Santiago

LA EPÍSTOLA UNIVERSAL DE SANTIAGO

Salutación

¹Huēj huin Santiago tsínj ꞌyaj sun rian Yanꞌanj nga̱ rian Señor Jesucristo nej. Ni̱ aꞌnī yanj carta nan huaj rian án re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ xu̱huij ni xiꞌninꞌ ni tsínj israelita. Sani̱ gaxaꞌni̱ a ni é re̱ꞌ chruhua xungüi̱ nan: Ga̱ sa̱ꞌ nne ni̱ é re̱ꞌ aj.

La sabiduría que viene de Dios

²Ni̱ hua nia̱n si ni̱nꞌ ruhua ga̱huin nia̱ꞌ ruhua á re̱ꞌ ngaa da̱j hua sayun ranꞌ ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī. ³Ni̱ hua niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ sayun rian án re̱ꞌ xiꞌí si xuman ruhua ni é re̱ꞌ niꞌyaj á re̱ꞌ Yanꞌanj, ni̱ ga̱huin nucuaj doj niman ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj sayun daj. ⁴Sani̱ gui̱ꞌyaj fuerza ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ dinꞌinj chruhua niman ni é re̱ꞌ rian sayun. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱sij ni̱nꞌ ni é re̱ꞌ da̱gahuin ni é re̱ꞌ daranꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ. Ni̱ si̱ gachin ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ chruhua niman án re̱ꞌ mánj.

⁵Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ ni é re̱ꞌ achin ga̱huin chru̱n, ni̱ ga̱chinj síꞌ rian Yanꞌanj sisi̱ ga̱huin chru̱n síꞌ. Ngaa ni̱ ri̱qui Yanꞌanj ga̱huin chru̱n síꞌ. Daj si aꞌuiꞌ ꞌueé Yanꞌanj ni rasu̱n sa̱ꞌ rian daranꞌ ni ngüi̱. Ni̱ nitaj si chranꞌ yunꞌunj Yanꞌanj néꞌ xiꞌí si achínj néꞌ mánj. ⁶Sani̱ ngaa achínj jniꞌyaj tsínj daj rian Yanꞌanj, ni̱ hua nia̱n si gu̱xuman yya ruhua sij ni̱ꞌyaj sij Yanꞌanj. Ni̱ si̱ gani hui̱j ruhua sij mánj. Daj si da̱j rúnꞌ nicaj nane̱ che naxu̱man rian nnee yanꞌanj, ni̱ daꞌngaꞌ daj huin tsínj naꞌue gu̱xuman sa̱ꞌ ruhua ni̱ꞌyaj Yanꞌanj anj. ⁷Tsínj ani hui̱j ruhua daj, ni̱ si̱ gani ruhua sij sisi̱ na̱huin raꞌa sij nuguanꞌ achínj sij rian Señor mánj. ⁸Daj si tsínj ani hui̱j ruhua, ni̱ nitaj a̱man ga̱ꞌue ꞌngo̱ gui̱ꞌyaj sun sij sun sa̱ꞌ mánj.

⁹Ni̱ ꞌngo̱ tsínj niqui, sani̱ ga̱huin nia̱ꞌ ruhua sij xiꞌí si ga̱hui sa̱ꞌ sij, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj anj. ¹⁰Ni̱ ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue, ni̱ ga̱huin nia̱ꞌ ruhua sij sisi̱ ga̱huin niqui sij, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. Daj si da̱j rúnꞌ huin yaj ngaa anij do̱j gue̱ güi, ni̱ hué daj ga̱huin gui̱ranꞌ ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue aj. ¹¹Daj si ngaa síj güi, ni̱ huin ya̱nꞌan, ꞌyaj nnán. Ngaa ni̱ naco̱ coj ꞌyaj nnán. Ni̱ ayu yaj raꞌa coj. Ni̱ na̱ꞌaj rian yaj daj. Ni̱ da̱j rúnꞌ ranꞌ ni yaj, ni̱ hué daj ga̱huin gui̱ranꞌ xuruꞌue daj scanij ni rasu̱n huin siꞌyaj sij.

Soportando las pruebas

¹²Hua ꞌueé rian tsínj gu̱nucuaj sa̱ꞌ sayun gui̱ranꞌ sij. Daj si ngaa gu̱nucuaj sij ga̱chin sij sayun daj, ni̱ ga̱ꞌue ga̱ne ni̱ganj sij nga̱ Yanꞌanj. Daj si hua gataj yya Yanꞌanj sisi̱ hué daj gui̱ꞌya sinduj rian ni tsínj ꞌi̱ ruhua niꞌyaj manꞌan Yanꞌanj anj.

¹³Ni̱ ngaa huin ruhua néꞌ gui̱ꞌyaj néꞌ gaquinꞌ, ni̱ si̱ gaꞌue ga̱taj néꞌ sisi̱ Yanꞌanj ꞌyaj, ni̱ huin ruhua néꞌ gui̱ꞌyaj néꞌ gaquinꞌ mánj. Daj si ni̱ a̱ ꞌngo̱ xicoꞌ naꞌuej ruhua Yanꞌanj guiꞌya gaquinꞌ mánj. Ni̱ sé Yanꞌanj atsij si gui̱ꞌyaj xi̱ꞌi ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ mánj. ¹⁴Sani̱ ngaa huin ruhua néꞌ gui̱ꞌyaj xi̱ꞌi néꞌ, ni̱ hué manꞌan niman néꞌ huin si digyaꞌ yunꞌunj manꞌan néꞌ si gui̱ꞌyaj xi̱ꞌi néꞌ aj. ¹⁵Ni̱ ngaa dagahuin néꞌ si huin quij ruhua néꞌ, ni̱ gaquinꞌ huin si ꞌyaj néꞌ. Ni̱ ngaa ga̱huin nico gaquinꞌ ꞌyaj néꞌ, ni̱ gue̱reꞌ niman néꞌ ga̱huiꞌ néꞌ aj.

