daj nga̱ chrej sij. Ni̱ gu̱nunꞌ ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na nga̱ nni unj. Ni gu̱nunꞌ ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na daj nga̱ niche̱j unj. ³⁶Ni̱ ni ngüi̱ ma̱n ducuá ꞌngo̱ tsínj daj, ni̱ gu̱nunꞌ ni sij nga̱ síꞌ. ³⁷Sisi̱ ꞌi̱ ruhua ꞌngo̱ tsínj daj niꞌyaj sij chrej sij nga̱ nni sij daj nga̱ si ꞌi̱ ruhua sij niꞌyaj sij manꞌānj, ni̱ nun síj sij si gui̱nicaj dugüiꞌ sij nga̱ manꞌānj. Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj ꞌi̱ ruhua niꞌya daꞌni̱ snoꞌo sij nga̱ daꞌni̱ xa̱na sij daj nga̱ si ꞌi̱ ruhua sij niꞌyaj sij manꞌānj, ni̱ nun síj sij si gui̱nicaj dugüiꞌ sij ngāj. ³⁸Ni̱ u̱n tsínj naꞌuej ruhua gui̱ranꞌ sayun xiꞌí si nicoꞌ sij manꞌānj, ni̱ nun síj sij gui̱nicaj dugüiꞌ sij ngāj. ³⁹Ni̱ u̱n tsínj huin ruhua na̱caj manꞌan, ni̱ ga̱ niꞌya sij. Sani̱ u̱n tsínj ga̱ꞌuej ruhua ga̱huiꞌ xiꞌīj, ni̱ ga̱ ni̱ꞌnaꞌ ni̱ganj sij aj.

Recompensas

⁴⁰’Ni sisi̱ ga̱nahuin raꞌa ni ngüi̱ ni é re̱ꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱nahuin raꞌa ni sij manꞌānj. Ni̱ tsínj ga̱nahuin raꞌa manꞌānj, ni̱ ga̱nahuin raꞌa sij tsínj gaꞌníj gaꞌnāj nej. ⁴¹Ni̱ ngüi̱ ga̱nahuin raꞌa ꞌngo̱ tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌí si ꞌna̱ꞌ síꞌ rian Yanꞌanj, ni̱ uyan ga̱nahuin raꞌa ni sij nga̱ tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj daj ngaa na̱ruꞌue Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Ni̱ ni ngüi̱ ga̱nahuin raꞌa ꞌngo̱ tsínj sa̱ꞌ xiꞌí si sa̱ꞌ síꞌ, ni̱ uyan ga̱nahuin raꞌa ni sij nga̱ tsínj sa̱ꞌ daj ngaa na̱ruꞌue Yanꞌanj rian ni ngüi̱ aj. ⁴²Ni̱ da̱j hua tsínj ga̱ꞌuiꞌ ꞌngo̱ tasa nnee nuhuij go̱ꞌo ꞌngo̱ tsínj hua lij xiꞌí si nicoꞌ sij manꞌānj, ni̱ xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ sij. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

Los mensajeros de Juan el Bautista

¹Ni̱ ngaa guisíj ganahuij si digyán Jesús rian ni tsínj nicoꞌ sij, ni̱ gahui sij yuꞌuj daj ganꞌanj di̱gyán sij nuguanꞌ sa̱ꞌ rian ni ngüi̱ ma̱n ni xánj ni sij.

²Ni̱ nu̱n Juan ducuaga̱ꞌ. Ni̱ ngaa gunun sij si guiꞌyaj Jesús, ni̱ gaꞌníj sij hui̱j tsínj nicoꞌ sij ga̱nꞌanj na̱chinꞌ snanꞌanj Jesús. ³Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Hué re̱ꞌ huin tsínj ga̱ꞌnaꞌ na̱caj ni ngüi̱ níꞌ. Asi̱ ga̱naꞌuij únj si ga̱ꞌnaꞌ ango tsínj níꞌ. ―Daj gataj nu̱ngüej tsínj daj gunun Jesús, guiꞌyaj Juan.

⁴Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Güi̱j nu̱ngüej é re̱ꞌ. Ni̱ na̱taꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ gu̱nun Juan si gunun nu̱ngüej é re̱ꞌ nga̱ si guiniꞌi nu̱ngüej é re̱ꞌ nej. ⁵Daj si xigui̱n niꞌyaj ni tsínj duri. Ni̱ chéj ni tsínj yacuan. Ni̱ nahuin sa̱ꞌ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ xiꞌi̱ nnij nej. Ni̱ naxiꞌníj chraquij ni tsínj soꞌo nej. Ni̱ ganáꞌnij ni níman gahuiꞌ nej. Ni̱ unun ni ngüi̱ yaco ranꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ. ⁶Ni̱ ga̱hui sa̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj nitaj si na̱nicaj ruhua ni̱ꞌyaj sij xiꞌīj. ―Daj gataj Jesús gunun nu̱ngüej tsínj daj.

⁷Ni̱ ngaa huaj na̱nꞌ nu̱ngüej sij rian Juan, ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi Jesús gaꞌmi sa̱ꞌ síꞌ rian ni ngüi̱ xiꞌí Juan. Ni̱ gataj sij:

―Ni ngaa ganꞌanj ni é re̱ꞌ gunun ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ Juan quij quiꞌyanj na̱co, ni̱ da̱j hua sij guiniꞌi a ni é re̱ꞌ, ruhua á re̱ꞌ únj. Da̱j rúnꞌ ꞌyaj ria ngaa xinunj ꞌyaj nane̱, ni̱ daꞌngaꞌ daj ꞌyaj sij, ruhua á re̱ꞌ níꞌ. ⁸Ni̱ sisi̱ sé daj ꞌyaj síꞌ, ni̱ u̱n sin huin ni̱ ganꞌanj ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ rian huaj sij únj. Ganꞌanj ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj nu̱n atsij nia̱ꞌ níꞌ. Sani̱ sé daj huin sij mánj. Ni̱ niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ ni tsínj nu̱n atsij nia̱ꞌ, ni̱ nne ni síꞌ ducuá rey. ⁹Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ganꞌanj ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ rian nne sij únj. Asi̱ ꞌngo̱ tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj níꞌ. Xa̱ngaꞌ yya ni̱ hué daj huin sij aj. Ni̱ hua achij Juan daj nga̱ daranꞌ ango ni tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj anj.

¹⁰’Ni̱ asi̱j ná ni̱ garun sa̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌí Juan. Ni̱ gataj Yanꞌanj:

Aꞌnī ꞌngo̱ tsínj gui̱nicaj nuguanꞌ gu̱chiꞌ sij.

Ni̱ tsínj daj gui̱taj dian sini rián re̱ꞌ ga̱nꞌanj sij aj.

Ni̱ gui̱ꞌyaj xugüi sij si-chréj re̱ꞌ.

Daj gataj Yanꞌanj garun Isaías asi̱j ná.

¹¹’Ni̱ xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ scanij ni tsínj gaꞌnga, guiꞌyaj ni yunꞌunj xa̱na, ni̱ nitaj si rugüiꞌ ꞌngo̱ tsínj huin achij da̱j rúnꞌ huin achij manꞌan Juan tsínj duguataꞌ nnee. Sani̱ tsínj hua lij ni̱nꞌ huin achij sij rian nicaj sun Yanꞌanj daj nga̱ manꞌan Juan gaj. ¹²Ni̱ asi̱j ngaa gaꞌna̱ꞌ Juan tsínj duguataꞌ nnee, ni̱ ꞌna̱ꞌ gahuin achij rian nicaj sun Yanꞌanj. Ni̱ hué daj hua da güi acuanꞌ. Ni̱ ni tsínj hua sa̱ꞌ niman, ni̱ huin ruhua ni sij sisi̱ ga̱huin achij Yanꞌanj niman ni sij aj. ¹³Daj si daranꞌ ni tsínj nataꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ asi̱j ná da manꞌan Juan, ni̱ gaꞌmi ni sij xiꞌí güi gui̱nicaj Yanꞌanj sun. Ni̱ daꞌngaꞌ daj aꞌmi si-ley Yanꞌanj nej. ¹⁴Ni̱ sisi̱ huin ruhua á re̱ꞌ gu̱xuman ruhua á re̱ꞌ nga̱ nuguanꞌ nan, ni̱ Juan huin Elías tsínj ga̱ꞌnaꞌ da̱j rúnꞌ garun ni sij asi̱j ná. ¹⁵Ni̱ tsínj nu̱n chraquij, ni̱ gu̱nun sij nuguanꞌ nan anj.

¹⁶’Ni̱ da̱j u̱n sin huin gui̱ꞌyā gui̱riꞌ di̱gyānj rian án re̱ꞌ da̱j hua ni ngüi̱ mán acuanꞌ nan únj. Da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni tsinꞌ ganꞌanj ga̱ne rian yuꞌue̱ ngaa ducuj, ni̱ agua ni dugüiꞌ, ni̱ hué daj huin ni sij. ¹⁷Ni̱ ataj aninꞌinj: “Gaꞌyanj únj ria̱ rian án re̱ꞌ saj. Sani̱ nun gui̱ranꞌanj án re̱ꞌ mánj. Garaj ni únj chraꞌ stanga saj, ni̱ nun ga̱co a ni é re̱ꞌ mánj.” Hué daj ataj ni tsinꞌ rian ni dugüiꞌ ni tsinꞌ anj. ¹⁸Daj si gaꞌna̱ꞌ Juan, ni̱ nun xa̱ sij chrachrúnj, ni̱ nun go̱ꞌo sij nnee vino mánj. Sani̱ ataj ni ngüi̱ sisi̱ nu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman sij aj. ¹⁹Asíj ni̱ gaꞌna̱ꞌ daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj. Ni̱ xāj, ni̱ goꞌōj aj. Ni̱ ataj ni ngüi̱ sisi̱ huīnj ꞌngo̱ tsínj xa na̱saꞌ goꞌo na̱saꞌ. Ni̱ huīnj ꞌngo̱ tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ ni ngüi̱ ꞌyaj gaquinꞌ nga̱ ni tsínj aꞌnej sanꞌanj, ataj ni sij xiꞌīj aj. Ni̱ sisi̱ xa̱caj ni ngüi̱ cuenta daj ꞌyaj nu̱ngüej únj Juan, ni̱ ga̱huin yya ruhua ni sij sisi̱ chru̱n nu̱ngüej únj.

Ayes sobre las ciudades impenitentes

²⁰Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi Jesús nataꞌ sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni tsínj ma̱n ni xumanꞌ daj rian guiꞌyaj sij nico si sa̱ꞌ nga̱ si-fuerza sij. Ni̱ hué daj gaꞌmi sij xiꞌí si nun na̱nicaj ruhua ni síꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni síꞌ. ²¹Ni̱ gataj Jesús:

―Niqui ni̱nꞌ ruhua niman án re̱ꞌ huin ín re̱ꞌ ni tsínj ma̱n xumanꞌ Corazín nga̱ xumanꞌ Betsaida. Ni̱ nun guiꞌyā si sa̱ꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj nga̱ si-fuerzāj xumanꞌ Tiro nga̱ xumanꞌ Sidón rúnꞌ guiꞌyā si sa̱ꞌ xumanꞌ Corazín nga̱ xumanꞌ Betsaida. Sani̱ sisi̱ hué daj guiꞌyā, ni̱ hua ganani ruhua ni tsínj ma̱n Tiro nga̱ Sidón xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij asi̱j ná. Ni̱ hua gunu̱n ni sij atsij dachrinj digyán ni sij sisi̱ hua yya nanica̱j ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Ni̱ hua gara ni sij yaj chra̱ ni sij aj. ²²Sani̱ atā gu̱nun ún re̱ꞌ sisi̱ ngaa gui̱sij na̱guiꞌyaj Yanꞌanj nga̱ si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱, ni̱ gui̱ranꞌ nico ni tsínj ma̱n xumanꞌ Corazín nga̱ xumanꞌ Betsaida castigo daj nga̱ si gui̱ranꞌ ni tsínj ma̱n xumanꞌ Tiro nga̱ xumanꞌ Sidón.

²³’Ni̱ atā gu̱nun ún re̱ꞌ huin ín re̱ꞌ ni tsínj ma̱n xumanꞌ Capernaum sisi̱ nne̱ ni̱nꞌ ruhua á re̱ꞌ. Xiꞌí daj ani ruhua á re̱ꞌ sisi̱ hua ꞌueé ni̱nꞌ ruhua xánj án re̱ꞌ rúnꞌ hua xataꞌ hua xánj án re̱ꞌ, ruhua á re̱ꞌ. Sani̱ ga̱nꞌanj án re̱ꞌ daꞌ daqui ni̱nꞌ ruhua rian hua ru̱miꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. Daj si sisi̱ nu̱n guiꞌyā si sa̱ꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj nga̱ si-fuerzāj xumanꞌ Sodoma da̱j rúnꞌ guiꞌyā xánj án re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga gue̱ ngaj xumanꞌ daj aj. ²⁴Sani̱ atā gu̱nun ún re̱ꞌ sisi̱ güi ga̱ꞌnaꞌ na̱guiꞌyaj yya Yanꞌanj nga̱ si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱, ni̱ gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ doj castigo rian si gui̱ranꞌ ni tsínj ma̱n xumanꞌ Sodoma. ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱.

Venid a mí y descansad

²⁵Ni̱ ngaa daj, ni̱ gataj Jesús gunun Yanꞌanj:

―Aꞌmi saꞌāj rián re̱ꞌ huín re̱ꞌ chrē nne xataꞌ. Ni̱ nicáj re̱ꞌ sun xataꞌ nga̱ rian yoꞌój nej aj. Ni̱ aꞌmi saꞌāj rián re̱ꞌ. Daj si digyán re̱ꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ nan rian ni tsínj nun huin achij. Ni̱ garij hui̱ re̱ꞌ nuguanꞌ nan rian ni tsínj niꞌi nico nga̱ ni tsínj chru̱n sa̱ꞌ ni nuguanꞌ nej. ²⁶Daj si hué daj garanꞌ ruhuá re̱ꞌ si guiꞌyáj re̱ꞌ huín re̱ꞌ chrē aj. ―Daj gataj Jesús gunun Yanꞌanj.

²⁷Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni ngüi̱:

―Nariqui chrē daranꞌ ni rasu̱n riānj anj. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ nun niꞌi da̱j hua daꞌníj Yanꞌanj mánj. Sani̱ urin chrē niꞌi manꞌānj. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ nun niꞌi da̱j hua manꞌan chrē nej mánj. Sani̱ urīnj niꞌi chrē si huēj huin daꞌníj Yanꞌanj anj. Ni̱ u̱n ngüi̱ ga̱ranꞌ ruhuāj di̱gyānj, ni̱ ga̱ꞌue di̱gyānj da̱j hua chrē rian nej.

²⁸’Ngaa ni̱ ga̱huaꞌ daranꞌ ni é re̱ꞌ ninaj ata ni rasu̱n yaꞌi̱ riānj. Ni̱ gui̱ꞌyā sisi̱ na̱ran ruhua ni é re̱ꞌ aj. ²⁹Ni̱ gui̱nicoꞌ ni é re̱ꞌ manꞌānj anj. Ni̱ ga̱huin chru̱n ni é re̱ꞌ nga̱ nuguanꞌ di̱gyānj rian ni é re̱ꞌ aj. Daj si rúnꞌ hua ꞌngo̱ xucu hua ni̱, ni̱ daꞌngaꞌ daj huāj aj. Ni̱ nitaj si yanꞌanj ruhuāj mánj. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue na̱riꞌ ni é re̱ꞌ rian na̱ran ruhua ni é re̱ꞌ nej aj. ³⁰Daj si sé si ꞌi̱ sisi̱ gui̱nicoꞌ ni é re̱ꞌ manꞌānj nej mánj. Ni̱ sé si ꞌi̱ sisi̱ ga̱che ni é re̱ꞌ si-chrē. ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱.

Los discípulos recogen espigas en el día de reposo

¹Ni̱ ngaa daj ni̱ huaj Jesús da̱ni rian gunun ni sij strigo ꞌngo̱ güi naránj ruhua ni sij. Ni̱ gachin xiꞌna̱ riqui ni tsínj nicoꞌ sij. Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij rocoj ni sij ca strigo. Ni̱ xa ni sij. ²Sani̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj fariseo, ni̱ gataj ni sij gunun Jesús:

―Ni̱ꞌyaj re̱ꞌ si ꞌyaj ni tsínj nicóꞌ re̱ꞌ aj. Daj si naꞌuej si-ley Yanꞌanj sisi̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni sij güi naránj ruhua néꞌ mánj. ―Daj gataj ni tsínj fariseo gunun Jesús.

³Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Hua gaya ni é re̱ꞌ si guiꞌyaj xíꞌ David níꞌ. Daj si ꞌngo̱ güi gachin xiꞌna̱ riqui ni du̱güiꞌ sij. ⁴Ni̱ gatúj sij chruhua ducuá Yanꞌanj. Ni̱ xa sij si-chra̱chrunj Yanꞌanj. Ni̱ naꞌuej si-ley Yanꞌanj sisi̱ xa ni du̱güiꞌ sij chrachrúnj daj. Sani̱ urin ni chrej xa chrachrúnj da aj.

⁵’Ni̱ nun ga̱ya ni é re̱ꞌ si-ley Moisés nej míꞌ. Daj si ꞌyaj sun ni chrej chruhua si-nuhui Yanꞌanj güi naránj róꞌ aj. Sani̱ nitaj gaquinꞌ daꞌui ni sij nej mánj. ⁶Ni̱ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ nan niquinꞌ ꞌngo̱ tsínj huin achij daj nga̱ nuhui da aj. ⁷Ni̱ gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Huin ruhuāj sisi̱ ga̱huin ꞌi̱ ruhua ni é re̱ꞌ ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ ni ngüi̱. Ni̱ nitaj si huin ruhuāj sisi̱ da̱gahuiꞌ ni é re̱ꞌ xucu riānj mánj.” Daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ sisi̱ unun ni é re̱ꞌ u̱n sin huin ruhuaj nuguanꞌ nan gata, ni̱ si̱ gutaꞌ chre ni é re̱ꞌ gaquinꞌ ni ngüi̱ nun guiꞌyaj gaquinꞌ mánj. ⁸Daj si nicaj sūnj rian ni güi naránj róꞌ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj fariseo.

El hombre de la mano seca

⁹Ngaa ni̱ gahui Jesús yuꞌuj daj. Ni̱ gatúj sij chruhua si-nuhui ni síꞌ. ¹⁰Ni̱ nne ꞌngo̱ tsínj hua na̱co raꞌa daj. Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj fariseo Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Aꞌuej si-ley Yanꞌanj sisi̱ ga̱nahuin ꞌngo̱ tsínj aꞌnanꞌ, gui̱ꞌyaj néꞌ güi naránj ruhua néꞌ níꞌ. ―Daj gataj ni sij xiꞌí si huin ruhua ni sij ga̱ꞌmi gaquinꞌ ni sij xiꞌí Jesús. ¹¹Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Sisi̱ gui̱nij ꞌngo̱ dan ni é re̱ꞌ xachij chruhua yuꞌuj güi naránj ruhua ni ngüi̱, ni̱ si̱ ganꞌanj gui̱ri ni é re̱ꞌ xuj chruhua yuꞌuj da míꞌ. ¹²Ni̱ ni̱nꞌ ruhua níꞌyanj ꞌngo̱ tsínj daj si níꞌyanj ꞌngo̱ xachij da aj. Hué dan ni̱ sa̱ꞌ huin sisi̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ güi naránj ruhua ni ngüi̱. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

¹³Ngaa ni̱ gataj sij gunun tsínj aꞌnanꞌ raꞌa daj:

―Du̱cua re̱ꞌ raꞌá re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús.

Ni̱ hué daj guiꞌyaj síꞌ, ni̱ ganahuin raꞌa síꞌ da̱j rúnꞌ hua anéj raꞌa síꞌ. ¹⁴Sani̱ gahui ni tsínj fariseo. Ni̱ dagaꞌmi dugüiꞌ ni sij da̱j ga̱ꞌue da̱gahuiꞌ ni sij Jesús.

El siervo escogido

¹⁵Sani̱ niꞌi Jesús si ani ruhua ni tsínj daj. Ngaa ni̱ gahui sij. Ni̱ ganꞌanj sij yuꞌuj daj. Ni̱ nicoꞌ nico ni ngüi̱ ganꞌanj ni sij. Ni̱ ganahuin daranꞌ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, guiꞌyaj Jesús. ¹⁶Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ si̱ nuna ni sij u̱n tsínj huin sij rian ni ngüi̱ mánj.

¹⁷Ni̱ hué daj gahuin sisi̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ garun Isaías asi̱j ná xiꞌí Yanꞌanj. Ni̱ gataj síꞌ:

¹⁸Nan nne tsínj unánj guitsi riānj anj.

Ni̱ hua ganacui manꞌānj sij nej.

Ni̱ huin sij tsínj ꞌi̱ ruhuāj.

Ni̱ huin nia̱ꞌ ruhuāj nga̱ sij nej.

Ni̱ ga̱ꞌuīj Espíritu Santo ga̱ꞌnaꞌ niman sij nej.

Ni̱ na̱taꞌ sij rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej sisi̱ ꞌueé na̱guiꞌyaj yyāj nga̱ xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni síꞌ.

¹⁹Ni̱ si̱ gununꞌ sij nga̱ ni ngüi̱ mánj.

Ni̱ si̱ gaguáj sij mánj.

Ni̱ si̱ gunun ni ngüi̱ si ga̱ꞌmi nucuaj sij chruhua chrej mánj.

²⁰Ni̱ si̱ gaquinꞌ sij yoo guyu huin ni tsínj guereꞌ ruhua, guiꞌyaj ni sayun ranꞌ ni sij.

Ni̱ si̱ dunaꞌaj sij chra̱ candil naꞌue ganu̱n sa̱ꞌ yanꞌa̱n huin ni tsínj naꞌue xa̱caj sa̱ꞌ si-chrej Yanꞌanj.

Hué dan ni̱ gui̱ꞌyaj gana nuguanꞌ xa̱ngaꞌ ga̱ꞌmi tsínj ꞌyaj sun riānj ngaa na̱guiꞌyaj yya sij si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱.

²¹Ni̱ hué daj gui̱ꞌyaj sij da ga̱naꞌuij daranꞌ ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej si gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ sij nga̱ si-xugüi sij.

Daj gataj Yanꞌanj rian Isaías asi̱j hua ná.

La blasfemia contra el Espíritu Santo

²²Ngaa ni̱ nicaj ni sij ꞌngo̱ tsínj duri naꞌue ga̱ꞌmi gaꞌna̱ꞌ ni sij rian Jesús. Ni̱ nu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman tsínj daj. Ni̱ ganahuin sij, guiꞌyaj Jesús. Ngaa ni̱ gaꞌue gaꞌmi sij. Ni̱ naxigui̱n rian sij nej. ²³Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua daranꞌ ni ngüi̱. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij ni manꞌan ni dugüiꞌ ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Hué sij huin daꞌníj tsínj gu̱ꞌnaj David, ruhua á re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj ni sij xiꞌí Jesús.

²⁴Sani̱ ngaa gunun ni tsínj fariseo si gataj ni ngüi̱, ni̱ gataj ni sij:

―Xiꞌí si-fuerza manꞌan sichre Beelzebú, ni̱ gahuin nucuaj Jesús ri sij ni nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱ aj. ―Daj gataj ni sij xiꞌí Jesús.

²⁵Ni̱ niꞌi Jesús si ani ruhua ni tsínj fariseo daj. Ngaa ni̱ gataj sij:

―Sisi̱ ununꞌ ni du̱güiꞌ ꞌngo̱ ducuasun, ni̱ gue̱reꞌ xumanꞌ daj gui̱ꞌyaj ni manꞌan sij mán sij. Ni̱ sisi̱ ununꞌ ni du̱güiꞌ ni tsínj ma̱n ꞌngo̱ xumanꞌ, ngaa ni̱ gue̱reꞌ xánj ni sij, gui̱ꞌyaj sij. Ni̱ hué daj ga̱huin ngaa ununꞌ ꞌngo̱ tsínj daj nga̱ ni dugüiꞌ sij mán ducuá sij. ²⁶Ni̱ hué daj huin sisi̱ gui̱ri sichre Satanás manꞌan sichre Satanás niman ni ngüi̱, ni̱ huin ruhuaj gata sisi̱ hué gue̱ Satanás ununꞌ nga̱ Satanás. Ni̱ si̱ gaꞌue gu̱nucuaj rian nicaj sun sichre da mánj. ²⁷Ni̱ sisi̱ rīj sichre niman ni ngüi̱ nga̱ si-fuerza Beelzebú, ngaa ni̱ u̱n tsínj riqui sisi̱ gui̱ri ni tsínj nicoꞌ ni é re̱ꞌ sichre niman ni ngüi̱, ruhua á re̱ꞌ únj. Hué dan ni̱ di̱gyán ni síꞌ sisi̱ nitaj si hua ni̱ca ruhua ni é re̱ꞌ mánj. ²⁸Sani̱ sisi̱ hua yya rīj sichre niman ni ngüi̱, ꞌyaj Espíritu Santo, ngaa ni̱ huin ruhuaj gata sisi̱ gaꞌna̱ꞌ gui̱sij si gui̱nicaj sun Yanꞌanj scanij ni é re̱ꞌ aj.

²⁹’Si̱ gaꞌue ga̱tu ꞌngo̱ tsínj tu̱ chruhua ducuá ꞌngo̱ tsínj nucuaj, gui̱ꞌyaj tu̱ sij siꞌyaj síꞌ mánj. Sani̱ hua sini numi tsínj daj tsínj siꞌyaj, ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj tu̱ sij siꞌyaj síꞌ.

³⁰’Ni tsínj nitaj si nicaj dugüiꞌ ngāj, ni̱ ununꞌ ni sij ngāj. Ni tsínj nitaj si naranꞌ strigo ngāj, ni̱ reꞌej ni sij strigo. Ni̱ ꞌyaj ni sij sisi̱ naꞌue gui̱nicoꞌ ni ngüi̱ manꞌānj. ³¹Hué dan ni̱ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌue gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico xiꞌí daranꞌ gaquinꞌ ꞌyaj ni ngüi̱ nga̱ daranꞌ nuguanꞌ quij aꞌmi ni sij. Sani̱ daranꞌ ni ngüi̱ aꞌmi quij xiꞌí Espíritu Santo, ni̱ si̱ gaꞌue gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico xiꞌí ni sij mánj. ³²Ga̱ꞌue gui̱nicaj Yanꞌanj ꞌngo̱ niman nico xiꞌí ni ngüi̱ aꞌmi quij rian daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj. Sani̱ si̱ gaꞌue gui̱nicaj Yanꞌanj ꞌngo̱ niman nico xiꞌí ni ngüi̱ aꞌmi quij xiꞌí Espíritu Santo mánj. Ni̱ xungüi̱ nan nga̱ xungüi̱ ga̱ꞌnaꞌ, ni̱ si̱ guinicaj Yanꞌanj niman nico xiꞌí ni sij mánj.

³³’Sisi̱ sa̱ꞌ ꞌngo̱ chrun daj, guiꞌyaj á re̱ꞌ, ni̱ ga̱yu chruj sa̱ꞌ chraj. Sani̱ sisi̱ xiꞌi̱ ꞌngo̱ chrun daj, guiꞌyaj á re̱ꞌ, ni̱ si̱ gayu chruj sa̱ꞌ chraj nej mánj. Daj si niꞌi néꞌ sisi̱ digyán chruj daj da̱j hua chrun ayu chruj daj. ³⁴Daꞌníj xucuáj huin a ni é re̱ꞌ. Da̱j ga̱ꞌue ga̱ꞌmi ni é re̱ꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ ni̱ manꞌan ni é re̱ꞌ huin quij únj. Daj si duꞌua ni ngüi̱ aꞌmi nga̱ nuguanꞌ nu̱n chruhua niman ni sij. ³⁵Nga̱ tsínj sa̱ꞌ, ni̱ aꞌmi sij ni nuguanꞌ sa̱ꞌ. Daj si hua sa̱ꞌ niman sij. Ni̱ tsínj quij hua, ni̱ aꞌmi sij ni nuguanꞌ quij. Daj si quij hua niman sij aj. ³⁶Ni̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ daranꞌ ni é re̱ꞌ na̱gaꞌuiꞌ cuenta nga̱ daranꞌ ni nuguanꞌ nitaj si níꞌyanj rian Yanꞌanj güi na̱guiꞌyaj yya Yanꞌanj si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱. ³⁷Ni̱ ga̱taj Yanꞌanj sisi̱ sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ asi̱ daꞌui ni é re̱ꞌ gaquinꞌ xiꞌí ni nuguanꞌ gaꞌmi ni é re̱ꞌ guimán ni é re̱ꞌ xungüi̱ nan. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

La generación perversa demanda señal

³⁸Hué dan ni̱ gataj go̱ꞌngo ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo gunun Jesús:

―Huin ruhua únj gui̱niꞌi únj gui̱ꞌyáj re̱ꞌ ꞌngo̱ si sa̱ꞌ nga̱ si-fuerzá re̱ꞌ. ―Daj gataj ni sij.

³⁹Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Huin ruhua ni tsínj xi̱ꞌi gui̱niꞌi ni sij sisi̱ gui̱ꞌyā ꞌngo̱ si sa̱ꞌ nga̱ si-fuerzāj aj. Daj si duna ni sij Yanꞌanj. Sani̱ si̱ guiꞌyā ꞌngo̱ si sa̱ꞌ nga̱ si-fuerzāj gui̱niꞌi ni sij mánj. Urin si guiranꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Jonás huin si gui̱niꞌi ni sij. Ni̱ huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. ⁴⁰Ni̱ da̱j rúnꞌ gunu̱n Jonás hua̱ꞌnij güi hua̱ꞌnij yanꞌ riqui xucuaj xxi, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌnij daꞌníj ni ngüi̱ hua̱ꞌnij güi hua̱ꞌnij yanꞌ riqui yoꞌój. ⁴¹Ni̱ güi ga̱nahuij xungüi̱ ngaa na̱guiꞌyaj Yanꞌanj xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱, ni̱ ga̱niquinꞌ ni tsínj guimán xumanꞌ Nínive nga̱ ni tsínj ma̱n acuanꞌ. Ni̱ ga̱taj ni tsínj daj sisi̱ daꞌui ni tsínj ma̱n acuanꞌ gaquinꞌ. Daj si ganani ruhua ni tsínj guimán Nínive daj xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij ngaa gunun ni sij si nataꞌ Jonás si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj gunun ni sij. Ni̱ yuꞌuj nan niquinꞌ ꞌngo̱ tsínj huin achij daj nga̱ Jonás. ⁴²Ni̱ ngaa gui̱sij güi gui̱ꞌyaj yya Yanꞌanj nga̱ ni gaquinꞌ, ni̱ ga̱niquinꞌ reina ꞌna̱ꞌ ne̱ꞌ Sur ga̱taj únꞌ sisi̱ daꞌui ni ngüi̱ ma̱n yya̱j gaquinꞌ. Ni̱ ga̱huin ni sij castigo nej. Daj si gaꞌna̱ꞌ únꞌ daꞌ xiꞌí ni̱nꞌ xungüi̱ gu̱nun únꞌ si-nu̱guanꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Salomón. Ni̱ chru̱n síꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj anj. Sani̱ huin achij manꞌānj daj nga̱ Salomón rian ni é re̱ꞌ.

El espíritu inmundo que vuelve

⁴³’Ni̱ ngaa gahui ꞌngo̱ nane̱ xi̱ꞌi niman ꞌngo̱ tsínj daj, ni̱ chéj nane̱ xi̱ꞌi daj ꞌngo̱ yuꞌuj hua na̱co nanoꞌ nane̱ daj ni̱ a̱ na̱ran ruhuaj. Sani̱ nun na̱riꞌ nane̱ daj rian na̱ran ruhuaj. ⁴⁴Ngaa ni̱: “Na̱nicaj ru̱huaꞌ yūnj ducuāj rian gahuī”, ataj nane̱ daj. Ni̱ ngaa nanica̱j nane̱ daj, ni̱ nariꞌ nane̱ ꞌngo̱ hueꞌ hua níꞌnij. Ni̱ hua nacaꞌ nej. Ni̱ naguiꞌyaj sa̱ꞌ nej hueꞌ daj. Ni̱ daꞌngaꞌ da̱j rúnꞌ huin hueꞌ daj hué daj huin niman tsínj daj. ⁴⁵Ngaa ni̱ ganꞌanj nane̱ daj na̱noꞌ-óꞌ ango ichij nane̱ quij hua daj nga̱ manꞌan nane̱. Ni̱ daranꞌ ni nane̱ daj ga̱natu nu̱guanꞌan niman tsínj daj ru̱huaꞌ yún. Ni̱ gui̱ranꞌ sij nico sayun daj nga̱ si guiranꞌ sij asi̱j sini ya̱n. Ni̱ hué daj ga̱huin nga̱ ni ngüi̱ quij mán yya̱j. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo.

La madre y los hermanos de Jesús

⁴⁶Ni̱ ngaa hua gue̱ aꞌmi Jesús rian ni ngüi̱, ni̱ niquinꞌ nni sij nga̱ ni jnánj sij ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ hueꞌ daj. Ni̱ gataj ni sij sisi̱ huin ruhua ni sij ga̱ꞌmi ni sij nga̱ síꞌ. ⁴⁷Ni̱ ganataꞌ ꞌngo̱ tsínj daj rian Jesús:

―Nní re̱ꞌ nga̱ ni jnánj re̱ꞌ anaꞌuij niquinꞌ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ huin ruhua aninꞌ sij ga̱ꞌmi aninꞌ sij nga̱ re̱ꞌ. ―Daj gataj síꞌ rian Jesús.

⁴⁸Sani̱ gataj Jesús gunun tsínj daj.

―Ni̱ u̱n ngüi̱ xa̱na huin nnī rian manꞌānj, ruhuá re̱ꞌ únj. Ni̱ u̱n tsínj huin jnān rian manꞌānj, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.

⁴⁹Ngaa ni̱ digyán sij raꞌa sij ne̱ꞌ mán ni tsínj nicoꞌ sij, ni̱ gataj sij:

―Hué nnī nga̱ ni jnān huin ni tsínj ma̱n nan. ⁵⁰Daj si u̱n tsínj dagahuin si aranꞌ ruhua chrē nne xataꞌ, ni̱ hué ni sij huin jnān nga̱ xicaꞌuī nej, nnī nej aj. ―Daj gataj Jesús.

