LOS HECHOS DE LOS APÓSTOLES

1

La promesa del Espíritu Santo

1Hué dan ni̱ rian yanj carta garūnj asi̱j sini gayá re̱ꞌ huín re̱ꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Teófilo, ni̱ gatā gunún re̱ꞌ daranꞌ si guiꞌyaj Jesús nga̱ daranꞌ si digyán sij rian ni ngüi̱ asi̱j sini ya̱n 2da̱ꞌ güi guina̱nꞌ sij xataꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ asi̱j achin na̱nꞌ sij xataꞌ, ni̱ ganacui sij ni tsínj gu̱ꞌnaj apóstol huin ni sij ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ sij rian ni ngüi̱. Ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun rian ni síꞌ da̱j rúnꞌ gataj Espíritu Santo rian sij. 3Ni̱ ngaa guisíj gahuiꞌ Jesús rian rugutsi̱, ni̱ narugüiꞌ sij rian ni tsínj daj. Ni̱ daꞌngaꞌ daj digyán yya sij rian ni síꞌ sisi̱ hua ni̱ꞌnaꞌ yya sij. Hué dan ni̱ hui̱j xia güi guiniꞌi ni apóstol manꞌan Jesús. Ni̱ gaꞌmi sij nga̱ ni síꞌ xiꞌí da̱j nicaj Yanꞌanj sun rian néꞌ. 4Ni̱ ꞌngo̱ güi ngaa nne nu̱guanꞌan Jesús nga̱ ni tsínj daj, ni̱ gaꞌninꞌ sij sun rian ni síꞌ sisi̱ si̱ gahui ni síꞌ xumanꞌ Jerusalén ga̱nꞌanj ni síꞌ. Ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ:

―Ga̱ noꞌoj acuanꞌ án re̱ꞌ nan da güi ga̱ꞌnaꞌ Espíritu Santo rian án re̱ꞌ da̱j rúnꞌ gataj yya chrē rian án re̱ꞌ. Ni̱ hué daj gataj snanꞌanj manꞌānj gunun a ni é re̱ꞌ nej. 5Daj si xa̱ngaꞌ duguataꞌ nnee tsínj gu̱ꞌnaj Juan ni ngüi̱ nga̱ nnee. Sani̱ ga̱chin chra̱ do̱j güi, ni̱ ga̱ꞌnaꞌ Espíritu Santo ga̱tu ruhua niman án re̱ꞌ. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj apóstol.

La ascensión

6Hué dan ni̱ ngaa nahuin yuꞌ ni sij, ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Jesús. Ni̱ gataj ni sij:

―Señor, hué hora nan huin si ga̱huin achij ni únj ni tsínj israelita rian ango ni ngüi̱, gui̱ꞌyáj re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj ni sij gunun Jesús.

7Ni̱ nanica̱j Jesús gataj sij:

―Sé si-sun a ni é re̱ꞌ huin si gui̱niꞌi a ni é re̱ꞌ da̱j daꞌngaꞌ ga̱ aj. Urin chréꞌ niꞌi u̱n güi gui̱ꞌyaj sij si huin ruhua sij. 8Sani̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ Espíritu Santo ga̱tu chruhua niman án re̱ꞌ, ni̱ ga̱huin nucuaj niman án re̱ꞌ xiꞌí si-sun manꞌan Yanꞌanj. Ni̱ ga̱huin a ni é re̱ꞌ ni tsínj ga̱ꞌmi xiꞌīj riqui xumanꞌ Jerusalén nga̱ daranꞌ ni xumanꞌ ngaj estado Judea nga̱ estado Samaria nej, ni̱ daꞌ ganu̱n ni̱nꞌ xungüi̱ nej. ―Daj gataj Jesús gunun ni tsínj daj.

9Ngaa ni̱ hua gue̱ guimán ni sij guiniꞌyaj ni sij, ni̱ na̱nꞌ Jesús xataꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ nga xataꞌ narán ni̱ a̱ ganꞌanj Jesús. Ni̱ nun ga̱ꞌue guiniꞌi ni sij rian Jesús ga̱ mánj. 10Ni̱ ngaa guimán ni sij niꞌyaj ni sij ne̱ꞌ xataꞌ ni̱ a̱ huaj Jesús, ngaa ni̱ gurugüiꞌ hui̱j tsínj nu̱n atsij gatsi̱ guiniquinꞌ nu̱ngüej síꞌ xiꞌníj ni sij. 11Ni̱ gataj nu̱ngüej síꞌ gunun ni sij:

―Ni̱ u̱n sin gahuin ni̱ niquinꞌ a ni é re̱ꞌ niꞌyaj á re̱ꞌ xataꞌ huin ín re̱ꞌ tsínj ꞌna̱ꞌ estado Galilea únj. Hué gue̱ Jesús gahui na̱nꞌ sij xataꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ rúnꞌ gahuin ngaa na̱nꞌ sij xataꞌ, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin ga̱ꞌnaꞌ ru̱huaꞌ yún sij aj. ―Daj gataj nu̱ngüej tsínj daj gunun ni sij.