¹⁶Ni̱ si̱ guxuman ruhua a ni é re̱ꞌ ꞌngo̱ nuguanꞌ digyaꞌ yunꞌunj huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī ꞌi̱ ruhuāj. ¹⁷Daj si daranꞌ rasu̱n sa̱ꞌ nga̱ daranꞌ nuguanꞌ ꞌueé ꞌna̱ꞌ xataꞌ riqui chrej néꞌ Yanꞌanj rian néꞌ. Ni̱ Yanꞌanj guiꞌyaj daranꞌ si xigui̱n mán xataꞌ. Ni̱ nitaj si naduna si ani ruhua Yanꞌanj mánj. Daj si ꞌngo̱ hua ruhuaj. ¹⁸Ni̱ garanꞌ ruhua Yanꞌanj si na̱huin na̱ca niman néꞌ gui̱ꞌyaj nuguanꞌ xa̱ngaꞌ. Ni̱ gahuin néꞌ daꞌníj Yanꞌanj anj. Ni̱ da̱j rúnꞌ huin sixa̱huaꞌ scanij daranꞌ si guiꞌyaj Yanꞌanj, hué daj gahuin néꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj anj.

Hacedores de la palabra

¹⁹Na̱nun ruhua ni é re̱ꞌ nuguanꞌ nan huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī ꞌi̱ ruhuāj. Gui̱ꞌyaj fuerza ni é re̱ꞌ sisi̱ gu̱nun sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ si aꞌmi ni dugüiꞌ ni é re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ꞌmi na̱naj ni é re̱ꞌ nej. Ni̱ si̱ gaꞌman yoo̱ ruhua ni é re̱ꞌ nej mánj. ²⁰Daj si ngaa aꞌman ruhua néꞌ, ni̱ si̱ gaꞌue gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ da̱j rúnꞌ huin ruhua Yanꞌanj si gui̱ꞌyaj néꞌ mánj. ²¹Hué dan ni̱ du̱na ni é re̱ꞌ daranꞌ ni nuguanꞌ nitaj si sa̱ꞌ hua nga̱ ni nuguanꞌ quij hua nej. Ni̱ na̱guiꞌyaj lij ni é re̱ꞌ manꞌan ni é re̱ꞌ xiꞌí si ga̱ꞌue ga̱ra xina̱ ni é re̱ꞌ nga̱ nuguanꞌ riqui Yanꞌanj nu̱n chruhua niman ni é re̱ꞌ. Daj si ga̱ꞌue ga̱nani ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj nuguanꞌ da aj. ²²Ni̱ hua nia̱n si da̱gahuin néꞌ si ataj nuguanꞌ daj. Ni̱ si̱ gunun yu̱n néꞌ mánj. Daj si ngaa unun yu̱n néꞌ, ni̱ digyaꞌ yunꞌunj néꞌ manꞌan néꞌ aj. ²³Ni̱ da̱j rúnꞌ huin ꞌngo̱ nnee guꞌndiꞌ, ni̱ hué daj huin si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ tsínj unun yu̱n si ataj nuguanꞌ daj, ni̱ naꞌue da̱gahuin sij, ngaa ni̱ ꞌyaj si da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ tsínj ngaa niꞌyaj síꞌ rian síꞌ rian ꞌngo̱ nnee guꞌndiꞌ. ²⁴Ni̱ niꞌyaj sij rian sij. Sani̱ ngaa nanica̱j sij ganꞌanj sij, ni̱ ꞌngo̱ guiniꞌyun ruhua sij da̱j hua rian sij. ²⁵Sani̱ tsínj dagahuin sisi̱ ataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, ni̱ hua nia̱ꞌ ruhua sij nga̱ si-chrej sij, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. Daj si niꞌyaj sa̱ꞌ sij si ataj ni̱ca ley sa̱ꞌ da aj. Ni̱ gahuin ni̱ca ruhua sij nga̱ nuguanꞌ daj. Ni̱ sé si gunun yu̱n sij nga̱ nuguanꞌ da mánj. Ni̱ nun guiniꞌyun ruhua sij mánj. Sani̱ dagahuin sij si ataj nuguanꞌ daj. Ni̱ nuguanꞌ daj huin ley ꞌyaj si ga̱huin níꞌnij rian néꞌ.

²⁶Ngaa ani ruhua ꞌngo̱ tsínj daj sisi̱ nicoꞌ sij Yanꞌanj ngaa nitaj si hua cuidado sij nga̱ si aꞌmi sij rian dugüiꞌ sij, ni̱ aꞌmi yu̱n sij sisi̱ nicoꞌ sij Yanꞌanj anj. Ni̱ digyaꞌ yunꞌunj sij manꞌan sij aj. ²⁷Ni̱ sisi̱ huin ruhua néꞌ gui̱nicoꞌ yya néꞌ Yanꞌanj huin chrej néꞌ, ni̱ hua nia̱n sisi̱ chra̱cuij néꞌ ni tsinꞌ niqui nga̱ ni ngüi̱ mmij ranꞌ sayun. Ni̱ si̱ gani ruhua néꞌ nga̱ gaquinꞌ ma̱n chruhua xungüi̱ nan mánj.

Amonestación contra la parcialidad

¹Gu̱xuman ruhua ni é re̱ꞌ ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ Jesucristo huin sij Señor nicaj sun rian néꞌ. Ni̱ hua ꞌueé rian sij. Ni̱ si̱ gani ruhua ni é re̱ꞌ sisi̱ hua sa̱ꞌ doj ꞌngo̱ tsínj daj, daj nga̱ ango tsínj huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī. ²Gui̱ꞌyóꞌ cuenta sisi̱ nahuin yuꞌ ni é re̱ꞌ, ni̱ atuj ꞌngo̱ tsínj xuruꞌue rian ma̱n ni é re̱ꞌ. Ni̱ nu̱n raꞌa sij ꞌngo̱ seꞌej huin oro. Ni̱ nu̱n sij atsij sa̱ꞌ. Ni̱ hué daj atuj ꞌngo̱ tsínj niqui rian ma̱n ni é re̱ꞌ. Ni̱ nu̱n sij atsij re̱ꞌe. ³Si ruhuaj ni̱ ga̱huin nia̱ꞌ ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ tsínj nu̱n atsij sa̱ꞌ daj. Ni̱ ga̱taj ni é re̱ꞌ gu̱nun sij: “Ga̱ne re̱ꞌ yuꞌuj nan huin ꞌngo̱ yuꞌuj hua sa̱ꞌ.” Ni̱ ga̱taj ni é re̱ꞌ gu̱nun tsínj niqui daj: “Gui̱niquinꞌ ga̱ya re̱ꞌ yuꞌuj man.” Asi̱: “Ga̱ne re̱ꞌ xiꞌí dacój ni únj.” Ga̱taj ni é re̱ꞌ. ⁴Sani̱ sisi̱ hué daj ꞌyaj á re̱ꞌ, ni̱ ꞌyaj á re̱ꞌ sisi̱ sa̱ꞌ doj huin tsínj xuruꞌue rian tsínj niqui. Ni̱ ꞌngo̱ güesi̱ ani quij ruhua huin ni é re̱ꞌ nej aj.