Parábola del sembrador

¹Ngaa ni̱ güi daj ni̱ gahui Jesús hueꞌ daj ganꞌanj ga̱ne sij duꞌua laguna xa̱chij. ²Ni̱ ganahuin yuꞌ nico ni ngüi̱ rian sij. Ngaa ni̱ gatúj sij chruhua ꞌngo̱ rio̱ chéj rian nnee ganꞌanj ga̱ne sij. Ni̱ niquinꞌ daranꞌ ni ngüi̱ niꞌyaj ni sij duꞌua laguna daj. ³Ni̱ nani sij gaꞌi̱ cuento digyán sij rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj sij:

―Gahui ꞌngo̱ tsínj ganꞌanj da̱gamanꞌ ca̱n. ⁴Ni̱ ngaa dagamanꞌ sij, ni̱ guinij do̱j ca̱n daj chruhua chrej aj. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ gue̱ xataj, ni̱ xa xúꞌ ca̱n daj. ⁵Ni̱ guinij do̱j ca̱n rian yoꞌój yej rian nitaj nico yoꞌój nu̱n. Ni̱ chiraꞌ yoo̱ ca̱n daj. Daj si nitaj si hua nico yoꞌój rian yej daj. ⁶Sani̱ ngaa gahui güi gurununj, ni̱ gaca coj daj, guiꞌyaj nnán. Daj si nitaj yaꞌa̱ siu̱. Ni̱ ganaco̱ ráꞌyanj coj daj. ⁷Ni̱ gayu do̱j ca̱n scanij tanj. Ni̱ gachrij yoo̱ tanj. Hué dan ni̱ gane̱ coj daj, guiꞌyaj tanj. ⁸Ni̱ gayu do̱j ca̱n ango yoꞌój sa̱ꞌ. Ni̱ gayu sa̱ꞌ ca̱n. Ni̱ ꞌngo̱ coj gahui ꞌngo̱ ciento ca̱n. Ni̱ ango coj gahui hua̱ꞌnij xia ca̱n. Ni̱ ángo coj gahui co̱ chiꞌ ca̱n daj.

⁹’Sisi̱ nu̱n chraquíj re̱ꞌ, ni̱ gu̱nun re̱ꞌ nej aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱.

Propósito de las parábolas

¹⁰Hué dan ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús rian síꞌ. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij síꞌ. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ naní re̱ꞌ cuento digyán re̱ꞌ rian ni ngüi̱ únj. ―Daj gataj ni sij.

¹¹Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Rian ni é re̱ꞌ riqui Yanꞌanj sisi̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ da̱j hua ni nuguanꞌ hui̱ rian nicaj sun Yanꞌanj. Sani̱ nun di̱gyán Yanꞌanj nuguanꞌ daj rian ango ni sij. ¹²Daj si tsínj unun, ni̱ ga̱ꞌuiꞌ nico Yanꞌanj rian síꞌ. Ni̱ gui̱niꞌi nico síꞌ. Sani̱ tsínj nitaj si unun, ni̱ ga̱ꞌne Yanꞌanj do̱j si unun síꞌ. ¹³Xiꞌí daj ni̱ nanīj ꞌngo̱ cuento digyānj rian ni ngüi̱. Ngaa ni̱ gui̱niꞌyaj ni sij. Sani̱ nun gui̱niꞌi ni sij. Ni̱ gu̱nun ni sij. Sani̱ naꞌue xa̱caj ni sij cuenta. ¹⁴Ni̱ hué daj gahuin yya si gaꞌmi tsínj gu̱ꞌnaj Isaías tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná, ꞌyaj ni sij. Daj si gataj síꞌ:

Gu̱nun chraquij ni é re̱ꞌ.

Sani̱ si̱ gara daꞌngaꞌ ruhua ni é re̱ꞌ mánj.

Gui̱niꞌyaj ni é re̱ꞌ.

Sani̱ si̱ guiniꞌi ni é re̱ꞌ mánj.

¹⁵Daj si tsi̱ niman ni ngüi̱ nan.

Ni̱ hua ránj chraquij ni sij.

Ni̱ adin rian ni sij nej.

Ngaa ni̱ si̱ gaꞌue gui̱xiguin, gui̱ꞌyaj ni sij mánj.

Ni̱ si̱ gaꞌue gu̱nun ni sij nej mánj.

Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua ni sij mánj.

Ni̱ si̱ gaꞌue na̱nicaj ni sij ga̱ꞌnaꞌ ni sij riānj sisi̱ ga̱nahuin ni sij, gui̱ꞌyā mánj.

Hué daj gataj Yanꞌanj gaꞌmi Isaías asi̱j ná.

¹⁶’Sani̱ hua xiꞌí si ga̱huin nia̱ꞌ ruhua ni é re̱ꞌ. Daj si niꞌi rian ni é re̱ꞌ. Ni̱ unun chraquij ni é re̱ꞌ nej. ¹⁷Ni̱ xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ asi̱j ná, ni̱ ni̱nꞌ ruhua gahuin ruhua nico ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nga̱ nico ni tsínj hua sa̱ꞌ niman gui̱niꞌi ni sij da̱j rúnꞌ niꞌi ni é re̱ꞌ. Sani̱ nun gui̱niꞌi ni sij mánj. Ni̱ gahuin ruhua ni sij gu̱nun ni sij si unun ni é re̱ꞌ saj. Sani̱ si̱ gunun ni sij mánj.

Jesús explica la parábola del sembrador

¹⁸’Ngaa ni̱ gu̱nun ni é re̱ꞌ u̱n sin huin ruhua cuento daj ga̱ta. ¹⁹Ngaa naꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ sa̱ꞌ ruhua ꞌngo̱ tsínj daj gunun sij nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nicaj sun Yanꞌanj, ni̱ ꞌna̱ꞌ sichre. Ni̱ ga̱naxun sichre nuguanꞌ sa̱ꞌ gunun sij. Ni̱ da̱j rúnꞌ huin ca̱n guinij duꞌua chrej, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin tsínj daj. ²⁰Ni̱ da̱j rúnꞌ huin ca̱n guinij scanij yoꞌój yej, ni̱ hué daj huin tsínj gunun si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ ꞌngo̱ hora nahuin raꞌa sij nuguanꞌ daj. Ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua sij. ²¹Sani̱ ꞌyaj sij rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ coj nitaj nico yaꞌa̱ siu. Ni̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ sayun chranꞌ yunꞌunj ango ni tsínj xiꞌí si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, ngaa ni̱ jna sij si-chrej Yanꞌanj. ²²Ni̱ ca̱n guinij scanij tanj daj, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin ango tsínj unun nuguanꞌ sa̱ꞌ. Sani̱ huin ruhua sij gui̱riꞌ sij rasu̱n ma̱n ruhua xungüi̱ nan. Ni̱ digyaꞌ yunꞌunj sanꞌanj sij si nahuij ruhua sij ga̱huin xuruꞌue sij. Ni̱ guereꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ ma̱n chruhua niman sij. Ni̱ nitaj si ꞌyaj sa̱ꞌ sij ga̱ mánj. ²³Ni̱ ca̱n guinij rian yoꞌój sa̱ꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin ango tsínj unun nuguanꞌ sa̱ꞌ. Ni̱ raj daꞌngaꞌ ruhua sij nuguanꞌ daj. Ni̱ ꞌyaj sa̱ꞌ sij. Ni̱ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj daj da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ coj ngaa ayu ꞌngo̱ ciento ca̱n. Hué daj ꞌyaj ni tsínj unun sa̱ꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

Parábola del trigo y la cizaña

²⁴Hué dan ni̱ nani Jesús ango cuento digyán sij rian ni síꞌ. Ni̱ gataj sij:

―Rúnꞌ huin ꞌngo̱ tsínj dagamanꞌ ca̱n sa̱ꞌ rian doꞌój sij, daꞌngaꞌ daj huin rian nicaj sun Yanꞌanj. ²⁵Sani̱ ngaa atoj daranꞌ ni sij, ni̱ guisíj ꞌngo̱ tsínj ununꞌ nga̱ tsínj daj dagamanꞌ síꞌ ca̱n xi̱ꞌi riqui yoꞌój daj, ni̱ ganꞌanj síꞌ. ²⁶Ni̱ ngaa gachij strigo, ni̱ gani ca chraj. Ni̱ hué daj gurugüiꞌ ango coj nitaj si hua sa̱ꞌ scanij strigo daj. ²⁷Hué dan ni̱ ganꞌanj ga̱taj ni tsínj ꞌyaj sun rian tsínj do̱ꞌoj. Ni̱ gataj ni sij: “Señor, sisi̱ hua sa̱ꞌ dagamánꞌ re̱ꞌ rian doꞌój re̱ꞌ, ni̱ ni̱ a̱ ꞌna̱ꞌ coj xi̱ꞌi nan únj.” Daj gataj ni sij. ²⁸Ngaa ni̱: “Guiꞌyaj ꞌngo̱ tsínj ununꞌ ngāj”, ataj tsínj do̱ꞌoj gunun ni sij. Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj ꞌyaj sun rian síꞌ: “Ruhuá re̱ꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj únj go̱rocoj únj coj xi̱ꞌi daj níꞌ”, ataj ni síꞌ. ²⁹Sani̱ gataj tsínj do̱ꞌoj daj: “Si̱ gaꞌue go̱rocoj a ni é re̱ꞌ coj xi̱ꞌi daj nun sa̱ꞌ nun hué daj go̱rocoj a ni é re̱ꞌ strigo nej. ³⁰Sani̱ sa̱ꞌ huin sisi̱ du̱na acuanꞌ án re̱ꞌ si da ga̱chij nu̱guanꞌanj, ngaa ni̱ ga̱ꞌnī ni tsínj ꞌyaj sun ga̱nꞌanj na̱ranꞌ sini ni sij coj xi̱ꞌi daj. Ngaa ni̱ nu̱mi ni sij rumi coj daj ga̱ꞌnij ni sij rian yanꞌa̱n ga̱ca-áꞌ. Asíj ni̱ na̱ra sa̱ꞌ ni sij strigo chruhua si-gurūj nánj”, ataj tsínj do̱ꞌoj rian ni sij. ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱.

Parábola de la semilla de mostaza

³¹Ni̱ hué daj ganani Jesús ango cuento rian ni sij. Ni̱ gataj sij:

―Da̱j rúnꞌ hua ca̱n cuej nasa ngaa dagamanꞌ ꞌngo̱ tsínj daj rian doꞌój sij, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua rian nicaj sun Yanꞌanj xataꞌ. ³²Ni̱ hué ca̱n daj huin ca̱n le nne nga̱ ango ni ca̱n. Sani̱ ngaa ga̱chi, ni̱ ga̱huin xacanj daj nga̱ ango ni coj. Ni̱ da̱j rúnꞌ huin chrun mán rian yoꞌój huin-ínꞌ. Ni̱ ꞌna̱ꞌ ni xataj ꞌyaj xúꞌ si-ga̱caꞌ xúꞌ chra̱ coj daj. ―Daj gataj Jesús.

Parábola de la levadura

³³Ni̱ hué daj nani Jesús ango cuento. Ni̱ gataj sij:

―Da̱j rúnꞌ hua levadura, ni̱ hué daj hua rian nicaj sun Yanꞌanj xataꞌ. Ni̱ jnachej hui̱ ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na daj levadura scanij hua̱ꞌnij rio̱ nu̱n chru harina sisi̱ na̱huin nico quinj gui̱ꞌyaj levadura daj. ―Daj gataj Jesús digyán sij da̱j ga̱xaꞌni si-nu̱guanꞌ sij chruhua xungüi̱ nan.

El uso que Jesús hace de las parábolas

³⁴Ni̱ xiꞌí cuento gaꞌmi Jesús daranꞌ ni nuguanꞌ nan rian ni ngüi̱. Ni̱ maan ni̱nanj cuento nani Jesús rian ni ngüi̱. ³⁵Ni̱ hué na̱anj gaꞌmi Jesús sisi̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ gataj tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ gataj síꞌ:

Na̱nīj cuento rian ni ngüi̱.

Ni̱ digyānj nuguanꞌ guixij hui̱ Yanꞌanj asi̱j ngaa gaxi̱ꞌi xungüi̱ nan.

Daj gataj tsínj daj.

Jesús explica la parábola de la cizaña

³⁶Ngaa ni̱ ganaꞌníj Jesús na̱nꞌ ni ngüi̱. Ni̱ gatúj sij chruhua hueꞌ. Ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj ni síꞌ rian sij:

―Di̱gyán re̱ꞌ rian ni únj xiꞌí cuento coj xi̱ꞌi xiraꞌ riqui yoꞌój daj gu̱nun únj anj. ―Daj gataj ni sij.

³⁷Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Tsínj dagamanꞌ ca̱n sa̱ꞌ daj, ni̱ hué sij huin daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj anj. ³⁸Ni̱ yoꞌój daj huin xungüi̱. Ni̱ ca̱n sa̱ꞌ daj huin ni ngüi̱ ga̱ne rian nicaj sun Yanꞌanj. Ni̱ ca̱n xi̱ꞌi daj huin ni ngüi̱ nicaj dugüiꞌ nga̱ sichre. ³⁹Ni̱ tsínj ununꞌ nga̱ tsínj do̱ꞌoj daj hué sij huin sichre dagamanꞌ ca̱n xi̱ꞌi daj rian yoꞌój. Ni̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj ni sij ngaa ganaranꞌ ni sij, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin ngaa ga̱nahuij xungüi̱ nan. Ni̱ ni tsínj ganaranꞌ daj huin ni ángel. ⁴⁰Ni̱ da̱j rúnꞌ gahuin ngaa ganaranꞌ ni sij coj xi̱ꞌi daj gaꞌníj ni sij rian yanꞌa̱n ga̱ca-áꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin ngaa ga̱nahuij xungüi̱. ⁴¹Huēj huin daꞌníj ni ngüi̱ aj. Ni̱ ga̱ꞌnī ni ángel ga̱nꞌanj na̱ranꞌ daranꞌ ni tsínj digyán nuguanꞌ quij rian ni ngüi̱ nicoꞌ manꞌānj. Ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni ángel nga̱ daranꞌ ni tsínj guiꞌyaj gaquinꞌ. Ni̱ gui̱ri ni ángel daranꞌ ni sij ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ rian nicaj sūnj anj. ⁴²Ngaa ni̱ ga̱ꞌnij ni ángel ni tsínj xi̱ꞌi daj rian gurúj yanꞌa̱n rian gu̱nun ni sij ga̱co ni sij aj. Ni̱ da̱ xaruj yanꞌ ni sij nej. ⁴³Ngaa ni̱ ni tsínj hua sa̱ꞌ, ni̱ gui̱xiguin ni sij da̱j rúnꞌ xigui̱n güi ga̱ne ni sij rian nicaj sun chrej ni sij.

’Hué dan ni̱ sisi̱ nu̱n chraquíj re̱ꞌ, ni̱ gu̱nun re̱ꞌ nej aj.

El tesoro escondido

⁴⁴’Ni da̱j rúnꞌ hua ꞌngo̱ rasu̱n sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua ngaa garij hui̱ ni ngüi̱ riqui yoꞌój da̱j hua rian nicaj sun Yanꞌanj anj. Ni̱ ganariꞌ ꞌngo̱ tsínj rasu̱n sa̱ꞌ daj. Ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua sij ganariꞌ sij rasu̱n sa̱ꞌ daj. Ni̱ nanica̱j sij garíj hui̱ sij yuꞌuj daj. Ni̱ ganꞌanj sij gu̱duꞌuej sij daranꞌ ni rasu̱n ma̱n rian sij. Ni̱ guiránj sij yoꞌój daj.

La perla de gran precio

⁴⁵’Ni da̱j rúnꞌ hua ꞌngo̱ tsínj duꞌuej rasu̱n, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua rian nicaj sun Yanꞌanj. Daj si nanaꞌuiꞌ tsínj daj ꞌngo̱ yej sa̱ꞌ huin perla. ⁴⁶Ni̱ ngaa nariꞌ sij ꞌngo̱ yej perla duꞌue ni̱nꞌ ruhua daj, ngaa ni̱ ganꞌanj sij guduꞌuej sij daranꞌ ni rasu̱n ma̱n rian sij. Ni̱ guiránj sij yej perla daj.

La red

⁴⁷’Ni da̱j rúnꞌ hua ꞌngo̱ nnánj gaꞌníj ni sij chruhua nnee ngaa daꞌa ni sij daranꞌ rian xucuaj, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua rian nicaj sun Yanꞌanj. ⁴⁸Ni̱ ngaa gara nnánj daj, ni̱ guiri ni sij duꞌua nnee. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne ni sij, ni̱ ganacui ni sij xucuaj hua sa̱ꞌ. Ni̱ gara ni sij chruhua xuguti. Ni̱ xucuaj nitaj si hua sa̱ꞌ guereꞌ ni sij. ⁴⁹Ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin ngaa ga̱nahuij xungüi̱. Daj si gui̱ri ni̱ni ni ángel ni ngüi̱ xi̱ꞌi scanij ni ngüi̱ hua sa̱ꞌ. ⁵⁰Ni̱ ga̱ꞌnij ni ángel ni ngüi̱ xi̱ꞌi daj rian gurúj yanꞌa̱n rian gu̱nun ni sij ga̱co ni sij. Ni̱ da xa̱ruj yanꞌ ni sij. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

Tesoros nuevos y viejos

⁵¹Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni sij. Ni̱ gataj sij:

―Gunun ni é re̱ꞌ daranꞌ ni nuguanꞌ nan gaꞌmī níꞌ. ―Gataj Jesús.

Ngaa ni̱ gataj ni sij:

―Gunun ni únj, Señor. ―Gataj ni sij.

⁵²Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ ngaa diguiꞌyun ꞌngo̱ tsínj digyán si-ley Yanꞌanj da̱j hua rian nicaj sun Yanꞌanj, ni̱ ꞌyaj sij da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj du̱cua. Ni̱ rian hua nara sa̱ꞌ sij siꞌyaj sij, ni̱ ga̱ꞌue gui̱ri sij ni rasu̱n naca̱, asi̱ ni rasu̱n guimán asi̱j ná. ―Daj gataj Jesús.

Jesús en Nazaret

⁵³Ni̱ ngaa ganahuij ganani Jesús ni cuento digyán sij rian ni ngüi̱, ngaa ni̱ gahui sij yuꞌuj daj. ⁵⁴Ni̱ na̱nꞌ sij xánj sij. Ni̱ digyán sij chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. Ngaa ni̱ ganꞌanj ruhua ni tsínj daj. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ a̱ gahuin chru̱n tsínj daj daranꞌ nuguanꞌ aꞌmi sij únj. Ni̱ da̱j ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj sij si sa̱ꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj únj. ⁵⁵Sé daꞌníj tsínj acoj chrun huin sij, ni̱ huin duꞌua sij daj níꞌ. Ni̱ hué nni sij huin María nej aj. Ni̱ hué ni jnánj sij huin Jacobo nga̱ José nej, Simón nej, Judas nej aj. ⁵⁶Ni̱ nne ni xicaꞌuij sij scanij néꞌ aj. Ni̱ a̱ gaꞌna̱ꞌ ni nuguanꞌ daj gahuin chru̱n sij, ni̱ huin duꞌua sij daj nej únj. ―Daj gataj ni tsínj daj xiꞌí Jesús.

⁵⁷Xiꞌí daj ni̱ gahuin na̱co ruhua ni sij niꞌyaj ni sij síꞌ. Sani̱ gataj Jesús gunun ni sij:

―Nu̱n yanꞌanj ni ngüi̱ niꞌyaj ni sij ꞌngo̱ tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj u̱n yuꞌuj huaj síꞌ. Sani̱ ngaa na̱sij síꞌ xánj síꞌ rian ma̱n ni dugüiꞌ síꞌ, ni̱ nitaj si aꞌmi sa̱ꞌ ni dugüiꞌ síꞌ niꞌyaj ni sij síꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

⁵⁸Ni̱ nitaj si guiꞌyaj Jesús nico si sa̱ꞌ nga̱ si-fuerza sij yuꞌuj daj. Daj si nun gu̱xuman ruhua ni sij ni̱ꞌyaj ni sij síꞌ.

Muerte de Juan el Bautista

¹Ni̱ ngaa daj gunun gobernado gu̱ꞌnaj Herodes xiꞌí nuguanꞌ gaꞌmi ni ngüi̱ xiꞌí Jesús. ²Ngaa ni̱ gataj sij gunun ni tsínj ꞌyaj sun rian sij:

―Hué sij huin Juan tsínj duguataꞌ nnee ganáꞌnij sij scanij ni níman ganahuin sij Jesús aj. Xiꞌí daj ni̱ nucuaj sij ꞌyaj sij si sa̱ꞌ nga̱ si-fuerza sij, ruhuāj aj.

³Daj si hua gaꞌninꞌ Herodes sun sisi̱ gui̱daꞌa ni sij manꞌan Juan gu̱numi ni sij cadena, ni̱ ga̱ri ni sij ducuaga̱ꞌ síꞌ. Daꞌngaꞌ daj guiꞌyaj Herodes si hua xacaj sij Herodías huin unj nica̱ jnánj sij Felipe. ⁴Ni̱ hua gataj Juan gunun Herodes sisi̱ si̱ gaꞌue xa̱caj sij xacoꞌ sij ga̱huin nica̱ sij mánj. ⁵Ni̱ huin ruhua Herodes da̱gahuiꞌ sij Juan. Sani̱ xuꞌuiꞌ sij rian ni ngüi̱ aj. Daj si daranꞌ ni ngüi̱ gani ruhua sisi̱ Juan huin ꞌngo̱ tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj.

⁶Sani̱ ngaa gahuin guiꞌyanj ganasíj yoꞌ gaꞌnga Herodes, ni̱ gahuin guiꞌyanj, guiꞌyaj sij. Ni̱ guiranꞌanj daꞌni̱ xa̱na Herodías rian daranꞌ ni tsínj ma̱n nga̱ Herodes. Ni̱ garanꞌ ruhua Herodes niꞌyaj sij únꞌ. ⁷Ni̱ gutaꞌ ni̱ca yya sij rian únꞌ sisi̱ u̱n rasu̱n ga̱ranꞌ ruhua únꞌ ga̱chinj únꞌ rian sij, ni̱ ga̱ꞌuiꞌ sij rian únꞌ. ⁸Ni̱ hua gaꞌuiꞌ nni únꞌ ꞌngo̱ chrej da̱j ga̱ꞌmi únꞌ rian sij. Ngaa ni̱ gataj únꞌ gunun Herodes:

―Ruhuāj sisi̱ ri̱qui re̱ꞌ ꞌngo̱ goꞌo nu̱n chra̱ Juan tsínj duguataꞌ nnee riānj. ―Daj gataj únꞌ gunun Herodes, guiꞌyaj nni únꞌ.

⁹Ngaa ni̱ ducu nani ruhua rey Herodes. Sani̱ ri̱an hua gutaꞌ ni̱ca yya sij rian yunꞌunj xa̱na daj ngaa mán ni tsínj nga̱ sij rian mesa, ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ ni sij chra̱ Juan rian únꞌ. ¹⁰Ni̱ gaꞌníj sij tsínj ga̱nꞌanj ga̱ꞌnij chra̱ Juan chruhua ducuaga̱ꞌ. ¹¹Asíj ni̱ nicaj síꞌ ꞌngo̱ goꞌo nu̱n chra̱ Juan gaꞌna̱ꞌ síꞌ gaꞌuiꞌ síꞌ rian yunꞌunj xa̱na da aj. Ni̱ nagaꞌuiꞌ únꞌ raꞌa nni únꞌ.

¹²Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj nicoꞌ Juan. Ni̱ nicaj ni sij níman daj ganꞌanj gachinꞌ ni sij. Ni̱ daꞌ síj daj ganꞌanj ni sij nataꞌ ni sij rian Jesús.

Alimentación de los cinco mil

¹³Ni̱ ngaa gunun Jesús nuguanꞌ daj, ni̱ gatúj sij chruhua ꞌngo̱ rio̱ chéj rian nnee. Ni̱ gahui sij yuꞌuj daj ganꞌanj sij ꞌngo̱ yuꞌuj hua ni̱ni huin quij quiꞌyanj na̱co. Ni̱ ngaa gunun ni ngüi̱ si ganꞌanj Jesús, ni̱ gahui ni sij xánj ni sij. Ni̱ guinicoꞌ ni sij gachéj da̱coj ni sij. ¹⁴Ni̱ ngaa nanij Jesús chruhua rio̱ daj, ni̱ guiniꞌi sij mán nico ni ngüi̱ aj. Ni̱ gahuin ꞌi̱ ruhua sij niꞌyaj sij ni síꞌ. Ni̱ ganahuin ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, guiꞌyaj sij. ¹⁵Ni̱ ngaa guini̱, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ gataj ni sij gunun síꞌ:

―Yuꞌuj nan hua níꞌnij nitaj ni ngüi̱ mán mánj. Ni̱ guisíj gahuin diꞌni̱. Ngaa ni̱ ga̱naꞌníj re̱ꞌ ni ngüi̱ ga̱nꞌanj ni síꞌ ni xumanꞌ daj sisi̱ gui̱ran ni síꞌ si xa̱ ni síꞌ. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.

¹⁶Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Nitaj xiꞌí si ga̱nꞌanj ni sij. Ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ si xa̱ ni sij nan nánj. ―Daj gataj Jesús.

¹⁷Ngaa ni̱:

―Maan si nicaj únj u̱nꞌunꞌ chrachrúnj nga̱ hui̱j gue̱ xucuaj. ―Daj gataj ni sij.

¹⁸Ngaa ni̱:

―Ni̱caj ni é re̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ ni é re̱ꞌ nan anj. ―Gataj Jesús.

¹⁹Hué dan ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun sisi̱ ga̱nꞌanj ga̱ne ni ngüi̱ rian chinꞌ. Ngaa ni̱ guidaꞌa sij u̱nꞌunꞌ chrachrúnj daj nga̱ hui̱j xucuaj. Ni̱ niꞌyaj sij xataꞌ. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij si guruhua Yanꞌanj. Ngaa ni̱ guraꞌ daꞌaj sij ni chrachrúnj gaꞌuiꞌ sij raꞌa ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ nagaꞌuiꞌ ni sij raꞌa ni ngüi̱ daj. ²⁰Ni̱ xa daranꞌ ni sij. Ni̱ gara ran riqui ni sij. Ngaa ni̱ ganacaj ni sij si xitinꞌ gunáj nara ni sij chruhua xu̱huij xuguti. ²¹Ni̱ guisíj ꞌngo̱ si u̱nꞌunꞌ mí ni tsínj xa daj. Ni̱ nini huin ni yunꞌunj xa̱na nga̱ ni tsinꞌ.

Jesús anda sobre el mar

²²Hué dan ni̱ guiꞌyaj Jesús sisi̱ ga̱tu ni tsínj nicoꞌ sij chruhua rio̱ chéj rian nnee ga̱chin sini ni sij anéj chrej duꞌua laguna xa̱chij daj. Ni̱ guna síꞌ. Ni̱ ganaꞌníj síꞌ ni ngüi̱ na̱nꞌ ni sij xánj sij. ²³Ni̱ ngaa guisíj naꞌníj síꞌ na̱nꞌ ni sij, ngaa ni̱ gahui urin síꞌ chra̱ ꞌngo̱ quij. Ni̱ ganꞌanj síꞌ gachínj jniꞌyaj síꞌ rian Yanꞌanj. Ni̱ ngaa guini̱, ni̱ nne urin Jesús yuꞌuj daj.

²⁴Ni̱ huaj guisíj rio̱ daj da da̱ni laguna xa̱chij. Ni̱ naxu̱man nnee, ni̱ xitinj rio̱ daj, guiꞌyaj nnee. Daj si ahui nane̱. Ni̱ aꞌuij rian ni sij. ²⁵Ni̱ ngaa ruhua guerenga̱ꞌ, ni̱ ganꞌanj Jesús gachéj sij rian nnee huaj sij nariꞌ dugüiꞌ sij nga̱ ni tsínj daj. ²⁶Ni̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj nicoꞌ sij chéj sij huaj sij rian nnee, ni̱ guxuꞌuiꞌ ni̱nꞌ ruhua ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Hué ꞌngo̱ staꞌnaj huin. ―Daj gataj ni sij guiniꞌi ni sij Jesús.

Ni̱ gaguáj ni sij si guxuꞌuiꞌ sij.

²⁷Sani̱ hora gaꞌmi Jesús rian ni sij. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱ nucuaj niman ni é re̱ꞌ aj. Yūnj huin nánj. Si̱ guxuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

²⁸Ngaa ni̱ gataj Pedro gunun Jesús:

―Señor, sisi̱ hué manꞌán re̱ꞌ ꞌna̱ꞌ, asíj ni̱ ga̱ꞌnij re̱ꞌ ga̱nꞌān ga̱chē rian nnee. Ngaa ni̱ gui̱sī rian niquínꞌ re̱ꞌ. ―Daj gataj Pedro.

²⁹Ngaa ni̱:

―Ga̱huaꞌ re̱ꞌ. ―Gataj Jesús.

Ngaa ni̱ gananij Pedro chruhua rio̱ daj. Ni̱ gachéj sij rian nnee sisi̱ ga̱nꞌanj sij rian niquinꞌ Jesús. ³⁰Sani̱ ngaa guiniꞌi sij sisi̱ ahui ni̱nꞌ ruhua nane̱, ni̱ guxuꞌuiꞌ sij si ga̱nꞌanj sij. Ni̱ na̱naj huaj nagaꞌ sij chruhua nnee. Ngaa ni̱ gaguáj sij. Ni̱ gataj sij:

―Señor, na̱caj re̱ꞌ manꞌānj anj. ―Daj gataj Pedro.

³¹Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora guidaꞌa Jesús raꞌa Pedro. Ni̱ gataj sij gunun síꞌ:

―Tsínj naꞌue gu̱xuman sa̱ꞌ ruhua niꞌyaj manꞌānj huín re̱ꞌ aj. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ gahuin hui̱j nimán re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús rian síꞌ.

³²Ni̱ ngaa gahui nu̱ngüej sij chruhua rio̱, ni̱ ganiqui̱nꞌ nane̱. ³³Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj ma̱n chruhua rio̱ daj. Ni̱ ganiqui̱nꞌ ráj da̱coj ni sij rian Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Xa̱ngaꞌ ni̱ hué re̱ꞌ huin daꞌníj Yanꞌanj anj. ―Daj gataj ni sij rian Jesús.

Jesús sana a los enfermos en Genesaret

³⁴Ni̱ ngaa guisíj ni sij anéj duꞌua laguna xa̱chij daj, ni̱ guxuman ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Genesaret. ³⁵Ni̱ ngaa gananiꞌi ni tsínj ma̱n yuꞌuj daj Jesús, ni̱ gaꞌníj ni sij nuguanꞌ ganica̱j ꞌngo̱ gue̱ yuꞌuj daj. Hué dan ni̱ nicaj ni sij daranꞌ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ gaꞌna̱ꞌ ni sij rian Jesús. ³⁶Ni̱ gachínj jniꞌyaj ni sij sisi̱ ga̱ꞌuej síꞌ, ni̱ ga̱nun ni sij hué duꞌua si-ga̱nꞌ síꞌ. Ni̱ ganahuin daranꞌ ni ngüi̱ ganu̱n si-ga̱nꞌ síꞌ.

Lo que contamina al hombre

¹Hué dan ni̱ ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj digyán ley nne xumanꞌ Jerusalén, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni sij rian Jesús. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

²―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ naꞌue da̱gahuin ni tsínj nicoꞌ ru̱cu re̱ꞌ si-du̱cuanj ni xi únj únj. Daj si nun na̱niaꞌ ni sij ngaa xa ni sij chra. ―Daj gataj ni síꞌ.

³Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ u̱n sin ni̱ nun da̱gahuin ni é re̱ꞌ nuguanꞌ gaꞌninꞌ Yanꞌanj sun rian néꞌ únj. Ni̱ daꞌngaꞌ daj ꞌyaj ni é re̱ꞌ xiꞌí si dagahuin ni é re̱ꞌ nga̱ si-du̱cuanj manꞌan ni é re̱ꞌ. ⁴Daj si gataj Yanꞌanj: “Gui̱nun yanꞌánj re̱ꞌ chré re̱ꞌ nga̱ nní re̱ꞌ. Ni̱ u̱n tsínj aꞌmi quij rian chrej sij nga̱ nni sij, ni̱ ga̱huiꞌ sij nánj.” Daꞌngaꞌ daj gaꞌninꞌ Yanꞌanj sun rian néꞌ. ⁵Sani̱ ataj ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌue ga̱taj ꞌngo̱ tsínj daj gunun chrej sij nga̱ nni sij: “Huin ruhuāj ri̱quīj sanꞌanj nan rian nu̱ngüej é re̱ꞌ, sani̱ sanꞌanj nicā nan huin ofrenda güenda Yanꞌanj anj.” Hué daj ataj ni é re̱ꞌ. Hué dan ni̱ u̱n tsínj ga̱taj nuguanꞌ nan, ni̱ naꞌuej ruhua sij chra̱cuij sij chrej sij nga̱ nni sij. ⁶Ni̱ xiꞌí si-du̱cuanj ni é re̱ꞌ, ni̱ ꞌyaj yu̱n ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj anj.

⁷’Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni é re̱ꞌ. Hua yya xa̱ngaꞌ si-nu̱guanꞌ xi néꞌ Isaías ngaa gaꞌmi sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌí ni é re̱ꞌ. Daj si gataj sij:

⁸Nu̱n yanꞌanj ni ngüi̱ nan nga̱ duꞌua ni sij yūnj anj.

Sani̱ ni̱ni huin niman ni sij nánj.

⁹Nitaj si níꞌyanj si nicoꞌ ni sij yūnj mánj.

Daj si nuguanꞌ digyán ni sij huin nuguanꞌ aꞌninꞌ ni tsínj sun anj.

Ni̱ sé si digyán ni sij si-nu̱guanꞌānj mánj.

Hué daj gataj Yanꞌanj garun Isaías asi̱j ná. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj digyán ley.

¹⁰Hué dan ni̱ gaquínj Jesús ga̱ꞌnaꞌ ni ngüi̱ rian sij. Ni̱ gataj sij:

―Gu̱nun ni é re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua ni é re̱ꞌ nej aj. ¹¹Nitaj si ga̱huin quij chruhua niman ꞌngo̱ tsínj daj, ꞌyaj rasu̱n atuj duꞌua sij mánj. Sani̱ ga̱huin quij chruhua niman sij, ꞌyaj nuguanꞌ ahui duꞌua sij. ―Daj gataj Jesús.

¹²Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús rian sij. Ni̱ ganachínj snanꞌanj ni síꞌ manꞌan Jesús. Ni̱ gataj ni síꞌ:

―Niꞌí re̱ꞌ sisi̱ nun ga̱ranꞌ ruhua ni tsínj fariseo nuguanꞌ gaꞌmí re̱ꞌ daj níꞌ. ―Daj gataj ni síꞌ gachínj snanꞌanj ni síꞌ Jesús.

¹³Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Go̱rocoj chrē daranꞌ coj nun gu̱nun chrē nne xataꞌ. Ni̱ da̱j rúnꞌ hua ni coj nitaj si níꞌyanj daj daꞌngaꞌ daj hua ni tsínj daj. ¹⁴Ga̱ꞌninꞌ ruhua á re̱ꞌ nga̱ ni sij. Daj si tsínj duri huin ni sij. Ni̱ huin ni sij ni tsínj daꞌa raꞌa ango ni tsínj duri. Ni̱ sisi̱ daꞌa ꞌngo̱ tsínj duri raꞌa tsínj duri nga̱ sij huaj nu̱ngüej sij, ni̱ gui̱nij nu̱ngüej sij chruhua yuꞌuj. ―Daj gataj Jesús.

¹⁵Ngaa ni̱ gataj Pedro gunun Jesús:

―Ga̱taj re̱ꞌ u̱n sin huin ruhua nuguanꞌ daj gata, ni̱ gu̱nun únj. ―Daj gataj Pedro.

¹⁶Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Hua gue̱ naꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua á re̱ꞌ níꞌ. ¹⁷Niꞌi sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ sisi̱ daranꞌ rasu̱n atuj chruhua duꞌua ꞌngo̱ tsínj daj, ni̱ achin-ínꞌ riqui sij. Hué dan ni̱ ahui-íꞌ riꞌi sij. ¹⁸Sani̱ ni nuguanꞌ ahui duꞌua ꞌngo̱ tsínj daj, ni̱ ꞌna̱ꞌ ni nuguanꞌ daj niman sij. Ngaa ni̱ ga̱huin quij chruhua niman tsínj daj, ꞌyaj nuguanꞌ quij ahui chruhua niman sij. ¹⁹Daj si nan huin nuguanꞌ quij ahui chruhua niman ni ngüi̱: Ani quij ruhua ni sij. Ni̱ dagahuiꞌ ni sij níman nej. Ni̱ aꞌmi ni sij nga̱ nica̱ ango ni ngüi̱ nej. Ni̱ ꞌyaj squi̱raꞌ ni sij nga̱ ango ngüi̱ nej. Ni̱ ꞌyaj tu̱ ni sij nej. Ni̱ utaꞌ chre ni sij gaquinꞌ ni dugüiꞌ ni sij. Ni̱ aꞌmi quij ni sij xiꞌí ni dugüiꞌ ni sij. ²⁰Ni̱ hué ni nuguanꞌ quij nan ꞌyaj sisi̱ ga̱huin quij niman ꞌngo̱ tsínj daj. Sani̱ sé si xa̱ngaꞌ sisi̱ ga̱huin quij niman sij ꞌyaj si nitaj si nania̱ꞌ sij ngaa xa sij chra. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

La fe de la mujer cananea

²¹Hué dan ni̱ gahui Jesús yuꞌuj daj ganꞌanj sij rian ngaj xumanꞌ Tiro nga̱ xumanꞌ Sidón. ²²Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na nne estado Cananea. Ni̱ gaguáj únꞌ. Ni̱ gataj únꞌ gunun Jesús:

―Señor, na̱ni yaco ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ manꞌānj huín re̱ꞌ daꞌníj David. Daj si ranꞌ daꞌni̱ xa̱nāj sayun, ꞌyaj nane̱ xi̱ꞌi nu̱n niman únꞌ. ―Daj gataj únꞌ.

²³Sani̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ nun ga̱taj Jesús gunun yunꞌunj xa̱na da̱ mánj. Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ gachínj jniꞌyaj ni sij rian síꞌ. Ni̱ gataj ni sij:

―Ga̱taj re̱ꞌ gu̱nun yunꞌunj xa̱na daj sisi̱ ga̱nꞌanj únꞌ. Daj si aguáj únꞌ nicoꞌ únꞌ ru̱cu únj anj. ―Daj gataj ni sij.

²⁴Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Maan si gaꞌníj Yanꞌanj gaꞌnāj rian ni tsínj israelita sisi̱ huin ni sij da̱j rúnꞌ huin ni xachij ga niꞌya. ―Daj gataj Jesús.

²⁵Sani̱ gaꞌna̱ꞌ yunꞌunj xa̱na daj ganiqui̱nꞌ ráj da̱coj únꞌ rian Jesús. Ni̱ gataj únꞌ:

―Señor, chra̱cuij re̱ꞌ manꞌānj. ―Daj gataj únꞌ.

²⁶Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Nitaj si hua sa̱ꞌ si ga̱ꞌneꞌ si-chra̱chrunj ni tsinꞌ ga̱ꞌuiꞌ duꞌua ni xuhue mánj. ―Daj gataj Jesús.

²⁷Ngaa ni̱ gataj únꞌ:

―Xa̱ngaꞌ Señor. Sani̱ daꞌ ni xuhue xa xúꞌ ni daru̱ chrachrúnj guinij duꞌua mesa nne tsínj huin dánj xúꞌ. ―Daj gataj únꞌ gunun Jesús.

²⁸Ni̱ gataj Jesús:

―Xuman nico ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ manꞌānj. Xiꞌí daj ni̱ da̱j rúnꞌ achínj re̱ꞌ riānj, ni̱ hué daj ga̱huin. ―Daj gataj Jesús.

Ni̱ hué hora daj ni ganahuin daꞌníj únꞌ.

Jesús sana a muchos

²⁹Ngaa ni̱ gahui Jesús yuꞌuj daj ganꞌanj sij. Ni̱ guisíj sij ni̱chrunꞌ duꞌua laguna xa̱chij gu̱ꞌnaj Galilea. Ni̱ gahui sij chra̱ ꞌngo̱ quij ganꞌanj sij. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne sij. ³⁰Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ nico ni ngüi̱ rian Jesús. Ni̱ nicaj ni sij ni ngüi̱ nareꞌ dacój nga̱ ni ngüi̱ duri nej, ni ngüi̱ ráꞌyanꞌ nej nga̱ ango ni ngüi̱ aꞌnanꞌ nicaj ni sij gaꞌna̱ꞌ ni sij rian nne Jesús. Ni̱ ganahuin ni sij, guiꞌyaj Jesús. ³¹Xiꞌí daj ni̱ ganꞌanj ruhua ni ngüi̱ gaꞌna̱ꞌ daj guiniꞌi ni sij sisi̱ gaꞌue gaꞌmi ni ngüi̱ ráꞌyanꞌ. Ni̱ ganahuin ni ngüi̱ yacuan nej. Ni̱ gaꞌue gache sa̱ꞌ ni ngüi̱ nareꞌ dacój nej. Ni̱ gaꞌue naxigui̱n rian ni ngüi̱ duri guiniꞌyaj ni sij nej. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ni sij rian Yanꞌanj nicoꞌ ni tsínj israelita.

Alimentación de los cuatro mil

³²Ngaa ni̱ gaquínj Jesús gaꞌna̱ꞌ ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:

―Nahuin ꞌi̱ ruhuāj niꞌyā daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n nan. Daj si síj hua̱ꞌnij güi mán ni sij ngāj aj. Ni̱ nitaj si nicaj ni sij si xa̱ ni sij mánj. Ni̱ nitaj si huin ruhuāj na̱ꞌnī ni sij na̱nꞌ ni sij ngaa nitaj si nicaj ni sij si xa̱ ni sij si gui̱nichre ni sij huaj ni sij chruhua chrej si ruhuaj aj. ―Daj gataj Jesús.

³³Ngaa ni̱ gataj ni tsínj nicoꞌ Jesús:

―Ni̱ a̱ gui̱ran únj chrachrúnj gu̱numan riqui daranꞌ ni ngüi̱ nan ꞌngo̱ yuꞌuj quij quiꞌyanj na̱co únj. ―Daj gataj ni tsínj nicoꞌ Jesús.

³⁴Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ u̱ndaj chrachrúnj nicaj ni é re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.

―Ichij chrachrúnj nicaj únj. ―Gataj ni sij.

³⁵Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun sisi̱ ga̱nꞌanj ga̱ne ni ngüi̱ rian yoꞌój. ³⁶Ni̱ guidaꞌa sij ichij chrachrúnj nga̱ do̱j xucuaj daj raꞌa sij. Ni̱ nagoꞌ sij si guruhua Yanꞌanj. Ngaa ni̱ guraꞌ daꞌaj sij chrachrúnj daj nga̱ xucuaj gaꞌuiꞌ sij raꞌa ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ daꞌngaꞌ ni síꞌ raꞌa ni ngüi̱ ma̱n anj. ³⁷Ni̱ xa daranꞌ ni sij. Ni̱ gara ran riqui ni sij. Ni̱ gara ichij xuguti, guiꞌyaj si xitinꞌ gunáj aj. ³⁸Ni̱ guisíj ga̱nꞌanj mí ni tsínj xa daj. Ni̱ nini huin ni yunꞌunj xa̱na nga̱ ni tsinꞌ. ³⁹Ngaa ni̱ naꞌníj Jesús na̱nꞌ ni ngüi̱. Ni̱ gahui sij chruhua ꞌngo̱ rio̱ chéj rian nnee. Ni̱ guisíj sij ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Magdala.

La demanda de una señal

¹Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj saduceo rian Jesús si huin ruhua ni sij gui̱ꞌyaj ni sij ꞌngo̱ xiꞌ ga̱tu Jesús nga̱ si-nu̱guanꞌ síꞌ. Ni̱ gachínj ni sij sisi̱ gui̱ꞌyaj Jesús ꞌngo̱ si sa̱ꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj di̱gyán sij sisi̱ ꞌna̱ꞌ sij rian Yanꞌanj. ²Sani̱ gataj Jesús:

―Ataj ni é re̱ꞌ ngaa guini̱: “Gui̱xiguin sa̱ꞌ aꞌyoj. Daj si hua mare xataꞌ”, ataj ni é re̱ꞌ. ³Ni̱ ne̱ꞌ ni̱ganꞌ ataj ni é re̱ꞌ: “Ga̱manꞌ, ni̱ ga̱hui nane̱. Daj si hua mare xataꞌ. Ni̱ nachej nga xataꞌ”, ataj ni é re̱ꞌ. Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni é re̱ꞌ. Niꞌi ni é re̱ꞌ da̱j hua xataꞌ. Sani̱ naꞌuej ruhua ni é re̱ꞌ gu̱nun ni é re̱ꞌ si digyán Yanꞌanj rian ni é re̱ꞌ xiꞌí si da̱j hua chruhua xungüi̱ ni güi nan.

⁴’Huin ruhua ni ngüi̱ xi̱ꞌi ma̱n acuanꞌ gui̱niꞌi ni sij ꞌngo̱ si sa̱ꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj. Sani̱ si̱ guiꞌyā ꞌngo̱ si sa̱ꞌ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ mánj. Maan si gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ gui̱ranꞌānj da̱j rúnꞌ guiranꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Jonás asi̱j ná. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱ dunáj Jesús ni sij. Ni̱ ganꞌanj síꞌ.

La levadura de los fariseos

⁵Ni̱ ngaa guisíj ni tsínj nicoꞌ Jesús anéj chrej duꞌua laguna xa̱chij daj, ni̱ xacaj ni sij cuenta sisi̱ guiniꞌyun ruhua ni sij guinica̱j ni sij chrachrúnj. ⁶Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:

―Ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ nga̱ manꞌan án re̱ꞌ. Ni̱ gu̱ruj a ni é re̱ꞌ nga̱ si-levadura ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj saduceo. ―Daj gataj Jesús.

⁷Ni̱ gaꞌmi manꞌan ni sij gunun dugüiꞌ ni sij sisi̱ daꞌngaꞌ daj gaꞌmi Jesús xiꞌí si nitaj chrachrúnj nicaj ni sij gaꞌna̱ꞌ ni sij.

⁸Sani̱ unun Jesús si gani ruhua ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Do̱j huin si xuman ruhua ni é re̱ꞌ niꞌyaj ni é re̱ꞌ manꞌānj nánj. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ani ruhua ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj chrachrúnj nicaj ni é re̱ꞌ gaꞌna̱ꞌ á re̱ꞌ únj. ⁹Hua gue̱ naꞌue gu̱nun ni é re̱ꞌ ga̱ꞌ. Nitaj si nu̱n ruhua ni é re̱ꞌ xiꞌí u̱nꞌunꞌ chrachrúnj xa u̱nꞌunꞌ mí ni tsínj daj. Ni̱ nitaj si nu̱n ruhua ni é re̱ꞌ u̱ndaj xuguti nara ni é re̱ꞌ dasu gunáj daj. ¹⁰Ni̱ nitaj si nu̱n ruhua ni é re̱ꞌ xiꞌí ichij chrachrúnj xa ga̱nꞌanj mí ni tsínj daj. Ni̱ hué daj nitaj si nu̱n ruhua ni é re̱ꞌ u̱ndaj xuguti ganara ni é re̱ꞌ dasu gunáj. ¹¹Ni̱ u̱n sin huin ni̱ naꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj si aꞌmī xiꞌí chrachrúnj únj. Maan si aꞌmī sisi̱ ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ nga̱ si gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj si-levadura ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj saduceo aj. ―Daj gataj Jesús.

¹²Hué dan ni̱ gara daꞌngaꞌ ruhua ni sij sisi̱ nun ga̱ꞌmi Jesús xiꞌí levadura ꞌni̱j chrachrúnj. Maan si naꞌuej ruhua síꞌ sisi̱ di̱gyaꞌ yunꞌunj si-nu̱guanꞌ ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj saduceo ni sij.

La confesión de Pedro

¹³Ni̱ ngaa huaj gahuin ni̱chrunꞌ Jesús xumanꞌ Cesarea de Filipo, ni̱ gachínj snanꞌanj sij ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij rian ni síꞌ:

―Huēj huin daꞌníj ni ngüi̱ aj. Ni̱ u̱n tsínj huīnj ataj ni ngüi̱, ruhua ni é re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

¹⁴Ngaa ni̱ gataj ni sij:

―Ataj daꞌaj ni ngüi̱ sisi̱ hué re̱ꞌ huin Juan tsínj duguataꞌ nnee. Ni̱ ataj ango ni sij sisi̱ hué re̱ꞌ huin tsínj gu̱ꞌnaj Elías. Ni̱ ataj ángo ni sij sisi̱ hué re̱ꞌ huin tsínj gu̱ꞌnaj Jeremías, asi̱ ango tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j hua ná. ―Daj gataj ni sij.

¹⁵Ngaa ni̱:

―Ni̱ u̱n tsínj huīnj ruhua manꞌan ni é re̱ꞌ únj. ―Gataj Jesús gunun ni sij.

¹⁶Ngaa ni̱ gataj Simón Pedro gunun Jesús:

―Hué re̱ꞌ huin Cristo daꞌníj Yanꞌanj hua ni̱ꞌnaꞌ aj. ―Daj gataj Pedro.

¹⁷Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Hua ꞌueé rián re̱ꞌ Simón huín re̱ꞌ daꞌníj Jonás si ꞌngo̱ tsínj nitaj digyán nuguanꞌ nan rián re̱ꞌ mánj. Sani̱ urin chrē nne xataꞌ huin si digyán nuguanꞌ nan rián re̱ꞌ nánj. ¹⁸Ni̱ atā gu̱nun re̱ꞌ sisi̱ so̱ꞌ gu̱ꞌnaj Pedro xiꞌí si da̱j rúnꞌ huin huej ngaj xiꞌí hueꞌ huín re̱ꞌ. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni sij uneꞌ ni sij hueꞌ xiráj huej, ni̱ daꞌngaꞌ daj guneꞌ manꞌānj ni tsínj nicoꞌ manꞌānj rian huej daj. Ni̱ a̱ do̱j si̱ gaꞌue gui̱ꞌyaj gana daranꞌ si-fuerza ni sichre rian ni tsínj da ga̱ mánj. ¹⁹Ni̱ ri̱quīj llave gui̱nicaj re̱ꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj. Ni̱ sisi̱ gue̱ re̱ꞌ ꞌngo̱ nuguanꞌ chruhua xungüi̱, ni̱ daꞌngaꞌ daj gue̱ Yanꞌanj nuguanꞌ daj ne̱ꞌ xataꞌ nej aj. Ni̱ sisi̱ nitaj si gue̱ re̱ꞌ ꞌngo̱ nuguanꞌ chruhua xungüi̱, ni̱ daꞌngaꞌ daj nitaj si gue̱ Yanꞌanj nuguanꞌ daj ne̱ꞌ xataꞌ nej mánj. ―Daj gataj Jesús rian Pedro.

²⁰Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun rian ni tsínj nicoꞌ sij sisi̱ si̱ nataꞌ ni síꞌ rian a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ sisi̱ hué sij huin Cristo.

Jesús anuncia su muerte

²¹Hué dan ni̱ asi̱j güi daj, ni̱ gaxi̱ꞌi Jesús gataj snanꞌanj sij rian ni tsínj nicoꞌ sij sisi̱ hua nia̱n ga̱nꞌanj sij xumanꞌ Jerusalén gui̱ranꞌ nico sij sayun, gui̱ꞌyaj ni tsínj huin achij nga̱ ni chrej huin rian nej nga̱ ni tsínj digyán ley nej. Ni̱ da̱gahuiꞌ ni síꞌ manꞌan sij. Sani̱ xiráj hua̱ꞌnij güi, ni̱ ga̱naꞌnij sij. ―Daj gataj Jesús xiꞌí manꞌan sij.

²²Ngaa ni̱ nicaj Pedro Jesús ganꞌanj anéj sij do̱j. Ni̱ gaxi̱ꞌi sij chranꞌ sij síꞌ. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ güi si̱ guiranꞌ re̱ꞌ daj, Señor. ―Daj gataj Pedro.

²³Sani̱ nanica̱j Jesús gataj sij gunun Pedro:

―Gu̱xun re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ riānj, Satanás. Daj si hué re̱ꞌ huin ꞌngo̱ si naránj chrej huaj manꞌānj. Ni̱ nitaj si huin ruhuá re̱ꞌ rúnꞌ huin ruhua Yanꞌanj mánj. Rúnꞌ huin ruhua ni ngüi̱ huin ruhuá re̱ꞌ nánj. ―Daj gataj Jesús gunun Pedro.

²⁴Hué dan ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij:

―Sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj ruhua ni̱coꞌ yūnj, ngaa ni̱ du̱naj tsínj daj si-chrej manꞌan sij. Ngaa síj ni̱ ga̱ta sij rugutsi̱ gui̱nicoꞌ sij yūnj gui̱ranꞌ sij sayun ngāj aj. ²⁵Ni̱ tsínj naꞌuej ruhua ga̱huiꞌ ngāj, ni̱ ga̱ niꞌya sij. Sani̱ tsínj ga̱ꞌue ga̱huiꞌ xiꞌí manꞌānj nga̱ xiꞌí nuguanꞌ sa̱ꞌ aꞌmi manꞌānj, ngaa ni̱ ga̱ne ni̱ganj sij aj. ²⁶Ni̱ sisi̱ gui̱ꞌyaj gana ꞌngo̱ tsínj daj daranꞌ si ma̱n chruhua xungüi̱ ga̱huin siꞌyaj sij, ngaa ni̱ u̱n sin huin-ínꞌ sisi̱ ga̱ niꞌya niman sij, ruhua ni é re̱ꞌ únj. Nitaj si gui̱ꞌyaj gana sij mánj. Niqui niman tsínj guiꞌyaj gana nico chruhua xungüi̱ nan sisi̱ ga̱ niꞌya niman sij. Daj si naꞌue na̱huin sa̱ꞌ niman sij, gui̱ꞌyaj ni rasu̱n mánj.

²⁷’Daj si ga̱ꞌnāj nga̱ ni si-ángēl huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ ga̱huin ꞌuēj ni̱nꞌ ruhua, gui̱ꞌyaj chrē. Ngaa ni na̱ruꞌuē rian go̱ꞌngo ni ngüi̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj go̱ꞌngo ni sij. ²⁸Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj si ga̱huiꞌ daꞌaj ni ngüi̱ mán yuꞌuj nan daꞌ gui̱niꞌi ni sij ga̱ꞌnaꞌ manꞌānj gui̱nicaj sūnj huīnj daꞌníj ni ngüi̱. ―Daj gataj Jesús rian ni tsínj nicoꞌ sij.

La transfiguración

¹Ni̱ ngaa gachin hua̱tanꞌ güi, ni̱ nicaj Jesús Pedro nga̱ Jacobo nga̱ Juan huin jnánj Jacobo ganꞌanj ni̱ni sij chra̱ ꞌngo̱ quij xa̱can. ²Ni̱ ganahuin ꞌueé nnee̱ cúj Jesús ne̱ꞌ rian ni sij. Ni̱ xigui̱n rian Jesús rúnꞌ hua güi huaj. Ni̱ ganahuin gatsi̱ si-ganꞌ sij da̱j rúnꞌ hua si xigui̱n huaj. ³Hué dan ni̱ gurugüiꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Moisés nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Elías rian nne ni sij. Ni̱ gaꞌmi nu̱ngüej síꞌ nga̱ sij. ⁴Ngaa ni̱ gataj Pedro gunun Jesús:

―Sa̱ꞌ mán néꞌ yuꞌuj nan Señor. Sisi̱ ga̱ranꞌ ruhuá re̱ꞌ, ni̱ gui̱ꞌyaj néꞌ hua̱ꞌnij hueꞌ recoj le aj. Ni̱ ngoj manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ angoj Moisés. Ni̱ ángoj Elías. ―Daj gataj Pedro gunun Jesús.

⁵Ni̱ ngaa hua gue̱ gaꞌmi Pedro, ni̱ nasíj ꞌngo̱ nga xigui̱n garan-ánꞌ rian ni sij. Ni̱ scanij nga daj gunun ni sij ꞌngo̱ nane̱ si gataj-áꞌ:

―Nan huin daꞌnī ꞌi̱ ruhuāj aj. Gu̱nun a ni é re̱ꞌ si ataj sij. ―Hué daj gataj Yanꞌanj gunun ni sij.

⁶Ni̱ ngaa gunun ni tsínj nicoꞌ Jesús nuguanꞌ daj, ni̱ gaꞌ nitu ni sij rian yoꞌój. Daj si ducu guxuꞌuiꞌ ni sij. ⁷Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ Jesús ganun raꞌa síꞌ ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Ga̱naxuman ni é re̱ꞌ. Ni̱ si̱ guxuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

⁸Ni̱ ngaa nachica ni sij rian ni sij, ni̱ guiniꞌi ni sij niquinꞌ urin Jesús yuꞌuj daj.

⁹Ni̱ ngaa huaj ni sij nanij ni sij chra̱ quij, ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun rian ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Si̱ gununa ni é re̱ꞌ si guiniꞌi ni é re̱ꞌ rian ni ngüi̱ mánj. Ni̱ daꞌ síj ga̱naꞌnij daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj, asíj ni̱ ga̱ꞌue na̱taꞌ ni é re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús.

¹⁰Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj nicoꞌ Jesús manꞌan síꞌ. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ataj ni tsínj digyán ley sisi̱ hua sini ga̱ꞌnaꞌ Elías únj. ―Daj gataj ni sij.

¹¹Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Xa̱ngaꞌ ga̱ꞌnaꞌ sini Elías. Ni̱ hué síꞌ na̱guiꞌyaj sa̱ꞌ daranꞌanj. ¹²Ni̱ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ hua gaꞌna̱ꞌ Elías. Sani̱ nun na̱niꞌi ni ngüi̱ manꞌan síꞌ mánj. Ni̱ guiꞌyaj quij ni sij daranꞌ si garanꞌ ruhua ni sij guiꞌyaj ni sij nga̱ síꞌ. Ni̱ da̱j rúnꞌ guiranꞌ síꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ranꞌ manꞌānj huīnj daꞌníj ni ngüi̱, gui̱ꞌyaj ni sij aj. ―Daj gataj Jesús.

¹³Hué dan ni̱ gara daꞌngaꞌ ruhua ni tsínj nicoꞌ Jesús sisi̱ aꞌmi síꞌ xiꞌí Juan tsínj duguataꞌ nnee.

Jesús sana a un muchacho lunático

¹⁴Ni̱ ngaa guisíj ni sij rian ma̱n ni ngüi̱, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj daj. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj sij rian Jesús.

¹⁵Ni̱ gataj sij:

―Señor, ga̱nani yaco ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ do̱j daꞌnī si ahuiꞌ naꞌnij sij aj. Ni̱ ranꞌ ni̱nꞌ ruhua sij sayun. Ni̱ síj gaꞌi̱ natúj sij rian yanꞌa̱n an. Ni̱ síj gaꞌi̱ guinij sij chruhua nnee nej aj. ¹⁶Ni̱ nicā gaꞌnāj rian ni tsínj nicoꞌ manꞌán re̱ꞌ aj. Sani̱ nun ga̱ꞌue ganahuin daꞌnī, guiꞌyaj ni sij mánj. ―Daj gataj tsínj daj gunun Jesús.

¹⁷Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Naꞌue gu̱xuman ruhua ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ ni tsínj ma̱n yya̱j. Ni̱ xiꞌi̱ niman án re̱ꞌ. Ngaa ni̱ naꞌue ga̱ne nigān nga̱ á re̱ꞌ. Ni̱ si̱ gu̱nucuā si-chrej ni é re̱ꞌ ni̱ganj mánj. Ni̱caj ni é re̱ꞌ sij ga̱ꞌnaꞌ ni é re̱ꞌ riānj anj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

¹⁸Ngaa ni̱ gaꞌmi huee Jesús rian nane̱ xi̱ꞌi daj. Ni gahui-íꞌ chruhua niman tsinꞌ daj. Ni̱ ꞌngo̱ hora ganahuin sij, guiꞌyaj Jesús.

¹⁹Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ urin ni tsínj nicoꞌ Jesús rian síꞌ. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nun gu̱nucuaj únj gui̱ri únj nane̱ xi̱ꞌi niman tsinꞌ daj únj. ―Daj gataj ni sij.

²⁰Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Daj si naꞌue gu̱xuman sa̱ꞌ ruhua ni é re̱ꞌ ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ manꞌānj. Ni̱ xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ gu̱xuman ruhua ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ ritsin da̱j rúnꞌ hua ca̱n cuej nasa, ngaa ni̱ ga̱ꞌue ga̱taj ni é re̱ꞌ gu̱nun quij da aj: “Gu̱xun re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ yuꞌuj nan ga̱nꞌanj re̱ꞌ ango yuꞌuj.” Ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin sisi̱ gu̱xuman xa̱ngaꞌ ruhua ni é re̱ꞌ nánj. Ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ daranꞌanj. ²¹Sani̱ ga̱ꞌue gui̱ri néꞌ ni nane̱ xiꞌi̱ nan urin si ga̱chinj jniꞌyaj néꞌ rian Yanꞌanj, ni̱ gui̱ꞌyaj néꞌ ayuno nej. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Jesús anuncia otra vez su muerte

²²Ni̱ ngaa mán ni sij estado Galilea, ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:

―Huēj huin daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ ꞌngo̱ tsínj daj manꞌānj raꞌa ni tsínj. ²³Ni̱ da̱gahuiꞌ ni sij manꞌānj. Sani̱ xiráj hua̱ꞌnij güi, ni̱ ga̱naꞌnī nánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Ni̱ ducu ganani ruhua ni sij, guiꞌyaj nuguanꞌ daj.

Pago del impuesto del templo

²⁴Ni̱ ngaa guisíj Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij xumanꞌ Capernaum, ngaa ni̱ ganꞌanj ni̱ꞌyaj ni tsínj aꞌnej pesto güenda nuhui rian nne Pedro. Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij síꞌ. Ni̱ gataj ni sij:

―Si̱ gaꞌuiꞌ si-maestro ni é re̱ꞌ pesto xiꞌí nuhui nan ga̱ a̱ꞌ. ―Daj gataj ni sij.

²⁵Ngaa ni̱:

―Aꞌuiꞌ sij aj. ―Gataj Pedro gunun ni sij.

Ngaa ni̱ ngaa gatúj Pedro chruhua hueꞌ, ni̱ gaꞌmi sini Jesús. Ni̱ gataj síꞌ:

―Da̱j huaj ruhuá re̱ꞌ, Simón. Ni̱ ni rey ma̱n chruhua xungüi̱ nan, ni̱ u̱n ngüi̱ aꞌnej ni sij sanꞌanj ruhuá re̱ꞌ únj. Aꞌnej ni sij sanꞌanj rian manꞌan daꞌníj ni sij níꞌ. Asi̱ aꞌnej ni sij sanꞌanj rian ango ni ngüi̱ sa̱ꞌ. Daꞌ ꞌyaj ni sij, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Gataj Jesús.

²⁶Ngaa ni̱:

―Rian ango ni ngüi̱. ―Gataj Pedro.

Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Hué dan ni̱ ni daꞌníj sij si̱ gaꞌuiꞌ ni sij pesto mánj.

²⁷’Sani̱ güenda sisi̱ si̱ gaꞌman ruhua ni sij, ni̱ güi̱j re̱ꞌ laguna xa̱chij, ni̱ di̱nij re̱ꞌ suelo chruhua nnee. Ni̱ xucuaj gui̱daꞌa sini suelo daj gui̱ri re̱ꞌ. Ni̱ duꞌua xuj na̱riꞌ re̱ꞌ ꞌngo̱ moneda huin sanꞌanj. Ni̱ huej gui̱sij ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ xiꞌīj nga̱ xiꞌí manꞌán re̱ꞌ nej aj. ―Gataj Jesús gunun Pedro.

¿Quién es el mayor?

¹Ni̱ ngaa daj, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús rian síꞌ. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n tsínj huin achij doj rian nicaj sun Yanꞌanj xataꞌ ruhuá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj ni sij.

²Ngaa ni̱ gaquínj Jesús ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ tsinꞌ gani sij da̱ni ni síꞌ. ³Ni̱ gataj sij:

―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ gaꞌue na̱duna ni é re̱ꞌ niman ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ rúnꞌ ꞌyaj ni tsinꞌ, ngaa ni̱ si̱ gaꞌue ga̱tu ni é re̱ꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj xataꞌ mánj. ⁴Ni̱ u̱n tsínj gaꞌuej ruhua ga̱huin lij da̱j rúnꞌ huin lij tsinꞌ niquinꞌ nan, ni̱ hué sij ga̱huin achij rian nicaj sun Yanꞌanj.

⁵’Ni̱ u̱n tsínj na̱huin raꞌa ꞌngo̱ tsinꞌ nan xiꞌí si nicaj dugüiꞌ sij ngāj, ngaa ni̱ na̱huin raꞌa sij manꞌānj nej.

Ocasiones de caer

⁶’Ni̱ sisi̱ xuman ruhua ꞌngo̱ tsinꞌ nan niꞌyaj sij yūnj, ngaa ni̱ niqui ni̱nꞌ ruhua niman ꞌngo̱ tsínj daj sisi̱ di̱gyán sij gui̱ꞌyaj ꞌngo̱ tsinꞌ nan gaquinꞌ nánj. Sa̱ꞌ huin sisi̱ nu̱mi ni sij ꞌngo̱ to xxi xá tsínj daj, ngaa ni̱ ga̱ꞌnij ni sij ga̱nꞌanj síꞌ chruhua nnee yanꞌanj anj. ⁷Niqui ni̱nꞌ ruhua niman ni tsínj ma̱n chruhua xungüi̱ nan. Daj si digyán ni sij sisi̱ gui̱ꞌyaj dugüiꞌ ni sij gaquinꞌ. Ni̱ hua nia̱n sisi̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin. Sani̱ niqui ni̱nꞌ ruhua niman tsínj digyán chrej quij hua daj rian dugüiꞌ sij.

⁸’Hué dan ni̱ sisi̱ gui̱ꞌyáj re̱ꞌ ꞌngo̱ gaquinꞌ, gui̱ꞌyaj raꞌá re̱ꞌ, asi̱ gui̱ꞌyaj dacój re̱ꞌ gaquinꞌ, ngaa ni̱ ga̱ꞌninꞌ re̱ꞌ, ni̱ xa̱caj re̱ꞌ gue̱reꞌ re̱ꞌ. Daj ni ga̱ gundu raꞌa re̱ꞌ nga̱ dacój re̱ꞌ ga̱tu re̱ꞌ rian ga̱ne ni̱ganj re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj sisi̱ hui̱j raꞌá re̱ꞌ nga̱ hui̱j dacój re̱ꞌ, sani̱ ga̱ꞌnij Yanꞌanj manꞌán re̱ꞌ rian yanꞌa̱n aca ni̱ganj ni̱nꞌ. ⁹Ni̱ sisi̱ gui̱ꞌyáj re̱ꞌ gaquinꞌ, gui̱ꞌyaj rundij rián re̱ꞌ, ngaa ni̱ gui̱ri re̱ꞌ, ni̱ xa̱caj re̱ꞌ gue̱reꞌ re̱ꞌ. Daj ni urin rundij rián re̱ꞌ ga̱tu re̱ꞌ rian ga̱ne ni̱ganj re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj sisi̱ hui̱j rundij rián re̱ꞌ, sani̱ ga̱ꞌnij Yanꞌanj manꞌán re̱ꞌ rian yanꞌa̱n aca ni̱ganj ni̱nꞌ.

La parábola de la oveja perdida

¹⁰’Si̱ gani ruhua ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj si níꞌyanj ni tsinꞌ hua lij mánj. Daj si ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ dugumi sa̱ꞌ ni ángel ni tsinꞌ da aj. Ni̱ ni̱ganj ni̱nꞌ niquinꞌ ángel daj rian chrē nne ne̱ꞌ xataꞌ. Ni̱ unun chrē si nataꞌ ni ángel daj. ¹¹Daj si gaꞌna̱ꞌ na̱cā ni ngüi̱ ga niꞌya si huīnj daꞌníj ni ngüi̱.

¹²’Ngaa ni̱ gu̱nun sa̱ꞌ a ni é re̱ꞌ si ga̱ꞌmī nan. Sisi̱ nicaj ꞌngo̱ tsínj daj ꞌngo̱ ciento xachij, ni̱ ga niꞌya ꞌngo̱ xuj, ni̱ da̱j daꞌngaꞌ gui̱ꞌyaj tsínj da̱n daj nga̱ dán sij, ruhua ni é re̱ꞌ únj. Ga̱ra sij ga̱nꞌanj xia xinunꞌ ga̱nꞌanj xachij daj riqui quij. Ni̱ ga̱nꞌanj na̱naꞌuiꞌ sij xachij ganꞌanj niꞌya daj dayun na̱riꞌ sij dán sij aj. ¹³Ni̱ sisi̱ gu̱nucuaj sij na̱riꞌ sij xucu daj, ngaa ni̱ xa̱ngaꞌ yya atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ huaj ga̱huin nia̱ꞌ ruhua sij nga̱ xucu daj nga̱ ango ga̱nꞌanj xia xinunꞌ ga̱nꞌanj xucu nun ga niꞌya aj. ¹⁴Hué ducuánj daj naꞌuej ruhua chrej ni é re̱ꞌ nne xataꞌ sisi̱ ga̱ niꞌya ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni tsinꞌ nan mánj.

Cómo se debe perdonar al hermano

¹⁵’Ni̱ sisi̱ guiꞌyaj ꞌngo̱ jnánj re̱ꞌ gaquinꞌ rián re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱nꞌanj ga̱ꞌmi urín re̱ꞌ nga̱ sij xiꞌí gaquinꞌ daj. Ni̱ sisi̱ gu̱nun sij si ga̱taj re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱naꞌmi sa̱ꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ nánj. ¹⁶Ni̱ sisi̱ naꞌue gu̱nun sij si ga̱taj re̱ꞌ, ni̱ ga̱quinj re̱ꞌ ga̱nꞌanj ango tsínj yahuij tsínj nga̱ re̱ꞌ rian nne sij. Ni̱ sisi̱ ga̱nꞌanj hui̱j hua̱ꞌnij testigo daj, ni̱ ga̱huin yya ruhua ni é re̱ꞌ xiꞌí si hua hui̱j hua̱ꞌnij ni é re̱ꞌ gui̱niꞌi da̱j hua nuguanꞌ daj. ¹⁷Hué dan ni̱ sisi̱ naꞌue gu̱nun sij si ataj aninꞌ é re̱ꞌ, ngaa ni̱ na̱taꞌ aninꞌ é re̱ꞌ rian daranꞌ ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj. Ni̱ sisi̱ na̱ꞌue gu̱nun sij si ataj daranꞌ ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj, ngaa ni̱ ga̱ni ruhua ni é re̱ꞌ sisi̱ huin sij ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej, asi̱ huin sij ꞌngo̱ tsínj aꞌnej xa̱can pesto.

¹⁸’Ngaa ni̱ xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ gaꞌue ga̱ꞌninꞌ ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ hua chruhua xungüi̱ nan, ni̱ daꞌngaꞌ daj si̱ gaꞌue ga̱ꞌninꞌ ruhua Yanꞌanj nne xataꞌ nej. Ni̱ hué daj sisi̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌninꞌ ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ chruhua xungüi̱ nan, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱ꞌue ga̱ꞌninꞌ ruhua Yanꞌanj nne xataꞌ nej. ¹⁹Ni̱ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ uyan hua ruhua hui̱j ranꞌ ni é re̱ꞌ xiꞌí ꞌngo̱ nuguanꞌ chruhua xungüi̱ nan, ni̱ ga̱ꞌue ga̱chinj jniꞌyaj nu̱ngüej é re̱ꞌ rian chrē nne xataꞌ. Ni̱ ri̱qui xa̱ngaꞌ chrē si achínj nu̱ngüej é re̱ꞌ daj. ²⁰Daj si rian hui̱j hua̱ꞌnij ranꞌ ni é re̱ꞌ nahuin yuꞌ ni é re̱ꞌ nga̱ si-xugüīj, ni̱ yuꞌuj daj nnēj da̱ni ni é re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

²¹Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ Pedro nachínj snanꞌanj sij Jesús. Ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱ndaj huin gui̱sij gui̱nicā niman nico nga̱ gaquinꞌ guiꞌyaj jnān riānj únj. Asi̱ da ichij níꞌ. ―Daj gataj Pedro.

²²Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Sé si atā gu̱nun re̱ꞌ sisi̱ da ichij mánj. Sani̱ da hua̱ꞌnij xia chiꞌ número nicaj ichij huin, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱nicaj re̱ꞌ niman nico rian jnánj re̱ꞌ aj.

Los dos deudores

²³’Ni da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ rey ngaa ruhua sij na̱guiꞌyaj sij cuenta rian ni tsínj ꞌyaj sun rian sij, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin rian nicaj sun Yanꞌanj. ²⁴Ni̱ ngaa gaxi̱ꞌi naguiꞌyaj sij cuenta, ni̱ nicaj ni sij gaꞌna̱ꞌ sij ꞌngo̱ tsínj daꞌui gaꞌi̱ ni̱nꞌ ruhua millón huin sanꞌanj rian rey daj. ²⁵Ni̱ ri̱an naꞌue gu̱nucuaj sij na̱ruꞌue sij si daꞌui sij, ngaa ni̱ gaꞌninꞌ rey daj sun sisi̱ gu̱duꞌue ni sij nu̱ngüej nica̱ moso daj nga̱ daꞌníj sij nej, daranꞌ si mán rian sij nej. Asíj ni̱ gui̱riꞌ rey si daꞌui moso daj na̱ruꞌue sij. ²⁶Ngaa ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj moso daj rian rey, ni̱ gaꞌmi yaco sij, gataj sij gunun rey: “Señor, ga̱nahuin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ do̱j yūnj, ngaa ni̱ na̱ruꞌue ni̱nꞌīnj rián re̱ꞌ aj.” Daj gataj sij gunun rey daj. ²⁷Ngaa ni̱ ganahuin ꞌi̱ ruhua rey daj niꞌyaj síꞌ sij. Ni̱ gaꞌninꞌ ruhua síꞌ nga̱ si daꞌui sij. Ni̱ naꞌníj síꞌ ga̱nꞌanj sij.

²⁸’Sani̱ ngaa gahui moso daj ganꞌanj sij, ni̱ nariꞌ dugüiꞌ sij nga̱ ango moso ꞌyaj sun nu̱guanꞌan nga̱ sij huin moso daꞌui do̱j sanꞌanj rian sij. Ngaa ni̱ guidaꞌa sij, ni̱ gani sij xá síꞌ. Ni̱ gataj sij: “Na̱ruꞌue so̱ꞌ si daꞌuí so̱ꞌ riānj anj.” Gataj sij gunun tsínj daj. ²⁹Ngaa ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj síꞌ rian sij. Ni̱ gaꞌmi yaco síꞌ rian sij. Ni̱ gataj síꞌ: “Ga̱nahuin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ yūnj, ngaa ni̱ na̱ruꞌue ninꞌīnj rián re̱ꞌ.” Gataj síꞌ. ³⁰Sani̱ nun ga̱ꞌuej sij. Ni̱ garíj sij ducuaga̱ꞌ gunun síꞌ sisi̱ da na̱ruꞌue síꞌ daranꞌ si daꞌui síꞌ rian sij, ngaa ni̱ ga̱hui síꞌ.

³¹’Ngaa ni̱ ngaa guiniꞌi ango ni moso ꞌyaj sun rian rey da̱j guiranꞌ moso daj, ni̱ ni̱nꞌ ruhua ganani ruhua ni sij. Ni̱ ganꞌanj na̱taꞌ ni sij daranꞌanj rian rey daj. ³²Ngaa ni̱ gaquínj rey ga̱ꞌnaꞌ moso daꞌui nico daj. Ni̱ gataj síꞌ rian sij: “Moso xi̱ꞌi huín re̱ꞌ. Gaꞌninꞌ ruhuāj nga̱ daranꞌ si daꞌuí re̱ꞌ xiꞌí si gaꞌmi yacó re̱ꞌ riānj saj. ³³Ni̱ da̱j rúnꞌ gahuin ꞌi̱ ruhuāj niꞌyā so̱ꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua nia̱n ga̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ gui̱niꞌyaj re̱ꞌ dugüíꞌ re̱ꞌ saj.” Daj gataj rey rian si-moso sij. ³⁴Ngaa ni̱ ni̱nꞌ ruhua gaꞌman ruhua rey daj. Ni̱ nagoꞌ sij moso daj rian caíde dugumi rian ducuaga̱ꞌ sisi̱ ga̱huin síꞌ castigo da na̱ruꞌue síꞌ daranꞌ si daꞌui síꞌ rian rey aj.

³⁵’Ni̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj rey daj daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj chrē nne xataꞌ nga̱ ni é re̱ꞌ sisi̱ na̱ꞌue gui̱nicaj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ niman nico rian xiꞌí jnánj ni é re̱ꞌ nej aj. ―Daj gataj Jesús.

Jesús enseña sobre el divorcio

¹Ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi Jesús ni nuguanꞌ nan, ni̱ gahui sij estado Galilea. Ni̱ guisíj sij anéj chrej duꞌua xinéj nnee gu̱ꞌnaj Jordán rian ngaj estado Judea. ²Ni̱ nicoꞌ nico ni ngüi̱ sij. Ni̱ ganahuin ni ngüi̱ aꞌnanꞌ yuꞌuj daj, guiꞌyaj sij.

³Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj fariseo. Ni̱ huin ruhua ni síꞌ ga̱ꞌuiꞌ ni síꞌ gaquinꞌ xiráj Jesús xiꞌí nuguanꞌ ga̱ꞌmi sij. Xiꞌí daj nachínj snanꞌanj ni síꞌ Jesús. Ni̱ gataj ni síꞌ:

―Ga̱ꞌuej si-ley Yanꞌanj sisi̱ du̱nóꞌ nico̱ꞌ xiꞌí daranꞌ ni nuguanꞌ níꞌ. ―Daj gataj ni tsínj fariseo rian Jesús.

⁴Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ani ruhuāj sisi̱ hua gaya ni é re̱ꞌ sisi̱ ngaa gaxi̱ꞌi daranꞌanj, ni̱ guiꞌyaj Yanꞌanj tsínj snoꞌo nga̱ yunꞌunj xa̱na. ⁵Ni̱ gataj Yanꞌanj: “Xiꞌí daj du̱naj ꞌngo̱ tsínj daj chrej sij nga̱ nni sij. Ni̱ ga̱ne nu̱guanꞌan sij nga̱ nica̱ sij aj. Ni̱ nu̱ngüej nica̱ tsínj daj ga̱huin urin ngüi̱ aj.” Daj gataj Yanꞌanj. ⁶Ngaa ni̱ sé hui̱j nnee̱ cúj huin nu̱ngüej sij ga̱ mánj. Sani̱ urin nnee̱ cúj huin nu̱ngüej sij nánj. Ni̱ ngaa xa̱caj dugüiꞌ ꞌngo̱ tsínj daj nga̱ ꞌngo̱ yunꞌunj daj, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj, ngaa ni̱ si̱ gaꞌue ga̱huin ni̱ni nu̱ngüej sij, gui̱ꞌyaj ni ngüi̱ mánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

⁷Ngaa ni̱ gataj ni tsínj fariseo:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ gaꞌninꞌ Moisés sun sisi̱ gui̱ꞌyaj néꞌ yanj ata ga̱ꞌuiꞌ néꞌ raꞌa nica̱ néꞌ. Ngaa ni̱ du̱naj néꞌ nica̱ néꞌ, guiꞌyaj síꞌ únj. ―Daj gataj ni sij.

⁸Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Xiꞌí si tsi̱ niman ni é re̱ꞌ, ni̱ riqui Moisés permiso sisi̱ du̱naj ni é re̱ꞌ nica̱ ni é re̱ꞌ. Sani̱ sé daj gahuin asi̱j sini ngaa guiꞌyaj Yanꞌanj ni ngüi̱ mánj. ⁹Hué dan ni̱ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ tsínj gue̱reꞌej nica̱ daj, ni̱ ga̱nacaj sij ango ngüi̱, ni̱ da̱ꞌui sij gaquinꞌ anj. Sani̱ sé daj huin sisi̱ guiꞌyaj squi̱raꞌ nica̱ sij ango tsínj mánj. Ni̱ tsínj na̱caj yunꞌunj xa̱na guereꞌ daj, ni̱ da̱ꞌui sij gaquinꞌ nej aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj fariseo.

¹⁰Ngaa ni̱ gataj ni tsínj nicoꞌ Jesús:

―Sisi̱ daꞌngaꞌ daj huin nga̱ tsínj hua nica̱, ngaa ni̱ sa̱ꞌ huin sisi̱ si̱ xacaj néꞌ yunꞌunj xa̱na mánj. ―Daj gataj ni sij.

¹¹Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Sé daranꞌ ni tsínj ga̱ꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua nga̱ nuguanꞌ nan. Sani̱ sisi̱ ri̱qui Yanꞌanj, ni̱ ga̱ꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua ni sij. ¹²Hua ꞌngo̱ tsínj naꞌue ga̱ꞌmi nga̱ yunꞌunj xa̱na. Ni̱ daꞌngaꞌ daj hua ni sij asi̱j gaꞌnga ni sij. Ni̱ hua ango tsínj naꞌue ga̱ꞌmi nga̱ yunꞌunj xa̱na. Daj si daꞌngaꞌ daj hua nnee̱ cúj sij, guiꞌyaj ango ni tsínj. Ni̱ hua ángo tsínj naꞌuej ruhua ga̱ꞌmi nga̱ yunꞌunj xa̱na. Daj si huin ruhua sij gui̱ꞌyaj sun sij rian nicaj sun Yanꞌanj anj. Ngaa ni sisi̱ ga̱ꞌue ga̱ra xina ni é re̱ꞌ nga̱ nuguanꞌ nan, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.

Jesús bendice a los niños

¹³Ngaa ni̱ nicaj ni yunꞌunj xa̱na ni tsinꞌ le gaꞌna̱ꞌ ne rian Jesús sisi̱ gu̱taꞌ síꞌ raꞌa síꞌ. Ni̱ ga̱chinj jniꞌyaj síꞌ xiꞌí ni tsinꞌ-ínꞌ, ruhua ne. Sani̱ chranꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús ni yunꞌunj xa̱na nicaj gaꞌna̱ꞌ daj aj. ¹⁴Sani̱ gataj Jesús:

―Raꞌa ni é re̱ꞌ si ga̱ꞌnaꞌ ni tsinꞌ riānj. Ni̱ si̱ chranꞌ ni é re̱ꞌ si ga̱ꞌnaꞌ riānj nej mánj. Daj si rúnꞌ huin ni tsinꞌ le nan, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin ni ngüi̱ ma̱n rian nicaj sun Yanꞌanj nne xataꞌ. ―Daj gataj Jesús.

¹⁵Ngaa ni̱ gutaꞌ Jesús raꞌa sij rian ni tsinꞌ. Ni̱ gahui sij ganꞌanj sij.

El joven rico

¹⁶Hué dan ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj daj. Ni̱ gataj sij gunun Jesús:

―Maestro sa̱ꞌ, u̱n sun sa̱ꞌ gui̱ꞌyaj sūnj, ni̱ ga̱ꞌue ga̱ne nigān, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj sij aj.

¹⁷Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ atáj re̱ꞌ sisi̱ sa̱ꞌ manꞌānj únj. Urin Yanꞌanj huin si sa̱ꞌ nánj. Sani̱ sisi̱ huin ruhuá re̱ꞌ ga̱ne ni̱ganj re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj, ngaa ni̱ da̱gahuín re̱ꞌ nuguanꞌ gaꞌninꞌ Yanꞌanj sun rian néꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun sij.

¹⁸Ngaa ni̱:

―Ni̱ u̱n nuguanꞌ da̱gahuin únj, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Gataj tsínj daj gunun Jesús.

Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Si̱ dagahuíꞌ re̱ꞌ níman mánj. Ni̱ si̱ guiꞌyaj tu̱ re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ gaꞌmi re̱ꞌ nuguanꞌ nne̱ xiꞌí dugüíꞌ re̱ꞌ mánj. ¹⁹Ni̱ gui̱nun yanꞌánj re̱ꞌ chréj re̱ꞌ nga̱ nní re̱ꞌ nej. Ni̱ ga̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ dugüíꞌ re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús.

²⁰Ngaa ni̱ gataj tsínj daj gunun Jesús:

―Daranꞌ ni nuguanꞌ daj ráj xināj asi̱j hua lē aj. Ngaa ni̱ u̱n sin achin gui̱ꞌyā, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj sij gunun Jesús.

²¹Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun sij:

―Sisi̱ huin ruhuá re̱ꞌ ga̱huin sa̱ꞌ ni̱nꞌ re̱ꞌ, ngaa ni̱ güi̱j na̱nꞌ re̱ꞌ gu̱duꞌue re̱ꞌ daranꞌ siꞌyáj re̱ꞌ. Ni̱ sanꞌanj gui̱riꞌ re̱ꞌ daj ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ rian ni ngüi̱ niqui. Hué dan ni̱ gui̱man nico siꞌyáj re̱ꞌ xataꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj anj. Ngaa ni̱ ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ gui̱nicoꞌ re̱ꞌ yūnj anj. ―Daj gataj Jesús.

²²Ni̱ ngaa gunun tsínj daj si gataj Jesús, ni̱ ganꞌanj sij nani ruhua sij. Daj si hua nico siꞌyaj sij.

²³Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij:

―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ꞌi̱ huaj ga̱tu ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue rian nicaj sun Yanꞌanj xataꞌ aj. ²⁴Ni̱ ga̱taj ru̱huaꞌ yūnj sisi̱ ꞌi̱ huaj ga̱tu ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue rian nicaj sun Yanꞌanj daj nga̱ si ga̱chin ꞌngo̱ xucu camello yuꞌuj ta̱j cúj nuhua aj. Ni̱ xxi hua xúꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

²⁵Ngaa ni̱ ngaa gunun ni tsínj nicoꞌ Jesús nuguanꞌ daj, ni̱ ni̱nꞌ ruhua ganꞌanj ruhua ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Sisi̱ hué daj huin, ni u̱n tsínj ga̱ꞌue na̱caj Yanꞌanj únj. ―Daj gataj ni sij.

²⁶Ngaa ni̱ niꞌyaj Jesús rian ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Si̱ gaꞌue na̱caj ni ngüi̱ manꞌan ni sij mánj. Sani̱ Yanꞌanj ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj daranꞌ nuguanꞌ. ―Daj gataj Jesús.

²⁷Ngaa ni̱ gataj Pedro:

―Hua duna únj daranꞌ siꞌyaj únj anj. Ni̱ nicoꞌ únj manꞌán re̱ꞌ aj. Ngaa ni̱ u̱n sin huin na̱riqui Yanꞌanj rian únj, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Pedro.

²⁸Ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:

―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ ngaa gui̱sij güi ga̱ne ꞌuēj rian chrun xila sa̱ꞌ ango xungüi̱ na̱ca, ni̱ ga̱ne xa̱ngaꞌ ni é re̱ꞌ rian ni xu̱huij chrun xila sa̱ꞌ gui̱nicaj ni é re̱ꞌ sun rian ni xu̱huij xiꞌninꞌ ni tsínj israelita. Ni̱ hué daj ga̱huin xiꞌí si guinicoꞌ ni é re̱ꞌ manꞌānj huīnj daꞌníj ni ngüi̱. ²⁹Ni̱ danej gahuin a ni é re̱ꞌ dunáj á re̱ꞌ ducuá á re̱ꞌ nga̱ jnánj án re̱ꞌ nej, xocoꞌ a ni é re̱ꞌ nej, nga̱ chrej a ni é re̱ꞌ nej, nni a ni é re̱ꞌ nej, nga̱ daꞌníj ni é re̱ꞌ nej, doꞌój re̱ꞌ nej, ni̱ sisi̱ du̱naj á re̱ꞌ daranꞌ nan rian xiꞌīj, ngaa ni̱ na̱huin raꞌa ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ ciento ni rasu̱n sa̱ꞌ nan. Ni̱ ga̱ne ni̱ganj án re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj nej aj. ³⁰Sani̱ nico ni ngüi̱ huin achij chruhua xungüi̱ nan na̱nicoꞌ ni sij ne̱ꞌ ru̱cu ango xungüi̱ ga̱ꞌnaꞌ aj. Ni̱ nico ni ngüi̱ nicoꞌ ne̱ꞌ ru̱cu chruhua xungüi̱ nan ga̱huin achij ni sij ango xungüi̱ ga̱ꞌnaꞌ aj.

Los obreros de la viña

¹’Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ xuruꞌue ngaa ahui sij ni̱ganꞌ acuanꞌ na̱naꞌuiꞌ sij ni tsínj ga̱nꞌanj gui̱ꞌyaj sun doꞌój sij rian ma̱n coj chruj uva, ni̱ daꞌngaꞌ daj ꞌyaj Yanꞌanj nga̱ néꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj. ²Ni̱ guiꞌyaj yya xuruꞌue daj nga̱ ni tsínj gui̱ꞌyaj sun u̱ndaj huin ga̱ꞌuiꞌ síꞌ duꞌue ni sij ꞌngo̱ güi daj. Ni̱ gaꞌmi síꞌ sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ síꞌ ꞌngo̱ sanꞌanj denario rian ni sij. Ngaa ni̱ gaꞌníj síꞌ ga̱nꞌanj gui̱ꞌyaj sun ni sij riqui coj uva.

³’Hué dan ni̱ gahui yún xuruꞌue daj ganꞌanj sij ga u̱n ni̱ganꞌ. Ni̱ guiniꞌi sij mán ango ni tsínj mán rian yuꞌue̱. Ni niquinꞌ yu̱n ni sij. ⁴Ni̱ gataj sij: “Güi̱j gui̱ꞌyaj sun ni é re̱ꞌ si-sūnj anj. Ni̱ da̱j rúnꞌ gui̱ꞌyaj sun ni é re̱ꞌ, ni̱ ri̱quīj duꞌue ni é re̱ꞌ aj.” Daj gataj sij. Ni̱ ganꞌanj gui̱ꞌyaj sun ni síꞌ.

⁵’Ngaa ni̱ gahui ru̱huaꞌ yún sij ganꞌanj sij ga xuj nej, ga hua̱ꞌnij diꞌni̱ nej. Ni̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj sij ga u̱n, ni̱ daꞌngaꞌ daj guiꞌyaj ru̱huaꞌ yún sij.

⁶’Ni̱ ganꞌanj ru̱huaꞌ yún sij rian yuꞌue̱ síj ꞌngo̱ si ga u̱nꞌunꞌ diꞌni̱. Ni̱ ganariꞌ sij ango ni tsínj mán manꞌan. Ni̱ ganachínj snanꞌanj sij ni síꞌ. Ni̱ gataj sij: “Ni̱ u̱n sin huin ni mán ni é re̱ꞌ nu̱n güi ni̱nꞌ yuꞌuj nan, ni̱ nitaj sun ꞌyaj sun ni é re̱ꞌ mán án re̱ꞌ yuꞌuj nan únj.” Gataj sij. ⁷Ngaa ni̱: “Nitaj ꞌngo̱ tsínj ataj sisi̱ ga̱nꞌanj gui̱ꞌyaj sun ni únj mánj.” Gataj ni tsínj mán rian yuꞌue̱ daj rian sij. Ngaa ni̱ gataj xuruꞌue daj: “Güi̱j gui̱ꞌyaj sun ni é re̱ꞌ riqui coj uva. Ni̱ ri̱quīj duꞌue ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ gui̱ꞌyaj sun a ni é re̱ꞌ aj.” Daj gataj sij.

⁸’Ni̱ ngaa guini̱, ni̱ gataj sij gunun tsínj nicaj yunꞌunj ni moso daj: “Ga̱quinj re̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj ꞌyaj sun nánj. Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ re̱ꞌ duꞌue ni sij aj. Ga̱xiꞌi re̱ꞌ na̱ruꞌue re̱ꞌ rian ni tsínj nicoꞌ da ru̱cu guiꞌyaj sun aj. Ngaa ni̱ na̱ruꞌue re̱ꞌ rian ni tsínj gatúj asi̱j sini ya̱n.” Gataj xuruꞌue daj.

⁹’Ngaa ni̱ guisíj ni tsínj gatúj da ga u̱nꞌunꞌ diꞌni̱ daj. Ni̱ da go̱ꞌngo ni sij ganahuin raꞌa chreꞌ gue̱ ni sij ꞌngo̱ sanꞌanj denario da aj. ¹⁰Ni̱ ngaa guisíj ni tsínj guiꞌyaj sun sini, ngaa ni̱ gani ruhua ni sij sisi̱ xa̱can doj ga̱ꞌuiꞌ xuruꞌue daj duꞌue ni sij daj nga̱ si gaꞌuiꞌ síꞌ rian ni tsínj gatúj guiꞌyaj sun ga u̱nꞌunꞌ. Sani̱ ꞌngo̱ hua nahuin raꞌa daranꞌ ni sij. ¹¹Ni̱ ngaa nahuin raꞌa ni sij, ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gaꞌmi gaquinꞌ ni sij xiꞌí xuruꞌue. ¹²Ni̱ gataj ni sij: “Ni tsínj gatúj da ru̱cu daj, ni̱ guiꞌyaj sun ni sij urin hora. Sani̱ uyan naruꞌué re̱ꞌ rian ni sij nga̱ únj nánj. Ni̱ guiꞌyaj sun ni únj nu̱n güi ni̱nꞌ anj. Ni̱ nu̱n güi ni̱ ya̱nꞌan nej aj.” Gataj ni sij. ¹³Sani̱ gataj tsínj doꞌój rian ꞌngo̱ ni sij: “Amigo, sé si digyaꞌ yunꞌūn go̱ꞌngo ni é re̱ꞌ mánj. Sani̱ hua guiꞌyaj yyá re̱ꞌ ngāj sisi̱ na̱ruꞌuē ꞌngo̱ sanꞌanj denario rian re̱ꞌ aj. ¹⁴Ga̱nacaj re̱ꞌ duꞌué re̱ꞌ, ni̱ güi̱j re̱ꞌ nánj. Da̱j rúnꞌ naruꞌuē rian re̱ꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin ruhuāj na̱ruꞌuē rian tsínj nicoꞌ da ru̱cu nej. ¹⁵Sani̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyā da̱j rúnꞌ garanꞌ ruhuāj nga̱ si-sa̱nꞌān nánj. Xicoj ruhuá re̱ꞌ si guiꞌyā do̱j sinduj nga̱ dugüíꞌ re̱ꞌ níꞌ.” Daj gataj xuruꞌue daj gunun tsínj guiꞌyaj sun.

¹⁶’Ngaa ni̱ ni ngüi̱ nicoꞌ da ru̱cu xungüi̱ nan, ni̱ ga̱huin rian ni sij ango xungüi̱ na̱ca. Ni̱ ni ngüi̱ huin rian xungüi̱ nan, sani̱ gu̱na da ru̱cu ni sij ango xungüi̱ daj. Daj si aquínj Yanꞌanj nico ni ngüi̱ ga̱nꞌanj rianj anj. Sani̱ do̱j ni sij huin si nacui Yanꞌanj nánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

Nuevamente Jesús anuncia su muerte

¹⁷Ni̱ ngaa huaj Jesús gahui sij dacan rian ngaj xumanꞌ Jerusalén, ni̱ gaquínj sij ni tsínj nicoꞌ sij ga̱ꞌnaꞌ nini ni síꞌ rian sij. Ni̱ gataj sij:

¹⁸―Niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ huaj néꞌ gui̱sij néꞌ xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ hué yuꞌuj daj na̱gaꞌuiꞌ ꞌngo̱ tsínj daj manꞌānj rian ni chrej aꞌninꞌ nga̱ rian ni maestro digyán ley rian ni ngüi̱. Ni̱ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ da̱gaꞌmi dugüiꞌ ni sij sisi̱ da̱gahuiꞌ ni sij manꞌānj. ¹⁹Ngaa ni̱ na̱gaꞌuiꞌ ni sij yūnj rian ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej sisi̱ ga̱ꞌmi ducu ni síꞌ xiꞌīj. Ni̱ du̱guayun ni síꞌ nneꞌ xirā aj. Ni̱ ga̱ri ni síꞌ gaquíj manꞌānj rian rugutsi̱ nej aj. Sani̱ xiráj hua̱ꞌnij güi, ni̱ ga̱naꞌnī nánj. ―Daj gataj Jesús.

Petición de Santiago y de Juan

²⁰Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ hui̱j da̱ꞌnij nica̱ tsínj gu̱ꞌnaj Zebedeo rian Jesús. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj únꞌ rian Jesús. Ni̱ gachínj únꞌ ꞌngo̱ sinduj rian sij.

²¹Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ u̱n sin huin ruhuá re̱ꞌ únj. ―Gataj Jesús.

Ni̱ gataj unj gunun sij:

―Ga̱ꞌninꞌ re̱ꞌ sun sisi̱ ngaa ga̱ne sún re̱ꞌ gui̱nicaj sún re̱ꞌ, ni̱ ga̱ne nu̱ngüej daꞌnī xiꞌníj re̱ꞌ, ꞌngo̱ sij ne̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌ re̱ꞌ, ni̱ ango sij ne̱ꞌ chrej raꞌa ro̱tsi re̱ꞌ, ruhuāj aj. ―Gataj unj.

²²Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Nun niꞌi nu̱ngüej é re̱ꞌ si achínj nu̱ngüej é re̱ꞌ mánj. Ga̱ꞌue gu̱nucuaj nu̱ngüej é re̱ꞌ gui̱ranꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ sayun da̱j rúnꞌ gui̱ranꞌ manꞌānj níꞌ. ―Daj gataj Jesús.

―Ga̱ꞌue aj. ―Daj gataj nu̱ngüej sij.

²³Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Xa̱ngaꞌ gui̱ranꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ sayun ngāj aj. Sani̱ naꞌue ri̱qui manꞌānj sisi̱ ga̱ne nu̱ngüej é re̱ꞌ ꞌngo̱ ni é re̱ꞌ raꞌa sa̱ꞌāj, ni̱ ango ni é re̱ꞌ raꞌa ro̱tsīj mánj. Hua nacui chrē nu̱ngüej tsínj ga̱ne nu̱ngüej chrej xiꞌnī anj. ―Daj gataj Jesús.

²⁴Ni̱ ngaa gunun ango ichiꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús, ni̱ gaꞌman ruhua ni síꞌ niꞌyaj ni síꞌ nu̱ngüej tsínj daj. ²⁵Sani̱ gaquínj Jesús ga̱ꞌnaꞌ ni sij, ni̱ gataj sij:

―Niꞌi ni é re̱ꞌ da̱j ꞌyaj ni tsínj nicaj sun scanij ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej. Ni̱ aranꞌ ruhua ni sij gui̱nicaj sun nico ni sij ga̱huin achij ni sij rian ni ngüi̱ aj. ²⁶Sani̱ sé daj gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ mánj. Tsínj ruhua ga̱huin achij scanij ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱huin sij si-moso ni é re̱ꞌ aj. ²⁷Ni̱ tsínj ruhua ga̱huin rian scanij ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱huin sij tsínj ꞌyaj sun rian ni é re̱ꞌ aj. ²⁸Daj si sé si ꞌnāj ni̱ gui̱ꞌyaj sun ni ngüi̱ riānj, ruhuāj mánj. Ni̱ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Sani̱ ꞌnāj gui̱ꞌyaj sūnj rian ni ngüi̱ aj. Ni̱ ꞌnāj ga̱huīj na̱ruꞌuē rian si-ga̱quinꞌ nico ni ngüi̱ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Dos ciegos reciben la vista

²⁹Ni̱ ngaa gahui ni sij xumanꞌ Jericó, ni̱ gachéj ni̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ ru̱cu Jesús. ³⁰Ni̱ nne hui̱j tsínj duri duꞌua chrej. Ni̱ ngaa gunun nu̱ngüej sij sisi̱ huaj Jesús yuꞌuj daj, ni̱ gaguáj nu̱ngüej sij. Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Señor, na̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ nu̱ngüej únj huín re̱ꞌ daꞌníj David aán. ―Daj gaguáj nu̱ngüej sij.

³¹Ngaa ni̱ chranꞌ ni ngüi̱ sisi̱ dínj ga̱ne duꞌua nu̱ngüej sij.

Sani̱ doj a̱ꞌ ganariꞌ nucuaj nu̱ngüej sij gaguáj nu̱ngüej sij. Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Señor, na̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ nu̱ngüej únj huín re̱ꞌ daꞌníj David aán. ―Daj gataj nu̱ngüej sij.

³²Ngaa ni̱ ganiquinꞌ Jesús. Ni̱ gaquínj sij ga̱ꞌnaꞌ nu̱ngüej síꞌ rian sij. Ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ruhua nu̱ngüej é re̱ꞌ gui̱ꞌyā nga̱ nu̱ngüej é re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.

³³Ngaa ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Señor, huin ruhua únj sisi̱ ga̱naxiguin rian nu̱ngüej únj, gui̱ꞌyáj re̱ꞌ, ruhua únj anj. ―Daj gataj nu̱ngüej sij.

³⁴Ngaa ni̱ ganani yaco ruhua Jesús niꞌyaj síꞌ nu̱ngüej sij. Ni̱ ganun raꞌa síꞌ rian nu̱ngüej sij. Ni̱ ꞌngo̱ hora naxigui̱n rian nu̱ngüej tsínj duri daj. Ni̱ guinicoꞌ nu̱ngüej sij Jesús.

La entrada triunfal en Jerusalén

¹Ngaa ni̱ guisíj ni sij xumanꞌ Betfagé rian niquinꞌ ꞌngo̱ dacan gu̱ꞌnaj Olivos. Ni̱ ngaj ni̱chrunꞌ xumanꞌ Jerusalén nga̱ xumanꞌ Betfagé. Ngaa ni̱ gaꞌníj Jesús hui̱j tsínj nicoꞌ sij. ²Ni̱ gataj sij:

―Ga̱nꞌanj nu̱ngüej é re̱ꞌ xumanꞌ ngaj ne̱ꞌ rian do̱j aj. Ni̱ ngaa huaj nu̱ngüej é re̱ꞌ, ni̱ na̱riꞌ ráꞌyanj nu̱ngüej é re̱ꞌ ꞌngo̱ urruj anumi nga̱ daꞌníj xúꞌ. Ni̱ ga̱nachi nu̱ngüej é re̱ꞌ ni̱caj re̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ riānj. ³Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ ngüi̱ ga̱nachinj snanꞌanj rian nu̱ngüej é re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱taj nu̱ngüej é re̱ꞌ gu̱nun ni sij: “Manꞌan Señor níꞌyanj xuj aj. Ni̱ hora ni̱ ga̱ꞌnaꞌ ni̱caj yún xuj, gui̱ꞌyaj síꞌ aj.” Daj ga̱taj nu̱ngüej é re̱ꞌ gu̱nun ni ngüi̱ aj. ―Daj gataj Jesús gunun nu̱ngüej sij.

⁴Ni̱ daꞌngaꞌ daj gahuin sisi̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ gataj ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ gataj síꞌ:

⁵Ga̱taj ni é re̱ꞌ gu̱nun ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Sión sisi̱ hué si-rey ni sij ꞌna̱ꞌ rian ma̱n ni sij.

Ni̱ da̱j rúnꞌ huin xucu ni̱, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin sij.

Ni̱ ta̱j sij ꞌngo̱ urruj daꞌníj xucu ꞌyaj sun.