Elección del sucesor de Judas

12Ngaa ni̱ nanij ni sij dacan gu̱ꞌnaj Olivos. Ni̱ ganꞌanj ni sij gatúj ni sij xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ ngaj ni̱chrunꞌ xumanꞌ daj nga̱ dacan gu̱ꞌnaj Olivos. Ni̱ hué gue̱ ducuánj daj huin si gaꞌuiꞌ ley permiso si ga̱che ni sij ꞌngo̱ güi naránj ruhua ni sij. 13Ni̱ ngaa nasíj ni sij xumanꞌ daj, ni̱ gahui ni sij ango chra̱ hueꞌ nataꞌ xataꞌ rian ma̱n ni sij. Ni̱ nne Pedro nga̱ Juan nej, Jacobo nej, Andrés nej, Felipe nej, Tomás nej, Bartolomé nej, Mateo nej, Jacobo daꞌníj Alfeo nej, Simón Zelote nej, Judas jnánj Jacobo nej. 14Ni̱ ꞌngo̱ hua ruhua niman ni sij nahuin chreꞌ ni sij gachínj jniꞌyaj ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ daꞌngaꞌ daj guiꞌyaj ni yunꞌunj xa̱na nga̱ María huin unj nni Jesús nga̱ ni jnánj Jesús nej.

15Ni̱ ni güi daj ni̱ naxu̱man Pedro guiniquinꞌ sij da̱ni ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ Jesús. (Ni̱ guimán ꞌngo̱ si ciento tá co̱ ni tsínj nahuin chreꞌ yuꞌuj daj.) 16Ni̱ gataj Pedro gunun ni sij:

―Asi̱j hua ná ni̱ gaꞌmi Espíritu Santo rian xíꞌ David huin ín re̱ꞌ jnān. Ni̱ gaꞌmi David nuguanꞌ daj huin nuguanꞌ xiꞌí tsínj gu̱ꞌnaj Judas. Ni̱ hua nia̱n sisi̱ ga̱huin yya da̱j rúnꞌ gaꞌmi sij xiꞌí nuguanꞌ daj. Ni̱ hué Judas digyán ꞌngo̱ chrej gaꞌna̱ꞌ ni tsínj guidaꞌa Jesús nej aj. 17Ni̱ asi̱j sini ni̱ guinicaj dugüiꞌ Judas nga̱ néꞌ. Ni̱ hué sij huin tsínj guiꞌyaj sun nga̱ néꞌ nej aj.

18’Ni̱ sanꞌanj guiriꞌ sij guduꞌuej sij Jesús daj, ni̱ guiránj sij ꞌngo̱ yoꞌój. Hué dan ni̱ ganatúj Judas ganꞌanj sij rian yoꞌój nga̱ chra̱ sij. Ni̱ gahui xiriꞌ sij. 19Ni̱ gunun daranꞌ ni tsínj mán xumanꞌ Jerusalén da̱j guiranꞌ Judas. Ni̱ duguꞌna̱j ni sij si-nu̱guanꞌ ni sij yoꞌój daj Acéldama. Ni̱ nuguanꞌ daj huin ruhuaj gata Yoꞌój Tun. 20Daj si gataj libro gu̱ꞌnaj Salmos huin si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj:

Gui̱sij na̱huin quij quiꞌyanj na̱co rian gane ducuá sij.

Ni̱ a̱ ꞌngo̱ tsínj si̱ gane ruhuaj mánj.

Gataj libro daj. Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún libro daj:

Na̱caj ango síꞌ si-sun sij, ruhuāj aj.

Daj gataj libro gu̱ꞌnaj Salmo aj.

21-22’Ni̱ ma̱n ni tsínj nicaj dugüiꞌ nu̱guanꞌan nga̱ néꞌ daranꞌ ni güi gane Jesús scanij néꞌ asi̱j güi duguataꞌ nnee Juan Jesús, ni̱ da jnahuij sij na̱nꞌ sij xataꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj. Hué dan ni̱ daꞌui néꞌ na̱noꞌ néꞌ ꞌngo̱ tsínj guiniꞌi daranꞌ si guiꞌyaj Jesús, ga̱huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj na̱taꞌ nga̱ néꞌ rian ni ngüi̱ xiꞌí si ganáꞌnij yya Jesús. ―Daj gataj Pedro gunun ni sij.