⁵Na̱ni chraquij a ni é re̱ꞌ nuguanꞌ ga̱ꞌmī huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī ꞌi̱ ruhuāj: Yanꞌanj nacui ni ngüi̱ niqui ma̱n chruhua xungüi̱ nan sisi̱ gu̱xuman ꞌueé ruhua ni sij ni̱ꞌyaj ni sij Yanꞌanj. Ni̱ riqui Yanꞌanj sisi̱ ga̱ne ni sij rian nicaj sun Yanꞌanj. Daj si hué daj gataj yya Yanꞌanj rian ni ngüi̱ ꞌi̱ ruhua niꞌyaj manꞌan Yanꞌanj anj. ⁶Sani̱ guiriꞌ ni ngüi̱ niqui si-na̱ꞌaj, ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Sé si xa̱ngaꞌ sisi̱ ducu aꞌninꞌ sun ni tsínj xuruꞌue rian ni é re̱ꞌ míꞌ. Ni̱ sé si xa̱ngaꞌ sisi̱ hué ni sij anucuaj ni é re̱ꞌ ga̱nꞌanj ni é re̱ꞌ rian ni tsínj nicaj sun míꞌ. ⁷Ni̱ sé ni sij huin ni tsínj aꞌmi quij xiꞌí si-xugüi Cristo míꞌ. Ni̱ hua ꞌueé si-xugüi Cristo aj. Ni̱ xiꞌí si-xugüi Cristo gataꞌ nnee ni é re̱ꞌ aj.

⁸Hué dan ni̱ sisi̱ xa̱ngaꞌ dagahuin néꞌ si-ley Moisés huin nuguanꞌ nu̱n rian si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, ni̱ duguꞌna̱j ꞌyaj néꞌ. Daj si ley daj ataj: “Ga̱huin ꞌi̱ ruhua néꞌ gui̱niꞌi néꞌ ni dugüiꞌ néꞌ da̱j rúnꞌ ꞌi̱ ruhua néꞌ niꞌyaj néꞌ manꞌan néꞌ.” ⁹Sani̱ sisi̱ aꞌmi sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ rian ni tsínj xuruꞌue ngaa nun aꞌmi sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ rian ni tsínj niqui, ni̱ daꞌui ni é re̱ꞌ gaquinꞌ xiꞌí si nun dagahuin ni é re̱ꞌ rian si-ley Yanꞌanj anj. ¹⁰Sisi̱ da̱gahuin ꞌngo̱ tsínj daj daranꞌ si ataj si-ley Yanꞌanj, ni̱ sisi̱ hua urin nuguanꞌ si̱ gaꞌuej ruhua sij da̱gahuin sij, ngaa ni̱ rúnꞌ huin sisi̱ daꞌui sij gaquinꞌ xiꞌí daranꞌ ley da aj. ¹¹Daj si gataj Yanꞌanj: “Si̱ gaꞌmi néꞌ nga̱ nica̱ dugüiꞌ néꞌ.” Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Yanꞌanj: “Si̱ dagahuiꞌ néꞌ dugüiꞌ néꞌ mánj.” Daj gataj Yanꞌanj. Yya̱j ni̱ sisi̱ nitaj si aꞌmí re̱ꞌ nga̱ nica̱ dugüíꞌ re̱ꞌ, sani̱ dagahuíꞌ re̱ꞌ dugüíꞌ re̱ꞌ, ni̱ daꞌuí re̱ꞌ gaquinꞌ. ¹²Xiꞌí daj ga̱ cuidado néꞌ si ga̱ꞌmi sa̱ꞌ néꞌ, ni̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ. Daj si ngaa ga̱nahuij xungüi̱ nan, ni̱ na̱guiꞌyaj yya Yanꞌanj nga̱ néꞌ da̱j rúnꞌ gataj si-nu̱guanꞌ Cristo aj. ¹³Daj si sisi̱ nitaj si huin ꞌi̱ ruhua ꞌngo̱ tsínj daj niꞌyaj sij dugüiꞌ sij, ni̱ si̱ nahuin ꞌi̱ ruhua Yanꞌanj niꞌya tsínj daj güi na̱guiꞌyaj yya Yanꞌanj nga̱ si-ga̱quinꞌ ni ngüi̱. Sani̱ tsínj huin ꞌi̱ ruhua niꞌya dugüiꞌ sij, ni̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ sij aj.

La fe sin obras es muerta

¹⁴Gu̱nun ni é re̱ꞌ si ga̱ꞌmī huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī. Sisi̱ ataj néꞌ sisi̱ xuman ruhua néꞌ niꞌyaj néꞌ Yanꞌanj ngaa nun gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ nga̱ dugüiꞌ néꞌ, ni̱ nitaj si níꞌyanj si-nu̱guanꞌ néꞌ mánj. Si̱ gaꞌue na̱caj Yanꞌanj ni tsínj ataj yu̱n sisi̱ xuman ruhua ni sij niꞌyaj ni sij Yanꞌanj mánj. ¹⁵Gui̱ꞌyóꞌ cuenta sisi̱ hua ꞌngo̱ jnánj néꞌ, ꞌngo̱ xicaꞌuij néꞌ achin si-ganꞌ, ni̱ achin si xa sij yaꞌyoj. ¹⁶Ni̱ sisi̱ ga̱taj go̱ꞌngo néꞌ rian tsínj niqui daj: “Güi̱j na̱nꞌ re̱ꞌ. Ni̱ ga̱huin dinꞌinj ruhuá re̱ꞌ aj. Ni̱ na̱caj re̱ꞌ retó re̱ꞌ ne̱que re̱ꞌ, ni̱ xa̱ re̱ꞌ da̱j ga̱ranꞌ ruhuá re̱ꞌ.” Sisi̱ hué daj ga̱taj néꞌ ngaa nun ga̱ꞌuiꞌ néꞌ si níꞌyanj nnee̱ cúj tsínj niqui daj, ni̱ nitaj si níꞌyanj si-nu̱guanꞌ néꞌ mánj. ¹⁷Ni̱ hué ducuánj daj huin sisi̱ ataj néꞌ sisi̱ xuman ruhua néꞌ niꞌyaj néꞌ Yanꞌanj, ni̱ nitaj si ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ, ngaa ni̱ nitaj si níꞌyanj si-nu̱guanꞌ néꞌ mánj.

¹⁸Si ruhuaj ni̱ ga̱taj ꞌngo̱ ni é re̱ꞌ gu̱nūnj: “Xuman ruhua manꞌán re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ Yanꞌanj. Sani̱ manꞌānj, ni̱ ꞌyaj sa̱ꞌāj.” Si ruhuaj ni̱ hué daj ga̱taj ꞌngo̱ ni é re̱ꞌ gu̱nūnj. Asa̱ꞌ ga̱ꞌue xa̱caj ni ngüi̱ cuenta sisi̱ xuman ruhuá re̱ꞌ niꞌyaj re̱ꞌ Yanꞌanj sisi̱ nitaj si ꞌyaj sa̱ꞌ re̱ꞌ únj. Sani̱ gui̱niꞌi ni ngüi̱ sisi̱ xuman ruhuāj niꞌyā Yanꞌanj xiꞌí si ꞌyaj sa̱ꞌāj. ¹⁹Ni̱ duguꞌna̱j ꞌyáj re̱ꞌ si xuman ruhuá re̱ꞌ sisi̱ hua urin Yanꞌanj. Sani̱ hué gue̱ daj xuman ruhua ni nane̱ xi̱ꞌi nej. Ni̱ driꞌi ni nane̱ xi̱ꞌi, ꞌyaj nuguanꞌ daj xiꞌí si xuꞌuiꞌ ni sij. ²⁰Tsínj ni̱ꞌyun huín re̱ꞌ. Ga̱ꞌue digyānj rián re̱ꞌ sisi̱ nitaj si níꞌyanj si xuman ruhua néꞌ niꞌyaj néꞌ Yanꞌanj ngaa nitaj si ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ. ²¹Asi̱j ná ni̱ gataj Yanꞌanj rian xi néꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Abraham sisi̱ gahuin sa̱ꞌ niman sij rian Yanꞌanj xiꞌí si gaꞌuej ruhua sij da̱gahuiꞌ sij daꞌníj sij Isaac rian altar ga̱ꞌuiꞌ sij daꞌníj sij rian Yanꞌanj. ²²Ga̱ꞌue gui̱niꞌí re̱ꞌ sisi̱ xiꞌí si guxuman ruhua Abraham niꞌyaj sij Yanꞌanj, ngaa ni̱ guiꞌyaj sa̱ꞌ sij. Ni̱ xiꞌí si guiꞌyaj sa̱ꞌ sij, ni̱ gahuin sij ꞌngo̱ tsínj guxuman sa̱ꞌ ruhua niꞌyaj Yanꞌanj nej aj. ²³Ngaa ni̱ gahuin yya da̱j rúnꞌ gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Guxuman ruhua Abraham niꞌyaj sij Yanꞌanj anj. Xiꞌí daj ni̱ gataj Yanꞌanj sisi̱ hua ni̱ca niman Abraham.” Hué daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj anj. Ni̱ gataj ni sij sisi̱ hué Abraham huin tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ Yanꞌanj anj.

²⁴Yya̱j ni̱ niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ sé urin si xuman ruhua néꞌ niꞌyaj néꞌ Yanꞌanj, ꞌyaj si ga̱taj Yanꞌanj si hua ni̱ca niman néꞌ mánj. Sani̱ hua nia̱n sisi̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ nej. ²⁵Ni̱ hué daj gahuin nga̱ yunꞌunj gu̱ꞌnaj Rahab asi̱j ná huin unj ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na gachéj manꞌan. Ni̱ gataj Yanꞌanj sisi̱ hua ni̱ca niman unj xiꞌí si guiꞌyaj sa̱ꞌ unj. Daj si guiꞌyaj unj sinduj rian nu̱ngüej tsínj nagaꞌna̱j daj gatúj nu̱ngüej síꞌ ducuá unj, guiꞌyaj unj ngaa nanoꞌ ni sij nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ gaꞌníj unj nu̱ngüej tsínj daj na̱nꞌ nu̱ngüej sij ducuá nu̱ngüej sij ango chrej aj. ²⁶Hué dan ni̱ sisi̱ nitaj si nu̱n nane̱ niman néꞌ, ni̱ rúnꞌ huin ꞌngo̱ níman huin nnee̱ cúj néꞌ. Ni̱ daꞌngaꞌ daj huin néꞌ sisi̱ ataj néꞌ si xuman ruhua néꞌ niꞌyaj néꞌ Yanꞌanj, sani̱ nitaj si ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ mánj.

La lengua

¹Nun hua sa̱ꞌaj sisi̱ gaꞌi̱ ni é re̱ꞌ ga̱huin ruhua di̱gyán nuguanꞌ scanij ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī. Daj si hua niꞌi ni únj sisi̱ nun digyán sa̱ꞌ ni únj, ni̱ ga̱huin ni únj nico castigo daj nga̱ ango tsínj. ²Daranꞌ néꞌ achej ruhua. Ni̱ sisi̱ ni̱ganj aꞌmi sa̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj daj, ni̱ hué sij huin ꞌngo̱ tsínj sa̱ꞌ ni̱nꞌ. Ni̱ ga̱ꞌue du̱gumi sa̱ꞌ sij ni̱nꞌ nnee̱ cúj sij nej. ³Ni̱ ngaa aꞌníj néꞌ gagaꞌ gunu̱n duꞌua guayo sisi̱ si̱ gahuin yanꞌanj xuj, ni̱ ga̱ꞌue da̱nicaj néꞌ xuj da̱j garanꞌ ruhua néꞌ ga̱che xuj. ⁴Ni̱ gui̱niꞌyaj ni é re̱ꞌ da̱j ꞌyaj ꞌngo̱ rio̱ xa̱chij achéj rian nnee. Ni̱ nu̱nj si xa̱chij ni̱nꞌ ruhua rio̱ daj, ni̱ nucuaj ni̱nꞌ ruhua chráj raꞌa nane̱ rianj, sani̱ ga̱ꞌue da̱nicaj tsínj ducuaj rio̱ daj rian ruguechraꞌ leꞌej nu̱n chruhua nnee. Ni̱ hué daj ga̱ꞌnij sij rio̱ ga̱nꞌan ne̱ꞌ ga̱ranꞌ ruhua sij.

⁵Ni̱ hué daj huin nga̱ duꞌua néꞌ nej. Urin xicoꞌ hua duꞌua néꞌ rian ni̱nꞌ ga̱chraꞌ nnee̱ cúj néꞌ. Sani̱ nahuin nico nuguanꞌ aꞌmi nne̱ néꞌ xiꞌí néꞌ, ꞌyaj duꞌua néꞌ. Ni̱ niꞌi néꞌ sisi̱ ga̱ꞌue ga̱ca nico quij gui̱ꞌyaj ꞌngo̱ yanꞌa̱n leꞌej. ⁶Ni̱ rúnꞌ huin yanꞌa̱n leꞌej daj huin nuguanꞌ aꞌmi duꞌua néꞌ. Ni̱ da̱j rúnꞌ hua ni̱nꞌ xiꞌi̱ ma̱n chruhua xungüi̱ nan, ni̱ hué daj hua duꞌua néꞌ nej. Ni̱ duꞌua néꞌ ꞌyaj sisi̱ ga̱huin quij ni̱nꞌ nnee̱ cúj néꞌ. Ni̱ chranꞌ yunꞌunj duꞌua néꞌ daranꞌ chrej achéj néꞌ xiꞌí si sichre ꞌyaj sisi̱ aꞌmi néꞌ nuguanꞌ xi̱ꞌi aj. ⁷Ga̱ꞌue ga̱huin ni̱ daranꞌ rian ni xucu mán riqui quij, gui̱ꞌyaj ni ngüi̱. Ni̱ ga̱ꞌue ga̱huin ni̱ xataj nej, xucuáj nej, nga̱ ango ni xucu ma̱n chruhua nnee yanꞌanj nej. Ni̱ daranꞌ ni xucu daj gahuin ni̱, guiꞌyaj ni ngüi̱. ⁸Sani̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ néꞌ si̱ gaꞌue gui̱ꞌyaj sisi̱ ga̱huin ni̱ duꞌua néꞌ. Daj si duꞌua néꞌ huin ꞌngo̱ si quij. Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱huin ni̱ duꞌua néꞌ mánj. Ni̱ da̱j rúnꞌ ahuiꞌ ni ngüi̱, ꞌyaj veneno, ni̱ hué daj ꞌyaj duꞌua néꞌ. ⁹Ni̱ aꞌmi sa̱ꞌ duꞌua néꞌ xiꞌí Yanꞌanj huin chrej néꞌ. Sani̱ aꞌmi quij duꞌua néꞌ xiꞌí ni ngüi̱. Ni̱ da̱j rúnꞌ hua manꞌan Yanꞌanj, ni̱ hué daj guiꞌyaj Yanꞌanj ni ngüi̱ aj. ¹⁰Hué duꞌóꞌ ahui nu̱guanꞌan nuguanꞌ sa̱ꞌ nga̱ nuguanꞌ quij. Ni̱ nitaj si hua sa̱ꞌ si hué daj ꞌyaj néꞌ huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī. ¹¹Si̱ gaꞌue ga̱hui nnee sa̱ꞌ nga̱ nnee quij urin yuꞌuj mánj. ¹²Ango nuguanꞌ huin sisi̱ si̱ gaꞌue ga̱yu aceituna chra̱ ꞌngo̱ chrun higo mánj. Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱yu higo chra̱ ꞌngo̱ coj ayu uva mánj. Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱hui nnee sa̱ꞌ nga̱ nnee ꞌni̱nꞌ urin yuꞌuj mánj.

La sabiduría de lo alto

¹³Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj niꞌi sa̱ꞌ scanij ni é re̱ꞌ, ni̱ huin chru̱n sij, ruhua sij, ngaa ni̱ daꞌui sij di̱gyan sij rian dugüiꞌ sij sisi̱ chru̱n yya sij xiꞌí chrej sa̱ꞌ chéj sij. Hué dan ni̱ xa̱caj dugüiꞌ sij cuenta sisi̱ ꞌyaj sa̱ꞌ sij xiꞌí si niꞌi sa̱ꞌ yya sij, ni̱ sé ꞌngo̱ tsínj huin achij, ruhua sij mánj. ¹⁴Sani̱ sisi̱ huin xicoj ruhua ni é re̱ꞌ niꞌyaj ni é re̱ꞌ ni dugüiꞌ ni é re̱ꞌ, ni̱ huin ruhua ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱huin rian ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ si̱ gaꞌmi nne̱ ni é re̱ꞌ xiꞌí ni é re̱ꞌ mánj. Daj si sisi̱ hué daj ꞌyaj ni é re̱ꞌ, ni̱ sé tsínj niꞌi sa̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ mánj. ¹⁵Daj si sé rian Yanꞌanj ꞌna̱ꞌ nuguanꞌ ꞌyaj si huin xicoj ruhua néꞌ mánj. Sani̱ nuguanꞌ daj ꞌna̱ꞌ rian ni tsínj ma̱n chruhua xungüi̱ nan anj. Ni̱ huin nuguanꞌ ahui niman néꞌ xiꞌí si unun néꞌ si-nu̱guanꞌ sichre aj. ¹⁶Daj si ngaa huin xicoj ruhua ni ngüi̱, ni̱ ngaa huin ruhua ni sij sisi̱ ga̱huin rian ni sij, ni̱ ngaa hué daj ꞌyaj ni sij, ni̱ ununꞌ ni sij nga̱ dugüiꞌ ni sij, ni̱ naꞌue gui̱man sa̱ꞌ ni sij xiꞌí ni gaquinꞌ xi̱ꞌi ꞌyaj ni sij. ¹⁷Sani̱ ni tsínj niꞌi sa̱ꞌ, ꞌyaj nuguanꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj, ꞌngo̱ hua sa̱ꞌ niman ni sij. Ni̱ nitaj si dugununꞌ ni sij ni ngüi̱ mánj. Ni̱ aꞌmi sa̱ꞌ ni sij. Ni̱ aꞌninꞌ ruhua ni sij nej. Ni̱ hué daj nahuin ꞌi̱ ruhua ni sij niꞌyaj ni sij dugüiꞌ ni sij. Ni̱ ꞌngo̱ ꞌyaj sa̱ꞌ ni sij rian daranꞌ ni ngüi̱. Ni̱ huin yya ruhua ni sij xiꞌí si-chrej Yanꞌanj anj. Ni̱ nitaj si digyaꞌ yunꞌunj ni sij mánj. ¹⁸Ni̱ ni tsínj ꞌyaj fuerza sisi̱ ga̱ne dinꞌinj ni ngüi̱, ni̱ gui̱niꞌi ni sij nico si sa̱ꞌ guiꞌyaj ni sij aj.

La amistad con el mundo

¹Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ununꞌ ni é re̱ꞌ, ni̱ udaꞌ ni é re̱ꞌ nga̱ dugüiꞌ ni é re̱ꞌ, ruhua á re̱ꞌ únj. Hué daj ꞌyaj ni é re̱ꞌ xiꞌí si huin quij ruhua ni é re̱ꞌ gaꞌi̱ nuguanꞌ. Ni̱ ununꞌ ni nuguanꞌ daj chruhua niman ni é re̱ꞌ. ²Huin ruhua á re̱ꞌ sisi̱ ga̱ rasu̱n rian án re̱ꞌ. Sani̱ naꞌue gui̱riꞌ ni é re̱ꞌ si huin ruhua ni é re̱ꞌ. Ni̱ dagahuiꞌ a ni é re̱ꞌ nej. Ni̱ huin xicoj ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ siꞌyaj dugüiꞌ ni é re̱ꞌ. Sani̱ naꞌue gui̱riꞌ a ni é re̱ꞌ. Ngaa ni̱ ununꞌ ni é re̱ꞌ, ni̱ udaꞌ ni é re̱ꞌ nga̱ ni dugüiꞌ ni é re̱ꞌ. ³Ni̱ sisi̱ achínj jniꞌyaj a ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj, sani̱ nun gui̱riꞌ ni é re̱ꞌ xiꞌí si nun hua sa̱ꞌ nuguanꞌ achínj ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj. Maan si huin ruhua ni é re̱ꞌ si ga̱huin sa̱ꞌ manꞌan án re̱ꞌ chruhua xungüi̱ nan, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj anj.

⁴Da̱j rúnꞌ ꞌyaj tsínj atoj nga̱ nica̱ dugüiꞌ sij, ni̱ daꞌngaꞌ daj ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Nun niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ ngaa xa̱caj ni é re̱ꞌ si-chrej ni tsínj ma̱n chruhua xungüi̱ nan, ni̱ ununꞌ ni é re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj míꞌ. Daranꞌ ni tsínj huin ruhua ga̱che si-chrej xungüi̱ nan, ni̱ ununꞌ ni sij nga̱ Yanꞌanj. ⁵Ni̱ aꞌmi yu̱n si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, ruhua á re̱ꞌ únj. Sé daj huin mánj. Ni̱ gataj nuguanꞌ daj: “Guiꞌyaj Yanꞌanj sisi̱ nne Espíritu Santo niman néꞌ. Ni̱ ni̱nꞌ ruhua huin ruhua Espíritu Santo sisi̱ gui̱nicoꞌ néꞌ urin Yanꞌanj anj.” Hué daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. ⁶Sani̱ doj ꞌyaj Yanꞌanj sinduj xiꞌí néꞌ. Xiꞌí daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj: “Ununꞌ Yanꞌanj nga̱ ni tsínj ani ruhua sisi̱ tsínj sa̱ꞌ huin ni sij. Sani̱ ꞌyaj Yanꞌanj sinduj rian ni tsínj ani ruhua sisi̱ sé tsínj huin rian huin ni sij mánj.” Hué daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj.

⁷Xiꞌí daj da̱gahuin ni é re̱ꞌ si ataj Yanꞌanj. Sani̱ gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ sisi̱ soꞌo a ni é re̱ꞌ rian sichre. Ngaa ni̱ gu̱nanj sichre rian ni é re̱ꞌ aj. ⁸Ga̱huin ni̱chrunꞌ ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj. Ngaa ni̱ ga̱huin ni̱chrunꞌ Yanꞌanj rian ni é re̱ꞌ nej. Na̱guiꞌyaj sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ manꞌan ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ ni tsínj ꞌyaj gaquinꞌ. Ni̱ gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ si ga̱huin sa̱ꞌ niman ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ ni tsínj ani hui̱j ruhua niꞌyaj Yanꞌanj anj. ⁹Na̱ni ruhua ni é re̱ꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni é re̱ꞌ. Ni̱ si̱ ga nia̱ꞌ ruhua á re̱ꞌ ga̱ꞌngaꞌ á re̱ꞌ mánj. Sani̱ gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ si na̱ni ruhua á re̱ꞌ ga̱co ni é re̱ꞌ aj. ¹⁰Gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ si ga̱huin ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ huin ꞌngo̱ lij rian Señor. Ngaa ni̱ ga̱huin rian ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj Señor aj.

Juzgando al hermano

¹¹Ni̱ si̱ nani ni é re̱ꞌ cuento nne̱ xiꞌí ni dugüiꞌ ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī. Daj si tsínj aꞌmi quij xiꞌí jnánj sij, ni̱ aꞌmi quij sij xiꞌí si-ley Yanꞌanj nej. Ni̱ ꞌyaj sij sisi̱ huin achij sij daj nga̱ si-ley Yanꞌanj. Ni̱ nitaj si ꞌyaj sij si ataj ley daj mánj. ¹²Urin Yanꞌanj huin si riqui ley daj rian néꞌ. Ni̱ urin Yanꞌanj huin si ga̱taj u̱n tsínj ga̱nani, ni̱ u̱n tsínj ga̱ niꞌya. Ni̱ u̱n sin huín re̱ꞌ sisi̱ utáꞌ re̱ꞌ gaquinꞌ dugüíꞌ re̱ꞌ, ruhuá re̱ꞌ únj.

No os gloriéis del día de mañana

¹³Yya̱j ni̱ gu̱nun ni é re̱ꞌ si ga̱ꞌmī huin ni é re̱ꞌ ni̱ tsínj ataj: “Yya̱j, asi̱ aꞌyoj, ni̱ ga̱nꞌanj ni únj ꞌngo̱ xumanꞌ daj. Ni̱ gui̱man ni únj ꞌngo̱ yoꞌ. Ni̱ gui̱ran únj ni rasu̱n na̱duꞌue únj. Ni̱ gui̱ꞌyaj gana únj sanꞌanj yuꞌuj daj”, ataj ni é re̱ꞌ. ¹⁴Ni̱ hué daj aꞌmi ni é re̱ꞌ ngaa nun niꞌi ni é re̱ꞌ nu̱nj si gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ aꞌyoj. Rúnꞌ huin ꞌngo̱ nga ngaa nasi̱ ꞌngo̱ hora le, ni̱ ná ni̱ utinj daꞌngaꞌ daj huin ni é re̱ꞌ aj. ¹⁵Xiꞌí daj ni̱ hua nia̱n si ga̱taj ni é re̱ꞌ: “Sisi̱ huin ruhua Señor, ni̱ ga̱ꞌue ga̱ ni̱ꞌnaꞌ ni únj ga̱ne ni únj. Ni̱ gui̱ꞌyaj sun ni únj u̱n sun ga̱huin.” Hué daj ga̱taj ni é re̱ꞌ. ¹⁶Sani̱ aꞌmi nne̱ ni é re̱ꞌ nga̱ si gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ. Ni̱ sé si hua sa̱ꞌ si hué daj aꞌmi nne̱ ni é re̱ꞌ mánj. ¹⁷Sisi̱ niꞌi néꞌ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ, ni̱ daꞌui néꞌ gaquinꞌ sisi̱ na̱ꞌuej ruhua néꞌ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ.

Contra los ricos opresores

¹Gu̱nun ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ tsínj xuruꞌue. Ga̱co ni é re̱ꞌ, ni̱ ga̱guaj ni é re̱ꞌ xiꞌí sayun ga̱ꞌnaꞌ gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ aj. ²Guchru siꞌyaj ni é re̱ꞌ. Ni̱ xa xucu le si-ga̱nꞌ ni é re̱ꞌ nej. ³Ni̱ xa daquinj yo̱ si-sanꞌanj ni é re̱ꞌ huin oro nga̱ plata. Ni̱ hué daquinj yo̱ daj ga̱huin ꞌngo̱ daꞌngaꞌ di̱gyán da̱j hua si-ga̱quinꞌ ni é re̱ꞌ. Ni̱ da̱j rúnꞌ xa daquinj yo̱ si-sanꞌanj ni é re̱ꞌ, ni̱ hué daj gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ sayun ngaa ga̱ca á re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj yanꞌa̱n. Daꞌ nataꞌ xiráj dugüiꞌ siꞌyaj ni é re̱ꞌ mánj. Ni̱ hué daj ꞌyaj ni é re̱ꞌ yya̱j ngaa ruhua gui̱sij güi ga̱nahuij xungüi̱ nan. ⁴Ni̱ nan acaj Yanꞌanj cuenta sisi̱ digyaꞌ yunꞌunj ni é re̱ꞌ nun naruꞌue ni é re̱ꞌ rian ni tsínj ri xina̱ ni é re̱ꞌ aj. Ni̱ hua gunun Yanꞌanj sisi̱ aco ni sij xiꞌí si nun naruꞌue ni é re̱ꞌ duꞌue̱ ni sij. Ni̱ ni̱nꞌ ruhua huin achij Yanꞌanj xataꞌ. ⁵Chruhua xungüi̱ nan, ni̱ hua nia̱ꞌ ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ daranꞌ rasu̱n sa̱ꞌ ma̱n rian ni é re̱ꞌ. Ni̱ namij ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ namij xucu ngaa síj güi da̱gahuiꞌ ni sij xucu namij daj xa̱ ni sij. ⁶Xiꞌí si digyaꞌ yunꞌunj ni é re̱ꞌ ni tsínj niqui daj, ni̱ gahuiꞌ ni sij ngaa nitaj si daꞌui ni sij gaquinꞌ, guiꞌyaj ni é re̱ꞌ. Ni̱ sé si chranꞌ ni sij ni é re̱ꞌ mánj.

Sed pacientes y orad

⁷Xiꞌí daj ga̱naꞌuij sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ da güi ga̱ꞌnaꞌ Señor huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī. Ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ da̱j anaꞌuij ꞌngo̱ tsínj si gui̱ri sij tanꞌ ngaa ga̱chij xina̱ sij. Daj si anaꞌuij sa̱ꞌ sij si ga̱ꞌuiꞌ guma̱n. Xiꞌí daj ni̱ ga̱hui sa̱ꞌ xina̱ sij, ruhua sij. ⁸Ni̱ hué daj gue̱ ga̱naꞌuij ni é re̱ꞌ nej. Ni̱ ga̱huin ni̱ca ruhua ni é re̱ꞌ nga̱ si-chrej Señor xiꞌí si do̱j hua, ni̱ ga̱ꞌnaꞌ Señor. ⁹Si̱ gaꞌmi hui̱ ni é re̱ꞌ xiꞌí ni dugüiꞌ ni é re̱ꞌ huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī. Ngaa ni̱ si̱ gahuin castigo ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj Señor mánj. Daj si do̱j hua, ni̱ ga̱ꞌnaꞌ Señor na̱guiꞌyaj yya sij nga̱ néꞌ. ¹⁰Xa̱caj ni é re̱ꞌ cuenta da̱j gunucuaj ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná ngaa guiranꞌ ni sij sayun xiꞌí si gaꞌmi ni sij si-xugüi Señor. Ni̱ da̱j rúnꞌ guiꞌyaj ni sij, ni̱ hué daj gui̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ nej. ¹¹Ni̱ ataj néꞌ sisi̱ hua nia̱ꞌ ruhua ni tsínj gunucuaj sa̱ꞌ ni sayun. Ni̱ hua gunun ni é re̱ꞌ da̱j gunucuaj sa̱ꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Job sayun guiranꞌ síꞌ. Ni̱ hua guiniꞌi ni é re̱ꞌ da̱j guiꞌyaj sa̱ꞌ Señor nga̱ síꞌ ngaa ganahuij sayun guiranꞌ síꞌ. Daj si nahuin ꞌi̱ ruhua Señor niꞌyaj sij néꞌ. Ni̱ nani yaco ruhua sij niꞌyaj sij néꞌ nej.

¹²Hué dan ni̱ nuguanꞌ nan huin ꞌngo̱ nuguanꞌ nico doj huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī. Ni̱ si̱ gutaꞌ ni̱ca yya ni é re̱ꞌ rian ni dugüiꞌ ni é re̱ꞌ mánj. Hua ꞌngo̱ tsínj ataj sisi̱ niꞌi xataꞌ. Ni̱ hua ango tsínj ataj sisi̱ niꞌi yoꞌój. Ni̱ hua ángo tsínj ataj sisi̱ hua ꞌngo̱ ni rasu̱n niꞌi. Sani̱ si̱ guiꞌyaj ni é re̱ꞌ daj mánj. Maan si ga̱taj ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌue sisi̱ si̱ gaꞌue. Ngaa ni̱ si̱ gahuin castigo ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj mánj.

¹³Hua ꞌngo̱ dugüiꞌ ni é re̱ꞌ tsínj ranꞌ sayun scanij ni é re̱ꞌ níꞌ. Ngaa ni̱ ga̱chinj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj anj. Hua ꞌngo̱ dugüiꞌ ni é re̱ꞌ tsínj hua nia̱ꞌ ruhua scanij ni é re̱ꞌ níꞌ. Ngaa ni̱ ga̱ra sij chraꞌ rian Yanꞌanj anj. ¹⁴Ni̱ hua ꞌngo̱ dugüiꞌ ni é re̱ꞌ tsínj aꞌnanꞌ scanij ni é re̱ꞌ níꞌ. Ngaa ni̱ ga̱quinj sij ni tsínj huin achij scanij ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj ga̱ꞌnaꞌ ni síꞌ ga̱chinj jniꞌyaj ni síꞌ rian Yanꞌanj xiꞌí sij. Ni̱ gu̱taꞌ ni síꞌ do̱j guisiti rian tsínj aꞌnanꞌ daj nga̱ si-xugüi Señor. ¹⁵Ni̱ sisi̱ xuman yya ruhua ni sij niꞌyaj ni sij Yanꞌanj, ngaa ni̱ ga̱nahuin tsínj aꞌnanꞌ daj, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ na̱chica tsínj daj, gui̱ꞌyaj Señor. Ni̱ sisi̱ guiꞌyaj sij gaquinꞌ, ni̱ gui̱nicaj Señor niman nico xiꞌí gaquinꞌ guiꞌyaj sij aj. ¹⁶Xiꞌí daj na̱taꞌ go̱ꞌngo néꞌ gaquinꞌ guiꞌyaj néꞌ rian ni dugüiꞌ néꞌ. Ni̱ ga̱chinj jniꞌyaj go̱ꞌngo néꞌ rian Yanꞌanj xiꞌí ni dugüiꞌ néꞌ sisi̱ na̱huin sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ. Ni̱ ngaa achínj jniꞌyaj ꞌngo̱ tsínj hua ni̱ca niman rian Yanꞌanj, ni̱ gu̱nun yya Yanꞌanj si achínj jniꞌyaj sij. Ni̱ gui̱ꞌyaj Yanꞌanj da̱j rúnꞌ gachínj jniꞌyaj sij aj. ¹⁷Ni̱ da̱j rúnꞌ hua manꞌan néꞌ, ni̱ hué daj hua tsínj gu̱ꞌnaj Elías gane síꞌ asi̱j ná. Ni̱ ngaa ni̱nꞌ ruhua gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj sisi̱ si̱ gamanꞌ, ngaa ni̱ guisíj hua̱ꞌnij yoꞌ danéj nun gamanꞌ xánj sij, guiꞌyaj Yanꞌanj anj. ¹⁸Ni̱ ngaa gachínj jniꞌyaj ru̱huaꞌ yún sij rian Yanꞌanj, ngaa ni̱ gamanꞌ ru̱huaꞌ yún, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ngaa ni̱ guiriꞌ ni tsínj xánj sij si xa̱ ni sij aj.

¹⁹Gu̱nun ni é re̱ꞌ si ga̱ꞌmī huin ni é re̱ꞌ jnān nga̱ xicaꞌuī. Sisi̱ xa̱caj ꞌngo̱ dugüiꞌ ni é re̱ꞌ chrej sé huin chrej xa̱ngaꞌ, ni̱ na̱nicaj ru̱huaꞌ yún ruhua sij, gui̱ꞌyaj ango dugüiꞌ ni é re̱ꞌ, ²⁰ngaa ni̱ gui̱niꞌi ni é re̱ꞌ sisi̱ u̱n tsínj ꞌyaj sisi̱ na̱nicaj ruhua sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ sij, ni̱ na̱caj sij tsínj ga̱huin castigo daj. Ni̱ guiránj sij rian nico gaquinꞌ.