Daj gataj tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj.

⁶Ngaa ni̱ ganꞌanj nu̱ngüej tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ guiꞌyaj nu̱ngüej sij da̱j rúnꞌ gaꞌninꞌ Jesús sun rian nu̱ngüej sij. ⁷Ngaa ni̱ nicaj nu̱ngüej sij nu̱ngüej da̱ꞌnij urruj daj gaꞌna̱ꞌ nu̱ngüej sij rian Jesús. Ngaa ni̱ gutaꞌ nu̱ngüej sij si-ganꞌ nu̱ngüej sij xiráj nu̱ngüej xúꞌ. Ngaa ni̱ guitáj Jesús xúꞌ aj. ⁸Ngaa ni̱ guruj nico ni ngüi̱ si-ganꞌ ni sij chruhua chrej. Ni̱ gaꞌninꞌ ango ni sij coj raꞌa chrun guruj ni sij chruhua chrej. ⁹Ni ngüi̱ huaj ne̱ꞌ rian nej, nga̱ ni ngüi̱ nicoꞌ ne̱ꞌ ru̱cu Jesús aguáj ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Hosanna, daꞌníj David huín re̱ꞌ. Hua nia̱ꞌ ꞌueé ruhua tsínj ꞌna̱ꞌ nga̱ si-xugüi manꞌan Señor. Ga̱ sa̱ꞌ ꞌueé xataꞌ aj. ―Gataj ni sij gaguáj ni sij.

¹⁰Ni̱ ngaa gatúj Jesús chruhua xumanꞌ Jerusalén, ni̱ nun na̱riꞌ ruhua ni ngüi̱ u̱n sin gahuin mánj. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n tsínj huin nan únj. ―Daj gataj ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Jerusalén.

¹¹Ngaa ni̱ gataj ango ni ngüi̱:

―Tsínj nan huin Jesús tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ ꞌna̱ꞌ sij xumanꞌ Nazaret estado Galilea. ―Daj gataj ni sij.

Purificación del templo

¹²Ngaa ni̱ gatúj Jesús chruhua si-nuhui Yanꞌanj. Ni̱ guiri sij ni tsínj mán duꞌuej rasu̱n nga̱ ni tsínj ránj rasu̱n nej. Ni̱ guru nitu sij ni mesa siꞌyaj ni tsínj naduna sanꞌanj. Ni̱ guru nitu Jesús ni chrun ruguechraꞌ siꞌyaj ni tsínj duꞌuej xuꞌma̱n anj. ¹³Ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:

―Gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Ducuá Yanꞌanj huin rian ga̱chinj jniꞌyaj ni ngüi̱ rian Yanꞌanj. Sani̱ nuhui nan gahuin ꞌngo̱ huej ma̱n ni tsínj tu̱, ꞌyaj á re̱ꞌ nánj.” Gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús.

¹⁴Ngaa ni̱ gatúj ni ngüi̱ duri nga̱ ni ngüi̱ nareꞌ dacój chruhua nuhui rian niquinꞌ Jesús. Ni̱ ganahuin ni sij, guiꞌyaj síꞌ.

¹⁵Sani̱ gaꞌman ruhua ni chrej huin achij nga̱ ni tsínj digyán si-ley Moisés ngaa guiniꞌi ni sij si sa̱ꞌ guiꞌyaj Jesús. Ni̱ hué daj gaꞌman ruhua ni sij ngaa guiniꞌi ni sij sisi̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ni tsinꞌ xiꞌí Jesús. Daj si gataj ni tsinꞌ daj: “Hosanna rian tsínj nan si huin síꞌ daꞌníj rey David”.

Daj gataj aninꞌinj gaguáj aninꞌinj.

¹⁶Ngaa ni̱ gataj ni sij gunun Jesús:

―Unun manꞌán re̱ꞌ si ataj ni tsinꞌ nan níꞌ. ―Daj gataj ni sij.

Ni̱ gataj Jesús:

―Unūnj anj. Sani̱ nun ga̱ya ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌí si ataj nuguanꞌ nan gunun ni é re̱ꞌ míꞌ. Daj si gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Guiꞌyaj Yanꞌanj sisi̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ ni lij nga̱ ni tsinꞌ utsi nuguanꞌ ga̱ranꞌ ruhua manꞌan Yanꞌanj gu̱nun”. Daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

¹⁷Ngaa ni̱ dunáj Jesús ni sij. Ni̱ gahui sij xumanꞌ daj. Ni̱ ganꞌanj sij xumanꞌ Betania. Ni̱ gunáj sij yuꞌuj daj.

Maldición de la higuera estéril

¹⁸Ni̱ hua ni̱ganꞌ ango güi, ni̱ huaj Jesús nanica̱j sij xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ achin xiꞌna̱ riqui sij. ¹⁹Ni̱ guiniꞌi sij niquinꞌ ꞌngo̱ chrun gu̱ꞌnaj higuera duꞌua chrej. Ni̱ ganꞌanj nichi̱ sij rian niquinꞌ-ínꞌ. Sani̱ nun na̱riꞌ sij higo mánj. Maan coj raꞌa-áꞌ guiniꞌi sij nánj. Ngaa ni̱ gataj sij rian chrun daj:

―Ni̱ganj si̱ gayu chruj chra̱ re̱ꞌ ga̱ mánj. ―Daj gataj Jesús.

Ni̱ ꞌngo̱ hora ganaco̱ chrun daj. ²⁰Ni̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj nicoꞌ Jesús si guiranꞌ chrun daj, ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin ni̱ ꞌngo̱ hora ganacoj únj. ―Daj gataj ni sij ganꞌanj ruhua ni sij.

²¹Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ gu̱xuman ruhua ni é re̱ꞌ, ni̱ si̱ gani hui̱j ruhua ni é re̱ꞌ gui̱niꞌyaj ni é re̱ꞌ Yanꞌanj, ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ si guiꞌyā nga̱ chrun higuera nan anj. Ni̱ sé urin nan ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ, sani̱ ga̱ꞌue ga̱taj ni é re̱ꞌ gu̱nun quij nan: “Gu̱xun re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ yuꞌuj nan ga̱nꞌanj re̱ꞌ ga̱natu re̱ꞌ chruhua nnee yanꞌanj anj.” Ngaa ni̱ hué daj ga̱huin. ²²Hué dan ni̱ sisi̱ ga̱chinj jniꞌyaj ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ nuguanꞌ rian Yanꞌanj ngaa guxuman yya ruhua ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ na̱huin raꞌa ni é re̱ꞌ nuguanꞌ da aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

La autoridad de Jesús

²³Ni̱ ngaa gatúj Jesús chruhua nuhui digyán sij rian ni ngüi̱, ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij nej. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin sun ni̱ ꞌyáj re̱ꞌ nan únj. Ni̱ u̱n tsínj riqui sun, ni̱ ꞌyáj re̱ꞌ nan únj. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.

²⁴Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ruhuāj ga̱nachinꞌ snanꞌanj ꞌngo̱ nuguanꞌ da manꞌan án re̱ꞌ aj. Ni̱ sisi̱ da̱nicaj ni é re̱ꞌ nuguanꞌ riānj, asíj ni̱ ga̱tā u̱n sun guiꞌyā nan gu̱nun ni é re̱ꞌ. ²⁵Ni̱ u̱n tsínj gaꞌninꞌ sun rian tsínj gu̱ꞌnaj Juan sisi̱ ga̱taꞌ nnee síꞌ ni ngüi̱ únj. Yanꞌanj gataj rian sij níꞌ. Asi̱ hua ango tsínj gataj rian sij sa̱ꞌ. ―Gataj Jesús.

Ngaa ni̱ diguíj manꞌan ni sij nga̱ dugüiꞌ ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Sisi̱ ga̱toꞌ sisi̱ Yanꞌanj gaꞌninꞌ sun rian Juan, ngaa ni̱ ga̱taj Jesús gu̱nun ni únj sisi̱ u̱n sin huin nun gu̱xuman ruhua ni únj ni̱ꞌyaj ni únj manꞌan sij únj. ²⁶Ni̱ sisi̱ ga̱taj únj sisi̱ ni tsínj gaꞌníj ga̱ꞌnaꞌ Juan, sani̱ xuꞌuiꞌ niꞌyaj únj rian ni ngüi̱ aj. Daj si gani ruhua daranꞌ ni ngüi̱ sisi̱ Juan gahuin ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj anj. ―Daj gataj ni sij gunun ni dugüiꞌ ni sij.

²⁷Ngaa ni̱ gataj ni sij gunun Jesús:

―Nun niꞌi únj mánj. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.

Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Hué dan ni̱ si̱ gatā gu̱nun ni é re̱ꞌ u̱n sin huin sun ꞌyā aj. ―Daj gataj Jesús.

Parábola de los dos hijos

²⁸Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni tsínj daj. Ni̱ gataj sij:

―Da̱j ani ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ nuguanꞌ nan únj. Hua hui̱j daꞌníj ꞌngo̱ tsínj daj. Ni̱ gataj sij rian ꞌngo̱ daꞌníj sij: “Daꞌnī, yya̱j ni̱ güi̱j gui̱ꞌyaj sún re̱ꞌ riqui coj uva aj.” Gataj tsínj daj gunun daꞌníj sij.

²⁹’Ngaa ni̱: “Si̱ ganꞌān mánj.” Gataj síꞌ rian chrej síꞌ. Sani̱ sa̱ꞌ sij, ni̱ xacaj sij ango ducuánj, ni̱ ganꞌanj gui̱ꞌyaj sun sij. ³⁰Hué dan ni̱ ganꞌanj chrej sij rian nne ango daꞌníj sij. Ni̱ daꞌngaꞌ daj gataj sij gunun síꞌ. Ni̱: “Ga̱ꞌue ga̱nꞌān Señor.” Gataj síꞌ rian chrej síꞌ. Sani̱ nun ga̱nꞌanj gui̱ꞌyaj sun síꞌ. ³¹Ni̱ u̱n tsínj yya guiꞌyaj si garanꞌ ruhua chrej sij, ruhua á re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱ gataj ni sij:

―Tsínj rian gataj sini ya̱n daj. Hué sij huin nánj. ―Daj gataj ni sij.

Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱tu sini ya̱n ni tsínj aꞌnej xa̱can pesto nga̱ ni ngüi̱ xa̱na achéj manꞌan rian nicaj sun Yanꞌanj dan nga̱ si ga̱tu ni é re̱ꞌ aj. ³²Daj si gaꞌna̱ꞌ Juan digyán síꞌ da̱j ga̱ꞌue gui̱man ni é re̱ꞌ gui̱ꞌyaj ni̱ca ni é re̱ꞌ. Sani̱ nun gu̱xuman ruhua ni é re̱ꞌ mánj. Sani̱ guxuman ruhua ni tsínj aꞌnej xa̱can pesto nga̱ ni ngüi̱ xa̱na achéj manꞌan. Ni̱ nu̱nj si guiniꞌi ni é re̱ꞌ daranꞌ nan, sani̱ nun na̱nicaj ruhua ni é re̱ꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni é re̱ꞌ mánj. Ni̱ nun gu̱xuman ruhua ni é re̱ꞌ guiniꞌyaj ni é re̱ꞌ Juan nej mánj.

Los labradores malvados

³³’Hué dan ni̱ gu̱nun ni é re̱ꞌ ango cuento nanīj. Ganarij ꞌngo̱ xuruꞌue daj nico coj uva unun sij aj. Ni̱ guiꞌyaj sij ꞌngo̱ xingá ganica̱j rian gunun sij. Ni̱ gánj sij yuꞌuj rian ga̱ni sij chruj uva, guiꞌyaj sij vino. Ni̱ guiꞌyaj sij ꞌngo̱ hueꞌ xa̱can xxi sisi̱ du̱gumi ni sij daranꞌ ni coj daj. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij si-coj sij coj chruj uva daj rian go̱ꞌngo ni tsínj sisi̱ du̱gumi ni síꞌ siꞌyaj sij. Ngaa ni ganꞌanj ga̱nꞌ sij ango xumanꞌ. ³⁴Ni̱ ngaa guisíj güi gane uva, ngaa ni̱ gaꞌníj sij si-moso sij ga̱nꞌanj ga̱chinj ni sij rian ni tsínj mán ꞌyaj sun daj chruj si huin siꞌyaj sij. ³⁵Sani̱ guidaꞌa ni tsínj mán ꞌyaj sun daj ni si-moso sij. Ni̱ gaꞌuiꞌ ni síꞌ chrun xiráj ꞌngo̱ moso daj. Ni̱ dagahuiꞌ ni síꞌ ango moso. Ni̱ gaꞌuiꞌ ni síꞌ yej ango moso daj. ³⁶Ngaa ni̱ gaꞌníj ru̱huaꞌ yún tsínj do̱ꞌoj daj ango ni si-moso sij. Ni̱ hua gaꞌi̱ ni síꞌ daj nga̱ ni tsínj ganꞌanj sini. Ni̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj ni tsínj dugumi daj, ni̱ daꞌngaꞌ daj guiꞌyaj ni sij nga̱ ni síꞌ. ³⁷Hué dan ni̱ ne̱ꞌ ru̱cu ni̱ gaꞌníj sij manꞌan daꞌníj sij ga̱nꞌanj. Ni̱ gataj sij: “Ga̱ níꞌyanj ni síꞌ nga̱ manꞌan daꞌnī anj.” Gataj ni sij. ³⁸Sani̱ ngaa guiniꞌi ni síꞌ daꞌníj sij, ni̱ gataj ni síꞌ gunun ni dugüiꞌ síꞌ: “Tsínj nan gu̱nánj doꞌój chrej sij si sa̱ꞌ ga̱huiꞌ chrej síꞌ aj. Da̱gahuiꞌ néꞌ tsínj nan, ngaa ni gu̱nan néꞌ ga̱huin doꞌój néꞌ nánj.” Daj gataj ni sij. ³⁹Ngaa ni̱ guidaꞌa ni sij tsínj daj. Ni̱ guereꞌej ni sij síꞌ chrej xe̱ꞌ duꞌua rian ma̱n coj uva daj. Ni̱ dagahuiꞌ ni sij síꞌ. ⁴⁰Hué dan ni̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ tsínj do̱ꞌoj, ni̱ u̱n sin huin gui̱ꞌyaj sij nga̱ ni tsínj dugumi daj, ruhua á re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús gunun ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij.

⁴¹Ngaa ni̱ gataj ni sij:

―Da̱gahuiꞌ sij ni tsínj xi̱ꞌi daj. Ni̱ si̱ ganahuin yaco ruhua sij ni̱ꞌyaj sij ni síꞌ ga̱ mánj. Ngaa ni̱ na̱gaꞌuiꞌ sij coj chruj uva daj huin si-coj sij rian ango ni tsínj sisi̱ du̱gumi ni síꞌ. Ni̱ ngaa ga̱ne chruj daj, ni̱ na̱gaꞌuiꞌ ni síꞌ rian tsínj do̱ꞌoj daj. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.

⁴²Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nun ga̱ya ni é re̱ꞌ si gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj únj. Ni̱ gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj:

Yej guereꞌej ni tsínj ꞌyaj sun hueꞌ, ni̱ ga̱huin-ínꞌ ꞌngo̱ yej sa̱ꞌ doj ga̱ne ran-ánꞌ du̱guꞌnunꞌ squina hueꞌ ni̱ganj ni aj.

Hué manꞌan Señor guiꞌyaj nuguanꞌ nan.

Ni̱ duguꞌna̱j ni̱nꞌ ruhua hua nuguanꞌ nan ruhua néꞌ aj.

Daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ⁴³Hué dan ni̱ ga̱tā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌne Yanꞌanj rian ga̱ne ni é re̱ꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj. Ni̱ ga̱ꞌuiꞌ Yanꞌanj rian ango ni ngüi̱. Daj si gui̱ꞌyaj ni sij si huin ruhua Yanꞌanj. ⁴⁴Ni̱ huēj huin yej daj. Ni̱ sisi̱ ga̱natu ꞌngo̱ ngüi̱ rian yej daj, ni̱ ga̱ranꞌ ni sij, gui̱ꞌyā. Ni̱ sisi̱ gui̱nij yej daj rian ꞌngo̱ ni ngüi̱, ni̱ gui̱xitinꞌ ni sij, gui̱ꞌyā nej aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

⁴⁵Ni̱ ngaa gunun ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj fariseo cuento ganani Jesús, ni̱ xacaj ni sij cuenta sisi̱ aꞌmi síꞌ xiꞌí manꞌan ni sij. ⁴⁶Ni̱ huin ruhua ni sij gui̱daꞌa ni sij síꞌ. Sani̱ xuꞌuiꞌ ni sij niꞌyaj ni sij rian ni ngüi̱. Daj si ani ruhua ni ngüi̱ sisi̱ tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj huin Jesús, ruhua ni sij aj.

Parábola de la fiesta de bodas

¹Ngaa ni̱ gaꞌmi ru̱huaꞌ yún Jesús nani sij cuento. Ni̱ gataj sij:

²―Da̱j rúnꞌ guiꞌyaj ꞌngo̱ rey ngaa guiꞌyaj sij guiꞌyanj xiꞌí si xa̱caj daꞌníj sij yunꞌunj xa̱na, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin rian nicaj sun Yanꞌanj. ³Ni̱ gaꞌníj rey daj si-moso sij ga̱nꞌanj ga̱quinj ni ngüi̱ sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ ni sij xa̱ ni sij rian ga̱huin guiꞌyanj ducuá sij. Sani̱ nun ga̱ꞌuej ruhua ni sij ga̱ꞌnaꞌ ni sij. ⁴Ngaa ni̱ gaꞌníj ru̱huaꞌ yún sij ango ni moso daj ga̱nꞌanj ni síꞌ. Ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ: “Ga̱taj ni é re̱ꞌ rian ni ngüi̱ ga̱ꞌnaꞌ daj sisi̱ hua chru̱n nia̱ ꞌyā. Ni̱ hua dagahuiꞌ ni sij ni dānj sicuj nga̱ ni xucu namij nej aj. Ni̱ hua chru̱n daranꞌanj. Ngaa ni̱ ga̱ꞌnaꞌ á re̱ꞌ xa̱ á re̱ꞌ nga̱ daꞌnī. Daj si xa̱caj sij yunꞌunj xa̱na.” Gataj rey daj gunun ni sij.

⁵’Sani̱ nun xa̱caj ni ngüi̱ daj cuenta nga̱ nuguanꞌ gataj ni sij mánj. Ganꞌanj gui̱ꞌyaj sun ꞌngo̱ tsínj daj doꞌój sij. Ni̱ ganꞌanj ango sij, ganꞌanj gu̱duꞌue sij rasu̱n rian ni ngüi̱. ⁶Ni̱ guidaꞌa ango ni sij ni si-moso rey daj. Ni̱ guiꞌyaj xi̱ꞌi ni sij nga̱ ni síꞌ. Ni̱ dagahuiꞌ ni sij ni síꞌ nej. ⁷Ngaa ni̱ ngaa gunun rey daj, ni̱ ni̱nꞌ ruhua gaꞌman ruhua sij. Ni̱ gaꞌníj sij si-snado sij ga̱nꞌanj da̱gahuiꞌ ni tsínj dagahuiꞌ ni si-moso sij daj. Ni̱ gari yanꞌa̱n ni síꞌ xánj ni tsínj daj. Ni̱ gaca xumanꞌ daj.

⁸’Ngaa ni̱ gataj rey daj gunun si-moso sij: “Daranꞌanj hua chru̱n sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ ni ngüi̱ xa̱ ni sij rian ga̱huin guiꞌyanj xa̱caj daꞌnī yunꞌunj xa̱na. Sani̱ nitaj si níꞌyanj ni ngüi̱ gaquīn ga̱ꞌnaꞌ da mánj. ⁹Ngaa ni̱ ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ rian nacaj dugüiꞌ ni chrej. Ni̱ ga̱quinj ni é re̱ꞌ u̱n ngüi̱ ga̱huin ga̱ꞌnaꞌ ni sij guiꞌyanj ruhuāj aj.” Gataj rey daj.

¹⁰’Ngaa ni̱ gahui ni moso daj ganꞌanj ni sij chruhua ni chrej. Ni̱ guiꞌyaj ni sij sisi̱ na̱huin chreꞌ daranꞌ ni ngüi̱ ganacaj dugüiꞌ nga̱ ni sij. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni ngüi̱ sa̱ꞌ nga̱ ni ngüi̱ nitaj si hua sa̱ꞌ guiꞌyanj daj. Ni̱ gara chruhua hueꞌ rian gahuin guiꞌyanj xacaj daꞌníj rey daj yunꞌunj xa̱na, guiꞌyaj ni ngüi̱.

¹¹’Ni̱ ngaa gatúj rey rian ma̱n ni ngüi̱ huaj guiꞌyanj daj, ni̱ guiniꞌi sij ꞌngo̱ tsínj nitaj nu̱n sij ꞌngo̱ atsij nu̱n ni tsínj raraꞌa. ¹²Ngaa ni̱ gataj sij: “Amigo, u̱n sin ꞌyáj re̱ꞌ nan, ni̱ nitaj ꞌngo̱ atsij nanun so̱ꞌ raraꞌa so̱ꞌ únj.” Daj gataj rey daj. Sani̱ nun gui̱riꞌ ruhua tsínj daj si ga̱ꞌmi síꞌ. Ni̱ dínj nne síꞌ. ¹³Ngaa ni̱ gataj rey gunun ni tsínj ꞌyaj sun rian mesa: “Nu̱mi ni é re̱ꞌ dacój sij nga̱ raꞌa sij. Ni̱ gue̱reꞌej a ni é re̱ꞌ sij rian ru̱miꞌ hua ne̱ꞌ xe̱ꞌ rian gu̱nun sij ga̱co sij nga̱ rian xa̱ ruj yanꞌ sij.” Daj gataj rey daj. ¹⁴Daj si nico ni ngüi̱ aquínj Yanꞌanj, sani̱ do̱j ni sij huin si nacui Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Jesús.

La cuestión del tributo

¹⁵Ngaa ni̱ ganꞌanj di̱gaꞌmi dugüiꞌ ni tsínj fariseo da̱j ga̱ꞌue ga̱ꞌuiꞌ ni sij gaquinꞌ rian xiꞌí Jesús xiꞌí ꞌngo̱ nuguanꞌ ga̱ꞌmi síꞌ. ¹⁶Ngaa ni̱ gaꞌníj ni sij ni tsínj nicoꞌ ni sij nga̱ ni tsínj herodista nej, ganꞌanj ni síꞌ rian Jesús. Ni̱ gataj ni síꞌ gunun Jesús:

―Maestro, niꞌi ni únj sisi̱ aꞌmi xa̱ngaꞌ manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ digyán xa̱ngaꞌ re̱ꞌ si-chrej Yanꞌanj. Ni̱ nitaj si gui̱ꞌyáj re̱ꞌ u̱n sin huin ni tsínj aꞌmi mánj. Daj si nitaj si niꞌyáj re̱ꞌ da̱j hua ni tsínj mánj. ¹⁷Hué dan ni̱ u̱n sin huin ani ruhuá re̱ꞌ. Sa̱ꞌ huin sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ néꞌ sanꞌanj aꞌnej rey César, ruhuá re̱ꞌ. Ga̱ꞌuiꞌ néꞌ níꞌ. Asi̱ si̱ gaꞌuiꞌ néꞌ níꞌ. ―Daj gataj ni sij.

¹⁸Sani̱ guiniꞌi Jesús sisi̱ ani quij ruhua ni sij. Ngaa ni̱ gataj síꞌ gunun ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ruhua ni é re̱ꞌ gui̱ꞌyáj re̱ꞌ xiꞌ ngāj únj. Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni é re̱ꞌ. ¹⁹Di̱gyán ni é re̱ꞌ riānj ꞌngo̱ sanꞌanj naruꞌue ni ngüi̱ rian rey daj. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱ nicaj ni sij ꞌngo̱ sanꞌanj denario gaꞌna̱ꞌ ni sij rian síꞌ.

²⁰Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱ u̱n tsínj ri̱an huin sanꞌanj nan únj. Ni̱ u̱n tsínj si-xugüi huin nan, ni̱ hua ni̱ca ni̱nꞌ huaj únj. ―Daj gataj Jesús.

²¹Ngaa ni̱:

―Hué rian César nga̱ si-xugüi síꞌ huin. ―Gataj ni sij.

Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ngaa ni̱ ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ siꞌyaj rey César daj rian César aj. Ni̱ ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ siꞌyaj Yanꞌanj rian Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Jesús.

²²Ni̱ ngaa gunun ni sij nuguanꞌ gaꞌmi Jesús, ni̱ garáj yanꞌanj ruhua ni sij. Ni̱ dunáj ni sij síꞌ. Ni̱ ganꞌanj ni sij.

La pregunta sobre la resurrección

²³Ni̱ hué güi daj ni̱ gaꞌna̱ꞌ do̱j ni tsínj saduceo rian Jesús. Ni̱ ataj ni tsínj daj sisi̱ nitaj si ga̱naꞌnij ni níman mánj. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Jesús. ²⁴Ni̱ gataj ni sij:

―Maestro, gataj Moisés: “Sisi̱ ga̱huiꞌ ꞌngo̱ tsínj nitaj daꞌníj, ngaa ni̱ na̱caj jnánj sij nica̱ sij. Ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj síꞌ ga̱ꞌuiꞌ síꞌ si ga̱ꞌnga ꞌngo̱ lij na̱gane ya̱n duꞌua chre.” Daj gataj Moisés. ²⁵Hué dan ni̱ gane ichij jna̱nj ꞌngo̱ tsínj daj scanij néꞌ. Ni̱ xacaj tsínj xa̱huaꞌ nica̱ sij. Ni̱ gahuiꞌ sij. Ni̱ nitaj daꞌníj sij nga̱ únꞌ. Ni̱ gunáj nica̱ sij rian jnánj sij xacaj síꞌ xacoꞌ síꞌ. ²⁶Sani̱ gahuiꞌ tsínj nicoꞌ ru̱cu tsínj xa̱huaꞌ daj. Ni̱ xacaj ango jnánj síꞌ yunꞌunj xa̱na daj. Ni̱ daꞌngaꞌ daj xacaj ni ichij jna̱nj tsínj yunꞌunj xa̱na daj. ²⁷Daꞌ guisíj daj gahuiꞌ manꞌan yunꞌunj daj nej aj. ²⁸Hué dan ni̱ ngaa ga̱naꞌnij ni níman ngaa gui̱man ru̱huaꞌ yún ichij jnánj sij, ni̱ da̱j hua yya tsínj ga̱huin nica̱ yunꞌunj xa̱na daj, ruhuá re̱ꞌ únj. Daj si daranꞌ ni sij xacaj únꞌ nánj. ―Daj gataj ni tsínj saduceo gunun Jesús.

²⁹Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Nun na̱riꞌ ni é re̱ꞌ si nun niꞌi ni é re̱ꞌ da̱j gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj mánj. Ni̱ nun niꞌi ni é re̱ꞌ da̱j nucuaj Yanꞌanj nej mánj. ³⁰Daj si ngaa ga̱naꞌnij ni níman, ni̱ si̱ xacaj ni tsínj ni yunꞌunj xa̱na mánj. Ni̱ da̱j ni̱ si̱ xacaj ni yunꞌunj xa̱na tsínj snoꞌo mánj. Daj si da̱j rúnꞌ nne ni ángel xataꞌ, daꞌngaꞌ daj ga̱ne ni sij aj. ³¹Ngaa ni̱ ga̱tā gu̱nun a ni é re̱ꞌ da̱j gui̱niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱naꞌnij ni níman. Achin si ga̱ya ni é re̱ꞌ rian si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj ga̱ꞌ di níꞌ. ³²Daj si gataj Yanꞌanj: “Huēj huin Danꞌanj tsínj gu̱ꞌnaj Abraham nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Isaac nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Jacob nej aj.” Daj gataj Yanꞌanj asi̱j ná. Hué dan ni sé níman huin ni tsínj guinicoꞌ Yanꞌanj asi̱j ná mánj. Hua ni̱ꞌnaꞌ ni sij nánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj saduceo.

³³Ni̱ ngaa gunun ni ngüi̱ si gataj Jesús, ni̱ garáj yanꞌanj ruhua ni sij nga̱ nuguanꞌ digyán sij rian ni ngüi̱.

El gran mandamiento

³⁴Ni̱ ngaa gunun ni tsínj fariseo sisi̱ dínj gahuin duꞌua ni tsínj saduceo, guiꞌyaj Jesús, ngaa ni̱ nahuin yuꞌ ni sij. ³⁵Ni̱ ꞌngo̱ ni sij huin ꞌngo̱ tsínj digyán ley rian ni ngüi̱. Ni̱ huin ruhua síꞌ xa̱caj síꞌ cuenta da̱j na̱taꞌ Jesús.

³⁶Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj síꞌ Jesús. Ni̱ gataj síꞌ:

―Maestro, u̱n sin huin nuguanꞌ nico doj rian daranꞌ nuguanꞌ aꞌninꞌ Yanꞌanj sun riunꞌ únj. ―Daj gataj tsínj daj.

³⁷Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―“Ga̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ Señor huin Danꞌánj re̱ꞌ nga̱ nimán re̱ꞌ nej, ni̱nꞌ staꞌngáꞌ re̱ꞌ nej.” ³⁸Hué nan huin nuguanꞌ huin achij nga̱ nuguanꞌ sini rian daranꞌ ni nuguanꞌ aꞌninꞌ Yanꞌanj sun rian ni ngüi̱ aj. ³⁹Ni̱ da̱j rúnꞌ hua nuguanꞌ nan, ni̱ hua ango nuguanꞌ aꞌninꞌ Yanꞌanj sun rián re̱ꞌ nej. Ni̱ nuguanꞌ nan huin: “Ga̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyáj re̱ꞌ dugüíꞌ re̱ꞌ rúnꞌ ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ niꞌyaj re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ aj.” ⁴⁰Ngaa ni̱ daranꞌ si-ley Yanꞌanj nga̱ daranꞌ si gaꞌmi ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná, ni̱ ꞌna̱ꞌ daranꞌ ni nuguanꞌ daj rian nu̱ngüej nuguanꞌ huin achij nan. ―Daj gataj Jesús.

¿De quién es hijo el Cristo?

⁴¹Ngaa ni̱ ngaa nahuin yuꞌ ni tsínj fariseo, ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni sij.

⁴²Ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ u̱n sin huin ani ruhua ni é re̱ꞌ xiꞌí Cristo únj. Ni̱ u̱n sin da̱ꞌnij huin síꞌ, ruhua ni é re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱:

―Daꞌníj David huin síꞌ. ―Gataj ni sij.

⁴³Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ngaa ni̱ sisi̱ Cristo huin daꞌníj David, ni̱ u̱n sin huin, ni̱ gataj David sisi̱ Cristo huin Señor rian sij únj. Daj si hua ꞌngo̱ nuguanꞌ gataj David, guiꞌyaj Espíritu Santo: ⁴⁴“Yanꞌanj gataj gunun Señor nicaj sun riānj sisi̱ ga̱ne síꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌ Yanꞌanj daꞌ gui̱sij gui̱ꞌyaj gana Yanꞌanj rian daranꞌ ni tsínj ununꞌ nga̱ Señor nicaj sun riānj.” Daj gataj Yanꞌanj gunun Señor, gataj xíꞌ David. ⁴⁵Asa̱ꞌ ga̱ꞌue ga̱huin Cristo daꞌníj David sisi̱ duguꞌna̱j síꞌ Señor manꞌan Cristo únj. ―Daj gataj Jesús.

⁴⁶Ni̱ nun riꞌ ruhua ni tsínj fariseo si ga̱ꞌmi ni sij. Ni̱ asi̱j güi daj, ni̱ nun gui̱sij ruhua ni sij na̱chinꞌ snanꞌanj ni sij Jesús ga̱ mánj.

Jesús acusa a los escribas y los fariseos

¹Ngaa guisíj ni̱ gaꞌmi Jesús rian ni ngüi̱ nga̱ rian ni tsínj nicoꞌ síꞌ. ²Ni̱ gataj sij:

―Nicaj sun ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo da̱j rúnꞌ guinicaj sun Moisés. ³Yuꞌuj daj ni̱ da̱gahuin ni é re̱ꞌ rian ni sij. Ni̱ gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ si ataj ni sij. Sani̱ si̱ gachej ni é re̱ꞌ chrej chéj ni sij. Daj si ataj ni sij ꞌngo̱ nuguanꞌ, ni̱ ꞌyaj ni sij ango nuguanꞌ. ⁴Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj ngaa yaꞌi̱ ꞌngo̱ carga ga̱ta ꞌngo̱ dugüiꞌ síꞌ, ꞌyaj síꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj ꞌyaj ni sij. Daj si ꞌyaj ni sij sisi̱ ga̱ta ni ngüi̱ carga yaꞌi̱ huin ni nuguanꞌ aꞌninꞌ ni sij sun rian ni síꞌ. Ni̱ utaꞌ ni sij carga daj dacan xicój ni síꞌ. Sani̱ a doj naꞌuej ruhua ni sij chra̱cuij ni sij chra̱ raꞌa ni sij nga̱ carga daj. ⁵Ni̱ daranꞌ si ꞌyaj ni sij, ni̱ daꞌngaꞌ daj ꞌyaj ni sij sisi̱ gui̱niꞌi ni ngüi̱. Ni̱ naguiꞌyaj garaꞌ ni sij rian nu̱n si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nu̱n yo ni sij. Ni̱ hué daj naguiꞌyaj xe̱ꞌe ni sij yuꞌuej nicoꞌ duꞌua si-ganꞌ ni sij nej. ⁶Ni̱ nanaꞌuiꞌ ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj sa̱ꞌ ga̱ne ni sij rian ꞌyaj ni sij ꞌngo̱ guiꞌyanj. Ni̱ hué daj nanaꞌuiꞌ ni sij sisi̱ ga̱ne ni sij chrun xila sa̱ꞌ chruhua si-nuhui ni sij nej. ⁷Ni̱ huin ruhua ni sij sisi̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ ni ngüi̱ nga̱ ni sij ngaa chéj ni sij rian yuꞌue̱. Ni̱ hué daj huin ruhua ni sij sisi̱ du̱guꞌnaj ni tsínj “maestro” ni sij. ⁸Si̱ duna ni é re̱ꞌ si ga̱taj ni ngüi̱ sisi̱ “maestro” huin ni é re̱ꞌ mánj. Daj si ꞌngo̱ jna̱nj daranꞌ ni é re̱ꞌ. Ni̱ urin maestro huin Cristo rian ni é re̱ꞌ nej. ⁹Ni̱ si̱ duguꞌna̱j ni é re̱ꞌ “chrej” ꞌngo̱ tsínj ma̱n chruhua xungüi̱ mánj. Daj si urin chrej ni é re̱ꞌ huin Yanꞌanj xa̱ngaꞌ nne xataꞌ. ¹⁰Ni̱ si̱ duna ni é re̱ꞌ si ga̱taj ni ngüi̱ sisi̱ nicoꞌ ni sij ni é re̱ꞌ mánj. Daj si urin Cristo huin tsínj gui̱nicoꞌ ni é re̱ꞌ aj. ¹¹Ni̱ tsínj huin achij scanij ni é re̱ꞌ, ni̱ daꞌui sij gu̱nánj guitsi sij rian ni é re̱ꞌ. ¹²Daj si u̱n tsínj huin ruhua ga̱huin achij, ni̱ gu̱naj sij ne̱ꞌ ru̱cu. Ni̱ u̱n tsínj huin ruhua gu̱naj ne̱ꞌ ru̱cu, ni̱ ga̱huin achij sij.

¹³’Sani̱ niqui ni̱nꞌ ruhua niman ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo nej. Daj si ga̱huin ni é re̱ꞌ nico castigo. Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni é re̱ꞌ. Daj si ránj ni é re̱ꞌ chrej rian nicaj sun Yanꞌanj. Ni̱ naꞌue ga̱tu ni ngüi̱, ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Ni̱ naꞌuej ruhua ni é re̱ꞌ ga̱tu ni é re̱ꞌ. Ni̱ daꞌngaꞌ daj huin ruhua ni ngüi̱ ga̱tu, ni̱ naꞌuej ruhua ni é re̱ꞌ nej.

¹⁴’Niqui ni̱nꞌ ruhua niman ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo nej. Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni é re̱ꞌ. Daj si aꞌnej ni é re̱ꞌ ducuá ngüi̱ xa̱na mmij. Ngaa ni̱ ná achínj jniꞌyaj ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj sisi̱ ga̱ni ruhua ni ngüi̱ sisi̱ sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ. Xiꞌí nuguanꞌ nan, ni̱ ga̱huin ni é re̱ꞌ nico castigo.

¹⁵’Niqui ni̱nꞌ ruhua niman ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo nej. Daj si gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ nico castigo. Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni é re̱ꞌ. Daj si ni̱nꞌ ga̱chraꞌ achéj ni é re̱ꞌ. Ni̱ da ru̱cu nnee yanꞌanj huaj ni é re̱ꞌ sisi̱ xa̱caj urin tsínj si-chrej ni é re̱ꞌ, ruhua ni é re̱ꞌ. Ni̱ ngaa gui̱riꞌ ni é re̱ꞌ, ni̱ ga̱huin quij chruhua niman síꞌ si quij niman manꞌan ni é re̱ꞌ, ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Ni̱ guita̱j diya̱n síꞌ ga̱nꞌanj síꞌ rian ni é re̱ꞌ ga̱nꞌanj daranꞌ ni é re̱ꞌ rian yanꞌa̱n.

¹⁶’Niqui ni̱nꞌ ruhua niman ni é re̱ꞌ xiꞌí sayun gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ. Daj si ni tsínj duri digyán chrej rian ni ngüi̱ huin ni é re̱ꞌ. Ni̱ ataj ni é re̱ꞌ sisi̱ gu̱taꞌ ni̱ca yya ꞌngo̱ tsínj daj rian oro ma̱n chruhua nuhui, ngaa ni̱ níꞌyanj si ataj síꞌ. Ni̱ hua nia̱n gui̱ꞌyaj síꞌ si gataj síꞌ, ataj ni é re̱ꞌ. ¹⁷Tsínj ni̱ꞌyun ni tsínj duri huin ni é re̱ꞌ nánj. Da̱j hua si huin achij, ruhua ni é re̱ꞌ únj. Oro níꞌ, asi̱ nuhui ꞌyaj sisi̱ sa̱ꞌ oro sa̱ꞌ. ¹⁸Ni̱ hué daj ataj ni é re̱ꞌ sisi̱ gu̱taꞌ ni̱ca yaa ꞌngo̱ tsínj daj rian altar sisi̱ hua yya nuguanꞌ gaꞌmi síꞌ, ni̱ nitaj si níꞌyanj si ataj sij mánj. Sani̱ sisi̱ gu̱taꞌ ni̱ca yya ꞌngo̱ tsínj daj rian ofrenda ta̱j rian altar, ngaa ni̱ níꞌyanj si ataj sij, ni̱ hua nia̱n gui̱ꞌyaj síꞌ si gataj síꞌ, ataj ni é re̱ꞌ. ¹⁹Tsínj ni̱ꞌyun ni̱ tsínj duri huin ni é re̱ꞌ. Da̱j hua si huin achij, ruhua ni é re̱ꞌ únj. Ofrenda níꞌ, asi̱ altar ꞌyaj sisi̱ sa̱ꞌ ofrenda daj sa̱ꞌ. ²⁰Tsínj gu̱taꞌ ni̱ca yya rian altar, ni̱ nitaj si gu̱taꞌ ni̱ca yya sij rian urin altar, sani̱ gu̱taꞌ ni̱ca yya sij rian daranꞌ si mán rian altar nej. ²¹Ni̱ tsínj gu̱taꞌ ni̱ca yya rian nuhui, ni̱ sé rian urin nuhui gu̱taꞌ ni̱ca yya sij. Sani̱ gu̱taꞌ ni̱ca yya sij rian Yanꞌanj xa̱ngaꞌ nne chruhua nuhui nej. ²²Ni̱ tsínj gu̱taꞌ ni̱ca yya xataꞌ rian nne chrun xila sa̱ꞌ nne Yanꞌanj, ni̱ sé urin rian chrun xila sa̱ꞌ nne Yanꞌanj gu̱taꞌ ni̱ca yya sij mánj. Sani̱ hué daj gu̱taꞌ ni̱ca yya sij rian manꞌan Yanꞌanj si nne rian chrun xila sa̱ꞌ da nej.

²³’Ni̱nꞌ ruhua niqui niman ni é re̱ꞌ ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo. Daj si gui̱ranꞌ a ni é re̱ꞌ nico castigo. Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni é re̱ꞌ. Daj si aya ni é re̱ꞌ rumi coj nun stila nga̱ coj xugune rian yoꞌój nej nga̱ coj comino nej. Ni̱ ngaa guisíj ichiꞌ rumi, ni̱ aꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ rumi rian Yanꞌanj. Sani̱ duna ni é re̱ꞌ nuguanꞌ huin rian chruhua si-ley Yanꞌanj nej. Daj si duna ni é re̱ꞌ si gui̱ꞌyaj ni̱ca ni é re̱ꞌ rian ni ngüi̱. Ni̱ duna ni é re̱ꞌ si ga̱huin ꞌi̱ ruhua ni é re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ Yanꞌanj. Ni̱ duna ni é re̱ꞌ si gu̱xuman ruhua ni é re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ Yanꞌanj. Daꞌui ni é re̱ꞌ gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ ni nuguanꞌ nico nan. Sani̱ si̱ duna ni é re̱ꞌ nga̱ ango si ꞌyaj ni é re̱ꞌ da mánj. ²⁴Ni̱ huin ni é re̱ꞌ tsínj duri digyán chrej rian ni ngüi̱. Ni̱ aca ni é re̱ꞌ nnee ma̱n xucu xaꞌui sisi̱ na̱huin sa̱ꞌ nnee daj go̱ꞌo ni é re̱ꞌ. Sani̱ amánj gue̱ é re̱ꞌ xucu xa̱chij huin camello.

²⁵’Niqui ni̱nꞌ ruhua niman ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo. Daj si gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ nico castigo nej aj. Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni é re̱ꞌ. Daj si ꞌyaj á re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj naꞌninꞌ xiráj tasa nga̱ xiráj goꞌo nej aj. Sani̱ nun na̱ꞌninꞌ sij chruhua tasa nga̱ chruhua goꞌo mánj. Ni̱ daꞌngaꞌ daj hua chru̱hua niman ni é re̱ꞌ. Ni̱ ma̱n ni̱nꞌ ruhua si quij hua. Daj si ꞌyaj tu̱ ni é re̱ꞌ. Ni̱ ꞌyaj quij ni é re̱ꞌ nga̱ ni ngüi̱ nej. ²⁶Tsínj fariseo duri huin ni é re̱ꞌ. Hua sini na̱ꞌninꞌ sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ chruhua tasa nga̱ goꞌo huin niman án re̱ꞌ. Asíj ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ gui̱niꞌi ni ngüi̱ aj.

²⁷’Niqui niman ni̱nꞌ ruhua ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo. Daj si gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ nico sayun. Huin ni é re̱ꞌ ni tsínj digyaꞌ yunꞌunj. Daj si da̱j rúnꞌ hua chran gatsi̱ naránj ni sij rian achinꞌ níman, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua ni é re̱ꞌ. Daj si xa̱ngaꞌ ni̱ hua nia̱ꞌ xiráj chran aráj ni sij daj. Sani̱ ne̱ꞌ chru̱hua yuꞌuj ni̱ ma̱n ni̱nꞌ ni cúj níman nga̱ daranꞌ si quij hua. ²⁸Ni̱ daꞌngaꞌ daj hua á re̱ꞌ. Daj si rúnꞌ hua tsínj ꞌyaj ni̱ca, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua ni é re̱ꞌ rian ni ngüi̱. Sani̱ chruhua niman ni é re̱ꞌ, ni̱ ma̱n ni̱nꞌ ruhua nuguanꞌ digyaꞌ yunꞌunj nga̱ ni nuguanꞌ quij aj.

²⁹’Niqui ni̱nꞌ ruhua ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo. Daj si ga̱huin ni é re̱ꞌ castigo nico. Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ín re̱ꞌ. Daj si naránj án re̱ꞌ chran rian gachinꞌ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ naguiꞌyaj nia̱ꞌ ni é re̱ꞌ xiráj chran rian gachinꞌ ni tsínj hua sa̱ꞌ. ³⁰Ni̱ ataj ni é re̱ꞌ: “Sisi̱ nu̱n gui̱man únj asi̱j ngaa guimán ni xíꞌ, ni̱ tsínj guimán asi̱j ná, ni̱ si̱ chracuij únj dagahuiꞌ ni sij ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj mánj.” Daꞌngaꞌ daj ataj ni é re̱ꞌ. ³¹Sani̱ hué ducuánj daj digyán xa̱ngaꞌ a ni é re̱ꞌ sisi̱ hué ni é re̱ꞌ huin yya daꞌníj ni tsínj dagahuiꞌ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. ³²Achin gui̱sij si guiꞌyaj quij ni xi a ni é re̱ꞌ. Sani̱ guiꞌyaj a ni é re̱ꞌ nga̱ si achin daj.

³³’Xucuáj huin ni é re̱ꞌ. Ni̱ daꞌníj xucuáj huin ni é re̱ꞌ aj. Ni̱ da̱j gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ gahuin ni é re̱ꞌ castigo rian yanꞌa̱n únj. ³⁴Xiꞌí daj ni̱ aꞌnī ni tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nga̱ ni tsínj niꞌi sa̱ꞌ nej, nga̱ ni tsínj digyán si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Ni̱ gui̱sij ni sij rian ma̱n ni é re̱ꞌ aj. Sani̱ hua go̱ꞌngo ni sij da̱gahuiꞌ ni é re̱ꞌ aj. Ni̱ do̱coꞌ ni é re̱ꞌ ni sij rian rugutsi̱. Ni̱ du̱guayun ni é re̱ꞌ ango ni sij chruhua si-nuhui ni é re̱ꞌ. Ni̱ gui̱nicoꞌ ni é re̱ꞌ ni sij daranꞌ xumanꞌ chra̱nꞌ yunꞌunj ni é re̱ꞌ ni sij nej. ³⁵Ngaa ni̱ xiꞌí daj daꞌui ni é re̱ꞌ si-ga̱quinꞌ daranꞌ ni tsínj dagahuiꞌ ni ngüi̱ hua sa̱ꞌ. Ni̱ asi̱j sini dagahuiꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Caín jnánj sij Abel. Ni̱ hué síꞌ gahuin ꞌngo̱ tsínj guiꞌyaj ni̱ca. Ni̱ hué daj dagahuiꞌ ni xi ni é re̱ꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Zacarías huin síꞌ daꞌníj Berequías. Ni̱ dagahuiꞌ ni sij síꞌ rian da̱ni altar nga̱ rian nne ducuá Yanꞌanj. ³⁶Xa̱ngaꞌ atāj yyāj gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ gui̱ranꞌ ni du̱guiꞌ ni é re̱ꞌ castigo xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni tsínj dagahuiꞌ daj. ―Daj gataj Jesús rian ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj digyán si-ley Moisés rian ni ngüi̱.

Lamento de Jesús sobre Jerusalén

³⁷Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:

―Nun na̱ni ducu ruhuāj xiꞌí ni é re̱ꞌ ni tsínj ma̱n xumanꞌ Jerusalén. Daj si dagahuiꞌ ni é re̱ꞌ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj anj. Ni̱ gaꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ yej ni tsínj nicaj nuguanꞌ huaj rian ni é re̱ꞌ huin ni sij tsínj gaꞌníj Yanꞌanj huaj rian a ni é re̱ꞌ. Síj u̱ndaj huin ruhuāj na̱guiꞌyaj yuꞌūj, ni̱ daꞌníj manꞌán re̱ꞌ huin ni tsínj ma̱n xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ xuchre ngaa naguiꞌyaj yuꞌuj xuj daꞌníj xuj riqui si-gachi xuj, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin ruhuāj gui̱ꞌyā nga̱ ni daꞌníj re̱ꞌ. Sani̱ nun ga̱ranꞌ ruhua á re̱ꞌ mánj. ³⁸Yya̱j ni̱ ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Gue̱reꞌ xánj ni é re̱ꞌ nga̱ ducuá ni é re̱ꞌ guna yya̱j aj. ³⁹Ni̱ ataj snanꞌān gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ guiniꞌi yún ni é re̱ꞌ yūnj da gui̱sij güi ga̱taj ni é re̱ꞌ nuguanꞌ nan: “Hua sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua tsínj ꞌna̱ꞌ rian si-xugüi manꞌan Señor.” ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Jerusalén.

Jesús predice la destrucción del templo

¹Ni̱ ngaa gahui Jesús chruhua nuhui nico ganꞌanj sij, ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ni tsínj nicoꞌ sij sisi̱ di̱gyán ni síꞌ da̱j hua ni hueꞌ huin nuhui daj rian Jesús. ²Sani̱ gataj Jesús gunun ni síꞌ:

―Gui̱niꞌyaj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ daranꞌ nan anj. Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ hua ꞌngo̱ güi, ni̱ si̱ gunáj ni a̱ ꞌngo̱ yej rian dugüiꞌ mánj. Du̱guane ni̱nꞌ ni sij daranꞌ nánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Señales antes del fin

³Ni̱ ngaa gane Jesús dacan gu̱ꞌnaj Olivos, ni̱ gaꞌna̱ꞌ urin ni tsínj nicoꞌ Jesús rian nne sij. Ni̱ gataj ni síꞌ:

―Ga̱taj re̱ꞌ gu̱nun únj a̱man ga̱huin yya ni nuguanꞌ nan. Ni̱ ga̱taj re̱ꞌ da̱j hua ꞌngo̱ daꞌngaꞌ gui̱niꞌi únj sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ ru̱huaꞌ yún re̱ꞌ ngaa ga̱nahuij xungüi̱ nan. ―Daj gataj ni sij.

⁴Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj ꞌngo̱ tsínj di̱gyaꞌ yunꞌunj ni é re̱ꞌ aj. ⁵Daj si ga̱ꞌnaꞌ nico ni tsínj rian si-xugüi manꞌānj anj. Ni̱ ga̱taj ni sij: “Hué manꞌānj huin Cristo aj.” Daj ga̱taj ni sij gu̱nun ni é re̱ꞌ. Ni̱ di̱gyaꞌ yunꞌunj ni sij nico ni ngüi̱.

⁶’Ni̱ gu̱nun ni é re̱ꞌ nuguanꞌ sisi̱ ununꞌ ꞌngo̱ xumanꞌ nga̱ ango xumanꞌ, ni̱ huin ruhua ꞌngo̱ xumanꞌ daj gu̱daꞌ nga̱ ango xumanꞌ. Sani̱ si̱ guxuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ mánj. Hua nia̱n si hué daj ga̱huin. Sani̱ achin ga̱nahuij ni̱nꞌ xungüi̱ aj. ⁷Ni̱ gu̱nunꞌ nu̱ngüej xumanꞌ daj. Ni̱ gu̱nunꞌ ꞌngo̱ gobierno da nga̱ ango gobierno. Ni̱ ga̱ꞌnaꞌ xiꞌi̱ nga̱ xiꞌna̱ nej. Ni̱ ga̱ꞌnaꞌ yún go̱ꞌngo rian xungüi̱ nej. ⁸Daranꞌ nan ni̱ diaj gaxi̱ꞌi gui̱ranꞌ ni ngüi̱ sayun.

⁹’Hué dan ni̱ na̱gaꞌuiꞌ ni sij ni é re̱ꞌ rian ni tsínj nicaj sun. Ni̱ gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ sayun nej. Ni̱ da̱gahuiꞌ ni sij ni é re̱ꞌ nej. Ni̱ si̱ gahuin sa̱ꞌ ruhua daranꞌ ni ngüi̱ gui̱niꞌyaj ni sij ni é re̱ꞌ xiꞌí si nicaj dugüiꞌ ni é re̱ꞌ ngāj. ¹⁰Ngaa ni̱ ni güi daj, ni̱ nico ni ngüi̱ du̱na si-chrej Yanꞌanj. Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ ni sij dugüiꞌ ni sij rian ni tsínj nicaj sun. Ni̱ si̱ gahuin sa̱ꞌ ruhua ni sij gui̱niꞌyaj ni sij go̱ꞌngo dugüiꞌ ni sij. ¹¹Ni̱ ga̱ꞌnaꞌ nico ni tsínj di̱gyaꞌ yunꞌunj. Ni̱ ga̱taj ni sij sisi̱ aꞌmi ni sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ di̱gyaꞌ yunꞌunj ni sij nico ni ngüi̱. ¹²Ni̱ xiꞌí si ga̱huin nico gaquinꞌ, ni̱ du̱na nico ni sij si ga̱huin ꞌi̱ ruhua ni sij gui̱niꞌyaj ni sij ni dugüiꞌ ni sij. ¹³Sani̱ ni ngüi̱ huaj nicoꞌ yya ni̱nꞌ si-chrej Yanꞌanj da güi ga̱nahuij xungüi̱, ni̱ ga̱nacaj Yanꞌanj ni sij aj. ¹⁴Ni̱ ni̱nꞌ ga̱chraꞌ xungüi̱ ga̱nataꞌ ni sij nuguanꞌ sa̱ꞌ nan xiꞌí si nicaj sun Yanꞌanj. Ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱nataꞌ ni sij sisi̱ gui̱niꞌi daranꞌ ni ngüi̱ nga̱ nuguanꞌ sa̱ꞌ nan. Ngaa ni̱ gui̱sij, ni̱ ga̱nahuij daranꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

¹⁵Hué dan ni̱ u̱n tsínj aya ni nuguanꞌ nan, ni̱ xa̱caj re̱ꞌ cuenta u̱n sin huin nuguanꞌ nan ruhuaj gata huin nuguanꞌ gaꞌmi Jesús xiꞌí si xi̱ꞌi. Ni̱ gataj Jesús:

―Ni̱ ngaa gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ ni̱quinꞌ si quij hua rian hua sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua da̱j rúnꞌ gataj tsínj gu̱ꞌnaj Daniel asi̱j ná ¹⁶ni gu̱nánj ni ngüi̱ mán estado Judea ga̱nꞌanj ni sij riqui quij. Ni̱ Daniel huin tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. ¹⁷Ni̱ tsínj ta̱j xataꞌ chra̱ ducuá sij, ni̱ si̱ nanij sij gui̱ri sij ꞌngo̱ rasu̱n ma̱n chruhua ducuá sij daj. ¹⁸Ni̱ tsínj mán ꞌyaj sun riqui quij, ni̱ si̱ nanicaj sij ga̱ꞌnaꞌ na̱ranꞌ sij si-ganꞌ sij ga̱ mánj. ¹⁹Ni̱ niqui niman ni ngüi̱ xa̱na nu̱n riqui lij nga̱ ni ngüi̱ utsi gue̱ daꞌníj si ga̱huin ni güi nan anj. ²⁰Ga̱chinj jniꞌyaj ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj sisi̱ si̱ gaꞌna̱ꞌ sayun daj ni yahui̱ nuhuij nga̱ güi naránj ruhua ni ngüi̱. ²¹Daj si ngaa daj, ni̱ gui̱ranꞌ ni ngüi̱ sayun nico. Ni̱ asi̱j ngaa guiꞌyaj Yanꞌanj xungüi̱, ni̱ nun gui̱niꞌi ni ngüi̱ ꞌngo̱ sayun da̱j rúnꞌ ga̱huin ne̱ꞌ rian ni güi ga̱nꞌanj nan. Ni̱ ne̱ꞌ rian ni güi daj, ni̱ nitaj si ga̱ꞌnaꞌ nico sayun rian ni ngüi̱ da̱j rúnꞌ gui̱ranꞌ ni ngüi̱ ngaa daj. ²²Ni̱ sisi̱ ga̱ nico güi ga̱ sayun daj, ni̱ si̱ gunucuaj ni ngüi̱ mánj. Sani̱ xiꞌí ni ngüi̱ ganacui Yanꞌanj, ni̱ ga̱niquinꞌ daꞌaj sij si ga̱huin sayun, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj.

²³’Ni̱ sisi̱ ngaa daj hua ꞌngo̱ tsínj ga̱taj: “Ni̱ꞌyaj re̱ꞌ. Nan niquinꞌ Cristo.” Asi̱: “Daꞌ mánj niquinꞌ Cristo aj.” Sisi̱ daꞌngaꞌ daj ga̱taj ni sij, ni̱ si̱ guxuman ruhuá re̱ꞌ mánj. ²⁴Daj si ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj ga̱taj sisi̱ hué ni sij huin Cristo, ga̱taj ni sij. Ni̱ ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj ga̱taj sisi̱ hué ni sij huin tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nej. Ni̱ tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni sij. Ni̱ gui̱ꞌyaj chre ni sij. Ni̱ gui̱ꞌyaj ni sij ni rasu̱n nico güenda di̱gyaꞌ yunꞌunj ni sij ni ngüi̱. Ni̱ sisi̱ ga̱ꞌue ni̱ di̱gyaꞌ yunꞌunj ni sij manꞌan ni ngüi̱ nacui Yanꞌanj nej. ²⁵Daranꞌanj hua gataj sinīj gunun ni é re̱ꞌ nej aj. ²⁶Ngaa ni̱ sisi̱ ga̱taj ni sij: “Ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Hué Cristo niquinꞌ quij guiꞌyanj na̱co daj.” Sisi̱ daꞌngaꞌ daj ga̱taj ni sij, ni̱ si̱ ganꞌanj ni é re̱ꞌ mánj. Ni̱ sisi̱ ga̱taj ni sij: “Hué Cristo nne chruhua hueꞌ daj.” Ni̱ sisi̱ daꞌngaꞌ daj ga̱taj ni sij, ni̱ si̱ guxuman ruhua ni é re̱ꞌ mánj. ²⁷Daj si da̱j rúnꞌ yoo̱ ran ꞌyaj duꞌui ne̱ꞌ síj güi, ni̱ ꞌngo̱ xigui̱n ni̱nꞌ xataꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ yoo̱ daj na̱nicaj daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj. ²⁸Rian ngaj níman, ni̱ yuꞌuj daj na̱huin yuꞌ ni xarúj.

La venida del Hijo del Hombre

²⁹’Sani̱ si ga̱chin ni güi gui̱ranꞌ ni ngüi̱ sayun daj, ngaa ni̱ ráꞌyanj ga̱huin ru̱miꞌ rian güi. Ni̱ si̱ guixigui̱n rian yahui̱ mánj. Ni̱ ga̱yu ni yatiꞌ mán xataꞌ. Ni̱ na̱gunánj ni fuerza mán xataꞌ nej. ³⁰Ngaa ni̱ gu̱rugüiꞌ ꞌngo̱ daꞌngaꞌ gui̱ꞌyā xataꞌ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Hué dan ni̱ ni̱nꞌ ruhua ga̱nani ruhua daranꞌ ni xiꞌninꞌ huin ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱. Ni̱ gui̱niꞌi ni sij ga̱ꞌnaꞌ manꞌānj rian ni nga huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ ga̱ꞌnāj nga̱ daranꞌ fuerza. Ni̱ na̱huin ꞌueé ni̱nꞌīnj ga̱ꞌnāj nej aj. ³¹Ni̱ ga̱ꞌnī ni ángel ga̱nꞌanj nga̱ trompeta ga̱ꞌyanj nucuaj. Ni̱ na̱ranꞌ ni ángel daj ni ngüi̱ hua ganacui Yanꞌanj. Ni̱ ga̱naranꞌ ni ángel ni ngüi̱ daj mán ni̱nꞌ ga̱chraꞌ daꞌ xiꞌí ni̱nꞌ xungüi̱ nga̱ xataꞌ nej aj.

³²’Ni̱ ga̱huin chru̱n ni é re̱ꞌ xiꞌí nuguanꞌ huin chrun higuera. Ngaa ganahuin yaꞌnij raꞌa, ni̱ naxiraꞌ coj raꞌa, hué dan ni̱ niꞌi ni é re̱ꞌ si hua guisíj gahuin ni̱chrunꞌ yahui̱ ga̱huin ya̱nꞌan anj. ³³Ni̱ hué gue̱ ducuánj daj ngaa gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ hua gahuin si atā gu̱nun ni é re̱ꞌ acuanꞌ, ngaa ni̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ hua niquinꞌ manꞌānj rian hueꞌ aj. ³⁴Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ gahuiꞌ ni ngüi̱ ma̱n yya̱j da ga̱huin yya daranꞌ ni nuguanꞌ nan anj. ³⁵Ga̱ niꞌya xataꞌ nga̱ yoꞌój. Sani̱ si-nu̱guanꞌānj nitaj a̱man ga̱nahuij mánj.

³⁶’Ni̱ nun niꞌi a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ u̱n güi, ni̱ u̱n hora ga̱ꞌnaꞌ manꞌānj mánj. Ni̱ nun niꞌi ni ángel mán xataꞌ nej. Ni̱ nun niꞌi manꞌānj huīnj daꞌníj Yanꞌanj nej. Urin chrē niꞌi nánj. ³⁷Ni̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj ni ngüi̱ ngaa gane tsínj gu̱ꞌnaj Noé asi̱j ná, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni ngüi̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj. ³⁸Daj si asi̱j ngaa nun ga̱ra nnee rian yoꞌój, ni̱ xa ni sij goꞌo ni sij. Ni̱ acaj ni sij yunꞌunj xa̱na. Ni̱ acaj yunꞌunj xa̱na tsínj snoꞌo nej. Ni̱ daꞌngaꞌ daj guiꞌyaj ni sij daꞌ güi gatúj Noé chruhua rio̱ achéj rian nnee. ³⁹Ni̱ nun ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua ni sij da gara nnee rian yoꞌój guiꞌyaj guma̱n huee xxi. Ni̱ nicaj nnee daj daranꞌ ni sij ganꞌanj-ánꞌ. Ni̱ da̱j rúnꞌ gahuin ngaa daj, ni̱ daꞌngaꞌ daj nun ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua ni ngüi̱ da ga̱ꞌnaꞌ ru̱huaꞌ yūnj.

⁴⁰’Ni̱ ngaa gui̱sij güi daj, ni̱ gu̱nun nu̱guanꞌan hui̱j tsínj riqui quij. Ni̱ nicā ga̱nꞌān ꞌngo̱ sij, ni̱ ango sij gu̱na. ⁴¹Ni̱ gu̱nun nu̱guanꞌan hui̱j yunꞌunj xa̱na huáj unj. Ni̱ ꞌngo̱ unj nicā ga̱nꞌān, ni̱ ango unj gu̱na. ⁴²Xiꞌí daj gui̱niꞌyaj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ. Daj si nun niꞌi ni é re̱ꞌ u̱n hora ga̱ꞌnāj huīnj Señor nicaj sun rian ni é re̱ꞌ. ⁴³Gu̱nun sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ. Sisi̱ gui̱niꞌi ꞌngo̱ tsínj du̱cua daj u̱n hora ne̱ꞌ yanꞌ ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ tsínj tu̱, ni̱ ga̱ne sij du̱gumi sij. Ni̱ si̱ gaꞌnij sij ga̱tu síꞌ ducuá sij, gui̱ꞌyaj tu̱ síꞌ mánj. ⁴⁴Hué dan ni̱ ga̱ chru̱n gui̱man ni é re̱ꞌ nej. Daj si ga̱ꞌnaꞌ manꞌānj hué gue̱ hora nitaj si ani ruhua ni é re̱ꞌ huīnj daꞌníj ni ngüi̱.

⁴⁵’Ngaa ni̱ ga̱huin ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ huin ꞌngo̱ moso sa̱ꞌ. Ni̱ gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj nicaj yunꞌunj moso, guiꞌyaj xuruꞌue. Daj si aꞌuiꞌ sij si xa ni ango moso ngaa níꞌyanj ni síꞌ. ⁴⁶Ni̱ hua ꞌueé rian tsínj nicaj yunꞌunj daj sisi̱ hua ga̱cuij ꞌyaj sij ngaa hua ꞌna̱ꞌ niqui tsínj du̱cua na̱riꞌ síꞌ. ⁴⁷Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ gui̱nicaj tsínj daj sun du̱gumi sij daranꞌ siꞌyaj tsínj du̱cua daj, gui̱ꞌyaj síꞌ. ⁴⁸Sani̱ sisi̱ hua xi̱ꞌi niman tsínj daj, ni̱ ga̱ni ruhua sij sisi̱ ga̱huin ran ga̱ꞌnaꞌ niqui tsínj du̱cua daj. ⁴⁹Ni̱ gaxi̱ꞌi sij du̱guayun sij ango ni moso dugumi sij, ni̱ ga̱xiꞌi sij xa̱ na̱saꞌ sij, ni̱ go̱ꞌo sij nga̱ ni tsínj axini nej. ⁵⁰Ngaa ni̱ ga̱ꞌnaꞌ tsínj du̱cua daj hué gue̱ güi, ni̱ hué gue̱ hora nitaj si ani ruhua sij si ga̱ꞌnaꞌ síꞌ. ⁵¹Ni̱ ga̱huin nico sij castigo gui̱ꞌyaj tsínj du̱cua. Ni̱ gui̱ranꞌ sij sayun nga̱ ni tsínj digyaꞌ yunꞌunj, gui̱ꞌyaj síꞌ. Ni̱ hué yuꞌuj daj ga̱co sij. Ni̱ da xa̱ruj yanꞌ sij ga̱huin sij castigo.

Parábola de las diez vírgenes

¹’Ni da̱j rúnꞌ ꞌyaj ichiꞌ ngüi̱ xa̱na yan, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin rian nicaj sun Yanꞌanj xataꞌ. Daj si nicaj ni unj candil aca gasiti huaj unj na̱caj dugüiꞌ unj nga̱ tsínj xa̱caj nica̱. ²Ni̱ u̱nꞌunꞌ unj huin yunꞌunj niꞌi sa̱ꞌ. Ni̱ yunꞌunꞌ unj huin yunꞌunj ni̱ꞌyun. ³Ni̱ nicaj u̱nꞌunꞌ ni yunꞌunj ni̱ꞌyun nun niꞌi daj candil ganꞌanj unj. Sani̱ nun ni̱caj unj gasiti ganꞌanj unj. ⁴Sani̱ ni yunꞌunj niꞌi sa̱ꞌ daj, ni̱ nicaj unj gagaꞌ nu̱n gasiti ganꞌanj unj. Ni̱ nicaj unj candil nej aj. ⁵Ni̱ ri̱an gahuin ran tsínj xa̱caj yunꞌunj xa̱na, ni̱ ganun nnej rian daranꞌ unj, ni̱ gatoj unj. ⁶Hué dan ni̱ yanꞌ sa̱ꞌ, ni̱ gunun unj si gaguáj ni sij. Ni̱ gataj ni sij: “Hua ꞌna̱ꞌ tsínj xa̱caj yunꞌunj xa̱na. Ga̱hui ni é re̱ꞌ ga̱nꞌanj na̱caj ni é re̱ꞌ tsínj daj.” Daꞌngaꞌ daj gaguáj ni sij. ⁷Ngaa ni̱ nachica daranꞌ ni yunꞌunj xa̱na yan daj. Ni̱ gaxi̱ꞌi unj guiꞌyaj xugüi unj si-candil unj. ⁸Ngaa ni̱ gataj aninꞌ yunꞌunj ni̱ꞌyun daj rian aninꞌ yunꞌunj a hua xugüi ꞌyaj: “Ri̱qui aninꞌ é re̱ꞌ do̱j si-gasiti aninꞌ é re̱ꞌ gui̱riꞌ unj. Daj si ruhua guina̱ꞌaj si-candil ni unj.” Daj gataj unj. ⁹Sani̱ gataj ni yunꞌunj niꞌi sa̱ꞌ daj: “Si̱ guisíj gasiti rian daranꞌ néꞌ sisi̱ ri̱qui unj rian ni é re̱ꞌ. Güi̱j ni̱ꞌyaj naj aninꞌ é re̱ꞌ rian mánj anéj, ni̱ gui̱ran aninꞌ é re̱ꞌ aj.” Daj gataj aninꞌ unj. ¹⁰Sani̱ ngaa huaj unj gui̱ran unj gasiti, ni̱ ganasíj tsínj xa̱caj yunꞌunj xa̱na daj. Ni̱ gatúj ni yunꞌunj a hua xugüi daj chruhua hueꞌ nga̱ tsínj xa̱caj yunꞌunj xa̱na daj. Ni̱ naránj ni sij rian hueꞌ daj nánj. ¹¹Daꞌ síj da guinasíj ango daꞌaj ni yunꞌunj xa̱na yan daj. Ni̱ gataj unj: “Señor, señor, na̱ꞌni re̱ꞌ rian hueꞌ ga̱tu ni unj.” Daj gataj unj gunun síꞌ. ¹²Sani̱ gataj síꞌ: “Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nun niꞌīnj ni é re̱ꞌ mánj.” Daj gataj síꞌ gunun ni yunꞌunj ni̱ꞌyun daj.

¹³’Gui̱niꞌyaj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ si nun niꞌi ni é re̱ꞌ u̱n güi, ni̱ u̱n hora ga̱ꞌnaꞌ daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj.

Parábola de los talentos

¹⁴’Daj si da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ xuruꞌue ganꞌanj ango yuꞌuj ga̱nꞌ, ni̱ hué daj ꞌyaj manꞌānj. Ni̱ gaquínj xuruꞌue daj si-moso sij. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij si-sanꞌanj sij rian ni síꞌ sisi̱ du̱gumi ni síꞌ. ¹⁵Ni̱ gaꞌuiꞌ sij u̱nꞌunꞌ sanꞌanj gu̱ꞌnaj talento rian ꞌngo̱ si-moso sij. Ni̱ ꞌngo̱ talento daj huin ruhuaj gata sisi̱ guiꞌyaj gana ꞌngo̱ tsínj daj ngaa guisíj guiꞌyaj sun sij ꞌngo̱ si xinunꞌ yoꞌ. Daj si ni̱nꞌ ruhua duꞌue sanꞌanj huin talento daj. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij hui̱j talento rian ango moso daj. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij ꞌngo̱ talento rian ango moso daj. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij rian go̱ꞌngo ni sij da̱j rúnꞌ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj gana ni sij. Hué dan ni̱ ganꞌanj ga̱nꞌ sij.

¹⁶’Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora ganꞌanj tsínj nahuin raꞌa u̱nꞌunꞌ talento daj. Ni̱ guiránj sij ni rasu̱n naduꞌuej sij. Ni̱ guiꞌyaj gana sij yunꞌunꞌ talento nga̱ sanꞌanj daj. ¹⁷Ni̱ daꞌngaꞌ daj guiꞌyaj tsínj guiriꞌ hui̱j talento. Ni̱ guiꞌyaj gana sij yahuij talento. ¹⁸Sani̱ tsínj guiriꞌ ꞌngo̱ talento, ni̱ ganꞌanj sij ganj sij yuꞌuj. Ni̱ garíj hui̱ sij si-sanꞌanj si-xuruꞌue sij.

¹⁹’Ni̱ ngaa gachin nico güi, ni̱ nasíj xuruꞌue daj. Ni̱ xacaj sij cuenta daj guiꞌyaj ni moso daj. ²⁰Ni̱ gaꞌna̱ꞌ tsínj guiriꞌ u̱nꞌunꞌ talento daj. Ni̱ nutaꞌ sij yunꞌunꞌ talento guiꞌyaj gana sij. Ni̱ gataj sij gunun xuruꞌue daj: “Señor, riquí re̱ꞌ u̱nꞌunꞌ talento riānj. Ni̱ guiꞌyaj ganāj yunꞌunꞌ talento ga̱huin siꞌyáj re̱ꞌ.” Daj gataj tsínj daj gunun xuruꞌue daj. ²¹Ngaa ni̱ gataj síꞌ: “Duguꞌna̱j huaj guiꞌyáj re̱ꞌ huín re̱ꞌ ꞌngo̱ moso guiꞌyaj sa̱ꞌ sun. Ni̱ huín re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj gacuij. Xiꞌí si guiꞌyaj ꞌueé re̱ꞌ nga̱ do̱j sun, ngaa ni̱ gui̱ꞌyā sisi̱ gui̱nicaj re̱ꞌ nico sun. Ga̱huin nia̱ꞌ ruhuá re̱ꞌ ngāj huīnj tsínj nicaj sun rian re̱ꞌ.” Daj gataj síꞌ gunun sij.

²²’Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ tsínj guiriꞌ hui̱j talento daj. Ni̱ gataj síꞌ: “Señor, riquí re̱ꞌ hui̱j talento riānj. Ni̱ guiꞌyaj ganāj yahuij talento ga̱huin siꞌyáj re̱ꞌ.” Daj gataj síꞌ gunun sij. ²³Ngaa ni̱ gataj xuruꞌue gunun sij: “Duguꞌna̱j huaj guiꞌyáj re̱ꞌ huín re̱ꞌ moso guiꞌyaj sa̱ꞌ sun. Ni̱ huín re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj gacuij nánj. Xiꞌí si guiꞌyaj ꞌueé re̱ꞌ nga̱ do̱j sun, ni̱ gui̱ꞌyā sisi̱ gui̱nicaj re̱ꞌ nico sun. Ga̱huin nia̱ꞌ ruhuá re̱ꞌ ngāj huīnj tsínj nicaj sun rián re̱ꞌ.” Daj gataj sij gunun síꞌ.

²⁴’Sani̱ ngaa gaꞌna̱ꞌ tsínj guiriꞌ ꞌngo̱ talento daj, ni̱ gataj sij gunun síꞌ: “Señor, niꞌīnj sisi̱ huín re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj huee. Ni̱ nacaj re̱ꞌ strigo rian nun güin gunun re̱ꞌ. Ni̱ naranꞌ re̱ꞌ strigo rian naguiꞌyaj sa̱ꞌ ango ni sij strigo nej. ²⁵Xiꞌí daj ni̱ guxuꞌuīj. Ni̱ ganꞌanj ga̱ri huīj si-sanꞌanj manꞌán re̱ꞌ riqui yoꞌój. Ngaa ni̱ nariquīj siꞌyáj re̱ꞌ na̱huin raꞌá re̱ꞌ.” Daj gataj tsínj daj gunun xuruꞌue. ²⁶Hué dan ni̱ gataj xuruꞌue daj gunun sij: “Huín re̱ꞌ ꞌngo̱ moso xi̱ꞌi. Ni̱ ru̱mi re̱ꞌ nej. Ni̱ niꞌí re̱ꞌ sisi̱ nacā rian nun gu̱nūnj. Ni̱ niꞌí re̱ꞌ sisi̱ ganaranꞌānj strigo rian naguiꞌyaj sa̱ꞌ ango ni sij strigo nej. ²⁷Hué dan ni̱ u̱n sin huin, ni̱ nun ni̱caj re̱ꞌ si-sanꞌān ga̱nꞌanj re̱ꞌ ga̱ꞌnij re̱ꞌ banco únj. Ngaa ni̱ ngaa na̱nicā, ni̱ na̱cā si-sanꞌān nga̱ sanꞌanj nataꞌ chra̱ banco sanꞌanj gaꞌníj re̱ꞌ chra̱ nej aj nej.” Daj gataj xuruꞌue gunun tsínj guiriꞌ ꞌngo̱ talento daj.

²⁸’Ngaa ni̱ gataj xuruꞌue daj gunun ni tsínj ma̱n yuꞌuj daj: “Ga̱ꞌne ni é re̱ꞌ sanꞌanj raꞌa sij. Ni̱ ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ raꞌa tsínj nicaj chiꞌ talento. ²⁹Daj si tsínj nicaj ni̱ ga̱ꞌuīj nico raꞌa sij. Ni̱ ga̱huin nico si nicaj sij. Sani̱ tsínj nitaj si nicaj, ni̱ nu̱nj si do̱j nicaj sij, ni̱ ga̱ꞌnē si nicaj sij aj. ³⁰Ni̱ moso nitaj si níꞌyanj daj, ni̱ gue̱reꞌ ni é re̱ꞌ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ rian hua ru̱miꞌ aj. Ni̱ hué yuꞌuj daj gu̱nun ga̱co sij. Ni̱ da xa̱ruj yanꞌ sij ga̱huin sij castigo.” Daj gataj xuruꞌue daj xiꞌí moso xi̱ꞌi daj.

El juicio de las naciones

³¹’Ni̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj nej, ni̱ ga̱nēj rian chrun xila hua ꞌueé sa̱ꞌ ni̱nꞌ. Ni̱ ga̱ꞌnāj nga̱ ni̱nꞌ ruhua fuerza. ³²Ngaa ni̱ na̱huin yuꞌ daranꞌ ni ngüi̱ mán chruhua xungüi̱ riānj. Ni̱ na̱ri ninīj ni sij da̱j rúnꞌ ꞌyaj tsínj dugumi xucu ngaa nari ni̱ni sij dán sij xachij nga̱ stane̱. Ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyā na̱ri ninīj go̱ꞌngo ni sij aj. ³³Ngaa ni̱ gui̱ꞌyā sisi̱ gui̱man ni xachij ne̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌāj. Ni̱ gui̱man ni stane̱ ne̱ꞌ chrej raꞌa ro̱tsīj aj.

³⁴’Ni̱ huēj ga̱huin rey. Ni̱ ga̱tā gu̱nun ni ngüi̱ gui̱man ne̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌāj aj: “Ga̱huaꞌ ni é re̱ꞌ si hua guiꞌyaj sa̱ꞌ chrē nga̱ ni é re̱ꞌ aj. Ni̱ huin ruhuāj sisi̱ gui̱nicaj sun ni é re̱ꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj. Daj si hua guiꞌyaj xugüi Yanꞌanj rian ga̱ne ni é re̱ꞌ asi̱j ngaa guiꞌyaj Yanꞌanj xungüi̱ aj. ³⁵Daj si ngaa gachin xiꞌna̱ riquīj, ni̱ riqui ni é re̱ꞌ xāj. Ni̱ ngaa nagoꞌōj nnee, ni̱ riqui ni é re̱ꞌ goꞌōj nej. Ni̱ ngaa huīnj ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ ango rian xumanꞌ, ni̱ nahuin raꞌa á re̱ꞌ yūnj aj. ³⁶Ngaa nitaj si-ganꞌānj, ni̱ riqui ni é re̱ꞌ atsij gu̱nūnj. Ni̱ ngaa gaꞌnānj, ni̱ gaꞌna̱ꞌ niꞌyaj á re̱ꞌ yūnj. Ni̱ ngaa gunūnj ducuaga̱ꞌ, ni̱ gaꞌna̱ꞌ niꞌyaj ni é re̱ꞌ rian gunūnj anj.” Daj ga̱tā rian ni ngüi̱ gui̱man ne̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌāj.

³⁷’Ngaa ni̱ na̱chinj snanꞌanj ni ngüi̱ hua ni̱ca niman daj riānj: “Señor, a̱man guiniꞌi ni únj sisi̱ achin xiꞌna̱ riquí re̱ꞌ, ni̱ riqui ni únj si xá re̱ꞌ únj. Ni̱ a̱man guiniꞌi ni únj sisi̱ nagoꞌó re̱ꞌ nnee, ni̱ riqui ni únj si goꞌó re̱ꞌ únj. ³⁸Ni̱ a̱man guiniꞌi ni únj sisi̱ huín re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ rian ango xumanꞌ, ni̱ nahuin raꞌa ni únj manꞌán re̱ꞌ únj. Ni̱ a̱man guiniꞌi ni únj si nitaj si-gánꞌ re̱ꞌ, ni̱ riqui ni únj gunun re̱ꞌ únj. ³⁹Ni̱ a̱man guiniꞌi ni únj sisi̱ gaꞌnanꞌ re̱ꞌ, asi̱ gunu̱n re̱ꞌ ducuaga̱ꞌ nej, ni̱ gaꞌna̱ꞌ niꞌyaj ni únj únj.” Daj ga̱taj ni ngüi̱ daj gu̱nūnj aj.

⁴⁰’Ngaa ni̱ ga̱tā gu̱nun ni sij: “Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ daranꞌ si guiꞌyaj ni é re̱ꞌ rian ni jnān hua niqui, ni̱ hué ducuānj daj guiꞌyaj á re̱ꞌ riānj nej aj.” Daj ga̱tā gu̱nun ni ngüi̱ ꞌyaj sa̱ꞌ.

⁴¹’Hué dan ni̱ ga̱tā gu̱nun ni ngüi̱ gui̱man ne̱ꞌ chrej raꞌa ro̱tsīj: “Gu̱xun anéj ni é re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ riānj. Hua gataj Yanꞌanj sisi̱ ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ rian yanꞌa̱n ga̱ca ni̱ganj ni̱nꞌ a ni é re̱ꞌ aj. Ni̱ hua guiꞌyaj xugüi Yanꞌanj yanꞌa̱n daj sisi̱ gu̱nun sichre nga̱ ni ángel nicoꞌ manꞌan sichre daj aj. ⁴²Daj si ngaa gachin xiꞌna̱ riquīj, ni̱ nun ri̱qui ni é re̱ꞌ xāj. Ni̱ ngaa nagoꞌōj nnee, ni̱ nun ri̱qui ni é re̱ꞌ goꞌōj. ⁴³Ni̱ ngaa gahuīnj ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ ango rian xumanꞌ, ni̱ nun ga̱nahuin raꞌa ni é re̱ꞌ yūnj mánj. Ni̱ ngaa nitaj si-ganꞌānj, ni̱ nun ri̱qui ni é re̱ꞌ gunūnj mánj. Ni̱ ngaa gaꞌnānj, ni̱ nun ga̱ꞌnaꞌ ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ yūnj mánj. Ni̱ ngaa gunūnj ducuaga̱ꞌ, ni̱ nun ga̱ꞌnaꞌ niꞌyaj ni é re̱ꞌ riānj nūnj mánj.” Daj ga̱tā gu̱nun ni ngüi̱ gui̱man ne̱ꞌ chrej raꞌa rotsīj daj.

⁴⁴’Ngaa ni̱ ga̱taj ni sij riānj: “Señor, a̱man guiniꞌi ni únj sisi̱ achin xiꞌna̱ riquí re̱ꞌ, ni̱ nagoꞌó re̱ꞌ nnee únj. Ni̱ a̱man gahuín re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ ango yuꞌuj únj. Ni̱ a̱man achin si-gánꞌ re̱ꞌ únj. Ni̱ a̱man aꞌnánꞌ re̱ꞌ si gunu̱n re̱ꞌ ducuaga̱ꞌ únj. Ni̱ a̱man nun chracuij ni únj manꞌán re̱ꞌ ngaa guiránꞌ re̱ꞌ ni sayun daj únj.” Daj ga̱taj ni sij riānj.

⁴⁵’Ni̱ ga̱tā gu̱nun ni sij: “Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ngaa nun chra̱cuij ni é re̱ꞌ rian ni jnān hua niqui, ni̱ daꞌngaꞌ daj nun chra̱cuij a ni é re̱ꞌ rian manꞌānj.” Daj ga̱tā gu̱nun ni sij.

⁴⁶’Ni̱ ga̱nꞌanj ni sij gui̱ranꞌ ni sij castigo ni̱ganj ni̱nꞌ. Sani̱ ni ngüi̱ hua ni̱ca niman, ni̱ ga̱nꞌanj ga̱ne ni̱ganj ni sij nga̱ Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.

El complot para prender a Jesús

¹Hué dan ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi Jesús ni nuguanꞌ daj, ni̱ gataj sij gunun ni tsínj nicoꞌ sij:

²―Niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ xiráj hui̱j güi, ni̱ ꞌna̱ꞌ ga̱huin guiꞌyanj pascua. Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ ni sij manꞌānj rian ni tsínj ga̱ꞌuiꞌ gaquíj raꞌāj gui̱nicōj rian rugutsi̱ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. ―Daj gataj Jesús.

³Ngaa ni̱ nahuin yuꞌ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj digyán ley nej, nga̱ ni tsínj huin achij scanij ni ngüi̱ nej. Ni̱ nahuin yuꞌ ni sij rian hueꞌ ducuá chrej huin achij ni̱nꞌ gu̱ꞌnaj síꞌ Caifás. ⁴Ni̱ digaꞌmi dugüiꞌ ni sij da̱j ga̱ꞌue di̱gyaꞌ yunꞌunj ni sij manꞌan Jesús, ni̱ gui̱daꞌa hui̱ ni sij síꞌ. Daj si da̱gahuiꞌ ni sij, ruhua ni sij. ⁵Sani̱ gataj ni sij:

―Si̱ guidoꞌóꞌ síꞌ güi ga̱huin guiꞌyanj nun sa̱ꞌ nun ga̱huin sayun, gui̱ꞌyaj ni ngüi̱ mánj. Daj gataj ni sij.

Jesús es ungido en Betania

⁶Ni̱ ngaa gane Jesús xumanꞌ Betania, ni̱ gane sij ducuá ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Simón tsínj guiranꞌ xiꞌi̱ lepra. ⁷Ni̱ ngaa nne Jesús rian mesa, ni̱ guisíj ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na rian nne sij. Ni̱ nicaj únꞌ ꞌngo̱ frasco yej gu̱ꞌnaj alabastro nu̱n gasiti guinꞌ da̱j ruhua-áꞌ nicaj únꞌ guisíj únꞌ. Ni̱ duꞌue ni̱nꞌ ruhua-áꞌ. Ni̱ garíj únꞌ gasiti daj chra̱ Jesús. ⁸Sani̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj nicoꞌ Jesús, ni̱ gaꞌman ruhua ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ gayanj yu̱n gasiti sa̱ꞌ da únj. ⁹Ga̱ꞌue ga̱neꞌ gasiti daj. Ni̱ ga̱ꞌue gui̱riꞌ nico sanꞌanj ga̱ꞌuiꞌ néꞌ rian ni ngüi̱ niqui. ―Daj gataj ni sij.

¹⁰Ni̱ ngaa gunun Jesús, ni̱ gataj síꞌ gunun ni sij:

―Si̱ chranꞌ yunꞌunj ni é re̱ꞌ yunꞌunj xa̱na nan mánj. Si ꞌyaj unj nan ngāj, ni̱ duguꞌna̱j huaj, ꞌyaj unj. ¹¹Yaꞌyoj nne ni ngüi̱ niqui nga̱ á re̱ꞌ. Sani̱ nitaj si ga̱ne ni̱ganj manꞌānj nga̱ ni é re̱ꞌ mánj. ¹²Garíj únꞌ gasiti guinꞌ da̱j nnee̱ cū. Ni̱ daꞌngaꞌ daj ꞌyaj xugüi únꞌ nnee̱ cū. Daj si do̱j ni̱ gui̱sij güi ga̱chinꞌ ni sij yūnj. ¹³Xa̱ngaꞌ yya atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ daranꞌ yuꞌuj ga̱ꞌmi ni sij nuguanꞌ sa̱ꞌ rian xiꞌīj, ni̱ hué daj na̱taꞌ ni sij si guiꞌyaj yunꞌunj xa̱na daj riānj. Ngaa ni̱ na̱nun ruhua ni ngüi̱ xiꞌí únꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Judas ofrece entregar a Jesús

¹⁴Hué dan ni̱ ganꞌanj ꞌngo̱ ni xu̱huij ni tsínj nicoꞌ Jesús rian ni chrej aꞌninꞌ. Ni̱ gu̱ꞌnaj síꞌ Judas Iscariote. ¹⁵Ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱ u̱ndaj huin ri̱qui ni é re̱ꞌ riānj, ni̱ di̱gyānj rian nne Jesús, ni̱ gui̱daꞌa á re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Judas gunun ni sij. Ngaa ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij ico̱ chiꞌ sanꞌanj plata rian síꞌ. ¹⁶Ni̱ asi̱j hora daj, ni̱ gaxi̱ꞌi síꞌ nanoꞌ síꞌ ꞌngo̱ ducuánj da̱j na̱gaꞌuiꞌ síꞌ Jesús raꞌa ni chrej aꞌninꞌ.

Institución de la Cena del Señor

¹⁷Ni̱ guisíj güi sini gahuin guiꞌyanj ngaa guiꞌyaj ni sij chrachrúnj nitaj si ꞌni̱j levadura xa ni sij. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ gataj ni síꞌ gunun sij:

―Ni̱ a̱ huin ruhuá re̱ꞌ si gui̱ꞌyaj xugüi ni únj xa̱ stiꞌni̱ re̱ꞌ pascua únj. ―Daj gataj ni sij.

¹⁸Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Güi̱j ga̱tu ni é re̱ꞌ xumanꞌ rian nne ꞌngo̱ tsínj daj. Ni̱ ga̱taj ni é re̱ꞌ gu̱nun síꞌ: “Ataj maestro sisi̱ gahuin ni̱chrunꞌ si gui̱sij si-hora sij. Ngaa ni̱ ga̱nꞌanj gui̱ꞌyaj sij guiꞌyanj pascua ducuá re̱ꞌ nga̱ ni tsínj nicoꞌ manꞌan sij.” Daꞌngaꞌ daj ga̱taj ni é re̱ꞌ gu̱nun síꞌ. ―Daj gataj Jesús.

¹⁹Ngaa ni̱ guiꞌyaj ni sij da̱j rúnꞌ gaꞌninꞌ Jesús sun rian ni sij. Ni̱ guiꞌyaj xugüi ni sij sisi̱ xa̱ stiꞌni̱ ni sij xiꞌí guiꞌyanj pascua. ²⁰Ni̱ ngaa guini̱, ni̱ ganꞌanj ga̱ne Jesús rian mesa nga̱ ni xu̱huij ni tsínj nicoꞌ sij. ²¹Ni̱ ngaa xa ni sij, ni̱ gataj Jesús gunun ni síꞌ:

―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ na̱gaꞌuiꞌ ꞌngo̱ ni é re̱ꞌ manꞌānj rian ni tsínj ga̱ꞌnaꞌ gui̱daꞌa yūnj anj. ―Daj gataj Jesús.

²²Ngaa ni̱ ni̱nꞌ ruhua ganani ruhua ni sij. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij nachínj snanꞌanj go̱ꞌngo ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Señor, manꞌānj huin níꞌ. ―Gataj go̱ꞌngo ni sij.

²³Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Tsínj jniaj nu̱guanꞌan chrachrúnj chruhua goꞌo ngāj, hué sij huin tsínj na̱gaꞌuiꞌ manꞌānj rian ni tsínj gui̱daꞌa yūnj. ²⁴Ni̱ yūnj huin daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ rúnꞌ ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian xiꞌīj, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua nia̱n gui̱ranꞌānj sayun. Sani̱ niqui niman ni̱nꞌ ruhua tsínj na̱gaꞌuiꞌ manꞌānj rian ni tsínj ga̱ꞌnaꞌ gui̱daꞌa yūnj. Daj si ga̱huin nico castigo gui̱ranꞌ síꞌ. Sa̱ꞌ huin sisi̱ nun gaꞌnga manꞌan síꞌ. ―Daj gataj Jesús.

²⁵Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Judas tsínj nagaꞌuiꞌ Jesús rian ni tsínj nicaj sun. Ni̱ gataj sij gunun Jesús:

―Maestro, manꞌānj huin níꞌ. ―Daj gataj Judas.

Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Daꞌngaꞌ daj gataj manꞌán re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun Judas.

²⁶Ni̱ ngaa xa ni sij, ni̱ guidaꞌa Jesús chrachrúnj. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij si guruhua Yanꞌanj. Asíj ni̱ guraꞌ daꞌaj sij chrachrúnj daj, ni̱ gaꞌuiꞌ sij xa ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:

―Gui̱daꞌa ni é re̱ꞌ xa̱ ni é re̱ꞌ. Chrachrúnj nan huin nnee̱ cū aj. ―Daj gataj Jesús.

²⁷Hué dan ni̱ guidaꞌa Jesús tasa. Ni̱ ngaa nagaꞌuiꞌ sij si guruhua Yanꞌanj, ni̱ gaꞌuiꞌ sij go̱ꞌo ni síꞌ. Ni̱ gataj sij:

―Go̱ꞌo daranꞌ ni é re̱ꞌ. ²⁸Daj si nnee nan huin si-tun manꞌānj. Ni̱ nga̱ tun nan, ni̱ guisíj gahuin yya nuguanꞌ guiꞌyaj yya Yanꞌanj nga̱ ni ngüi̱. Ni̱ xiꞌí tun ga̱yanj nan gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico rian si-ga̱quinꞌ nico ni ngüi̱. ²⁹Ni̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj si go̱ꞌo ru̱huaꞌ yūnj nnee uva nan daꞌ güi go̱ꞌōj nnee uva na̱ca nga̱ ni é re̱ꞌ rian nicaj sun chrē. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Jesús anuncia la negación de Pedro

³⁰Ni̱ ngaa guisíj garáj ni sij chraꞌ, ni̱ gahui ni sij ganꞌanj ni sij dacan gu̱ꞌnaj Olivos.

³¹Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:

―Du̱na daranꞌ ni é re̱ꞌ yūnj yanꞌ yya̱j. Daj si ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Ga̱ꞌuiꞌ Yanꞌanj tsínj dugumi xachij. Ngaa ni̱ gu̱nánj ni xuj. Ni̱ ga̱xaꞌni ni xuj.” Daꞌngaꞌ daj ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ³²Sani̱ ngaa ga̱naꞌnī, ngaa ni̱ ga̱nꞌān estado Galilea. Asíj ni̱ huaj ni é re̱ꞌ yuꞌuj da nej. ―Daj gataj Jesús.

³³Ngaa ni̱ gataj Pedro gunun Jesús:

―Nu̱nj si ga̱nꞌanj daranꞌ ni sij xiꞌí re̱ꞌ, sani̱ nitaj a̱man du̱naj manꞌānj manꞌán re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Pedro gunun Jesús.

³⁴Ngaa ni̱ gataj Jesús:

―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun re̱ꞌ sisi̱ asi̱j nun ga̱guaj doꞌloj ꞌngo̱ duꞌua xúꞌ yanꞌ nan, ni̱ ga̱taj re̱ꞌ hua̱ꞌnij sisi̱ nun niꞌí re̱ꞌ manꞌānj. ―Daj gataj Jesús gunun Pedro.

³⁵Ni̱ gataj Pedro:

―Nu̱nj si hua nia̱n ga̱huīj nga̱ re̱ꞌ, sani̱ si̱ gatā sisi̱ nun niꞌīnj manꞌán re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Pedro.

Ni̱ daꞌngaꞌ daj gataj daranꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús nej.

Jesús ora en Getsemaní

³⁶Hué dan ni̱ ganꞌanj Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Getsemaní. Ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ:

―Ga̱ne ni é re̱ꞌ nan si ga̱nꞌān yuꞌuj man ga̱chinj jniꞌyā rian Yanꞌanj. ―Daj gataj sij gunun ni síꞌ.

³⁷Ni̱ nicaj sij Pedro nga̱ nu̱ngüej daꞌníj Zebedeo ganꞌanj sij. Ni̱ ni̱nꞌ ruhua gaxi̱ꞌi sij ganani ruhua sij. Daꞌ huej ataꞌ niman sij. ³⁸Ni̱ gataj sij gunun aninꞌ síꞌ:

―Daꞌ níꞌ ni̱ a̱ ga̱nꞌanj nimānj ruhuāj, ꞌyaj si nani ruhuāj. Ni̱ ga̱huīj nga̱ nimānj ruhuāj. Gu̱na aninꞌ é re̱ꞌ nan gu̱nun ruhua á re̱ꞌ ngāj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

³⁹Hué dan ni̱ ganꞌanj Jesús do̱j ne̱ꞌ chrej rian. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj sij ganun rian sij rian yoꞌój. Ni̱ gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj. Ni̱ gataj sij:

―Tata chréꞌ, sisi̱ ga̱ꞌue, ni̱ ga̱ꞌne re̱ꞌ sayun ranꞌānj nan. Sani̱ si̱ guiꞌyáj re̱ꞌ rúnꞌ huin ruhua manꞌānj. Maan si gui̱ꞌyáj re̱ꞌ rúnꞌ aranꞌ ruhua manꞌán re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun manꞌan Yanꞌanj.

⁴⁰Ngaa ni̱ nanica̱j Jesús rian ma̱n ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ atoj ani̱nꞌ síꞌ nariꞌ sij. Ngaa ni̱ gataj sij gunun Pedro:

―Ni̱ si̱ gaꞌue ni̱ ꞌngo̱ hora gu̱nun ruhua ani̱nꞌ é re̱ꞌ ngāj ga̱ míꞌ. ⁴¹Ga̱ gu̱nun ruhua aninꞌ é re̱ꞌ ga̱chinj jniꞌyaj aninꞌ é re̱ꞌ rian Yanꞌanj sisi̱ si̱ guinij aninꞌ é re̱ꞌ rian gaquinꞌ ngaa ga̱tsij sichre niman aninꞌ é re̱ꞌ. Huin ruhua nimán re̱ꞌ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ re̱ꞌ. Sani̱ nun ga̱huin nucuaj nnee̱ cúj aninꞌ é re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni hua̱ꞌnij tsínj daj.

⁴²Ngaa ni̱ ganꞌanj ru̱huaꞌ yún Jesús. Ni̱ gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj. Ni̱ gataj sij:

―Tata chréꞌ, sisi̱ si̱ gaꞌue ga̱nanī rian sayun nan, ngaa ni̱ gui̱ꞌyáj re̱ꞌ si ga̱ranꞌ ruhuá re̱ꞌ ngāj. ―Daj gataj Jesús gunun Yanꞌanj.

⁴³Ni̱ ngaa nanica̱j ru̱huaꞌ yún sij, ni̱ atoj ru̱huaꞌ yún ani̱nꞌ síꞌ nariꞌ sij. Daj si aꞌuij rian aninꞌ síꞌ, guiꞌyaj nnej.

⁴⁴Ngaa ni̱ gahui sij rian ni síꞌ. Ni̱ ganꞌanj ga̱chinj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj guisíj hua̱ꞌnij. Ni̱ hué gue̱ nuguanꞌ daj gataj ru̱huaꞌ yún sij rian Yanꞌanj.

⁴⁵Ngaa ni̱ nanica̱j sij rian ma̱n ni tsínj nicoꞌ sij. Ni gataj sij:

―Ga̱ꞌue ga̱toj ani̱nꞌ é re̱ꞌ, ni̱ na̱ranj ruhua á re̱ꞌ aj. Guisíj hora ga̱ꞌnaꞌ tsínj na̱gaꞌuiꞌ manꞌānj raꞌa ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. ⁴⁶Na̱chica ani̱nꞌ é re̱ꞌ ga̱nꞌanj néꞌ. Hua gahuin ni̱chrunꞌ tsínj ꞌna̱ꞌ na̱gaꞌuiꞌ yūnj rian ni tsínj nicaj sun. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.

Arresto de Jesús

⁴⁷Da aꞌmi gue̱ Jesús ngaa guisíj Judas huin síꞌ ꞌngo̱ ni xu̱huij ranꞌ ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ nicaj dugüiꞌ síꞌ nga̱ nico ni tsínj guisíj síꞌ. Ni̱ ata ni sij espada nej, chrun nej, huaj ni sij. Ni̱ gaꞌníj ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij scanij ni ngüi̱ ga̱ꞌnaꞌ ni sij. ⁴⁸Ni̱ hua digyán Judas ꞌngo̱ chrej da̱j gui̱niꞌi ni sij u̱n tsínj huin gui̱daꞌa ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Tsínj ga̱run duꞌuāj daj hué sij huin Jesús aj. Gui̱daꞌa ni é re̱ꞌ sij. ―Daj hua gataj Judas rian ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ síꞌ.

⁴⁹Ngaa ni̱ ꞌngo̱ gahuin ni̱chrunꞌ Judas rian niquinꞌ Jesús. Ni̱:

―Hua sa̱ꞌ nné re̱ꞌ, maestro. ―Gataj sij gunun Jesús. Ni̱ garun duꞌua sij síꞌ.

⁵⁰Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun síꞌ:

―Amigo, u̱n sin huin, ni̱ ꞌna̱ꞌ re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús gunun Judas.

Hué dan ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ni sij, ni̱ guidaꞌa ni sij Jesús.

⁵¹Ngaa ni̱ guiri ꞌngo̱ tsínj niquinꞌ nga̱ Jesús si-espada sij. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij tsínj ꞌyaj sun rian chrej huin achij ni̱nꞌ daj. Ni̱ güéj ni̱nꞌ chraquij síꞌ, guiꞌyaj sij. ⁵²Ngaa ni̱ gataj Jesús rian tsínj nicaj espada daj:

―Na̱ꞌnij re̱ꞌ si-espadá re̱ꞌ chruhua pena. Daj si daranꞌ ni tsínj gu̱nunꞌ nga̱ espada, ni̱ ga̱huiꞌ ni sij, gui̱ꞌyaj espada nej. ⁵³Nun niꞌí re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌue ga̱chinj jniꞌyā rian chrē, ni̱ ga̱ꞌnij chrē hué hora nan xu̱huij xiꞌninꞌ ni ángel ga̱ꞌnaꞌ chra̱cuij yūnj níꞌ. ⁵⁴Sani̱ sisi̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyā, ni̱ naꞌue ga̱huin yya da̱j rúnꞌ ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Daj si ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj sisi̱ hua nia̱n gui̱ranꞌānj sayun nánj. ―Daj gataj Jesús.

⁵⁵Ni̱ hora daj ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj ꞌna̱ꞌ daj:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ata á re̱ꞌ espada nga̱ chrun nej ꞌna̱ꞌ gui̱daꞌa á re̱ꞌ yūnj únj. Huēj huin ꞌngo̱ tsínj tu̱ ruhua ni é re̱ꞌ níꞌ. Yaꞌyoj ganēj chruhua nuhui digyānj rian ni é re̱ꞌ. Ni̱ nun gui̱daꞌa ni é re̱ꞌ yūnj mánj. ⁵⁶Sani̱ ranꞌānj sayun nan sisi̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ gataj ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. ―Daj gataj Jesús.

Ngaa ni̱ dunáj daranꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús manꞌan sij. Ni̱ gunánj ni síꞌ rian Jesús.

Jesús ante el concilio

⁵⁷Ngaa ni̱ ni tsínj guidaꞌa Jesús, ni̱ nicaj ni sij síꞌ ganꞌanj ni sij rian tsínj gu̱ꞌnaj Caifás huin síꞌ chrej huin achij ni̱nꞌ. Ni̱ yuꞌuj daj hua nahuin yuꞌ ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj huin achij nej. ⁵⁸Ni̱ ga̱nꞌ huaj Pedro nicoꞌ síꞌ huaj ru̱cu Jesús. Ni̱ guisíj sij rian ducuá chrej huin achij daj. Ni̱ ri̱an hua ta rian hueꞌ daj gatúj sij. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne sij nga̱ ni snado mán yuꞌuj daj. Daj si huin ruhua sij gui̱niꞌi sij sisi̱ da̱j ga̱nahuij daranꞌ ni nuguanꞌ daj.

⁵⁹Ngaa ni̱ nanoꞌ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj ꞌyaj junta daj nuguanꞌ nne̱ xiꞌí Jesús sisi̱ daꞌngaꞌ daj ga̱ꞌue da̱gahuiꞌ ni sij Jesús. ⁶⁰Sani̱ nun na̱riꞌ ni sij ꞌngo̱ nuguanꞌ nne̱ daj. Ni̱ nu̱nj si gaꞌna̱ꞌ nico ni tsínj gaꞌmi nne̱ xiꞌí Jesús, sani̱ nun na̱riꞌ ni sij ꞌngo̱ gaquinꞌ sisi̱ ga̱huiꞌ síꞌ. Hué dan ni̱ gaꞌna̱ꞌ hui̱j tsínj daj. ⁶¹Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Gataj tsínj nan sisi̱ ga̱ꞌue du̱guane sij ducuá Yanꞌanj. Ni̱ xiráj hua̱ꞌnij güi, ni̱ na̱guiꞌyaj sij ango nuhui. ―Daj gataj nu̱ngüej tsínj daj.

⁶²Ngaa ni̱ naxu̱man chrej huin achij ni̱nꞌ. Ni̱ gataj sij gunun Jesús:

―Nitaj ꞌngo̱ nuguanꞌ na̱nicaj re̱ꞌ únj. Ni̱ u̱n sin huin si ataj nu̱ngüej tsínj daj xiꞌí re̱ꞌ únj. ―Daj gataj sij gunun Jesús.

⁶³Sani̱ dínj guiniquinꞌ duꞌua Jesús nun gaꞌmi sij. Ngaa ni̱ gataj chrej huin achij ni̱nꞌ daj gunun Jesús:

―Aꞌnīj sun rián re̱ꞌ nga̱ si-xugüi Yanꞌanj hua ni̱ꞌnaꞌ sisi̱ ga̱taj yyá re̱ꞌ sisi̱ hué re̱ꞌ huin Cristo daꞌníj Yanꞌanj. ―Daj gataj sij gunun Jesús.

⁶⁴Hué dan ni̱ gataj Jesús:

―Huēj huin da̱j rúnꞌ atáj re̱ꞌ nánj. Ni̱ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ huēj huin daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱nēj ne̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌ Yanꞌanj nucuaj ni̱nꞌ nne xataꞌ. Ni̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ ga̱ꞌnāj rian nga xataꞌ. ―Daj gataj Jesús.

⁶⁵Ngaa ni̱ gutsiꞌ chrej huin achij ni̱nꞌ daj si-ganꞌ sij. Ni̱ gataj sij:

―Gaꞌmi quij síꞌ xiꞌí Yanꞌanj anj. Nitaj si gui̱ꞌyóꞌ ni testigo ga̱ mánj. Acuanꞌ gunun ni é re̱ꞌ si gaꞌmi quij sij xiꞌí Yanꞌanj anj. ⁶⁶Da̱j gui̱ꞌyaj néꞌ, ruhua ni é re̱ꞌ únj. ―Daj gataj chrej huin achij ni̱nꞌ gunun ni tsínj ganꞌanj junta daj.

Ni̱:

―Daꞌui sij gaquinꞌ, ni̱ hua nia̱n ga̱huiꞌ yya sij. ―Daj gataj ni tsínj daj.

⁶⁷Ngaa ni̱ gara staꞌnunj ni sij rian Jesús. Ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij síꞌ nej. Ni̱ garaꞌui ango ni sij rian síꞌ. ⁶⁸Ni̱ gataj ni sij:

―Ga̱hui chra̱ re̱ꞌ sisi̱ u̱n tsínj gaꞌuíꞌ re̱ꞌ huín re̱ꞌ Cristo. ―Daj gataj ni sij gaꞌmi ducu ni sij rian Jesús.

Pedro niega a Jesús

⁶⁹Ni̱ nne Pedro ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ ta rian ducuá chrej huin achij ni̱nꞌ daj.

Ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na ꞌyaj sun hueꞌ daj. Ni̱ gataj únꞌ:

―Hué re̱ꞌ nicaj dugüiꞌ nga̱ Jesús tsínj ꞌna̱ꞌ estado Galilea aj. ―Daj gataj únꞌ gunun Pedro.

⁷⁰Sani̱ nun ga̱ꞌuej Pedro rian daranꞌ ni tsínj ma̱n yuꞌuj daj. Ni̱ gataj sij:

―Nun niꞌīnj u̱n si atáj re̱ꞌ mánj. ―Gataj Pedro gunun únꞌ.

⁷¹Ngaa ni̱ gahui sij ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ ne̱ꞌ rian atúj ni ngüi̱. Ni̱ guiniꞌi ango yunꞌunj xa̱na ꞌyaj sun manꞌan sij. Ni̱ gataj únꞌ gunun ni tsínj mán yuꞌuj daj:

―Hué tsínj nan nicaj dugüiꞌ nga̱ Jesús, tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Nazaret. ―Daj gataj únꞌ gunun ni sij.

⁷²Sani̱ nun ga̱ꞌuej ru̱huaꞌ yún Pedro. Ni̱ gutaꞌ ni̱ca yya sij. Ni̱ gataj sij:

―Nun niꞌīnj tsínj da mánj. ―Daj gataj Pedro gunun ni sij.

⁷³Ngaa ni̱ ango hora leꞌ, ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ni tsínj mán yuꞌuj daj. Ni̱ gataj ni sij gunun Pedro:

―Xa̱ngaꞌ huín re̱ꞌ ꞌngo̱ ni tsínj daj. Daj si aꞌmí re̱ꞌ da̱j rúnꞌ aꞌmi ni sij. ―Daj gataj ni tsínj daj gunun Pedro.

⁷⁴Hué dan ni̱ gaxi̱ꞌi sij gaꞌmi quij sij. Ni̱ gutaꞌ ni̱ca yya sij. Ni̱ gataj sij:

―Nun niꞌīnj tsínj da mánj. ―Daj gataj Pedro gunun ni sij.

Ni̱ hué gue̱ hora daj gaguáj doꞌloj ꞌngo̱ duꞌua xúꞌ.

⁷⁵Ngaa ni̱ gananun ruhua Pedro si gataj Jesús gunun síꞌ: “Asi̱j nun ga̱guaj doꞌloj si ꞌngo̱ duꞌua xúꞌ, ni̱ ga̱taj re̱ꞌ si hua̱ꞌnij si nun niꞌí re̱ꞌ manꞌānj mánj.” Daꞌngaꞌ daj hua gataj Jesús gunun Pedro. Ngaa ni̱ gahui Pedro ganꞌanj sij ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ. Ni̱ gaco ni̱nꞌ ruhua sij.

Jesús ante Pilato

¹Ni̱ ngaa guerengaꞌ, ni̱ digaꞌmi dugüiꞌ daranꞌ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij scanij ni ngüi̱ sisi̱ na̱gaꞌuiꞌ ni sij Jesús ga̱huiꞌ síꞌ. ²Ni̱ gumíj ni sij Jesús. Ni̱ nicaj ni sij síꞌ ganꞌanj ni sij nagaꞌuiꞌ ni sij síꞌ raꞌa Pilato huin síꞌ gobernado.

Muerte de Judas

³Ni̱ Judas huin tsínj nagaꞌuiꞌ Jesús rian ni tsínj nicaj sun. Ni̱ ngaa guiniꞌi Judas sisi̱ ga̱huiꞌ Jesús, gui̱ꞌyaj ni sij, ni̱ ducu ganani ruhua sij. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij ico̱ chiꞌ sanꞌanj plata daj rian ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij nej. ⁴Ni̱ gataj sij:

―Daꞌuīj gaquinꞌ xiꞌí si nagaꞌuīj ga̱huiꞌ ꞌngo̱ tsínj nitaj ꞌngo̱ gaquinꞌ guiꞌyaj. ―Daj gataj Judas ngaa nani ruhua sij.

Sani̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n si gui̱ꞌyaj únj únj. Si-ga̱quinꞌ manꞌán re̱ꞌ huin nan. ―Daj gataj ni sij gunun Judas.

⁵Ngaa ni̱ dagamanꞌ Judas sanꞌanj huin plata daj chruhua nuhui. Ni̱ ganꞌanj do̱coꞌ sij manꞌan sij. Ni̱ gahuiꞌ sij. ⁶Hué dan ni̱ naranꞌ ni chrej aꞌninꞌ sanꞌanj huin plata daj. Ni̱ gataj ni sij:

―Si̱ gaꞌue ga̱ꞌnij néꞌ sanꞌanj nan rian Yanꞌanj ga̱huin ofrenda xiꞌí si duꞌue tun ꞌngo̱ tsínj mánj. ―Daj gataj ni sij.

⁷Ngaa ni̱ uyan gaꞌmi ni sij sisi̱ gui̱ran ni sij sanꞌanj daj ꞌngo̱ doꞌój ꞌngo̱ tsínj ri chruj. Ni̱ daꞌngaꞌ daj guiꞌyaj ni sij sisi̱ gui̱riꞌ ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj ga̱chinꞌ ni sij ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ ango rian xumanꞌ. ⁸Xiꞌí daj gu̱ꞌnaj yoꞌój daj daꞌ güi acuanꞌ yoꞌój tun. ⁹Hué daj gahuin yya da̱j rúnꞌ gaꞌmi Jeremías tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ gataj síꞌ: “Nacaj ni sij ico̱ chiꞌ sanꞌanj plata. Daj si daꞌngaꞌ daj huin duꞌue ꞌngo̱ tsínj daj da̱j rúnꞌ naruꞌue ni tsínj israelita. ¹⁰Ni̱ sanꞌanj daj guiránj ni sij doꞌój tsínj ri chruj da̱j rúnꞌ gaꞌninꞌ Señor sun riānj.” ―Daj gataj Jeremías.

Pilato interroga a Jesús

¹¹Ngaa ni̱ ganiquinꞌ Jesús rian gobernado. Ni̱ ganachínj snanꞌanj síꞌ Jesús. Ni̱:

―Hué re̱ꞌ huin si-rey ni ngüi̱ israelita níꞌ. ―Gataj gobernado.

Ngaa ni̱:

―Hué re̱ꞌ ataj nánj. ―Gataj Jesús.

¹²Sani̱ ngaa gaꞌmi gaquinꞌ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij, ni̱ nun da̱nicaj Jesús ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ rian ni sij. ¹³Ngaa ni̱ gataj gobernado daj tsínj gu̱ꞌnaj Pilato gunun Jesús:

―Nunún re̱ꞌ u̱ndaj gaquinꞌ aꞌmi ni sij rian xiꞌí re̱ꞌ di míꞌ. ―Daj gataj Pilato gunun Jesús.

¹⁴Sani̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ nun ga̱taj Jesús gunun Pilato. Xiꞌí daj ni̱ ni̱nꞌ ruhua garáj yanꞌanj ruhua sij niꞌyaj sij Jesús.

Jesús sentenciado a muerte

¹⁵Ni̱ daꞌ go̱ꞌngo yoꞌ, ni̱ hua ꞌngo̱ ducuánj nicoꞌ Pilato sisi̱ ri síꞌ ꞌngo̱ tsínj nu̱n ducuaga̱ꞌ go̱ꞌngo guiꞌyanj pascua. Tsínj ga̱ranꞌ ruhua ni ngüi̱, ni̱ gui̱ri sij síꞌ ducuaga̱ꞌ. ¹⁶Ni̱ ngaa daj, ni̱ nu̱n ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Barrabás ducuaga̱ꞌ. Ni̱ niꞌi sa̱ꞌ ni ngüi̱ sisi̱ daꞌui sij nico gaquinꞌ. ¹⁷Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Pilato ni tsínj nahuin yuꞌ daj. Ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱n tsínj ga̱ranꞌ ruhua á ni é re̱ꞌ sisi̱ gui̱rīj ducuaga̱ꞌ, ruhua á re̱ꞌ únj. Asi̱ gui̱rīj Barrabás níꞌ. Asi̱ gui̱rīj tsínj gu̱ꞌnaj Cristo sa̱ꞌ. ―Daj gataj Pilato gunun ni sij.

¹⁸Daj si xacaj Pilato cuenta sisi̱ nagaꞌuiꞌ ni sij Jesús rian xiꞌí si xicoj ruhua ni sij niꞌyaj ni sij manꞌan síꞌ.

¹⁹Ni̱ ngaa gane Pilato rian naguiꞌyaj yya sij ni gaquinꞌ, ni̱ gaꞌníj nica̱ sij ꞌngo̱ nuguanꞌ ganꞌanj rian sij. Ni̱ gataj únꞌ gunun sij:

―Si̱ diguíj re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ tsínj hua ni̱ca niman nan mánj. Daj si guiranꞌānj ꞌngo̱ sayun nico xiꞌí sij yya̱j ngaa gaꞌnīj aj. ―Daj gataj unj rian síꞌ.

²⁰Sani̱ guiꞌyaj fuerza ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij sisi̱ ga̱chinj ni ngüi̱ rian Pilato sisi̱ ga̱hui Barrabás ducuaga̱ꞌ. Ni̱ sisi̱ ga̱chinj ni ngüi̱ sisi̱ ga̱huiꞌ Jesús. ²¹Ngaa ni̱ gataj gobernado gunun ni ngüi̱:

―Da̱j hua yya tsínj gui̱rīj, ruhua ni é re̱ꞌ únj. ―Daj gataj sij gunun ni ngüi̱.

Ngaa ni̱:

―Gui̱ri re̱ꞌ Barrabás. ―Gataj ni sij.

²²Ngaa ni̱ gataj Pilato gunun ni sij:

―Da̱j huin ruhua ni é re̱ꞌ u̱n sin huin gui̱ꞌyā nga̱ Jesús tsínj gu̱ꞌnaj Cristo únj. ―Daj gataj sij gunun ni ngüi̱.

Ngaa ni̱:

―Ga̱ri re̱ꞌ gaquíj Jesús gui̱nicoꞌ sij rian rugutsi̱, ruhua únj. ―Daj gataj daranꞌ ni ngüi̱.

²³Ngaa ni̱ gataj Pilato gunun ni sij:

―Da̱j hua gaquinꞌ guiꞌyaj sij únj. ―Daj gataj Pilato.

Sani̱ na̱anj gaguáj ru̱huaꞌ yún ni sij:

―Ga̱ri re̱ꞌ gaquíj Jesús gui̱nicoꞌ sij rian rugutsi̱ aj. ―Daj gaguáj ni ngüi̱ daj.

²⁴Ni̱ guiniꞌi Pilato sisi̱ naꞌue ga̱naꞌman ruhua ni ngüi̱. Sani̱ huaj ni̱nꞌ ruhua gaꞌman ruhua ni sij. Ngaa ni̱ guidaꞌa sij nnee. Ni̱ nania̱ꞌ sij rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj sij:

―Sé xiꞌīj huin si ga̱huiꞌ tsínj hua ni̱ca niman nan mánj. Güenda manꞌan ni é re̱ꞌ huin nánj. ―Daj gataj Pilato.

²⁵Ngaa ni̱ gataj ni ngüi̱ daj:

―Xiꞌí ni da̱ꞌnij únj ga̱huiꞌ tsínj nan anj. ―Daj gataj ni sij.

²⁶Ngaa ni̱ guiri Pilato Barrabás rian ni ngüi̱. Ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij nneꞌ xiráj Jesús, guiꞌyaj Pilato. Hué dan ni̱ nagaꞌuiꞌ Pilato Jesús rian ni sij sisi̱ ga̱ri ni sij gaquíj síꞌ gui̱nicoꞌ síꞌ rian rugutsi̱.

²⁷Ngaa ni̱ nicaj ni si-snado gobernado ganꞌanj ni sij Jesús ta rian palacio daj. Ni̱ ganahuin yuꞌ daranꞌ ango ni snado rian Jesús, guiꞌyaj ni sij. ²⁸Ni̱ guiri ni sij si-ganꞌ síꞌ. Ni̱ naꞌníj ni sij ꞌngo̱ atsij rian ru̱miꞌ mare xá Jesús gunu̱n síꞌ. ²⁹Ni̱ runꞌun ni sij ꞌngo̱ yaꞌa̱ tanj guiꞌyaj ni sij ꞌngo̱ corona gaꞌníj ni sij chra̱ Jesús. Ni̱ garíj ni sij ꞌngo̱ riuj raꞌa sa̱ꞌ síꞌ. Ngaa ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj ni sij rian síꞌ. Ni̱ gaꞌngaꞌ na̱co ni sij. Ni̱ gaꞌmi ducu ni sij guiniꞌyaj ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Hua ꞌueé ni̱nꞌ si-rey ni tsínj israelita. ―Daj gaguáj ni sij gaꞌmi ducu ni sij niꞌyaj ni sij Jesús.

³⁰Ni̱ gara staꞌnunj ni sij rian Jesús nej. Ni̱ guidaꞌa ni sij riuj daj gaꞌuiꞌ ni sij chra̱ síꞌ. ³¹Ni̱ ngaa guisíj guiꞌyaj ducu ni sij, ni̱ guiri ni sij atsij daj. Ni̱ naꞌníj ni sij si-ganꞌ Jesús xá síꞌ ru̱huaꞌ yún. Hué dan ni̱ guiri ni sij manꞌan síꞌ ganꞌanj sij güenda ga̱ri ni sij gaquíj manꞌan síꞌ gui̱nicoꞌ síꞌ rian rugutsi̱.

Crucifixión y muerte de Jesús.

³²Ni̱ ngaa gahui ni sij, ni̱ nacaj dugüiꞌ ni sij nga̱ ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ gu̱ꞌnaj Cirene. Ni̱ gu̱ꞌnaj síꞌ Simón. Ni̱ chranꞌ yunꞌunj ni sij sisi̱ ga̱ta síꞌ si-ru̱gutsi Jesús. ³³Ngaa ni̱ guisíj ni sij ꞌngo̱ dacan gu̱ꞌnaj Gólgota. Ni̱ nuguanꞌ daj gata ruhuaj dacan cúj chra̱ níman. ³⁴Ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij vino go̱ꞌo Jesús nachej dugüiꞌ-íꞌ nga̱ si-gai̱ꞌ xucu. Sani̱ ngaa goꞌo Jesús do̱j, ni̱ nun ga̱ꞌuej sij goꞌo sij ga̱ mánj. ³⁵Ni̱ ngaa gari ni sij gaquíj Jesús docoꞌ ni sij síꞌ rian rugutsi̱, ni̱ ducu ni snado sisi̱ u̱n tsínj ga̱hui sa̱ꞌ ni̱caj sij si-ganꞌ síꞌ ga̱nꞌanj sij. Ni̱ daꞌngaꞌ daj gahuin guiꞌyaj ni sij sisi̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ gataj tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ gataj síꞌ: “Guraꞌ daꞌaj ni sij si-ganꞌānj. Ni̱ ducu ni sij sisi̱ u̱n tsínj ga̱hui sa̱ꞌ, ni̱ ni̱caj síꞌ si-ganꞌānj ga̱nꞌanj.” Daj gataj tsínj daj asi̱j ná. ³⁶Ni̱ ganꞌanj ga̱ne ni sij yuꞌuj daj du̱gumi ni sij Jesús. ³⁷Ni̱ garun ni sij letra chra̱ si-ru̱gutsi Jesús u̱n si xi̱ꞌi huin dagahuiꞌ ni sij. Ni̱ letra daj ataj: “Nan huin Jesús Si-Rey ni tsínj israelita.” Daꞌngaꞌ daj garun ni sij. ³⁸Ni̱ docoꞌ ni snado yahuij tsínj tu̱ rian yahuij rugutsi̱. Ni̱ nicoꞌ ꞌngo̱ sij raꞌa sa̱ꞌ Jesús, ni̱ ango sij chrej raꞌa ro̱tsi síꞌ.

³⁹Ni̱ gaꞌmi quij ni ngüi̱ gachin. Ni̱ dugunun ni sij chra̱ ni sij. ⁴⁰Ni̱ gataj ni sij:

―Hué re̱ꞌ huin si du̱guane nuhui nico, ni̱ hua̱ꞌnij gue̱ güi na̱guiꞌyaj ru̱huaꞌ yún re̱ꞌ, atáj re̱ꞌ níꞌ. Ngaa ni̱ ga̱nacaj re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ. Sisi̱ hué re̱ꞌ huin daꞌníj Yanꞌanj, ni̱ gui̱nanij re̱ꞌ rian rugutsi̱ aj. ―Hué daj gataj ni ngüi̱ gaꞌmi ducu ni sij rian Jesús.

⁴¹Ni̱ hué ꞌngo̱ nuguanꞌ daj gaꞌmi ducu ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni maestro digyán ley nej, ni tsínj fariseo nej, nga̱ ni tsínj huin achij nej. Ni̱ gataj ni sij:

⁴²―Nacaj sij ango ni ngüi̱. Sani̱ naꞌue ga̱nacaj sij manꞌan sij. Sisi̱ hué si huin si-rey ni tsínj israelita, ngaa ni̱ na̱nij sij rian rugutsi̱ aj. Ngaa ni̱ gu̱xuman róꞌ ni̱ꞌyóꞌ sij. ⁴³Xuman ruhua sij niꞌyaj sij Yanꞌanj. Ngaa ni̱ sisi̱ ꞌi̱ ruhua Yanꞌanj niꞌya sij, ni̱ ga̱ꞌue ga̱nacaj Yanꞌanj sij yya̱j. Daj si ataj sij sisi̱ hué sij huin daꞌníj Yanꞌanj. ―Daj gaꞌmi quij ni sij rian Jesús. ⁴⁴Ni̱ da nu̱ngüej tsínj tu̱ nicoꞌ rian rugutsi̱ xiꞌníj Jesús gaꞌmi quij nu̱ngüej sij rian Jesús nej aj.

⁴⁵Ni̱ ngaa guisíj gaxu̱j, ni̱ gahuin ru̱miꞌ rian daranꞌ xungüi̱. Ni̱ gahuin ru̱miꞌ daꞌ ga hua̱ꞌnij diꞌni̱. ⁴⁶Ni̱ ꞌngo̱ si ga hua̱ꞌnij, ni̱ gaguáj nucuaj Jesús. Ni̱ gataj sij:

―Eli, Eli, lama sabactani. ―Daj gataj sij gaguáj sij.

Ni̱ snanꞌanj manꞌan sij ruhuaj gata: Danꞌanj manꞌānj, Danꞌanj manꞌānj, u̱n sin huin, ni̱ duná re̱ꞌ urīnj únj. Daj gataj Jesús gunun Yanꞌanj.

⁴⁷Ni̱ gunun go̱ꞌngo ni tsínj niquinꞌ yuꞌuj daj si gataj Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Aquínj sij ga̱ꞌnaꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Elías aj. ―Daj gataj ni sij.

⁴⁸Ngaa ni̱ hora gunánj ꞌngo̱ ni sij. Ni̱ guidaꞌa sij ꞌngo̱ gachij. Ni̱ gutáj sij nnee vino yu̱ rian gachij daj. Ni̱ gutaꞌ sij chra̱ ꞌngo̱ chrun rianj. Ni̱ dugüinꞌ sij gachij daj duꞌua Jesús sisi̱ go̱ꞌo síꞌ. ⁴⁹Sani̱ gataj ango ni sij:

―Du̱na re̱ꞌ. Ni̱ gui̱niꞌíꞌ sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ yya tsínj gu̱ꞌnaj Elías na̱caj síꞌ manꞌan sij. ―Daj gataj ni sij.

⁵⁰Ngaa ni̱ gaguáj nucuaj ru̱huaꞌ yún Jesús. Ni̱ gahuiꞌ síꞌ. ⁵¹Ni̱ ꞌngo̱ tsitsiꞌ hui̱j dasu atsij nicoꞌ chruhua nuhui nico daꞌ chraj nga̱ daꞌ xiꞌij. Nga ni̱ nagunanꞌ yoꞌój. Ni̱ guisitsiꞌ huej. ⁵²Ni̱ naxiꞌníj rian gachinꞌ ni sij níman. Ni̱ ganáꞌnij nico nnee̱ cúj ni tsínj hua sa̱ꞌ niman gahuiꞌ. ⁵³Ni̱ ngaa ganáꞌnij Jesús, ni̱ gahui ni sij rian achinꞌ níman. Ni̱ gatúj ni sij chruhua xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ guiniꞌi nico ni ngüi̱ ni sij.

⁵⁴Ni̱ guiniꞌi snado centurión nga̱ ango ni snado niquinꞌ dugumi Jesús. Ni̱ guiniꞌi ni sij gaꞌna̱ꞌ yún nga̱ daranꞌ si gahuin. Ngaa ni̱ ni̱nꞌ ruhua guxuꞌuiꞌ ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Xa̱ngaꞌ, ni̱ hué tsínj nan huin daꞌníj Yanꞌanj anj. ―Daj gataj ni sij.

⁵⁵Ni̱ ga̱nꞌ mán nico ni yunꞌunj xa̱na niꞌyaj ne Jesús. Ni̱ asi̱j gahui Jesús estado Galilea, ni̱ guinicoꞌ ni yunꞌunj xa̱na daj Jesús. Ni̱ guiꞌyaj sun ne rian manꞌan síꞌ. ⁵⁶Ni̱ scanij ne niquinꞌ María Magdalena nga̱ María nni Jacobo nga̱ José nej, nni nu̱ngüej daꞌníj Zebedeo nej.

Jesús es sepultado

⁵⁷Ni̱ ngaa guini̱ güi daj, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue ꞌna̱ꞌ síꞌ xumanꞌ gu̱ꞌnaj Arimatea. Ni̱ gu̱ꞌnaj síꞌ José. Ni̱ hué daj nicoꞌ síꞌ Jesús nej. ⁵⁸Ni̱ ganꞌanj sij rian nne Pilato gachínj sij níman Jesús. Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ Pilato sun sisi̱ na̱gaꞌuiꞌ ni sij níman Jesús rian José. ⁵⁹Ngaa ni̱ nacaj José níman Jesús. Ni̱ chriꞌyanj sij atsij sa̱ꞌ xiráj níman daj. ⁶⁰Ni̱ gurúj sij níman chruhua ꞌngo̱ huej. Ni̱ na̱ca gayaꞌ sij huej daj nne rian doꞌój sij. Ni̱ ganaránj sij yej xxi rian huej daj. Ngaa ni̱ ganꞌanj sij. ⁶¹Ni̱ yuꞌuj daj gane María Magdalena nga̱ ango María duꞌua yuꞌuj daj.

La guardia ante la tumba

⁶²Ni̱ ango güi ngaa guisíj guiꞌyaj xugüi ni sij güi naránj ruhua ni sij, ni̱ nahuin yuꞌ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj fariseo rian Pilato. ⁶³Ni̱ gataj ni sij gunun síꞌ:

―Señor, ga̱nanun ruhua únj sisi̱ ngaa ga ni̱ꞌnaꞌ tsínj digyaꞌ yunꞌunj daj, ni̱ gataj sij sisi̱ chra̱ hua̱ꞌnij güi, ni̱ ga̱naꞌnij sij. ⁶⁴Ngaa ni̱ ga̱ꞌninꞌ re̱ꞌ sun sisi̱ ga̱huin ran rian yuꞌuj achinꞌ níman daj da gui̱sij yaꞌnij güi nun sa̱ꞌ nun ga̱ꞌnaꞌ gui̱ꞌyaj tu̱ ni tsínj nicoꞌ sij ne̱ꞌ ni̱. Ni̱ ga̱taj ni sij rian ni ngüi̱ sisi̱ ganáꞌnij síꞌ scanij ni níman. Ni̱ ga̱huin quij nuguanꞌ digyaꞌ yunꞌunj daj daj nga̱ nuguanꞌ yya̱ gaꞌmi sini ya̱n sij. ―Daj gataj ni sij gunun Pilato.

⁶⁵Ngaa ni̱ gataj Pilato gunun ni sij:

―Yuꞌuj daj mán ꞌngo̱ xiꞌninꞌ snado. Ga̱nicaj ni é re̱ꞌ ga̱nꞌanj na̱guiꞌyaj ran ni é re̱ꞌ rian yuꞌuj achinꞌ níman daj. Niꞌi a ni é re̱ꞌ da̱j gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ. ―Daj gataj Pilato gunun ni sij.

⁶⁶Ngaa ni̱ gahui ni sij ganꞌanj na̱guiꞌyaj xitinj ni sij rian yuꞌuj daj. Ni̱ garun ni sij si-sello ni sij rian yej guiránj ni sij. Ni̱ gani ni sij snado du̱gumi ni síꞌ rian achinꞌ níman daj.

La resurrección

¹Ni̱ gachin güi naránj ruhua ni sij. Ni̱ ngaa ruhua gue̱rengaꞌ güi gudungu, ni̱ gaꞌna̱ꞌ María Magdalena nga̱ ango María gui̱niꞌyaj nu̱ngüej unj rian huej rian gachinꞌ ni sij níman. ²Ni̱ gaꞌna̱ꞌ nucuaj ꞌngo̱ yún. Daj si gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ ángel xataꞌ gaꞌníj Señor. Ni̱ guisíj ángel daj rian yuꞌuj daj. Ni gaꞌnej ángel yej xxi hua ránj rian yuꞌuj gachinꞌ níman daj. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne ángel rian yej daj. ³Ni̱ ran ángel daj da̱j rúnꞌ ngaa ran ꞌyaj duꞌui. Ni̱ da̱j rúnꞌ hua ga̱tsi yuꞌueꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua ga̱tsi si-ganꞌ ángel daj. ⁴Ni̱ ducu guxuꞌuiꞌ ni snado dugumi daj. Ni̱ nagunánj ni sij, guiꞌyaj si xuꞌuiꞌ ni sij. Ni̱ guinij ru̱miꞌ ni sij. Ni̱ rúnꞌ hua níman hua ni sij. ⁵Sani̱ gataj ángel gunun nu̱ngüej yunꞌunj xa̱na daj:

―Si̱ guxuꞌuiꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ mánj. Daj si niꞌīnj sisi̱ nanoꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ Jesús tsínj guinicoꞌ rian rugutsi̱. ⁶Nitaj si ngaj sij yuꞌuj nan ga̱ mánj. Daj si da̱j rúnꞌ gataj sij gunun ni é re̱ꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj ganáꞌnij sij. Ga̱huaꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ gui̱niꞌi nu̱ngüej é re̱ꞌ rian gachinꞌ ni sij. ⁷Ni̱ güi̱j yoo̱ nu̱ngüej é re̱ꞌ ga̱taj snanꞌanj nu̱ngüej é re̱ꞌ rian ni tsínj nicoꞌ sij sisi̱ ganáꞌnij sij scanij ni níman. Ni̱ ga̱taj á re̱ꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj sini sij estado Galilea. Ni̱ yuꞌuj daj gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ manꞌan sij. Daj ga̱taj snanꞌanj nu̱ngüej é re̱ꞌ gu̱nun ni sij. Ni̱ huēj ataj gu̱nun nu̱ngüej é re̱ꞌ. ―Daj gataj ángel daj gunun nu̱ngüej yunꞌunj xa̱na daj.

⁸Ngaa ni̱ gunánj yoo̱ nu̱ngüej únꞌ rian yuꞌuj daj. Ni̱ guxuꞌuiꞌ nu̱ngüej únꞌ. Sani̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua nu̱ngüej únꞌ nej. Ni̱ gunánj nu̱ngüej únꞌ ganꞌanj nataꞌ únꞌ nuguanꞌ daj gunun ni tsínj nicoꞌ Jesús. ⁹Ni̱ ngaa huaj nu̱ngüej únꞌ chruhua chrej, ni̱ nacaj dugüiꞌ Jesús nga̱ nu̱ngüej únꞌ. Ni̱ gataj sij: Ga̱huin nia̱ꞌ ruhua nu̱ngüej é re̱ꞌ. Gataj sij.

Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ nu̱ngüej únꞌ rian niquinꞌ Jesús. Ni̱ nanan nu̱ngüej únꞌ dacój Jesús. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ nu̱ngüej únꞌ rian sij. ¹⁰Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun nu̱ngüej únꞌ:

―Si̱ guxuꞌuiꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ mánj. Maan si ga̱nꞌanj ga̱taj snanꞌanj nu̱ngüej é re̱ꞌ rian ni jnān sisi̱ ga̱nꞌanj ni sij estado Galilea. Ni̱ yuꞌuj daj gui̱niꞌi ni sij manꞌānj.

El informe de la guardia

¹¹Ni̱ ngaa huaj nu̱ngüej únꞌ chruhua chrej, ni̱ ganꞌanj go̱ꞌngo ni snado dugumi daj xumanꞌ daj. Ni̱ ganataꞌ ni sij daranꞌ si gahuin rian ni chrej aꞌninꞌ. ¹²Ngaa ni̱ ganahuin yuꞌ ni tsínj daj nga̱ ni tsínj huin achij sisi̱ uyan ga̱ ruhua daranꞌ ni sij da̱j gui̱ꞌyaj ni sij. Ni̱ nico sanꞌanj gaꞌuiꞌ ni sij rian ni snado. ¹³Ni̱ gataj ni sij gunun ni síꞌ:

―Ga̱taj ni é re̱ꞌ sisi̱ ngaa ne̱ꞌ ni̱, ni̱ gaꞌna̱ꞌ guiꞌyaj tu̱ ni tsínj nicoꞌ Jesús níman daj ngaa atoj ni únj anj. Daꞌngaꞌ daj ga̱taj ni é re̱ꞌ. ¹⁴Ni̱ sisi̱ gu̱nun gobernado si guiꞌyaj néꞌ, ngaa ni̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ únj nga̱ síꞌ. Ngaa ni̱ ga̱nacaj únj ni é re̱ꞌ. ―Daꞌngaꞌ daj gataj ni chrej aꞌninꞌ rian ni snado.

¹⁵Ngaa ni̱ ganacaj ni snado sanꞌanj gaꞌuiꞌ ni sij daj. Ni̱ guiꞌyaj ni sij da̱j rúnꞌ gataj ni chrej aꞌninꞌ gunun ni sij. Ni̱ da̱j rúnꞌ gaꞌmi yya̱ ni snado daj daꞌngaꞌ daj aꞌmi ni tsínj israelita daꞌ güi acuanꞌ.

La gran comisión

¹⁶Asíj ni̱ ganꞌanj xa̱n ni tsínj nicoꞌ Jesús estado Galilea rian quij hua gataj Jesús sisi̱ ga̱nꞌanj ni sij. ¹⁷Ni̱ ngaa guiniꞌi ni sij Jesús, ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj ni sij rian síꞌ gaꞌmi sa̱ꞌ ni sij. Sani̱ gani hui̱j ruhua go̱ꞌngo ni sij xiꞌí Jesús. ¹⁸Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ Jesús, ni̱ gataj sij:

―Riqui Yanꞌanj sisi̱ gui̱nicā daranꞌ sun ne̱ꞌ xataꞌ nga̱ chruhua xungüi̱ nej. ¹⁹Xiꞌí daj, ni̱ ga̱nꞌanj di̱gyán ni é re̱ꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ rian daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱. Ni̱ gui̱nicoꞌ ni sij manꞌānj, gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Ni̱ du̱guataꞌ nnee ni é re̱ꞌ ni sij nga̱ si-xugüi chrē nga̱ si-xugüi manꞌānj nej, si-xugüi Espíritu Santo nej aj. ²⁰Ni̱ di̱gyán ni é re̱ꞌ rian ni sij sisi̱ da̱gahuin ni sij daranꞌ ni nuguanꞌ gaꞌnīj sun rian ni é re̱ꞌ. Ni̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ daranꞌ ni güi achē nga̱ ni é re̱ꞌ da gui̱sij ga̱nahuij xungüi̱ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.