23Ngaa ni̱ gaꞌmi ni sij si-xugüi hui̱j tsínj daj. Ni̱ gu̱ꞌnaj ꞌngo̱ sij José Barsabás. Ni̱ hué daj gu̱ꞌnaj sij Justo nej. Ni̱ ango sij gu̱ꞌnaj Matías. 24Ngaa ni̱ gachínj jniꞌyaj daranꞌ ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ gataj ni sij:

―Señor, hué re̱ꞌ niꞌi da̱j hua niman daranꞌ ni ngüi̱. Xiꞌí daj di̱gyán re̱ꞌ u̱n go̱ꞌngo nu̱ngüej sij nacuí re̱ꞌ. 25Ngaa ni̱ ga̱nacaj sij sun nan ga̱huin sij ꞌngo̱ apóstol ga̱ꞌmi sij si-nu̱guanꞌ Jesucristo rian ni ngüi̱. Daj si guinij Judas rian si-ga̱quinꞌ manꞌan sij. Ni̱ ganꞌanj sij rian ganꞌanj niꞌya ni̱ganj ni̱nꞌ sij. ―Hué daj gaꞌmi ni sij gunun Yanꞌanj.

26Ni̱ garun ni sij si-xugüi hui̱j tsínj daj. Ni̱ guiriꞌ ni sij si-xugüi tsínj gu̱ꞌnaj Matías. Ni̱ hué asi̱j hora daj guinicaj dugüiꞌ síꞌ nga̱ ango xa̱n tsínj apóstol huin ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesucristo rian ni ngüi̱.

2

La venida del Espíritu Santo

1Ni̱ ngaa guisíj güi gahuin guiꞌyanj gu̱ꞌnaj Pentecostés, ni̱ nahuin chreꞌ daranꞌ ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj. 2Ni̱ nasi̱nunj gunun ni sij gaꞌna̱ꞌ xataꞌ huin gari̱n. Da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ nane̱ nucuaj daꞌngaꞌ daj gahuin aj. Ni̱ gahuin gari̱n ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua hueꞌ rian ma̱n ni sij. 3Ni̱ gurugüiꞌ yanꞌa̱n. Ni̱ da̱j rúnꞌ hua yyóꞌ huaj aj. Ni̱ guraꞌ daꞌaj yanꞌa̱n chra̱ go̱ꞌngo ni sij. 4Ni̱ gara chruhua cúj niman daranꞌ ni sij, guiꞌyaj Espíritu Santo. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gaꞌmi ni sij ango ni snanꞌanj da̱j digyán Espíritu Santo si gaꞌmi ni sij.

5Ni̱ ni güi daj, ni̱ ma̱n ni tsínj israelita xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ huin ni sij tsínj huin ruhua gui̱nicoꞌ Yanꞌanj. Ni̱ ꞌna̱ꞌ ni sij chruhua daranꞌ ni xumanꞌ ma̱n chruhua xungüi̱. 6Ni̱ ngaa gunun ni ngüi̱ si gari̱n daj, ni̱ nahuin chreꞌ ni sij. Ni̱ nun niꞌi ni sij níꞌ u̱n xi̱ꞌi gahuin gari̱n ga̱ mánj. Daj si gunun go̱ꞌngo ni sij si-nu̱guanꞌ ni sij si gaꞌmi ni síꞌ. 7Ni̱ nun riꞌ ruhua ni sij si ga̱ꞌmi ni sij. Ngaa ni̱ gaꞌmi ni manꞌan ni sij:

―Sé ni tsínj ꞌna̱ꞌ estado Galilea huin daranꞌ ni tsínj aꞌmi nan míꞌ. 8Ni̱ u̱n sin huin ni̱ unun ni manꞌan néꞌ aꞌmi ni sij si-nu̱guanꞌ ni manꞌan néꞌ únj. 9Daj si hué néꞌ huin ni tsínj ꞌna̱ꞌ Partia nga̱ Media nej, Elam nej, Mesopotamia nej, nga̱ Judea nej, Capadocia nej, Ponto nej, Asia nej, 10Frigia nej, Panfilia nej, Egipto nej, ni xumanꞌ ngaj chruhua Libia ni̱chrunꞌ Cirene nej. Ni̱ ꞌna̱ꞌ go̱ꞌngo néꞌ xumanꞌ Roma nej. Ni̱ daꞌaj néꞌ huin xa̱ngaꞌ tsínj israelita. Ni̱ ango daꞌaj néꞌ huin ni tsínj xacaj si-du̱cuanj ni tsínj israelita. 11Ni̱ hua tsínj ꞌna̱ꞌ Creta nej, nga̱ Arabia nej. Ni̱ unun daranꞌ néꞌ aꞌmi ni sij si-nu̱guanꞌ da go̱ꞌngo néꞌ. Ni̱ ataj ni sij sisi̱ sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua ꞌyaj manꞌan Yanꞌanj. ―Daj gataj ni tsínj daj.

12Ni̱ gara yanꞌanj ruhua daranꞌ ni sij. Ni̱ nun riꞌ ruhua ni sij si ga̱ꞌmi ni sij. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni manꞌan ni sij dugüiꞌ sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ruhuaj gata daranꞌ nan únj. ―Daj gataj ni sij.

13Sani̱ gaꞌmi ducu ango ni sij niꞌyaj sij ni síꞌ. Ni̱ gataj ni sij:

―Hua xi̱ni ni síꞌ da̱j daꞌ ꞌyaj ni síꞌ daj, ataj ni sij aj.

Primer discurso de Pedro

14Ngaa ni̱ naxu̱man Pedro nga̱ xa̱n tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ sij. Ni̱ nucuaj gaꞌmi sij. Ni̱ gataj sij:

―Tsínj israelita nga̱ tsínj nne xumanꞌ Jerusalén huin ín re̱ꞌ aj. Sa̱ꞌ ruhua gu̱nun a ni é re̱ꞌ nga̱ nuguanꞌ ga̱ꞌmī aj. Ni̱ xa̱caj á re̱ꞌ cuenta xiꞌí si gahuin da aj. 15Sé si hua xi̱ni ni tsínj mán nan sisi̱ gani ruhuá re̱ꞌ da mánj. Daj si ga u̱n ni̱ganꞌ nánj. 16Sani̱ yuꞌuj nan niꞌyaj ni únj da̱j rúnꞌ gataj tsínj gu̱ꞌnaj Joel huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná:

17Güi huaj ga̱nahuij xungüi̱, ni̱ ga̱ꞌnī Espíritu Santo ga̱ꞌnaꞌ rian daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱.

Ni̱ daꞌni̱ snoꞌo a ni é re̱ꞌ nga̱ ni daꞌni̱ xa̱na á re̱ꞌ ga̱ꞌmi ni sij nuguanꞌ sa̱ꞌ si-nu̱guanꞌ manꞌānj gu̱nun ni ngüi̱.

Ni̱ gui̱niꞌi ni tsínj hua lij ꞌngo̱ daꞌngaꞌ di̱gyán manꞌānj rian ni sij.

Ni̱ ni tsínj achij, ni̱ ga̱ꞌninꞌ nnej ni sij.

18Ni̱ ni güi daj ga̱ꞌninꞌ xa̱ngāj Espíritu Santo ga̱ꞌnaj rian ni tsínj nga̱ ni yunꞌunj xa̱na ꞌyaj sun riānj.

Ni̱ ga̱ꞌmi ni sij si-nu̱guanꞌānj rian ni ngüi̱.

19Ni̱ ga̱huin yanꞌanj ruhua ni ngüi̱ xiꞌí nuguanꞌ digyānj ne̱ꞌ xataꞌ rian ni sij.

Ni̱ ne̱ꞌ ni̱caꞌ chruhua xungüi̱, ni̱ digyānj si hua tun nej, si hua yanꞌa̱n nej, si hua gatseꞌ gui̱niꞌi ni ngüi̱.

20Ni̱ ga̱huin ru̱miꞌ rian güi.

Ni̱ yahui̱ ga̱huin si hua tun.

Ni̱ hué daj ga̱huin asi̱j achin gui̱sij güi ga̱ꞌnāj huīnj Señor.

Ni̱ ga̱ nico ga̱huin güi daj.

Ni̱ ꞌueé ga̱huin güi daj nej.

21Sani̱ daranꞌ ni ngüi̱ achínj jniꞌyaj riānj, ni̱ ga̱nacā ni sij.

Hué nan huin si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj huin nuguanꞌ gaꞌmi tsínj gu̱ꞌnaj Joel asi̱j ná.

22’Ngaa ni̱ gu̱nun sa̱ꞌ á re̱ꞌ nuguanꞌ ga̱ꞌmī huin ín re̱ꞌ ni tsínj israelita: Hua niꞌi sa̱ꞌ á re̱ꞌ xiꞌí Jesús tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Nazaret. Ni̱ garanꞌ ruhua Yanꞌanj guiniꞌi sij Jesús. Ni̱ guiꞌyaj Jesús nico sun sa̱ꞌ guiniꞌi ni é re̱ꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ guiꞌyaj Yanꞌanj sisi̱ di̱gyán síꞌ ango rasu̱n sa̱ꞌ scanij a ni é re̱ꞌ nej. 23Sani̱ digyán ꞌngo̱ tsínj daj chrej sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ gui̱daꞌa ni sij Jesús. Ni̱ garij ni tsínj daꞌui gaquinꞌ gaquíj Jesús rian rugutsi̱. Ni̱ dagahuiꞌ ni sij síꞌ, guiꞌyaj a ni é re̱ꞌ. Sani̱ asi̱j riqui doj, ni̱ gani ruhua Yanꞌanj sisi̱ hué daj gui̱ranꞌ yya síꞌ. Ni̱ guiniꞌi sini Yanꞌanj sisi̱ hué daj gui̱ranꞌ sij. 24Sani̱ ganáꞌnij Jesús, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ si̱ gaꞌue ꞌngo̱ ga̱huiꞌ sij ga̱ mánj. Daj si nun ga̱ꞌue guna sij scanij ni níman ga̱ mánj.

25’Ni̱ asi̱j ná doj gaꞌmi xíꞌ David xiꞌí Jesús. Ni̱ gataj sij:

Guiniꞌīnj sisi̱ ni̱ganj gui̱niquinꞌ Señor riānj anj.

Ni̱ xiꞌí si niquinꞌ sij xiꞌnī, ni̱ nitaj si ꞌya guxuꞌuī ga̱ mánj.

26Xiꞌí daj ni gahuin nia̱ꞌ nimānj.

Ni̱ gaꞌmī nimānj ꞌngo̱ nuguanꞌ nia̱ꞌ ruhua nej.

Daj si gahuin yya ruhuāj sisi̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj ngāj.

27Ni̱ nun du̱na manꞌán re̱ꞌ nimānj rian achinꞌ níman.

Ni̱ nun du̱na manꞌán re̱ꞌ sisi̱ gu̱chru nnee̱ cū mánj.

Daj si huēj huin tsínj sa̱ꞌ niman rian Yanꞌanj.

28Ni̱ digyán re̱ꞌ ꞌngo̱ chrej rian ga̱chē ga̱ne ni̱gān.

Ni̱ hua nia̱ꞌ ruhuāj xiꞌí si nné re̱ꞌ ngāj.

Daj gataj xíꞌ David asi̱j ná.

29’Ni̱ ga̱ꞌue ga̱taj yyāj gu̱nun a ni é re̱ꞌ huin ín re̱ꞌ jnánj néꞌ sisi̱ gahuiꞌ yya xíꞌ David. Ni̱ gachinꞌ yya sij, ruhuāj. Ni̱ hua gue̱ si-cúj sij mán chruhua yuꞌuj da güi acuanꞌ nga̱ néꞌ. 30Ni̱ gahuin xíꞌ David tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ guiniꞌi David sisi̱ hua gataj yya Yanꞌanj sisi̱ ga̱huin achij ꞌngo̱ daꞌníj daꞌni̱ siꞌni̱ sij. Ni̱ hué síꞌ ga̱huin ꞌngo̱ rey nej. 31Hué dan ni̱ hua guiniꞌi xíꞌ David si ga̱huin nga̱ Cristo. Daj si gaꞌmi sij sisi̱ ga̱naꞌnij Cristo. Ni̱ gataj sij sisi̱ nun du̱na Yanꞌanj níman Cristo chruhua yuꞌuj mánj. Ni̱ nun gu̱chru nnee̱ cúj síꞌ guingaj síꞌ chruhua yuꞌuj mánj, gataj xíꞌ David.

32’Ni̱ hua yya ganáꞌnij Jesús, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ daranꞌ únj huin tsínj guiniꞌi sisi̱ xa̱ngaꞌ yya ganáꞌnij sij. 33Ni̱ nachi nicaj Yanꞌanj Jesús na̱nꞌ sij xataꞌ ga̱ne ꞌueé sij raꞌa sa̱ꞌ manꞌan Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. Ni̱ hua gataj yya Yanꞌanj sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ sij Espíritu Santo rian Jesús. Hué dan ni̱ gaꞌníj Jesús Espíritu Santo gaꞌnaj rian aninꞌ únj da̱j rúnꞌ guiniꞌi a ni é re̱ꞌ, ni̱ da̱ꞌ rúnꞌ gunun a ni é re̱ꞌ nej.

34’Ni̱ sé xíꞌ David huin si gahui na̱nꞌ xataꞌ mánj. Sani̱ gataj síꞌ:

Ni gataj Yanꞌanj gunun Cristo huin tsínj nicaj sun riānj sisi̱ ga̱ne ꞌueé Cristo ne̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌ Yanꞌanj

35da ga̱huin ni tsínj ununꞌ nga̱ Cristo daj ꞌngo̱ riguiyaꞌ gu̱taꞌ Cristo dacój síꞌ.

Daj gataj David asi̱j ná.

36Hué dan ni̱ tsínj israelita huin a ni é re̱ꞌ. Ngaa ni̱ gui̱niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ Jesús gahuin Señor, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ gahuin sij Cristo, guiꞌyaj Yanꞌanj nej. Ni̱ hué sij huin tsínj godócoꞌ a ni é re̱ꞌ rian rugutsi̱ aj. ―Hué daj gataj Pedro gunun ni sij.

37Hué dan ni̱ ngaa gunun ni sij nuguanꞌ daj, ngaa ni̱ ganani nico ruhua niman ni sij. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Pedro nga̱ ango ni tsínj huin apóstol huin ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ Pedro. Ni̱ gataj ni sij:

―Jnánj néꞌ, u̱n sin gui̱ꞌyaj únj, ruhua á re̱ꞌ únj. ―Daj gataj ni sij gunun ni síꞌ.

38Ngaa ni̱ nanica̱j Pedro gataj síꞌ:

―Ga̱nani ruhua a ni é re̱ꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ a ni é re̱ꞌ. Ni̱ ga̱taꞌ nnee daranꞌ a ni é re̱ꞌ nga̱ si-xugüi manꞌan Jesucristo. Ngaa ni̱ gui̱nicaj Yanꞌanj ꞌngo̱ niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ a ni é re̱ꞌ. Hué dan ni̱ ri̱qui Yanꞌanj Espíritu Santo ga̱ꞌnaj rian án re̱ꞌ aj. 39Daj si hué daj gataj yya Yanꞌanj sisi̱ ri̱qui sij Espíritu Santo rian án re̱ꞌ, ni̱ rian daꞌníj a ni é re̱ꞌ nej, ni̱ nga̱ rian daranꞌ ni ngüi̱ nne ga̱nꞌ nej, huin ni sij daranꞌ ni tsínj ga̱quinj Yanꞌanj ga̱ꞌnaꞌ ni sij. ―Daj gataj Pedro gunun ni ngüi̱ daj.

40Ni̱ guiꞌyaj fuerza Pedro nga̱ gaꞌi̱ ango ni nuguanꞌ nej. Ni̱ gaꞌninꞌ sij ꞌngo̱ ducuánj rian ni síꞌ, ni̱ gataj sij:

―Na̱caj á re̱ꞌ ni manꞌan án re̱ꞌ scanij ni tsínj ma̱n yya̱j. Daj si ꞌyaj quij ni sij. ―Gataj Pedro.

41Hué dan ni̱ gataꞌ nnee ni tsínj nahuin raꞌa si-nu̱guanꞌ Pedro. Ni̱ güi daj nahuin chreꞌ ꞌngo̱ si hua̱ꞌnij mí ni ngüi̱ guxuman ruhua niꞌi si-nu̱guanꞌ Pedro. Ni̱ guinicaj dugüiꞌ ni sij nga̱ ni tsínj hua guxuman ruhua niꞌi manꞌan Jesucristo.

42Ni̱ daranꞌ ni sij hua ni̱ca ruhua nga̱ nuguanꞌ digyán ni tsínj huin apóstol rian ni sij. Ni̱ nahuin dugüiꞌ daranꞌ ni sij nej. Ni̱ guraꞌ daꞌaj ni sij chrachrúnj xa nu̱guanꞌan ni sij nej. Ni̱ gachínj jniꞌyaj ni sij rian Yanꞌanj nej.

La vida de los primeros cristianos

43Ni̱ guxuꞌuiꞌ daranꞌ ni ngüi̱ niꞌyaj ni sij ni rasu̱n sa̱ꞌ nico guiꞌyaj ni tsínj huin apóstol.

44Ni̱ mán nu̱guanꞌan daranꞌ ni ngüi̱ guxuman ruhua niꞌyaj Jesucristo. Ni̱ siꞌyaj go̱ꞌngo ni sij gahuin siꞌyaj daranꞌ ni sij. 45Ni̱ guduꞌue ni sij doꞌój ni sij nga̱ siꞌyaj ni sij. Ngaa ni̱ guraꞌ daꞌaj ni sij sanꞌanj da̱j rúnꞌ achin rian go̱ꞌngo ni sij. 46Ni̱ uyan hua ruhua ni sij nahuin yuꞌ ni sij daranꞌ güi chruhua nuhui nico. Ni̱ hua nia̱ꞌ ruhua ni sij xa nu̱guanꞌan ni sij chrachrúnj ducuá go̱ꞌngo dugüiꞌ sij. Ni̱ hua sa̱ꞌ niman ni sij. 47Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ni ango ni ngüi̱ xiꞌí ni sij nej. Ni̱ go̱ꞌngo güi, ni̱ gahuin nico doj ni tsínj guinicaj dugüiꞌ nga̱ ni sij, guiꞌyaj manꞌan Señor. Daj si nacaj yya Yanꞌanj ango ni sij rúnꞌ huaj.

3

Curación de un cojo

1Ni̱ ꞌngo̱ güi ni̱ ganꞌanj Pedro nga̱ Juan nuhui nico. Ni̱ guisíj ga hua̱ꞌnij diꞌni̱. Ni̱ hué hora daj huin hora achínj jniꞌyaj ni ngüi̱ rian Yanꞌanj. 2Ni̱ yuꞌuj daj nicaj ni sij ꞌngo̱ tsínj yacuan ganꞌanj ni sij nuhui daj. Hué daj hua sij asi̱j gaꞌnga sij. Ni̱ yaꞌyoj nicaj ni sij síꞌ huanꞌanj sij rian nuhui daj. Ni̱ uneꞌ ni sij tsínj daj rian nuhui rian atúj ni sij chruhua nuhui. Ni̱ rian atúj ni sij daj gu̱ꞌnaj Rian Hueꞌ Nia̱ꞌ. Ni̱ ꞌyaj tsínj daj caridad rian ni tsínj atúj chruhua nuhui. 3Ni̱ ngaa guiniꞌi tsínj yacuan daj sisi̱ huaj ga̱tu Pedro nga̱ Juan chruhua nuhui, ni̱ gachínj sij caridad rian nu̱ngüej síꞌ. 4Ni̱ guiniꞌyaj sa̱ꞌ Pedro nga̱ Juan rian tsínj daj. Ngaa ni gataj Pedro:

―Gui̱niꞌyaj re̱ꞌ rian nu̱ngüej únj. ―Gataj Pedro gunun tsínj yacuan daj.

5Hué dan ni̱ niꞌyaj sa̱ꞌ tsínj daj rian nu̱ngüej síꞌ xiꞌí si gani ruhua sij sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ nu̱ngüej síꞌ do̱j rian sij, ruhua sij. 6Sani̱ gataj Pedro gunun sij:

―Nitaj si nicā sanꞌanj plata nga̱ oro ri̱quīj mánj. Sani̱ ga̱ꞌue ri̱quīj si nicā rián re̱ꞌ. Atā rián re̱ꞌ nga̱ si-xugüi Jesucristo tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Nazaret sisi̱ na̱xuman re̱ꞌ ga̱che re̱ꞌ nánj. ―Daj gataj Pedro.

7Ngaa ni̱ guidaꞌa Pedro raꞌa sa̱ꞌ sij nachi nicaj síꞌ sij. Ni̱ ꞌngo̱ hora gahuin nucuaj daꞌma̱n sij nga̱ xá dacój sij. 8Ni̱ güéj sij ganiquinꞌ sij. Ni̱ gaxi̱ꞌi sij gachéj sij. Hué daj ni̱ gatúj sij chruhua nuhui nga̱ nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ gachéj sij, ni̱ güéj sij. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé sij rian Yanꞌanj. 9Ngaa ni̱ guiniꞌi daranꞌ ni ngüi̱ sisi̱ gachéj sij gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé sij rian Yanꞌanj. 10Ni̱ guiniꞌi daranꞌ ni ngüi̱ sisi̱ hué tsínj daj huin tsínj nne achínj caridad rian atúj ni ngüi̱ chruhua nuhui daj huin yuꞌuj gu̱ꞌnaj Rian Hueꞌ Nia̱ꞌ. Ni̱ ganꞌanj ruhua ni sij xiꞌí si ganahuin tsínj yacuan daj.

Discurso de Pedro en el pórtico de Salomón

11Ni̱ tsínj ganahuin daj, ni̱ nitaj si naꞌníj raꞌa sij si guidaꞌa sij Pedro nga̱ Juan nicoꞌ ran sij nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ xiꞌí si ganꞌanj ruhua ni ngüi̱, ni̱ ganꞌanj daranꞌ ni sij gahuin chreꞌ ni sij rian nu̱ngüej síꞌ ꞌngo̱ yuꞌuj hua níꞌnij chruhua nuhui rian gu̱ꞌnaj Salomón. 12Ni̱ ngaa guiniꞌi Pedro ni ngüi̱, ni̱ gataj sij gunun ni síꞌ:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ ganꞌanj ruhua ni é re̱ꞌ xiꞌí si gahuin nan huin ni é re̱ꞌ ni tsínj israelita únj. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ niꞌyaj á re̱ꞌ únj únj. Sé si-nu̱guanꞌ nu̱ngüej únj guiꞌyaj si gachéj tsínj nan mánj. Si̱ gunucuaj nu̱ngüej únj gui̱ꞌyaj únj nahuin tsínj yacuan nan ga̱ mánj. Sé xiꞌí si hua sa̱ꞌ nu̱ngüej únj gachéj tsínj nan mánj. 13Ni̱ nicoꞌ xíꞌ Abraham nga̱ xíꞌ Isaac nga̱ xíꞌ Jacob manꞌan Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. Ni̱ hué Danꞌanj aninꞌ xíꞌ daj guiꞌyaj sisi̱ hua ꞌueé ni̱nꞌ daꞌníj sij Jesús. Ni̱ nagaꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ Jesús rian ni tsínj nicaj sun güenda da̱gahuiꞌ ni sij. Ni̱ nun gara xina ni é re̱ꞌ sisi̱ tsínj gu̱ꞌnaj Pilato nachi Jesús mánj.

14’Ni̱ nun ga̱ꞌuej a ni é re̱ꞌ si na̱chi Pilato tsínj hua sa̱ꞌ ni̱nꞌ huin sij Jesús. Ni̱ hua ni̱ca niman sij nej. Sani̱ gachínj a ni é re̱ꞌ si na̱chi Pilato ꞌngo̱ tsínj dagahuiꞌ níman. 15Ni̱ hué daj ni̱ dagahuiꞌ a ni é re̱ꞌ tsínj ꞌyaj hua ni̱ꞌnaꞌ néꞌ. Sani̱ Yanꞌanj guiꞌyaj sisi̱ ganáꞌnij Jesús scanij ni níman. Ni̱ hué únj huin ni tsínj guiniꞌi si ganáꞌnij síꞌ. 16Hué tsínj nan ganahuin sa̱ꞌ, guiꞌyaj manꞌan si-xugüi Jesús xiꞌí si xuman ruhua ni únj niꞌi ni únj manꞌan Jesús. Ni̱ niꞌi a ni é re̱ꞌ sij. Ni̱ ꞌngo̱ ganahuin sa̱ꞌ ni̱nꞌ sij. Ni̱ guiniꞌi sa̱ꞌ daranꞌ ni é re̱ꞌ si gahuin da aj.

17’Jnánj néꞌ, yya̱j niꞌīnj sisi̱ nun guiniꞌi a ni é re̱ꞌ nga̱ ni tsínj nicaj sun rian án re̱ꞌ si guiꞌyaj á re̱ꞌ ngaa dagahuiꞌ a ni é re̱ꞌ manꞌan Jesús mánj. 18Sani̱ hué daj guiꞌyaj Yanꞌanj si ga̱huin yya da̱j rúnꞌ gataj daranꞌ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ sij asi̱j hua ná. Daj si gataj ni síꞌ si hué daj gui̱ranꞌ Cristo.

19’Ga̱nani ruhua á re̱ꞌ. Ni̱ na̱nicaj ruhua a ni é re̱ꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ a ni é re̱ꞌ. Ngaa ni̱ na̱ruhui Yanꞌanj si-ga̱quinꞌ a ni é re̱ꞌ. Hué dan ni̱ na̱ran ruhua ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj Señor. 20Ngaa ni̱ ga̱ꞌnaꞌ ru̱huaꞌ yún Jesús rian án re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ hua digyán Yanꞌanj rian án re̱ꞌ si gahuin síꞌ Cristo. 21Ni̱ hua nia̱n sisi̱ ga̱ne Jesucristo xataꞌ da gui̱sij güi na̱guiꞌyaj na̱ca Yanꞌanj daranꞌ rasun mán. Ni̱ hué daj guiꞌyaj Yanꞌanj si ga̱ꞌmi ni tsínj huin sa̱ꞌ huin ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ manꞌan sij gane ni sij asi̱j ná. 22Ni̱ gataj Moisés gunun ni xíꞌ: “Señor huin Yanꞌanj nicoꞌ a ni é re̱ꞌ gui̱ꞌyaj sisi̱ ga̱hui ꞌngo̱ tsínj scanij a ni é re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ꞌmi sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj da̱j rúnꞌ aꞌmi manꞌānj. Ni̱ gu̱nun a ni é re̱ꞌ daranꞌ si ga̱taj sij rian án re̱ꞌ. 23Ni̱ daranꞌ ni tsínj naꞌuej ruhua gu̱nun si ga̱taj síꞌ, ni̱ gue̱reꞌ ni sij. Ni̱ ga̱huin ni̱ni ni sij rian ni tsínj israelita.” Hué daj gataj Moisés gunun ni xíꞌ asi̱j hua ná. 24Ni̱ daranꞌ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ngaa gaꞌmi tsínj gu̱ꞌnaj Samuel da ne̱ꞌ chrej rian nej, ni̱ gaꞌmi ni sij xiꞌí ni güi nan.

25’Ni̱ hué a ni é re̱ꞌ huin daꞌníj ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ xiꞌí a ni é re̱ꞌ, ni̱ guiꞌyaj yya Yanꞌanj ꞌngo̱ nuguanꞌ nga̱ xi a ni é re̱ꞌ. Daj si gataj Yanꞌanj gunun xíꞌ Abraham: “Ga̱huin nia̱ꞌ ruhua daranꞌ xiꞌninꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱, gui̱ꞌyaj daꞌníj re̱ꞌ aj.” Daj gataj Yanꞌanj gunun Abraham. 26Ni̱ ganáