EL SANTO EVANGELIO SEGÚN SAN LUCAS
1Dedicatoria a Teófilo
1Hua gaꞌi̱ ni tsínj gahuin ruhua ga̱run rian yanj xiꞌí si da̱j gahuin scanij néꞌ. 2Ni̱ garun ni sij nuguanꞌ daj da̱j rúnꞌ digyán ni tsínj guiniꞌi daranꞌ si guiꞌyaj Jesús asi̱j sini ya̱n. Ni̱ gaꞌmi ni síꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱, guiꞌyaj Jesús. Ni̱ gunun ni únj nuguanꞌ digyán ni tsínj daj. 3Hué dan ni̱ ganꞌanj xa̱caj sa̱ꞌ manꞌānj cuenta xiꞌí daranꞌ si gahuin asi̱j gaxi̱ꞌi si-nu̱guanꞌ Jesús. Ni̱ gani ruhuāj sisi̱ duguꞌna̱j huin ga̱rūnj ꞌngo̱ yanj ga̱ya re̱ꞌ huín re̱ꞌ Teófilo, tsínj sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua. Ni̱ huin ruhuāj na̱taꞌ ni̱ca yyāj daꞌ go̱ꞌngo ni nuguanꞌ xiꞌí daranꞌ ni nuguanꞌ gahuin daj. 4Ngaa ni̱ ga̱ꞌue ga̱huin yya ruhuá re̱ꞌ sisi̱ xa̱ngaꞌ nuguanꞌ digyán ni sij rián re̱ꞌ.
Anuncio del nacimiento de Juan
5Ni̱ ngaa gane rey Herodes estado Judea, ni̱ nne ꞌngo̱ chrej gu̱ꞌnaj Zacarías. Ni̱ nicoꞌ sij xiꞌninꞌ gu̱ꞌnaj Abías. Ni̱ nica̱ sij gu̱ꞌnaj Elisabet huin unj daꞌni̱ siꞌni̱ chrej Aarón gane síꞌ asi̱j ná. 6Ni̱ hua ni̱ca niman nu̱ngüej nica̱ tsínj daj rian Yanꞌanj. Ni̱ dagahuin sa̱ꞌ nu̱ngüej nica̱ sij daranꞌ sun aꞌninꞌ Señor rian néꞌ. Ni̱ nitaj gaquinꞌ daꞌui nu̱ngüej sij mánj. 7Sani̱ nitaj daꞌníj nu̱ngüej sij si yatin Elisabet. Ni̱ achij nu̱ngüej sij nej.
8Ni̱ ngaa natúj xiꞌninꞌ nicoꞌ Zacarías guiꞌyaj sun ni sij rian Yanꞌanj, 9ni̱ hua ꞌngo̱ güi guiriꞌ níꞌyanj Zacarías gatúj síꞌ chruhua si-nuhui Yanꞌanj gutinꞌ síꞌ siquíj ga̱ca-áꞌ. Daj si daꞌngaꞌ daj hua ducuánj nicaj ni sij. 10Ni̱ da hua gue̱ aca siquíj daj, ni̱ achínj jniꞌyaj daranꞌ ni ngüi̱ rian Yanꞌanj mán ne̱ꞌ xe̱ꞌ. 11Ngaa ni̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ ángel ꞌna̱ꞌ rian Señor rian Zacarías. Ni̱ niquinꞌ ángel daj ne̱ꞌ raꞌa sa̱ꞌ nna aca siquíj. 12Ni̱ ngaa guiniꞌi Zacarías ángel daj, ni̱ ganꞌanj ruhua sij. Ni̱ ducu guxuꞌuiꞌ sij nej. 13Sani̱ gataj ángel:
―Zacarías, si̱ guxuꞌuíꞌ re̱ꞌ mánj. Daj si hua gunun Yanꞌanj nuguanꞌ gachínj jniꞌyáj re̱ꞌ rian sij. Ni̱ ga̱ꞌnga ꞌngo̱ daꞌníj re̱ꞌ gui̱nicaj nica̱ re̱ꞌ Elisabet. Ni̱ du̱guꞌnaj re̱ꞌ lij daj Juan. 14Ni̱ ga̱huin nia̱ꞌ ruhua manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ ngaa ga̱ꞌnga lij daj, ni̱ ga̱huin nia̱ꞌ ruhua nico ni ngüi̱. 15Ni̱ ga̱huin achij daꞌníj re̱ꞌ rian Yanꞌanj. Ni̱ si̱ goꞌo sij vino nga̱ nnee xunaj mánj. Ni̱ asi̱j nu̱n sij riqui nni sij, ni̱ ga̱ꞌnaꞌ Espíritu Santo rian sij. 16Ni̱ ga̱nani ruhua nico ni tsínj israelita xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Ni̱ na̱nicoꞌ ni sij Danꞌanj ni sij, gui̱ꞌyaj daꞌníj re̱ꞌ. 17Hua sini daꞌníj re̱ꞌ táj dian sini ya̱n ga̱ꞌmi sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Ni̱ da ru̱cu ga̱ꞌnaꞌ manꞌan Señor. Ni̱ da̱j rúnꞌ hua nucuaj si-nu̱guanꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Elías asi̱j ná, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱ꞌmi daꞌníj re̱ꞌ. Ni̱ ga̱nꞌanj na̱ꞌmi ru̱huaꞌ yún ni ngüi̱ nga̱ ni daꞌníj ni síꞌ, gui̱ꞌyaj sij. Ni̱ ga̱huin chru̱n ni ngüi̱ nunun. Ni̱ ga̱che ni síꞌ si-chrej ni ngüi̱ hua ni̱ca niman rian Yanꞌanj, gui̱ꞌyaj sij nej. Ni̱ hué ducuánj daj gui̱ꞌyaj xugüi sij rian ni ngüi̱ sisi̱ na̱huin raꞌa ni sij manꞌan Señor. ―Daj gataj ángel gunun Zacarías.
18Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Zacarías ángel. Ni̱ gataj sij:
―Da̱j ga̱huin yya ruhuāj xiꞌí si-nu̱guanꞌ re̱ꞌ si hua achī nga̱ nicāj nej. ―Gataj Zacarías rian ángel daj.
19Ngaa ni̱ gataj ángel daj:
―Huēj huin Gabriel tsínj niquinꞌ rian Yanꞌanj. Ni̱ gaꞌníj manꞌan Yanꞌanj ga̱ꞌnāj ga̱ꞌmī nga̱ re̱ꞌ. Ni̱ ga̱tā nuguanꞌ sa̱ꞌ nan rián re̱ꞌ. 20Yya̱j ni̱ ri̱an nun gu̱xuman ruhuá re̱ꞌ nuguanꞌ gaꞌmī rián re̱ꞌ, ni̱ ga̱huín re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj si̱ gaꞌue ga̱ꞌmi da ga̱ꞌnga lij daj. Ni̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ gatā gunún re̱ꞌ güi gani Yanꞌanj. ―Daj gataj ángel gunun Zacarías.
21Da hua gue̱ da ni̱ mán ni ngüi̱ xe̱ꞌ anaꞌuij ni sij si ga̱hui Zacarías chruhua nuhui. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij manꞌan dugüiꞌ ni sij u̱n sin huin, ni̱ gahuin ran síꞌ ga̱hui síꞌ chruhua nuhui daj. 22Ngaa ni̱ ngaa gahui sij xe̱ꞌ, ni̱ naꞌue ga̱ꞌmi sij nga̱ ni ngüi̱ mánj. Ngaa ni̱ xacaj ni ngüi̱ cuenta sisi̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ rasu̱n guiniꞌi sij chruhua nuhui, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ maan si digyán raꞌa yu̱n sij si naꞌue ga̱ꞌmi sij.
23Ngaa gachin güi guiꞌyaj sun Zacarías rian Yanꞌanj chruhua nuhui, ni̱ guina̱nꞌ sij ducuá sij. 24Ngaa síj ni̱ guiriꞌ nica̱ sij Elisabet ꞌngo̱ lij. Ni̱ u̱nꞌunꞌ yahui̱ nun gahui unj ducuá unj. 25Ni̱ gataj unj gunun manꞌan unj: “Ni̱ guiꞌyaj Yanꞌanj ꞌngo̱ sinduj riānj. Ni̱ güi yya̱j ni̱ si̱ guiriꞌīj si-na̱ꞌāj rian ni ngüi̱ ga̱ mánj.” Daj gani ruhua manꞌan unj.
Anuncio del nacimiento de Jesús
26Ngaa guisíj hua̱tanꞌ yahui̱ gunu̱n riqui Elisabet, ni̱ gaꞌníj Yanꞌanj ángel gu̱ꞌnaj Gabriel ganꞌanj síꞌ ꞌngo̱ xumanꞌ gu̱ꞌnaj Nazaret ngaj rian estado Galilea. 27Ni̱ guisíj ángel daj rian nne ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na ya̱n gu̱ꞌnaj-áꞌ María. Ni̱ hua guisíj gahuin yya xa̱caj ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj José manꞌan únꞌ. Ni̱ huin síꞌ daꞌníj daꞌni̱ siꞌni̱ rey David. 28Ngaa ni̱ gatúj ángel daj rian nne únꞌ. Ni̱ gataj sij:
―Hua sa̱ꞌ nné re̱ꞌ níꞌ. Guiꞌyaj Yanꞌanj sinduj rián re̱ꞌ. Ni̱ achéj Señor nga̱ re̱ꞌ. Sa̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ scanij ni yunꞌunj xa̱na, guiꞌyaj Yanꞌanj. ―Gataj ángel gunun María.
29Sani̱ ngaa guiniꞌi unj ángel, ni̱ gani hui̱j ruhua unj xiꞌí nuguanꞌ gaꞌmi síꞌ. Ni̱ nachínj snanꞌanj unj manꞌan unj u̱n sin huin ruhuaj gata nuguanꞌ daj únj. 30Ngaa ni̱ gataj ángel:
―María, si̱ guxuꞌuíꞌ re̱ꞌ mánj. Gahuin nia̱ꞌ ruhua Yanꞌanj, guiꞌyáj re̱ꞌ. Ni̱ hua guiꞌyaj Yanꞌanj ꞌngo̱ sinduj rián re̱ꞌ. 31Yya̱j ni̱ gui̱riꞌ re̱ꞌ ꞌngo̱ lij gu̱nun riquí re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ꞌnga ꞌngo̱ lij snoꞌo rián re̱ꞌ. Ni̱ du̱guꞌnaj re̱ꞌ lij daj Jesús. 32Ni̱ ga̱huin sij ꞌngo̱ tsínj huin achij ni̱nꞌ ruhua. Ni̱ gu̱ꞌnaj sij daꞌníj Yanꞌanj achij nne xataꞌ. Ni̱ ga̱ꞌuiꞌ Yanꞌanj achij xa̱ngaꞌ daj sun gui̱nicaj sij rúnꞌ guinicaj sun xi sij David. 33Ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj Yanꞌanj sisi̱ gui̱nicaj ni̱ganj ni̱nꞌ sij sun rian ni daꞌníj Jacob, huin ni síꞌ ni tsínj israelita. Ni̱ nitaj si hua si ga̱nahuij sun nicaj sij mánj. ―Daj gataj ángel daj gunun María.
34Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj María ángel. Ni̱ gataj unj:
―Asa̱ꞌ ga̱ꞌue gui̱riꞌ manꞌānj lij sisi̱ nitaj tsínj snoꞌo nne ngāj únj. ―Gataj María gunun ángel daj.
35Ni̱ gataj ángel gunun María:
―Ga̱ꞌnaꞌ Espíritu Santo rián re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ꞌnaꞌ si-fuerza Yanꞌanj achij rián re̱ꞌ. Xiꞌí daj gu̱ruj re̱ꞌ ꞌngo̱ lij sa̱ꞌ ni̱nꞌ. Ni̱ daꞌníj Yanꞌanj gu̱ꞌnaj lij gu̱ruj re̱ꞌ daj. 36Ni̱ dugüíꞌ re̱ꞌ Elisabet huin ꞌngo̱ yunꞌunj achij. Sani̱ guisíj hua̱tanꞌ yahui̱ nu̱n riqui únꞌ. Ni̱ ataj ni ngüi̱ sisi̱ ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na yatin huin únꞌ. 37Nitaj ꞌngo̱ si huaj sisi̱ si̱ gaꞌue gui̱ꞌyaj Yanꞌanj mánj. ―Gataj ángel daj gunun María.
38Ngaa ni̱ gataj María:
―Huēj huin ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na ꞌyaj sun rian Señor. Xiꞌí daj ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj Yanꞌanj ngāj da̱j rúnꞌ gatáj re̱ꞌ gunūnj. ―Daj gataj María gunun ángel.
Hué dan ni̱ gahui ángel daj rian María.
María visita a Elisabet
39Ni̱ hué ni güi daj ni̱ naxu̱man María. Ni̱ gahui unj ganꞌanj yoo̱ unj ꞌngo̱ xumanꞌ ngaj estado Judea. Ni̱ hua dacuj rian gachin unj. 40Ni̱ ganꞌanj unj ducuá Zacarías. Ni̱ gatúj unj chruhua hueꞌ. Ni̱ gataj unj gunun Elisabet:
―Hua sa̱ꞌ nné re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj María.
41Ni̱ ngaa gunun Elisabet nuguanꞌ gaꞌmi María, ngaa ni̱ güéj lij riqui únꞌ. Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ Espíritu Santo rian únꞌ. 42Ni̱ nucuaj gaꞌmi únꞌ rian María. Ni̱ gataj únꞌ:
―Gahuin ꞌueé manꞌán re̱ꞌ scanij ni yunꞌunj xa̱na, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ gahuin ꞌueé lij gu̱chruj re̱ꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj nej. 43Ni̱ u̱n sin huīnj si gaꞌna̱ꞌ niꞌyaj nni Señor riānj huín re̱ꞌ únj. 44Daj si hué gue̱ hora gunūnj nuguanꞌ gaꞌmí re̱ꞌ riānj, ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua lij nu̱n riquīj. Ni̱ güéj lij nej. 45Ni̱ hua ꞌueé rián re̱ꞌ xiꞌí si guxuman ruhuá re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj sisi̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ gataj Yanꞌanj gunún re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Elisabet rian María.
46Ngaa ni̱ gataj María nuguanꞌ nan:
Aꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé nimānj rian Señor.
47Ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua nimānj niꞌi nimānj Yanꞌanj huin si nacaj manꞌānj.
48Daj si acaj Yanꞌanj cuenta xiꞌīj huīnj ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na niqui ꞌyaj sun rian Yanꞌanj.
Ni̱ asi̱j güi yya̱j ni̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ ni̱ganj ni ngüi̱ xiꞌí si hua ꞌueé riānj.
49Daj si guiꞌyaj Yanꞌanj nucuaj ꞌngo̱ nuguanꞌ nico ngāj.
Ni̱ sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua hua si-xugüi Yanꞌanj anj.
50Ni̱ ni̱ganj huin ꞌi̱ ruhua Yanꞌanj niꞌya daranꞌ ni ngüi̱ unun rianj.
51Ni̱ guiꞌyaj sun nucuaj Yanꞌanj.
Ni̱ gunucuaj guiꞌyaj gana Yanꞌanj rian ni tsínj nne̱.
Ni̱ ganahuij nuguanꞌ gani nne̱ ruhua ni sij.
52Ni̱ guiri Yanꞌanj ni tsínj huin achij huin ni tsínj huin rey rian hua nucuaj nne ni síꞌ.
Ni̱ gahuin achij ni tsínj niqui, guiꞌyaj Yanꞌanj.
53Ni̱ gara sa̱ꞌ riqui ni ngüi̱ achin xiꞌna̱, guiꞌyaj Yanꞌanj.
Ni̱ rani Yanꞌanj ni xuruꞌue na̱nꞌ yu̱n ni sij.
54Ni̱ chracuij Yanꞌanj ni tsínj israelita, huin ni sij ni tsínj unánj guitsi rianj.
Ni̱ nun guiniꞌyun ruhua Yanꞌanj gahuin ꞌi̱ ruhuaj guiniꞌya ni tsínj daj.
55Ni̱ daꞌngaꞌ daj hua gataj yya Yanꞌanj gunun Abraham nga̱ ango xi néꞌ.
Ni̱ xiꞌí daj huin ꞌi̱ ruhua Yanꞌanj niꞌya néꞌ ni̱ganj xiꞌí si huin néꞌ ni daꞌníj daꞌni̱ siꞌni̱ Abraham.
Daj gataj María.
56Ni̱ hua̱ꞌnij yahui̱ guna María ducuá Elisabet. Rúnꞌ síj ni̱ na̱nꞌ únꞌ ducuá únꞌ.
Nacimiento de Juan el Bautista
57Ni̱ ngaa guisíj güi ga̱ꞌnga daꞌníj Elisabet, ni̱ gaꞌnga ꞌngo̱ lij snoꞌo, guiꞌyaj únꞌ. 58Ni̱ ngaa gunun ni dugüiꞌ únꞌ sisi̱ ni̱nꞌ ruhua gahuin ꞌi̱ ruhua Yanꞌanj niꞌya únꞌ, ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua ni sij xiꞌí únꞌ. 59Ngaa guisíj lij itu̱nj güi, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni tsínj gu̱taꞌ daꞌngaꞌ nnee̱ lij daj. Ni̱ huin ruhua ni sij du̱guꞌnaj ni sij lij rúnꞌ gu̱ꞌnaj chre-éꞌ Zacarías. 60Sani̱ gataj nni lij daj:
―Si̱ gaꞌue mánj. Si-xugüi lij nan huin Juan. ―Daj gataj nni lij.
61Ngaa ni̱ gataj ni sij:
―Ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni dugüíꞌ re̱ꞌ nitaj si gu̱ꞌnaj da mánj. ―Gataj ni sij.
62Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj raꞌa yu̱n ni sij chrej lij daj sisi̱ gui̱niꞌi ni sij da̱j du̱guꞌnaj síꞌ lij daj. 63Ngaa ni̱ gachínj chrej lij daj ꞌngo̱ ruguechraꞌ le ga̱run síꞌ. Ni̱ garun síꞌ: “Juan gu̱ꞌnaj si-xugüi lij.” Daj garun síꞌ. Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua daranꞌ ni sij xiꞌí nuguanꞌ daj. 64Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora ni̱ gaꞌue gaꞌmi Zacarías. Ni̱ gaxi̱ꞌi síꞌ gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé síꞌ rian Yanꞌanj. 65Ni̱ gara yanꞌanj ruhua daranꞌ ni ngüi̱ nne ni̱chrunꞌ xiꞌí si guiranꞌ Zacarías. Ni̱ gunun daranꞌ ni ngüi̱ mán ni̱nꞌ ga̱chraꞌ ni dacan estado Judea xiꞌí ni nuguanꞌ daj. 66Ni̱ gaꞌníj daranꞌ ni ngüi̱ gunun ni nuguanꞌ daj chruhua cúj niman ni sij. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij ni manꞌan dugüiꞌ ni sij. Ni̱ gataj ni sij: “Ni̱ u̱n tsínj ga̱huin lij da únj.” Gataj ni sij. Daj duꞌua ni sij xiꞌí si guiꞌyaj sa̱ꞌ ꞌueé Yanꞌanj nga̱ lij daj.
Profecía de Zacarías
67Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌueé Espíritu Santo rian chrej lij daj huin tsínj gu̱ꞌnaj Zacarías. Ni̱ gataj sij:
68Ga̱ꞌmi sa̱ꞌ néꞌ rian Señor huin Danꞌanj ni tsínj israelita.
Daj si gaꞌna̱ꞌ ni̱ꞌyaj sij ni tsínj nicoꞌ sij.
Ni̱ gaꞌna̱ꞌ na̱caj sij ni síꞌ.
69Ni̱ gaꞌníj Yanꞌanj ꞌngo̱ tsínj nucuaj gaꞌna̱ꞌ na̱caj yu̱nꞌ huin síꞌ ꞌngo̱ daꞌni̱ siꞌni̱ David.
Ni̱ David huin ꞌngo̱ tsínj gunánj guitsi rian Yanꞌanj.
70Ni̱ daꞌngaꞌ daj gataj ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, guiꞌyaj Yanꞌanj asi̱j ngaa ná.
71Ni̱ nacaj Yanꞌanj néꞌ rian ni tsínj ununꞌ nga̱ néꞌ nga̱ rian daranꞌ ni tsínj nun huin xa̱nꞌ ruhua niꞌyaj néꞌ nej.
72Ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin ꞌi̱ ruhua Yanꞌanj niꞌya ni xi néꞌ da̱j rúnꞌ gataj yya sij rian ni síꞌ.
Ni̱ na̱nun ruhua Yanꞌanj da̱j guiꞌyaj yya sij nuguanꞌ sa̱ꞌ nga̱ ni síꞌ nej.
73-74Ni̱ gaꞌmi ni̱ca yya Yanꞌanj rian xíꞌ Abraham sisi̱ ga̱huin níꞌnij néꞌ rian ni tsínj ununꞌ nga̱ néꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj.
Ngaa ni̱ si̱ guxuꞌuiꞌ néꞌ gui̱ꞌyaj sun néꞌ rian Yanꞌanj.
75Ni̱ ga̱huin sa̱ꞌ niman néꞌ rian Yanꞌanj.
Ni̱ ga̱huin ni̱ca niman néꞌ daranꞌ güi gui̱man néꞌ.
Daj gataj Zacarías.
76Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi Zacarías gaꞌmi sij rian daꞌníj sij. Ni̱ gataj sij:
Ni̱ ga̱huin so̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj ga̱ꞌmi sini si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj achij nne xataꞌ asi̱j nun ga̱ꞌnaꞌ manꞌan Señor.
Ni̱ gui̱ꞌyaj xugüí re̱ꞌ si-chrej manꞌan Señor.
77Ni̱ di̱gyán so̱ꞌ rian ni ngüi̱ nicoꞌ Señor sisi̱ nicaj sij niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni síꞌ.
Ngaa ni̱ ga̱ꞌue xa̱caj ni síꞌ cuenta sisi̱ na̱caj Yanꞌanj ni síꞌ.
78Ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin si huin ꞌi̱ ni̱nꞌ ruhua Yanꞌanj niꞌya néꞌ.
Ni̱ da̱j rúnꞌ xigui̱n ꞌyaj güi ne̱ꞌ ni̱ganꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱xiguin chruhua niman néꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj ngaa ga̱ꞌnaꞌ Señor ne̱ꞌ xataꞌ rian néꞌ aj.
79Ni̱ gui̱xiguin rian ni ngüi̱ mán rian ru̱miꞌ huin ni ngüi̱ xuꞌuiꞌ xiꞌí si ga̱huiꞌ ni sij.
Ngaa ni̱ ga̱huin dinꞌinj rian néꞌ ga̱che néꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj.
Daj gataj Zacarías rian daꞌníj sij.
80Ngaa ni̱ gachij lij daj. Ni̱ gahuin nucuaj niman sij. Ni̱ gane sij quij quiꞌyanj na̱co daꞌ güi gaxi̱ꞌi sij nataꞌ sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni tsínj israelita.
2Nacimiento de Jesús
1Hué ni güi daj ni̱ gaꞌninꞌ rey gu̱ꞌnaj Augusto César sun rian ni tsínj mán ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua xungüi̱ sisi̱ na̱chi nicaj ni sij ꞌngo̱ yanj censo. 2Ni̱ tsínj gu̱ꞌnaj Cirenio gahuin gobernado gane síꞌ estado Siria ngaa guiꞌyaj sini ya̱n ni sij yanj censo daj. 3Ni̱ ganꞌanj daranꞌ ni ngüi̱ xánj ni sij gu̱taꞌ ni sij si-xugüi ni sij rian yanj.
4Ngaa ni̱ gahui José xumanꞌ Nazaret xumanꞌ ngaj estado Galilea. Ni̱ gachin sij xumanꞌ Belén, xumanꞌ ngaj estado Judea huin rian gaꞌnga rey David. Daj si huin Jesús daꞌníj daꞌni̱ siꞌni̱ síꞌ. 5Ni̱ ganꞌanj gu̱taꞌ nu̱guanꞌan sij si-xugüi sij nga̱ María rian yanj. Ni̱ huin ruhua nu̱ngüej sij xa̱caj nu̱ngüej sij dugüiꞌ sij. Ni̱ nu̱n riqui manꞌan únꞌ. 6Ni̱ ngaa gane nu̱ngüej sij xumanꞌ Belén, ni̱ guisíj güi ga̱ꞌnga lij, gui̱ꞌyaj María. 7Ni̱ gaꞌnga ꞌngo̱ lij xa̱huaꞌ, guiꞌyaj María huin-ínꞌ lij snoꞌo. Ni̱ chriꞌyanj únꞌ atsij lij daj. Ni̱ gaꞌníj únꞌ chruhua rio̱ xa xucu si nitaj si hua níꞌnij ꞌngo̱ lugua guna nu̱ngüej sij chruhua mesón.
Los ángeles y los pastores
8Ni̱ ni̱chrunꞌ xumanꞌ Belén daj, ni̱ mán ni tsínj dugumi dán ni sij xachij. 9Ngaa ni̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ si-ángel Yanꞌanj rian ni sij. Ni̱ guixigui̱n ꞌngo̱ yanꞌa̱n ganica̱j xiꞌníj ni sij, guiꞌyaj Yanꞌanj nej. Ni̱ ducu guxuꞌuiꞌ ni sij. 10Sani̱ gataj ángel gunun ni sij:
―Si̱ guxuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ mánj. Daj si ni̱cā ꞌngo̱ nuguanꞌ sa̱ꞌ ꞌnāj rian ni é re̱ꞌ. Ni̱ ga̱huin nia̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua daranꞌ ni ngüi̱, gui̱ꞌyaj nuguanꞌ nan. 11Yya̱j ni̱ gaꞌnga ꞌngo̱ lij xánj David huin sij Cristo. Ni̱ ga̱nacaj sij ni ngüi̱. Ni̱ huin sij Señor nej. 12Ni̱ hué nan huin ꞌngo̱ daꞌngaꞌ si da̱j ga̱ꞌue na̱riꞌ ni é re̱ꞌ lij daj. Ni̱ na̱riꞌ ni é re̱ꞌ lij daj chruhua rio̱ xa xucu. ―Gataj ángel gunun ni tsínj dugumi xachij daj.
13Ni̱ hué ꞌngo̱ hora gue̱ daj, ni̱ gurugüiꞌ nico ni ángel mán xataꞌ ni̱chrunꞌ rian ángel daj. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ gataj ni sij:
14Ga̱ꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé néꞌ rian Yanꞌanj achij nne xataꞌ.
Ni̱ ga̱huin dinꞌinj chruhua ni ngüi̱ huin ni ngüi̱ hua sa̱ꞌ niman.
Daj gataj ni ángel daj.
15Ni̱ ngaa na̱nꞌ ni ángel xataꞌ, ni̱ gaxi̱ꞌi gaꞌmi ni tsínj dugumi xachij gataj ni sij gunun ni dugüiꞌ ni sij:
―Ga̱nꞌanj néꞌ xumanꞌ Belén gui̱niꞌi néꞌ si gahuin da̱j rúnꞌ gataj Señor gunun néꞌ. ―Daj gataj ni sij.
16Hué dan ni̱ ganꞌanj yoo̱ ni sij, ni̱ nariꞌ ni sij María nga̱ José. Ni̱ nariꞌ ni sij lij nu̱n-únꞌ chruhua rio̱ xa xucu. 17Ni̱ ngaa guiniꞌi ni sij lij, ngaa ni̱ nataꞌ ni sij nuguanꞌ gaꞌníj Yanꞌanj rian ni sij xiꞌí lij rian ni ngüi̱ mán yuꞌuj daj. 18Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua daranꞌ ni ngüi̱ gunun nuguanꞌ nataꞌ ni tsínj dugumi xachij daj. 19Ni̱ gaꞌníj María daranꞌ nuguanꞌ daj chruhua cúj niman unj. Ni̱ gani sa̱ꞌ ruhua unj xiꞌí si guiꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ unj. 20Hué dan ni̱ guina̱nꞌ ni tsínj dugumi xachij daj. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé ni sij rian Yanꞌanj xiꞌí daranꞌ ni nuguanꞌ gunun ni sij nga̱ si guiniꞌi ni sij. Daj si rúnꞌ gataj ángel, ni̱ daꞌngaꞌ daj gahuin daranꞌ anj.
Presentación de Jesús en el templo
21Ni̱ ngaa gachin itu̱nj güi, ni̱ gutaꞌ ni sij daꞌngaꞌ nnee̱ lij daj. Ni̱ duguꞌna̱j ni sij lij Jesús si hua gataj ángel rian María sisi̱ daꞌngaꞌ daj gu̱ꞌnaj lij daj asi̱j nun gahuin guiriꞌ únꞌ lij daj.
22Ni̱ ngaa guisíj ni güi ganahuin sa̱ꞌ María rúnꞌ ataj ni̱ca si-ley Moisés, ni̱ nicaj nu̱ngüej sij lij ganꞌanj sij xumanꞌ Jerusalén na̱gaꞌuiꞌ nu̱ngüej sij lij daj rian Señor. 23Ni̱ daꞌngaꞌ daj guiꞌyaj nu̱ngüej sij si hua ni̱ca yya rian si-ley Señor sisi̱ go̱ꞌngo daꞌníj ni ngüi̱ israelita tsínj xa̱huaꞌ ga̱huin siꞌyaj Señor. 24Ni̱ ganꞌanj ga̱ꞌuiꞌ nu̱ngüej sij xucu rian Yanꞌanj da̱j rúnꞌ gaꞌninꞌ si-ley Señor sun rian ni tsínj israelita. Ni̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌuiꞌ ni sij hui̱j xuꞌma̱n, asi̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌuiꞌ ni sij hui̱j gucu̱ nej.
25Ni̱ ngaa daj nne ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Simeón xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj ni̱ca huin sij. Ni̱ nicoꞌ ꞌueé sij Yanꞌanj nej. Ni̱ anaꞌuij sij si ga̱nani ni ngüi̱ israelita, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ nne Espíritu Santo nga̱ sij nej. 26Ni̱ hua gataj Espíritu Santo rian tsínj daj sisi̱ si̱ gahuiꞌ sij da̱ gui̱niꞌi yya sij tsínj sa̱ꞌ ga̱ꞌnij Señor rian ni ngüi̱. 27Ni̱ gaꞌníj Espíritu Santo ga̱nꞌanj sij nuhui nico. Ni̱ nicaj José nga̱ María lij Jesús gatúj nu̱ngüej sij chruhua nuhui nej. Ni̱ huin ruhua nu̱ngüej sij gui̱ꞌyaj nu̱ngüej sij xiꞌí Jesús da̱j rúnꞌ gaꞌninꞌ si-ley Yanꞌanj sun rian ni tsínj israelita. 28Ngaa ni̱ ganaꞌyanj Simeón lij Jesús. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé sij rian Yanꞌanj. Ni̱ gataj sij:
29Yya̱j ni̱ guisíj yya da̱j rúnꞌ gatáj re̱ꞌ riānj.
Ngaa ni̱ ga̱ꞌue ri̱qui re̱ꞌ sisi̱ ga̱huiꞌ dinꞌīn huīnj ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj sun rián re̱ꞌ, Señor.
30Daj si hua guiniꞌīnj sisi̱ gaꞌna̱ꞌ tsínj ga̱nacaj ni únj.
31Ni̱ guiꞌyáj re̱ꞌ daj rian daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱ nan.
32Ni̱ da̱j rúnꞌ huin ꞌngo̱ yanꞌa̱n xigui̱n, daꞌngaꞌ daj ga̱huin lij nan rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej.
Ni̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ ni ngüi̱ xiꞌí ni únj, ni tsínj israelita, gui̱ꞌyaj sij nej.
Daj si nicoꞌ ni únj manꞌán re̱ꞌ.
Daj gataj Simeón gunun Yanꞌanj.
33Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua José nga̱ María si gataj Simeón xiꞌí lij Jesús. 34Ngaa ni̱ gachínj jniꞌyaj Simeón rian Yanꞌanj sisi̱ ga̱huin ꞌueé rian aninꞌ sij, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ gataj sij gunun María huin unj nni Jesús:
―Ngaa ga̱chij lij nan, ni̱ gu̱nunꞌ nico ni ngüi̱ israelita xiꞌí síꞌ. Ni̱ ga̱ niꞌya ni sij nej. Sani̱ gu̱xuman ruhua ango daꞌaj ni sij ni̱ꞌyaj ni sij síꞌ. Sani̱ ga̱ꞌmi xi̱ꞌi ni tsínj ununꞌ nga̱ síꞌ xiꞌí síꞌ. 35Daꞌngaꞌ daj ga̱ꞌue gui̱niꞌi néꞌ da̱j hua niman nico ni ngüi̱, gui̱ꞌyaj síꞌ. Ni̱ ducu gui̱ranꞌ niman manꞌán re̱ꞌ sayun xiꞌí sij nej. ―Gataj Simeón gunun María.
36Ni̱ nne ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na achij gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, gu̱ꞌnaj únꞌ Ana. Ni̱ huin únꞌ daꞌníj tsínj gu̱ꞌnaj Fanuel. Ni̱ huin síꞌ xiꞌninꞌ gu̱ꞌnaj Aser. Ni̱ achij ni̱nꞌ ruhua únꞌ. Ni̱ hua le xacaj únꞌ tsínj snoꞌo. Ni̱ gane nu̱ngüej nica̱ únꞌ ichi̱j yoꞌ, ni̱ gahuiꞌ síꞌ. 37Ni̱ gahuin únꞌ yunꞌunj mmij ga̱nꞌanj xia ga̱nꞌanj yoꞌ. Ni̱ nitaj si ꞌyaj únꞌ gahui únꞌ chruhua nuhui. Ni̱ nugüi ni̱ganꞌ guiꞌyaj sun únꞌ rian Yanꞌanj. Ni̱ guiꞌyaj únꞌ ayuno. Ni̱ gachínj jniꞌyaj únꞌ rian Yanꞌanj nej. 38Ni̱ hué gue̱ hora daj guisíj únꞌ. Ni̱ gaxi̱ꞌi únꞌ nagaꞌuiꞌ únꞌ si guruhua Yanꞌanj. Ni̱ gaꞌmi únꞌ xiꞌí lij Jesús rian daranꞌ ni ngüi̱ mán anaꞌuij sisi̱ na̱caj Yanꞌanj ni ngüi̱ mán xumanꞌ Jerusalén.
El regreso a Nazaret
39Ni̱ ngaa guisíj dagahuin nu̱ngüej nica̱ José daranꞌ si gaꞌninꞌ si-ley Señor rian ni ngüi̱ israelita, ngaa ni̱ na̱nꞌ nu̱ngüej sij xánj sij xumanꞌ Nazaret, huin xumanꞌ ngaj estado Galilea. 40Ni̱ gachij lij Jesús. Ni̱ gahuin nucuaj sij. Ni̱ gahuin chru̱n sa̱ꞌ sij si si̱caꞌ chra̱ sij. Ni̱ guiꞌyaj Yanꞌanj sinduj rian sij.
El niño Jesús en el templo
41Ni̱ daranꞌ yoꞌ huanꞌanj nu̱ngüej nica̱ José guiꞌyanj pascua xumanꞌ Jerusalén. 42Ni̱ ngaa guisíj Jesús xu̱huij yoꞌ, ngaa ni̱ ganꞌanj aninꞌ sij guiꞌyanj daj si daꞌngaꞌ daj hua si-costumbre ni sij. 43Ngaa guisíj gachin guiꞌyanj, ni̱ huaj na̱nꞌ José nga̱ María nasíj nu̱ngüej sij ducuá sij. Ni̱ gunáj tsinꞌ Jesús xumanꞌ Jerusalén. Sani̱ nun xacaj nu̱ngüej sij cuenta. 44Ni̱ ri̱an gani ruhua nu̱ngüej sij sisi̱ huaj Jesús scanij ni dugüiꞌ sij, ni̱ gachéj nu̱ngüej sij nugüi. Hué dan ni̱ nanoꞌ nu̱ngüej sij scanij ni dugüiꞌij. 45Ni̱ ngaa naꞌue na̱riꞌ nu̱ngüej sij Jesús, ni̱ nanica̱j ru̱huaꞌ yún sij Jerusalén nanoꞌ nu̱ngüej sij. 46Ni̱ gachin hua̱ꞌnij güi da nariꞌ nu̱ngüej sij Jesús chruhua nuhui, nne síꞌ da̱ni ni tsínj digyán ley unun síꞌ si aꞌmi ni sij. 47Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua daranꞌ ni sij ngaa gunun ni sij nuguanꞌ sa̱ꞌ gaꞌmi Jesús. Daj si chru̱n sa̱ꞌ síꞌ, ruhua ni sij. 48Ni̱ ngaa guiniꞌi chre nga̱ nni, ni̱ ganꞌanj ruhua nu̱ngüej sij. Ni̱ gataj nni Jesús gunun síꞌ:
―Daꞌníꞌ, ni̱ u̱n sin huin, ni̱ ꞌyáj so̱ꞌ nánj únj. Chré so̱ꞌ nga̱ manꞌānj nanoꞌ únj so̱ꞌ. Ni̱ huéj taꞌ ataꞌ niman nu̱ngüej únj chré so̱ꞌ nanoꞌ únj so̱ꞌ aj. ―Daj gataj nni Jesús.
49Sani̱ gataj Jesús:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nanoꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ yūnj únj. Nun niꞌi nu̱ngüej é re̱ꞌ sisi̱ hua nia̱n gui̱ꞌyaj sūnj si-sun chrē a̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.
50Sani̱ nun gara daꞌngaꞌ ruhua nu̱ngüej nica̱ sij si gataj Jesús.
51Ngaa ni̱ nanica̱j Jesús na̱nꞌ síꞌ nga̱ nu̱ngüej sij xumanꞌ Nazaret. Ni̱ dagahuin síꞌ daranꞌ si ataj nu̱ngüej sij. Ni̱ gaꞌníj nni Jesús ni nuguanꞌ sa̱ꞌ daj cúj niman unj. 52Ni̱ gachij Jesús gahuin sij tsínj. Ni̱ gahuin chru̱n sa̱ꞌ sij. Ni̱ garanꞌ ruhua Yanꞌanj niꞌya sij. Ni̱ garanꞌ ruhua ni ngüi̱ niꞌyaj ni sij Jesús nej.
3Predicación de Juan el Bautista
1Ni̱ ngaa guisíj xi̱nunꞌ yoꞌ gaꞌninꞌ rey gu̱ꞌnaj Tiberio César sun, ni̱ huin tsínj gu̱ꞌnaj Poncio Pilato gobernado estado Judea. Ni̱ tsínj gu̱ꞌnaj Herodes gaꞌninꞌ sun estado Galilea. Ni̱ jnánj sij Felipe gaꞌninꞌ sun estado Iturea nga̱ Traconite. Ni̱ gaꞌninꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Lisanias sun estado Abilinia. 2Ni̱ nu̱ngüej chrej aꞌninꞌ huin Anás nga̱ Caifás. Ni̱ hué ni güi daj, ni̱ riqui Yanꞌanj si-nu̱guanꞌanj rian tsínj gu̱ꞌnaj Juan ngaa gachéj síꞌ riqui quij quiꞌyanj na̱co huin síꞌ daꞌníj Zacarías.
3Ni̱ gachéj Juan daranꞌ yuꞌuj ngaj ni̱chrunꞌ duꞌua xinéj nnee gu̱ꞌnaj Jordán. Ni̱ gataj sij gunun ni ngüi̱ sisi̱ ga̱nani ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Ni̱ na̱nicoꞌ ni sij Yanꞌanj. Ni̱ ga̱taꞌ nnee ni sij. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij nej. Daj gataj Juan.
4Ni̱ daꞌngaꞌ daj gahuin da̱j rúnꞌ ataj nuguanꞌ garun tsínj gu̱ꞌnaj Isaías ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xa̱ngaꞌ asi̱j ná. Ni̱ hué nan huin si garun síꞌ:
Unun néꞌ si-na̱ne ꞌngo̱ tsínj aꞌmi nucuaj ꞌngo̱ yuꞌuj quiꞌyanj na̱co aj.
Ni̱ ataj síꞌ sisi̱ na̱guiꞌyaj xugüi néꞌ si-chrej Señor.
Ni̱ na̱guiꞌyaj ni̱ca néꞌ niman néꞌ xiꞌí si ga̱ꞌnaꞌ Señor rian néꞌ.
5Ni̱ na̱guiꞌyaj ni̱ca néꞌ rian atúj gaꞌman.
Ni̱ ga̱ꞌne néꞌ dacan sisi̱ na̱huin ni̱ca chrej daj.
Ni̱ na̱guiꞌyaj ni̱ca néꞌ chrej cuyu̱ daj nej.
Ni̱ na̱guiꞌyaj ta néꞌ rian chrej quij hua ta nej aj.
6Ni̱ gui̱niꞌi daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱ da̱j na̱caj Yanꞌanj néꞌ.
Daj garun Isaías xiꞌí Juan asi̱j ná.
7Ni̱ guisíj nico ni ngüi̱ rian Juan xiꞌí si huin ruhua ni sij ga̱taꞌ nnee ni sij, gui̱ꞌyaj Juan. Ni̱ gataj síꞌ gunun ni sij:
―Daꞌníj xucuáj huin a ni é re̱ꞌ aj. Ni̱ u̱n tsínj gataj chru̱n rian a ni é re̱ꞌ sisi̱ gu̱nánj a ni é re̱ꞌ, ni̱ ga̱nani a ni é re̱ꞌ rian castigo nico, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj únj. 8Sisi̱ hua yya gahuin sa̱ꞌ niman án re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱nꞌanj gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni ngüi̱ gahuin sa̱ꞌ niman anj. Ni̱ si̱ gani ruhua á re̱ꞌ sisi̱ xiꞌí si daꞌníj Abraham huin a ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ nitaj gaquinꞌ daꞌui a ni é re̱ꞌ mánj. Daj si atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ yej ngaj nan, ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj Yanꞌanj daꞌníj Abraham. 9Ni̱ a̱ hua chru̱n gagaꞌ hacha ga̱ꞌnij sij yaꞌa̱ siu̱ ni chrun. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj nga̱ gagaꞌ hacha, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj Yanꞌanj nga̱ daranꞌ chrun nitaj si ayu chruj sa̱ꞌ chra̱. Ni̱ ga̱ꞌnij Yanꞌanj ni chrun daj ga̱ca-áꞌ rian yanꞌa̱n. ―Gataj Juan gunun ni ngüi̱.
10Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni ngüi̱ Juan. Ni̱ gataj ni sij:
―Da̱j gui̱ꞌyaj únj, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj ni sij.
11Ni̱ gataj Juan:
―Tsínj nu̱n hui̱j atsij, ni̱ ga̱ꞌuiꞌ sij gu̱nun tsínj nitaj si-ganꞌ. Ni̱ tsínj nicaj si xa sij, ni̱ ga̱ꞌuiꞌ sij xa̱ tsínj nitaj si nicaj xa̱ aj. ―Daj gataj Juan.
12Ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ go̱ꞌngo ni tsínj aꞌnej sanꞌanj pesto si ga̱taꞌ nnee ni sij. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Juan. Ni̱ gataj ni sij:
―Maestro, da̱j gui̱ꞌyaj ni únj, ruhua á re̱ꞌ únj. ―Gataj ni sij.
13Ni̱ gataj Juan:
―Si̱ gaꞌnej xa̱can ni é re̱ꞌ sanꞌanj mánj. Da̱j rúnꞌ aꞌninꞌ ley sun daꞌngaꞌ daj ga̱ꞌnej a ni é re̱ꞌ sanꞌanj rian ni ngüi̱ aj. ―Gataj Juan gunun ni sij.
14Ni̱ hué daj nachínj snanꞌanj ni snado Juan nej. Ni̱ gataj ni sij:
―Da̱j gui̱ꞌyaj ni únj, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Gataj ni sij.
Ni̱ gataj Juan:
―Si̱ guiꞌyaj fuerza á re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ ni ngüi̱ sanꞌanj rian án re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ gaꞌuiꞌ yu̱n ni é re̱ꞌ gaquinꞌ ni ngüi̱ güenda si gui̱ri ni é re̱ꞌ siꞌyaj ni sij mánj. Ni̱ ga̱huin nia̱ꞌ ruhua á re̱ꞌ nga̱ duꞌue ni é re̱ꞌ nej. ―Daj gataj Juan gunun ni snado.
15Ni̱ gani ruhua ni ngüi̱ sisi̱ si ruhuaj, ni̱ Juan huin Cristo. Xiꞌí daj ni̱ anaꞌuij ni sij sisi̱ ga̱taj Juan u̱n tsínj huin manꞌan síꞌ. 16Xiꞌí daj, ni̱ gataj Juan gunun daranꞌ ni ngüi̱ daj:
―Hua yya duguataꞌ nnee manꞌānj nga̱ nnee ni é re̱ꞌ. Sani̱ ga̱ꞌnaꞌ ango tsínj du̱guataꞌ nnee Espíritu Santo niman án re̱ꞌ, ni̱ nga̱ yanꞌa̱n nej. Hué tsínj daj nicaj sun nico daj nga̱ si nicaj sun manꞌānj. Ni̱ na̱ꞌaj yānj nachīj nnij correa ꞌni̱j dacánj sij xiꞌí si huin achij ni̱nꞌ sij. 17Ni̱ hua daꞌa sij pala si na̱guiꞌyaj sa̱ꞌ sij riqui strigo. Ni̱ ga̱hui coj riqui-íꞌ. Ni̱ na̱ra sa̱ꞌ sij strigo chruhua guru̱. Sani̱ ga̱ri yanꞌa̱n sij coj ga̱ca-áꞌ ni̱ganj ni̱nꞌ. Ni̱ strigo daj huin ni ngüi̱ sa̱ꞌ rian Yanꞌanj. Ni̱ coj daj huin ni ngüi̱ nun aráj xina̱ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nej aj. ―Daj gataj Juan gunun ni sij.
18Ni̱ hué ducuánj nan huin si gaꞌmi sa̱ꞌ Juan ango ni nuguanꞌ sa̱ꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj gunun ni ngüi̱.
19Ni̱ chranꞌ Juan tsínj gu̱ꞌnaj Herodes huin síꞌ gobernado xiꞌí si xacaj síꞌ nica̱ jnánj síꞌ Felipe huin únꞌ Herodías. Ni̱ chranꞌ Juan Herodes xiꞌí ango rasu̱n quij guiꞌyaj síꞌ nej. 20Hué dan ni̱ nataꞌ manꞌan Herodes ango gaquinꞌ rian ni gaquinꞌ guiꞌyaj sij daj. Daj si garij sij Juan ducuaga̱ꞌ nej aj.
El bautismo de Jesús
21Ni̱ ngaa achin ga̱ri Herodes Juan ducuaga̱ꞌ, ni̱ gataꞌ nnee ni ngüi̱, guiꞌyaj Juan. Asíj ni̱ duguataꞌ nnee Juan manꞌan Jesús nej. Diaj hua gue̱ achínj jniꞌyaj Jesús rian Yanꞌanj, ni̱ naxiꞌníj xataꞌ. 22Ni̱ ꞌna̱ꞌ guinij Espíritu Santo rian Jesús. Ni̱ rúnꞌ hua ꞌngo̱ xuꞌma̱n hua Espíritu Santo gaꞌna̱ꞌ rian sij. Ni̱ gunun ni sij gaꞌmi Yanꞌanj xataꞌ. Ni̱ gataj-áꞌ:
―Hué re̱ꞌ huin daꞌnī ꞌi̱ ruhuāj. Ni̱ hua nia̱ꞌ ruhuāj niꞌyā so̱ꞌ. ―Daj gataj Yanꞌanj gunun Jesús.
Genealogía de Jesús
23Ni̱ ꞌngo̱ si yoꞌ ico̱ chiꞌ huaj Jesús ngaa gaxi̱ꞌi sij guiꞌyaj sun sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ Jesús huin daꞌníj José, ruhua ni ngüi̱. Ni̱ José huin daꞌníj Elí. 24Ni̱ Elí huin daꞌníj Mataj. Ni̱ Mataj huin daꞌníj Leví. Ni̱ Leví huin daꞌníj Melqui. Ni̱ Melqui huin daꞌníj Jona. Ni̱ Jona huin daꞌníj José. 25Ni̱ José huin daꞌníj Matías. Ni̱ Matías huin daꞌníj Amós. Ni̱ Amós huin daꞌníj Nahúm. Ni̱ Nahúm huin daꞌníj Esli. Ni̱ Esli huin daꞌníj Nagai. 26Ni̱ Nagai huin daꞌníj Maat. Ni̱ Maat huin daꞌníj Matías. Ni̱ Matías huin daꞌníj Semei. Ni̱ Semei huin daꞌníj Josec. Ni̱ Josec huin daꞌníj Judá. 27Ni̱ Judá huin daꞌníj Jonán. Ni̱ Jonán huin daꞌníj Resa. Ni̱ Resa huin daꞌníj Zorobabel. Ni̱ Zorobabel huin daꞌníj Salatiel. Ni̱ Salatiel huin daꞌníj Neri.
28Ni̱ Neri huin daꞌníj Mequi. Ni̱ Mequi huin daꞌníj Adi. Ni̱ Adi huin daꞌníj Cosam. Ni̱ Cosam huin daꞌníj Elmadam. Ni̱ Elmadam huin daꞌníj Er. 29Ni̱ Er huin daꞌníj Jesús. Ni̱ Jesús huin daꞌníj Eliezer. Ni̱ Eliezer huin daꞌníj Jorim. Ni̱ Jorim huin daꞌníj Matat. 30Ni̱ Matat huin daꞌníj Leví. Ni̱ Leví huin daꞌníj Simeón. Ni̱ Simeón huin daꞌníj Judá. Ni̱ Judá huin daꞌníj José. Ni̱ José huin daꞌníj Jonam. Ni̱ Jonam huin daꞌníj Eliaquim. Ni̱ Eliaquim huin daꞌníj Melea. 31Ni̱ Melea huin daꞌníj Mena. Ni̱ Mena huin daꞌníj Matata. Ni̱ Matata huin daꞌníj Natán. 32Ni̱ Natán huin daꞌníj David. Ni̱ David huin daꞌníj Isaí. Ni̱ Isaí huin daꞌníj Obed. Ni̱ Obed huin daꞌníj Booz. Ni̱ Booz huin daꞌníj Sala. Ni̱ Sala huin daꞌníj Naasón.
33Ni̱ Naasón huin daꞌníj Aminadad. Ni̱ Aminadad huin daꞌníj Amin. Ni̱ Amin huin daꞌníj Arni. Ni̱ Arni huin daꞌníj Esrom. Ni̱ Esrom huin daꞌníj Fares. Ni̱ Fares huin daꞌníj Judá. 34Ni̱ Judá huin daꞌníj Jacob. Ni̱ Jacob huin daꞌníj Isaac. Ni̱ Isaac huin daꞌníj Abraham. Ni̱ Abraham huin daꞌníj Taré. Ni̱ Taré huin daꞌníj Nacor. 35Ni̱ Nacor huin daꞌníj Serug. Ni̱ Serug huin daꞌníj Ragau. Ni̱ Ragau huin daꞌníj Peleg. Ni̱ Peleg huin daꞌníj Heber. Ni̱ Heber huin daꞌníj Sala. 36Ni̱ Sala huin daꞌníj Cainán. Ni̱ Cainán huin daꞌníj Arfaxad. Ni̱ Arfaxad huin daꞌníj Sem. Ni̱ Sem huin daꞌníj Noé. Ni̱ Noé huin daꞌníj Lamec. 37Ni̱ Lamec huin daꞌníj Matasalén. Ni̱ Matasalén huin daꞌníj Enoc. Ni̱ Enoc huin daꞌníj Jared. Ni̱ Jared huin daꞌníj Mahalaleel. Ni̱ Mahalaleel huin daꞌníj Cainán. Ni̱ Cainán huin daꞌníj Enós. 38Ni̱ Enós huin daꞌníj Set. Ni̱ Set huin daꞌníj Adán. Ni̱ Adán huin daꞌníj Yanꞌanj xa̱ngaꞌ aj.
4Tentación de Jesús
1Ni̱ nara sa̱ꞌ Espíritu Santo niman Jesús. Ngaa ni̱ gahui sij duꞌua xinéj gu̱ꞌnaj Jordán. Ni̱ ganꞌanj sij quij quiꞌyanj na̱co, guiꞌyaj Espíritu Santo. 2Ni̱ hui̱j xia yya güi guiꞌyaj fuerza sichre sisi̱ gui̱ꞌyaj Jesús gaquinꞌ. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ xicoꞌ nun xa̱ sij ni güi daj. Ni̱ ngaa guisíj gunucuaj sij hui̱j xia güi daj, ni̱ achin xiꞌna̱ riqui sij aj. 3Ngaa ni̱ gataj sichre gunun Jesús:
―Sisi̱ xa̱ngaꞌ re̱ꞌ huín re̱ꞌ daꞌníj Yanꞌanj, ni̱ na̱guiꞌyaj re̱ꞌ si ga̱nahuin yej nan chrachrúnj xa̱ re̱ꞌ stoj. ―Daj gataj sichre gunun Jesús.
4Sani̱ gataj Jesús:
―Ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj sisi̱ sé urin chrachrúnj gui̱ꞌyaj si ga̱ ni̱ꞌnaꞌ ni ngüi̱ mánj. Sani̱ ga̱ ni̱ꞌnaꞌ xa̱ngaꞌ ni ngüi̱ gui̱ꞌyaj daranꞌ ni nuguanꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun sichre.
5Hué dan ni̱ nicaj sichre Jesús ganꞌanj-ánꞌ chra̱ ꞌngo̱ quij xa̱can. Ni̱ riqui urin hora digyán sichre daranꞌ xumanꞌ ngaj chruhua xungüi̱ rian Jesús. 6Ni̱ gataj sichre gunun Jesús:
―Ri̱quīj daranꞌ ni sun nan gui̱nicaj manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ ga̱huin ꞌueé ni̱nꞌ re̱ꞌ, gui̱ꞌyā xiꞌí si ga̱huin achíj re̱ꞌ rian daranꞌ ni xumanꞌ nan. Daj si hua nahuin raꞌāj daranꞌ nan, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ u̱n tsínj ri̱an ga̱ranꞌ ruhuāj, ni̱ ga̱ꞌuīj daranꞌ nan anj. 7Ngaa ni̱ sisi̱ gui̱niquinꞌ ráj da̱coj re̱ꞌ riānj, ni̱ gui̱nicóꞌ re̱ꞌ yūnj, ngaa ni̱ daranꞌ nan ga̱huin siꞌyáj re̱ꞌ, gui̱ꞌyā. ―Daj gataj sichre gunun Jesús.
8Ni̱ gataj Jesús:
―Gu̱xun manꞌán re̱ꞌ riānj Satanás. Daj si gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj:
Ga̱niquinꞌ ráj da̱coj néꞌ rian Señor huin Danꞌanj néꞌ.
Ni̱ da̱gahuin néꞌ rian urin Yanꞌanj.
Daꞌngaꞌ daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun sichre.
9Hué dan ni̱ nicaj sichre Jesús ganꞌanj-ánꞌ xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ gahui Jesús chra̱ nuhui nico, guiꞌyaj sichre. Ni̱ gataj sichre:
―Sisi̱ yya huín re̱ꞌ daꞌníj Yanꞌanj, ngaa ni̱ güe̱j re̱ꞌ ni̱caꞌ nánj. 10Daj si gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj:
Ga̱ꞌninꞌ Yanꞌanj sun rian ni ángel sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ du̱gumi ni síꞌ manꞌán re̱ꞌ.
11Ngaa ni̱ gui̱nij re̱ꞌ rian raꞌa ni ángel sisi̱ si̱ garij re̱ꞌ dacój re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj yej.
Daꞌngaꞌ daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ―Gataj sichre gunun Jesús.
12Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Si̱ xacaj so̱ꞌ cuenta sisi̱ xa̱ngaꞌ si-nu̱guanꞌ Señor huin Danꞌanj so̱ꞌ mánj.” Daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ―Gataj Jesús gunun sichre.
13Ni̱ ngaa guisíj ganahuij gatsij sichre niman Jesús, ni̱ guxun-únꞌ manꞌan-ánꞌ rian Jesús ꞌngo̱ ni güi.
Jesús principia su ministerio
14Hué dan ni̱ nanica̱j Jesús ganꞌanj sij estado Galilea. Ni̱ gahuin nucuaj niman sij xiꞌí si-sun Yanꞌanj, guiꞌyaj Espíritu Santo. Ni̱ guisíj nuguanꞌ xiꞌí Jesús rian daranꞌ ni xumanꞌ ngaj yuꞌuj daj. 15Ni̱ daꞌ go̱ꞌngo yuꞌuj huaj sij, ni̱ digyán sij rian ni ngüi̱ chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé ni ngüi̱ xiꞌí Jesús.
Jesús en Nazaret
16Ngaa ni̱ na̱nꞌ Jesús xumanꞌ Nazaret rian gachij sij. Ngaa ni̱ güi naránj ruhua ni ngüi̱, ni̱ gatúj sij chruhua nuhui da̱j rúnꞌ guꞌyun sij guiꞌyaj sij. Ni̱ ganiquinꞌ sij gaya sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. 17Ni̱ gaꞌuiꞌ ꞌngo̱ tsínj daj yanj garun tsínj gu̱ꞌnaj Isaías ga̱ya Jesús. Ni̱ Isaías huin ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ naꞌníj sij rian yanj. Ni̱ nariꞌ sij ꞌngo̱ yuꞌuj rian aꞌmi ni̱ca yya si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj:
18Nne Espíritu Santo ngāj.
Ni̱ xiꞌí daj gaꞌninꞌ Yanꞌanj sun riānj sisi̱ ga̱nꞌanj ga̱ꞌmī nuguanꞌ sa̱ꞌ rian ni ngüi̱ yaco ranꞌ.
Ni̱ gaꞌníj Yanꞌanj ga̱nꞌanj ga̱ꞌmī nga̱ ni tsínj nani ruhua sisi̱ ga̱huin nia̱ꞌ ruhua ni sij, gui̱ꞌyā.
Ni̱ gaꞌníj Yanꞌanj ga̱nꞌanj ga̱ꞌmī nga̱ ni tsínj nu̱n ducuaga̱ꞌ.
Ngaa ni̱ ga̱hui ni síꞌ.
Ni̱ ga̱nꞌanj gui̱ꞌyā si na̱xiꞌni rian ni ngüi̱ duri.
Ni̱ gaꞌníj Yanꞌanj ga̱nꞌanj gui̱ꞌyā si ga̱ níꞌnij rian ni ngüi̱ ranꞌ sayun ꞌyaj si quij hua.
19Ni̱ gaꞌníj Yanꞌanj ga̱nꞌanj ga̱ꞌmī nuguanꞌ sa̱ꞌ rian ni ngüi̱ sisi̱ yoꞌ yya̱j, ni̱ huin nia̱ꞌ ruhua Yanꞌanj ga̱ꞌnaꞌ na̱caj-áꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱.
Daꞌngaꞌ daj gataj yanj daj gaya Jesús.
20Ngaa ni̱ naránj Jesús rian yanj daj. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij rian tsínj dugumi yanj chruhua nuhui. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne sij. Ni̱ niꞌyaj sa̱ꞌ daranꞌ ni tsínj nne chruhua nuhui rian Jesús. 21Ni̱ gaxi̱ꞌi sij gaꞌmi sij. Ni̱ gataj sij:
―Hué güi nan huin si guisíj gahuin yya nuguanꞌ garun Isaías si gayā rian ni é re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús.
22Ngaa ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ daranꞌ ni sij xiꞌí Jesús. Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua ni sij nga̱ nuguanꞌ ꞌueé gaꞌmi síꞌ. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij dugüiꞌ ni sij. Ni̱ gataj ni sij:
―Sé daꞌníj José huin síꞌ a̱ꞌ. ―Daj gataj ni sij.
23Xiꞌí daj ni̱ gataj Jesús:
―Xa̱ngaꞌ yya ga̱taj ni é re̱ꞌ nuguanꞌ nan gu̱nūnj: “Gui̱ꞌyaj gonoꞌó re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ huín re̱ꞌ tsínj ꞌyaj go̱noꞌo.” Ni̱ ga̱taj ni é re̱ꞌ sisi̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyā si sa̱ꞌ nico xumanꞌ Capernaum, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyā xánj néꞌ nan nej aj. ―Daj gataj Jesús.
24Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Ataj yyāj gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj si aꞌmi sa̱ꞌ ni tsínj rian ꞌngo̱ tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj sisi̱ huin ni sij ni tsínj xa̱nj.
25’Ni̱ huin yya atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ guimán nico ni ngüi̱ mmij rian nne ni tsínj israelita ni yoꞌ gane tsínj gu̱ꞌnaj Elías yuꞌuj daj asi̱j ná. Ni̱ nun gamanꞌ hua̱ꞌnij yoꞌ táj nej. Ni̱ ducu ga xiꞌna̱ ni̱nꞌ ga̱chraꞌ yuꞌuj daj. 26Sani̱ nun gaꞌníj Yanꞌanj ga̱nꞌanj Elías chra̱cuij síꞌ ni ngüi̱ mmij guimán Israel. Sani̱ ganꞌanj síꞌ ne̱ꞌ xe̱ꞌ rian ꞌngo̱ ngüi̱ mmij gane xumanꞌ Sarepta rian gu̱ꞌnaj Sidón.
27’Ni̱ guimán nico ni ngüi̱ gaꞌnanꞌ xiꞌi̱ nnij scanij ni tsínj israelita ngaa gane Eliseo huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj yuꞌuj daj asi̱j ná. Sani̱ nun ganahuin ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni sij mánj. Sani̱ ganahuin tsínj gu̱ꞌnaj Naamán huin sij ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ ango yuꞌuj gu̱ꞌnaj Siria, guiꞌyaj Eliseo. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj ma̱n chruhua nuhui daj.
28Ni̱ ngaa gunun ni sij nuguanꞌ gaꞌmi Jesús, ni̱ ducu gaꞌman ruhua ni sij niꞌyaj ni sij Jesús. 29Ni̱ naxu̱man ni sij guiri ni sij chruhua xumanꞌ Jesús. Ni̱ ganꞌanj ni sij chra̱ ꞌngo̱ quij xa̱can rian guiꞌyaj ni sij xánj ni sij. Ni̱ huin ruhua ni sij du̱güéj ni sij Jesús ne̱ꞌ ni̱caꞌ. 30Sani̱ gachin Jesús da̱ni ni sij ganꞌanj síꞌ nánj.
Un hombre que tenía un espíritu inmundo
31Hué dan ni̱ ganꞌanj Jesús xumanꞌ Capernaum huin xumanꞌ ngaj estado Galilea. Ni̱ yuꞌuj daj gaxi̱ꞌi Jesús digyán sij rian ni ngüi̱ ni güi naránj ruhua ni síꞌ. 32Sani̱ gahuin yanꞌanj ruhua ni ngüi̱ da̱j digyán sij rian ni síꞌ. Daj si si-nu̱guanꞌ sij nicaj sun.
33Ni̱ nne ꞌngo̱ tsínj nu̱n nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman chruhua nuhui. Ni̱ gaguáj nucuaj síꞌ. Ni̱ gataj síꞌ:
34―Du̱náj re̱ꞌ ni únj. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ diguíj re̱ꞌ nga̱ ni únj huín re̱ꞌ Jesús Nazareno únj. Ni̱ ꞌna̱ꞌ re̱ꞌ du̱guanj niꞌyáj re̱ꞌ ni únj níꞌ. Ni̱ hua niꞌīnj re̱ꞌ si huín re̱ꞌ tsínj sa̱ꞌ ni̱nꞌ chruhua niman ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj xa̱ngaꞌ nej aj. ―Gataj nane̱ xi̱ꞌi daj gunun Jesús.
35Ngaa ni̱ gaꞌmi huee Jesús rian nane̱ xi̱ꞌi daj. Ni̱ gataj sij:
―Dínj ga̱ne duꞌuá so̱ꞌ. Ni̱ ga̱hui so̱ꞌ chruhua niman síꞌ. ―Daj gataj Jesús.
Ngaa ni̱ naxiruꞌ tsínj daj da̱ni ni ngüi̱, guiꞌyaj nane̱ xi̱ꞌi daj. Ni̱ gahui-íꞌ chruhua niman tsínj daj. Ni̱ nitaj ꞌngo̱ si gahuin guiꞌyaj nane̱ xi̱ꞌi tsínj daj ga̱ mánj. 36Ni̱ ganꞌanj ruhua daranꞌ ni sij. Ni̱ gataj ni sij gunun ni dugüiꞌ ni sij:
―Ni̱ u̱n nuguanꞌ huin nuguanꞌ nan únj. Nicaj nucuaj tsínj nan sun. Ni̱ aꞌninꞌ síꞌ sun rian ni nane̱ xi̱ꞌi. Ni̱ ahui-íꞌ chruhua niman ni ngüi̱, ꞌyaj síꞌ. ―Daj gataj ni sij nej aj.
37Ni̱ nuna ni ngüi̱ ni̱nꞌ ga̱chraꞌ rian ni xumanꞌ xiꞌí Jesús si guiꞌyaj sa̱ꞌ síꞌ.
Jesús sana a la suegra de Pedro
38Ngaa ni̱ gahui Jesús chruhua nuhui daj. Ni̱ gatúj sij chruhua ducuá Simón. Ni̱ aꞌnanꞌ nni che̱j Simón. Ni̱ ducu nu̱n gachiꞌ únꞌ. Ni̱ gaꞌmi yaco ni sij xiꞌí yunꞌunj aꞌnanꞌ daj rian Jesús. 39Ngaa ni̱ gaꞌ nitu Jesús rian yunꞌunj xa̱na daj. Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ gu̱xun anéj xiꞌi̱ daj rian únꞌ. Ni̱ hué ꞌngo̱ hora daj, ni̱ xiꞌnej gachiꞌ daj nachica únꞌ. Ni̱ gaxi̱ꞌi manꞌan únꞌ guiꞌyaj xugüi únꞌ si xa ni tsínj daj.
Muchos sanados al ponerse el sol
40Ni̱ ngaa gatúj güi, ni̱ nicaj ni sij daranꞌ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ gaꞌi̱ rian xiꞌi̱ gaꞌna̱ꞌ ni sij rian Jesús. Ni̱ gutaꞌ síꞌ raꞌa síꞌ rian daranꞌ ni ngüi̱ daj. Ni̱ nahuin daranꞌ ni sij, guiꞌyaj síꞌ. 41Ni̱ gahui nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman nico ni ngüi̱ aꞌnanꞌ daj. Ni̱ gaguáj ni nane̱ xi̱ꞌi gahui daj. Ni̱ gataj ni sij:
―Hué re̱ꞌ huin daꞌníj Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. ―Daj gataj ni nane̱ xi̱ꞌi daj.
Sani̱ gaꞌmi huee Jesús rian ni nane̱ xi̱ꞌi. Ni̱ nun ga̱ꞌuej ruhua sij ga̱ꞌmi ni nane̱ xi̱ꞌi daj. Daj si niꞌi-ínꞌ si hué Jesús huin Cristo, tsínj ꞌna̱ꞌ na̱caj ni ngüi̱.
Jesús recorre Galilea predicando
42Ni̱ ngaa guixigui̱n ango güi, ni̱ gahui Jesús xumanꞌ daj ganꞌanj sij yuꞌuj rian nitaj ni ngüi̱ mán. Sani̱ nanoꞌ ni ngüi̱ sij. Ni̱ guisíj ni síꞌ rian nne sij. Ni̱ nun ga̱ꞌuej ni síꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj Jesús rian ni síꞌ.
43Sani̱ gataj Jesús gunun ni síꞌ:
―Hua nia̱n ga̱nꞌān ango ni xumanꞌ ga̱ꞌmī nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nicaj sun Yanꞌanj rian ni ngüi̱ si daꞌngaꞌ daj gaꞌníj Yanꞌanj yūnj gaꞌnāj. ―Gataj Jesús gunun ni ngüi̱.
44Ngaa ni̱ huaj Jesús gaꞌmi sa̱ꞌ sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj chruhua si-nuhui ni tsínj israelita nne estado Galilea.
5La pesca milagrosa
1Ni̱ ꞌngo̱ güi niquinꞌ Jesús duꞌua laguna xa̱chij gu̱ꞌnaj Genesaret. Ni̱ gadaꞌui ni ngüi̱ rian sij si huin ruhua ni síꞌ gu̱nun ni síꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. 2Ni̱ guiniꞌi Jesús niquinꞌ hui̱j rio̱ chéj rian nnee duꞌua laguna daj. Ni̱ hua gahui ni tsínj daꞌa xucuaj ruhua nu̱ngüe-éꞌ naꞌninꞌ ni síꞌ nnánj. 3Ngaa ni̱ gatúj Jesús chruhua ꞌngo̱ rio̱ huin si-rio̱ Simón. Ni̱ gachínj sij rian Simón sisi̱ gu̱xun síꞌ do̱j rio̱ daj ga̱nꞌanj-ánꞌ doj rian laguna daj. Ngaa ni̱ ganꞌanj ga̱ne Jesús. Ni̱ hué asi̱j yuꞌuj daj gaxi̱ꞌi sij digyán sij nuguanꞌ sa̱ꞌ rian ni ngüi̱ mán duꞌua laguna daj. 4Ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi Jesús rian ni ngüi̱, ni̱ gataj sij gunun Simón:
―Ni̱caj re̱ꞌ rio̱ ga̱nꞌanj re̱ꞌ rian gu̱nun da̱ni nnee. Ni̱ di̱nij re̱ꞌ nnánj chruhua nnee gui̱daꞌá re̱ꞌ xucuaj. ―Daj gataj Jesús.
5Sani̱ gataj Simón:
―Maestro, hua guiꞌyaj sun ni únj ni̱ganꞌ. Sani̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ xucuaj nun ga̱ꞌue guidaꞌa únj mánj. Sani̱ xiꞌí si gataj manꞌán re̱ꞌ sisi̱ di̱nij ru̱huaꞌ yún únj nnánj, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj únj nánj. ―Daj gataj Simón.
6Ni̱ ngaa guiꞌyaj ni sij daj, ni̱ ducu guidaꞌa ni sij xucuaj da̱ꞌ xiꞌninꞌ nnánj, guiꞌyaj xucuaj. 7Ni̱ guiꞌyaj raꞌa ni sij dugüiꞌ ni sij, ni̱ tsínj ma̱n chruhua ango rio̱ sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ ni síꞌ chra̱cuij ni síꞌ ni sij. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni síꞌ. Ni̱ gara daranꞌ ni sij xucuaj chruhua nu̱ngüej rio̱. Sani̱ ducu gara chruhua nu̱ngüej-éꞌ da̱ꞌ do̱j, ni̱ nagaꞌ nu̱ngüej-éꞌ daqui nnee. 8Ni̱ ngaa guiniꞌi Simón Pedro si gahuin, ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj sij ne̱ꞌ rian Jesús. Ni̱ gataj sij:
―Gu̱xun anéj re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ riānj si huīnj ꞌngo̱ tsínj daꞌui gaquinꞌ. ―Gataj Pedro gunun Jesús.
9Ni̱ hué daj guxuꞌuiꞌ daranꞌ ni du̱güiꞌ Simón si hua yya guidaꞌa ni sij nico xucuaj. 10Ni̱ ganꞌanj ruhua nu̱ngüej tsínj gu̱ꞌnaj Jacobo nga̱ Juan huin nu̱ngüej síꞌ daꞌníj Zebedeo. Ni̱ huin nu̱ngüej síꞌ tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ Simón nej. Sani̱ gataj Jesús rian Simón:
―Si̱ guxuꞌuíꞌ re̱ꞌ mánj. Daj si asi̱j acuanꞌ ni̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyáj re̱ꞌ guidaꞌá re̱ꞌ xucuaj, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyáj re̱ꞌ nga̱ ni ngüi̱ sisi̱ gui̱nicoꞌ sa̱ꞌ ni sij manꞌānj. ―Daj gataj Jesús.
11Ni̱ nicaj ni sij nu̱ngüej rio̱ gaꞌna̱ꞌ ni sij rian yoꞌój. Ni̱ ꞌngo̱ dunáj ni sij daranꞌanj. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij guinicoꞌ ni sij Jesús.
Jesús sana a un leproso
12Ni̱ ꞌngo̱ güi nne Jesús ꞌngo̱ xumanꞌ. Ni̱ guisíj ꞌngo̱ tsínj aꞌnanꞌ xiꞌi̱ nnij rian sij. Ni̱ ngaa guiniꞌi síꞌ Jesús, ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj síꞌ rian Jesús. Ni̱ gaꞌ rian síꞌ daꞌ rian yoꞌój. Ni̱ gaꞌmi yaco síꞌ rian Jesús. Ni̱ gataj síꞌ:
―Señor, sisi̱ huin ruhuá re̱ꞌ, ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj gonoꞌó re̱ꞌ yūnj, ni̱ xi̱ꞌne xiꞌi̱ aꞌnānj. ―Gataj tsínj aꞌnanꞌ daj.
13Ngaa ni̱ gutaꞌ Jesús raꞌa sij chra̱ tsínj daj. Ni̱ gataj sij:
―Huin ruhuāj sisi̱ ga̱ sa̱ꞌ nnee̱ cúj re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús.
Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora xiꞌnej xiꞌi̱ aꞌnanꞌ tsínj daj.
14Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun rian síꞌ, ni̱ gataj sij:
―Si̱ ganataꞌ re̱ꞌ rian ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ mánj. Maan si ga̱nꞌanj re̱ꞌ di̱gyán re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ rian chrej. Ni̱ ni̱caj re̱ꞌ ꞌngo̱ xucu ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ rian Yanꞌanj da̱j rúnꞌ gaꞌninꞌ Moisés sun güenda ga̱huin-ínꞌ ꞌngo̱ daꞌngaꞌ sisi̱ hua ganahuín re̱ꞌ. Ngaa ni̱ xa̱caj ni chrej cuenta sisi̱ hua ganahuín re̱ꞌ, guiꞌyaj manꞌānj. ―Daj gataj Jesús.
15Sani̱ guixiꞌni̱ nuguanꞌ xiꞌí si sa̱ꞌ guiꞌyaj Jesús. Ni̱ nahuin yuꞌ nico ni ngüi̱ huin ruhua gu̱nun si-nu̱guanꞌ sij. Ni̱ ruhua ni sij si ga̱nahuin xiꞌi̱ aꞌnanꞌ ni sij, gui̱ꞌyaj Jesucristo nej. 16Sani̱ guxun anéj Jesús manꞌan sij rian ni ngüi̱. Ni̱ ganꞌanj sij ꞌngo̱ yuꞌuj nitaj ni ngüi̱ mán gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj.
Jesús sana a un paralítico
17Ni̱ ꞌngo̱ güi nne Jesús digyán sij rian ni ngüi̱. Ni̱ nne ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj digyán ley nga̱ sij nej. Ni̱ ꞌna̱ꞌ ni síꞌ ni xumanꞌ ngaj estado Galilea nga̱ estado Judea nej, xumanꞌ Jerusalén nej. Ni̱ ganahuin ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, guiꞌyaj Jesús nga̱ si-fuerza manꞌan Señor huin Yanꞌanj. 18Hué dan ni̱ guisíj go̱ꞌngo ni tsínj ata ni sij ꞌngo̱ tsínj nareꞌ dacoj rian ꞌngo̱ chrun xéj. Ni̱ nanoꞌ ni sij da̱j ga̱tu ni sij chruhua hueꞌ gu̱ruj ni sij tsínj aꞌnanꞌ daj rian Jesús. 19Sani̱ ri̱an ma̱n ni̱nꞌ ruhua ni ngüi̱, ni̱ nun ga̱ꞌue gui̱riꞌ ni sij rian ga̱chin ni sij nga̱ tsínj daj. Ngaa ni̱ gahui ni sij chra̱ hueꞌ. Ni̱ gaꞌnej ni sij teja. Ni̱ dunij ni sij na̱naj rian chrun xéj tsínj aꞌnanꞌ daj. Ni̱ gurúj ni sij tsínj daj da̱ni ni ngüi̱ rian Jesús. 20Ni̱ ngaa guiniꞌi Jesús sisi̱ xuman ruhua ni sij niꞌyaj ni sij síꞌ, ni̱ gataj síꞌ gunun tsínj aꞌnanꞌ daj:
―Jnān, nicā ꞌngo̱ niman nico rian si-ga̱quinꞌ so̱ꞌ nánj. ―Gataj Jesús.
21Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi gani ruhua ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj digyán ley nuguanꞌ nan nga̱ ni dugüiꞌ ni sij:
―Ni̱ u̱n sin huin tsínj nan, ni̱ aꞌmi quij sij rian Yanꞌanj únj. Urin Yanꞌanj ga̱ꞌue gui̱nicaj niman nico rian si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱ aj. ―Daꞌngaꞌ daj gani ruhua ni tsínj daj.
22Sani̱ xacaj Jesús cuenta da̱j gani ruhua ni sij. Ni̱ gataj sij:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ani ruhua á re̱ꞌ nuguanꞌ da únj. 23Hua hui̱j nuguanꞌ ga̱ꞌue ga̱tā gu̱nun tsínj nan. Asi̱ ga̱ꞌue ga̱tā gu̱nun sij: “Nicā ꞌngo̱ niman nico rian xiꞌí si-ga̱quinꞌ re̱ꞌ.” Asi̱ ga̱ꞌue ga̱tā gu̱nun sij: “Na̱chica re̱ꞌ ga̱che re̱ꞌ.” Nan huin hui̱j nuguanꞌ ga̱ꞌue ga̱tā gu̱nun sij. 24Ni̱ huin ruhuāj sisi̱ xa̱caj á re̱ꞌ cuenta sisi̱ nicaj sūnj rian xungüi̱ nan huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ ga̱ꞌue gui̱nicā ꞌngo̱ niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun tsínj nareꞌ dacój daj:
―Atā gu̱nun manꞌán re̱ꞌ sisi̱ na̱chica re̱ꞌ, ni̱ na̱caj re̱ꞌ chrun xéj. Ni̱ güi̱j na̱nꞌ ducuá re̱ꞌ nánj. ―Daj gataj Jesús gunun tsínj daj.
25Ni̱ ꞌngo̱ hora da ni̱ nachica tsínj daj rian daranꞌ ni ngüi̱. Ni̱ nacaj sij chrun xéj ta̱j sij daj. Ni̱ na̱nꞌ sij ducuá sij. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé sij rian Yanꞌanj.
26Ni̱ ganꞌanj ruhua ni ngüi̱ mán yuꞌuj daj gaꞌmi sa̱ꞌ ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ guxuꞌuiꞌ ni ngüi̱ daj. Ni̱ gataj ni sij:
―Yya̱j ni̱ guiniꞌi néꞌ ꞌngo̱ si sa̱ꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj. ―Daj gataj ni ngüi̱ daj gunun dugüiꞌ ni sij.
Llamamiento de Leví
27Hué dan ni̱ gahui Jesús ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ. Ni̱ guiniꞌi sij ꞌngo̱ tsínj aꞌnej pesto. Ni̱ gu̱ꞌnaj síꞌ Leví. Ni̱ nne síꞌ rian mesa aꞌnej síꞌ pesto. Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun síꞌ:
―Gui̱nicoꞌ re̱ꞌ manꞌānj ga̱nꞌanj néꞌ. ―Daj gataj Jesús.
28Hué dan ni̱ naxu̱man síꞌ, ni̱ dunáj síꞌ daranꞌ si nicaj síꞌ. Ni̱ guinicoꞌ síꞌ Jesús ganꞌanj síꞌ.
29Ngaa ni̱ guiꞌyaj Leví guiꞌyanj nico ducuá síꞌ xiꞌí Jesús. Ni̱ ma̱n nico ango ni tsínj aꞌnej pesto nga̱ ango ni ngüi̱ nej. Ni̱ nne daranꞌ ni sij rian mesa xa ni sij nga̱ Jesús. 30Sani̱ gaxi̱ꞌi gaꞌmi quij ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj digyán ley. Ni̱ gataj ni sij rian ni tsínj nicoꞌ Jesús:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ xa ni é re̱ꞌ goꞌo ni é re̱ꞌ nga̱ ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ nej únj. ―Daj gataj ni sij.
31Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Nitaj si níꞌyanj ni ngüi̱ hua sa̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj go̱noꞌo mánj. Sani̱ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ níꞌyanj ꞌngo̱ tsínj go̱noꞌo aj. 32Sé si ꞌnāj ga̱quīn ni ngüi̱ hua sa̱ꞌ mánj. Sani̱ gaꞌnāj ga̱quīn ni ngüi̱ ꞌyaj gaquinꞌ sisi̱ ga̱nani ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. ―Gataj Jesús gunun ni sij.
La pregunta sobre el ayuno
33Ngaa ni̱ gataj ni sij gunun Jesús:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nico̱ꞌ huaj ꞌyaj ni tsínj nicoꞌ Juan ayuno únj. Ni̱ achínj jniꞌyaj ni̱nꞌ ruhua ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ hué daj ꞌyaj ni tsínj fariseo nej. Sani̱ ni tsínj nicoꞌ manꞌán re̱ꞌ, ni̱ yaꞌyoj xa ni sij goꞌo ni sij aj. ―Daj gataj ni sij.
34Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj xa̱caj yunꞌunj xa̱na daꞌngaꞌ daj ꞌyā. Ni̱ ngaa ga̱huin guiꞌyanj xa̱caj ꞌngo̱ tsínj daj yunꞌunj xa̱na, ni̱ si̱ gaꞌue gui̱ꞌyaj tsínj ga̱nꞌanj guiꞌyanj daj ayuno mánj. 35Sani̱ hua ꞌngo̱ güi ngaa gui̱daꞌa ni tsínj quij tsínj xa̱caj yunꞌunj xa̱na daj. Hué dan ni̱ gui̱ꞌyaj ni tsínj nicoꞌ manꞌānj ayuno aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
36Hué dan ni̱ nani Jesús ꞌngo̱ nuguanꞌ digyán sij rian ni sij. Ni̱ gataj sij:
―Ni̱ a̱ ꞌngo̱ néꞌ si̱ gaꞌue ga̱ꞌninꞌ néꞌ duꞌua atsij na̱ca, ni̱ na̱ra néꞌ duꞌua atsij re̱ꞌe mánj. Sisi̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj néꞌ, ni̱ gue̱reꞌ atsij na̱ca da, gui̱ꞌyaj néꞌ nánj. Ni̱ daꞌngaꞌ daj si̱ gaꞌue ga̱ ꞌueé atsij re̱ꞌe daj, gui̱ꞌyaj néꞌ nga̱ atsij na̱ca da mánj. 37Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱ꞌnij néꞌ vino na̱ca chruhua nnij re̱ꞌe. Daj si tsitsiꞌ nnij daj gui̱ꞌyaj vino na̱ca da nej. Hué dan ni̱ ꞌngo̱ gue̱reꞌ vino nga̱ nnij nej. 38Hué dan ni̱ hua nia̱n ga̱ꞌnij néꞌ vino na̱ca chruhua nnij na̱ca. Ngaa ni̱ ꞌngo̱ mán sa̱ꞌ vino nga̱ nnij. Ni̱ da̱j rúnꞌ huin vino na̱ca daj huin si-nu̱guanꞌānj. 39Ni̱ ngaa goꞌo ni sij vino gachij, ni̱ nitaj si huin ruhua ni sij go̱ꞌo ni sij vino na̱ca. Daj si: “Vino gachij huin si sa̱ꞌ goꞌo ni sij”, ataj ni sij nej aj. Xiꞌí daj naꞌuej ruhua ni é re̱ꞌ gui̱nicoꞌ ni é re̱ꞌ si-du̱cuānj huin nuguanꞌ na̱ca. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
6Los discípulos recogen espigas en el día de reposo
1Ni̱ ꞌngo̱ güi naránj ruhua ni ngüi̱, ni̱ achéj Jesús riqui nnaa̱ strigo. Ngaa ni̱ rocoj ni tsínj nicoꞌ Jesús ca strigo. Ni̱ dixa raꞌa ni sij ca. Ni̱ gahui strigo, ni̱ xa ni sij. 2Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj fariseo ni sij. Ni̱ gataj ni síꞌ:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ꞌyaj á re̱ꞌ da únj. Ni̱ naꞌuej si-ley Yanꞌanj sisi̱ gui̱ꞌyaj néꞌ sun daj güi naránj ruhua néꞌ mánj. ―Daj gataj ni sij.
3Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Hua gaya á re̱ꞌ si guiꞌyaj xíꞌ David níꞌ. Daj si ꞌngo̱ güi ngaa gachin xiꞌna̱ riqui ni du̱güiꞌ sij, 4ni̱ gatúj sij chruhua ducuá Yanꞌanj. Ni̱ xacaj sij si-chra̱chrunj Yanꞌanj. Ni̱ xa sij. Ni̱ gaꞌuiꞌ si xa ni tsínj ma̱n nga̱ sij nu̱nj si urin chrej gaꞌue xa̱ chrachrúnj daj. ―Daj gataj Jesús.
5Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Ni̱ nicaj sūnj rian ni güi naránj ruhua néꞌ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. ―Gataj Jesús gunun ni tsínj fariseo.
El hombre de la mano seca
6Ango güi naránj ruhua ni ngüi̱, ni̱ gatúj Jesús chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. Ni̱ gaxi̱ꞌi sij digyán sij rian ni tsínj daj. Ni̱ yuꞌuj daj ni̱ nne ꞌngo̱ tsínj hua naco̱ anéj chrej raꞌa sa̱ꞌ síꞌ. 7Ni̱ nagaꞌnaj ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo sisi̱ ga̱nahuin tsínj daj, gui̱ꞌyaj Jesús güi naránj ruhua ni ngüi̱. Daj si huin ruhua ni síꞌ ga̱ꞌmi gaquinꞌ ni síꞌ xiꞌí Jesús. 8Sani̱ guiniꞌi Jesús si ani ruhua ni síꞌ. Ngaa ni̱ gataj Jesús rian tsínj daj:
―Na̱xuman so̱ꞌ, ni̱ gui̱niquinꞌ so̱ꞌ da̱ni ni únj. ―Daj gataj Jesús.
Ngaa ni̱ naxu̱man tsínj daj. Ni̱ ganiquinꞌ sij.
9Ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj nagaꞌnaj daj:
―Nachínj snanꞌān ꞌngo̱ nuguanꞌ a ni é re̱ꞌ. Aꞌuej si-ley Yanꞌanj sisi̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ güi naránj ruhua néꞌ níꞌ. Asi̱ sa̱ꞌ gui̱ꞌyaj quij néꞌ, ruhua á re̱ꞌ níꞌ. Ni̱ aꞌuej si-ley Yanꞌanj sisi̱ na̱caj néꞌ ꞌngo̱ tsínj ruhua ga̱huiꞌ níꞌ. Asi̱ sa̱ꞌ ga̱huiꞌ sij, ruhua á re̱ꞌ sa̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.
10Ni̱ niꞌyaj Jesús rian daranꞌ ni tsínj mán ganica̱j xiꞌníj sij. Ni̱ gataj sij gunun tsínj daj:
―Du̱cua so̱ꞌ raꞌá so̱ꞌ. ―Gataj Jesús.
Ni̱ ducua síꞌ raꞌa síꞌ. Ni̱ ganahuin raꞌa síꞌ. 11Sani̱ ducu gaꞌman ruhua ni tsínj nagaꞌnaj daj. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij digaꞌmi dugüiꞌ ni sij sisi̱ da̱j gui̱ꞌyaj xi̱ꞌi ni sij nga̱ Jesús.
Elección de los doce apóstoles
12Ni̱ ꞌngo̱ ni güi daj ganꞌanj Jesús riqui ꞌngo̱ quij. Ni̱ gachínj jniꞌyaj sij ni̱ganꞌ ni̱nꞌ rian Yanꞌanj. 13Ni̱ ngaa guixigui̱n, ni̱ gaquínj sij ni tsínj nicoꞌ sij ga̱ꞌnaꞌ. Ni̱ nacui sij xu̱huij ni síꞌ. Ni̱ duguꞌna̱j sij ni tsínj daj apóstol. Ni̱ nuguanꞌ daj huin ruhuaj gata tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesús rian ni ngüi̱. 14Ni̱ ꞌngo̱ ni sij huin Simón. Ni̱ duguꞌna̱j Jesús Pedro síꞌ nej. Ni̱ ango síꞌ huin jnánj Pedro, tsínj gu̱ꞌnaj Andrés. Ni̱ ángo ni síꞌ huin Juan nej, Felipe nej, Bartolomé nej, 15Mateo nej, Tomás nej, Jacobo, daꞌníj Alfeo nej. Ni̱ ángo síꞌ huin Simón huin síꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Celote nej. 16Ni̱ ángo síꞌ huin Judas, tsínj huin jnánj Jacobo. Ni̱ ángo síꞌ huin Judas, tsínj digyán chrej rian ni tsínj gaꞌna̱ꞌ gui̱daꞌa Jesús.
Jesús atiende a una multitud
17Ni̱ nanij Jesús riqui quij nga̱ xu̱huij ni apóstol. Ni̱ ganiquinꞌ sij rian hua ta. Ni̱ nahuin yuꞌ nico ni tsínj nicoꞌ rucu sij nga̱ nico ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ estado Judea nga̱ xumanꞌ Jerusalén nej, ni ngüi̱ ma̱n duꞌua nnee yanꞌanj huin nu̱ngüej xumanꞌ gu̱ꞌnaj Tiro nga̱ Sidón nej. Ni̱ guisíj ni ngüi̱ daj rian nne Jesús si gahuin ruhua ni sij gu̱nun ni sij si-nu̱guanꞌ síꞌ. Ni̱ gahuin ruhua ni sij ga̱nahuin ni sij sisi̱ xiꞌnej xiꞌi̱ aꞌnanꞌ ni sij, gui̱ꞌyaj Jesús. 18Ni̱ ganahuin ni ngüi̱ yaco ranꞌ ꞌyaj ni nane̱ xi̱ꞌi, guiꞌyaj Jesús. 19Ni̱ gahuin ruhua ni ngüi̱ ga̱nun raꞌa ni sij manꞌan Jesús xiꞌí si nicaj fuerza síꞌ. Ni̱ ganahuin daranꞌ ni sij, guiꞌyaj síꞌ.
Bienaventuranzas y ayes
20Ngaa ni̱ nachica Jesús rian sij niꞌyaj sij ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:
―Hua ꞌueé rian án re̱ꞌ si huin ni é re̱ꞌ ni ngüi̱ yaco ranꞌ. Daj si ga̱ne ni̱ganj ni é re̱ꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj.
21’Hua ꞌueé rian ni é re̱ꞌ si huin ni é re̱ꞌ ni ngüi̱ achin xiꞌna̱ riqui yya̱j. Daj si gui̱riꞌ a ni é re̱ꞌ si xa̱ nico ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj.
’Ni hua ꞌueé gui̱ꞌyaj Yanꞌanj rian án re̱ꞌ si huin a ni é re̱ꞌ ni ngüi̱ aco. Daj si ga̱ꞌngaꞌ ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj.
22’Ni hua ꞌueé rian án re̱ꞌ si nun huin xa̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ ni̱ꞌyaj ni sij ni é re̱ꞌ, sisi̱ ri ni̱ni ni sij ni é re̱ꞌ nej, sisi̱ aꞌmi quij ni sij rian xiꞌí ni é re̱ꞌ nej, sisi̱ aꞌmi quij ni sij xiꞌí si-xugüi ni é re̱ꞌ xiꞌí si nicoꞌ ni é re̱ꞌ manꞌānj, huīnj daꞌníj ni ngüi̱. 23Ngaa ni̱ güi gui̱ranꞌ a ni é re̱ꞌ daj, ni̱ ducu ga̱huin nia̱ꞌ ruhua á re̱ꞌ. Ni̱ güe̱j a ni é re̱ꞌ ga̱huin nia̱ꞌ ruhua á re̱ꞌ xiꞌí si gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ ꞌueé Yanꞌanj nga̱ á re̱ꞌ ngaa na̱nꞌ ni é re̱ꞌ xataꞌ. Ni̱ hué daj guiꞌyaj quij ni xi ni tsínj ꞌyaj quij daj nga̱ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná.
24’Sani̱ ducu niqui niman ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ ni tsínj xuruꞌue. Daj si urin xungüi̱ nan gui̱riꞌ ni é re̱ꞌ si huin nia̱ꞌ ruhua ni é re̱ꞌ.
25’Ni ducu niqui niman ni é re̱ꞌ ni tsínj gara ran riqui yya̱j. Sani̱ ne̱ꞌ ru̱cu ni̱ ga̱chin xiꞌna̱ riqui ni é re̱ꞌ.
’Ni̱ ducu niqui niman ni é re̱ꞌ ni tsínj aꞌngaꞌ acuanꞌ. Sani̱ ne̱ꞌ ru̱cu ni̱ na̱ni ruhua á re̱ꞌ. Ni̱ ga̱co ni é re̱ꞌ nej.
26’Ni ducu niqui niman ni é re̱ꞌ ngaa aꞌmi sa̱ꞌ ni ngüi̱ xiꞌí ni é re̱ꞌ. Ni̱ daꞌngaꞌ daj gaꞌmi ni xi ni ngüi̱ daj rian ni tsínj gataj sisi̱ aꞌmi ni síꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. Sani̱ tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni síꞌ. ―Daj gataj Jesús.
El amor hacia los enemigos; la regla de oro
27Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Sani̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱huin ꞌi̱ ruhua á re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ ni ngüi̱ ununꞌ nga̱ á re̱ꞌ. Ni̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ á re̱ꞌ nga̱ ni tsínj nun huin xa̱nꞌ ruhua niꞌyaj á re̱ꞌ nej. 28Ni̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ a ni é re̱ꞌ rian ni ngüi̱ aꞌmi nuguanꞌ quij rian án re̱ꞌ. Ni̱ ga̱chinj jniꞌyaj á re̱ꞌ rian Yanꞌanj sisi̱ gui̱ꞌyaj Yanꞌanj sinduj rian ni ngüi̱ aꞌmi quij rian án re̱ꞌ nej. 29Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj ga̱ꞌuiꞌ anéj chrej rián re̱ꞌ, ni̱ ga̱ꞌninꞌ ruhuá re̱ꞌ da̱nicaj re̱ꞌ ga̱ꞌuiꞌ síꞌ anéj chrej rián re̱ꞌ nej. Sisi̱ ga̱ꞌnej ꞌngo̱ tsínj si-re̱to re̱ꞌ, ni̱ ga̱ꞌninꞌ ruhuá re̱ꞌ si ga̱ꞌnej sij si-gató re̱ꞌ nánj. 30Ga̱ra xiná re̱ꞌ ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ si achínj ni ngüi̱ rián re̱ꞌ. Ni̱ sisi̱ ga̱ꞌnej ni ngüi̱ ꞌngo̱ siꞌyáj re̱ꞌ, ni̱ si̱ nachínj re̱ꞌ siꞌyáj re̱ꞌ mánj. 31Ni̱ da̱j rúnꞌ huin ruhua ni é re̱ꞌ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ ni ngüi̱ nga̱ ni é re̱ꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ manꞌan ni é re̱ꞌ nga̱ ni sij.
32’Ni̱ sisi̱ ꞌi̱ ruhua ni é re̱ꞌ niꞌyaj ni é re̱ꞌ urin ni ngüi̱ ꞌi̱ ruhua niꞌyaj manꞌán re̱ꞌ, ngaa ni̱ si̱ gani ruhua á re̱ꞌ sisi̱ na̱ruꞌue Yanꞌanj rian án re̱ꞌ mánj. Daj si da ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ, ni̱ ꞌi̱ ruhua ni sij niꞌyaj ni sij ni tsínj ꞌi̱ ruhua niꞌya ni sij. 33Ni̱ sisi̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ re̱ꞌ rian urin ni ngüi̱ ꞌyaj sa̱ꞌ nga̱ manꞌán re̱ꞌ, ngaa ni̱ u̱n sin huin ni̱ na̱ruꞌue Yanꞌanj rian án re̱ꞌ, ruhua á re̱ꞌ únj. Daj si ꞌyaj sa̱ꞌ ni ngüi̱ ꞌyaj gaquinꞌ rian ni dugüiꞌ ni sij. 34Ni̱ sisi̱ chra̱cuij re̱ꞌ sanꞌanj rian urin ni ngüi̱ ga̱ꞌue na̱ruꞌue rián re̱ꞌ, ngaa ni̱ sé ꞌngo̱ nuguanꞌ huin mánj. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ na̱ruꞌue Yanꞌanj rian án re̱ꞌ, ruhua á re̱ꞌ únj. Daj si daꞌngaꞌ daj ꞌyaj ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ, chracuij ni sij sanꞌanj rian ni dugüiꞌ ni sij. Ni̱ anaꞌuij ni sij si na̱huin raꞌa ni sij.
35’Hué dan ni̱ ga̱huin ꞌi̱ ruhua á re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ ni ngüi̱ ununꞌ nga̱ á re̱ꞌ. Ni̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ á re̱ꞌ rian ni ngüi̱ nej. Ni̱ chra̱cuij a ni é re̱ꞌ rasu̱n ni ngüi̱. Ni̱ si̱ ganaꞌuij ni é re̱ꞌ si na̱riqui ru̱huaꞌ yún ni sij rian án re̱ꞌ mánj. Ngaa ni̱ manꞌan Yanꞌanj gui̱ꞌyaj ꞌueé ni̱nꞌ nga̱ á re̱ꞌ. Ni̱ ga̱huin a ni é re̱ꞌ daꞌníj Yanꞌanj achij nne xataꞌ. Daj si ꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ ni ngüi̱ nitaj si acaj cuenta si ꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj rian ni sij. Ni̱ hué daj ꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ ni ngüi̱ xi̱ꞌi nej. 36Ni̱ ga̱huin ꞌi̱ ruhua ni é re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ ni ngüi̱ da̱j rúnꞌ ꞌi̱ ruhua chrej ni é re̱ꞌ nne xataꞌ niꞌya yu̱nꞌ nej aj.
El juzgar a los demás
37’Si̱ gaꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ gaquinꞌ dugüiꞌ a ni é re̱ꞌ mánj. Asíj ni̱ si̱ gaꞌuiꞌ Yanꞌanj gaquinꞌ a ni é re̱ꞌ. Ni̱ si̱ gataj ni é re̱ꞌ sisi̱ daꞌui dugüiꞌ ni é re̱ꞌ gaquinꞌ mánj. Ngaa ni̱ nitaj si ga̱taj Yanꞌanj si daꞌui manꞌan án re̱ꞌ gaquinꞌ nej. Gui̱nicaj ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ niman nico rian ni dugüiꞌ ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ Yanꞌanj gui̱nicaj ꞌngo̱ niman nico rian xiꞌí manꞌan ni é re̱ꞌ nej. 38Ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ rian ni ngüi̱, ngaa ni̱ Yanꞌanj ri̱qui rian án re̱ꞌ nej. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj sa̱ꞌ ruhua duꞌuej ꞌníj, ni̱ ara sa̱ꞌ sij rio̱, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱riun sa̱ꞌ Yanꞌanj rio̱ riqui-íꞌ rian néꞌ ga̱ꞌnij néꞌ chruhua xinánj néꞌ. Ni̱ gui̱ꞌyaj ran Yanꞌanj rio̱. Ni̱ na̱gunanꞌ-ánꞌ rio̱ daj. Ni̱ ga̱ra sa̱ꞌ Yanꞌanj rio̱ daj nej. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni é re̱ꞌ nga̱ dugüiꞌ ni é re̱ꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj Yanꞌanj nga̱ ni é re̱ꞌ nej. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
39Ngaa ni̱ nani Jesús ꞌngo̱ cuento digyán sij rian ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:
―Ni̱ ga̱ꞌue di̱gyán tsínj duri daj chrej rian ango tsínj duri ga̱nꞌanj nu̱ngüej sij ruhua á re̱ꞌ níꞌ. Si̱ gaꞌue mánj. Ga̱nꞌanj nu̱ngüej sij, sani̱ gui̱nij nu̱ngüej sij chruhua ꞌngo̱ yuꞌuj nánj. 40Nitaj si huin rian ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ ga̱huin chru̱n daj nga̱ tsínj digyán rian sij. Sani̱ sisi̱ ga̱huin chru̱n sa̱ꞌ sij, ngaa ni̱ ga̱huin sij rúnꞌ huin tsínj digyán rian sij. 41Ni̱ u̱n sin huin ni̱ niꞌyáj re̱ꞌ sisi̱ nu̱n daru̱ chrun rundij rian jnánj re̱ꞌ únj. Sani̱ nitaj si niꞌyáj re̱ꞌ si nu̱n ꞌngo̱ caj rundij rian manꞌán re̱ꞌ. 42Ni̱ sisi̱ nitaj si acáj re̱ꞌ cuenta si nu̱n ꞌngo̱ caj rián re̱ꞌ, ni̱ asa̱ꞌ ga̱ꞌue ga̱taj re̱ꞌ rian jnánj re̱ꞌ: “Gui̱niquinꞌ acuánꞌ re̱ꞌ, ni̱ gui̱rīj daru̱ chrun rundij rián re̱ꞌ aj.” Ni̱ sisi̱ da̱j atáj re̱ꞌ, ni̱ tsínj digyaꞌ yunꞌunj huín re̱ꞌ. Gui̱ri siní re̱ꞌ caj nu̱n rian manꞌán re̱ꞌ aj. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱niꞌyaj sa̱ꞌ re̱ꞌ gui̱ri re̱ꞌ daru̱ chrun rian jnánj re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
Por sus frutos los conoceréis
43Ngaa ni gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Ni̱ chrun sa̱ꞌ, ni̱ si̱ gaꞌue ga̱yu chruj nitaj si hua sa̱ꞌ mánj. Ni̱ chrun nitaj si hua sa̱ꞌ, ni̱ si̱ gaꞌue ga̱yu chruj hua sa̱ꞌ chraj mánj. 44Ngaa ni̱ꞌyaj néꞌ da̱j hua si ayu chra̱ ꞌngo̱ chrun daj, ni̱ niꞌi néꞌ u̱n chrun huin-ínꞌ. Si̱ gaꞌue ga̱ꞌne néꞌ higo riqui ni coj tanj mánj. Ni̱ si̱ gaꞌue na̱ranꞌ néꞌ uva riqui coj yatan mánj. 45Ni̱ ꞌngo̱ tsínj sa̱ꞌ, ni̱ aꞌmi síꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nara sa̱ꞌ síꞌ nuguanꞌ hua sa̱ꞌ chruhua niman síꞌ. Sani̱ tsínj quij hua, ni̱ aꞌmi síꞌ nuguanꞌ quij xiꞌí si nara síꞌ nuguanꞌ quij chruhua niman síꞌ. Daranꞌ ni nuguanꞌ nara néꞌ chruhua nimúnꞌ, ni̱ hué ni nuguanꞌ daj ahui duꞌóꞌ aꞌmíꞌ. ―Daj gataj Jesús.
Los dos cimientos
46Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Ni̱ u̱n sin huin ataj ni é re̱ꞌ sisi̱ Señor huīnj, sani̱ nitaj si dagahuin a ni é re̱ꞌ si atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ únj. 47Yya̱j ni̱ ga̱tā gu̱nun a ni é re̱ꞌ da̱j hua ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ riānj. Ni̱ unun síꞌ. Ni̱ dagahuin síꞌ si atā gu̱nun síꞌ nej. 48Huin síꞌ rúnꞌ huin ꞌngo̱ tsínj gui̱ꞌyaj hueꞌ. Gánj gu̱nun sini ya̱n síꞌ gu̱nun ni̱nꞌ ruhua. Ni̱ guneꞌ síꞌ daqui hueꞌ-éꞌ rian huej. Hué dan ni̱ ducu gahui nane̱. Ni̱ gara xinéj nnee. Ni̱ gaꞌuiꞌ nucuaj nnee daj rian hueꞌ. Sani̱ nun guisiquiꞌ hueꞌ daj. Daj si gahuin ran sa̱ꞌ hueꞌ-éꞌ guneꞌ síꞌ rian huej. 49Ni̱ hua ango tsínj unun si-nu̱guanꞌānj. Sani̱ nun di̱gahuin síꞌ si atā gu̱nun síꞌ. Ni̱ tsínj daj huin rúnꞌ huin ꞌngo̱ tsínj guiꞌyaj hueꞌ rian yoꞌój chru. Sani̱ nun ga̱nj gu̱nun síꞌ rian guneꞌ síꞌ daqui hueꞌ. Ngaa ni̱ gara xinéj nnee. Ni̱ gaꞌuiꞌ nucuaj nnee daj rian hueꞌ. Ngaa ni̱ ꞌngo̱ ganatúj óꞌ. Ni̱ ꞌngo̱ guereꞌ hueꞌ-éꞌ da aj. Daj hua tsínj nun unun si-nu̱guanꞌānj. ―Gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.
7Jesús sana al siervo de un centurión
1Ngaa guisíj gaꞌmi Jesús rian ni ngüi̱ daj, ni̱ ganꞌanj sij xumanꞌ Capernaum. 2Ni̱ yuꞌuj daj nne ꞌngo̱ snado centurión. Ni̱ aꞌnanꞌ ꞌngo̱ si-moso capitán daj. Ni̱ ruhua ga̱huiꞌ síꞌ. Ni̱ ꞌi̱ ruhua sij niꞌyaj sij si-moso sij. 3Ni̱ ngaa gunun centurión daj si aꞌmi ni ngüi̱ xiꞌí Jesús, ni̱ gaꞌníj sij go̱ꞌngo ni tsínj huin achij ma̱n scanij ni tsínj israelita, ga̱nꞌanj ga̱chinj jniꞌyaj ni síꞌ rian Jesús sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ gui̱ꞌyaj go̱noꞌo Jesús si-moso centurión daj. 4Ni̱ ngaa guisíj ni sij rian Jesús, ni̱ gaꞌmi yaco ni sij. Ni̱ gataj ni sij:
―Hua nia̱n chra̱cuij re̱ꞌ centurión daj. 5Daj si ꞌi̱ ruhua sij niꞌyaj sij néꞌ huin néꞌ ni tsínj israelita. Ni̱ hué sij guiꞌyaj si-nuhui néꞌ nej. ―Gataj ni sij gunun Jesús.
6Ngaa ni̱ ganꞌanj Jesús nga̱ ni sij. Ni̱ ngaa ruhua ga̱huin ni̱chrunꞌ Jesús gui̱sij sij hueꞌ, ni̱ gaꞌníj centurión daj ga̱nꞌanj go̱ꞌngo ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ sij, ga̱taj ni síꞌ gu̱nun Jesús:
―Señor, si̱ gahuin ruhuá re̱ꞌ mánj. Daj si sé tsínj sa̱ꞌ huin tsínj daj, ataj sij. Xiꞌí daj ni̱ si̱ gatúj re̱ꞌ chruhua ducuá sij, ataj sij mánj. 7Ni̱ xiꞌí si sé tsínj sa̱ꞌ huin sij ruhua sij, ni̱ nun gui̱sij ruhua sij gu̱chiꞌ sij rián re̱ꞌ, ataj sij. Maan si ga̱ꞌninꞌ re̱ꞌ sun, ni̱ ga̱nahuin si-moso sij, gui̱ꞌyáj re̱ꞌ, ataj sij. 8Daj si hua tsínj aꞌninꞌ sun rian sij. Ni̱ hué sij aꞌninꞌ sun rian ni snado nej. Ni̱ ngaa aꞌníj sij ꞌngo̱ snado ga̱nꞌanj síꞌ, ni̱ hua̱nꞌanj síꞌ. Ni̱ ngaa ataj sij ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ síꞌ, ni̱ ꞌna̱ꞌ síꞌ nej. Ni̱ ngaa aꞌníj sij si-moso sij gui̱ꞌyaj sun síꞌ, ni̱ hué daj gui̱ꞌyaj sun síꞌ nej. ―Daj gataj ni dugüiꞌ centurión daj gunun Jesús.
9Ni̱ ngaa gunun Jesús nuguanꞌ gataj tsínj daj, ni̱ ganꞌanj ruhua sij. Ni̱ guiniꞌyaj sij rian ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:
―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nun nariꞌīj ꞌngo̱ tsínj israelita xuman ruhua rúnꞌ xuman ruhua tsínj centurión nan mánj. ―Daj gataj Jesús.
10Ni̱ ngaa nanica̱j ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ centurión daj ganꞌanj ni sij ducuá síꞌ, ni̱ xacaj ni sij cuenta sisi̱ hua ganahuin moso daj.
Jesús resucita al hijo de la viuda de Naín
11Hué daj síj ni̱ ganꞌanj Jesús ꞌngo̱ xumanꞌ gu̱ꞌnaj Naín. Ni̱ huaj ni tsínj nicoꞌ sij nicaj dugüiꞌ ni síꞌ nga̱ nico ni ngüi̱ huaj ni síꞌ nej. 12Ni̱ ngaa huaj gui̱sij sij duꞌua xumanꞌ daj, ni̱ guiniꞌi sij si huaj ga̱chinꞌ ni ngüi̱ xa̱nj daj ꞌngo̱ níman. Ni̱ tsínj gahuiꞌ daj huin urin daꞌníj yunꞌunj mmij. Ni̱ huaj ni̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ xa̱nj nga̱ yunꞌunj mmij da nej. 13Ni̱ gani yaco ruhua Señor niꞌi sij yunꞌunj mmij daj. Ni̱ gataj sij:
―Si̱ gacó so̱ꞌ mánj. ―Gataj Jesús gunun únꞌ.
14Ngaa ni̱ ganꞌanj nichi Jesús. Ni̱ ganun raꞌa sij chrun xéj. Ni̱ guiniquinꞌ ni tsínj ata níman. Ni̱ gataj Jesús gunun tsínj gahuiꞌ daj:
―Tsínj snoꞌo. Na̱chica re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.
15Ngaa ni̱ nachica tsínj gahuiꞌ daj gane síꞌ. Ni̱ gaxi̱ꞌi síꞌ gaꞌmi síꞌ. Ni̱ nagaꞌuiꞌ Jesús manꞌan síꞌ raꞌa nni síꞌ.
16Ni̱ ngaa guiniꞌi ni ngüi̱ si guiꞌyaj Jesús, ni̱ guxuꞌuiꞌ daranꞌ ni sij. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gaꞌmi sa̱ꞌ ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ gataj ni sij:
―Gurugüiꞌ ꞌngo̱ tsínj huin achij aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj scanij néꞌ. ―Daj gataj ni sij.
Ni̱ gataj ni sij nej:
―Ni̱ ꞌna̱ꞌ niꞌyaj Yanꞌanj ni ngüi̱ nicoꞌ manꞌan Yanꞌanj. ―Gataj ni sij gunun ni dugüiꞌ ni sij.
17Ni̱ gaxaꞌni̱ nuguanꞌ xiꞌí si guiꞌyaj Jesús ni̱nꞌ ga̱chraꞌ estado Judea nga̱ ango ni xumanꞌ ngaj ni̱chrunꞌ nga̱-áꞌ.
Los mensajeros de Juan el Bautista
18Ni̱ nataꞌ ni tsínj nicoꞌ Juan si guiꞌyaj Jesús gunun manꞌan síꞌ. Ngaa ni̱ gaquínj Juan hui̱j tsínj nicoꞌ síꞌ ga̱ꞌnaꞌ nu̱ngüej sij rian síꞌ. 19Ngaa ni̱ gaꞌníj Juan ga̱nꞌanj nu̱ngüej sij na̱chinꞌ snanꞌanj nu̱ngüej sij Jesús. Ni̱ nan huin nuguanꞌ gaꞌníj Juan rian Jesús:
―Hué re̱ꞌ huin tsínj na̱caj ni ngüi̱ níꞌ. Asi̱ ga̱naꞌuij únj si ga̱ꞌnaꞌ ango tsínj sa̱ꞌ. ―Daꞌngaꞌ daj huin nuguanꞌ gaꞌníj Juan rian Jesús.
20Hué dan ni̱ guisíj nu̱ngüej sij rian Jesús. Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:
―Gaꞌníj Juan, tsínj duguataꞌ nnee, ga̱ꞌnaꞌ na̱chinꞌ snanꞌanj nu̱ngüej únj manꞌán re̱ꞌ sisi̱ so̱ꞌ huin tsínj ga̱ꞌnaꞌ na̱caj ni ngüi̱ níꞌ. Asi̱ ga̱naꞌuij únj ango tsínj ga̱ꞌnaꞌ sa̱ꞌ. ―Gataj nu̱ngüej sij gunun Jesús.
21Ni̱ hué gue̱ hora daj, ni̱ ganahuin nico ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, guiꞌyaj Jesús. Ni̱ guiri sij nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱ nej. Ni̱ naxigui̱n rian ni ngüi̱ duri, guiꞌyaj sij nej. 22Hué xiꞌí daj ni̱ gataj Jesús gunun nu̱ngüej sij:
―Güi̱j nu̱ngüej é re̱ꞌ. Ni̱ na̱taꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ gu̱nun Juan si guiniꞌi nu̱ngüej é re̱ꞌ nga̱ si gunun nu̱ngüej é re̱ꞌ nej. Daj si xigui̱n niꞌyaj ni ngüi̱ duri. Ni̱ chéj ni tsínj yacuan nej. Ni̱ nahuin sa̱ꞌ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ xiꞌi̱ nnij nej. Ni̱ naxiꞌníj chraquij ni tsínj soꞌo nej. Ni̱ ganáꞌnij ni níman gahuiꞌ nej. Ni̱ unun ni ngüi̱ yaco ranꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ nej. 23Ni̱ hua ꞌueé rian ꞌngo̱ tsínj nitaj si na̱nicaj ruhua ni̱ꞌyaj sij xiꞌīj. Daj ga̱taj nu̱ngüej é re̱ꞌ rian Juan. ―Daj gataj Jesús rian nu̱ngüej tsínj daj.
24Ni̱ ngaa nanica̱j nu̱ngüej síꞌ na̱nꞌ nu̱ngüej síꞌ rian Juan, ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi gaꞌmi sa̱ꞌ Jesús rian ni ngüi̱ xiꞌí Juan. Ni̱ gataj síꞌ:
―Ni̱ ngaa ganꞌanj ni é re̱ꞌ gunun ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ Juan quij quiꞌyanj na̱co, ni̱ da̱j hua sij guiniꞌi ni é re̱ꞌ, ruhua ni é re̱ꞌ únj. Da̱j rúnꞌ ꞌyaj ria̱ ngaa xinunj ꞌyaj nane̱, ni̱ daꞌngaꞌ daj ꞌyaj sij, ruhua ni é re̱ꞌ níꞌ. 25Ni̱ sisi̱ sé daj ꞌyaj sij, ni̱ u̱n sin huin ni̱ ganꞌanj ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ rian huaj sij únj. Ganꞌanj niꞌyaj á re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj nu̱n atsij nia̱ꞌ níꞌ. Sani̱ sé daj huin sij mánj. Niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ ni tsínj nu̱n atsij nia̱ꞌ nga̱ ni tsínj utinꞌ nico sanꞌanj, ni̱ nne ni síꞌ ducuá ni rey. 26Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ganꞌanj ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ rian nne sij únj. Asi̱ ꞌngo̱ tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj níꞌ. Xa̱ngaꞌ ni̱ hué daj huin sij aj. Ni̱ hua achij Juan daj nga̱ daranꞌ ango ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj anj.
27’Ni̱ asi̱j ná ni̱ garun sa̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌí Juan. Ni̱ gataj Yanꞌanj:
Aꞌnī ꞌngo̱ tsínj gui̱nicaj nuguanꞌ gu̱chiꞌ sij.
Ni̱ tsínj daj gui̱taj dian sini rián re̱ꞌ ga̱nꞌanj sij.
Ni̱ gui̱ꞌyaj xugüi sij si-chréj re̱ꞌ aj.
Daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj.
28’Ni̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ scanij ni tsínj gaꞌnga, guiꞌyaj ni yunꞌunj xa̱na, ni̱ nitaj si rugüiꞌ ꞌngo̱ tsínj huin achij da̱j rúnꞌ huin manꞌan Juan tsínj duguataꞌ nnee. Sani̱ tsínj hua lij ni̱nꞌ, ni̱ huin achij sij rian nicaj sun Yanꞌanj daj nga̱ manꞌan Juan ga̱. ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱.
29Ni̱ ngaa gunun ni ngüi̱ nga̱ ni tsínj aꞌnej pesto si gataj Jesús, ni̱ gataj ni sij sisi̱ duguꞌna̱j huaj guiꞌyaj Yanꞌanj. Daj si hua gataꞌ nnee ni síꞌ, guiꞌyaj Juan. 30Sani̱ ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj digyán ley, ni̱ nun ga̱ꞌuej ruhua ni sij gu̱nun ni sij da̱j huin ruhua Yanꞌanj gui̱ꞌyaj Yanꞌanj xiꞌí ni sij mánj. Daj si nun gataꞌ nnee ni sij, guiꞌyaj Juan.
31Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Da̱j u̱n sin huin gui̱ꞌyā gui̱riꞌ di̱gyānj rian án re̱ꞌ da̱j hua ni ngüi̱ mán acuanꞌ nan únj. 32Da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni tsinꞌ ganꞌanj ga̱ne rian yuꞌue̱ ngaa ducuj, ni̱ agua ni dugüiꞌ, ni̱ hué daj huin ni sij. Ni̱ ataj aninꞌinj: “Aꞌyanj únj ria̱ rian án re̱ꞌ saj. Sani̱ nun gui̱ranꞌanj a ni é re̱ꞌ mánj. Garáj ni únj chraꞌ snanga. Sani̱ nun gaco ni é re̱ꞌ mánj.” Hué daj ataj ni tsinꞌ rian ni dugüiꞌ ni tsinꞌ anj. 33Daj si gaꞌna̱ꞌ Juan tsínj duguataꞌ nnee, ni̱ nun xa sij chrachrúnj, nun goꞌo sij nnee vino nej. Ni̱ xiꞌí daj ataj á re̱ꞌ sisi̱ nu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman sij aj. 34Asíj ni̱ gaꞌna̱ꞌ daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj. Ni̱ xāj, ni̱ goꞌōj aj. Ni̱ ataj ni é re̱ꞌ sisi̱ huīnj ꞌngo̱ tsínj xa na̱saꞌ, goꞌo na̱saꞌ. Ni̱ huīnj ꞌngo̱ tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ ni ngüi̱ ꞌyaj gaquinꞌ nga̱ ni tsínj aꞌnej pesto nej, ataj á re̱ꞌ xiꞌīj nej. 35Sani̱ sisi̱ ꞌyaj sa̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj daj, ni̱ ga̱ꞌue gui̱niꞌi néꞌ sisi̱ tsínj niꞌi sa̱ꞌ huin sij. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
Jesús en el hogar de Simón el fariseo
36Ngaa ni̱ gaquínj ꞌngo̱ tsínj fariseo xa̱ Jesús nga̱ manꞌan síꞌ. Ngaa ni̱ gatúj Jesús ducuá síꞌ ganꞌanj ga̱ne sij rian mesa. 37Ni̱ nne ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na ꞌyaj gaquinꞌ xumanꞌ daj. Ni̱ ngaa gunun únꞌ sisi̱ nne Jesús ducuá fariseo daj xa sij, ni̱ nicaj únꞌ ꞌngo̱ gagaꞌ alabastro nu̱n gasiti guinꞌ da̱j. 38Ni̱ niquinꞌ únꞌ ne̱ꞌ xiꞌí Jesús. Ni̱ aco únꞌ. Ni̱ ayanj nnee rian únꞌ aco únꞌ daj dacój Jesús. Ni̱ ane-éꞌ dacój Jesús, ꞌyaj únꞌ. Ni̱ naruhui únꞌ huee chra̱ únꞌ dacój Jesús. Ni̱ jnaco̱ dacój síꞌ, ꞌyaj únꞌ. Ni̱ garun duꞌua únꞌ dacój Jesús. Ni̱ garij únꞌ gasiti guinꞌ da̱j dacój síꞌ nej. 39Ni̱ ngaa guiniꞌi tsínj fariseo, tsínj du̱cua daj si guiꞌyaj yunꞌunj xa̱na daj, ni̱ gani ruhua manꞌan síꞌ: “Sisi̱ xa̱ngaꞌ yya huin Jesús ꞌngo̱ tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, ngaa ni̱ xa̱caj síꞌ cuenta sisi̱ yunꞌunj xa̱na ꞌyaj gaquinꞌ huin únꞌ, ni̱ atsi únꞌ manꞌan sij.” Daꞌngaꞌ daj gani ruhua tsínj fariseo daj xiꞌí Jesús. 40Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun tsínj fariseo daj:
―Simón, nicā ꞌngo̱ nuguanꞌ ga̱tā gu̱nun re̱ꞌ. ―Gataj Jesús.
―Ga̱taj so̱ꞌ, Maestro. ―Gataj tsínj du̱cua daj.
41Ni̱ gataj Jesús:
―Hui̱j ranꞌ tsínj daj daꞌui sanꞌanj rian ꞌngo̱ xuruꞌue. Ni̱ ꞌngo̱ sij ꞌyaj xiquínj u̱nꞌunꞌ ciento sanꞌanj denario. Ni̱ ango sij ꞌyaj xiquínj hui̱j xia chiꞌ sanꞌanj denario. 42Ni̱ ri̱an nun guiriꞌ nu̱ngüej sij naruꞌue sij rian xuruꞌue daj, ni̱ gaꞌninꞌ ruhua síꞌ si daꞌui nu̱ngüej sij. Ngaa ni̱, da̱j hua go̱ꞌngo nu̱ngüej sij ga̱ranꞌ doj ruhua niꞌyaj xuruꞌue daj, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.
43―Ani ruhuāj sisi̱ tsínj daꞌui nico daj, ni̱ garanꞌ doj ruhua sij niꞌyaj sij xuruꞌue. ―Daj gataj Simón.
―Hué dan huin xa̱ngaꞌ yya. ―Daj gataj Jesús gunun Simón huin tsínj fariseo daj.
44Ngaa ni̱ nanica̱j Jesús niꞌyaj sij yunꞌunj xa̱na daj. Ni̱ gataj sij gunun Simón:
―Xa̱caj re̱ꞌ cuenta si guiꞌyaj yunꞌunj xa̱na nan níꞌ. Ngaa gatū chruhua ducuá re̱ꞌ, sani̱ nun riquí re̱ꞌ nnee naꞌnīj dacō mánj. Ni̱ yunꞌunj xa̱na nan, ni̱ nnee gaco únꞌ daj naꞌni únꞌ dacō. Ni̱ huee chra̱ únꞌ jnaco̱ únꞌ dacō nej. 45Nun garun duꞌuá re̱ꞌ manꞌānj mánj. Sani̱ asi̱j gatū ducuá re̱ꞌ, ni̱ nun duna únꞌ si garun duꞌua únꞌ dacō. 46Ni̱ nun garíj re̱ꞌ gasiti chrāj. Sani̱ yunꞌunj daj garij únꞌ gasiti guinꞌ da̱j dacō. 47Xiꞌí daj ni̱ atā gu̱nun re̱ꞌ sisi̱ daꞌui únꞌ nico gaquinꞌ. Sani̱ nicā ꞌngo̱ niman nico xiꞌí ni gaquinꞌ daꞌui únꞌ. Daj si ꞌi̱ ni̱nꞌ ruhua únꞌ niꞌyaj únꞌ yūnj. Sani̱ ngaa ani ruhua ꞌngo̱ tsínj daj sisi̱ do̱j huin gaquinꞌ daꞌui sij, ni̱ do̱j ꞌi̱ ruhua sij niꞌyaj sij yūnj. ―Daj gataj Jesús gunun Simón.
48Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun yunꞌunj xa̱na daj:
―Nicā ꞌngo̱ niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.
49Ni̱ nne ango ni tsínj rian mesa daj. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni manꞌan ni sij nachínj snanꞌanj ni sij ni dugüiꞌ ni sij. Ni̱ gataj ni sij:
―Ni̱ u̱n tsínj huin tsínj nan, ni̱ ga̱ꞌue gui̱nicaj sij niman nico rian ni gaquinꞌ, ruhua á re̱ꞌ únj. ―Daj gataj ni tsínj daj.
50Sani̱ gataj Jesús rian yunꞌunj xa̱na daj:
―Hua nacaj Yanꞌanj manꞌán re̱ꞌ xiꞌí si guxuman ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ yūnj. Ga̱huin dinꞌinj ruhuá re̱ꞌ na̱nꞌ re̱ꞌ ducuá re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun únꞌ.
8Mujeres que sirven a Jesús
1Ni̱ ngaa gachin do̱j ni̱ gachéj Jesús daranꞌ rian ni xumanꞌ nga̱ ni rancho nej gaꞌmi sa̱ꞌ sij xiꞌí si nicaj Yanꞌanj sun rian néꞌ. Ni̱ nicaj dugüiꞌ ni xu̱huij ni tsínj nicoꞌ sij nej. 2Ni̱ huaj go̱ꞌngo yunꞌunj xa̱na nga̱ sij nej. Ni̱ hua guiri Jesús nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman daꞌaj ni ngüi̱ daj. Ni̱ nahuin ango daꞌaj ni únꞌ, guiꞌyaj sij nej. Ni̱ scanij ni únꞌ, ni̱ huaj María gu̱ꞌnaj únꞌ Magdalena. Ni̱ hua guiri Jesús ichij nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman únꞌ. 3Ni̱ huaj yunꞌunj gu̱ꞌnaj Juana huin únꞌ nica̱ tsínj gu̱ꞌnaj Chuza huin síꞌ tsínj nicaj yunꞌunj ni moso ꞌyaj rey Herodes. Ni̱ huaj yunꞌunj gu̱ꞌnaj Susana nga̱ nico ango ni ngüi̱ xa̱na nej. Ni̱ chracuij ni únꞌ siꞌyaj ni únꞌ rasu̱n gachin rian Jesús.
Parábola del sembrador
4Ni̱ gahui nico ni ngüi̱ ma̱n rian ni xumanꞌ ganꞌanj ni̱ꞌyaj ni sij Jesús. Ni̱ nahuin yuꞌ nico ni ngüi̱ rian Jesús. Hué dan ni̱ nani Jesús ꞌngo̱ cuento digyán sij rian ni ngüi̱. 5Ni̱ gataj sij:
―Gahui ꞌngo̱ tsínj dagamanꞌ ca̱n. Ni̱ ngaa dagamanꞌ sij, ni̱ guinij do̱j ca̱n chruhua chrej. Ni̱ gachin ni ngüi̱ gurun ni sij. Ni̱ naranꞌ ni xataj xa xuj. 6Ni̱ guinij do̱j ca̱n daj rian yoꞌój yej rian nitaj nico yoꞌój. Ni̱ ngaa xiraꞌ ca̱n daj, ni̱ ganacoj. Daj si nitaj si hua ꞌyo yoꞌój daj. 7Ni̱ gayu do̱j ca̱n scanij tanj. Ni̱ xiraꞌ nu̱guanꞌan ca̱n daj nga̱ tanj. Hué dan ni̱ gane̱ coj daj, guiꞌyaj tanj. 8Ni̱ gayu do̱j ca̱n ango yoꞌój sa̱ꞌ. Ni̱ guixiraꞌ ca̱n daj. Ni̱ gachij manꞌan ca̱n. Ni̱ gayu sa̱ꞌ ca̱n. Ni̱ ꞌngo̱ coj daj gahui ꞌngo̱ ciento ca̱n. ―Daj gataj Jesús nani sij cuento rian ni ngüi̱ daj.
Ngaa ni̱ gaꞌmi nucuaj Jesús. Ni̱ gataj sij:
―Sisi̱ nu̱n chraquij a ni é re̱ꞌ, ni̱ gu̱nun a ni é re̱ꞌ nej aj. ―Daj gataj Jesús.
9Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ gataj ni sij gunun síꞌ:
―Ni̱ u̱n sin huin cuento nan ruhuaj gata únj. ―Daj gataj ni sij.
10Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Rian ni é re̱ꞌ riqui Yanꞌanj sisi̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ da̱j hua rian nicaj sun Yanꞌanj. Sani̱ rian ni ngüi̱ nitaj si nicaj dugüiꞌ ngāj, ni̱ nanīj cuento hua ránj. Ngaa ni̱ gui̱niꞌyaj ni sij. Sani̱ nun gui̱niꞌi ni sij. Ni̱ gu̱nun chraquij ni sij. Sani̱ naꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua ni sij.
11’Hué nan huin si ruhuaj gata cuento digyānj rian án re̱ꞌ. Da̱j rúnꞌ hua ca̱n daj, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. 12Ni̱ ca̱n guinij duꞌua chrej, ni̱ rúnꞌ hua ni ngüi̱ gunun nuguanꞌ huaj. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ sichre. Ni̱ ri sichre nuguanꞌ sa̱ꞌ daj niman ni sij sisi̱ nun gu̱xuman ruhua ni sij ni̱ꞌyaj ni sij Yanꞌanj. Daj si naꞌuej ruhua sichre si na̱caj Yanꞌanj ni sij. 13Ni̱ ca̱n guinij rian yoꞌój yej, ni̱ rúnꞌ hua ni ngüi̱ gunun nuguanꞌ huaj. Daj si ngaa gunun ni sij nuguanꞌ sa̱ꞌ daj, ni̱ nahuin raꞌa ni sij. Ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua ni sij. Sani̱ ꞌyaj ni sij rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ coj nitaj nico yaꞌa̱ siu̱. Do̱j gue̱ güi xuman ruhua ni sij niꞌyaj ni sij Yanꞌanj. Daj si ngaa gui̱ranꞌ ni sij sayun, ni̱ ga̱huin ni̱ni ni sij rian Yanꞌanj anj. 14Ni̱ ca̱n guinij scanij tanj rúnꞌ hua ango ni ngüi̱ gunun nuguanꞌ huaj. Ni̱ huin ruhua ni sij gui̱riꞌ ni sij rasu̱n ma̱n chruhua xungüi̱ nan. Ni̱ digyaꞌ yunꞌunj sanꞌanj ni sij si nahuij ruhua ni sij ga̱huin xuruꞌue ni sij. Ngaa ni̱ nitaj si ꞌyaj sa̱ꞌ ni sij ga̱ mánj. 15Ni̱ ca̱n guinij rian yoꞌój sa̱ꞌ hué daj hua ango ni ngüi̱ gunun nuguanꞌ. Ni̱ ngaa gunun ni sij nuguanꞌ sa̱ꞌ daj, ni̱ ga̱huin ni̱ca ruhua ni sij nga̱ nuguanꞌ daj. Daj si hua sa̱ꞌ niman ni sij. Ni̱ hua ni̱ca niman ni sij nej. Ni̱ ꞌyaj sa̱ꞌ ni sij. Ni̱ nitaj si du̱na ni sij si-chrej Yanꞌanj mánj. ―Daj gataj Jesús.
Nada oculto que no haya de ser manifestado
16Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Ni̱ ngaa arúnꞌ yanꞌa̱n chra̱ ꞌngo̱ candil, ni̱ si̱ guneꞌ hui̱ néꞌ riqui chru nga̱ riqui nna ganun yanꞌa̱n daj. Sani̱ gu̱toꞌ xataꞌ rian mesa sisi̱ gui̱xiguin yanꞌa̱n daj rian ni ngüi̱ ga̱tu chruhua hueꞌ gui̱niꞌi ni sij. 17Ngaa ni̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ naránj ni ngüi̱ acuanꞌ, sani̱ daranꞌanj na̱rugüiꞌ. Ni̱ nitaj a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ guixíj hui̱ ni ngüi̱ acuanꞌ, sani̱ gui̱niꞌi daranꞌ ni ngüi̱ xigui̱n sa̱ꞌ. 18Ngaa ni̱ ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ da̱j unun ni é re̱ꞌ ni nuguanꞌ nan. Daj si ga̱ꞌuiꞌ Yanꞌanj rian tsínj unun. Sani̱ ga̱ꞌne Yanꞌanj da gue̱ nicaj ni tsínj naꞌuej ruhua gu̱nun sa̱ꞌ. Daj si ani ruhua ni sij sisi̱ niꞌi sa̱ꞌ ni sij. Sani̱ sé daj huin mánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
La madre y los hermanos de Jesús
19Ngaa ni̱ guisíj nni Jesús nga̱ ni jnánj sij rian sij. Sani̱ nun ga̱ꞌue ga̱huin ni̱chrunꞌ aninꞌ nni síꞌ rian manꞌan sij. Daj si ma̱n ni̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ rian Jesús. 20Ngaa ni̱ nataꞌ ꞌngo̱ tsínj daj rian Jesús:
―Nní re̱ꞌ nga̱ ni jnánj re̱ꞌ anaꞌuij niquinꞌ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ huin ruhua ni sij gui̱niꞌi ni sij manꞌán re̱ꞌ. ―Daj gataj tsínj daj.
21Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Nnī nga̱ ni jnān huin ni ngüi̱ unun si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ ꞌyaj ni sij si ataj nuguanꞌ daj. ―Daj gataj Jesús.
Jesús calma la tempestad
22Hué dan ni̱ ꞌngo̱ güi daj, ni̱ gahui Jesús chruhua ꞌngo̱ rio̱ achéj rian nnee. Ni̱ gatúj ni tsínj nicoꞌ sij chruhua rio̱ nej. Ni̱ gataj Jesús gunun ni síꞌ:
―Ga̱nꞌanj néꞌ anéj chrej duꞌua laguna xa̱chij nan. ―Daj gataj Jesús.
Ngaa ni̱ ganꞌanj ni sij. 23Ni̱ ngaa huaj ni sij, ni̱ gatoj Jesús. Ni̱ gahui ꞌngo̱ nane̱ nucuaj xxi rian laguna daj. Ni̱ gara nnee chruhua rio̱. Ni̱ ruhua gui̱nij rio̱ daj chruhua nnee. 24Ngaa ni̱ ganꞌanj ni sij na̱chica ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
―Maestro, Maestro, ruhua ga̱huiꞌ néꞌ. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.
Ngaa ni̱ nachica ni sij Jesús. Ni̱ gaꞌmi huee sij rian nane̱ nga̱ rian nnee. Ngaa ni̱ ganiquinꞌ daranꞌanj. Ni̱ gahuin dinꞌinj rian laguna daj, guiꞌyaj Jesús. 25Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ naꞌue gu̱xuman ruhua á re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ manꞌānj únj. ―Daj gataj Jesús.
Ngaa ni guxuꞌuiꞌ ni sij. Ni̱ ganꞌanj ruhua ni sij. Ni̱ gataj ni sij gunun ni dugüiꞌ ni sij:
―Ni̱ u̱n tsínj huin tsínj nan únj. Ni̱ ngaa aꞌninꞌ síꞌ sun, ni̱ daꞌ nane̱ nga̱ nnee dagahuin si-nu̱guanꞌ sij. ―Daj gataj ni sij.
El endemoniado gadareno
26Ngaa ni̱ guisíj ni sij doꞌój ni tsínj gadareno. Ni̱ ngaj yoꞌój daj anéj chrej duꞌua laguna xa̱chij daj rian estado Galilea. 27Ni̱ nanij Jesús rio̱ daj. Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ daj rian Jesús. Ni̱ guisíj gaꞌi̱ yoꞌ nu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman sij. Ni̱ nitaj si nu̱n sij atsij. Ni̱ nitaj si nne sij hueꞌ mánj. Sani̱ nne sij chruhua ni yuꞌuj rian gachinꞌ ni sij níman. 28Ni̱ ngaa guiniꞌi sij Jesús, ni̱ gaguáj nucuaj sij. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj sij rian Jesús. Ni̱ gataj sij gaguáj sij:
―Nitaj si huaj si di̱guíj re̱ꞌ ngāj huín re̱ꞌ Jesús daꞌníj Yanꞌanj achij nne xataꞌ mánj. Aꞌmi acōj rián re̱ꞌ sisi̱ si̱ guiꞌyáj re̱ꞌ castigo manꞌānj mánj. ―Daj gataj sij gunun Jesús.
29(Ni̱ daꞌngaꞌ daj gataj sij daj si hua gaꞌninꞌ Jesús sun rian nane̱ xi̱ꞌi sisi̱ ga̱hui nane̱ xi̱ꞌi daj niman sij. Ni̱ hua guisíj gaꞌi̱ yoꞌ sisi̱ guidaꞌa nane̱ xi̱ꞌi tsínj daj. Ni̱ anumi cadena raꞌa sij nga̱ dacój sij, guiꞌyaj ni ngüi̱. Sani̱ xiꞌninꞌ cadena, guiꞌyaj sij. Ni̱ nicaj nane̱ xi̱ꞌi sij ganꞌanj-ánꞌ sij quij quiꞌyanj na̱co nej.)
30Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús síꞌ. Ni̱ gataj sij:
―Da̱j gu̱ꞌnaj re̱ꞌ únj. ―Gataj Jesús.
Ni̱ gataj manꞌan síꞌ:
―Xiꞌninꞌ nico gu̱ꞌnā aj. ―Daj gataj síꞌ xiꞌí si gaꞌi̱ nico nane̱ xi̱ꞌi gatúj chruhua niman síꞌ.
31Ni̱ gaꞌmi yaco ni nane̱ xi̱ꞌi daj rian Jesús sisi̱ si̱ gaꞌnij síꞌ ga̱nꞌanj ni nane̱ xi̱ꞌi daj rian yanꞌa̱n mánj.
32Ni̱ ni̱chrunꞌ xiꞌí quij mán ꞌngo̱ xiꞌninꞌ xxi xacáj xa xuj. Ni̱ gaꞌmi yaco ni nane̱ xi̱ꞌi rian Jesús sisi̱ ga̱ꞌnij síꞌ ga̱nꞌanj ga̱tu ni sij chruhua niman ni xacáj daj. Ngaa ni̱ gaꞌuej ruhua Jesús sisi̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni nane̱ xi̱ꞌi daj. 33Ngaa ni̱ gahui ni nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman tsínj daj. Ni̱ ganꞌanj ga̱tu ni sij chruhua niman ni xacáj da aj. Ngaa ni̱ ꞌngo̱ ganꞌanj gue̱ xiꞌninꞌ xacáj daj guinij xúꞌ chra̱ ꞌngo̱ huej. Ni̱ guinij ni xuj chruhua laguna gahuiꞌ ni xúꞌ chruhua nnee aj.
34Ni̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj dugumi ni xacáj si guiranꞌ xúꞌ, ni̱ gunánj ni sij na̱nꞌ ni sij xánj ni sij nga̱ riqui quij. Ni̱ nataꞌ ni sij da̱j gahuin guiranꞌ ni sij. 35Hué dan ni̱ gahui ni ngüi̱ daj ganꞌanj gui̱niꞌyaj ni sij u̱n sin huin guiranꞌ ni tsínj daj. Ni̱ ngaa guisíj ni sij rian nne Jesús, ni̱ guiniꞌi ni sij tsínj guinu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman daj. Ni̱ yya̱j ni̱ nne sij xiꞌí Jesús nu̱n sij si-ganꞌ sij, hua sa̱ꞌ gaꞌue nani ruhua sij. Ni̱ guxuꞌuiꞌ ni ngüi̱ guisíj daj. 36Ni̱ ni tsínj guiniꞌi da̱j gahuin, ni̱ ganani ni sij da̱j gahuin ngaa ganahuin sa̱ꞌ tsínj guinu̱n ni nane̱ xi̱ꞌi, guiꞌyaj Jesús.
37Hué dan ni̱ gachínj jniꞌyaj daranꞌ ni tsínj gadareno rian Jesús sisi̱ ga̱hui síꞌ ga̱nꞌanj síꞌ xánj ni sij. Daj si guxuꞌuiꞌ ni sij. Ngaa ni̱ gahui Jesús chruhua rio̱ achéj rian nnee. Ni̱ ganꞌanj sij anéj chrej duꞌua laguna daj. 38Ngaa ni̱ gaꞌmi yaco tsínj gunu̱n ni nane̱ xi̱ꞌi rian Jesús sisi̱ ga̱ꞌuej síꞌ gui̱nicaj dugüiꞌ síꞌ nga̱ sij ga̱nꞌanj nu̱ngüej sij. Sani̱ gaꞌníj Jesús na̱nꞌ síꞌ ducuá síꞌ. Ni̱ gataj sij:
39―Güi̱j na̱nꞌ ducuá re̱ꞌ, ngaa ni̱ na̱taꞌ re̱ꞌ gu̱nun ni dugüíꞌ re̱ꞌ daranꞌ si sa̱ꞌ guiꞌyaj Yanꞌanj xiꞌí manꞌán re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun sij.
Ngaa ni̱ ganꞌanj sij. Ni̱ nataꞌ sij rian daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ daj xiꞌí si sa̱ꞌ guiꞌyaj Jesús rian sij.
La hija de Jairo; la mujer que tocó el manto de Jesús
40Ni̱ ngaa nanica̱j Jesús, ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua ni ngüi̱ nahuin raꞌa ni sij manꞌan Jesús. Daj si anaꞌuij daranꞌ ni sij síꞌ. 41Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj huin achij chruhua nuhui rian nne Jesús, gu̱ꞌnaj síꞌ Jairo. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj síꞌ xiꞌí Jesús. Ni̱ gaꞌmi yaco síꞌ rian Jesús sisi̱ ga̱nꞌanj sij ducuá síꞌ. 42Daj si hua urin daꞌni̱ xa̱na síꞌ. Ni̱ síj ꞌngo̱ si xu̱huij yoꞌ huaj únꞌ. Ni̱ do̱j ni̱ ga̱huiꞌ únꞌ.
Ni̱ ngaa huaj Jesús, ni̱ ducu guruꞌman ni ngüi̱ xiꞌníj síꞌ ganica̱j ni sij rian huaj síꞌ.
43Ni̱ scanij ni ngüi̱ daj, ni̱ niquinꞌ ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na aꞌnanꞌ si guisíj xu̱huij yoꞌ uráj tun únꞌ. Ni̱ gutinꞌ únꞌ daranꞌ si nicaj únꞌ nga̱ ni tsínj go̱noꞌo. Sani̱ nun ga̱ꞌue ga̱nahuin únꞌ, guiꞌyaj a̱ ꞌngo̱ ni sij. 44Ngaa ni̱ ganꞌanj ni̱chi únꞌ scanij ni ngüi̱ guisíj únꞌ rucú Jesús. Ni̱ ganun únꞌ chra̱ raꞌa únꞌ duꞌua si-ganꞌ síꞌ. Ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora, ni̱ ganiquinꞌ si uráj tun. 45Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Da̱j hua á re̱ꞌ ganun raꞌa si-ganꞌānj únj. ―Daj gataj Jesús.
Sani̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni sij nun ganun si-ganꞌ Jesús, ataj ni sij. Ngaa ni̱ gataj Pedro nga̱ ni tsínj ma̱n nga̱ sij:
―Ma̱n ni̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ rián re̱ꞌ. Ni̱ chráj raꞌa daranꞌ ni sij manꞌán re̱ꞌ. Ngaa ni̱ u̱n sin huin ni̱ nachínj snanꞌanj re̱ꞌ: “Da̱j hua ngüi̱ ganun raꞌa manꞌān únj.” Daj gataj ni sij gunun Jesús.
46Sani̱ gataj Jesús:
―Ganun yya ꞌngo̱ ngüi̱ manꞌānj. Daj si niꞌīnj sisi̱ nahuin ngüi̱, guiꞌyā. ―Daj gataj Jesús.
47Ni̱ ngaa guiniꞌi yunꞌunj xa̱na daj sisi̱ naꞌue gui̱xij hui̱ únꞌ, ni̱ nagunánj únꞌ gaꞌna̱ꞌ únꞌ ganiquinꞌ ráj da̱coj únꞌ rian Jesús. Ni̱ nataꞌ yya únꞌ gunun sij rian daranꞌ ni ngüi̱ u̱n xi̱ꞌi huin ganun raꞌa únꞌ si-ganꞌ Jesús. Ni̱ nataꞌ únꞌ sisi̱ ꞌngo̱ hora, ni̱ nahuin únꞌ, guiꞌyaj sij.
48Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun únꞌ:
―Xicaꞌuīj, ganahuín re̱ꞌ, guiꞌyaj si guxuman ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ manꞌānj. Ni̱ dínj ga̱huin nimán re̱ꞌ ga̱nꞌanj re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun únꞌ.
49Ni̱ hua gue̱ aꞌmi Jesús, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj sun rian tsínj nicaj sun nuhui daj. Ni̱ gataj síꞌ gunun sij:
―Guisíj gahuiꞌ daꞌni̱ xa̱na re̱ꞌ. Ngaa ni̱ si̱ garasu̱n re̱ꞌ rian Maestro mánj. ―Daj gataj síꞌ gunun Jairo.
50Sani̱ gunun Jesús si gataj síꞌ. Ni̱ gataj sij:
―Si̱ guxuꞌuíꞌ re̱ꞌ mánj. Maan si gu̱xuman yya ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ manꞌānj. Ngaa ni̱ ga̱nahuin sa̱ꞌ daꞌníj re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.
51Ni̱ ngaa gatúj Jesús chruhua hueꞌ, ni̱ nun ga̱ꞌuej sij sisi̱ ga̱tu ni ngüi̱ nga̱ sij. Ni̱ maan Pedro nga̱ Jacobo nej, Juan nej, nu̱ngüej nica̱ Jairo nej, gaꞌuej Jesús ga̱tu chruhua hueꞌ nga̱ sij. 52Ni̱ ducu aco ni ngüi̱. Ni̱ aguáj ni sij nej. Sani̱ gataj Jesús:
―Si̱ gaco ni é re̱ꞌ mánj. Sé si gahuiꞌ tsinꞌ xa̱na mánj. Sani̱ si ato nánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
53Sani̱ gaꞌngaꞌ na̱co ni sij guiniꞌi ni sij manꞌan Jesús. Daj si guiniꞌi ni sij sisi̱ hua gahuiꞌ yya tsinꞌ daj. 54Sani̱ guidaꞌa Jesús raꞌa tsinꞌ daj. Ni̱ gaꞌmi nucuaj sij. Ni̱ gataj sij:
―Tsinꞌ xa̱na, ataj snanꞌān gu̱nun so̱ꞌ sisi̱ na̱chica so̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun tsinꞌ daj.
55Ngaa ni̱ ganáꞌnij tsinꞌ xa̱na daj. Ni̱ hué hora ꞌngo̱ nachica unj. Ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ ni ngüi̱ xa̱ tsinꞌ daj.
56Ni̱ ducu ganꞌanj ruhua nu̱ngüej nica̱ Jairo. Sani̱ gaꞌninꞌ Jesús sun sisi̱ si̱ nataꞌ nu̱ngüej sij nuguanꞌ daj rian ni̱ a̱ ꞌngo̱ ngüi̱ mánj.
9Misión de los doce discípulos
1Hué dan ni̱ gaquínj Jesús sisi̱ na̱huin yuꞌ ni xu̱huij ni tsínj nicoꞌ sij rian sij. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij sun rian ni síꞌ sisi̱ gui̱nicaj ni síꞌ sun rian ni nane̱ xi̱ꞌi. Ni̱ hué daj gaꞌuiꞌ sij fuerza sisi̱ ga̱nahuin ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, gui̱ꞌyaj ni síꞌ nej. 2Ni̱ gaꞌníj Jesús sisi̱ ga̱nꞌanj ga̱ꞌmi ni síꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nicaj sun Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj Jesús sisi̱ ga̱nahuin ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, gui̱ꞌyaj ni sij nej. 3Ni̱ gataj Jesús:
―Ga̱yun ni é re̱ꞌ ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ. Ni̱ si̱ gaꞌue gui̱nicaj ni é re̱ꞌ rutsi̱ nej, xinánj nej, chrachrúnj nej, sanꞌanj nej, ganꞌanj ni é re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ gaꞌue gui̱nicaj ni é re̱ꞌ atsij na̱duna ni é re̱ꞌ ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ mánj. 4Ni̱ ngaa ga̱tu ni é re̱ꞌ chruhua ꞌngo̱ hueꞌ, ngaa ni̱ gu̱naj ni é re̱ꞌ hueꞌ daj da síj ga̱hui ni é re̱ꞌ ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ xumanꞌ daj. 5Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ yuꞌuj naꞌue ni sij na̱huin raꞌa ni sij a ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ na̱gunanꞌ a ni é re̱ꞌ yoꞌój chru̱ dacój ni é re̱ꞌ ngaa ga̱hui ni é re̱ꞌ yuꞌuj daj. Ni̱ hué-éꞌ huin ꞌngo̱ ducuánj di̱gyán ni é re̱ꞌ rian ni sij sisi̱ nun gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ ni sij. ―Daj gataj Jesús.
6Hué dan ni̱ gahui ni tsínj nicoꞌ Jesús ganꞌanj ni sij daranꞌ ni xumanꞌ. Ni̱ nataꞌ ni sij nuguanꞌ sa̱ꞌ. Ni̱ ni̱nꞌ ga̱chraꞌ ganahuin ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, guiꞌyaj ni sij nej.
Muerte de Juan el Bautista
7Ni̱ gunun rey Herodes daranꞌ si guiꞌyaj Jesús. Ni̱ nun na̱riꞌ ruhua sij si gui̱ꞌyaj sij. Daj si gataj go̱ꞌngo ni ngüi̱ sisi̱ ganáꞌnij Juan scanij ni níman. 8Ni̱ gataj ango ni sij sisi̱ hué Jesús huin tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj gu̱ꞌnaj Elías. Ni̱ gataj ango daꞌaj ni sij sisi̱ ganáꞌnij ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj gane síꞌ asi̱j ná. 9Ni̱ gataj rey Herodes:
―Gaꞌninꞌ ni sij chra̱ Juan, guiꞌyā. Ngaa ni̱ u̱n tsínj huin tsínj da únj. Daj si unūnj gaꞌi̱ nuguanꞌ xiꞌí sij. ―Daj gataj Herodes.
Ni̱ huin ruhua Herodes gui̱niꞌi síꞌ manꞌan Jesús.
Alimentación de los cinco mil
10Ni̱ ngaa nanica̱j ni tsínj nicoꞌ Jesús, ni̱ gataj ni sij daranꞌ si guiꞌyaj ni sij rian Jesús. Hué dan ni̱ nicaj Jesús ni sij ganꞌanj síꞌ ꞌngo̱ quij quiꞌyanj na̱co ni̱chrunꞌ xumanꞌ Betsaida. 11Ni̱ ngaa guiniꞌi ni ngüi̱, ni̱ guinicoꞌ ni sij manꞌan síꞌ. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ síꞌ nga̱ ni sij. Ni̱ gaꞌmi síꞌ rian ni sij sisi̱ da̱j nicaj sun Yanꞌanj rian ni sij. Ni̱ ganahuin ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, guiꞌyaj síꞌ nej. 12Ni̱ ngaa ruhua guini̱, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni xu̱huij ni tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
―Ga̱naꞌnij re̱ꞌ ni ngüi̱ ga̱nꞌanj ni sij ni xumanꞌ nga̱ ni rancho ngaj ni̱chrunꞌ sisi̱ na̱riꞌ ni sij rian ga̱ne ni sij nga̱ si xa̱ ni sij. Daj si rian mán néꞌ nitaj ni ngüi̱ mán mánj. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.
13Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ga̱ꞌuiꞌ manꞌan án re̱ꞌ si xa̱ ni sij nánj. ―Daj gataj Jesús.
Sani̱ gataj ni sij:
―Urin si nicaj únj huin u̱nꞌunꞌ chrachrúnj nga̱ hui̱j gue̱ xucuaj. Sani̱ nun niꞌi únj sisi̱ huin ruhuá re̱ꞌ ga̱nꞌanj gui̱ran únj si xa̱ daranꞌ ni ngüi̱ nan. ―Daj gataj ni sij.
14Ni̱ síj ꞌngo̱ si u̱nꞌunꞌ mil tsínj mán yuꞌuj daj. Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij:
―Gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ si ga̱ne ni ngüi̱ rian yoꞌój. Ni̱ na̱huin chreꞌ da hui̱j xia chiꞌ da hui̱j xia chiꞌ ngüi̱ ga̱ne go̱ꞌngo yuꞌuj, gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.
15Ni̱ daꞌngaꞌ daj guiꞌyaj ni sij. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne daranꞌ ni ngüi̱, guiꞌyaj ni sij. 16Ngaa ni̱ guidaꞌa Jesús u̱nꞌunꞌ chrachrúnj nga̱ hui̱j xucuaj daj. Ni̱ niꞌyaj sij xataꞌ. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij si guruhua Yanꞌanj. Ngaa ni̱ guraꞌ daꞌaj sij ni chrachrúnj gaꞌuiꞌ sij raꞌa ni tsínj nicoꞌ sij sisi̱ na̱gaꞌuiꞌ ni síꞌ raꞌa ni ngüi̱ aj. 17Ni̱ xa daranꞌ ni ngüi̱. Ni̱ gara ran riqui ni sij. Ngaa ni̱ ganacaj ni sij daso gunaj. Ni̱ nara ni sij xu̱huij xuguti̱ nga̱ ni daso daj.
La confesión de Pedro
18Ni̱ ꞌngo̱ güi ngaa achínj jniꞌyaj ni̱ni urin Jesús rian Yanꞌanj, ni̱ ma̱n ni tsínj nicoꞌ sij nga̱ manꞌan sij. Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni síꞌ. Ni̱ gataj sij:
―Ni̱ u̱n tsínj huīnj ataj ni ngüi̱, ruhua á re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.
19Ngaa ni̱ gataj ni síꞌ:
―Ataj daꞌaj ni ngüi̱ sisi̱ hué re̱ꞌ huin Juan, tsínj duguataꞌ nnee. Ni̱ ataj ango ni sij sisi̱ hué re̱ꞌ huin tsínj gu̱ꞌnaj Elías. Ni̱ ataj ángo ni sij sisi̱ hué re̱ꞌ huin ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ ganáꞌnij tsínj daj nahuin síꞌ manꞌán re̱ꞌ aj. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.
20Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ni̱ u̱n tsínj huīnj, ruhua manꞌan án re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.
Ngaa ni̱ gataj Pedro:
―Hué re̱ꞌ huin Cristo, tsínj ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Pedro.
Jesús anuncia su muerte
21Sani̱ gaꞌninꞌ Jesús nico sun rian ni sij sisi̱ si̱ nataꞌ ni sij nuguanꞌ nan rian ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ mánj.
22Ni̱ gataj síꞌ:
―Hua nia̱n sisi̱ gui̱ranꞌānj nico sayun, huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ da̱nicaj ni tsínj huin achij nej, ni chrej huin rian nej, ni tsínj digyán ley manꞌānj. Ni̱ da̱gahuiꞌ ni sij manꞌānj. Sani̱ xiráj hua̱ꞌnij güi, ni̱ ga̱naꞌnī. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
23Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun daranꞌ ni sij:
―Sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj huin ruhua nicoꞌ yūnj, ngaa ni̱ du̱naj sij si-chrej manꞌan sij. Ngaa síj ni̱ yaꞌyoj ga̱ta sij rugutsi̱ gui̱nicoꞌ sij yūnj anj. 24Ni̱ tsínj naꞌuej ruhua ga̱huiꞌ sij ngāj, ni̱ ga̱ niꞌya sij. Sani̱ tsínj ga̱ꞌue ga̱huiꞌ xiꞌí manꞌānj, ni̱ ga̱ne ni̱ganj sij nga̱ Yanꞌanj anj. 25Ni̱ sisi̱ gui̱ꞌyaj gana ꞌngo̱ tsínj daj daranꞌ si ma̱n chruhua xungüi̱ ga̱huin siꞌyaj sij, ngaa ni̱ u̱n sin huin si huin-ínꞌ sisi̱ ga̱ niꞌya manꞌan sij únj. 26Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj na̱ꞌaj niꞌyaj yūnj nga̱ si-nu̱guanꞌānj, ngaa ni̱ ga̱huin na̱ꞌā nga̱ sij ngaa ga̱ꞌnaꞌ yūnj nga̱ ni ángel sa̱ꞌ chruhua xungüi̱ nan. Ni̱ ga̱huin ꞌueé nu̱ngüej chrē. Ni̱ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. 27Ni̱ xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj si ga̱huiꞌ daꞌaj ni ngüi̱ mán yuꞌuj nan daꞌ gui̱niꞌi ni sij ga̱ꞌnaꞌ gui̱nicaj sun Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Jesús.
La transfiguración
28Ni̱ ngaa guisíj ꞌngo̱ si tu̱nj güi si gaꞌmi Jesús ni nuguanꞌ nan, ni̱ nicaj sij Pedro nga̱ Juan nej, Jacobo nej. Ni̱ gahui sij chra̱ ꞌngo̱ quij ga̱chinj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj. 29Ni̱ ngaa achínj jniꞌyaj sij, ni̱ naduna rian sij. Ni̱ nahuin gatsi̱ ni̱nꞌ si-ganꞌ sij. Ni̱ nahuin aca̱ si-ganꞌ sij nej. Ngaa ni̱ gurugüiꞌ hui̱j tsínj daj. 30Ni̱ gaꞌmi nu̱ngüej tsínj daj nga̱ sij huin nu̱ngüej síꞌ Moisés nga̱ Elías. 31Ni̱ ꞌueé ni̱nꞌ ruhua gurugüiꞌ nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ gaꞌmi nu̱ngüej síꞌ nga̱ Jesús xiꞌí si ga̱huiꞌ sij xumanꞌ Jerusalén ga̱hui sij chruhua xungüi̱ nan. 32Ni̱ ꞌna̱ꞌ nnej rian ni du̱güiꞌ Pedro. Sani̱ nun ga̱toj ni sij. Ni̱ guiniꞌi ni sij sisi̱ xigui̱n si-ganꞌ Jesús. Ni̱ hué daj guiniꞌi ni sij nu̱ngüej tsínj niquinꞌ nga̱ Jesús nej. 33Ni̱ ngaa gaxi̱ꞌi gahui anéj nu̱ngüej tsínj daj rian Jesús, ni̱ gataj Pedro gunun Jesús:
―Sa̱ꞌ mán néꞌ yuꞌuj nan Maestro. Ngaa ni̱ gui̱ꞌyaj únj hua̱ꞌnij hueꞌ recoj le. Ni̱ ꞌngo̱j manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ angoj Moisés. Ni̱ ángoj Elías. ―Daj gataj Pedro.
Sani̱ nun niꞌi sij si ataj sij mánj.
34Ni̱ ngaa aꞌmi Pedro, ni̱ nasíj ꞌngo̱ nga guiran-ánꞌ rian ni sij. Ni̱ guxuꞌuiꞌ ni sij si ꞌngo̱ nasíj nga daj rian ni sij. 35Ni̱ scanij nga daj gunun ni sij ꞌngo̱ nane̱ gataj-áꞌ:
―Tsínj nan huin daꞌnī ꞌi̱ ruhuāj. Gu̱nun a ni é re̱ꞌ si ataj síꞌ. ―Daj gataj Yanꞌanj gunun ni sij.
36Ni̱ ngaa ganahuij gaꞌmi Yanꞌanj, ni̱ gunáj urin Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ síꞌ. Ni̱ dínj gane duꞌua ni sij ni güi daj nun na̱taꞌ ni sij si guiniꞌi ni sij gunun ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ mánj.
Jesús sana a un muchacho endemoniado
37Ni̱ ango güi ngaa nanij ni sij chra̱ quij, ni̱ mán ni̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ na̱riꞌ dugüiꞌ nga̱ Jesús.
38Ni̱ niquinꞌ ꞌngo̱ tsínj daj scanij ni ngüi̱. Ni̱ gaguáj síꞌ. Ni̱ gataj síꞌ:
―Maestro, achínj jniꞌyā rián re̱ꞌ sisi̱ gui̱niꞌyaj re̱ꞌ daꞌnī. Daj si urin sij nicā. 39Ni̱ daꞌa ꞌngo̱ nane̱ xi̱ꞌi manꞌan sij. Ni̱ hora aguáj sij. Ni̱ guidaꞌa xiꞌi̱ yaquij, ꞌyaj nane̱ xi̱ꞌi daj da ahui yatanꞌ duꞌua sij. Ni̱ naꞌuej ruhua nane̱ xi̱ꞌi daj ga̱huin ane rian daꞌnī. 40Ni̱ gaꞌmi yacōj rian ni tsínj nicóꞌ re̱ꞌ sisi̱ gui̱ri ni sij nane̱ xi̱ꞌi niman daꞌnī. Sani̱ nun gu̱nucuaj ni sij gui̱ri ni sij mánj. ―Daj gataj tsínj daj gunun Jesús.
41Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ni ngüi̱ ma̱n yya̱j, ni̱ naꞌue gu̱xuman ruhua ni é re̱ꞌ ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ manꞌānj. Ni̱ xiꞌi̱ niman án re̱ꞌ. Ni̱ naꞌue gu̱nucuā ga̱ne nigān nga̱ ni é re̱ꞌ mánj. Ni̱ naꞌue gu̱nucuā si-chrej ni é re̱ꞌ ni̱ganj mánj. Ni̱caj re̱ꞌ daꞌníj re̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ riānj anj. ―Daj gataj Jesús.
42Ni̱ ngaa gahuin ni̱chrunꞌ tsinꞌ daj, ni̱ ganatúj sij, guiꞌyaj nane̱ xi̱ꞌi daj. Ni̱ guidaꞌa xiꞌi̱ yaquij, guiꞌyaj nane̱ xi̱ꞌi nej. Sani̱ gaꞌmi huee Jesús rian nane̱ xi̱ꞌi daj. Ni̱ ganahuin tsinꞌ, guiꞌyaj Jesús. Ni̱ nagaꞌuiꞌ Jesús tsinꞌ daj rian chrej sij. 43Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua daranꞌ ni ngüi̱ xiꞌí da̱j hua nucuaj Yanꞌanj anj.
Jesús anuncia otra vez su muerte
Ni̱ ngaa hua gue̱ gahuin yanꞌanj ruhua ni sij, ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij:
44―Gu̱nun sa̱ꞌ á re̱ꞌ ni nuguanꞌ ga̱ꞌmī nan. Huēj huin daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ ni sij manꞌānj raꞌa ni tsínj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.
45Sani̱ naꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua ni sij si gataj Jesús. Daj si naꞌue gu̱nun sa̱ꞌ ni sij, guiꞌyaj nuguanꞌ daj. Ni̱ xuꞌuiꞌ ni sij ga̱chinj snanꞌanj ni sij Jesús xiꞌí nuguanꞌ daj.
¿Quién es el mayor?
46Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi ni tsínj nicoꞌ Jesús gaꞌmi ni sij u̱n tsínj huin achij scanij ni sij. 47Ni̱ niꞌi Jesús da̱j ani ruhua niman ni sij. Ngaa ni̱ guidaꞌa Jesús raꞌa ꞌngo̱ tsinꞌ. Ni̱ gani sij tsinꞌ daj xiꞌníj sij. 48Ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ:
―Ni̱ u̱n tsínj na̱huin raꞌa tsinꞌ nan xiꞌí si nicaj dugüiꞌ sij ngāj, ni̱ na̱huin raꞌa sij manꞌānj nej. Ni̱ tsínj na̱huin raꞌa manꞌānj, ni̱ na̱huin raꞌa sij Yanꞌanj. Daj si Yanꞌanj huin si gaꞌníj gaꞌnāj. Ni̱ tsínj nicoꞌ da ru̱cu scanij ni é re̱ꞌ, ni̱ hué tsínj daj huin tsínj huin achij. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
El que no es contra nosotros, por nosotros es
49Hué dan ni̱ gataj Juan gunun Jesús:
―Maestro, guiniꞌi ni únj ꞌngo̱ tsínj aꞌmi si-xugüí re̱ꞌ. Ni̱ hué da guiri sij nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman ni ngüi̱. Sani̱ nitaj si chéj sij nga̱ ni únj. Ngaa ni̱ xiꞌí daj nun ga̱ꞌuej únj sisi̱ gui̱ꞌyaj sij daj. ―Daj gataj Juan.
50Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ga̱ꞌninꞌ ruhuá re̱ꞌ sisi̱ hué daj gui̱ꞌyaj tsínj daj. Daj si tsínj nitaj si ununꞌ ngo̱ꞌ, ni̱ chracuij sij yu̱nꞌ anj. ―Daj gataj Jesús gunun Juan.
Jesús reprende a Jacobo y a Juan
51Ni̱ ngaa achin do̱j güi gui̱nanꞌ Jesús xataꞌ, ni̱ ꞌngo̱ gani ruhua sij ga̱nꞌanj sij xumanꞌ Jerusalén. 52Ni̱ gaꞌníj sij go̱ꞌngo tsínj ga̱nꞌanj sini rian sij. Ni̱ ganꞌanj ni síꞌ xumanꞌ rian ma̱n ni tsínj samaritano sisi̱ gui̱ꞌyaj xugüi ni síꞌ rian gu̱na ni du̱güiꞌ Jesús. 53Sani̱ nun nahuin raꞌa ni tsínj samaritano Jesús. Daj si hua niꞌi ni síꞌ sisi̱ huaj Jesús xumanꞌ Jerusalén. 54Ni̱ guiniꞌi hui̱j tsínj nicoꞌ Jesús si guiꞌyaj ni tsínj daj. Ni̱ gu̱ꞌnaj nu̱ngüej sij Jacobo nga̱ Juan. Ni̱ gataj nu̱ngüej sij gunun Jesús:
―Señor, huin ruhuá re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌninꞌ nu̱ngüej únj yanꞌa̱n ga̱yu xataꞌ ga̱ca ni tsínj ma̱n nan da̱j rúnꞌ guiꞌyaj tsínj gu̱ꞌnaj Elías asi̱j ná níꞌ. ―Daj gataj nu̱ngüej sij gunun Jesús.
55Sani̱ nanica̱j Jesús chranꞌ síꞌ nu̱ngüej sij. Ni̱ gataj síꞌ:
―Nun niꞌi nu̱ngüej é re̱ꞌ da̱j hua niman nu̱ngüej é re̱ꞌ.
56Sé si ꞌnāj sisi̱ gue̱reꞌ niman ni ngüi̱ gui̱ꞌyā huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Sani̱ ꞌnāj na̱cā ni sij. ―Daj gataj Jesús. Ngaa ni̱ ganꞌanj ni sij ango xumanꞌ.
Los que querían seguir a Jesús
57Ni̱ ngaa huaj ni sij chrej, ni̱ gataj ꞌngo̱ tsínj daj gunun Jesús:
―Señor, huin ruhuāj gui̱nicōj manꞌán re̱ꞌ ni̱ a̱ ga̱nꞌanj re̱ꞌ aj. ―Daj gataj sij.
58Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Hua huej nu̱n xune aj. Ni̱ hua si-ga̱caꞌ xataj chéj xataꞌ nu̱n xúꞌ. Sani̱ nitaj ri̱an gu̱na daꞌníj ni ngüi̱ huīnj mánj. ―Daj gataj Jesús gunun tsínj daj.
59Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ango tsínj daj:
―Gui̱nicoꞌ re̱ꞌ manꞌānj. ―Daj gataj Jesús.
―Señor, du̱ná re̱ꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj sinīj ga̱chīnj chrē aj. ―Daj gataj sij.
60Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ga̱ꞌninꞌ ruhuá re̱ꞌ si ga̱chinꞌ ango ni sij níman. Daj si rúnꞌ huin níman huin ni sij. Sani̱ ga̱nꞌanj manꞌán re̱ꞌ ga̱ꞌmi re̱ꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nicaj sun Yanꞌanj rian néꞌ. ―Daj gataj Jesús.
61Ngaa ni̱ gataj ango tsínj daj gunun Jesús:
―Señor, huin ruhuāj gui̱nicōj manꞌán re̱ꞌ, sani̱ du̱na siní re̱ꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj ga̱tā gu̱nun ni dugüiꞌīj. ―Daj gataj sij gunun Jesús.
62Sani̱ gataj Jesús gunun sij:
―Nitaj si níꞌyanj tsínj daꞌa nne ngaa ni̱ꞌyaj sij rucú sij. Ni̱ daꞌngaꞌ daj naꞌue gui̱ꞌyaj sun sa̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj rian nicaj sun Yanꞌanj ngaa ni̱ꞌyaj sij rucú sij. ―Daj gataj Jesús gunun tsínj daj.
10Misión de los setenta
1Hué daj síj ni̱ nacui Señor yaꞌnij xia chiꞌ ranꞌ tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gaꞌníj sij hui̱j hui̱j ranꞌ ni síꞌ guita̱j dian sini ya̱n ga̱nꞌanj ni síꞌ go̱ꞌngo ni xumanꞌ daj nej. 2Ni̱ gataj sij gunun ni tsínj daj:
―Rúnꞌ huin strigo huin ni ngüi̱ achin gu̱nun si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ rúnꞌ huin tsínj aꞌninꞌ strigo huin ni tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Nico ni̱nꞌ ruhua strigo ngaj achin ga̱ꞌninꞌ ni sij. Ngaa ni̱ ga̱chinj jniꞌyaj á re̱ꞌ rian Yanꞌanj sisi̱ ga̱ꞌnij manꞌan síꞌ ni tsínj gui̱ꞌyaj sun ga̱nꞌanj ga̱ꞌninꞌ ni sij si-strigo síꞌ. 3Ni̱ aꞌnī ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ rúnꞌ ga̱nꞌanj ni xachij ꞌni̱j scanij ni stuj huee. 4Ni̱ si̱ nicaj á re̱ꞌ nnánj nga̱ nnij nu̱n sanꞌanj nej, canj nej, ga̱nꞌanj án re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ guiniquinꞌ a ni é re̱ꞌ ga̱ꞌmi a ni é re̱ꞌ nga̱ ni tsínj na̱riꞌ a ni é re̱ꞌ chrej nej mánj.
5’Ni̱ ngaa ga̱tu a ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ hueꞌ, ni̱ ga̱taj sini ya̱n ni é re̱ꞌ rian ni ngüi̱ nne chruhua hueꞌ daj: “Ga̱huin dinꞌinj ruhua ni é re̱ꞌ.” Daj ga̱taj ni é re̱ꞌ. 6Ni̱ sisi̱ yuꞌuj daj nne ꞌngo̱ tsínj aꞌmi sa̱ꞌaj, ngaa ni̱ ga̱huin dinꞌinj ruhua sij da̱j huin ruhua ni é re̱ꞌ. Sani̱ sisi̱ nitaj ꞌngo̱ tsínj aꞌmi sa̱ꞌaj yuꞌuj daj, ngaa ni̱ na̱nicaj nuguanꞌ sa̱ꞌ gaꞌmi ni é re̱ꞌ rian án re̱ꞌ. 7Gu̱nan án re̱ꞌ hueꞌ nne tsínj sa̱ꞌ daj. Ni̱ xa̱ á re̱ꞌ go̱ꞌo a ni é re̱ꞌ si ri̱qui ni ngüi̱ daj. Daj si ni tsínj ꞌyaj sun, ni̱ hua si-chrej ni sij si ga̱ duꞌue ni sij. Si̱ ganꞌanj án re̱ꞌ go̱ꞌngo ni hueꞌ mánj. 8Ni̱ ngaa huaj gui̱sij a ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ xumanꞌ rian ráj xina̱ ni ngüi̱ niꞌi ni sij a ni é re̱ꞌ, ni̱ xa̱ á re̱ꞌ si ri̱qui ni sij aj. 9Jna̱huin a ni é re̱ꞌ ni ngüi̱ aꞌnanꞌ si guima̱n ni sij yuꞌuj daj. Ni̱ ga̱taj á re̱ꞌ gu̱nun ni sij: “Hua gahuin ni̱chrunꞌ ga̱ꞌnaꞌ ni̱caj sun Yanꞌanj rian ni é re̱ꞌ.” Daj ga̱taj ni é re̱ꞌ.
10’Sani̱ sisi̱ huaj gui̱sij a ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ xumanꞌ, ni̱ nun ráj xina̱ ni ngüi̱ niꞌyaj ni sij a ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱hui a ni é re̱ꞌ chruhua cayu, ni̱ ga̱taj á re̱ꞌ gu̱nun ni ngüi̱ mán xumanꞌ daj: 11“Nagunanꞌ ni únj yoꞌój yaj ma̱n xánj án re̱ꞌ guta dacój ni únj. Ni̱ daꞌngaꞌ daj ꞌyaj ni únj xiꞌí si naꞌue gu̱nun a ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ ni únj. Sani̱ gu̱nun sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ sisi̱ hua gahuin ni̱chrunꞌ ga̱ꞌnaꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj rian ni é re̱ꞌ.” Hué daj ga̱taj á re̱ꞌ gu̱nun ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ daj. 12Ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ güi na̱guiꞌyaj yya Yanꞌanj si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱, ngaa ni̱ huaj ga̱huin ni ngüi̱ xumanꞌ daj castigo si gui̱ranꞌ ni ngüi̱ xi̱ꞌi guimán xumanꞌ Sodoma asi̱j ná. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.
Ayes sobre las ciudades impenitentes
13Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ducu niqui niman ni é re̱ꞌ ni ngüi̱ mán xumanꞌ Corazín nga̱ xumanꞌ Betsaida. Ni̱ nun guiꞌyā si sa̱ꞌ xumanꞌ Tiro nga̱ xumanꞌ Sidón rúnꞌ guiꞌyā xumanꞌ Corazín nga̱ xumanꞌ Betsaida. Sani̱ sisi̱ hua guiꞌyā si sa̱ꞌ daj, ni̱ hua nani ruhua ni ngüi̱ ma̱n Tiro nga̱ Sidón xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij ná. Ni̱ hua gunun ni sij atsij nayaꞌ. Ni̱ hua gane ni sij rian yaj digyán ni sij sisi̱ hua yya nanica̱j ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. 14Hué dan ni̱ güi na̱guiꞌyaj yya Yanꞌanj si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱, ngaa ni̱ huaj gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ castigo si gui̱ranꞌ ni ngüi̱ xi̱ꞌi guimán xumanꞌ Tiro nga̱ xumanꞌ Sidón asi̱j ná. 15Ni̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ huin a ni é re̱ꞌ ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Capernaum sisi̱ nne̱ ni̱nꞌ ruhua ni é re̱ꞌ. Xiꞌí daj ani ruhua ni é re̱ꞌ sisi̱ hua ꞌueé ni̱nꞌ ruhua xánj án re̱ꞌ rúnꞌ hua xataꞌ hua xánj án re̱ꞌ, ruhua á re̱ꞌ. Sani̱ ga̱nꞌanj án re̱ꞌ rian ma̱n ni ngüi̱ gahuiꞌ, gui̱ꞌyā. ―Daj gataj Jesús.
16Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij:
―Ni ngüi̱ unun si ataj á re̱ꞌ, ni̱ hué daj gu̱nun ni sij si-nu̱guanꞌānj nej. Sani̱ sisi̱ da̱nicaj ni ngüi̱ ni é re̱ꞌ, ni̱ hué daj da̱nicaj ni sij manꞌānj nej. Ni̱ ni ngüi̱ da̱nicaj manꞌānj, ni̱ hué daj da̱nicaj ni sij Yanꞌanj nej. ―Daj gataj Jesús.
Regreso de los setenta
17Hué dan ni̱ nanica̱j hua̱ꞌnij xia chiꞌ ni tsínj ganꞌanj daj. Ni̱ hua nia̱ꞌ ruhua ni sij. Ni̱ gataj ni sij gunun Jesús:
―Señor, ni̱ daꞌ ni nane̱ xi̱ꞌi dagahuin rian ni únj ngaa aꞌmi únj si-xugüi manꞌán re̱ꞌ. ―Daj gataj ni sij.
18Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Da̱j rúnꞌ yoo̱ ahui duꞌui xataꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj guiniꞌīnj ꞌna̱ꞌ guinij sichre Satanás xataꞌ aj. 19Hua riquīj si gahuin nucuaj á re̱ꞌ si gu̱run a ni é re̱ꞌ rian xucuáj nga̱ xiquin nej. Ni̱ si̱ guiꞌyaj xi̱ꞌi xúꞌ rian án re̱ꞌ mánj. Ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj gana ni é re̱ꞌ rian si-fuerza sichre Satanás. Ni̱ nitaj si gui̱ranꞌ a ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj a̱ ꞌngo̱ ni nuguanꞌ quij nan mánj. 20Ni̱ hua yya dagahuin ni nane̱ xi̱ꞌi si ataj á re̱ꞌ. Sani̱ si̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua ni é re̱ꞌ xiꞌí si unun ni nane̱ xi̱ꞌi si ataj á re̱ꞌ mánj. Sani̱ ga̱huin nia̱ꞌ ruhua á re̱ꞌ si hua ni̱ca si-xugüi a ni é re̱ꞌ ta rian yanj xataꞌ, ꞌyaj Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús rian hua̱ꞌnij xia chiꞌ ni tsínj daj.
Jesús se regocija
21Hué hora daj ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua Jesús, guiꞌyaj Espíritu Santo. Ni̱ gataj sij gunun Yanꞌanj:
―Aꞌmi sa̱ꞌāj rián re̱ꞌ huín re̱ꞌ chrē nne xataꞌ. Ni̱ nicáj re̱ꞌ ni̱nꞌ sun xataꞌ nga̱ rian xungüi̱ ni̱caꞌ nej. Ni̱ aꞌmi sa̱ꞌāj rián re̱ꞌ xiꞌí si digyán re̱ꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ nan rian ni tsínj nitaj si huin achij. Ni̱ garij hui̱ re̱ꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ nan rian ni tsínj niꞌi sa̱ꞌ nga̱ ni tsínj chru̱n gaꞌi̱ nuguanꞌ nej. Ni̱ daꞌngaꞌ daj garanꞌ ruhuá re̱ꞌ guiꞌyáj re̱ꞌ huín re̱ꞌ chrē nne xataꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun Yanꞌanj.
22Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni ngüi̱:
―Riqui chrē daranꞌ ni rasu̱n riānj. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ nun niꞌi da̱j hua manꞌānj huīnj daꞌníj Yanꞌanj. Sani̱ urin chrē niꞌi aj. Ni̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ nun niꞌi da̱j hua chrē. Sani̱ urīnj niꞌi da̱j hua chrē si huīnj daꞌníj Yanꞌanj. Ni̱ u̱n ngüi̱ ri̱an ga̱ranꞌ ruhuāj digyānj, ni̱ ga̱ꞌue di̱gyānj rian ni sij da̱j hua chrē. ―Daj gataj Jesús.
23Ngaa ni̱ niꞌyaj Jesús rian urin ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:
―Hua ꞌueé rian ni tsínj acaj cuenta da̱j hua manꞌānj da̱j rúnꞌ acaj cuenta á re̱ꞌ niꞌyaj á re̱ꞌ rian xiꞌīj. 24Daj si asi̱j ná, ni̱ gahuin nico ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nga̱ nico ni rey gahuin ruhua gui̱niꞌi ni síꞌ si niꞌi ni é re̱ꞌ acuanꞌ. Sani̱ nun gui̱niꞌi ni sij. Ni̱ gahuin ruhua ni sij gu̱nun ni sij si unun ni é re̱ꞌ. Sani̱ nun gunun ni sij mánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
El buen samaritano
25Ngaa ni̱ naxu̱man ꞌngo̱ tsínj digyán ley gaꞌmi sij nga̱ Jesús. Ni̱ gahuin ruhua sij xa̱caj sij cuenta xiꞌí si-nu̱guanꞌ Jesús. Ni̱ nachínj snanꞌanj sij Jesús. Ni̱ gataj sij:
―Maestro, da̱j gui̱ꞌyā, ni̱ ga̱ne ni̱gān nga̱ Yanꞌanj únj. ―Daj gataj sij gunun Jesús.
26Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Da̱j ataj si-ley Yanꞌanj ayá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.
27Ni̱ gataj tsínj daj:
―“Ga̱huin ꞌi̱ ruhua néꞌ ni̱ꞌyaj néꞌ Señor huin Danꞌanj néꞌ nga̱ ni̱nꞌ niman néꞌ. Ni̱ ga̱huin ꞌi̱ ruhua néꞌ ni̱ꞌyaj néꞌ Yanꞌanj nga̱ daranꞌ si-fuerza néꞌ. Ni̱ ga̱huin ꞌi̱ ruhua néꞌ ni̱ꞌyaj néꞌ Yanꞌanj nga̱ ni̱nꞌ staꞌngaꞌ néꞌ. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌi̱ ruhua néꞌ niꞌyaj néꞌ manꞌan néꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin ꞌi̱ ruhua néꞌ ni̱ꞌyaj néꞌ ni dugüiꞌ néꞌ nej.” ―Daj gataj tsínj daj gunun Jesús.
28Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Duguꞌna̱j huaj atáj re̱ꞌ. Sisi̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyáj re̱ꞌ, ni̱ ga̱ne ni̱ganj re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj nánj. ―Daj gataj Jesús.
29Sani̱ manꞌan tsínj daj, ni̱ gahuin ruhua sij sisi̱ gui̱niꞌi Jesús sisi̱ tsínj sa̱ꞌ huin sij. Xiꞌí daj ni̱ nachínj snanꞌanj sij Jesús. Ni̱ gataj sij:
―Ni̱ u̱n tsínj huin dugüiꞌīj únj. ―Daj gataj sij.
30Ngaa ni̱ nani Jesús ꞌngo̱ cuento gunun síꞌ. Ni̱ gataj sij:
―Gahui ꞌngo̱ tsínj daj xumanꞌ Jerusalén huaj sij chrej xumanꞌ Jericó. Ni̱ gahui ni tsínj tu̱. Ni̱ gaꞌnej ni síꞌ si-ganꞌ tsínj huaj daj. Ni̱ gaꞌuiꞌ ni síꞌ sij. Ni̱ guiranꞌ xi̱ꞌi sij, guiꞌyaj ni síꞌ. Ni̱ do̱j ni̱ gahuiꞌ sij ngaa ganꞌanj ni síꞌ. 31Ngaa ni̱ huaj ꞌngo̱ chrej niquinꞌ rian ni tsínj israelita chrej daj. Sani̱ ngaa guiniꞌi sij ngaj tsínj guiranꞌ xi̱ꞌi daj, ni̱ gachin anéj sij rian síꞌ ganꞌanj sij. 32Ni̱ huaj ꞌngo̱ tsínj levita chrej daj nej. Ni̱ ngaa guiniꞌi sij tsínj daj, ni̱ gachin anéj sij ganꞌanj sij nej.
33’Sani̱ huaj ꞌngo̱ tsínj samaritano hué gue̱ chrej daj. Ni̱ tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej huin síꞌ. Ni̱ ngaa guiniꞌi síꞌ tsínj ngaj daj, ni̱ gahuin ꞌi̱ ruhua síꞌ niꞌyaj síꞌ sij. 34Ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ tsínj samaritano daj. Ni̱ guiꞌyaj go̱noꞌo sij gasiti nga̱ nnee vino tsínj guiranꞌ xi̱ꞌi daj. Ni̱ gumi sij atsij rian guiranꞌ xi̱ꞌi síꞌ. Ni̱ dagahui sij síꞌ xiráj dánj sij xucu. Ni̱ nicaj sij ganꞌanj sij mesón. Ni̱ dugumi sij manꞌan síꞌ. 35Ngaa ni̱ ango güi ngaa huin ruhua sij ga̱nꞌanj sij, ni̱ guiri sij hui̱j sanꞌanj huin denario gaꞌuiꞌ sij raꞌa tsínj du̱cua huin mesón. Ni̱ gataj sij: “Du̱gumi re̱ꞌ tsínj nan. Ni̱ sisi̱ gu̱tinꞌ re̱ꞌ huaj, ni̱ manꞌānj na̱ruꞌue rián re̱ꞌ ngaa na̱nicā ru̱huaꞌ yún ga̱ꞌnāj.” ―Daj nani Jesús cuento rian tsínj digyán ley daj.
36Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús síꞌ. Ni̱ gataj sij:
―Ngaa ni̱ da̱j hua yya ni hua̱ꞌnij tsínj gachin daj gahuin tsínj nicaj dugüiꞌ rian tsínj guiranꞌ xi̱ꞌi daj, ruhua manꞌán re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.
37Ngaa ni̱ gataj tsínj daj:
―Hué tsínj gahuin ꞌi̱ ruhua niꞌya tsínj guiranꞌ xi̱ꞌi, ruhuāj aj. ―Daj gataj tsínj digyán ley daj.
Ngaa ni:
―Güi̱j re̱ꞌ ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj manꞌán re̱ꞌ nej. ―Daj gataj Jesús.
Jesús visita a Marta y María
38Ni̱ ngaa huaj Jesús chrej, ni̱ guisíj síꞌ ꞌngo̱ xumanꞌ rian nu̱n ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na gu̱ꞌnaj Marta. Ni̱ gunáj Jesús ducuá únꞌ, guiꞌyaj únꞌ. 39Ni̱ hua ꞌngo̱ xugüiꞌij Marta gu̱ꞌnaj María. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne María dacój Jesús unun únꞌ si ataj Jesús. 40Ni̱ da nahuij ruhua Marta ꞌyaj sun únꞌ. Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ únꞌ rian Jesús, ni̱ nachínj snanꞌanj únꞌ:
―Señor, u̱n sin huin ni̱ nitaj si nahuij ruhuá re̱ꞌ sisi̱ urīnj duna xugüiꞌīj rian daranꞌ ni rasu̱n ꞌyā nan únj. Ga̱taj re̱ꞌ gu̱nun unj si chra̱cuij unj yūnj anj. ―Daj gataj Marta gunun Jesús.
41Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Marta, Marta, nahuij ruhuá re̱ꞌ nga̱ daranꞌ ni sun ꞌyáj re̱ꞌ. Ni̱ naꞌue ga̱huin dinꞌinj ruhuá re̱ꞌ mánj. 42Sani̱ hua urin nuguanꞌ sa̱ꞌ huin si níꞌyanj. Ni̱ hua nacui María nuguanꞌ sa̱ꞌ daj. Ni̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ si̱ gaꞌue ga̱taj sisi̱ si̱ gunun María si-nu̱guanꞌānj mánj. ―Daj gataj Jesús.
11Jesús y la oración
1Ngaa ni̱ ꞌngo̱ yu̱n nne Jesús ꞌngo̱ yuꞌuj gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj. Ni̱ ngaa ganahuij gachínj jniꞌyaj sij, ni̱ gataj ꞌngo̱ tsínj nicoꞌ sij:
―Señor, di̱gyán re̱ꞌ rian únj da̱j ga̱ꞌmi únj ngaa ga̱chinj jniꞌyaj ni únj rian Yanꞌanj da̱j rúnꞌ digyán Juan rian ni tsínj nicoꞌ síꞌ, ruhua únj. ―Daj gataj tsínj daj.
2Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ngaa ga̱chinj jniꞌyaj á re̱ꞌ rian Yanꞌanj, ni̱ ga̱taj á re̱ꞌ:
Chrej ni únj huín re̱ꞌ nné re̱ꞌ xataꞌ.
Ni̱ huin ruhua únj si ga̱ꞌmi ꞌueé ni ngüi̱ xiꞌí si-xugüi manꞌán re̱ꞌ.
Ni̱ huin ruhua únj si ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ gui̱nicaj re̱ꞌ sun rian ni ngüi̱, ruhua ni únj.
Ni̱ da̱j rúnꞌ dagahuin sa̱ꞌ ni ángel mán xataꞌ rian manꞌán re̱ꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj da̱gahuin ni ngüi̱ mán ni̱caꞌ rian manꞌán re̱ꞌ, ruhua únj nej.
3Ni̱ ri̱qui re̱ꞌ si xa̱ ni únj daꞌ go̱ꞌngo güi.
4Ni̱ gui̱nicaj re̱ꞌ ꞌngo̱ niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ únj si daꞌngaꞌ daj nicaj únj niman nico xiꞌí gaquinꞌ ꞌyaj dugüiꞌ únj rian únj nej.
Ni̱ si̱ duná re̱ꞌ si ga̱tsij sichre niman ni únj mánj.
Sani̱ ga̱ꞌni re̱ꞌ sisi̱ si̱ guiꞌyaj gana si quij rian únj.
Daꞌngaꞌ daj ga̱taj á re̱ꞌ ngaa ga̱chinj jniꞌyaj á re̱ꞌ rian Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
5Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Gui̱ꞌyóꞌ cuenta sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ ꞌngo̱ ni é re̱ꞌ. Ni̱ huaj sij yanꞌ sa̱ꞌ ducuá síꞌ. Ni̱ ga̱taj sij gu̱nun síꞌ: “Jna̱nj, chra̱cuij re̱ꞌ hua̱ꞌnij chrachrúnj xa̱ ꞌngo̱ dugüiꞌīj ꞌna̱ꞌ ducuāj. 6Ni̱ huaj sij chrej, sani̱ nitaj si guiriꞌīj ga̱ꞌuīj xa̱ sij mánj.” Daj ga̱taj sij rian dugüiꞌ sij. 7Sani̱ ga̱taj tsínj nne chruhua hueꞌ gu̱nun dugüiꞌ sij: “Si̱ gaꞌna̱ꞌ chranꞌ yunꞌúnj re̱ꞌ yūnj mánj. Hua ránj rian hueꞌ. Ni̱ ngā nga̱ ni daꞌnī rian nna. Si̱ gaꞌue na̱chicāj ri̱quīj rián re̱ꞌ mánj.” Daj ga̱taj sij, ruhua á re̱ꞌ únj. Sé daj ga̱taj sij mánj. 8Ni̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nu̱nj si naꞌuej sij na̱chica sij ga̱ꞌuiꞌ sij xiꞌí si nicaj dugüiꞌ tsínj daj nga̱ sij, sani̱ xiꞌí si ducu reque̱ síꞌ, ni̱ na̱chica sij ga̱ꞌuiꞌ sij daranꞌ si achínj síꞌ.
9’Asíj ni̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱chinj jniꞌyaj á re̱ꞌ rian Yanꞌanj. Ni̱ ri̱qui Yanꞌanj rian án re̱ꞌ. Na̱noꞌ a ni é re̱ꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ, ni̱ na̱riꞌ a ni é re̱ꞌ. Ni̱ gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj ita raꞌa rian hueꞌ, ni̱ na̱ꞌni Yanꞌanj ga̱tu a ni é re̱ꞌ aj. 10Daj si daranꞌ ni ngüi̱ achínj, ni̱ riꞌ ni sij. Ni̱ ni ngüi̱ na̱noꞌ, ni̱ na̱riꞌ ni sij nej. Ni̱ ni ngüi̱ ita raꞌa rian hueꞌ, ni̱ na̱ꞌni Yanꞌanj ga̱tu ni sij nej. 11Ni̱ sisi̱ daꞌníj ni é re̱ꞌ achínj chrachrúnj xaj, ni̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ yej raꞌa níꞌ. Ni̱ ngaa achin ꞌngo̱ xucuaj, ni̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ xucuáj xa̱ sij níꞌ. Sé daj huin mánj. 12Ni̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ xiquin raꞌa daꞌníj a ni é re̱ꞌ ngaa achin chruj níꞌ. Sé daj huin mánj. 13Tsínj xi̱ꞌi huin a ni é re̱ꞌ. Sani̱ niꞌi a ni é re̱ꞌ si hua sa̱ꞌ ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ xa̱ ni daꞌníj ni é re̱ꞌ. Yuꞌuj daj ni̱ huaj ni̱nꞌ ruhua si ri̱qui yya chrej a ni é re̱ꞌ nne xataꞌ Espíritu Santo rian ni ngüi̱ achínj Espíritu Santo rian-ánꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.
Una casa dividida contra sí misma
14Ni̱ ꞌngo̱ güi ni̱ guiri Jesús ꞌngo̱ nane̱ xi̱ꞌi niman ꞌngo̱ tsínj naꞌue ga̱ꞌmi daj. Ni̱ gaxi̱ꞌi síꞌ gaꞌmi síꞌ. Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua ni ngüi̱ guiniꞌi ni sij si guiꞌyaj Jesús. 15Sani̱ gaꞌmi go̱ꞌngo ni sij xiꞌí Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
―Xiꞌí si-fuerza manꞌan sichre gu̱ꞌnaj Beelzebú, ni̱ ri Jesús ni nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱. ―Daj gataj daꞌaj ni sij.
16Ni̱ gachínj ango daꞌaj ni sij sisi̱ gui̱ꞌyaj Jesús ꞌngo̱ si sa̱ꞌ ꞌna̱ꞌ xataꞌ. Daj si huin ruhua ni sij gu̱taꞌ ni sij gaquinꞌ xiráj Jesús. 17Sani̱ niꞌi Jesús si ani ruhua ni sij. Ngaa ni̱ gataj sij:
―Sisi̱ ununꞌ ni du̱güiꞌ ꞌngo̱ ducuasun, ni̱ gue̱reꞌ xumanꞌ daj, gui̱ꞌyaj ni manꞌan ni sij mán sij. Ni̱ sisi̱ ununꞌ ꞌngo̱ tsínj daj nga̱ ni dugüiꞌ sij mán ducuá sij, ni̱ gue̱reꞌ ni sij nej. 18Hué daj huin sisi̱ ununꞌ sichre Satanás nga̱ ni nane̱ xi̱ꞌi, ni̱ da̱j ga̱ꞌue gu̱nucuaj rian nicaj sun sichre Satanás, ruhua á re̱ꞌ únj. Ni̱ daꞌngaꞌ daj nachínj snanꞌān a ni é re̱ꞌ xiꞌí si ataj á re̱ꞌ si rīj nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman ni ngüi̱ nga̱ si-fuerza Beelzebú. Sani̱ sé si xa̱ngaꞌ huin mánj. 19Sani̱ sisi̱ rīj ni nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱ nga̱ si-fuerza Beelzebú, ngaa ni̱ u̱n tsínj riqui sisi̱ gui̱ri ni tsínj nicoꞌ ni é re̱ꞌ nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱, ruhua á re̱ꞌ únj. Aꞌmi ni sij nga̱ ni nane̱ xi̱ꞌi, ruhua á re̱ꞌ níꞌ. Hué dan ni̱ digyán ni síꞌ sisi̱ nitaj si hua ni̱ca ruhua á re̱ꞌ mánj. 20Sani̱ sisi̱ hua yya rīj nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman ni ngüi̱ ꞌyaj raꞌa manꞌan Yanꞌanj xa̱ngaꞌ, ngaa ni̱ huin ruhuaj gata sisi̱ gaꞌna̱ꞌ gui̱sij si guinicaj sun Yanꞌanj scanij a ni é re̱ꞌ aj.
21’Gui̱ꞌyoꞌ cuenta da̱j ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj hua nucuaj nne ducuaj. Ngaa hua xirúnj si chriaꞌ sij dugumi sij ducuá sij, ni̱ hua xitinj ruhua sij nne sij nga̱ daranꞌ si nara sa̱ꞌ sij. 22Sani̱ ngaa ꞌna̱ꞌ ango tsínj nucuaj doj daj nga̱ manꞌan sij, ni̱ gui̱ꞌyaj gana síꞌ rian sij. Ni̱ ga̱ꞌnej síꞌ xirúnj si chriaꞌ sij nga̱ ango ni rasu̱n nara sa̱ꞌ sij. Ni̱ gu̱raꞌ daꞌaj síꞌ nga̱ ni dugüiꞌ síꞌ.
23’Ni̱ tsínj nitaj si nicaj dugüiꞌ ngāj, ni̱ ununꞌ sij ngāj. Ni̱ tsínj nitaj si na̱ranꞌ strigo ngāj, ni̱ reꞌej sij strigo aj. Ni̱ ꞌyaj sij sisi̱ naꞌue gui̱nicoꞌ ni ngüi̱ manꞌānj. ―Daj gataj Jesús.
El espíritu inmundo que vuelve
24Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Ni̱ ngaa gahui nane̱ xi̱ꞌi niman ꞌngo̱ tsínj daj, ni̱ chéj nane̱ xi̱ꞌi ꞌngo̱ yuꞌuj hua na̱co nanoꞌ sij ni̱ a̱ na̱ranj ruhuaj. Sani̱ nun nariꞌ sij rian na̱ranj ruhuaj. Ngaa ni̱: “Na̱nicā ru̱huaꞌ yūnj ducuāj rian gahuī”, ataj nane̱ xi̱ꞌi daj. 25Ni̱ ngaa nanica̱j nane̱ xi̱ꞌi daj, ni̱ nariꞌ sij ꞌngo̱ hueꞌ hua níꞌnij. Ni̱ hua nacaꞌ ne. Ni̱ naguiꞌyaj sa̱ꞌ ne hueꞌ daj. Ni̱ daꞌngaꞌ da̱j rúnꞌ huin hueꞌ daj, hué daj huin niman tsínj daj. 26Ngaa ni̱ ganꞌanj nane̱ xi̱ꞌi daj. Ni̱ na̱noꞌ-óꞌ ango ichij nane̱ xi̱ꞌi quij hua daj nga̱ manꞌan sij. Ni̱ daranꞌ ni nane̱ xi̱ꞌi daj ga̱natu nu̱guanꞌan niman tsínj daj ru̱huaꞌ yún ga̱ne-éꞌ. Ni̱ gui̱ranꞌ tsínj daj nico sayun daj nga̱ si guiranꞌ sij asi̱j sini ya̱n. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
Los que en verdad son bienaventurados
27Ni̱ diaj hua aꞌmi Jesús, ni̱ gaguáj ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na nne scanij ni ngüi̱. Ni̱ gataj únꞌ:
―Hua ꞌueé rian nní re̱ꞌ xiꞌí si guchruj únꞌ manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ dugutsi únꞌ manꞌán re̱ꞌ nej. ―Daj gaguáj yunꞌunj xa̱na daj.
28Sani̱ gataj Jesús:
―Hua ꞌueé rian ni ngüi̱ unun si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ ꞌyaj ni sij da̱j rúnꞌ ataj Yanꞌanj gunun ni sij nej. ―Daj gataj Jesús.
La generación perversa demanda señal
29Ni̱ gahuin nico ni ngüi̱ nahuin yuꞌ xiꞌníj Jesús. Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi Jesús gaꞌmi sij. Ni̱ gataj sij:
―Sé ni ngüi̱ sa̱ꞌ huin ni ngüi̱ mán yya̱j. Achínj ni sij ꞌngo̱ si sa̱ꞌ ꞌna̱ꞌ xataꞌ, gui̱ꞌyā. Sani̱ si̱ guiꞌyā ꞌngo̱ si sa̱ꞌ gui̱niꞌi ni sij mánj. Urin si guiranꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Jonás asi̱j ná huin si gui̱niꞌi ni sij aj. 30Ni̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj Yanꞌanj ꞌngo̱ si sa̱ꞌ nico nga̱ Jonás guiniꞌi ni ngüi̱ guimán xumanꞌ Nínive asi̱j ná, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj Yanꞌanj nga̱ manꞌānj gui̱niꞌi ni ngüi̱ mán yya̱j huīnj daꞌníj ni ngüi̱.
31’Ni̱ ngaa gui̱sij güi na̱guiꞌyaj yya Yanꞌanj nga̱ ni ngüi̱, ni̱ ga̱niquinꞌ reina ꞌna̱ꞌ ne̱ꞌ sur ga̱taj únꞌ sisi̱ daꞌui ni ngüi̱ mán yya̱j gaquinꞌ. Daj si gaꞌna̱ꞌ únꞌ daꞌ xiꞌí ni̱nꞌ xungüi̱ gunun únꞌ si-nu̱guanꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Salomón. Ni̱ huin chru̱n síꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Sani̱ huin achij manꞌānj daj nga̱ Salomón rian án re̱ꞌ. 32Ni̱ güi ga̱nahuij xungüi̱ ngaa na̱guiꞌyaj Yanꞌanj xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni tsínj, ni̱ na̱xuman ni tsínj guimán xumanꞌ Nínive asi̱j ná nga̱ ni tsínj ma̱n acuanꞌ. Ni̱ ga̱taj ni tsínj daj sisi̱ daꞌui ni tsínj ma̱n acuanꞌ gaquinꞌ. Daj si ganani ruhua ni tsínj guimán Nínive daj xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij ngaa gunun ni sij si nataꞌ Jonás si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj gunun ni sij. Sani̱ huin achij manꞌānj daj nga̱ Jonás rian án re̱ꞌ.
La lámpara del cuerpo
33Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Ni̱ sé si ga̱ri hui̱ꞌ ꞌngo̱ candil ngaa arúnꞌ yanꞌa̱n chra̱-áꞌ. Ni̱ si̱ guneꞌ riqui chrúnj mánj. Sani̱ gu̱toꞌ xataꞌ sisi̱ gui̱xiguin rian ni ngüi̱ ga̱tu chruhua hueꞌ.
34’Rúnꞌ huin ꞌngo̱ yanꞌa̱n xigui̱n, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin rundij rian néꞌ. Ni̱ ngaa xigui̱n sa̱ꞌ rundij rian néꞌ, ni̱ niꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ. Sani̱ sisi̱ nitaj si xigui̱n sa̱ꞌ rundij rian néꞌ, ni̱ naꞌue na̱riꞌ néꞌ ꞌngo̱ chrej sa̱ꞌ ga̱nꞌanj néꞌ. Daj si hua ru̱miꞌ rian néꞌ. 35Ga̱ cuidado rian án re̱ꞌ sisi̱ xi̱guin sa̱ꞌ chruhua niman án re̱ꞌ. Ngaa ni̱ si̱ ga ru̱miꞌ rian nne ni é re̱ꞌ mánj. 36Ni̱ sisi̱ xigui̱n sa̱ꞌ chruhua niman néꞌ, ni̱ nitaj si hua ru̱miꞌ rian nne néꞌ mánj. Daj si xigui̱n sa̱ꞌ chruhua niman néꞌ niꞌyaj néꞌ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ yanꞌa̱n xigui̱n. ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱.
Jesús acusa a fariseos y a intérpretes de la ley
37Ni̱ ngaa ganahuij gaꞌmi Jesús, ni̱ gaquínj ꞌngo̱ tsínj fariseo xa̱ Jesús ducuá síꞌ. Ni̱ gatúj Jesús ganꞌanj ga̱ne sij rian mesa. 38Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua tsínj daj ngaa guiniꞌi sij sisi̱ nun nania̱ꞌ nico Jesús asi̱j ngaa achin xa̱ nu̱ngüej sij. 39Sani̱ gataj Señor gunun sij:
―Ni tsínj fariseo huin ni é re̱ꞌ. Ni̱ naꞌninꞌ sa̱ꞌ á re̱ꞌ xiráj tasa nga̱ xiráj goꞌo nej. Sani̱ ne̱ꞌ chru̱hua niman án re̱ꞌ, ni̱ ma̱n ni̱nꞌ ruhua si quij hua. Daj si ꞌyaj tu̱ a ni é re̱ꞌ, ni̱ ꞌyaj quij a ni é re̱ꞌ nej. 40Tsínj nitaj si unun huin ín re̱ꞌ. Niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ guiꞌyaj Yanꞌanj nnee̱ cúj néꞌ. Ni̱ daꞌngaꞌ daj nun niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ guiꞌyaj Yanꞌanj niman néꞌ níꞌ. 41Sani̱ ga̱ꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ daꞌaj siꞌyaj á re̱ꞌ rian ni ngüi̱ niqui, ngaa ni̱ xa̱caj á re̱ꞌ cuenta sisi̱ hua sa̱ꞌ chrej chéj a ni é re̱ꞌ aj.
42’Sani̱ ducu niqui niman án re̱ꞌ ni tsínj fariseo. Daj si gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ nico sayun. Aya á re̱ꞌ rumi coj nun stila nga̱ coj ruda nej, daranꞌ ni cuej nej. Ni̱ ngaa guisíj ichiꞌ rumi, ni̱ aꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ rumi rian Yanꞌanj. Sani̱ dunáj a ni é re̱ꞌ si gui̱ꞌyaj ni̱ca á re̱ꞌ rian dugüiꞌ a ni é re̱ꞌ. Ni̱ nitaj si ꞌi̱ ruhua á re̱ꞌ niꞌyaj á re̱ꞌ Yanꞌanj mánj. Sani̱ huin ruhua Yanꞌanj sisi̱ gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ ni nuguanꞌ nico nan. Ni̱ naꞌuej ruhua Yanꞌanj sisi̱ du̱náj á re̱ꞌ nga̱ ango nuguanꞌ le mánj.
43’Ducu niqui niman ni é re̱ꞌ tsínj fariseo. Gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ nico sayun. Daj si aranꞌ ruhua á re̱ꞌ ga̱ne a ni é re̱ꞌ chrun xila sa̱ꞌ doj niquinꞌ chruhua nuhui. Ni̱ aranꞌ ruhua ni é re̱ꞌ si ga̱run duꞌua ni ngüi̱ raꞌa ni é re̱ꞌ rian yuꞌue̱.
44’Ni̱ ducu niqui niman án re̱ꞌ huin ín re̱ꞌ ni tsínj fariseo. Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ín re̱ꞌ. Ni̱ rúnꞌ hua rian achinꞌ ni ngüi̱ níman daj huin ín re̱ꞌ. Ni̱ nun niꞌi ni ngüi̱. Ni̱ rúnꞌ huin ngaa xinga ni ngüi̱ a nun niꞌi ni sij ngaj níman, ni̱ run ni sij daꞌngaꞌ da huin ín re̱ꞌ. Daj si nun niꞌi ni sij sisi̱ quij ni̱nꞌ ruhua hua niman án re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
45Ngaa ni̱ gataj ꞌngo̱ tsínj digyán ley rian Jesús:
―Maestro, ngaa aꞌmí re̱ꞌ daj, ni̱ aꞌmi quíj re̱ꞌ rian ni únj nej. ―Daj gataj sij.
46Sani̱ gataj Jesús:
―Ducu niqui niman án re̱ꞌ tsínj digyán ley. Daj si gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ nico sayun. Ni̱ rúnꞌ ꞌyaj ni tsínj arun carga yaꞌi̱ xiráj ni xucu daj, ꞌyaj á re̱ꞌ nga̱ ni ngüi̱. Ni̱ yaꞌi̱ ni̱nꞌ ruhua carga daj. Ni̱ naꞌue gu̱nucuaj ni sij ga̱che ni sij. Ni̱ a̱ do̱j naꞌue chra̱cuij a ni é re̱ꞌ ni sij nga̱ urin raꞌa ni é re̱ꞌ ga̱ mánj.
47’Ni̱ ducu niqui niman án re̱ꞌ xiꞌí sayun gui̱ranꞌ án re̱ꞌ. Daj si ꞌyaj á re̱ꞌ ni chra̱n rian ngaj ni níman ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ dagahuiꞌ ni xi ni é re̱ꞌ ni síꞌ. 48Ni̱ xiꞌí si ꞌyaj quij ni é re̱ꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj digyán ni é re̱ꞌ sisi̱ ga ni̱ca ruhua á re̱ꞌ nga̱ si guiꞌyaj ni xi a ni é re̱ꞌ. Daj si hua yya dagahuiꞌ ni sij ni síꞌ. Sani̱ ꞌyaj ni é re̱ꞌ ni chra̱n rian achinꞌ ni sij aj.
49’Ni̱ ri̱an niꞌi sa̱ꞌ Yanꞌanj, ni̱ gataj-áꞌ: “Ga̱ꞌnī ni tsínj ga̱ꞌmi si-nu̱guanꞌānj nga̱ ni tsínj gui̱ꞌyaj sun riānj nej. Ni̱ da̱gahuiꞌ ni sij go̱ꞌngo ni síꞌ. Ni̱ gui̱nicoꞌ ni sij ango ni síꞌ. 50Ni̱ asi̱j guiꞌyaj Yanꞌanj xungüi̱, ni̱ dagahuiꞌ ni sij gaꞌi̱ ni̱nꞌ ruhua ni tsínj nataꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Sani̱ daꞌui ni ngüi̱ mán yya̱j si-tun manꞌan ni síꞌ. 51Ni̱ daꞌui sini ni sij si-tun manꞌan tsínj gu̱ꞌnaj Abel. Ni̱ ganahui daꞌ si-tun manꞌan Zacarías huin si daꞌui ni sij. Ni̱ dagahuiꞌ ni sij síꞌ da̱ni nna yej nga̱ ducuá Yanꞌanj.” Daꞌngaꞌ daj atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ daꞌui ni ngüi̱ mán yya̱j gaquinꞌ, guiꞌyaj ni tsínj daj.
52’Ni̱ ducu niqui niman án re̱ꞌ ni tsínj digyán ley. Gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ nico sayun. Daj si aránj ni é re̱ꞌ si-chrej Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Ni̱ nun ga̱ꞌue ga̱tu ni é re̱ꞌ chrej daj nej. Ni̱ ni tsínj huin ruhua ga̱tu, ni̱ naꞌuej ruhua á re̱ꞌ ga̱tu ni sij mánj. ―Daj gataj Jesús.
53Ni̱ ngaa gaꞌmi Jesús ni nuguanꞌ daj, ni̱ gaꞌman ni̱nꞌ ruhua ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo. Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij nachínj snanꞌanj ni sij Jesús xiꞌí gaꞌi̱ rasu̱n. Ni̱ chranꞌ yunꞌunj ni sij síꞌ nej. 54Daj si huin ruhua ni sij sisi̱ ga̱che duꞌua Jesús xiꞌí si ga̱ꞌmi síꞌ. Ngaa ni̱ ga̱ꞌmi gaquinꞌ ni sij xiꞌí síꞌ, ruhua ni sij.
12La levadura de los fariseos
1Hué dan ni̱ nahuin yuꞌ gaꞌi̱ mil ni ngüi̱ rian huaj Jesús. Ni̱ da run ꞌngo̱ run ango ni sij.
Ni̱ gaxi̱ꞌi Jesús gaꞌmi síꞌ. Ni̱ gataj sini síꞌ rian ni tsínj nicoꞌ síꞌ:
―Ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ nga̱ si-levadura ni tsínj fariseo. Daj si tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin ni sij. Nitaj si ꞌyaj ni sij da̱j rúnꞌ aꞌmi ni sij. 2Si̱ gaꞌue ga̱ri hui̱ ni ngüi̱ ꞌngo̱ ni nuguanꞌ mánj. Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱ri hui̱ ni ngüi̱ si ꞌyaj ni sij mánj. Sani̱ hua ꞌngo̱ güi, ni̱ na̱xiraꞌ daranꞌ ni nuguanꞌ gari hui̱ ni ngüi̱ aj. 3Hué dan ni̱ daranꞌ si gaꞌmi a ni é re̱ꞌ rian hua ru̱miꞌ, sani̱ gu̱nun ni ngüi̱ ni nuguanꞌ daj rian hua xigui̱n yanꞌa̱n. Ni̱ daranꞌ ni nuguanꞌ gaꞌmi hui̱ ni é re̱ꞌ ngaa naránj ni é re̱ꞌ rian ducuá re̱ꞌ ngaa gaꞌmi hui̱ ni é re̱ꞌ, ni̱ ga̱guaj ni sij xe̱ꞌ gu̱nun daranꞌ ni ngüi̱ aj. ―Daj gataj Jesús.
A quién se debe temer
4Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:
―Ni̱ huin ni é re̱ꞌ ni tsínj nicaj dugüiꞌ ngāj. Ni̱ ataj snanꞌān gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ guxuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ rian ni tsínj ga̱ꞌue da̱gahuiꞌ nnee̱ cúj néꞌ. Ngaa síj ni̱ nitaj ango si gui̱ꞌyaj ni sij nga̱ néꞌ ga̱ mánj. 5Sani̱ ga̱tā gu̱nun a ni é re̱ꞌ u̱n sin ri̱an gu̱xuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ: Hué gu̱xuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. Daj si ngaa ga̱huiꞌ ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj, ni̱ ga̱taj Yanꞌanj u̱n ngüi̱ ga̱nꞌanj rian yanꞌa̱n. Ngaa ni̱ hua si xi̱ꞌi xuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj anj.
6’Xa̱ngaꞌ aneꞌ u̱nꞌunꞌ xataj le hui̱j sanꞌanj moneda aj. Sani̱ nitaj si ni̱ꞌyun ruhua Yanꞌanj go̱ꞌngo ni xuj mánj. 7Hué daj nga̱ ni é re̱ꞌ, ni̱ aya Yanꞌanj daꞌ go̱ꞌngo hueé chra̱ ni é re̱ꞌ. Xiꞌí daj ni̱ si̱ guxuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ mánj. Daj si huaj níꞌyanj ni é re̱ꞌ rian ni xataj aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
El que me confesare delante de los hombres
8Ngaa ni gataj Jesús:
―Ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ daranꞌ ni tsínj na̱taꞌ sisi̱ nicoꞌ ni sij yūnj rian ni ngüi̱, ngaa ni̱ na̱tāj rian ni ángel nne nga̱ Yanꞌanj sisi̱ tsínj nicoꞌ manꞌānj huin ni sij. 9Sani̱ daranꞌ ni tsínj naꞌuej ruhua na̱taꞌ rian ni ngüi̱ si nicoꞌ ni sij manꞌānj, ni̱ naꞌue na̱tāj rian ni ángel nne nga̱ Yanꞌanj sisi̱ tsínj nicoꞌ manꞌānj huin ni sij mánj.
10’Ga̱ꞌue gui̱nicaj Yanꞌanj ꞌngo̱ niman nico xiꞌí ni ngüi̱ ga̱ꞌmi quij rian daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj. Sani̱ si̱ gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico xiꞌí ni ngüi̱ ga̱ꞌmi quij xiꞌí Espíritu Santo mánj.
11’Ni̱ ngaa ni̱caj ni sij ni é re̱ꞌ ga̱nꞌanj án re̱ꞌ si-nuhui ni tsínj israelita nga̱ rian güesi̱ nga̱ rian ni tsínj nicaj sun, ngaa ni̱ si̱ gahuin ruhua á re̱ꞌ si da̱j ga̱taj á re̱ꞌ ngaa na̱chinj snanꞌanj ni sij ni é re̱ꞌ mánj. 12Daj si ngaa gui̱sij hora ga̱ꞌmi a ni é re̱ꞌ, ni̱ di̱gyán manꞌan Espíritu Santo si ga̱ꞌmi a ni é re̱ꞌ rian ni síꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.
El rico insensato
13Ngaa ni̱ gataj ꞌngo̱ tsínj niquinꞌ scanij ni ngüi̱ gunun Jesús:
―Maestro, ga̱taj re̱ꞌ gu̱nun jnān si gu̱raꞌ daꞌaj sij si dunáj chrej nu̱ngüej únj. ―Daj gataj tsínj daj.
14Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Jnánj néꞌ, u̱n sin huin ani ruhuá re̱ꞌ sisi̱ ga̱huin manꞌānj tsínj gui̱ꞌyaj yya scanij ni é re̱ꞌ únj. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ga̱ꞌmī xiꞌí rasu̱n hua rian nu̱ngüej jnánj re̱ꞌ, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.
15Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni ngüi̱:
―Ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ gahuin xicoj ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ ni rasu̱n mán chruhua xungüi̱ nan mánj. Sisi̱ gui̱riꞌ néꞌ nico ni rasu̱n ga̱huin siꞌyaj néꞌ, ni̱ sé ni rasu̱n daj gui̱ꞌyaj si xa̱caj néꞌ ꞌngo̱ chrej sa̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Jesús.
16Ngaa ni̱ nani Jesús ꞌngo̱ cuento si digyán sij rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj sij:
―Hua ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue. Ni̱ sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua gaꞌuej xina̱ sij. 17Ngaa ni̱ gani ruhua tsínj xuruꞌue daj: “Da̱j gui̱ꞌyā, ni̱ nitaj rian na̱ra sa̱ꞌāj ni rasu̱n nan mánj.” Daꞌngaꞌ daj gani ruhua sij. 18Hué dan ni̱ gataj sij gunun manꞌan sij: “Hua niꞌīnj da̱j gui̱ꞌyā. Ga̱ꞌnē ni si-gu̱rūj, ni̱ na̱guiꞌyaj xa̱chij ru̱huaꞌ yūnj angoj. Ni̱ na̱ra sa̱ꞌāj daranꞌ ni si gui̱riꞌīj nga̱ daranꞌ ni rasu̱n mán nej. 19Hué dan ni̱ ga̱tā gu̱nun nimānj sisi̱ ma̱n nico ni rasu̱n daj riānj. Ni̱ gui̱si gaꞌi̱ yoꞌ. Ni̱ ga̱ꞌue na̱ranj ruhuāj, ni̱ xa̱j, ni̱ go̱ꞌōj nej. Ni̱ ga̱ꞌue ga̱huin nia̱ꞌ ruhuāj nej. Daj ga̱tā gu̱nun nimānj.” Daj gani ruhua tsínj xuruꞌue daj. 20Sani̱ gataj Yanꞌanj gunun sij: “Tsínj ni̱ꞌyun huín re̱ꞌ. Hué gue̱ ni̱ nan ga̱huiꞌ re̱ꞌ. Ni̱ u̱n sin siꞌyaj ga̱huin si nara sa̱ꞌ re̱ꞌ, ruhuá re̱ꞌ únj.” Daj gataj Yanꞌanj. 21Daꞌngaꞌ daj ga̱huin gui̱ranꞌ tsínj riꞌ nico ni rasu̱n ngaa huin-ínꞌ güenda urin manꞌan sij. Ni̱ niqui niman sij rian Yanꞌanj si nitaj ni rasu̱n sa̱ꞌ nicaj sij güenda Yanꞌanj mánj. ―Daj gataj Jesús.
El afán y la ansiedad
22Hué dan ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij:
―Xiꞌí daj ga̱tā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ gahuin ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ si xa̱ ni é re̱ꞌ gui̱man ni é re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ gahuin ruhua á re̱ꞌ nga̱ atsij gu̱nun ni é re̱ꞌ nej. 23Niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ hua ni̱ꞌnaꞌ néꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ sisi̱ hué daj huin, ni̱ nucuaj Yanꞌanj gui̱ꞌya sisi̱ hua si xa̱ néꞌ nej. Ni̱ guiꞌyaj Yanꞌanj nnee̱ cúꞌ. Ni̱ sisi̱ nucuaj Yanꞌanj guiꞌya nnee̱ cúꞌ, ni̱ ga̱ꞌue ri̱qui sisi̱ hua si-ganꞌ néꞌ nej.
24’Ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ ni xaca̱. Nitaj si unu̱n xuj nna̱. Ni̱ nitaj si ri xuj nna̱ nej. Ni̱ nitaj si-gu̱ru xuj nej. Sani̱ aꞌuiꞌ Yanꞌanj si xa xuj. Ni̱ níꞌyanj doj ni é re̱ꞌ daj nga̱ ni xataj nej aj. 25Ni̱ ga̱ꞌue ga̱huin xa̱can ni é re̱ꞌ doj xiꞌí si na̱ni ruhua ni é re̱ꞌ níꞌ. Si̱ gaꞌue mánj. 26Hué dan ni̱ sisi̱ si̱ gaꞌue gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ nuguanꞌ le doj, ni̱ da̱j ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ nuguanꞌ nico doj, ruhua á re̱ꞌ únj.
27’Ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ da̱j achij yaj lirio. Nitaj si ꞌyaj sun yaj. Ni̱ nitaj si huaꞌa yaj yuꞌuej nej. Sani̱ atā gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ hua nia̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua yaj daj, daj nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Salomón ngaa gunu̱n síꞌ atsij sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua. 28Ni̱ yya̱j ni̱ ma̱n coj riqui quij. Ni̱ aꞌyoj ga̱ri yanꞌa̱n ni sij coj daj. Ni̱ ga̱ca-áꞌ. Ni̱ sisi̱ Yanꞌanj ꞌyaj sisi̱ hua nia̱ꞌ ni coj, ni̱ huaj ni̱nꞌ ruhua riqui-íꞌ si-ganꞌ ni é re̱ꞌ nej. Sani̱ huin ni é re̱ꞌ ni tsínj xuman do̱j ruhua niꞌyaj Yanꞌanj.
29’Hué dan ni̱ si̱ gahuin ruhua á re̱ꞌ nga̱ si xa̱ á re̱ꞌ nga̱ si go̱ꞌo ni é re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ guiriun ruhuá re̱ꞌ mánj. 30Daj si hué xiꞌí ni rasu̱n nan huin si nani ruhua ni ngüi̱ nitaj si xuman ruhua niꞌyaj Yanꞌanj. Sani̱ niꞌi chrej ni é re̱ꞌ u̱n rasu̱n achin rian án re̱ꞌ. 31Sani̱ na̱noꞌ sini a ni é re̱ꞌ sisi̱ ni̱caj Yanꞌanj sun niman án re̱ꞌ. Hué dan ni̱ ri̱qui Yanꞌanj daranꞌ rasu̱n nan rian án re̱ꞌ nej.
32’Rúnꞌ huin ꞌngo̱ xiꞌninꞌ xachij dugumīj da̱j huin ni é re̱ꞌ. Yuꞌuj daj si̱ guxuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ mánj. Do̱j ni é re̱ꞌ huin, sani̱ hua ani ruhua chrej ni é re̱ꞌ ri̱quij rian nicaj sun-únꞌ ga̱ne ni é re̱ꞌ nga̱-áꞌ.
33’Gu̱duꞌue ni é re̱ꞌ siꞌyaj ni é re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ rian ni ngüi̱ yaco ranꞌ. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱riꞌ a ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ nnij sa̱ꞌ rian ga̱ra sa̱ꞌ á re̱ꞌ si-sanꞌanj ni é re̱ꞌ. Ni̱ nitaj si xutu̱ nnij da mánj. Ni̱ sanꞌanj daj huin sanꞌanj nara sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ xataꞌ rian nitaj si síj tsínj tu̱. Ni̱ nitaj si na̱huij sanꞌanj da mánj. 34Daj si rian nara sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ siꞌyaj ni é re̱ꞌ, ni̱ hué yuꞌuj daj na̱ni ruhua niman ni é re̱ꞌ nej.
El siervo vigilante
35’Da̱j rúnꞌ nanun chru̱n ꞌngo̱ tsínj daj si-ganꞌ sij, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱ chru̱n ni é re̱ꞌ nej. Ni̱ da̱j rúnꞌ arun ꞌngo̱ tsínj daj yanꞌa̱n chra̱ candil sisi̱ xigui̱n chrej huaj sij, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ nej. 36Ga̱naꞌuij a ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni si-moso ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue. Anaꞌuij ni sij si nu̱man síꞌ ganꞌanj síꞌ rian xacaj ꞌngo̱ tsínj yunꞌunj xa̱na. Ni̱ anaꞌuij ni moso daj sisi̱ na̱ꞌni yoo̱ ni sij rian hueꞌ ngaa gui̱ta raꞌa síꞌ na̱tu síꞌ chruhua hueꞌ. 37Ni̱ hua ꞌueé rian ni moso daj ngaa nu̱n ruhua ni sij anaꞌuij ni sij ꞌna̱ꞌ niqui tsínj du̱cua daj. Xa̱ngaꞌ ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ne ni sij rian mesa gui̱ꞌyaj síꞌ. Ni̱ gui̱ꞌyaj sun síꞌ rian ni sij ga̱ꞌuiꞌ síꞌ si xa̱ ni sij. 38Ni̱ hua ꞌueé rian ni moso daj sisi̱ nu̱n ruhua ni sij anaꞌuij sij mán ni sij si ya̱nꞌ sa̱ꞌ si guere̱ngaꞌ si ꞌna̱ꞌ niqui tsínj du̱cua daj. 39Gu̱nun sa̱ꞌ á re̱ꞌ nan. Sisi̱ gui̱niꞌi ꞌngo̱ tsínj ꞌdu̱cua daj u̱n hora ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ tsínj tu̱, ni̱ du̱gumi sa̱ꞌ sij ducuá sij. Ni̱ si̱ gaꞌnij sij na̱ꞌni síꞌ ga̱tu síꞌ ducuá sij, gui̱ꞌyaj tu̱ síꞌ mánj. 40Ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj a ni é re̱ꞌ ga̱ chru̱n gui̱man án re̱ꞌ. Daj si ga̱ꞌnaꞌ manꞌānj hué gue̱ hora nitaj si ani ruhuá re̱ꞌ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.
El siervo infiel
41Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Pedro Jesús. Ni̱ gataj sij:
―Señor, naní re̱ꞌ cuento nan urin rian ni únj níꞌ. Asi̱ rian daranꞌ ni ngüi̱ sa̱ꞌ. ―Daj gataj Pedro.
42Ngaa ni̱ gataj Señor:
―Ni̱ hua ꞌngo̱ tsínj nicaj yunꞌunj moso. Ni̱ dugumi sij ni moso daj, guiꞌyaj xuruꞌue. Ni̱ aꞌuiꞌ sa̱ꞌ sij si xa ni síꞌ ngaa ruhua gui̱sij hora xa ni síꞌ. Ni̱ sisi̱ da̱gahuin sa̱ꞌ tsínj daj si-sun sij, ni̱ da̱j gui̱ꞌyaj xuruꞌue daj nga̱ sij, ruhua á re̱ꞌ únj. 43Ni̱ ga̱ ꞌueé rian tsínj nicaj yunꞌunj moso daj sisi̱ hua ga̱cuij sij ngaa ꞌna̱ꞌ niqui xuruꞌue na̱riꞌ síꞌ sij. 44Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ gui̱nicaj tsínj daj sun du̱gumi sij daranꞌ siꞌyaj xuruꞌue daj, gui̱ꞌyaj síꞌ. 45Sani̱ sisi̱ ga̱ni ruhua tsínj nicaj yunꞌunj moso daj sisi̱ ga̱huin ran ꞌna̱ꞌ niqui si-xu̱ruꞌue sij, ni̱ gaxi̱ꞌi sij ga̱ꞌuiꞌ sij ni tsínj nga̱ ni yunꞌunj xa̱na dugumi sij, ni̱ gaxi̱ꞌi sij xa na̱saꞌ sij, ni̱ goꞌo na̱saꞌ sij da̱ꞌ gaxini sij. 46Ni̱ xiꞌí si nun anaꞌuij sij ga̱ꞌnaꞌ si-xu̱ruꞌue sij, ni̱ ga̱ꞌnaꞌ síꞌ hué gue̱ hora nitaj si ani ruhua sij si ga̱ꞌnaꞌ síꞌ. Ni̱ ducu gui̱ꞌyaj síꞌ castigo sij. Ni̱ gui̱ranꞌ sij sayun da̱j rúnꞌ gui̱ranꞌ ni tsínj nitaj si ꞌyaj ga̱cuij, gui̱ꞌyaj síꞌ.
47’Ni̱ hua tsínj nicaj yunꞌunj niꞌi si huin ruhua si-xu̱ruꞌue sij gui̱ꞌyaj sij. Sani̱ nun gui̱ꞌyaj sij. Ni̱ nitaj hua xugüi ꞌyaj sij ga̱ꞌnaꞌ síꞌ. Yuꞌuj daj ni̱ ducu du̱guayun síꞌ sij. 48Sani̱ hua ango tsínj nicaj yunꞌunj. Ni̱ nun niꞌi sij si huin ruhua si-xu̱ruꞌue sij gui̱ꞌyaj sij. Ni̱ sisi̱ gui̱ꞌyaj sij rasu̱n nun ga̱ꞌuej ruhua si-xu̱ruꞌue sij gui̱ꞌyaj sij, sani̱ do̱j ga̱yun sij, gui̱ꞌyaj síꞌ xiꞌí si nun niꞌi sij.
’Ni̱ sisi̱ aꞌuiꞌ nico Yanꞌanj rian ꞌngo̱ tsínj daj, ni̱ huin ruhua Yanꞌanj sisi̱ gui̱ꞌyaj ꞌueé sij nga̱ si gaꞌuiꞌ-íꞌ rian sij. Tsínj nicaj sun nico dugumi sij siꞌyaj Yanꞌanj, ni̱ na̱chinꞌ Yanꞌanj cuenta rian sij sisi̱ du̱gumi sa̱ꞌ ꞌueé sij siꞌyaj síꞌ.
Jesús, causa de división
49’Yūnj ꞌna̱ꞌ ga̱rūn yanꞌa̱n chruhua xungüi̱ nan. Ni̱ ducu huin ruhuāj sisi̱ hua aca yanꞌa̱n daj. 50Hua nia̱n si gui̱ranꞌānj ꞌngo̱ sayun nico. Ni̱ ducu ani guitsi ruhua nimānj da gui̱sij gui̱ranꞌānj sayun daj. 51Gani ruhua á re̱ꞌ sisi̱ ga̱ dinꞌinj rian ni ngüi̱ ngaa gaꞌnāj chruhua xungüi̱, ruhua á re̱ꞌ níꞌ. Sé daj huin mánj. Sani̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ gu̱nunꞌ ni tsínj nga̱ dugüiꞌ ni sij, gui̱ꞌyaj si-nu̱guanꞌānj. 52Ni̱ asi̱j yya̱j ni̱ gu̱nunꞌ u̱nꞌunꞌ ranꞌ ni du̱güiꞌ ꞌngo̱ tsínj daj. Ni̱ gu̱nunꞌ hua̱ꞌnij ranꞌ tsínj nga̱ yahuij ranꞌ tsínj. Ni̱ gu̱nunꞌ hui̱j ranꞌ tsínj nga̱ yaꞌnij ranꞌ tsínj. 53Ni̱ xiꞌí si-nu̱guanꞌānj, ni̱ gu̱nunꞌ nu̱ngüej chrej tsínj daj. Ni̱ gu̱nunꞌ nu̱ngüej daꞌníj síꞌ nej. Ni̱ gu̱nunꞌ nu̱ngüej nni yunꞌunj xa̱na daj. Ni̱ gu̱nunꞌ nu̱ngüej daꞌníj unj nej. Ni̱ gu̱nunꞌ nu̱ngüej nni chre̱j ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na daj. Ni̱ gu̱nunꞌ nu̱ngüej xacoꞌ unj nej. ―Daj gataj Jesús.
¿Cómo no reconocéis este tiempo?
54Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni ngüi̱:
―Niꞌi sa̱ꞌ á re̱ꞌ da̱j xacaj ni é re̱ꞌ cuenta. Daj si ngaa guiniꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ nasíj nga rian atuj güi, ni̱ ataj á re̱ꞌ sisi̱ do̱j, ni̱ ga̱manꞌ. Ni̱ daꞌngaꞌ daj amanꞌ yya. 55Ni̱ ngaa ahui nane̱ ne̱ꞌ sur, ni̱ ataj á re̱ꞌ sisi̱ do̱j, ni̱ ga̱huin ya̱nꞌan. Ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin ya̱nꞌan. 56Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin a ni é re̱ꞌ. Sa̱ꞌ á re̱ꞌ ruhua á re̱ꞌ, sani̱ ani quij ruhua á re̱ꞌ. Niꞌi a ni é re̱ꞌ xa̱caj á re̱ꞌ cuenta da̱j hua xataꞌ nga̱ da̱j hua rian yoꞌój. Sani̱ nun niꞌi a ni é re̱ꞌ da̱j ꞌyaj Yanꞌanj scanij a ni é re̱ꞌ yya̱j mánj. ―Daj gataj Jesús.
Arréglate con tu adversario
57Ni̱ gataj Jesús:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ naꞌue xa̱caj a ni é re̱ꞌ cuenta u̱n nuguanꞌ hua ni̱ca yya únj. 58Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj ununꞌ nga̱ so̱ꞌ, ni̱ nicaj sij so̱ꞌ ga̱nꞌanj sij ducuasun, sani̱ hué gue̱ chruhua chrej ngaa diaj huaj nu̱ngüej é re̱ꞌ daj, ni̱ hué yuꞌuj daj na̱guiꞌyaj yya nu̱ngüej é re̱ꞌ xiꞌí nuguanꞌ ununꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ. Ni̱ sisi̱ si̱ guiꞌyaj yya nu̱ngüej é re̱ꞌ, ngaa ni̱ ni̱caj síꞌ manꞌán re̱ꞌ rian güesi̱. Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ güesi̱ manꞌán re̱ꞌ rian caíde. Ni̱ ga̱ri caíde manꞌán re̱ꞌ ducuaga̱ꞌ. 59Ni̱ ataj snanꞌān gu̱nun re̱ꞌ sisi̱ nitaj si huaj ga̱hui re̱ꞌ yuꞌuj daj da gui̱sij ga̱nahuij na̱ruꞌue re̱ꞌ daranꞌ gaquinꞌ guiꞌyáj re̱ꞌ, da ni̱ ga̱hui re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱.
13Arrepentíos o pereceréis
1Ni̱ hué güi daj ni̱ niquinꞌ ꞌngo̱ ni tsínj rian nne Jesús. Ni̱ nataꞌ ni síꞌ da̱j guiranꞌ go̱ꞌngo ni tsínj ꞌna̱ꞌ estado Galilea rian Jesús. Daj si dagahuiꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Pilato. Ni̱ nachej Pilato si-tun manꞌan ni tsínj daj nga̱ si-tun ni xucu dagahuiꞌ ni sij gaꞌuiꞌ ni sij rian Yanꞌanj. 2Ngaa ni̱ gataj Jesús rian ni tsínj niquinꞌ daj:
―Xiꞌí si daꞌngaꞌ daj guiranꞌ ni tsínj daj, ni̱ daꞌui ni sij doj gaquinꞌ daj nga̱ ango ni ngüi̱ nne estado Galilea, ruhua ni é re̱ꞌ níꞌ. 3Sé daj huin mánj. Ni̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj si na̱nicaj ruhua ni é re̱ꞌ na̱nicoꞌ a ni é re̱ꞌ Yanꞌanj, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ranꞌ a ni é re̱ꞌ nej.
4’Ni̱ hua gunun ni é re̱ꞌ sisi̱ gahuiꞌ xi̱nunꞌ hua̱ꞌnij ranꞌ ni ngüi̱ ngaa gane ꞌngo̱ hueꞌ xxi xa̱can gataj xiráj ni ngüi̱ daj xumanꞌ Siloé. Ni̱ daꞌui ni sij doj gaquinꞌ daj nga̱ ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Jerusalén, ruhua á re̱ꞌ níꞌ. 5Sé daj huin mánj. Ni̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj si na̱nicaj ruhua á re̱ꞌ na̱nicoꞌ a ni é re̱ꞌ Yanꞌanj, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ranꞌ a ni é re̱ꞌ nej. ―Daj gataj Jesús.
Parábola de la higuera estéril
6Ngaa ni̱ nani Jesús ꞌngo̱ cuento digyán sij rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj sij:
―Nicaj ꞌngo̱ tsínj daj ꞌngo̱ chrun ayu higo mán riqui doꞌój sij rian ma̱n coj uva. Ni̱ ganꞌanj ni̱ꞌyaj sij sisi̱ ayu higo chra̱-áꞌ. Sani̱ a̱ ꞌngo̱-óꞌ nun guiriꞌ sij mánj. 7Ngaa ni̱ gataj sij gunun tsínj dugumi coj uva daj: “Ni̱ꞌyaj re̱ꞌ síj hua̱ꞌnij yoꞌ ꞌnāj ꞌna̱ꞌ naꞌuīj chruj higo, sani̱ a̱ ꞌngo̱ nun guirīj mánj. Ga̱ꞌninꞌ náj re̱ꞌ si ꞌyaj chru niquinj rian doꞌój aj.” Daj gataj sij gunun síꞌ. 8Sani̱ gataj tsínj dugumi yoꞌój daj: “Señor, du̱náj acuánꞌ re̱ꞌ si gui̱niquinꞌ acuanj ango yoꞌ nan. Ni̱ na̱chē yoꞌój, ngaa ni̱ ga̱rāj yoꞌój yaꞌnduj xiꞌij aj. 9Ni̱ sisi̱ gui̱niquinj ga̱yu higo chraj, ni̱ duguꞌna̱j huaj. Ni̱ sisi̱ nitaj ga̱yu chraj, ni̱ ga̱ꞌninꞌ náj re̱ꞌ nánj.” Daj gataj moso daj gunun tsínj do̱ꞌoj. ―Daj gataj Jesús digyán sij rian ni ngüi̱.
Jesús sana a una mujer en el día de reposo
10Hué dan ni̱ ꞌngo̱ güi naránj ruhua ni ngüi̱ israelita, ni̱ digyán Jesús rian ni ngüi̱ ma̱n chruhua si-nuhui ni síꞌ. 11Ni̱ nne ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na aꞌnanꞌ, guiꞌyaj ꞌngo̱ nane̱ xi̱ꞌi. Ni̱ guisíj xi̱nunꞌ hua̱ꞌnij yoꞌ achéj nitu únꞌ, ꞌyaj nane̱ xi̱ꞌi daj. Ni̱ naꞌue nu̱cua xiráj únꞌ ga̱che únꞌ mánj. 12Ni̱ ngaa guiniꞌi Jesús yunꞌunj daj, ni̱ gaquínj sij únꞌ. Ni̱ gataj sij:
―Guisíj nahuín re̱ꞌ, ꞌyaj xiꞌi̱ aꞌnánꞌ re̱ꞌ yya̱j, xicaꞌuīj. ―Daj gataj Jesús.
13Ngaa ni̱ gutaꞌ Jesús raꞌa sij rian únꞌ. Ni̱ ꞌngo̱ hora daj, ni̱ nahuin ni̱ca xiráj únꞌ. Ni̱ gaxi̱ꞌi únꞌ gaꞌmi sa̱ꞌ únꞌ rian Yanꞌanj.
14Sani̱ gaꞌman ruhua tsínj aꞌninꞌ chruhua nuhui xiꞌí si nahuin yunꞌunj xa̱na daj ꞌngo̱ güi naránj ruhua ni sij, guiꞌyaj Jesús. Ni̱ gataj tsínj daj gunun ni ngüi̱:
―Hua hua̱tanꞌ güi gui̱ꞌyaj sun néꞌ go̱ꞌngo semana. Ngaa ni̱ ga̱ꞌnaꞌ á re̱ꞌ ni güi daj na̱huin a ni é re̱ꞌ. Ni̱ sé güi naránj ruhua néꞌ ga̱ꞌnaꞌ ni é re̱ꞌ na̱huin a ni é re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj tsínj aꞌninꞌ daj.
15Ngaa ni̱ gataj Señor Jesús:
―Sa̱ꞌ á re̱ꞌ, ruhua á re̱ꞌ. Sani̱ ani quij ruhua á re̱ꞌ. Tsínj digyaꞌ yunꞌunj huin a ni é re̱ꞌ. Nitaj si na̱chi go̱ꞌngo ni é re̱ꞌ dán re̱ꞌ sicuj nga̱ dán re̱ꞌ urruj yuꞌuj numi xuj ga̱nꞌanj do̱goꞌo a ni é re̱ꞌ nnee xuj güi naránj ruhua á re̱ꞌ míꞌ. 16Ni̱ yunꞌunj xa̱na nan huin daꞌníj xíꞌ gu̱ꞌnaj Abraham. Ni̱ síj xi̱nunꞌ hua̱ꞌnij yoꞌ numij sichre Satanás únꞌ. Ni̱ nu̱nj si güi naránj ruhua néꞌ huin güi yya̱j, sani̱ daꞌui néꞌ jna̱chri néꞌ manꞌan únꞌ raꞌa sichre Satanás. ―Daj gataj Jesús gunun tsínj aꞌninꞌ daj.
17Ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi sij daj, ni̱ gahuin na̱ꞌaj ni tsínj ununꞌ nga̱ sij. Sani̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua daranꞌ ni ngüi̱ ngaa guiniꞌi ni sij ni si sa̱ꞌ ꞌna̱ꞌ xataꞌ, guiꞌyaj Jesús.
Parábola de la semilla de mostaza
18Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Da̱j hua rian nicaj sun Yanꞌanj, ruhua á re̱ꞌ únj. 19Hué dan ni̱ da̱j rúnꞌ achij ca̱n cuej nasa huaj. Ni̱ dagamanꞌ ꞌngo̱ tsínj daj riqui yoꞌój. Ni̱ xi̱raꞌ ca̱n daj. Ni̱ ga̱chi ga̱huin ꞌngo̱ chrun. Ni̱ ꞌna̱ꞌ ni xataj chéj xataꞌ gui̱ꞌyaj xúꞌ si-ga̱caꞌ xúꞌ chra̱ coj daj. ―Daj gataj Jesús.
Parábola de la levadura
20Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Da̱j hua rian nicaj sun Yanꞌanj, ruhua á re̱ꞌ únj. 21Hué dan ni̱ da̱j rúnꞌ levadura huaj. Ni̱ nachéj hui̱ ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na levadura daj scanij chru harina si na̱chej-éꞌ, gui̱ꞌyaj unj chrachrúnj. Ni̱ gari unj quinj daj chruhua hua̱ꞌnij rio̱. Ngaa ni̱ nara nane̱ riqui quinj daj, ꞌyaj levadura. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj levadura daj, daꞌngaꞌ daj gaxaꞌni̱ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj ni̱nꞌ ga̱chraꞌ xungüi̱ nej. ―Daj gataj Jesús.
La puerta estrecha
22Ni̱ gachin Jesús ni xumanꞌ nico nga̱ ni rancho ngaa huaj sij ganꞌanj sij xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ digyán sij si-nu̱guanꞌ sij rian ni ngüi̱. 23Ni̱ nachínj snanꞌanj ꞌngo̱ tsínj daj Jesús. Ni̱ gataj sij:
―Ni̱ do̱j ni ngüi̱ ga̱ꞌue gui̱nani, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj níꞌ. ―Daj gataj sij.
Ngaa ni̱ gataj Jesús:
24―Gui̱ꞌyaj fuerza á re̱ꞌ ga̱tu a ni é re̱ꞌ rian hueꞌ chruj huin rian nicaj sun Yanꞌanj. Ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱huin nico ni ngüi̱ ga̱huin ruhua ga̱tu yuꞌuj daj. Sani̱ si̱ gaꞌue ga̱tu ni sij mánj. 25Ngaa guisíj naxu̱man tsínj du̱cua naránj sij rian ducuá sij, ni̱ gaxi̱ꞌi ni é re̱ꞌ ga̱quinj ni é re̱ꞌ mán xe̱ꞌ. Ni̱ ga̱taj ni é re̱ꞌ gu̱nun sij: “Señor, na̱ꞌni re̱ꞌ ga̱tu ni únj.” Ga̱taj á re̱ꞌ. Sani̱ ga̱taj tsínj du̱cua daj gu̱nun a ni é re̱ꞌ: “Nun niꞌīnj ni̱ a̱ ꞌna̱ꞌ ni é re̱ꞌ mánj.” Daj ga̱taj Señor daj huin manꞌānj. 26Ngaa ni̱ ga̱xiꞌi ni é re̱ꞌ ga̱taj á re̱ꞌ gu̱nūnj: “Xa ni únj, goꞌo ni únj nga̱ manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ digyán re̱ꞌ nuguanꞌ gaꞌmí re̱ꞌ rian ni únj rian yuꞌue̱.” Ga̱taj á re̱ꞌ nej. 27Sani̱ ga̱taj manꞌānj rian án re̱ꞌ: “Nun niꞌīnj ni̱ a̱ ꞌna̱ꞌ ni é re̱ꞌ. Gu̱xun anéj daranꞌ ni é re̱ꞌ riānj si huin ni é re̱ꞌ tsínj ꞌyaj gaquinꞌ.” Daj ga̱tā gu̱nun a ni é re̱ꞌ.
28’Ni̱ yuꞌuj daj gui̱man ni é re̱ꞌ. Ni̱ ducu ga̱co ni ngüi̱ ma̱n yuꞌuj daj. Ni̱ da xa̱ ruj yanꞌ ni ngüi̱ nej. Ni̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ ni xi a ni é re̱ꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Abraham nej, tsínj gu̱ꞌnaj Isaac nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Jacob nej, daranꞌ ango ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ nne ni síꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj. Sani̱ guiri Yanꞌanj ne̱ꞌ xe̱ꞌ gui̱man ni é re̱ꞌ aj. 29Ni̱ ga̱ꞌnaꞌ ni ngüi̱ mán ne̱ꞌ síj güi nga̱ ni ngüi̱ mán ne̱ꞌ rian atuj güi nej, ni ngüi̱ mán ne̱ꞌ norte nej, nga̱ ni ngüi̱ mán ne̱ꞌ sur nej. Ni̱ ga̱ne ni ngüi̱ daj xa̱ ni sij rian mesa rian nicaj sun Yanꞌanj. 30Ni̱ hua ni ngüi̱ nun gahuin achij xungüi̱ nan. Ni̱ hué ni sij ga̱huin achij ango xungüi̱ ga̱nahuin na̱ca. Ni̱ hua ni ngüi̱ gahuin achij xungüi̱ nan. Ni̱ hué ni sij ni̱coꞌ ne̱ꞌ ru̱cu ango xungüi̱ ga̱nahuin na̱ca daj. ―Daj gataj Jesús.
Lamento de Jesús sobre Jerusalén
31Ni̱ güi daj guisíj go̱ꞌngo ni tsínj fariseo rian nne Jesús. Ni̱ gataj ni síꞌ gunun sij:
―Hué yuꞌuj nan gu̱xun re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ si huin ruhua rey Herodes da̱gahuiꞌ so̱ꞌ aj. ―Daj gataj ni síꞌ.
32Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Güi̱j ni̱ ga̱taj á re̱ꞌ gu̱nun xune daj: “Ni̱ꞌyaj re̱ꞌ, yya̱j nga̱ aꞌyoj rīj nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman ni ngüi̱. Ni̱ nahuin ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, ꞌyā nej. Ni̱ xiráj hua̱ꞌnij güi, ni̱ na̱huij si-sūnj, gui̱ꞌyā.” 33Sani̱ hua nia̱n si ga̱huī ga̱nꞌān yya̱j nga̱ aꞌyoj nga̱ ataj nej si nitaj si huaj ga̱huiꞌ ꞌngo̱ tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj ne̱ꞌ xe̱ꞌ xumanꞌ Jerusalén mánj.
34’Ducu nani ruhuāj xiꞌí a ni é re̱ꞌ ni tsínj ma̱n xumanꞌ Jerusalén. Daj si gahuiꞌ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, guiꞌyaj á re̱ꞌ. Ni̱ aꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ yej ni tsínj nicaj nuguanꞌ huaj gaꞌníj Yanꞌanj rian án re̱ꞌ. Síj u̱ndaj huin ruhuāj na̱guiꞌyaj yu̱ꞌūj ni é re̱ꞌ du̱gumīj ni é re̱ꞌ. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ xuchre naguiꞌyaj yuꞌuj xuj daꞌníj xuj riqui si-gachi xuj, ni̱ daꞌngaꞌ daj ruhuāj gui̱ꞌyā nga̱ á re̱ꞌ. Sani̱ nun ga̱ꞌuej ruhua á re̱ꞌ mánj. 35Ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ. Daj si gue̱reꞌ xánj án re̱ꞌ nga̱ ducuá á re̱ꞌ. Ni̱ ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ guiniꞌi ru̱huaꞌ yún ni é re̱ꞌ yūnj da gui̱sij ga̱ꞌnaꞌ ru̱huaꞌ yūnj chruhua xungüi̱ nan. Ni̱ ga̱taj ni é re̱ꞌ: “Hua ꞌueé tsínj ꞌna̱ꞌ rian si-xugüi Señor.” Ga̱taj ni é re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj ma̱n xumanꞌ Jerusalén.
14Jesús sana a un hidrópico
1Hué dan ni̱ ꞌngo̱ güi naránj ruhua ni sij, ni̱ gatúj Jesús chruhua ducuá ꞌngo̱ tsínj fariseo aꞌninꞌ. Ni̱ xa síꞌ nga̱ ni sij. Ni̱ nagaꞌna̱ꞌ ango ni tsínj fariseo Jesús si gui̱ꞌyaj síꞌ. 2Ni̱ nne ꞌngo̱ tsínj ꞌni̱j guꞌma̱n rian Jesús. 3Ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj fariseo. Ni̱ gataj sij:
―Aꞌuej si-ley Yanꞌanj sisi̱ na̱huin ni ngüi̱ aꞌnanꞌ, gui̱ꞌyaj néꞌ güi naránj ruhua néꞌ, ruhua á re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj Jesús.
Sani̱ dínj gahuin duꞌua ni sij.
4Ngaa ni̱ guidaꞌa Jesús tsínj daj. Ni̱ nahuin síꞌ, guiꞌyaj sij. Ni̱ naꞌníj sij na̱nꞌ síꞌ. 5Ngaa ni̱ gataj sij gunun ni tsínj fariseo:
―Sisi̱ gui̱nij ꞌngo̱ dán án re̱ꞌ urruj, asi̱ ꞌngo̱ dán án re̱ꞌ sicuj gui̱nij chruhua pozo nnee nu̱nj huin si güi naránj ruhua néꞌ, ni̱ si̱ ganꞌanj gui̱ri yoo̱ ni é re̱ꞌ xucu guinij chruhua nnee da ga̱ míꞌ. ―Daj gataj Jesús.
6Ni̱ nun ga̱ꞌue danica̱j ni sij nuguanꞌ rian Jesús ga̱ mánj.
Los convidados a las bodas
7Ni̱ ngaa guiniꞌi Jesús da̱j nanoꞌ ni tsínj ꞌna̱ꞌ ducuá tsínj fariseo daj chrun xila niquinꞌ ne̱ꞌ rian ga̱ne ni sij rian mesa, ngaa ni̱ nani sij ꞌngo̱ cuento digyán sij rian ni síꞌ. Ni̱ gataj sij:
8―Ngaa ga̱quinj ꞌngo̱ tsínj daj ga̱nꞌanj re̱ꞌ rian ga̱huin ꞌngo̱ guiꞌyanj na̱raꞌa ne, ni̱ si̱ gané re̱ꞌ chrun xila niquinꞌ ne̱ꞌ chrej rian mánj. Ga̱ꞌue si gui̱sij ango tsínj huin achij doj daj nga̱ manꞌán re̱ꞌ ga̱ aj. 9Ni̱ ga̱ꞌue si ga̱ꞌnaꞌ tsínj ga̱quinj nu̱ngüej é re̱ꞌ, ni̱ ga̱taj síꞌ gu̱nun re̱ꞌ: “Ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ chrun xila nan ga̱ne tsínj nan anj.” Ga̱taj síꞌ si ruhuaj. Ngaa ni̱ ga̱huin na̱ꞌaj re̱ꞌ, ni̱ ga̱nꞌanj ga̱né re̱ꞌ chrun xila niquinꞌ da ru̱cu. 10Hué dan ni̱ ngaa gaquínj sij ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ, ni̱ ga̱né re̱ꞌ da ru̱cu. Hué dan ni̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ tsínj ga̱quinj re̱ꞌ, ni̱ ga̱taj sij gu̱nún re̱ꞌ: “Amigo, ga̱chin ga̱né re̱ꞌ chrun xila niquinꞌ ne̱ꞌ rian.” Ga̱taj sij. Ngaa ni̱ ga̱huin ꞌueé re̱ꞌ rian ni tsínj nne rian mesa nga̱ re̱ꞌ aj. 11Daj si u̱n tsínj huin ruhua ga̱huin rian, ni̱ gu̱na sij da ne̱ꞌ ru̱cu. Sani̱ u̱n tsínj ga̱ꞌuej ruhua gu̱na da ne̱ꞌ ru̱cu, ni̱ ga̱huin rian sij. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj ma̱n ducuá tsínj fariseo daj.
12Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun tsínj gaquínj ga̱ꞌnaꞌ sij ducuá síꞌ:
―Ngaa gui̱ꞌyáj re̱ꞌ ꞌngo̱ nún ducuá re̱ꞌ, ni̱ ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ xa̱ ni ngüi̱, ni̱ si̱ gaquínj re̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ re̱ꞌ nga̱ ni jnánj re̱ꞌ nej, ni tsínj xuruꞌue mán riqui xumanꞌ nej. Daj si ga̱ꞌue ga̱quinj ni sij manꞌán re̱ꞌ xa̱ re̱ꞌ nga̱ ni sij. Ni̱ daꞌngaꞌ daj na̱ruꞌue ni sij rián re̱ꞌ. 13Sani̱ ngaa gui̱ꞌyáj re̱ꞌ ꞌngo̱ guiꞌyanj ducuá re̱ꞌ, ni̱ ga̱quinj re̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ ni ngüi̱ niqui nga̱ ni ngüi̱ nachranꞌ raꞌa nej, ni ngüi̱ yacuan nej, ni ngüi̱ duri nej. 14Ngaa ni̱ ga̱ ꞌueé rián re̱ꞌ. Daj si si̱ gaꞌue na̱ruꞌue ni ngüi̱ daj rián re̱ꞌ. Sani̱ na̱ruꞌue sa̱ꞌ Yanꞌanj rián re̱ꞌ ngaa ga̱naꞌnij ni níman huin ni sij ni ngüi̱ hua ni̱ca niman. ―Daj gataj Jesús gunun tsínj gaquínj daj.
Parábola de la gran cena
15Ni̱ ngaa gunun ꞌngo̱ ni tsínj nne nga̱ Jesús rian mesa, ni̱ gataj síꞌ gunun Jesús:
―Hua ꞌueé rian tsínj ga̱nꞌanj nún rian nicaj sun Yanꞌanj. ―Daj gataj síꞌ.
16Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun síꞌ:
―Ni̱ guiꞌyaj ꞌngo̱ xuruꞌue ꞌngo̱ nún nico ducuá sij. Ni̱ gaquínj sij ga̱ꞌnaꞌ nico ni ngüi̱. 17Ni̱ ngaa síj gahuin chru̱n si xa̱ ni ngüi̱, ꞌyaj sij, ni̱ gaꞌníj sij ꞌngo̱ moso ga̱nꞌanj ga̱taj síꞌ rian ni ngüi̱ daj: “Ga̱ꞌnaꞌ a ni é re̱ꞌ si a̱ hua chru̱n si xa̱ á re̱ꞌ.” Daj gataj moso daj gunun ni ngüi̱, guiꞌyaj xuruꞌue. 18Sani̱ gaxi̱ꞌi ni sij gataj ni sij rian moso daj sisi̱ si̱ gaꞌue gui̱sij ni sij xa̱ ni sij. Ni̱ gataj ꞌngo̱ tsínj daj: “Guirān ꞌngo̱ yoꞌój, ni̱ hua nia̱n si ga̱nꞌanj niꞌyā. Achínj jniꞌyā rián re̱ꞌ si gui̱nicaj re̱ꞌ ꞌngo̱ niman nico ngāj si si̱ gaꞌue ga̱nꞌān nga̱ re̱ꞌ mánj.” Daj gataj sij. 19Ni̱ gataj ango sij: “Guirān u̱nꞌunꞌ inta sicúj, ni̱ ga̱nꞌanj xa̱cāj cuenta sisi̱ a̱ hua xuj gui̱ꞌyaj sun xuj. Ni̱ gui̱nicaj re̱ꞌ ꞌngo̱ niman nico ngāj xiꞌí si nun ga̱ꞌue ga̱nꞌān nga̱ re̱ꞌ mánj.” Daj gataj síꞌ. 20Ni̱ gataj ango sij: “Da guisíj xacā ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na, ni̱ si̱ gaꞌue ga̱nꞌān mánj.” Daj gataj hua̱ꞌnij ranꞌ tsínj gunun moso daj.
21’Ngaa ni̱ nanica̱j si-moso tsínj du̱cua daj. Ni̱ nataꞌ sij nuguanꞌ gaꞌmi go̱ꞌngo ni síꞌ gunun xuruꞌue daj. Hué dan ni̱ gaꞌman ruhua xuruꞌue daj. Ni̱ gataj sij gunun moso: “Ga̱nꞌanj yoo̱ re̱ꞌ rian yuꞌue̱ nga̱ chruhua chrej ma̱n riqui xumanꞌ nan. Ni̱ ni̱caj re̱ꞌ ni ngüi̱ niqui nga̱ ni ngüi̱ nachranꞌ raꞌa nej, ni ngüi̱ yacuan nej, ni ngüi̱ duri nej ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ.” Daj gataj xuruꞌue daj gunun moso. 22Ngaa ni̱ gataj moso daj gunun xuruꞌue: “Señor, hua síj guiꞌyā si gaꞌníj re̱ꞌ yūnj. Sani̱ hua luga ga̱ꞌ aj.” Daj gataj moso daj. 23Ngaa ni̱ gataj xuruꞌue daj gunun moso: “Güi̱j re̱ꞌ chruhua chrej ga̱nꞌan nga̱ chrej gatin nej. Ni̱ gui̱ꞌyaj fuerzá re̱ꞌ si ga̱ꞌnaꞌ ni ngüi̱ ga̱tu ni sij chruhua ducuāj ga̱ra gui̱man ni sij. 24Daj si xa̱ngaꞌ atā gu̱nun re̱ꞌ sisi̱ si̱ gahuin stiꞌnīj nga̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ gaquínj sinīj mánj.” Gataj xuruꞌue daj gunun si-moso sij. ―Daj gataj Jesús gunun tsínj nne rian mesa nga̱ sij.
Lo que cuesta seguir a Cristo
25Ni̱ huaj nico ni ngüi̱ nga̱ Jesús. Ni̱ nanica̱j sij gataj sij gunun ni síꞌ:
26―Sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj daj huin ruhua ga̱ꞌnaꞌ riānj, ni̱ hua nia̱n si ga̱huin ꞌi̱ ruhua sij niꞌyaj sij yūnj daj nga̱ si ꞌi̱ ruhua sij niꞌyaj sij chrej sij nga̱ nni sij nej, manꞌan sij nej. Ni̱ sisi̱ naꞌuej ruhua sij daj, ni̱ si̱ gaꞌue ga̱huin sij tsínj gui̱nicoꞌ manꞌānj mánj. 27Ni̱ sisi̱ naꞌuej ruhua ꞌngo̱ tsínj daj ga̱ta sij rugutsi̱ gui̱ranꞌ sij sayun ngāj, ni̱ si̱ gaꞌue ga̱huin sij tsínj gui̱nicoꞌ manꞌānj mánj.
28’Ni̱ sisi̱ huin ruhua ꞌngo̱ ni é re̱ꞌ gui̱ꞌyaj ꞌngo̱ hueꞌ xxi nataꞌ, ni̱ na̱ni sini ruhua tsínj daj ni̱ꞌyaj sij u̱ndaj gu̱tinꞌ sij duꞌue hueꞌ daj. Ngaa ni̱ xa̱caj sij cuenta sisi̱ gui̱sij si-sanꞌanj sij. 29Ni̱ sisi̱ nitaj si nani sini ruhua sij, hué dan ni̱ ngaa gu̱ruj sij daqui hueꞌ, ni̱ na̱ꞌue gui̱si-íꞌ, gui̱ꞌyaj sij. Ni̱ ga̱xiꞌi ni ngüi̱ ga̱ꞌmi ducu ni sij xiꞌí sij. 30Ni̱ ga̱taj ni sij: “Gaxi̱ꞌi tsínj nan guiꞌyaj sij hueꞌ. Sani̱ nun gu̱nucuaj sij gui̱si, gui̱ꞌyaj sij mánj.” Daj ga̱taj ni ngüi̱ daj.
31’Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ rey nicaj ichiꞌ mil snado, ni̱ huaj sij ga̱nꞌanj gu̱nunꞌ sij nga̱ ango rey ꞌna̱ꞌ nga̱ co̱ mí snado, ngaa ni̱ ga̱nꞌanj ga̱ne sij xa̱caj sij cuenta sisi̱ ga̱ꞌue gu̱nucuaj sij gui̱ꞌyaj gana sij rian ango rey nicaj co̱ mil snado daj. 32Ni̱ sisi̱ ani ruhua sij sisi̱ naꞌue gu̱nucuaj sij gu̱nunꞌ sij nga̱ ango rey, ni̱ ngaa hua ga̱nꞌ ꞌna̱ꞌ ango rey, ni̱ aꞌníj sij ni tsínj nicaj nuguanꞌ ga̱nꞌanj ga̱taj snanꞌanj ni síꞌ sisi̱ na̱ꞌmi nu̱ngüej rey daj.
33’Ni̱ hué ducuánj daj tsínj naꞌuej ruhua du̱na daranꞌ si nicaj sij, ngaa ni̱ si̱ gaꞌue ga̱huin sij tsínj gui̱nicoꞌ manꞌānj mánj. ―Daj gataj Jesús.
Cuando la sal pierde su sabor
34Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Hua sa̱ꞌ ya̱n. Ni̱ da̱j rúnꞌ huin ya̱n, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin a ni é re̱ꞌ chruhua xungüi̱. Sani̱ sisi̱ nitaj si ꞌni̱nꞌ ya̱n daj, ni̱ si̱ gaꞌue gui̱ꞌyaj néꞌ na̱huin ꞌni̱nꞌ mánj. 35Ni̱ nitaj si níꞌyanj ya̱n daj rian yoꞌój. Ni̱ nitaj si níꞌyan ga̱huin yoꞌój yaꞌnduj nej. Sani̱ gue̱reꞌej ne̱ꞌ xe̱ꞌ ya̱n daj.
Hué dan ni̱ tsínj nu̱n chraquij, ni̱ hua nia̱n si gu̱nun sij nuguanꞌ nan anj.
15Parábola de la oveja perdida
1Ngaa ni̱ nahuin yuꞌ daranꞌ ni tsínj aꞌnej pesto nga̱ ni ngüi̱ ꞌyaj gaquinꞌ rian Jesús gu̱nun ni sij si ga̱taj síꞌ. 2Ngaa ni̱ gaꞌmi hui̱ ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj digyán ley xiꞌí si guiꞌyaj Jesús. Ni̱ gataj ni síꞌ:
―Aꞌninꞌ ruhua tsínj daj nicaj dugüiꞌ sij nga̱ ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ. Ni̱ xa nu̱guanꞌan sij nga̱ ni síꞌ nej. ―Daj gataj ni sij.
3Ngaa ni̱ nani Jesús ꞌngo̱ cuento digyán sij rian ni síꞌ. Ni̱ gataj sij:
4―Ni̱ sisi̱ ni̱caj ꞌngo̱ dugüiꞌ ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ ciento xachij, ni̱ ga̱nꞌanj niꞌya ꞌngo̱ xuj, ni̱ da̱j gui̱ꞌyaj tsínj da̱n daj, ruhua ni é re̱ꞌ únj. Ga̱ra sij ga̱nꞌanj xia xi̱nunꞌ ga̱nꞌanj xachij riqui quij. Ni̱ ga̱nꞌanj na̱naꞌuiꞌ sij xachij ganꞌanj niꞌya daj. Ni̱ dayun nariꞌ sij. 5Ni̱ ngaa nariꞌ sij, ni̱ nia̱ꞌ ruhua sij gutaꞌ sij dacan xicój sij. 6Ni̱ ngaa nasíj sij ducuá sij, ni̱ naranꞌ sij ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ sij nga̱ ni tsínj nne xánj sij. Ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ: “Ga̱huin nia̱ꞌ ruhua á re̱ꞌ ngāj si hua nariꞌīj xachij ganꞌanj niꞌya daj.” Daj gataj tsínj daj. 7Ni̱ ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ nia̱ꞌ ruhua ni tsínj mán xataꞌ niꞌyaj ni sij ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj gaquinꞌ ngaa nani ruhua síꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ síꞌ. Ni̱ ga̱huin nia̱ꞌ ruhua ni sij ni̱ꞌyaj ni sij doj nga̱ tsínj daj, daj nga̱ ango ga̱nꞌanj xia xi̱nunꞌ ga̱nꞌanj ni tsínj naꞌuej ruhua si ga̱nani ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Daj si hua ni̱ca niman ni sij, ruhua ni sij. ―Daj gataj Jesús.
Parábola de la moneda perdida
8Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Ni̱ sisi̱ nicaj ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na ichiꞌ moneda sanꞌanj, ni̱ ga̱nꞌanj niꞌya ꞌngo̱ moneda daj, ni̱ da̱j gui̱ꞌyaj únꞌ, ruhua á re̱ꞌ únj. Ga̱run únꞌ yanꞌa̱n candil. Ni̱ na̱caꞌ únꞌ chruhua hueꞌ. Ni̱ na̱naꞌuiꞌ ꞌueé únꞌ da nariꞌ únꞌ. 9Ni̱ ngaa na̱riꞌ únꞌ, ni̱ ga̱quínj únꞌ ni ngüi̱ nicaj dugüiꞌ nga̱ únꞌ nga̱ ni dugüiꞌ únꞌ ma̱n xánj únꞌ nej. Ni̱ ga̱taj únꞌ: “Ga̱huin nia̱ꞌ ruhua á re̱ꞌ ngāj si hua nariꞌīj moneda ganꞌanj niꞌya daj.” Daj ga̱taj únꞌ gu̱nun ne. 10Ni̱ ataj snanꞌān gu̱nun ni é re̱ꞌ sisi̱ da̱j rúnꞌ gahuin nia̱ꞌ ruhua únꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua nia̱ꞌ ruhua si-ángel Yanꞌanj niꞌyaj-áꞌ ngaa nanica̱j ruhua ꞌngo̱ tsínj xiꞌí si-ga̱quinꞌ sij. ―Daj gataj Jesús.
Parábola del hijo pródigo
11Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Hua hui̱j daꞌníj ꞌngo̱ tsínj daj. 12Ni̱ gataj daꞌníj sij tsínj hua lij doj gunun chrej sij: “Tata chréꞌ, huin ruhuāj sisi̱ gu̱raꞌ daꞌáj re̱ꞌ siꞌyáj re̱ꞌ. Ni̱ ri̱qui re̱ꞌ daꞌaj siꞌyáj re̱ꞌ ga̱huīnj.” Daj gataj sij gunun chrej sij. Ngaa ni̱ guraꞌ daꞌaj chrej sij siꞌyaj síꞌ gaꞌuiꞌ síꞌ rian nu̱ngüej daꞌníj síꞌ. 13Do̱j güi gachin ni̱ naranꞌ tsínj hua lij daj daranꞌ siꞌyaj sij. Ni̱ gahui sij ganꞌanj ga̱nꞌ sij ango xumanꞌ. Ni̱ ganahuij si-sanꞌanj sij gutinꞌ yu̱n sij da̱j rúnꞌ garanꞌ ruhua sij. 14Ni̱ ngaa ganahuij gutinꞌ sij sanꞌanj nicaj sij, ni̱ ducu gahuin xiꞌna̱ xumanꞌ daj. Ni̱ gaꞌnaj gachin xiꞌna̱ riqui sij. 15Ngaa ni̱ ganꞌanj ga̱chinj sij sun gui̱ꞌyaj sun sij rian ꞌngo̱ tsínj nne yuꞌuj daj. Ni̱ gaꞌníj síꞌ ga̱nꞌanj sij quij ga̱nꞌanj du̱gumi sij dán síꞌ xacáj. 16Ni̱ huin ruhua sij ga̱ra riqui sij nga̱ si xa xacáj. Sani̱ a̱ ꞌngo̱ ni síꞌ nun ga̱ꞌuiꞌ ni síꞌ si xa̱ sij mánj.
17’Ngaa ni̱ nanica̱j ruhua sij, ni̱ gataj sij gunun manꞌan sij: “Ni̱ moso mán ꞌyaj sun rian chrē, ni̱ hua nico si xa ni sij. Ni̱ yuꞌuj nan nnēj. Ni̱ ga̱huīj, gui̱ꞌyaj xiꞌna̱. 18Na̱nicā na̱nꞌānj ducuá chrē, ni̱ ga̱tā gu̱nun síꞌ: Tata chréꞌ, guiꞌyā gaquinꞌ rian Yanꞌanj nga̱ rian manꞌán re̱ꞌ nej. 19Nitaj hua si-chrej si ga̱taj re̱ꞌ si daꞌníj re̱ꞌ huīnj ga̱ mánj. Maan si gui̱ꞌyáj re̱ꞌ si ga̱huīnj ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj sun rián re̱ꞌ, ga̱tā gu̱nun chrē.” Daj gataj sij gunun manꞌan sij.
20’Hué dan ni̱ naxu̱man sij, ni̱ nanica̱j sij na̱nꞌ sij ducuá chrej sij. Ni̱ ngaa guiniꞌi chrej sij huaj sij ga̱nꞌ, ni̱ ducu gahuin yaco ruhua síꞌ niꞌyaj síꞌ sij. Ni̱ gunánj síꞌ ganꞌanj síꞌ rian huaj daꞌníj sij. Ni̱ gananan síꞌ manꞌan sij. Ni̱ garun duꞌua síꞌ manꞌan sij nej. 21Ngaa ni̱ gataj sij gunun síꞌ: “Tata chréꞌ, guiꞌyā gaquinꞌ rian Yanꞌanj nga̱ rian manꞌán re̱ꞌ nej. Ni̱ nitaj hua si-chrej si ga̱taj re̱ꞌ si daꞌníj re̱ꞌ huīnj ga̱ mánj.” Daj gataj sij gunun chrej sij. 22Sani̱ gataj chrej sij gunun ni si-moso síꞌ: “Güi̱j xa̱caj yoo̱ ni é re̱ꞌ atsij sa̱ꞌ. Ni̱ ga̱ꞌnij a ni é re̱ꞌ xa̱ sij gu̱nun sij. Ni̱ ga̱ꞌnij ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ seꞌej raꞌa sij. Ni̱ na̱ri ni é re̱ꞌ zapato dacój sij nej. 23Ni̱ ni̱caj á re̱ꞌ sicuj namij ga̱ꞌnaꞌ á re̱ꞌ. Ni̱ da̱gahuiꞌ a ni é re̱ꞌ nej. Ni̱ gui̱ꞌyaj néꞌ guiꞌyanj ga̱huin nia̱ꞌ ruhua néꞌ. 24Daj si rúnꞌ ganáꞌnij ꞌngo̱ níman, daꞌngaꞌ daj nasíj ru̱huaꞌ yún daꞌnī riānj. Hua ganiꞌya sij. Sani̱ nariꞌ ru̱huaꞌ yún sij.” Daj gataj chrej sij. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gahuin nia̱ꞌ ruhua ni sij.
25’Ni̱ daꞌníj sij tsínj xa̱huaꞌ, ni̱ hua ganꞌanj síꞌ riqui quij. Ni̱ ngaa nanica̱j síꞌ, ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ síꞌ rian hueꞌ. Ni̱ gunun síꞌ sisi̱ ma̱n ni tsínj aꞌyanj nga̱ ni ngüi̱ chranꞌanj nej. 26Ngaa ni̱ gaquínj síꞌ ꞌngo̱ ni tsínj ꞌyaj sun rian chrej sij. Ni̱ nachínj snanꞌanj síꞌ moso daj u̱n sin gahuin nga̱ guiꞌyanj daj.
27’Ngaa ni̱ gataj moso daj: “Hua nasíj jnánj re̱ꞌ. Ni̱ gaꞌníj chréj re̱ꞌ sun sisi̱ da̱gahuiꞌ ni únj sicuj hua namij. Daj si nucuaj sij nasíj sa̱ꞌ sij.” Daj gataj moso gunun tsínj xa̱huaꞌ daj.
28’Sani̱ gaꞌman ruhua tsínj xa̱huaꞌ daj. Ni̱ nun ga̱ꞌuej sij ga̱tu sij chruhua hueꞌ. Xiꞌí daj, ni̱ gahui chrej nu̱ngüej tsínj daj. Ni̱ gaꞌmi yaco síꞌ si ga̱tu sij chruhua hueꞌ. 29Ni̱ gataj sij gunun chrej sij: “Niꞌi manꞌán re̱ꞌ u̱ndaj yoꞌ síj ꞌyaj sūnj rián re̱ꞌ. Ni̱ dagahuin sa̱ꞌāj rián re̱ꞌ. Ni̱ nitaj a̱man riquí re̱ꞌ ꞌngo̱ stane̱ leꞌej gui̱ꞌyā guiꞌyanj nga̱ ni tsínj nicaj dugüiꞌ ngāj mánj. 30Sani̱ ngaa nasíj daꞌníj re̱ꞌ nan gutinꞌ sij si-sanꞌánj re̱ꞌ nga̱ ni yunꞌunj xa̱na achéj manꞌan, ni̱ dagahuíꞌ re̱ꞌ sicuj namij xiꞌí sij.” Daj gataj tsínj xa̱huaꞌ gunun chrej sij.
31’Ngaa ni̱ gataj chrej sij gunun sij: “Daꞌnī huín re̱ꞌ. Ni̱ yaꞌyoj nné re̱ꞌ ngāj. Ni̱ daranꞌ si ma̱n riānj huin siꞌyáj re̱ꞌ aj. 32Sani̱ hua nia̱n si gui̱ꞌyaj néꞌ guiꞌyanj ga̱huin nia̱ꞌ ruhua néꞌ si nasíj jnánj re̱ꞌ. Ni̱ rúnꞌ huin ꞌngo̱ níman gahuin sij riānj. Sani̱ ganáꞌnij sij. Ni̱ ga niꞌya sij. Sani̱ nariꞌīj sij nánj.” Daj gataj chrej sij gunun sij. ―Ni̱ daꞌngaꞌ daj gataj Jesús nani sij cuento rian ni tsínj daj.
16El ejemplo del mayordomo infiel
1Hué dan ni̱ nani Jesús ꞌngo̱ cuento digyán sij rian ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:
―Hua ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue. Ni̱ rian síꞌ nu̱n ꞌngo̱ tsínj dugumi siꞌyaj síꞌ. Ngaa ni̱ ganꞌanj ga̱ꞌmi gaquinꞌ ango ni tsínj rian xuruꞌue sisi̱ ducu gutinꞌ tsínj daj siꞌyaj síꞌ. 2Ngaa ni̱ gaquínj xuruꞌue daj si ga̱ꞌnaꞌ sij. Ni̱ gataj síꞌ: “Ni̱ u̱n sin huin nan si aꞌmi ni sij xiꞌí re̱ꞌ únj. Na̱riqui re̱ꞌ cuenta da̱j guiꞌyaj sún re̱ꞌ riānj dugumí re̱ꞌ siꞌyā si naꞌuej ruhuāj si ga̱huín re̱ꞌ tsínj du̱gumi siꞌyā riānj ga̱ mánj.” Daj gataj xuruꞌue daj.
3’Ngaa ni̱ gataj tsínj daj gunun manꞌan síꞌ: “Ni̱ u̱n sin huin gui̱ꞌyā yya̱j, ni̱ gaꞌnej si-patrōnj sun riānj únj. Daj si nitaj fuerza gui̱ꞌyaj sūnj rian yoꞌój. Ni̱ huin na̱ꞌā gui̱ꞌyā caridad nej. 4Yya̱j ni̱ hua niꞌīnj si gui̱ꞌyā. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue chra̱cuij ni sij ducuá ni sij ga̱nēj ngaa nitaj sun gui̱ꞌyaj sūnj.” Daꞌngaꞌ daj gani ruhua sij.
5’Ngaa ni̱ gaquínj sij ga̱ꞌnaꞌ go̱ꞌngo ni tsínj daꞌui rian xuruꞌue daj. Ni̱ gataj sij rian tsínj gaꞌna̱ꞌ sini daj: “Ni u̱ndaj huin si daꞌuíj re̱ꞌ rian si-patrōnj únj.” Daj gataj sij. 6Ngaa ni̱ gataj síꞌ: “Daꞌuīj ꞌngo̱ ciento tambo gasiti rian si-patrón re̱ꞌ aj.” Daj gataj síꞌ. Ngaa ni̱ gataj tsínj daj: “Ni̱caj re̱ꞌ dánj re̱ꞌ yanj rí re̱ꞌ cuenta. Ni̱ ga̱ne yoo̱ re̱ꞌ ga̱run re̱ꞌ hui̱j xia chiꞌ gue̱ aj.” Daj gataj sij. 7Ngaa ni̱ gataj sij gunun ango síꞌ: “Ni̱ u̱ndaj huin daꞌui manꞌán so̱ꞌ únj.” Daj gataj sij. Ni̱: “Daꞌuīj ꞌngo̱ ciento nnánj strigo aj.” Daj gataj síꞌ gunun sij. Ngaa ni̱ gataj síꞌ: “Ni̱caj re̱ꞌ dánj re̱ꞌ yanj rí re̱ꞌ cuenta nan. Ni̱ ga̱run re̱ꞌ rian yanj sisi̱ daꞌuíj re̱ꞌ ga̱nꞌanj xia gue̱ aj.” Daj gataj sij gunun síꞌ.
8’Hué dan ni̱ xacaj xuruꞌue daj cuenta sisi̱ guiꞌyaj xi̱ꞌi tsínj daj xiꞌí síꞌ. Sani̱ gaꞌmi sa̱ꞌ síꞌ xiꞌí sij. Daj si naguiꞌyaj yoo̱ sij nuguanꞌ xiꞌí manꞌan sij. Ni̱ ni tsínj ma̱n xungüi̱ gaquinꞌ nan, ni̱ hua yoo̱ ni sij ngaa naguiꞌyaj ni sij ꞌngo̱ nuguanꞌ nga̱ ni dugüiꞌ ni sij. Ni̱ hua yoo̱ ni sij doj daj nga̱ ni tsínj achéj rian xigui̱n hua.
9’Ngaa ni̱ ga̱taj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ rasu̱n ma̱n rian án re̱ꞌ raꞌa ni ngüi̱. Ngaa ni̱ ga̱huin ni ngüi̱ daj ni ngüi̱ gui̱nicaj dugüiꞌ nga̱ ni é re̱ꞌ. Daj si rasu̱n ma̱n rian xungüi̱ nan, ni̱ nun hua sa̱ꞌ nico. Hué dan ni̱ ngaa ga̱nahuij ni rasu̱n ma̱n rian ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ xataꞌ na̱huin raꞌa ni sij ni é re̱ꞌ ga̱ne ni̱ganj ni é re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj. 10Ni̱ u̱n tsínj hua gacuij, ni̱ dugumi sa̱ꞌ sij do̱j rasu̱n, ni̱ hué daj hua gacuij sij ngaa du̱gumi sij nico rasu̱n nej. Ni̱ u̱n tsínj ꞌyaj xi̱ꞌi dugumi sij do̱j rasu̱n, ni̱ gui̱ꞌyaj xi̱ꞌi sij ngaa du̱gumi sij nico rasu̱n nej. 11Ni̱ hué ducuánj daj sisi̱ nitaj si hua gacuij ni é re̱ꞌ dugumi a ni é re̱ꞌ ni rasu̱n xi̱ꞌi ma̱n chruhua xungüi̱ gaquinꞌ nan, ngaa ni̱ nitaj tsínj ga̱huin ruhua ri̱qui ni rasu̱n yya rian án re̱ꞌ mánj. 12Ni̱ sisi̱ nitaj si ga̱ gacuij ni é re̱ꞌ du̱gumi ni é reꞌ ni rasu̱n sé siꞌyaj ni é re̱ꞌ huin ni rasu̱n ma̱n rian xungüi̱ nan, ngaa ni̱ u̱n tsínj ga̱huin ruhua ri̱qui rasu̱n ga̱huin siꞌyaj ni é re̱ꞌ ne̱ꞌ xataꞌ, ruhua á re̱ꞌ únj.
13’Ni̱ nitaj ꞌngo̱ tsínj ga̱huin nucuaj da̱gahuin rian hui̱j xuruꞌue mánj. Sisi̱ gui̱ꞌyaj sun néꞌ rian hui̱j xuruꞌue, ni̱ nun huin xa̱nꞌ ruhua néꞌ niꞌyaj néꞌ ꞌngo̱ xuruꞌue daj. Ni̱ ga̱huin ꞌi̱ ruhua néꞌ ni̱ꞌyaj néꞌ ango síꞌ. Ni̱ huin ruhua néꞌ gui̱nicaj dugüiꞌ néꞌ nga̱ ꞌngo̱ xuruꞌue daj. Sani̱ nitaj si aꞌmi sa̱ꞌ néꞌ nga̱ ango síꞌ. Hué ducuánj daj, ni̱ sisi̱ ducu aranꞌ ruhua néꞌ niꞌyaj néꞌ ni rasu̱n ma̱n chruhua xungüi̱, ni̱ na̱ꞌue da̱gahuin néꞌ rian Yanꞌanj mánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
14Ni̱ ducu garanꞌ ruhua ni tsínj fariseo niꞌyaj ni sij sanꞌanj. Ni̱ ngaa gunun ni sij nuguanꞌ daj, ni̱ gaꞌmi ducu ni sij niꞌyaj ni sij Jesús. 15Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:
―Ni̱ ꞌyaj ni é re̱ꞌ sisi̱ tsínj sa̱ꞌ huin a ni é re̱ꞌ rian ni ngüi̱. Sani̱ niꞌi Yanꞌanj niman ni é re̱ꞌ. Ni̱ nuguanꞌ níꞌyanj nico rian ni ngüi̱, sani̱ nuguanꞌ xi̱ꞌi huin rian Yanꞌanj anj.
16’Ni̱ asi̱j ná ni̱ digyán Moisés si-ley Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Ni̱ digyán ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Sani̱ ngaa guisíj gaꞌna̱ꞌ Juan, ni̱ unun ni ngüi̱ nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nicaj sun Yanꞌanj rian néꞌ. Ni̱ daranꞌ ni sij ꞌyaj fuerza si ga̱tu ni sij rian nicaj sun Yanꞌanj. 17Ni̱ ga̱ꞌue sisi̱ ga̱nahuij xataꞌ nga̱ xungüi̱. Sani̱ si̱ gaꞌue ga̱nahuij ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ leꞌej ꞌna̱ꞌ rian si-ley Yanꞌanj mánj. ―Daj gataj Jesús.
Jesús enseña sobre el divorcio
18Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj guereꞌej nica̱, ni̱ na̱caj sij ango yunꞌunj xa̱na, ni̱ daꞌui sij gaquinꞌ. Ni̱ sisi̱ na̱caj ango tsínj yunꞌunj xa̱na guereꞌ daj, ni̱ daꞌui síꞌ gaquinꞌ nej. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj fariseo.
El rico y Lázaro
19Ngaa ni̱ nani Jesús ꞌngo̱ cuento. Ni̱ gataj sij:
―Ni̱ hua ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue. Ni̱ nu̱n sij atsij sa̱ꞌ duꞌue. Ni̱ yaꞌyoj guiꞌyaj sij ꞌngo̱ nún nico ducuá sij. 20Ni̱ hua ꞌngo̱ tsínj yaco ranꞌ gu̱ꞌnaj síꞌ Lázaro. Ni̱ ngaj síꞌ rian yoꞌój rian ducuá xuruꞌue daj. Ni̱ ma̱n siqui ni̱nꞌ ga̱chraꞌ nnee cúj síꞌ. 21Ni̱ huin ruhua tsínj daj ga̱ra riqui sij nga̱ si ayu rian mesa, ꞌyaj xuruꞌue daj. Ni̱ ꞌna̱ꞌ xuhue ahui xuj rian siqui daj.
22’Hué dan ni̱ ꞌngo̱ güi, ni̱ gahuiꞌ tsínj niqui daj. Ni̱ nicaj ni ángel ganꞌanj-ánꞌ sij rian nne tsínj gu̱ꞌnaj Abraham xataꞌ. Ni̱ nanan Abraham manꞌan sij. Ni̱ gahuiꞌ xuruꞌue nej. Ni̱ ganꞌanj ga̱chinꞌ ni sij síꞌ. 23Ni̱ ngaa ranꞌ xuruꞌue daj sayun nico rian ganꞌanj ni níman, ni̱ nachi nicaj sij rian sij guiniꞌi sij sisi̱ ga̱nꞌ nne Abraham. Ni̱ yuꞌuj daj nanan Abraham tsínj gu̱ꞌnaj Lázaro. 24Ngaa ni̱ gaguáj sij: “Tata chréꞌ Abraham, na̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ manꞌānj. Ni̱ ga̱ꞌnij re̱ꞌ Lázaro ga̱ꞌnaꞌ síꞌ yuꞌuj nan. Ni̱ ga̱ꞌnij síꞌ chra̱ raꞌa síꞌ chruhua nnee. Ni̱ gu̱taꞌ síꞌ nnee daj rian yyāj si yaco ranꞌānj nūnj rian yanꞌa̱n nan.” Daj gataj xuruꞌue gunun Abraham.
25’Sani̱ gataj Abraham gunun xuruꞌue: “Daꞌníꞌ, ga̱nanun ruhuá re̱ꞌ sisi̱ ngaa gané re̱ꞌ chruhua xungüi̱, ni̱ nicáj re̱ꞌ nico rasu̱n sa̱ꞌ rián re̱ꞌ. Ni̱ nicaj Lázaro ni rasu̱n xi̱ꞌi. Yya̱j ni̱ nahuin nia̱ꞌ ruhua sij yuꞌuj nan. Ni̱ ranꞌ manꞌán re̱ꞌ sayun nu̱n re̱ꞌ yuꞌuj daj. 26Ango nuguanꞌ huin sisi̱ hua ꞌngo̱ xinéj xa̱chij da̱ni nu̱ngüeꞌ. Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱chin ni ngüi̱ mán yuꞌuj nan gui̱sij ni sij rian nné re̱ꞌ. Ni̱ naꞌue ga̱chin ni ngüi̱ mán yuꞌuj daj nga̱ re̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ ni sij yuꞌuj nan mánj.” Daj gataj Abraham gunun síꞌ.
27’Ngaa ni̱ gataj xuruꞌue daj: “Achínj jniꞌyā rián re̱ꞌ tata chréꞌ Abraham sisi̱ na̱ꞌnij re̱ꞌ Lázaro na̱nꞌ sij ducuá chrē 28rian hua u̱nꞌunꞌ jnān. Ni̱ ga̱nꞌanj sij na̱taꞌ sij rian ni síꞌ sisi̱ si̱ gaꞌna̱ꞌ ni síꞌ rian hua sayun nico nan mánj.” Daj gataj xuruꞌue. 29Ngaa ni̱ gataj Abraham: “Hua nicaj ni síꞌ si garun Moisés nga̱ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ga̱ꞌue gu̱nun sa̱ꞌ ni síꞌ ni nuguanꞌ daj.” Daj gataj Abraham. 30Ngaa ni̱ gataj xuruꞌue: “Tata chréꞌ Abraham, xa̱ngaꞌ ni si̱ gunun ni síꞌ. Sani̱ sisi̱ ga̱naꞌnij ꞌngo̱ níman gu̱rugüiꞌ scanij ni síꞌ, ngaa ni̱ na̱nicaj ruhua ni síꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni síꞌ, ruhuāj aj.” Daj gataj xuruꞌue.
31’Sani̱ gataj Abraham: “Sisi̱ nun gu̱nun ni síꞌ si gataj Moisés nga̱ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná, ngaa ni̱ si̱ guxuman ruhua ni síꞌ ni̱ꞌyaj ni síꞌ si-nu̱guanꞌ ꞌngo̱ tsínj ganáꞌnij scanij ni níman mánj.” Daj gataj Abraham gunun xuruꞌue daj. ―Ni̱ hué daj huin cuento nani Jesús rian ni ngüi̱.
17Ocasiones de caer
1Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij:
―Xungüi̱ nan, ni̱ hua nico ni rasu̱n ꞌyaj sisi̱ gui̱nicoꞌ ni ngüi̱ chrej xi̱ꞌi. Sani̱ niqui niman ꞌngo̱ tsínj aꞌuiꞌ ꞌngo̱ chrej xi̱ꞌi riqui dugüiꞌ sij. Daj si gui̱ranꞌ sij castigo, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. 2Ni̱ asi̱j nun gaꞌuiꞌ sij ꞌngo̱ chrej xi̱ꞌi riqui dugüiꞌ sij, ni̱ du̱güej naj ni sij ꞌngo̱ yej to anumi xá sij ga̱nꞌanj sij chruhua nnee yanꞌanj nga̱ a̱ꞌ. Daj si quij ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj ngaa aꞌuiꞌ sij ꞌngo̱ chrej xi̱ꞌi riqui ꞌngo̱ tsínj ngaa na̱ca natu síꞌ si-chrej Yanꞌanj.
3’Ga̱ cuidado a ni é re̱ꞌ da̱j gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Sisi̱ gui̱ꞌyaj jnánj re̱ꞌ gaquinꞌ rián re̱ꞌ, ngaa ni̱ na̱taꞌ re̱ꞌ si-ga̱quinꞌ sij rian manꞌan sij. Ni̱ sisi̱ na̱ni ruhua sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ sij, ngaa ni̱ ni̱caj re̱ꞌ ꞌngo̱ niman nico nga̱ sij. 4Ni̱ nu̱nj si gui̱ꞌyaj jnánj re̱ꞌ ichij gaquinꞌ rián re̱ꞌ ꞌngo̱ güi, ni̱ hua nia̱n si ni̱caj re̱ꞌ ꞌngo̱ niman nico nga̱ sij sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ na̱taꞌ sij yu̱n yu̱n rián re̱ꞌ sisi̱ si̱ guiꞌyaj sij gaquinꞌ da ga̱ mánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.
Auméntanos la fe
5Ngaa ni̱ gataj ni tsínj apóstol gunun Señor Jesús huin ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesús rian ni ngüi̱:
―Ri̱qui re̱ꞌ sisi̱ gu̱xuman nico ruhua ni̱ꞌyaj ni únj Yanꞌanj anj. ―Daj gataj ni sij.
6Ngaa ni̱ gataj Señor Jesús:
―Ni sisi̱ gu̱xuman ruhua ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ ca̱n cuej nasa, ngaa ni̱ ga̱ꞌue ga̱taj á re̱ꞌ gu̱nun chrun nan sisi̱ gu̱xun manꞌan ga̱nꞌanj-ánꞌ chruhua nnee yanꞌanj. Ni̱ gu̱nun chrun rian án re̱ꞌ aj.
El deber del siervo
7’Ni̱ ngaa ga̱nꞌanj si-moso ꞌngo̱ ni é re̱ꞌ quij na̱chej sij doꞌój re̱ꞌ si du̱gumi sij dán re̱ꞌ xucu, ni̱ da̱j ga̱taj re̱ꞌ gu̱nun sij ngaa ꞌna̱ꞌ niqui sij ganꞌanj sij quij únj. Atáj re̱ꞌ rian sij sisi̱ ga̱chin sij ga̱ne sij rian mesa xa̱ sij níꞌ. Sé daj huin atáj re̱ꞌ mánj. 8Sani̱ atáj re̱ꞌ gu̱nun sij: “Gui̱ꞌyaj xugüí re̱ꞌ ga̱huin stiꞌni̱ manꞌānj. Gui̱ꞌyaj sun acuánꞌ re̱ꞌ riānj si xāj, ni̱ goꞌōj. Asíj ni̱ xa̱, ni̱ go̱ꞌo manꞌán re̱ꞌ nej.” Daj atáj re̱ꞌ rian sij nánj. 9Ni̱ ngaa dagahuin si-mosó re̱ꞌ daranꞌ si aꞌnínꞌ re̱ꞌ sun rian sij, ni̱ ga̱taj re̱ꞌ si guruhua rian moso daj níꞌ. Sé daj huin ga̱taj re̱ꞌ mánj. 10Ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj. Ni̱ ngaa ga̱nahuij gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ daranꞌ nuguanꞌ aꞌninꞌ Yanꞌanj sun rian án re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱taj á re̱ꞌ: “Nitaj si níꞌyanj ni únj si maan si guiꞌyaj únj rúnꞌ hua si-sun ni únj.” Daj ga̱taj á re̱ꞌ. ―Gataj Jesús gunun ni síꞌ.
Diez leprosos son limpiados
11Ni̱ ngaa huaj Jesús ganꞌanj sij xumanꞌ Jerusalén, ni̱ gachin sij rian ata dugüiꞌ estado Samaria nga̱ estado Galilea. 12Ni̱ guisíj sij ꞌngo̱ rancho rian gahui ichiꞌ tsínj ranꞌ xiꞌi̱ nnij. Ni̱ ga̱nꞌ ganiquinꞌ ni sij. 13Ni̱ gaguáj ni sij gataj ni sij:
―Jesús, Maestro, ga̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ ni únj. ―Daj gataj ni sij.
14Ni̱ ngaa guiniꞌi Jesús ni síꞌ, ni̱ gataj sij:
―Güi̱j di̱gyán ni é re̱ꞌ manꞌan án re̱ꞌ rian ni chrej. ―Daj gataj Jesús.
Hué dan ni̱ ngaa huaj ni sij chruhua chrej, ni̱ ganahuin sa̱ꞌ ni sij. 15Ni̱ ngaa guiniꞌi ꞌngo̱ tsínj daj sisi̱ ganahuin sa̱ꞌ sij, ni̱ nanica̱j sij gaꞌmi nucuaj sij si hua ꞌueé guiꞌyaj Yanꞌanj nga̱ sij. 16Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj sij rian Jesús. Ni̱ ga̱ꞌ rian sij rian yoꞌój. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij guruhua Jesús. Ni̱ tsínj daj huin ꞌngo̱ tsínj samaritano.
17Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Sé ichiꞌ ranꞌ ni é re̱ꞌ huin si ganahuin sa̱ꞌ, guiꞌyā a̱ꞌ. Ni̱ a̱ ganꞌanj ango u̱n ranꞌ ni sij únj. 18Urin tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej nan nanica̱j gaꞌmi sa̱ꞌ rian Yanꞌanj níꞌ. ―Daj gataj Jesús.
19Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun tsínj daj:
―Na̱chica re̱ꞌ, ni̱ ga̱nꞌanj re̱ꞌ xiꞌí si guxuman ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ manꞌānj, ni̱ nahuín re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús.
La venida del reino
20Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj fariseo Jesús a̱man gui̱nicaj Yanꞌanj sun rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj Jesús:
―Nitaj si níꞌyanj sisi̱ ducu ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Daj si si̱ gaꞌue gui̱niꞌi ni ngüi̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ gui̱nicaj sun Yanꞌanj mánj. 21Ni̱ nitaj si ga̱taj ni ngüi̱: “Nan huin rian nicaj sun Yanꞌanj, asi̱ yuꞌuj daj huin rian nicaj sun Yanꞌanj.” Sé daj huin mánj. Daj si hua gaꞌna̱ꞌ guinicaj sun Yanꞌanj scanij ni é re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús rian ni tsínj fariseo.
22Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij:
―Gui̱sij ꞌngo̱ güi ngaa ga̱huin ruhua ni é re̱ꞌ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ güi nan ngaa huaj manꞌānj scanij a ni é re̱ꞌ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Sani̱ si̱ guiniꞌi ni é re̱ꞌ mánj. 23Ni̱ ga̱taj go̱ꞌngo ni ngüi̱ gu̱nun a ni é re̱ꞌ: “Nan nne Cristo aj.” Asi̱ ga̱taj ni sij: “Yuꞌuj daj nne Cristo aj.” Ga̱taj ni ngüi̱ gu̱nun a ni é re̱ꞌ. Sani̱ si̱ ganꞌanj án re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ guinicoꞌ a ni é re̱ꞌ ni tsínj da mánj. 24Daj si da̱j rúnꞌ huin ngaa ra̱n ꞌyaj duꞌui, ni̱ ꞌngo̱ xigui̱n ni̱nꞌ rian xungüi̱, ni̱ daꞌngaꞌ daj yoo̱ ga̱huin güi na̱nicaj daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj. 25Sani̱ hua nia̱n sisi̱ gui̱ranꞌānj sini nico sayun. Ni̱ hua nia̱n si da̱nicaj ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱ nan manꞌānj nej.
26’Ni̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj ni ngüi̱ yoꞌ gane tsínj gu̱ꞌnaj Noé, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni ngüi̱ güi ngaa ga̱ꞌnaꞌ daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj. 27Daj si ngaa gane Noé, ni̱ xa ni sij goꞌo ni sij. Ni̱ xacaj ni sij yunꞌunj xa̱na. Ni̱ ni̱nanj daj guiꞌyaj ni sij da̱ꞌ güi gatúj Noé chruhua rio̱ chéj rian nnee. Ngaa ni̱ ꞌngo̱ gamanꞌ guma̱n huee xxi nu̱n güi ni̱ganꞌ. Ni̱ gara ni̱nꞌ nnee ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua xungüi̱. Ni̱ gahuiꞌ daranꞌ ni ngüi̱, guiꞌyaj nnee. 28Ni̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj ni ngüi̱ ngaa gane tsínj gu̱ꞌnaj Lot, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni ngüi̱ güi ga̱ꞌnaꞌ manꞌānj. Daj si ránj ni sij rasu̱n nej, guduꞌuej ni sij rasu̱n nej, gunun ni sij nna̱ nej, guiꞌyaj ni sij hueꞌ nej aj. 29Sani̱ ngaa gahui tsínj gu̱ꞌnaj Lot xumanꞌ Sodoma ganꞌanj sij, ni̱ guinij yanꞌa̱n nga̱ yoꞌój sufre xataꞌ. Ni̱ gahuiꞌ daranꞌ ni ngüi̱ mán xumanꞌ daj. 30Ni̱ da̱j rúnꞌ nun xacaj ni ngüi̱ daj cuenta si gui̱ranꞌ ni sij sayun, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin güi gu̱rugüiꞌ daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj.
31’Ni̱ sisi̱ ta̱j re̱ꞌ chra̱ hueꞌ güi daj, ni̱ si̱ nanij re̱ꞌ gui̱ri re̱ꞌ siꞌyáj re̱ꞌ chruhua ducuá re̱ꞌ mánj. Ni̱ sisi̱ nu̱n ꞌngo̱ tsínj quij ꞌyaj sun sij, ni̱ si̱ nanica̱j sij ducuá sij mánj. 32Ni̱ ga̱nanun ruhua á re̱ꞌ da̱j guiranꞌ nica̱ tsínj gu̱ꞌnaj Lot asi̱j ná.
33’Ni̱ u̱n tsínj huin ruhua na̱caj manꞌan sij, ni̱ ga̱huiꞌ sij. Sani̱ u̱n tsínj ga̱ꞌue ga̱huiꞌ rian xiꞌīj, ni̱ na̱caj sij manꞌan sij.
34’Ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ꞌngo̱ ni̱ daj, ni̱ ga̱toj nu̱ngüej nica̱ ꞌngo̱ tsínj daj rian nna. Hué dan ni̱ nicā ga̱nꞌān ꞌngo̱ nu̱ngüej sij. Ni̱ ango nu̱ngüej sij gu̱na. 35Ni̱ gu̱nun nu̱guanꞌan hui̱j yunꞌunj xa̱na gaj únꞌ. Ni̱ nicā ꞌngo̱ únꞌ ga̱nꞌān. Ni̱ ango únꞌ gu̱na. 36Ni̱ gu̱nun hui̱j tsínj gui̱ꞌyaj sun riqui quij. Ni̱ nicā ga̱nꞌān ꞌngo̱ sij. Ni̱ ango sij gu̱na. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
37Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
―Ni̱ a̱ huin ga̱huin daj Señor. ―Daj gataj ni sij.
Ni̱ gataj Jesús:
―Rian ngaj ni níman yuꞌuj daj nahuin yuꞌ ni xarúj. ―Daj gataj Jesús rian ni sij.
18Parábola de la viuda y el juez injusto
1Ngaa ni̱ nani Jesús ꞌngo̱ cuento digyán sij rian ni tsínj nicoꞌ sij sisi̱ ni̱ganj ga̱chinj jniꞌyaj ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ si̱ gahuin nichre ni sij mánj. 2Ni̱ gataj Jesús:
―Ni̱ hua ꞌngo̱ güesi̱ nicaj sun nne riqui ꞌngo̱ xumanꞌ daj. Ni̱ nitaj si xuꞌuiꞌ sij rian Yanꞌanj. Ni̱ nitaj si níꞌyanj sij rian ni ngüi̱ nej. 3Ni̱ hué riqui xumanꞌ daj nne ꞌngo̱ yunꞌunj mmij. Ni̱ aꞌníj ꞌngo̱ tsínj letu nga̱ únꞌ. Ni̱ ganꞌanj únꞌ rian güesi̱ nicaj sun daj sisi̱ gui̱ꞌyaj yya síꞌ si-ga̱quinꞌ únꞌ nga̱ tsínj ununꞌ nga̱ únꞌ daj. 4Ni̱ gachin güi ni̱ nun ga̱ꞌuej ruhua güesi̱ daj gui̱ꞌyaj yya sij nga̱ gaquinꞌ daj. Ngaa ni̱ nani ruhua sij, ni̱ gataj sij gunun manꞌan sij: “Nu̱nj si nitaj si xuꞌuīj rian Yanꞌanj, ni̱ nitaj si niꞌyān rian ni ngüi̱ nej, 5sani̱ ri̱an nun dunáj yunꞌunj mmij daj si chranꞌ yunꞌunj únꞌ yūnj, ni̱ ga̱nꞌanj gui̱ꞌyaj yyāj nga̱ gaquinꞌ daj. Ngaa ni̱ si̱ gaꞌna̱ꞌ chra̱nꞌ yunꞌunj únꞌ yūnj ga̱ mánj. Daj si sisi̱ nitaj, ni̱ gui̱nanꞌ ruhuāj niꞌyā únꞌ nánj.” Daj gataj tsínj daj gunun manꞌan sij. ―Gataj Jesús gunun ni sij.
6Ngaa ni̱ gataj Señor Jesús rian ni sij:
―Xa̱caj á re̱ꞌ cuenta da̱j gaꞌmi güesi̱ xi̱ꞌi daj. 7Ngaa achínj jniꞌyaj ni ngüi̱ rian Yanꞌanj huin ni sij ni ngüi̱ hua nacui Yanꞌanj, ni̱ huin ruhua ni sij sisi̱ gui̱ꞌyaj yya Yanꞌanj ꞌngo̱ gaquinꞌ, ni̱ si̱ guiꞌyaj yya Yanꞌanj nga̱ ni sij ga̱ a̱ꞌ. Ga̱huin ran Yanꞌanj, ruhua á re̱ꞌ níꞌ. Sé daj huin mánj. 8Ni̱ ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ráꞌyanj gui̱ꞌyaj yya Yanꞌanj nga̱ ni ngüi̱ daj. Sani̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ yūnj huīnj daꞌníj ni ngüi̱, ni̱ níꞌ si na̱riꞌīj ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌyaj Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
Parábola del fariseo y el publicano
9Ngaa ni̱ nani Jesús ango cuento digyán sij rian go̱ꞌngo ni tsínj daj. Daj si ani ruhua ni síꞌ sisi̱ hua ni̱ca niman ni síꞌ. Sani̱ aꞌmi quij ni síꞌ xiꞌí ni ngüi̱. Ngaa ni̱ gataj Jesús:
10―Ganꞌanj hui̱j ranꞌ tsínj daj gatúj nu̱ngüej sij chruhua nuhui nico ga̱chinj jniꞌyaj nu̱ngüej sij rian Yanꞌanj. Ni̱ ꞌngo̱ sij daj huin tsínj fariseo. Ni̱ ango sij huin tsínj aꞌnej pesto.
11’Ni̱ niquinꞌ tsínj fariseo daj achínj jniꞌyaj sij. Ni̱ gataj sij rian Yanꞌanj: “Hué re̱ꞌ huin Yanꞌanj. Ni̱ guruhua re̱ꞌ sisi̱ nitaj si huīnj da̱j rúnꞌ huin ango ni ngüi̱. Daj si ꞌyaj tu̱ ni sij. Ni̱ ꞌyaj xi̱ꞌi ni sij. Ni̱ aꞌmi ni sij nga̱ nica̱ ꞌngo̱ dugüiꞌ ni sij nej. Ni̱ guruhuá re̱ꞌ sisi̱ nitaj si ꞌyā da̱j rúnꞌ ꞌyaj tsínj aꞌnej pesto nan mánj. 12Hui̱j ꞌyā ayuno da nan síj semana. Ni̱ aꞌnē ichiꞌ rian go̱ꞌngo ciento daranꞌ si ꞌyaj ganāj riquīj rián re̱ꞌ.” Daj gataj tsínj fariseo daj gunun Yanꞌanj.
13’Sani̱ gunáj tsínj aꞌnej pesto daj ga̱nꞌ niquinꞌ sij. Ni̱ xiꞌí si na̱ꞌaj sij a̱ do̱j nun ga̱ꞌuej ruhua sij na̱chi nicaj sij rian sij niꞌyaj sij xataꞌ. Maan sij guita raꞌa sij xíꞌyanj sij. Ni̱ gataj sij gunun Yanꞌanj: “Yanꞌanj, na̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ yūnj si huīnj ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj gaquinꞌ.” Daj gataj tsínj daj.
14’Ni̱ ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ ngaa na̱nꞌ tsínj aꞌnej pesto daj ducuá sij, ni̱ hua guinicaj Yanꞌanj ꞌngo̱ niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ sij. Sani̱ nun gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico xiꞌí ango tsínj daj. Daj si u̱n tsínj huin ruhua ga̱huin achij rian dugüiꞌ sij, ni̱ gu̱naj sij da ru̱cu. Sani̱ u̱n tsínj huin ruhua gu̱naj da ru̱cu, ni̱ ga̱huin achij sij. ―Daj gataj Jesús rian ni tsínj daj.
Jesús bendice a los niños
15Ngaa ni̱ nicaj ni yunꞌunj xa̱na ni tsinꞌ gaꞌna̱ꞌ ne rian Jesús sisi̱ gu̱taꞌ síꞌ raꞌa síꞌ. Sani̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj nicoꞌ Jesús, ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij chranꞌ ni sij ni yunꞌunj xa̱na nicaj gaꞌna̱ꞌ da aj. 16Ngaa ni̱ gaquínj Jesús si ga̱ꞌnaꞌ ni tsinꞌ rian sij. Ni̱ gataj sij:
―Raꞌa á re̱ꞌ si ga̱ꞌnaꞌ ni tsinꞌ da riānj. Ni̱ si̱ chranꞌ án re̱ꞌ si ga̱ꞌnaꞌ ni tsinꞌ riānj mánj. Daj si rúnꞌ huin ni tsinꞌ le nan, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin ni ngüi̱ ma̱n rian nicaj sun Yanꞌanj. 17Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ naꞌuej ruhua ꞌngo̱ tsínj daj si gui̱nicaj sun Yanꞌanj niman sij da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni tsinꞌ, ni̱ si̱ gaꞌue ga̱tu sij rian nicaj sun Yanꞌanj mánj. ―Daj gataj Jesús.
El joven rico
18Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ꞌngo̱ tsínj aꞌninꞌ rian ni ngüi̱ Jesús. Ni̱ gataj sij:
―Maestro sa̱ꞌ. Ni̱ u̱n sun gui̱ꞌyā, ni̱ ga̱ꞌue ga̱ne ni̱gān, ruhuá re̱ꞌ únj. ―Daj gataj sij gunun Jesús.
19Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ atáj re̱ꞌ sisi̱ sa̱ꞌ manꞌānj únj. Urin Yanꞌanj huin si sa̱ꞌ nánj. 20Hua niꞌí re̱ꞌ ni nuguanꞌ gaꞌninꞌ Yanꞌanj sun rián re̱ꞌ: “Si̱ gaꞌmi re̱ꞌ nga̱ nica̱ dugüíꞌ re̱ꞌ mánj. Ni̱ si̱ dagahuíꞌ re̱ꞌ ngüi̱ mánj. Si̱ guiꞌyaj tu̱ re̱ꞌ mánj. Si̱ gaꞌmi re̱ꞌ nuguanꞌ snanꞌanj xiꞌí dugüíꞌ re̱ꞌ mánj. Gui̱nun yanꞌanj re̱ꞌ chréj re̱ꞌ nga̱ nní re̱ꞌ nej.” Nan huin ni nuguanꞌ da̱gahuín re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun sij.
21Ngaa ni̱ gataj tsínj daj:
―Daranꞌ ni nuguanꞌ daj ráj xināj asi̱j hua lī. ―Daj gataj sij gunun Jesús.
22Ni̱ ngaa gunun Jesús si gataj sij, ni̱ gataj síꞌ:
―Achin ꞌngo̱ nuguanꞌ rián re̱ꞌ rúnꞌ huaj. Gu̱duꞌue re̱ꞌ daranꞌ siꞌyáj re̱ꞌ. Ni̱ sanꞌanj gui̱riꞌ re̱ꞌ daj ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ rian ni ngüi̱ niqui ranꞌ. Hué dan ni̱ gui̱man nico siꞌyáj re̱ꞌ xataꞌ gui̱ꞌyaj Yanꞌanj anj. Ngaa ni̱ ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ gui̱nicoꞌ re̱ꞌ yūnj anj. ―Daj gataj Jesús.
23Sani̱ ngaa gunun tsínj daj si gataj Jesús, ni̱ nani nico ruhua sij. Daj si hua nico sanꞌanj rian sij.
24Ngaa guiniꞌi Jesús si nani nico ruhua sij, ni̱ gataj síꞌ:
―Ni̱ ꞌi̱ huaj ga̱tu ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue rian nicaj sun Yanꞌanj anj. 25Ni̱ ꞌi̱ huaj ga̱tu ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue rian nicaj sun Yanꞌanj daj nga̱ si ga̱chin ꞌngo̱ xucu camello yuꞌuj ta̱j cúj nuhua aj. ―Daj gataj Jesús.
26Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni tsínj gunun si gataj Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
―Sisi̱ hué daj huin ni̱ u̱n tsínj ga̱ꞌue na̱caj manꞌan sij sisi̱ ga̱tu sij rian nicaj Yanꞌanj sun únj. ―Daj gataj ni sij.
27Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Yanꞌanj ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj si naꞌue gui̱ꞌyaj ni ngüi̱. ―Daj gataj Jesús.
28Ngaa ni̱ gataj Pedro gunun Jesús:
―Hua duna únj daranꞌ siꞌyaj únj. Ni̱ nicoꞌ únj manꞌán re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Pedro.
29Hué dan ni̱ gataj Jesús:
―Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ u̱n tsínj dunáj ducuá sij, nica̱ sij nej, jnánj sij nej, daꞌníj sij nej, chrej sij nej, nni sij nej, ngaa ni̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ tsínj daj ngaa daꞌngaꞌ daj ꞌyaj sij xiꞌí sun nicaj Yanꞌanj rian néꞌ. 30Ni̱ ni tsínj dunáj daranꞌ ni rasu̱n daj, ni̱ xungüi̱ nan na̱huin raꞌa sij doj daj nga̱ daranꞌ si dunáj sij. Ni̱ ango xungüi̱ ga̱ꞌnaꞌ, ni̱ ga̱ne ni̱ganj sij nga̱ Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús.
Nuevamente Jesús anuncia su muerte
31Ni̱ gaquínj Jesús xu̱huij ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:
―Yya̱j ni̱ ga̱nꞌanj néꞌ xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ da̱j rúnꞌ garun ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná xiꞌí manꞌānj huīnj daꞌníj ni ngüi̱, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ranꞌānj nánj. 32Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ ni sij yūnj rian ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej. Ni̱ ga̱ꞌmi ducu ni sij xiꞌīj. Ni̱ ga̱ꞌmi quij ni sij riānj nej. Ni̱ ga̱ra staꞌnunj ni sij manꞌānj nej. 33Ni̱ du̱guayun ni sij nneꞌ xirā. Ni̱ da̱gahuiꞌ ni sij manꞌānj nej. Sani̱ xiráj hua̱ꞌnij güi, ni̱ ga̱naꞌnī aj. ―Daj gataj Jesús.
34Sani̱ nun gunun ni sij si gataj Jesús. Ni̱ nun xacaj cuenta ni sij si gaꞌmi síꞌ. Daj si aꞌmi síꞌ nuguanꞌ naꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua ni sij.
Un ciego de Jericó recibe la vista
35Ni̱ ngaa huaj gui̱sij Jesús ni̱chrunꞌ xumanꞌ Jericó, ni̱ nne ꞌngo̱ tsínj duri duꞌua chrej ꞌyaj sij caridad. 36Ni̱ ngaa gunun sij gachin nico ni ngüi̱, ni̱ nachínj snanꞌanj sij u̱n sin huin si gahuin. 37Ngaa ni̱ gataj ni tsínj daj sisi̱ Jesús nazareno huin si gachin. 38Ngaa ni̱ gaguáj nucuaj sij. Ni̱ gataj sij:
―Jesús, daꞌníj David huín re̱ꞌ. Na̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ yūnj anj. ―Daj gataj tsínj duri daj.
39Sani̱ ni ngüi̱ hua ne̱ꞌ rian, ni̱ chranꞌ yunꞌunj sisi̱ dínj ga̱ne duꞌua sij. Sani̱ ganariꞌ nucuaj sij doj gaguáj sij. Ni̱ gataj sij:
―Daꞌníj David, na̱huin ꞌi̱ ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ yūnj anj. ―Daj gaguáj sij.
40Ngaa ni̱ guiniquinꞌ Jesús. Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ ni̱caj ni síꞌ ga̱ꞌnaꞌ ni síꞌ sij. Ni̱ ngaa gahuin ni̱chrunꞌ sij, ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús sij.
41Ni̱ gataj síꞌ:
―Ni̱ u̱n sin huin ruhuá re̱ꞌ si gui̱ꞌyā nga̱ re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.
Ngaa ni̱ gataj tsínj duri daj:
―Señor, huin ruhuāj sisi̱ na̱xiguin riānj, gui̱ꞌyáj re̱ꞌ aj. ―Gataj tsínj daj.
42Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Hua naxigui̱n rián re̱ꞌ xiꞌí si guxuman ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ yūnj anj. ―Daj gataj Jesús gunun tsínj duri daj.
43Ni̱ ꞌngo̱ hora daj naxigui̱n rian sij. Ni̱ guinicoꞌ sij Jesús. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé sij rian Yanꞌanj. Ni̱ daranꞌ ni ngüi̱ guiniꞌi si guiꞌyaj Jesús, ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ni sij rian Yanꞌanj nej.
19Jesús y Zaqueo
1Ni̱ gatúj Jesús xumanꞌ Jericó. Ni̱ huaj sij gachin sij xumanꞌ daj. 2Ni̱ yuꞌuj daj nne ꞌngo̱ xuruꞌue gu̱ꞌnaj Zaqueo. Ni̱ huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj aꞌninꞌ rian ni tsínj aꞌnej pesto. 3Ni̱ gahuin ruhua sij gui̱niꞌi sij Jesús. Sani̱ ri̱an huaj nico ni ngüi̱ nga̱ síꞌ, ni̱ nun ga̱ꞌue gui̱niꞌi sij síꞌ. Daj si chreꞌ Zaqueo daj. 4Xiꞌí daj ni̱ gunánj sij ganꞌanj sij da rian si huin ruhua sij gui̱sij sij gui̱niꞌi sij Jesús. Ni̱ gahui sij chra̱ ꞌngo̱ chrun gu̱ꞌnaj sicómoro rian ga̱chin Jesús. 5Ni̱ ngaa huaj gachin Jesús yuꞌuj daj, ni̱ niꞌyaj síꞌ chra̱ chrun xataꞌ. Ni̱ gataj síꞌ:
―Zaqueo, na̱nij yoo̱ re̱ꞌ si acuanꞌ nan huin si gu̱nā ducuá re̱ꞌ, ruhuāj aj. ―Daj gataj Jesús gunun Zaqueo.
6Ngaa ni̱ nanij yoo̱ sij. Ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua sij si gu̱xuman Jesús ducuá sij.
7Ni̱ ngaa guiniꞌi ni ngüi̱ si guiꞌyaj Jesús, ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gaꞌmi quij ni sij xiꞌí Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ gatúj Jesús ducuá ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj gaquinꞌ guna síꞌ únj, ataj ni sij.
8Ngaa ni̱ naxu̱man Zaqueo, ni̱ gataj sij gunun Señor Jesús:
―Ni̱ꞌyaj re̱ꞌ Señor. Yya̱j ni̱ ga̱ꞌuīj daꞌaj siꞌyā rian ni ngüi̱ yaco ranꞌ. Ni̱ ngaa gaꞌnej xa̱cānj sanꞌanj rian ni ngüi̱, ni̱ na̱ruꞌuē yacuanꞌanj peso chra̱ go̱ꞌngo peso gaꞌnej xa̱cānj anj. ―Daj gataj Zaqueo.
9Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Guisíj Yanꞌanj ꞌna̱ꞌ na̱ca ni du̱cua tsínj nan yya̱j. Daj si tsínj nan huin ꞌngo̱ daꞌníj Abraham nej. 10Ni̱ gaꞌna̱ꞌ daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj. Ni̱ ꞌna̱ꞌ nanaꞌuīj ni tsínj ga niꞌya. Ni̱ ga̱nacā ni sij, ruhuāj aj. ―Daj gataj Jesús.
Parábola de las diez minas
11Ni̱ gunun ni ngüi̱ si gataj Jesús. Ni̱ hua guisíj sij ni̱chrunꞌ duꞌua xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ gani ruhua ni ngüi̱ sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ yoo̱ Yanꞌanj gui̱nicaj sun-únꞌ chruhua xungüi̱ nan gui̱niꞌi ni sij, ruhua ni sij. Xiꞌí daj nani Jesús ꞌngo̱ cuento digyán sij rian ni síꞌ. 12Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ni̱ hua ꞌngo̱ tsínj huin achij ga̱nꞌanj ꞌngo̱ xumanꞌ ngaj ga̱nꞌ si ga̱rij sun ni sij ga̱huin síꞌ rey xánj síꞌ. Daꞌ síj da na̱nicaj síꞌ xánj síꞌ, ruhua síꞌ. 13Ngaa ni̱ gaquínj tsínj daj ga̱ꞌnaꞌ ichiꞌ ranꞌ tsínj ꞌyaj sun rian sij. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij ꞌngo̱ sanꞌanj gu̱ꞌnaj mina rian go̱ꞌngo ni síꞌ. Ni̱ ducu duꞌuej sanꞌanj gu̱ꞌnaj mina daj. Ni̱ gataj snanꞌanj sij gunun ni síꞌ: “Gui̱ꞌyaj gana á re̱ꞌ nga̱ sanꞌanj nan da na̱nicā.” Daj gataj sij. Ni̱ ganꞌanj sij.
14’Sani̱ nun huin xa̱nꞌ ruhua ni tsínj xa̱nj daj niꞌyaj ni síꞌ sij. Xiꞌí daj gaꞌníj ni síꞌ ni tsínj nicaj sun ganꞌanj ga̱taj snanꞌanj rian tsínj huin achij daj sisi̱ nun aranꞌ ruhua ni síꞌ niꞌyaj ni síꞌ sij. Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱huin sij tsínj aꞌninꞌ rian ni sij xánj ni sij ga̱ mánj.
15’Sani̱ ngaa guisíj ganacaj sij sun daj, ni̱ nanica̱j sij xánj sij. Ngaa nasíj sij xánj sij, ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj ꞌyaj sun rian sij huin ni tsínj ri̱an gaꞌuiꞌ sij sanꞌanj daj. Ni̱ huin ruhua sij gui̱niꞌi sij u̱ndaj guiꞌyaj gana go̱ꞌngo síꞌ nga̱ sanꞌanj daj.
16’Ngaa ni̱ gataj tsínj guisíj sini rian sij: “Señor, riquí re̱ꞌ ꞌngo̱ sanꞌanj mina riānj. Ni̱ nga̱ mina daj ni̱ guiꞌyaj ganāj ichiꞌ mina aj.” Daj gataj tsínj daj. 17Ngaa ni̱ gataj rey daj gunun síꞌ: “Duguꞌna̱j guiꞌyáj re̱ꞌ. Huín re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj ꞌyaj sun sa̱ꞌ. Ni̱ ri̱an hua gacuíj re̱ꞌ nga̱ do̱j rasu̱n nan, ni̱ ga̱huín re̱ꞌ tsínj aꞌninꞌ rian ichiꞌ xumanꞌ gui̱ꞌyā.” Daj gataj tsínj huin achij daj.
18’Ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ ango tsínj daj. Ni̱ gataj síꞌ: “Señor, riquí re̱ꞌ ꞌngo̱ sanꞌanj mina riānj. Ni̱ nga̱ mina daj ni̱ guiꞌyaj ganāj yu̱nꞌunꞌ mina aj.” Daj gataj síꞌ. 19Ni̱ gataj tsínj huin achij daj gunun síꞌ: “Ga̱huín re̱ꞌ tsínj aꞌninꞌ rian u̱nꞌunꞌ xumanꞌ, gui̱ꞌyā.” Daj gataj sij rian ango tsínj daj.
20’Ngaa ni̱ guisíj ángo tsínj daj. Ni̱ gataj síꞌ: “Nan ꞌna̱ꞌ niqui si-sanꞌánj re̱ꞌ. Naꞌníj sa̱ꞌāj chruhua ꞌngo̱ paño. 21Daj si xuꞌuīj niꞌyā re̱ꞌ si huín re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj huee. Ni̱ nacáj re̱ꞌ si sé siꞌyáj re̱ꞌ huin. Ni̱ ri̱an unun ango tsínj daj ca̱n, ni̱ hué yuꞌuj daj rí re̱ꞌ nnaa̱.” Daj gataj tsínj ꞌyaj sun rian tsínj huin achij daj.
22’Ngaa ni̱ gataj tsínj huin achij gunun tsínj ꞌyaj sun daj: “Ni̱ ꞌngo̱ moso xi̱ꞌi huín re̱ꞌ. Si-nu̱guanꞌ manꞌán re̱ꞌ ataj sisi̱ daꞌuí re̱ꞌ gaquinꞌ. Hua guiniꞌí re̱ꞌ sisi̱ huīnj ꞌngo̱ tsínj huee. Ni̱ guiniꞌí re̱ꞌ sisi̱ nacā si sé siꞌyā huin. Ni̱ guiniꞌí re̱ꞌ sisi̱ ri manꞌānj nnaa̱ rian nun gunūnj nej.
23’Xiꞌí daj ni̱ u̱n sin huin nun nicáj re̱ꞌ si-sanꞌān ga̱nꞌanj re̱ꞌ banco únj. Ngaa ni̱ ngaa na̱nicā, ni̱ na̱cā si-sanꞌān nga̱ sanꞌanj nu̱taꞌ chra̱ banco nej únj.” Daj gataj tsínj aꞌninꞌ rian moso daj. 24Ngaa ni̱ gataj sij rian ni tsínj niquinꞌ nga̱ sij: “Ga̱ꞌne a ni é re̱ꞌ sanꞌanj raꞌa síꞌ. Ni̱ ga̱ꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ raꞌa tsínj guiꞌyaj gana ichiꞌ mina chra̱ go̱ꞌngo mina aj.” Daj gataj sij. 25“Sani̱ hua nicaj síꞌ ichiꞌ mina.” Gataj ni tsínj daj. 26Ngaa ni̱: “Ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ tsínj nicaj, ni̱ ga̱ꞌuiꞌ néꞌ nico rian sij. Ni̱ tsínj nitaj si nicaj, ni̱ nu̱nj si do̱j nicaj sij, sani̱ ga̱ꞌne néꞌ aj.” Daj gataj tsínj huin achij daj. 27Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún sij: “Ni tsínj ununꞌ ngāj huin ni sij ni tsínj naꞌuej ruhua sisi̱ ga̱huin achī rian ni sij. Sani̱ gui̱nicaj ni é re̱ꞌ ni sij ga̱ꞌnaꞌ á re̱ꞌ nan da̱gahuiꞌ ni é re̱ꞌ riānj.” Daj gataj tsínj huin achij daj. ―Ni̱ hué daj guisíj cuento nani Jesús.
La entrada triunfal en Jerusalén
28Ngaa guisíj nani Jesús cuento daj, ni̱ huaj sij gui̱sij sij xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ táj dian sij rian ni tsínj nicoꞌ sij. 29Ni̱ huaj sij gui̱sij sij xumanꞌ Betfagé nga̱ xumanꞌ Betania. Ni̱ ngaj nu̱guanꞌan nu̱ngüej xumanꞌ daj ni̱chrunꞌ dacan gu̱ꞌnaj Olivos. Ni̱ gaꞌníj sij hui̱j tsínj nicoꞌ sij ga̱nꞌanj nu̱ngüej síꞌ. 30Ni̱ gataj sij gunun nu̱ngüej síꞌ:
―Ga̱nꞌanj nu̱ngüej é re̱ꞌ xumanꞌ ngaj ne̱ꞌ rian do̱j aj. Ni̱ ngaa huaj ga̱tu nu̱ngüej é re̱ꞌ, ni̱ na̱riꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ ꞌngo̱ urruj anumi. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ tsínj nitaj si ta̱j mánj. Hué dan ni̱ na̱chi nu̱ngüej é re̱ꞌ xúꞌ ni̱caj á re̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ á re̱ꞌ riānj. 31Ni̱ sisi̱ hua tsínj na̱chinj snanꞌanj rian nu̱ngüej é re̱ꞌ u̱n sin ni̱ na̱chi nu̱ngüej é re̱ꞌ urruj daj, ngaa ni̱ ga̱taj nu̱ngüej é re̱ꞌ gu̱nun sij: “Manꞌan Señor níꞌyanj xuj aj.” Daj gataj Jesús gunun nu̱ngüej sij.
32Ngaa ni̱ ganꞌanj nu̱ngüej sij xumanꞌ daj. Ni̱ nariꞌ nu̱ngüej sij urruj daj da̱j rúnꞌ gataj snanꞌanj Jesús gunun nu̱ngüej sij. 33Ni̱ ngaa nachi nu̱ngüej sij urruj, ni̱ gataj ni tsínj da̱n xucu daj rian nu̱ngüej sij:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nachi nu̱ngüej é re̱ꞌ urruj daj únj. ―Daj gataj ni síꞌ.
34Ngaa ni̱ gataj nu̱ngüej sij:
―Níꞌyanj Señor xuj. ―Daj gataj nu̱ngüej sij.
35Hué dan ni̱ nicaj nu̱ngüej sij urruj gaꞌna̱ꞌ nu̱ngüej sij rian Jesús. Ni̱ gutaꞌ nu̱ngüej sij si-ganꞌ nu̱ngüej sij xiráj urruj. Ngaa ni̱ guitáj Jesús xuj, guiꞌyaj nu̱ngüej sij. 36Ni̱ gurúj ni ngüi̱ si-ganꞌ ni sij chruhua chrej ne̱ꞌ huaj Jesús. 37Ni̱ ngaa huaj gahuin ni̱chrunꞌ ni sij gui̱sij ni sij dacuj dacan Olivos, ni̱ gaxi̱ꞌi gahuin nia̱ꞌ ruhua daranꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús xiꞌí daranꞌ si sa̱ꞌ guiniꞌi ni sij, guiꞌyaj Jesús. Ni̱ gaguáj ni sij. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ni sij rian Yanꞌanj nej. 38Ni̱ gataj ni sij:
―Hua ꞌueé rian rey ꞌna̱ꞌ nga̱ si-xugüi manꞌan Señor. Ga̱huin dinꞌinj ni si mán xataꞌ. Ni̱ ga̱ sa̱ꞌ ꞌueé xataꞌ aj. ―Daj gaguáj ni sij xiꞌí Jesús.
39Ngaa ni̱ gataj go̱ꞌngo ni tsínj fariseo ma̱n scanij ni ngüi̱ gunun Jesús:
―Maestro, ga̱taj re̱ꞌ rian ni tsínj nicóꞌ re̱ꞌ sisi̱ dínj gui̱niquinꞌ duꞌua ni sij. ―Daj gataj ni síꞌ.
40Sani̱ gataj Jesús:
―Sisi̱ dínj gui̱niquinꞌ duꞌua ni sij, ni̱ ga̱guaj ni yej ngaj rian yoꞌój aj. ―Daj gataj Jesús.
41Ni̱ ngaa huaj guisíj Jesús ni̱chrunꞌ xumanꞌ Jerusalén, ni̱ guiniꞌi sij xumanꞌ daj. Ni̱ gaco sij xiꞌí xumanꞌ daj. 42Ni̱ gataj sij:
―Maan si huin ruhuāj sisi̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ yya̱j da̱j gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱huin dinꞌinj rian án re̱ꞌ aj. Sani̱ hua ránj rian án re̱ꞌ, ni̱ naꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ ruhua á re̱ꞌ mánj. 43Ni̱ gui̱sij ꞌngo̱ güi, ni̱ gui̱ranꞌ án re̱ꞌ sayun. Daj si ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj ununꞌ nga̱ á re̱ꞌ. Ni̱ gui̱ꞌyaj ni sij ꞌngo̱ xingá ga̱nicaj ni̱nꞌ xiꞌníj ni é re̱ꞌ. Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱hui ni é re̱ꞌ mánj. 44Ni̱ du̱guane ni sij daranꞌ ni hueꞌ ma̱n xánj án re̱ꞌ. Ni̱ da̱gahuiꞌ ni sij ni ngüi̱ nej. Ni̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ yej si̱ dunáj ni sij rian dugüiꞌ ni yej ga̱ mánj. Hué daj gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ si nun xacaj á re̱ꞌ cuenta ngaa gaꞌna̱ꞌ Yanꞌanj ga̱nacaj á re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Jesús rian ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Jerusalén.
Purificación del templo
45Hué daj síj ni̱ gatúj Jesús chruhua nuhui nico. Ni̱ gaxi̱ꞌi sij guiri sij ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ ni tsínj duꞌuej rasu̱n mán yuꞌuj daj. 46Ni̱ gataj sij:
―Gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Ducuāj huin ri̱an ga̱chinj jniꞌyaj ni ngüi̱ rian Yanꞌanj anj. Sani̱ nuhui nan gahuin ꞌngo̱ huej ma̱n ni tsínj tu̱, ꞌyaj á re̱ꞌ aj.” Daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús.
47Ni̱ daranꞌ ni güi digyán Jesús rian ni ngüi̱ chruhua nuhui daj. Sani̱ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj digyán ley nga̱ ni tsínj huin achij chruhua xumanꞌ daj, ni̱ nanaꞌuiꞌ ni sij da̱j da̱gahuiꞌ ni sij Jesús. 48Sani̱ nun riꞌ ruhua ni sij da̱j gui̱ꞌyaj ni sij si ga̱huiꞌ Jesús. Daj si daranꞌ ni ngüi̱ mán unun sa̱ꞌ da̱j digyán Jesús rian ni sij.
20La autoridad de Jesús
1Ni̱ ꞌngo̱ güi ngaa nne Jesús chruhua nuhui nico, ni̱ digyán sij rian ni ngüi̱. Ni̱ gaꞌmi sij nuguanꞌ sa̱ꞌ rian ni sij. Ngaa ni̱ guisíj ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj digyán ley nej, ni tsínj huin achij nej. 2Ngaa ni̱ gataj ni sij gunun Jesús:
―Ga̱taj re̱ꞌ gu̱nun únj u̱n sun huin sun nicáj re̱ꞌ, ni̱ ꞌyáj re̱ꞌ nan únj. Ni̱ u̱n tsínj riqui sun, ni̱ ꞌyáj re̱ꞌ nan únj. ―Daj gataj ni sij.
3Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:
―Hué daj ruhuāj ga̱nachinꞌ snanꞌān ꞌngo̱ nuguanꞌ da manꞌan án re̱ꞌ. Ni̱ ga̱taj á re̱ꞌ riānj, ruhuāj aj. 4Ni̱ u̱n tsínj gaꞌníj sun rian tsínj gu̱ꞌnaj Juan sisi̱ ga̱taꞌ nnee síꞌ ni ngüi̱ únj. Yanꞌanj gataj rian sij níꞌ. Asi̱ hua ango tsínj gataj rian sij sa̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.
5Ngaa ni̱ gani guitsi ruhua ni dugüiꞌ ni sij. Ni̱ gataj ni sij:
―Sisi̱ ga̱taj néꞌ sisi̱ Yanꞌanj gaꞌninꞌ sun rian Juan, ngaa ni̱ ga̱taj Jesús gu̱nun néꞌ: “Ni̱ u̱n sin huin nun gu̱xuman ruhua á re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ manꞌan sij únj.” 6Ni̱ sisi̱ ga̱taj néꞌ sisi̱ ni tsínj gaꞌníj gaꞌna̱ꞌ Juan, sani̱ ga̱ꞌuiꞌ daranꞌ ni ngüi̱ yej yu̱nꞌ. Daj si hua ni̱ca ruhua daranꞌ ni ngüi̱ mán nan sisi̱ Juan gahuin ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj anj. ―Daj gataj ni sij gani guitsi ruhua ni dugüiꞌ ni sij.
7Ngaa ni̱ gataj ni sij gunun Jesús sisi̱ nun guiniꞌi ni sij u̱n tsínj gaꞌninꞌ sun rian Juan gataꞌ nnee síꞌ ni ngüi̱ aj.
8Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ngaa ni̱ si̱ gatā gu̱nun a ni é re̱ꞌ u̱n sin huin sun ꞌyā aj. ―Daj gataj Jesús.
Los labradores malvados
9Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi Jesús nani sij ꞌngo̱ cuento digyán sij rian ni ngüi̱. Ni̱ gataj sij:
―Hua ꞌngo̱ xuruꞌue gunun coj uva. Ngaa ni̱ nagaꞌuiꞌ sij si-coj sij coj chruj uva rian go̱ꞌngo ni tsínj daj sisi̱ du̱gumi ni síꞌ siꞌyaj sij. Ni̱ gahui sij ganꞌanj sij ga̱nꞌ gaꞌi̱ yahui̱. 10Ni̱ ngaa guisíj güi gane uva daj, ni̱ gaꞌníj sij si-moso sij ga̱nꞌanj ga̱chinj síꞌ rian ni tsínj mán ꞌyaj sun daj chruj si huin siꞌyaj sij. Sani̱ gaꞌuiꞌ ni síꞌ chrun tsínj daj. Ni̱ naꞌníj ni síꞌ na̱nꞌ yu̱n sij. 11Hué dan ni̱ gaꞌníj ru̱huaꞌ yún tsínj do̱ꞌoj daj ango si-moso sij. Sani̱ gaꞌuiꞌ ni tsínj daj síꞌ nej. Ni̱ guiꞌyaj quij ni sij nga̱ síꞌ. Ni̱ naꞌníj ni sij na̱nꞌ yu̱n síꞌ nej. 12Ngaa ni̱ gaꞌníj ru̱huaꞌ yún tsínj do̱ꞌoj daj ango si-moso sij. Sani̱ guiranꞌ xi̱ꞌi síꞌ, guiꞌyaj ni sij. Ni̱ guiri ni sij síꞌ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ rian ma̱n coj uva daj.
13’Ngaa ni̱ gataj xuruꞌue daj gunun manꞌan sij: “Ni̱ u̱n sin gui̱ꞌyā únj. Ga̱ꞌnī daꞌnī ꞌi̱ ruhuāj ga̱nꞌanj. Ga̱ níꞌyanj ni sij nga̱ manꞌan daꞌnī aj.” Daj gataj xuruꞌue daj gunun manꞌan sij. Ni̱ gaꞌníj sij daꞌníj sij ga̱nꞌanj síꞌ. 14Sani̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj daj daꞌníj sij, ni̱ gataj ni sij gunun ni dugüiꞌ ni sij: “Tsínj nan gu̱nánj doꞌój chrej sij si sa̱ꞌ ga̱huiꞌ chrej sij. Da̱gahuiꞌ néꞌ tsínj nan, ngaa ni̱ gu̱na néꞌ ga̱huin doꞌój néꞌ nan anj.” Daj gataj ni sij. 15Ngaa ni̱ guereꞌej ni sij síꞌ chrej xe̱ꞌ duꞌua rian ma̱n coj uva daj. Ni̱ dagahuiꞌ ni sij síꞌ. Hué dan ni̱ da̱j gui̱ꞌyaj tsínj do̱ꞌoj daj nga̱ ni tsínj dugumi daj, ruhua ni é re̱ꞌ únj. 16Ga̱ꞌnaꞌ sij rian ngaj doꞌój sij. Ni̱ da̱gahuiꞌ sij ni tsínj ꞌyaj sun daj. Ngaa ni̱ na̱gaꞌuiꞌ sij coj chruj uva daj huin si-coj sij rian ango ni tsínj sisi̱ du̱gumi ni síꞌ siꞌyaj sij. ―Daj gataj Jesús gunun ni ngüi̱.
Ni̱ ngaa gunun ni ngüi̱ nuguanꞌ daj, ni̱ gataj ni sij:
―Sé daj huin ruhua únj si gui̱ꞌyaj Yanꞌanj mánj. ―Daj gataj ni sij.
17Sani̱ guiniꞌyaj Jesús rian ni sij. Ni̱ gachínj snanꞌanj síꞌ ni sij gataj síꞌ:
―Un sin huin ni̱ garun ni sij nuguanꞌ nan asi̱j ná, ruhua á re̱ꞌ únj:
Yej guereꞌej ni tsínj ꞌyaj sun hueꞌ, gahuin-ínꞌ ꞌngo̱ yej sa̱ꞌ doj ga̱ne,
ni̱ ran-ánꞌ duguꞌnunꞌ squina hueꞌ ni̱ganj ni̱nꞌ anj.
Daꞌngaꞌ daj garun ni sij rian libro huin si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. 18Ni̱ huēj huin yej daj. Ni̱ sisi̱ ga̱natu ꞌngo̱ ngüi̱ rian yej daj, ni̱ ga̱ranꞌ ni sij, gui̱ꞌyā. Ni̱ sisi̱ gui̱nij yej daj rian ꞌngo̱ ni ngüi̱, ni̱ gui̱xitinꞌ ni sij, gui̱ꞌyā. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
La cuestión del tributo
19Ngaa ni̱ hué gue̱ hora daj huin ruhua ni chrej huin achij nga̱ ni tsínj digyán ley gui̱daꞌa ni sij Jesús. Daj si xacaj ni sij cuenta sisi̱ nuna Jesús cuento daj xiꞌí manꞌan ni sij. Sani̱ xuꞌuiꞌ ni sij rian ni ngüi̱.
20Ngaa ni̱ niꞌyaj ni sij Jesús. Ni̱ gaꞌníj ni sij ni tsínj ga̱nꞌanj na̱gaꞌnaj. Ni̱ guiꞌyaj ni síꞌ sisi̱ tsínj ꞌyaj ni̱ca huin ni síꞌ. Daj si huin ruhua ni síꞌ sisi̱ ga̱che ga̱ꞌmi Jesús. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue na̱gaꞌuiꞌ ni síꞌ Jesús rian gobernado, ruhua ni sij. 21Ngaa ni̱ gachínj snanꞌanj ni tsínj digyaꞌ yunꞌunj daj Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
―Maestro, niꞌi ni únj sisi̱ aꞌmí re̱ꞌ nuguanꞌ ni̱ca. Ni̱ xa̱ngaꞌ digyán ni̱ca re̱ꞌ rian ni ngüi̱ nej. Ni̱ nitaj si gui̱ꞌyáj re̱ꞌ sisi̱ tsínj huin rian, asi̱ tsínj ga niqui huin ꞌngo̱ tsínj daj. Ni̱ digyán xa̱ngaꞌ re̱ꞌ sisi̱ da̱j gui̱ꞌyaj néꞌ gui̱nicoꞌ néꞌ Yanꞌanj. 22Ngaa ni̱: Sa̱ꞌ huin sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ néꞌ sanꞌanj aꞌnej rey César, ruhuá re̱ꞌ níꞌ. Ga̱ꞌuiꞌ néꞌ níꞌ. Asi̱ si̱ gaꞌuiꞌ néꞌ sa̱ꞌ. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.
23Sani̱ xacaj Jesús cuenta sisi̱ ani quij ruhua ni sij. Ngaa ni̱ gataj síꞌ gunun ni sij:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ huin ruhua á re̱ꞌ gui̱ꞌyáj re̱ꞌ xi̱ꞌ ngāj únj.
24Di̱gyán án re̱ꞌ ꞌngo̱ sanꞌanj denario riānj. Ni̱ u̱n tsínj ri̱an nu̱n rian sanꞌanj nan únj. Ni̱ u̱n tsínj si-xugüi nu̱n rian sanꞌanj nan únj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij. Ngaa ni̱:
―Hué César huin. ―Gataj ni sij.
25Hué dan ni̱ gataj Jesús:
―Ngaa ni̱ ga̱ꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ siꞌyaj rey César rian sij. Ni̱ ga̱ꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ siꞌyaj Yanꞌanj rian Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Jesús.
26Ngaa ni̱ nun ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj ni sij sisi̱ ga̱che ruhua Jesús ga̱ꞌmi síꞌ rian ni ngüi̱. Sani̱ garáj yanꞌanj ruhua ni sij nga̱ nuguanꞌ gataj Jesús gunun ni sij. Ni̱ dínj ganiquinꞌ duꞌua ni sij.
La pregunta sobre la resurrección
27Hué dan ni̱ guisíj go̱ꞌngo ni tsínj saduceo rian nne Jesús. Ni̱ ni tsínj saduceo daj ataj sisi̱ nitaj si ga̱naꞌnij ni níman mánj. 28Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
―Maestro, garun Moisés nuguanꞌ gunun néꞌ. Ni̱ gataj si-nu̱guanꞌ síꞌ sisi̱ gahuiꞌ ꞌngo̱ tsínj hua nica̱, ni̱ nitaj daꞌníj sij nga̱ nica̱ sij, ngaa ni̱ na̱caj jnánj tsínj gahuiꞌ daj nica̱ níman daj. Daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj sij ga̱ꞌuiꞌ sij si ga̱ꞌnga lij na̱gane-éꞌ yan duꞌua chrej-éꞌ. Daj gataj Moisés. 29Ni̱ hua ichij jna̱nj ꞌngo̱ tsínj daj. Ni̱ xacaj tsínj xa̱huaꞌ nica̱ sij. Ni̱ gahuiꞌ sij. Ni̱ nitaj daꞌníj sij nga̱ únꞌ mánj. 30Ni̱ nacaj ango jnánj sij tsínj gaꞌna̱ꞌ rian manꞌan sij nica̱ sij. Ni̱ hué daj gahuiꞌ síꞌ. 31Ni̱ hué dan nan guiranꞌ ango jnánj sij síj hua̱ꞌnij jna̱nj sij aj. Ni̱ hué daj guiranꞌ ichij jna̱nj sij. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ lij nun ga̱ꞌnga, guiꞌyaj ni sij nga̱ yunꞌunj xa̱na daj. Ni̱ gahuiꞌ daranꞌ ni sij. 32Daꞌ guisíj daj gahuiꞌ manꞌan yunꞌunj xa̱na da nej. 33Hué dan ni̱ ngaa ga̱naꞌnij ni níman ngaa gui̱man ru̱huaꞌ yún ichij jnánj sij, ni̱ da̱j hua yya tsínj ga̱huin nica̱ yunꞌunj xa̱na daj, ruhuá re̱ꞌ únj. Daranꞌ ni sij xacaj únꞌ nánj. ―Daꞌngaꞌ daj gataj ni tsínj saduceo gunun Jesús.
34Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:
―Ni tsínj ma̱n xungüi̱ nan, ni̱ acaj ni sij ni ngüi̱ xa̱na. Ni̱ hué daj hua nica̱ ni ngüi̱ xa̱na nej. 35Sani̱ ni̱ni gui̱ꞌyaj ni ngüi̱ gui̱man xungüi̱ na̱ca. Ni̱ ga̱naꞌnij ni sij ga̱ne ni sij xataꞌ xiꞌí si niꞌi Yanꞌanj sisi̱ hua ni̱ca niman ni sij. Ni̱ ngaa ga̱ne ni sij xataꞌ, ni̱ si̱ xacaj ni tsínj ni yunꞌunj xa̱na mánj. Ni̱ si̱ ga nica̱ ni yunꞌunj xa̱na mánj. 36Daj si si̱ gaꞌue ga̱huiꞌ ni ngüi̱ xataꞌ mánj. Ni̱ uyan huin ni sij nga̱ ni ángel. Ni̱ huin ni sij daꞌníj Yanꞌanj xiꞌí si ganáꞌnij ni sij scanij ni níman.
37’Ni̱ garun Moisés xiꞌí ꞌngo̱ coj anun. Ni̱ xiꞌí daj digyán sij sisi̱ ga̱naꞌnij xa̱ngaꞌ ni níman. Daj si aꞌmi sij sisi̱ Señor huin Danꞌanj tsínj gu̱ꞌnaj Abraham nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Isaac nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Jacob nej. 38Hué dan ni̱ sé níman huin ni tsínj guinicoꞌ Yanꞌanj asi̱j ná mánj. Hua ni̱ꞌnaꞌ ni sij nánj. Daj si hua ni̱ꞌnaꞌ daranꞌ ni ngüi̱ rian Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús.
390 Ngaa ni̱ gataj go̱ꞌngo ni tsínj digyán ley gunun Jesús:
―Maestro, duguꞌna̱j huaj gatáj re̱ꞌ. ―Daj gataj ni sij.
40Ni̱ nun gui̱sij ruhua ni sij ga̱chinj snanꞌanj ni sij rian Jesús ga̱ mánj.
¿De quién es hijo el Cristo?
41Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ataj ni sij sisi̱ Cristo huin daꞌníj xíꞌ David únj. 42-43Daj si gataj David rian libro gu̱ꞌnaj Salmos: “Yanꞌanj gataj gunun Señor nicaj sun riānj sisi̱ ga̱ne síꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌ Yanꞌanj daꞌ gui̱sij gui̱ꞌyaj gana Yanꞌanj rian ni tsínj ununꞌ nga̱ Señor nicaj sun riānj.” Daj gataj Yanꞌanj gunun Señor. Gataj xíꞌ David. 44Ngaa ni̱ asa̱ꞌ ga̱ꞌue ga̱huin Cristo daꞌníj David sisi̱ duguꞌna̱j síꞌ Señor manꞌan Cristo únj. ―Daj gataj Jesús.
Jesús acusa a los escribas
45Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gunun daranꞌ ni ngüi̱ da̱j gataj sij:
46―Ga̱gudadu a ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ guiꞌyaj á re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni tsínj digyán ley. Daj si nia̱ꞌ ruhua ni sij ga̱che ni sij nga̱ atsij xa̱can nu̱n ni sij huin si-ganꞌ ni tsínj huin achij. Ni̱ huin ruhua ni sij sisi̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ ni ngüi̱ nga̱ ni sij ngaa achéj ni sij rian yuꞌue̱. Ni̱ nanaꞌuiꞌ ni sij ꞌngo̱ chrun xila sa̱ꞌ doj ga̱ne ni sij chruhua nuhui. Ni̱ nanaꞌuiꞌ ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj sa̱ꞌ ga̱ne ni sij rian ꞌyaj ni sij ꞌngo̱ guiꞌyanj. 47Ni̱ aꞌnej ni sij ducuá yunꞌunj xa̱na mmij. Ni̱ achínj jniꞌyaj ná ni sij rian Yanꞌanj sisi̱ sa̱ꞌ ꞌyaj ni sij ga̱ni ruhua ni ngüi̱, ruhua ni sij. Xa̱can gui̱ranꞌ ni sij castigo, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
21La ofrenda de la viuda
1Ngaa ni̱ niꞌyaj Jesús sisi̱ da̱j aꞌníj ni xuruꞌue sanꞌanj ofrenda chruhua chrúnj. 2Ni̱ hué daj guiniꞌi sij sisi̱ gaꞌníj ꞌngo̱ yunꞌunj niqui mmij hui̱j sanꞌanj niqui chruhua chrúnj nej. 3Ngaa ni̱ gataj sij:
―Xa̱ngaꞌ ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ yunꞌunj xa̱na niqui nan, sani̱ aꞌníj nico únꞌ doj sanꞌanj daj nga̱ daranꞌ ni sij. 4Daranꞌ ni ngüi̱ nan aꞌuiꞌ sanꞌanj gunáj rian ni sij. Sani̱ yunꞌunj niqui mmij nan aꞌuiꞌ únꞌ daranꞌ sanꞌanj nicaj únꞌ sanꞌanj gui̱ran únꞌ si xa̱ únꞌ nánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
Jesús predice la destrucción del templo
5Hué dan ni̱ gaꞌmi go̱ꞌngo ni tsínj daj sisi̱ ꞌueé hua nuhui. Daj si nne yej nia̱ꞌ. Ni̱ xa̱can gaꞌuiꞌ ni ngüi̱ ofrenda, ngaa ni̱ gaꞌue gahuin nia̱ꞌ nuhui daj. 6Ngaa ni gataj Jesús gunun ni sij:
―Ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ nuhui xa̱chij nan. Sani̱ hua ꞌngo̱ güi, ni̱ si̱ gunáj ni̱ a̱ ꞌngo̱ yej rian dugüiꞌ mánj. Du̱guane ni̱nꞌ ni sij nuhui nan anj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
Señales antes del fin
7Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
―Maestro, u̱n güi ga̱huin yya ni nuguanꞌ nan únj. Ni̱ u̱n daꞌngaꞌ daj hua ꞌngo̱ ga̱ꞌnaꞌ gui̱niꞌi únj, ngaa ni̱ ga̱huin daranꞌ nuguanꞌ nan únj. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.
8Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ sisi̱ nitaj ꞌngo̱ tsínj di̱gyaꞌ yunꞌunj ni é re̱ꞌ. Daj si ga̱ꞌnaꞌ nico ni tsínj rian si-xugüi manꞌānj. Ni̱ ga̱taj ni sij: “Hué manꞌānj huin Cristo aj.” Ni̱: “Yya̱j guisíj güi ga̱ꞌnaꞌ Señor.” Ga̱taj ni sij. Sani̱ si̱ guinicoꞌ ni é re̱ꞌ ni tsínj da mánj.
9’Ni̱ ngaa gunun a ni é re̱ꞌ nuguanꞌ sisi̱ hua guerra, ni̱ sisi̱ ununꞌ ni ngüi̱ nga̱ gobierno, ngaa ni̱ si̱ guxuꞌuiꞌ ni é re̱ꞌ mánj. Hua nia̱n si hué daj ga̱huin sini. Sani̱ achin ga̱nahuij ráꞌyanj xungüi̱ ga̱ aj. ―Daj gataj Jesús.
10Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Jesús:
―Gu̱nunꞌ ni ngüi̱ ma̱n ꞌngo̱ xumanꞌ nico nga̱ ni ngüi̱ ma̱n ango xumanꞌ nico. Ni̱ gu̱nunꞌ ꞌngo̱ gobierno daj nga̱ ango gobierno gaꞌi̱ yuꞌuj. 11Ni̱ ga̱ꞌnaꞌ yún nucuaj. Ni̱ ga̱ xiꞌna̱ nej. Ni̱ ga̱ꞌnaꞌ xiꞌi̱ rian go̱ꞌngo xungüi̱ nej. Ni̱ gu̱xuꞌuiꞌ ni ngüi̱ xiꞌí si gui̱niꞌi ni sij daꞌngaꞌ xxi xataꞌ.
12’Sani̱ hua sini ngaa nun güin ga̱huin ni nuguanꞌ nan, ni̱ gui̱daꞌa ni sij a ni é re̱ꞌ. Ni̱ chra̱nꞌ yunꞌunj ni sij ni é re̱ꞌ. Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ ni sij ni é re̱ꞌ rian tsínj ma̱n chruhua nuhui nico nga̱ rian ducuaga̱ꞌ nej. Ni̱ ni̱caj ni sij ni é re̱ꞌ ga̱nꞌanj ni sij rian ni rey nga̱ rian ni gobernado xiꞌí si nicoꞌ ni é re̱ꞌ manꞌānj. 13Ngaa ni̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌmi a ni é re̱ꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌīj rian ni tsínj daj. 14Ni̱ si̱ gani sini ruhua á re̱ꞌ da̱j ga̱ꞌmi ni é re̱ꞌ rian ni sij mánj. 15Daj si ri̱quīj nuguanꞌ ga̱ꞌmi ni é re̱ꞌ. Ni̱ ri̱quīj si ga̱huin chru̱n ni é re̱ꞌ ngaa ga̱ꞌmi ni é re̱ꞌ. Hué dan ni̱ si̱ gaꞌue na̱nicaj ni tsínj ununꞌ nga̱ ni é re̱ꞌ ga̱ꞌmi ni sij mánj. Daj si si̱ gahuin nucuaj ni sij gui̱ri ruhua ni sij si ga̱taj ni sij gu̱nun a ni é re̱ꞌ mánj. 16Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ da chrej ni é re̱ꞌ manꞌan ni é re̱ꞌ rian tsínj nicaj sun. Ni̱ hué daj gui̱ꞌyaj jnánj ni é re̱ꞌ nga̱ dugüiꞌ ni é re̱ꞌ nej, ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ ni é re̱ꞌ nej. Ni̱ da̱gahuiꞌ ni sij daꞌaj á re̱ꞌ. 17Ni̱ si̱ gahuin sa̱ꞌ ruhua daranꞌ ni ngüi̱ ni̱ꞌyaj ni sij ni é re̱ꞌ xiꞌí si nicaj dugüiꞌ ni é re̱ꞌ ngāj. 18Sani̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ hué chra̱ ni é re̱ꞌ si̱ ga niꞌya mánj. 19Xiꞌí si nicoꞌ ran ni é re̱ꞌ manꞌānj, ni̱ ga̱ꞌue ga̱ne ni̱ganj ni é re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj.
20’Sani̱ ngaa gui̱niꞌi a ni é re̱ꞌ si ga̱nicaj ni snado duꞌua xumanꞌ Jerusalén, ngaa ni̱ xa̱caj á re̱ꞌ cuenta sisi̱ gue̱reꞌ ráꞌyanj xumanꞌ daj. 21Hué dan ni̱ ngaa gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ daj, ngaa ni̱ gu̱nánj ni ngüi̱ mán estado Judea ga̱nꞌanj ni sij riqui quij. Ni̱ ga̱hui ni ngüi̱ ma̱n chruhua xumanꞌ daj ga̱nꞌanj ni sij. Ni̱ ni ngüi̱ ma̱n riqui quij, ni̱ si̱ gatuj ni sij chruhua xumanꞌ da mánj. 22Daj si hué ni güi daj, ni̱ gui̱ꞌyaj Yanꞌanj castigo ni ngüi̱ sisi̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ hua ni̱ca rian si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. 23Ni̱ niqui niman ni ngüi̱ xa̱na nu̱n riqui nga̱ ni ngüi̱ xa̱na utsi gue̱ daꞌníj si ga̱huin ni güi daj. Daj si gui̱ranꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱ nico sayun. Ni̱ ga̱ꞌman ruhua Yanꞌanj niꞌya ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ nan. 24Ni̱ ga̱huiꞌ gaꞌi̱ ni sij, gui̱ꞌyaj espada. Ni̱ gu̱numi ni síꞌ ango ni sij. Ni̱ ni̱caj ni síꞌ ni sij ga̱nꞌanj ni síꞌ ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua xungüi̱. Ni̱ gui̱ꞌyaj quij ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej nga̱ xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ hué daj gui̱ꞌyaj ni sij da gui̱sij güi ga̱ꞌne Yanꞌanj sun raꞌa ni sij.
La venida del Hijo del Hombre
25’Ni̱ gui̱niꞌi ni ngüi̱ daꞌngaꞌ rian güi nga̱ rian yahui̱ nej, rian ni yatiꞌ nej. Ni̱ ducu gu̱xuꞌuiꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱. Ni̱ nun gui̱riꞌ ruhua ni sij si gui̱ꞌyaj ni sij. Daj si gu̱nun ni sij si ga̱rin gui̱ꞌyaj nnee yanꞌanj. Ni̱ hué daj ga̱rin si na̱xuman nnee yanꞌanj, gui̱ꞌyaj nane̱. 26Ni̱ ga̱huin nichre ni tsínj xiꞌí si ducu gu̱xuꞌuiꞌ ni sij. Ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin xiꞌí si nun niꞌi ni sij da̱j hua sayun ga̱ꞌnaꞌ xungüi̱ nan. Daj si na̱gunanj ni fuerza mán xataꞌ. 27Asíj ni̱ gui̱niꞌi ni ngüi̱ ga̱ꞌnaꞌ manꞌānj rian nga huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Ni̱ ga̱ꞌnāj nga̱ daranꞌ fuerza. Ni̱ na̱huin ꞌueé ni̱nꞌīnj ga̱ꞌnāj nej aj. 28Ngaa ni̱ ngaa hué daj ga̱xiꞌi ga̱huin, ni̱ du̱guachre rian án re̱ꞌ. Ni̱ na̱chica ni é re̱ꞌ chra̱ ni é re̱ꞌ nej. Daj si ga̱huin ni̱chrunꞌ güi na̱caj Yanꞌanj ni é re̱ꞌ.
29Ngaa ni̱ nani Jesús ꞌngo̱ cuento digyán sij rian ni síꞌ. Ni̱ gataj sij:
―Ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ da̱j ꞌyaj chrun higuero nga̱ daranꞌ ni chrun. 30Ni̱ ngaa naxiraꞌ raꞌa coj niꞌyaj á re̱ꞌ, ni̱ niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ hua gahuin ni̱chrunꞌ yahui̱ ga̱huin ya̱nꞌan anj. 31Ni̱ hué gue̱ ducuánj daj ngaa gui̱niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ hua gahuin yya daranꞌ nuguanꞌ nan, ngaa ni̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ ráꞌyanj ga̱ꞌnaꞌ gui̱nicaj sun Yanꞌanj rian án re̱ꞌ. 32Xa̱ngaꞌ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ gahuiꞌ ni ngüi̱ ma̱n yya̱j da ga̱huin yya daranꞌ ni nuguanꞌ nan anj. 33Ga̱ niꞌya xataꞌ nga̱ yoꞌój. Sani̱ si-nu̱guanꞌānj nitaj a̱man ga̱nahuij mánj.
34’Ni̱ ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ nga̱ manꞌan án re̱ꞌ sisi̱ si̱ xa na̱saꞌ ni é re̱ꞌ. Ni̱ si̱ ga xi̱ni ni é re̱ꞌ. Ni̱ si̱ gahuin ruhua á re̱ꞌ nga̱ ni rasu̱n ma̱n chruhua xungüi̱ nan mánj. Daj si sisi̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ ꞌngo̱ hora ga̱ꞌnaꞌ güi ga̱ꞌnaꞌ manꞌānj. 35Daj si da̱j rúnꞌ naꞌman xe̱ꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱ꞌnaꞌ güi daj rian daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱ nan. 36Ngaa ni̱ ꞌngo̱ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ. Ni̱ ni̱ganj ga̱chinj jniꞌyaj á re̱ꞌ rian Yanꞌanj. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue ga̱taj Yanꞌanj sisi̱ si̱ guiranꞌ ni é re̱ꞌ sayun daj. Ni̱ ga̱ꞌue ga̱niquinꞌ a ni é re̱ꞌ rian daꞌníj ni ngüi̱ huin manꞌānj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
37Ni̱ ne̱ꞌ guníꞌyanj digyán Jesús chruhua nuhui nico. Ngaa ni̱ ne̱ꞌ ni̱, ni̱ gahui sij xumanꞌ daj ganꞌanj gu̱naj sij dacan gu̱ꞌnaj Olivos. 38Ni̱ hua ni̱ganꞌ acuanꞌ, ni̱ ganꞌanj daranꞌ ni ngüi̱ nuhui sisi̱ gu̱nun ni síꞌ si ga̱taj sij.
22El complot para matar a Jesús
1Ngaa ni̱ ꞌna̱ꞌ ga̱huin ni̱chrunꞌ ga̱huin guiꞌyanj ngaa xa ni sij chrachrúnj nitaj si nachrej levadura. Ni̱ pascua gu̱ꞌnaj guiꞌyanj daj. 2Ni̱ nanoꞌ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj digyán ley sisi̱ da̱j da̱gahuiꞌ ni sij Jesús. Daj si xuꞌuiꞌ ni sij rian ni ngüi̱.
3Ngaa ni̱ gatúj sichre Satanás chruhua niman tsínj gu̱ꞌnaj Judas gu̱ꞌnaj síꞌ Iscariote. Ni̱ huin sij ꞌngo̱ ni xu̱huij ni tsínj nicoꞌ Jesús. 4Ni̱ ganꞌanj sij ga̱ꞌmi sij nga̱ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni snado huin achij rian ni snado dugumi nuhui sisi̱ da̱j gui̱ꞌyaj sij na̱gaꞌuiꞌ sij Jesús rian ni síꞌ. 5Ngaa ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua ni tsínj daj. Ni̱ gataj ni sij sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ ni sij sanꞌanj rian Judas. 6Ngaa ni̱ garáj xina̱ Judas. Ni̱ nanoꞌ sij hora sa̱ꞌ ga̱ꞌue na̱gaꞌuiꞌ sij Jesús rian ni síꞌ ngaa nitaj ni ngüi̱ mán.
Institución de la Cena del Señor
7Ngaa ni̱ guisíj güi gahuin guiꞌyanj ngaa guiꞌyaj ni sij chrachrúnj nitaj si ꞌni̱j levadura xa ni sij. Ni̱ hua nia̱n da̱gahuiꞌ ni sij xachij ꞌni̱j xiꞌí pascua guiꞌyanj daj. 8Ni̱ gaꞌníj Jesús ga̱nꞌanj Pedro nga̱ Juan. Ni̱ gataj sij gunun nu̱ngüej síꞌ:
―Ga̱nꞌanj gui̱ꞌyaj xugüi nu̱ngüej é re̱ꞌ si xa̱ néꞌ güenda pascua aj. ―Daj gataj Jesús.
9Ngaa ni̱ gataj nu̱ngüej sij:
―Ni̱ a̱ gui̱ꞌyaj xugüi nu̱ngüej únj si xa̱ néꞌ únj. ―Daj gataj nu̱ngüej sij.
10Ni̱ gataj Jesús:
―Ngaa ga̱tu nu̱ngüej é re̱ꞌ xumanꞌ, ni̱ na̱riꞌ dugüiꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ nga̱ ꞌngo̱ tsínj ata cucuaj nu̱n nnee chruhua. Ni̱ gui̱nicoꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ tsínj daj ga̱nꞌanj ga̱tu nu̱ngüej é re̱ꞌ hueꞌ ga̱tu síꞌ. 11Ni̱ ga̱taj nu̱ngüej é re̱ꞌ gu̱nun tsínj du̱cua daj: “Nachínj snanꞌanj Maestro manꞌán re̱ꞌ u̱n cuarto huin xa̱ stiꞌni̱ sij pascua nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij únj.” Daj ga̱taj nu̱ngüej é re̱ꞌ gu̱nun tsínj du̱cua daj. 12Ngaa ni̱ ga̱nꞌanj di̱gyán síꞌ ꞌngo̱ cuarto xa̱chij xataꞌ niquinꞌ mesa nga̱ chrun xila chruhua cuarto daj. Ni̱ yuꞌuj daj gui̱ꞌyaj xugüi nu̱ngüej é re̱ꞌ xa̱ stiꞌni̱ néꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun nu̱ngüej sij.
13Ngaa ni̱ ganꞌanj nu̱ngüej sij. Ni̱ nariꞌ nu̱ngüej sij da̱j rúnꞌ gataj Jesús gunun nu̱ngüej sij. Ni̱ guiꞌyaj xugüi nu̱ngüej sij si xa̱ stiꞌni̱ ni sij xiꞌí guiꞌyanj pascua. 14Ni̱ ngaa guisíj hora daj, ni̱ gane Jesús nga̱ ni tsínj nicoꞌ sij rian mesa huin ni tsínj ganꞌanj ga̱ꞌmi si-nu̱guanꞌ sij rian ni ngüi̱. 15Ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:
―Ni̱nꞌ ruhua gahuin ruhuāj xa̱ stiꞌnīj xiꞌí guiꞌyanj pascua nga̱ á re̱ꞌ ngaa achin gui̱ranꞌānj sayun. 16Daj si ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ xa yūnj xiꞌí guiꞌyanj pascua nga̱ á re̱ꞌ da ga̱huin guiꞌyanj pascua na̱ca rian nicaj sun Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
17Ngaa ni̱ guidaꞌa sij tasa. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij si guruhua Yanꞌanj. Ngaa ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ:
―Gui̱daꞌa á re̱ꞌ tasa nan. Ni̱ da̱ꞌngaꞌ á re̱ꞌ go̱ꞌo dugüiꞌ a ni é re̱ꞌ aj. 18Ni̱ ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ goꞌōj ru̱huaꞌ yūnj nnee uva nan da ga̱ꞌnaꞌ gui̱nicaj sun Yanꞌanj rian án re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús.
19Ngaa ni̱ guidaꞌa sij chrachrúnj. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij si guruhua Yanꞌanj. Ngaa ni̱ guraꞌ daꞌaj sij. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij xa ni síꞌ. Ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ:
―Chrachrúnj nan huin nnee̱ cū aj. Ni̱ ga̱huīj xiꞌí si-ga̱quinꞌ a ni é re̱ꞌ. Ni̱ xa ni é re̱ꞌ chrachrúnj nan sisi̱ na̱nun ruhua á re̱ꞌ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ manꞌānj. ―Daj gataj Jesús.
20Ni̱ ngaa ganahuij gahuin stiꞌni̱ ni sij, ni̱ guidaꞌa Jesús tasa da̱j rúnꞌ guidaꞌa sij chrachrúnj. Ngaa ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ:
―Hué nnee uva nan huin nuguanꞌ naguiꞌyaj na̱ca yya Yanꞌanj nga̱ á re̱ꞌ. Ni̱ ga̱yanj si-tun manꞌānj xiꞌí si-ga̱quinꞌ a ni é re̱ꞌ.
21’Sani̱ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ sisi̱ ta̱j raꞌa tsínj na̱gaꞌuiꞌ manꞌānj rian ni tsínj nicaj sun rian mesa ngāj. 22Ni̱ da̱j rúnꞌ ani ruhua Yanꞌanj, ni̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ranꞌānj sayun huīnj daꞌníj ni ngüi̱. Sani̱ niqui niman ni̱nꞌ ruhua tsínj na̱gaꞌuiꞌ manꞌānj rian ni tsínj nicaj sun. Daj si ga̱huin nico castigo gui̱ranꞌ sij. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
23Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij nachínj snanꞌanj ni sij go̱ꞌngo ni dugüiꞌ ni sij sisi̱ u̱n tsínj gui̱ꞌyaj daj, ruhua ni sij.
La grandeza en el servicio
24Ni̱ gani guitsi ruhua ni du̱güiꞌ ni manꞌan ni sij sisi̱ da̱j hua tsínj ga̱huin achij scanij ni sij, ruhua ni sij. 25Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun ni sij:
―Ni rey nicaj sun rian ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej, ni̱ ducu aꞌninꞌ ni sij sun rian ni tsínj daj. Ni̱ ataj ni rey daj sisi̱ duguꞌna̱j ꞌyaj ni sij rian ni ngüi̱. 26Sani̱ si̱ guiꞌyaj á re̱ꞌ da mánj. Sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj huin achij scanij ni é re̱ꞌ, ni̱ daꞌui sij gui̱ꞌyaj sij si hua lij sij. Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj aꞌninꞌ sun scanij a ni é re̱ꞌ, ni̱ daꞌui sij gui̱ꞌyaj sun sij rian ni dugüiꞌ sij. 27Ni̱ u̱n tsínj huin achij ruhua á re̱ꞌ únj. Tsínj nne rian mesa níꞌ. Asi̱ tsínj ꞌyaj sun rian tsínj nne rian mesa sa̱ꞌ. Sé tsínj nne rian mesa daj huin ruhuá re̱ꞌ a̱ꞌ. Sani̱ yūnj huin si niquinꞌ ꞌyaj sun rian án re̱ꞌ aj.
28’Sani̱ hué manꞌan án re̱ꞌ huin ni tsínj guinicaj dugüiꞌ ngāj ngaa guiranꞌānj sayun. 29Ngaa ni̱ da̱j rúnꞌ riqui chrē nicaj sūnj, ni̱ daꞌngaꞌ daj ri̱quīj gui̱nicaj sun a ni é re̱ꞌ ngāj nej aj. 30Ngaa ni̱ xa̱ á re̱ꞌ go̱ꞌo a ni é re̱ꞌ rian si-mesāj ngaa gui̱nicaj sūnj xungüi̱ ga̱ꞌnaꞌ. Ni̱ ga̱ne a ni é re̱ꞌ rian chrun xila sa̱ꞌ gui̱nicaj sun a ni é re̱ꞌ. Ni̱ na̱guiꞌyaj yya á re̱ꞌ rian xu̱huij ni xiꞌninꞌ ni tsínj israelita. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj nicoꞌ sij.
Jesús anuncia la negación de Pedro
31Ngaa ni̱ gataj Señor Jesús gunun Simón Pedro:
―Simón, Simón, gu̱nún re̱ꞌ nuguanꞌ ga̱ꞌmī rián re̱ꞌ. Daj si gachínj sichre Satanás permiso sisi̱ chra̱nꞌ yunꞌunj sij a ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj nagunanꞌ strigo sisi̱ ga̱hui yaco riqui strigo daj. Daꞌngaꞌ daj huin ruhua sichre Satanás. 32Sani̱ gachínj jniꞌyā rian Yanꞌanj xiꞌí re̱ꞌ sisi̱ si̱ gaꞌninꞌ ruhuá re̱ꞌ si gu̱xuman ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ manꞌānj mánj. Ni̱ ngaa na̱nicoꞌ re̱ꞌ manꞌānj, ni̱ chra̱cuij re̱ꞌ ni jnánj re̱ꞌ sisi̱ ga̱huin ni̱ca ruhua ni sij aj. ―Daj gataj Jesús gunun Simón Pedro.
33Ngaa ni̱ gataj Pedro gunun Jesús:
―Señor, hua ruhuāj ga̱nꞌān nga̱ re̱ꞌ ducuaga̱ꞌ. Ni̱ daꞌngaꞌ daj hua ruhuāj ga̱huīj nga̱ re̱ꞌ nej. ―Daj gataj Pedro gunun Jesús.
34Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Pedro, atā gu̱nún re̱ꞌ sisi̱ asi̱j nun ga̱guaj doꞌloj duꞌua xúꞌ ya̱nꞌ nan, ni̱ ga̱taj re̱ꞌ hua̱ꞌnij sisi̱ nun niꞌí re̱ꞌ manꞌānj. ―Daj gataj Jesús.
Bolsa, alforja y espada
35Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ gataj sij:
―Ni̱ ngaa gaꞌnī ga̱nꞌanj án re̱ꞌ, ni̱ nitaj si nicaj á re̱ꞌ nnánj nga̱ nnij nu̱n sanꞌanj nej, canj nej, ganꞌanj án re̱ꞌ mánj. Ni̱ ngaa ganꞌanj án re̱ꞌ, ni̱ hua a̱ ꞌngo̱ rasu̱n gachin rian án re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
―Nitaj a̱ ꞌngo̱ rasu̱n gachin rian únj mánj. ―Daj gataj ni sij.
36Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Sani̱ yya̱j ni̱ sisi̱ nicaj á re̱ꞌ ꞌngo̱ nnánj, ni̱ ni̱caj á re̱ꞌ ga̱nꞌanj án re̱ꞌ nga̱ nnij nu̱n sanꞌanj nej. Ni̱ tsínj nitaj si nicaj espada, ni̱ gu̱duꞌue sij reto̱ nu̱n sij, ni̱ gui̱ran sij ꞌngo̱j aj. 37Atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ da̱j rúnꞌ hua ni̱ca rian si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, ni̱ daꞌngaꞌ daj hua nia̱n da̱gahuīnj ni nuguanꞌ daj. Ni̱ ataj ꞌngo̱ nuguanꞌ daj: “Gutaꞌ ni sij si-xugüi síꞌ nga̱ si-xugüi ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ.” Daj ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌí manꞌānj. Daranꞌanj hua ni̱ca rian xiꞌīj. Ni̱ hua nia̱n ga̱huin yya nánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
38Ngaa ni̱:
―Nan niquinꞌ hui̱j espada. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.
―Hué daj síj gaj. ―Gataj Jesús gunun ni sij.
Jesús ora en Getsemaní
39Ngaa ni̱ gahui Jesús ganꞌanj sij ꞌngo̱ dacan gu̱ꞌnaj Olivos da̱j rúnꞌ guꞌyun sij huanꞌanj sij. Ni̱ guinicoꞌ ni tsínj nicoꞌ sij ganꞌanj ni síꞌ nga̱ sij nej. 40Ni̱ ngaa guisíj sij yuꞌuj daj, ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ:
―Ga̱chinj jniꞌyaj á re̱ꞌ rian Yanꞌanj, ngaa ni̱ si̱ guinij a ni é re̱ꞌ rian gaquinꞌ ngaa ga̱tsij sichre a ni é re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Jesús.
41Ngaa ni̱ gahuin anéj sij. Ni̱ ganꞌanj ga̱nꞌ sij do̱j rúnꞌ ꞌyóꞌ ngaa ga̱ꞌuiꞌ ꞌngo̱ yej daj, guiꞌyaj sij guxun anéj sij manꞌan sij. Ni̱ guiniquinꞌ ráj da̱coj sij gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj. 42Ni̱ gataj sij:
―Tata chréꞌ. Sisi̱ ga̱ꞌuej manꞌán re̱ꞌ, ni̱ ga̱ꞌne re̱ꞌ sayun ranꞌānj nan. Sani̱ si̱ guiꞌyáj re̱ꞌ rúnꞌ huin ruhua manꞌānj mánj. Maan si gui̱ꞌyáj re̱ꞌ rúnꞌ huin ruhua manꞌán re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun Yanꞌanj.
43Ngaa ni̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ ángel ꞌna̱ꞌ xataꞌ rian Jesús. Ni̱ nariꞌ fuerza Jesús, guiꞌyaj ángel daj. 44Ni̱ ducu nani ruhua Jesús. Ni̱ nucuaj gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj nej. Ni̱ daꞌ síj nico nia̱ sij achínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj. Ni̱ nia̱ nicoꞌ rian sij daj nij rian yoꞌój. Ni̱ rúnꞌ hua tun hua nia̱ daj. 45Ni̱ ngaa guisíj gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj, ni̱ naxu̱man sij ganꞌanj sij rian ma̱n ni tsínj nicoꞌ sij. Ni̱ ma̱n ni síꞌ atoj ni síꞌ nariꞌ sij. 46Ni̱ gataj Jesús:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ atoj ni é re̱ꞌ únj. Na̱chica á re̱ꞌ ga̱chinj jniꞌyaj á re̱ꞌ rian Yanꞌanj sisi̱ si̱ guinij ni é re̱ꞌ rian gaquinꞌ ngaa ga̱tsij sichre niman án re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Jesús gunun ni síꞌ.
Arresto de Jesús
47Daj aꞌmi gue̱ Jesús ngaa guisíj nico ni tsínj daj. Ni̱ digyán ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Judas chrej rian ni tsínj huaj nga̱ síꞌ. Ni̱ hué síꞌ huin ꞌngo̱ dugüiꞌ ni xu̱huij ranꞌ ni tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ Judas rian nne Jesús sisi̱ ga̱run duꞌua sij síꞌ. 48Sani̱ gataj Jesús gunun sij:
―Judas, huin ruhuá re̱ꞌ ga̱run duꞌuá re̱ꞌ manꞌānj huīnj daꞌníj ni ngüi̱ níꞌ. Ni̱ daꞌngaꞌ daj na̱gaꞌuiꞌ re̱ꞌ manꞌānj rian ni tsínj ꞌna̱ꞌ gui̱daꞌa yūnj, ruhuá re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun Judas.
49Ni̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj niquinꞌ nga̱ Jesús u̱n sin gahuin, ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
―Señor, ga̱ꞌuiꞌ únj nga̱ espada, ruhuá re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj ni sij.
50Ngaa ni̱ gaꞌuiꞌ ꞌngo̱ tsínj daj tsínj ꞌyaj sun rian chrej aꞌninꞌ. Ni̱ güéj ni̱nꞌ chraquij síꞌ ne̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌ síꞌ, guiꞌyaj sij. 51Ngaa ni̱ gataj Jesús:
―Ga̱ꞌninꞌ ruhua á re̱ꞌ yya̱j aj. ―Daj gataj sij.
Ngaa ni̱ ganun raꞌa sij chraquij síꞌ. Ni̱ ganahuin chraquij síꞌ, guiꞌyaj sij. 52Hué dan ni̱ gataj Jesús gunun ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni snado huin achij dugumi rian nuhui nga̱ ni tsínj huin achij huin ni sij ni tsínj ꞌna̱ꞌ gui̱daꞌa Jesús. Ni̱ gataj Jesús:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ata á re̱ꞌ espada nga̱ chrun ꞌna̱ꞌ á re̱ꞌ gui̱daꞌa á re̱ꞌ yūnj únj. Huēj huin ꞌngo̱ tsínj tu̱ ruhua á re̱ꞌ níꞌ. 53Yaꞌyoj niquīnj chruhua nuhui nga̱ á re̱ꞌ. Sani̱ nun guidaꞌa á re̱ꞌ manꞌānj mánj. Sani̱ yya̱j guisíj hora ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ da̱j rúnꞌ huin ruhua á re̱ꞌ. Daj si hora nan nicaj sun sichre huin si nne rian hua ru̱miꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj daj.
Pedro niega a Jesús
54Ngaa ni̱ guidaꞌa ni sij Jesús. Ni̱ nicaj ni sij síꞌ ganꞌanj ni sij ducuá chrej huin achij ni̱nꞌ. Ni̱ nicoꞌ ga̱nꞌ huaj Pedro nicoꞌ síꞌ ru̱cu Jesús. 55Ni̱ naranꞌ ni sij yanꞌa̱n rian hueꞌ daj. Ni̱ ma̱n ni sij ganica̱j ni sij xiꞌníj yanꞌa̱n daj. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne Pedro scanij ni sij. 56Ngaa ni̱ guiniꞌi ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na ꞌyaj sun daj nne Pedro xiꞌníj yanꞌa̱n. Ni̱ guiniꞌyaj sa̱ꞌ únꞌ rian sij. Ni̱ gataj únꞌ:
―Hué tsínj nan nicaj dugüiꞌ nga̱ Jesús. ―Daj gataj únꞌ.
57Sani̱ nun ga̱ꞌuej Pedro. Ni̱ gataj sij gunun únꞌ:
―Xicaꞌuī, nun niꞌīnj sij mánj. ―Daj gataj Pedro.
58Ni̱ ngaa gachin do̱j, ni̱ guiniꞌi ango tsínj Pedro. Ni̱ gataj síꞌ:
―Hué re̱ꞌ huin ꞌngo̱ ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ Jesús aj. ―Daj gataj síꞌ.
―Jnān, sēj huin mánj. ―Gataj Pedro.
59Ngaa ni̱ ango hora, ni̱ gataj ango tsínj daj:
―Xa̱ngaꞌ sisi̱ hué sij huin ꞌngo̱ tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ síꞌ. Daj si ꞌna̱ꞌ sij estado Galilea. ―Daj gataj síꞌ.
60Sani̱:
―Nun niꞌīnj u̱n sin xi̱ꞌi aꞌmí re̱ꞌ nan jna̱nj. ―Gataj Pedro.
Ni̱ ngaa hua gue̱ aꞌmi Pedro, ni̱ gaguáj doꞌloj ꞌngo̱ duꞌua xúꞌ. 61Ngaa ni̱ nanica̱j Señor niꞌyaj sij rian Pedro. Ngaa ni̱ nanun ruhua Pedro si gataj Señor gunun sij: “Asi̱j nun güin ga̱huin ga̱guaj doꞌloj ya̱nꞌ, ni̱ ga̱taj re̱ꞌ si hua̱ꞌnij si nun niꞌí re̱ꞌ manꞌānj.” Hué daj gataj Jesús gunun Pedro asi̱j sini ya̱n. 62Ni̱ ducu gaco Pedro gahui sij xe̱ꞌ.
Jesús escarnecido y azotado
63Ni̱ ni tsínj ma̱n dugumi Jesús, ni̱ gaꞌmi ducu ni sij rian síꞌ. Ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij síꞌ. 64Ni̱ guiránj ni sij rundij rian Jesús. Ngaa ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij síꞌ. Ni̱ gataj ni sij:
―Yya̱j ni̱ ga̱taj so̱ꞌ u̱n tsínj gaꞌuiꞌ so̱ꞌ aj. ―Daj gataj ni sij gaꞌmi ducu ni sij.
65Ni̱ daꞌngaꞌ daj gaꞌmi quij ni sij gaꞌi̱ ango nuguanꞌ rian Jesús nej.
Jesús ante el concilio
66Ni̱ ngaa guixigui̱n ni̱ nahuin yuꞌ ni tsínj huin achij rian ni tsínj israelita nga̱ ni tsínj aꞌninꞌ rian ni chrej nej, ni tsínj digyán ley nej. Ni̱ nicaj ni sij Jesús ganꞌanj ni sij rian junta daj. Hué dan ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
67―Sisi̱ hué re̱ꞌ huin Cristo, ni̱ ga̱taj yyá re̱ꞌ gu̱nun únj. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.
Ngaa ni̱:
―Sisi̱ ga̱tā si huēj huin, sani̱ si̱ guxuman ruhua á re̱ꞌ si-nu̱guanꞌānj mánj. 68Ni̱ sisi̱ na̱chinꞌ snanꞌān ꞌngo̱ nuguanꞌ ni é re̱ꞌ, sani̱ nitaj nu̱nj ga̱taj á re̱ꞌ gu̱nūnj mánj. Ni̱ naꞌuej ruhua á re̱ꞌ na̱chi ni é re̱ꞌ manꞌānj mánj. 69Sani̱ asi̱j acuanꞌ ni̱ ga̱nēj raꞌa sa̱ꞌ Yanꞌanj nucuaj nne xataꞌ huīnj daꞌníj ni ngüi̱. ―Daj gataj Jesús.
70Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj daranꞌ ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
―Hué yyá re̱ꞌ huin daꞌníj Yanꞌanj, ruhuá re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj ni sij.
Ngaa ni̱:
―Hué ni manꞌan án re̱ꞌ ataj sisi̱ huēj huin. ―Daj gataj Jesús.
71Ngaa ni̱ gataj ni sij gunun ni dugüiꞌ ni sij:
―Nitaj si gui̱ꞌyóꞌ testigo ga̱ mánj. Ni̱ hua gunun chraquij ni manꞌan néꞌ si gataj sij xiꞌí gaquinꞌ daꞌui sij. ―Daj gataj ni sij.
23Jesús ante Pilato
1Ngaa ni̱ naxu̱man daranꞌ ni sij. Ni̱ nicaj ni sij Jesús ganꞌanj ni sij rian Pilato. 2Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gaꞌmi gaquinꞌ ni sij xiꞌí Jesús. Ni̱ gataj ni sij:
―Hué tsínj nan huin ꞌngo̱ tsínj quij hua. Daj si ataj sij gunun ni ngüi̱ sisi̱ si̱ gaꞌuiꞌ néꞌ pesto rian rey César. Ni̱ ataj sij sisi̱ hué sij huin Cristo ꞌngo̱ rey, ataj sij. ―Daj gataj ni sij xiꞌí Jesús.
3Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Pilato Jesús. Ni̱ gataj sij:
―Hué re̱ꞌ huin rey rian ni tsínj israelita níꞌ. ―Daj gataj Pilato.
―Hué re̱ꞌ ataj nánj. ―Daj gataj Jesús.
4Ngaa ni̱ gataj Pilato rian ni tsínj aꞌninꞌ rian ni chrej nga̱ rian ni ngüi̱ nej:
―Güendāj ni̱ a̱ ꞌngo̱ gaquinꞌ nitaj daꞌui tsínj nan mánj. ―Daj gataj Pilato.
5Sani̱ ducu guiꞌyaj ni sij fuerza, ni̱ gataj ni sij:
―Ngaa digyán tsínj nan rian ni ngüi̱, ni̱ ga̱huin xaꞌue duꞌua daranꞌ ni ngüi̱. Ni̱ huaj sij digyán sij si-nu̱guanꞌ sij ni̱nꞌ ga̱chraꞌ estado Judea. Ni̱ gaxi̱ꞌi sij digyán sij estado Galilea. Ni̱ ꞌna̱ꞌ sij yuꞌuj nan digyán sij rian ni ngüi̱ nej. ―Daj gataj ni sij gunun Pilato.
Jesús ante Herodes
6Ni̱ ngaa gunun Pilato si gataj ni sij, ni̱ nachínj snanꞌanj síꞌ sisi̱ Jesús huin tsínj ꞌna̱ꞌ estado Galilea. 7Ni̱ ngaa guiniꞌi Pilato sisi̱ ꞌna̱ꞌ Jesús estado Galilea, ni̱ gaꞌníj sij ga̱nꞌanj síꞌ rian rey gu̱ꞌnaj Herodes huin síꞌ gobernado nicaj sun ne̱ꞌ estado Galilea. Daj si nne síꞌ xumanꞌ Jerusalén ni güi daj.
8Ni̱ ngaa guiniꞌi Herodes Jesús, ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua sij si guisíj gaꞌi̱ güi huin ruhua sij gui̱niꞌi sij Jesús. Daj si gunun sij gaꞌmi ni ngüi̱ da̱j guiꞌyaj Jesús. Ni̱ gahuin ruhua sij sisi̱ gui̱ꞌyaj Jesús ꞌngo̱ si sa̱ꞌ nico gui̱niꞌi sij. 9Ni̱ ducu nachínj snanꞌanj sij Jesús. Sani̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ nun danica̱j Jesús rian sij mánj. 10Ni̱ ma̱n ni tsínj aꞌninꞌ rian ni chrej nga̱ ni tsínj digyán ley nej. Ni̱ ducu garun gaquinꞌ ni síꞌ Jesús. 11Ngaa ni̱ gaꞌmi quij Herodes rian Jesús. Ni̱ hué daj gaꞌmi ni snado niquinꞌ nga̱ sij nej. Ni̱ gaꞌníj ni sij atsij nia̱ꞌ xá Jesús gunu̱n síꞌ güenda gahuin ducu ruhua ni sij niꞌyaj ni sij síꞌ. Ni̱ rúnꞌ si-ganꞌ rey hua-áꞌ. Ngaa ni̱ gaꞌníj Herodes ru̱huaꞌ yún Jesús rian Pilato. 12Xiꞌí daj ni̱ naꞌmi Pilato nga̱ Herodes güi daj si asi̱j sini, ni̱ gununꞌ nu̱ngüej sij.
Jesús sentenciado a muerte
13Ngaa ni̱ nahuin yuꞌ ni tsínj aꞌninꞌ rian ni chrej nga̱ ni tsínj nicaj sun nga̱ ni ngüi̱ nej, guiꞌyaj Pilato. 14Ni̱ gataj síꞌ gunun ni sij:
―Nicaj á re̱ꞌ tsínj nan gaꞌna̱ꞌ á re̱ꞌ nánj. Ni̱ ataj á re̱ꞌ sisi̱ digyán sij ꞌngo̱ chrej xi̱ꞌi rian ni ngüi̱. Ni̱ natāj rian án re̱ꞌ sisi̱ hua nachínj snanꞌān sij. Sani̱ nitaj ꞌngo̱ gaquinꞌ guiꞌyaj sij nariꞌīj xiꞌí si aꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ gaquinꞌ sij mánj. 15Ni̱ gaꞌnī Jesús ga̱nꞌanj sij rian nne rey Herodes. Ni̱ nun nariꞌ Herodes gaquinꞌ daꞌui sij mánj. Nitaj nu̱nj guiꞌyaj sij si ga̱huiꞌ sij mánj. 16Ngaa ni̱ gui̱ꞌyā castigo sij, asíj ni̱ na̱ꞌnij raꞌāj sij ga̱nꞌanj sij aj. ―Daj gataj Pilato.
17Ni̱ hua nia̱n si gui̱ri Pilato ꞌngo̱ tsínj nu̱n ducuaga̱ꞌ go̱ꞌngo guiꞌyanj pascua si da̱j hua si-costumbre ni sij.
18Sani̱ gaxi̱ꞌi ni sij gaguáj nucuaj nu̱guanꞌan daranꞌ ni sij. Ni̱ gataj ni sij:
―Da̱gahuíꞌ re̱ꞌ tsínj nan. Ni̱ na̱ꞌnij raꞌá re̱ꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Barrabás aj. ―Daj gataj ni sij gaguáj ni sij.
19Ni̱ hué Barrabás huin ꞌngo̱ tsínj nu̱n ducuaga̱ꞌ si gununꞌ ni du̱güiꞌ síꞌ nga̱ ni tsínj nicaj sun chruhua xumanꞌ daj. Ni̱ dagahuiꞌ síꞌ ꞌngo̱ níman nej.
20Ni̱ huin ruhua Pilato gui̱ri sij Jesús ga̱nꞌanj síꞌ. Xiꞌí daj ni̱ gaꞌmi ru̱huaꞌ yún sij rian ni síꞌ.
21Sani̱ gaguáj nucuaj ni sij. Ni̱ gataj ni sij:
―Ga̱ri re̱ꞌ gaquíj Jesús gui̱nicoꞌ sij rian rugutsi̱. Ga̱ri re̱ꞌ gaquíj Jesús gui̱nicoꞌ sij rian rugutsi̱. ―Daj gataj ni sij.
22Ngaa ni̱ gataj Pilato guisíj hua̱ꞌnij:
―Da̱j hua gaquinꞌ guiꞌyaj sij únj. Nitaj gaquinꞌ guiꞌyaj sij nariꞌīj sisi̱ ga̱huiꞌ sij mánj. Gui̱ꞌyā castigo sij, asíj ni̱ na̱ꞌnij raꞌāj sij ga̱nꞌanj sij aj. ―Daj gataj Pilato.
23Sani̱ ni tsínj daj nga̱ ni chrej aꞌninꞌ guiꞌyaj fuerza ni sij gaguáj ni sij sisi̱ ga̱ri Pilato gaquíj Jesús gui̱nicoꞌ síꞌ rian rugutsi̱. Ni̱ ri̱an gaguáj nucuaj ni sij, ni̱ guiriꞌ ni sij si huin ruhua ni sij. 24Ni̱ gataj Pilato sisi̱ gui̱ꞌyaj ni sij si huin ruhua ni sij. 25Ngaa ni̱ guiri Pilato tsínj nu̱n ducuaga̱ꞌ daj huin síꞌ tsínj gununꞌ nga̱ ni tsínj nicaj sun. Ni̱ huin síꞌ tsínj dagahuiꞌ níman nej. Ngaa ni̱ nagaꞌuiꞌ Pilato manꞌan Jesús rian ni sij sisi̱ gui̱ꞌyaj ni sij si huin ruhua ni sij.
Crucifixión y muerte de Jesús
26Ni̱ ngaa nicaj ni sij Jesús ganꞌanj ni sij, ni̱ guidaꞌa ni sij ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Cirene gu̱ꞌnaj síꞌ Simón. Ni̱ ꞌna̱ꞌ niqui síꞌ ganꞌanj síꞌ rian sun. Ni̱ guiꞌyaj ni sij ga̱ta síꞌ rugutsi̱ gui̱nicoꞌ síꞌ rucú Jesús. 27Ni̱ nicoꞌ nico ni ngüi̱ huaj ni sij rucú Jesús. Ni̱ ducu aco ni yunꞌunj xa̱na nicoꞌ huaj rucú sij. Ni̱ nani ruhua ne niꞌyaj ne xiꞌí sij. 28Sani̱ nanica̱j Jesús ni̱ gataj sij gunun ni yunꞌunj xa̱na daj:
―Gu̱nun ni é re̱ꞌ huin a ni é re̱ꞌ ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Jerusalén. Si̱ gaco ni é re̱ꞌ xiꞌīj mánj. Sani̱ ga̱co ni é re̱ꞌ xiꞌí manꞌan ni é re̱ꞌ nga̱ xiꞌí ni daꞌníj ni é re̱ꞌ nej. 29Daj si ga̱ꞌnaꞌ ni güi gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ sayun. Ni̱ ga̱taj ni ngüi̱: “Hua ꞌueé rian ni ngüi̱ yatin nga̱ ni ngüi̱ nun riꞌ lij nej, ni ngüi̱ nun guinicoꞌ lij xíꞌyanj nej.” Daj ga̱taj ni ngüi̱. 30Daj si güi daj ni̱ ga̱xiꞌi ni ngüi̱ ga̱taj sisi̱ ga̱ne ni quij, ni̱ na̱xij ni sij riqui quij gane daj, ga̱taj ni sij. 31Ni̱ sisi̱ ranꞌ manꞌānj nico sayun ꞌyaj ni sij acuanꞌ, sani̱ ni güi ga̱ꞌnaꞌ, ni̱ ducu ga̱ꞌnaꞌ doj sayun rian ni sij aj. ―Daj gataj Jesús rian ni yunꞌunj daj.
32Ni̱ hué daj nicaj ni sij hui̱j tsínj daꞌui gaquinꞌ ganꞌanj ni sij sisi̱ ga̱huiꞌ nu̱guanꞌan nu̱ngüej síꞌ nga̱ Jesús. 33Ni̱ ngaa guisíj ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj cúj chra̱ níman, ni̱ gari ni sij gaquíj Jesús doco̱ꞌ ni sij rian rugutsi̱ síꞌ yuꞌuj daj. Ni̱ hué daj doco̱ꞌ ni sij hui̱j tsínj daꞌui gaquinꞌ daj rian yahuij rugutsi̱. Ni̱ nicoꞌ ꞌngo̱j raꞌa sa̱ꞌ Jesús, ni̱ angoj raꞌa ro̱tsi sij. 34Hué dan ni̱ gataj Jesús gunun Yanꞌanj:
―Tata chréꞌ, ni̱caj re̱ꞌ ꞌngo̱ niman nico nga̱ ni sij. Daj si nun niꞌi ni sij si ꞌyaj ni sij. ―Daj gataj Jesús gunun Yanꞌanj.
Ni̱ ducu ni snado sisi̱ u̱n tsínj ga̱hui sa̱ꞌ ni̱caj ni sij si-ganꞌ Jesús ga̱nꞌanj sij.
35Ni̱ niquinꞌ ni ngüi̱ niꞌyaj ni sij. Sani̱ guiꞌyaj ducu ni tsínj nicaj sun. Ni̱ gataj ni sij:
―Nacaj sij ango ni ngüi̱. Ngaa ni̱ sisi̱ hué sij huin Cristo tsínj nacui Yanꞌanj, ngaa ni̱ ga̱nacaj sij manꞌan sij nánj. ―Daj gataj ni sij.
36Ni̱ hué daj gaꞌmi ducu ni snado nej. Ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ ni sij. Ni̱ reque̱ ni sij nnee yu̱ go̱ꞌo síꞌ. 37Ni̱ gataj ni sij:
―Sisi̱ hué re̱ꞌ huin si-rey ni tsínj israelita, ni̱ ga̱nacaj re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ aj. ―Gataj ni sij.
38Ni̱ garun ni sij letra chra̱ rugutsi̱. Ni̱ letra daj huin griego nga̱ latín nej, hebreo nej. Ni̱ letra daj gataj: “tsínj nan huin si-rey ni tsínj judíos.” Daj garun ni sij. 39Ngaa ni̱ gaꞌmi quij ꞌngo̱ tsínj daꞌui gaquinꞌ daj gunun Jesús. Ni̱ gataj síꞌ:
―Sisi̱ hué re̱ꞌ huin Cristo, ni̱ ga̱nacaj re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ nga̱ nu̱ngüej únj nej. ―Daj gataj síꞌ gunun Jesús.
40Sani̱ chranꞌ yunꞌunj ango tsínj nicoꞌ yuꞌuj daj dugüiꞌ sij huin sij ꞌngo̱ tsínj daꞌui gaquinꞌ nej. Ni̱ gataj sij:
―Uyan huin si-castigo manꞌán re̱ꞌ nga̱ si-castigo tsínj nan nej. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nitaj si xuꞌuíꞌ re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ Yanꞌanj únj. 41Ni̱ hua nia̱n xa̱ngaꞌ ranꞌ nu̱ngüej únj sayun xiꞌí si daꞌui nu̱ngüej únj gaquinꞌ. Sani̱ nitaj si daꞌui tsínj nan gaquinꞌ mánj. ―Daj gataj ango tsínj daꞌui gaquinꞌ gunun dugüiꞌ sij.
42Ngaa ni̱ gataj sij rian Jesús:
―Ga̱nanun ruhuá re̱ꞌ ni̱ꞌyaj re̱ꞌ yūnj ngaa ga̱xiꞌi gui̱nicaj sún re̱ꞌ. ―Daj gataj sij.
43Ngaa ni̱:
―Xa̱ngaꞌ ataj yyāj gu̱nun re̱ꞌ sisi̱ asi̱j yya̱j, ni̱ hua nné re̱ꞌ ngāj xánj Yanꞌanj. ―Gataj Jesús gunun tsínj daꞌui gaquinꞌ daj.
44Ni̱ ngaa guisíj gaxu̱j, ni̱ gahuin ru̱miꞌ rian daranꞌ xungüi̱. Ni̱ gahuin ru̱miꞌ daꞌ ga hua̱ꞌnij diꞌni̱. 45Ni̱ gahuin ru̱miꞌ rian güi. Ni̱ tsitsiꞌ daꞌaj atsij nicoꞌ chruhua nuhui nico. 46Ngaa ni̱ gaguáj nucuaj Jesús. Ni̱ gataj sij:
―Tata chréꞌ, nariquīj nimānj na̱huin raꞌá re̱ꞌ. ―Gataj Jesús.
Ni̱ ngaa daꞌngaꞌ daj gataj sij, ni̱ gahuiꞌ sij.
47Ni̱ ngaa guiniꞌi snado centurión si gahuin, ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ sij rian Yanꞌanj. Ni̱ gataj sij:
―Xa̱ngaꞌ hua ni̱ca niman tsínj nan anj. ―Daj gataj sij.
48Ni̱ ngaa guiniꞌi daranꞌ ni ngüi̱ mán yuꞌuj daj da̱j gahuin, ni̱ nanica̱j ni sij na̱nꞌ ni sij ducuá ni sij. Ni̱ guita raꞌa ni sij niman ni sij si nun nariꞌ ruhua ni sij si gui̱ꞌyaj ni sij. 49Ni̱ daranꞌ ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ Jesús nga̱ ni yunꞌunj xa̱na nicoꞌ Jesús asi̱j estado Galilea, ni̱ guna ga̱nꞌ ni sij niꞌyaj ni sij daranꞌ si gahuin.
Jesús es sepultado
50Ni̱ hua ꞌngo̱ tsínj nne rian junta nico daj. Ni̱ gu̱ꞌnaj síꞌ José. Ni̱ ꞌna̱ꞌ sij xumanꞌ Arimatea xumanꞌ ngaj estado Judea. Ni̱ hua sa̱ꞌ niman sij. Ni̱ ꞌyaj ni̱ca sij nej. 51Ni̱ anaꞌuij sij si ga̱ꞌnaꞌ gui̱nicaj sun Yanꞌanj rian néꞌ. Ni̱ nun ga̱ranꞌ ruhua sij si gaꞌmi ni tsínj ma̱n junta daj xiꞌí Jesús. Ni̱ hué daj nun ga̱ranꞌ ruhua sij si guiꞌyaj ni sij nga̱ síꞌ nej.
52Ni̱ ganꞌanj sij rian Pilato. Ni̱ gachínj sij níman Jesús. 53Ngaa ni̱ nanij sij níman Jesús rian rugutsi̱. Ni̱ chriꞌyanj sij atsij xiráj níman daj. Ni̱ gurúj sij níman chruhua ꞌngo̱ huej. Sani̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni níman nun gachinꞌ ni sij riqui yuꞌuj da mánj.
54Ni̱ güi daj huin güi ꞌyaj xugüi ni sij güi naránj ruhua ni sij. Ni̱ achin do̱j si gui̱sij güi naránj ruhua ni sij daj. 55Ni̱ nicoꞌ ni yunꞌunj xa̱na gahui estado Galilea nga̱ Jesús rucú tsínj gu̱ꞌnaj José. Ni̱ guiniꞌi ne rian gachinꞌ ni sij níman Jesús. Ni̱ guiniꞌi ne da̱j gurúj ni sij níman daj chruhua yuꞌuj nej. 56Ni̱ ngaa nanica̱j ne na̱nꞌ ne ducuá ne, ni̱ nachej ne gasiti guinꞌ da̱j nga̱ gonoꞌó guinꞌ da̱j. Ni̱ naránj ruhua ne güi naránj ruhua ni ngüi̱ israelita da̱j rúnꞌ aꞌninꞌ ley rian ni sij.
24La resurrección
1Ni̱ ngaa ruhua guere̱ngaꞌ ni̱ganꞌ acuanꞌ güi gudungu, ngaa ni̱ ganꞌanj ni yunꞌunj xa̱na daj rian yuꞌuj gachinꞌ ni sij níman. Ni̱ nicaj ne gasiti guinꞌ da̱j hua naguiꞌyaj ne ganꞌanj ne. Ni̱ ganꞌanj ango ni yunꞌunj xa̱na nga̱ ne nej. 2Ni̱ nariꞌ ne sisi̱ nitaj si ngaj yej xa̱chij hua ránj rian huej daj. 3Ni̱ gatúj ne chruhua huej. Sani̱ nun na̱riꞌ ne níman Señor Jesús mánj. 4Ni̱ nun nariꞌ ruhua ne u̱n sin gahuin. Ngaa ni̱ niquinꞌ nu̱guanꞌan hui̱j tsínj rian ne. Ni̱ ran atsij nu̱n nu̱ngüej síꞌ. 5Ni̱ guxuꞌuiꞌ ne. Ni̱ gaꞌ nitu rian ne rian yoꞌój. Xiꞌí daj ni̱ gataj nu̱ngüej tsínj daj gunun ne:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nanaꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ tsínj hua ni̱ꞌnaꞌ scanij ni níman únj. 6Nitaj si ngaj sij yuꞌuj nan ga̱ mánj. Daj si hua ganáꞌnij sij. Na̱nun ruhua á re̱ꞌ si gataj sij rian án re̱ꞌ ngaa gane sij estado Galilea. 7Ni̱ gataj sij gunun a ni é re̱ꞌ: “Hua nia̱n sisi̱ na̱gaꞌuiꞌ ni sij manꞌānj raꞌa ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ. Ni̱ ga̱ri ni sij gaquíj manꞌānj rian rugutsi̱. Ngaa ni̱ ga̱naꞌnī ngaa gui̱sij hua̱ꞌnij güi huīnj daꞌníj ni ngüi̱.” Hué daj gataj Jesús gunun a ni é re̱ꞌ. ―Daj gataj nu̱ngüej tsínj daj gunun ni yunꞌunj xa̱na.
8Ngaa ni̱ nanun ruhua ne niꞌyaj ne nuguanꞌ gaꞌmi Jesús. 9Ngaa ni̱ nanica̱j ne rian huej daj. Ni̱ nataꞌ ne ni nuguanꞌ daj rian ni xa̱n ni tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nga̱ rian ango ni ngüi̱ nej. 10Ni̱ ni yunꞌunj xa̱na daj huin María Magdalena nga̱ Juana nej, María nni Jacobo nej, ango ni yunꞌunj xa̱na nej. Ni̱ nataꞌ ne nuguanꞌ daj rian ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesús rian ni ngüi̱. 11Sani̱ ngaa gunun ni sij nuguanꞌ daj, ni̱ gani ruhua ni sij sisi̱ aꞌmi sinúnj ni yunꞌunj daj. Ni̱ nun gu̱xuman ruhua ni sij si gataj ne. 12Sani̱ naxu̱man Pedro gunánj sij ganꞌanj sij rian huej. Ni̱ gaꞌ nitu sij niꞌyaj sij chruhua yuꞌuj daj. Ni̱ ngaj urin atsij chruhua huej daj guiniꞌi sij. Ngaa ni̱ nanica̱j sij na̱nꞌ sij ducuá sij. Sani̱ nun riꞌ ruhua sij u̱n sin gui̱ꞌyaj sij nga̱ si guiniꞌi sij.
En el camino a Emaús
13Ni̱ hué güi daj ni̱ huaj hui̱j tsínj nicoꞌ Jesús ganꞌanj nu̱ngüej sij ꞌngo̱ xumanꞌ gu̱ꞌnaj Emaús. Ni̱ huin ngaj-áꞌ xumanꞌ Jerusalén ꞌngo̱ si xa̱n kilómetro. 14Ni̱ nari snanꞌanj nu̱ngüej sij huaj sij xiꞌí si gahuin guiranꞌ Jesús. 15Ni̱ diaj hua gue̱ aꞌmi nu̱ngüej sij, ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ Jesús rian nu̱ngüej sij. Ni̱ chéj Jesús nga̱ nu̱ngüej sij. 16Sani̱ nu̱nj si niꞌyaj nu̱ngüej sij manꞌan síꞌ, sani̱ nun gaꞌuiꞌ Yanꞌanj sisi̱ na̱niꞌi nu̱ngüej sij sisi̱ Jesús huin huaj nga̱ nu̱ngüej sij. 17Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús nu̱ngüej sij. Ni̱ gataj sij:
―Ni̱ u̱n sin huin si aꞌmi nu̱ngüej é re̱ꞌ huaj á re̱ꞌ chrej únj. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nani ruhua á re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Jesús.
18Ngaa ni̱ gataj ꞌngo̱ tsínj daj ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Cleofas:
―Hua gaꞌi̱ tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej nne xumanꞌ Jerusalén ni güi nan. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ urin manꞌán re̱ꞌ nun niꞌi da̱j gahuin ni güi gachin nan únj. ―Daj gataj Cleofas.
19Ngaa ni̱:
―Ni̱ u̱n sin gahuin únj. ―Gataj Jesús.
Ngaa ni̱ gataj nu̱ngüej sij:
―Hué Jesús nazareno gahuin ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Ni̱ guiꞌyaj sa̱ꞌ sij. Ni̱ ducu nucuaj si-nu̱guanꞌ sij rian Yanꞌanj nga̱ rian daranꞌ ni ngüi̱ nej. 20Ni̱ gaꞌninꞌ sun ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj nicaj sun sisi̱ ga̱huiꞌ Jesús gui̱nicoꞌ sij rian rugutsi̱. 21Ni̱ ganaꞌuij ni únj sisi̱ hué sij huin tsínj ꞌna̱ꞌ na̱caj ni ngüi̱ israelita. Sani̱ guiranꞌ sij sayun daj. Ni̱ yya̱j guisíj hua̱ꞌnij güi si gahuiꞌ sij. 22Ni̱ guixigui̱n ganꞌanj go̱ꞌngo yunꞌunj xa̱na nicaj dugüiꞌ nga̱ ni únj rian gachinꞌ Jesús. Ni̱ gara yanꞌanj ruhua ni únj xiꞌí si gataj ne gunun únj. 23Ni̱ ri̱an nun nariꞌ ne Jesús, ni̱ nanica̱j ne rian ni únj. Ni̱ nataꞌ ne gunun ni únj sisi̱ gurugüiꞌ hui̱j ángel rian ne. Ni̱ gataj nu̱ngüej ángel daj gunun ne sisi̱ hua ni̱ꞌnaꞌ Jesús. 24Hué dan ni̱ ganꞌanj go̱ꞌngo ni dugüiꞌ ni únj rian gachinꞌ Jesús. Ni̱ nariꞌ aninꞌ sij da̱j rúnꞌ gataj ni yunꞌunj daj. Sani̱ nun guiniꞌi aninꞌ sij manꞌan Jesús mánj. ―Daj gataj nu̱ngüej sij.
25Ngaa ni̱ gataj Jesús gunun nu̱ngüej sij:
―Tsínj nun acaj cuenta huin nu̱ngüej é re̱ꞌ. Ni̱ naꞌue gu̱xuman yoo̱ ruhua nu̱ngüej é re̱ꞌ nga̱ si garun ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. 26Sé si xa̱ngaꞌ si hua nia̱n gui̱ranꞌ Cristo sayun ngaa achin na̱tu sij rian hua ꞌueé xataꞌ ga̱ne sij únj. ―Daj gataj Jesús.
27Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi sij gaꞌmi sij xiꞌí si-nu̱guanꞌ Moisés nga̱ si-nu̱guanꞌ ango ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ gataj sij gunun nu̱ngüej síꞌ daranꞌ si ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌí manꞌan sij.
28Ni̱ ngaa guisíj nu̱ngüej sij xumanꞌ huaj nu̱ngüej sij, ni̱ guiꞌyaj Jesús sisi̱ ga̱taꞌ dian síꞌ ga̱nꞌanj síꞌ rian nu̱ngüej sij. 29Sani̱ guereque̱ nu̱ngüej sij sisi̱ gu̱naj síꞌ. Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:
―Gu̱ná re̱ꞌ nga̱ únj si hua gahuin diꞌni̱, ni̱ hua guini̱ nej. ―Gataj nu̱ngüej sij gunun Jesús.
Ngaa ni̱ gatúj Jesús guna síꞌ nga̱ nu̱ngüej sij.
30Ni̱ ngaa nne Jesús rian mesa nga̱ nu̱ngüej sij, ni̱ guidaꞌa síꞌ chrachrúnj. Ni̱ gaꞌuiꞌ síꞌ si guruhua Yanꞌanj. Ni̱ guraꞌ daꞌaj síꞌ gaꞌuiꞌ síꞌ raꞌa nu̱ngüej sij. 31Ngaa ni̱ hué gue̱ hora daj xacaj cuenta nu̱ngüej sij guiniꞌi nu̱ngüej sij sisi̱ Jesús huin. Sani̱ hué hora daj ni̱ ganꞌanj niꞌya yanꞌanj síꞌ rian nu̱ngüej sij. 32Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj nu̱ngüej manꞌan sij dugüiꞌ sij. Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:
―Xa̱ngaꞌ ni̱ gahuin nia̱ꞌ róꞌ ngaa gaꞌmi sij nga̱ néꞌ ngaa huaj néꞌ chruhua chrej. Ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua néꞌ ngaa digyán sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj riúnꞌ nej. ―Daj gataj nu̱ngüej sij.
33Ngaa ni̱ hué hora daj, ni̱ naxu̱man nu̱ngüej sij ganꞌanj nu̱ngüej sij xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ nariꞌ nu̱ngüej sij xa̱n ni tsínj mán nahuin yuꞌ nga̱ ni dugüiꞌ ni síꞌ nej. 34Ni̱ gataj ni síꞌ:
―Xa̱ngaꞌ ni̱ ganáꞌnij Señor. Ni̱ gurugüiꞌ sij rian Simón. ―Daj gataj ni sij.
35Ngaa ni̱ nataꞌ nu̱ngüej sij da̱j gahuin guiniꞌi nu̱ngüej sij Jesús chruhua chrej. Ni̱ nataꞌ nu̱ngüej sij da̱j naniꞌi nu̱ngüej sij Jesús ngaa guraꞌ daꞌaj síꞌ chrachrúnj gaꞌuiꞌ síꞌ xa̱ nu̱ngüej sij.
Jesús se aparece a los discípulos
36Ni̱ ngaa hua gue̱ aꞌmi ni sij nuguanꞌ daj, ni̱ gurugüiꞌ Jesús ganiquinꞌ sij scanij ni sij. Ni̱ gataj síꞌ gunun ni sij:
―Ga̱huin dinꞌinj ruhua á re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús.
37Ngaa ni̱ ducu guxuꞌuiꞌ ni sij. Ni̱ gani ruhua ni sij sisi̱ guiniꞌi ni sij ꞌngo̱ staꞌnaj. 38Sani̱ gataj Jesús:
―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nani ruhua á re̱ꞌ únj. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nitaj si mán yya ruhua niman án re̱ꞌ únj. 39Ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ raꞌāj nga̱ dacō. Ni̱ xa̱caj á re̱ꞌ cuenta sisi̱ hué manꞌānj huin. Gui̱daꞌa á re̱ꞌ, ni̱ ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ. Daj si ꞌngo̱ staꞌnaj nitaj nne̱ cúj da̱j rúnꞌ hua manꞌānj nan mánj. ―Daj gataj Jesús.
40Ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi Jesús nuguanꞌ daj, ni̱ digyán sij raꞌa sij nga̱ dacój sij rian ni síꞌ.
41Sani̱ nun gu̱xuman ruhua ni sij xiꞌí si ducu huin nia̱ꞌ ruhua ni sij. Ni̱ garáj yanꞌanj ruhua ni sij nej. Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Jesús ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:
―Nicaj á re̱ꞌ si xo̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj Jesús.
42Ngaa ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij do̱j nnee̱ xucuaj nitin nga̱ do̱j gatsiꞌ xutan xa síꞌ. 43Ni̱ guidaꞌa sij, ni̱ xa sij rian ni síꞌ. 44Ngaa ni̱ gataj sij:
―Hué nan huin nuguanꞌ gaꞌmī nga̱ ni é re̱ꞌ ngaa ganēj nga̱ á re̱ꞌ. Ni̱ gatā gunun a ni é re̱ꞌ sisi̱ hua nia̱n ga̱huin yya ni nuguanꞌ xiꞌīj da̱j rúnꞌ garun Moisés nga̱ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná nga̱ ni tsínj garun libro Salmo nej. ―Daj gataj Jesús.
45Hué dan ni̱ gara daꞌngaꞌ ruhua ni sij si ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, guiꞌyaj Jesús. 46Ni̱ gataj Jesús:
―Gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj sisi̱ gui̱ranꞌānj sayun, huīnj Cristo. Ni̱ ga̱huīj. Sani̱ ga̱naꞌnī chra̱ hua̱ꞌnij güi. 47Ngaa ni̱ ga̱ꞌmi ni sij ni nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌīj rian daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱. Ngaa ni̱ ga̱nani ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij na̱nicoꞌ ni sij Yanꞌanj. Hué dan ni̱ gui̱nicaj Yanꞌanj ꞌngo̱ niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Ni̱ ga̱xiꞌi ni sij xumanꞌ Jerusalén na̱taꞌ ni sij nuguanꞌ da aj. 48Ni̱ huin a ni é re̱ꞌ ni tsínj guiniꞌi daranꞌ si guiꞌyā. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱niquinꞌ a ni é re̱ꞌ na̱taꞌ a ni é re̱ꞌ xiꞌí ni nuguanꞌ sa̱ꞌ nan. 49Ngaa ni̱ ri̱quīj Espíritu Santo rian ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ gataj yya chrē rian án re̱ꞌ. Sani̱ gu̱na á re̱ꞌ xumanꞌ Jerusalén nan da na̱huin raꞌa na̱riꞌ nucuaj niman án re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. ―Daj gataj Jesús gunun ni sij.
La ascensión
50Ngaa ni̱ nicaj Jesús ni sij ganꞌanj síꞌ xumanꞌ Betania. Ngaa ni̱ nachi nicaj síꞌ raꞌa síꞌ. Ni̱ gachínj jniꞌyaj síꞌ rian Yanꞌanj sisi̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ ni sij. 51Ni̱ diaj hua gue̱ aꞌmi sa̱ꞌ síꞌ daj, ni̱ gahuin ni̱ni síꞌ rian ni sij. Ni̱ na̱nꞌ síꞌ xataꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj. 52Ngaa guisíj gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé ni sij xiꞌí Jesús, ni̱ nanica̱j ni sij ganꞌanj ni sij xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ ducu gahuin nia̱ꞌ ruhua ni sij. 53Ni̱ ni̱ganj mán ni sij nuhui nico gaꞌmi sa̱ꞌ ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ gataj ni sij sisi̱ sa̱ꞌ ꞌyaj Yanꞌanj anj. Amén.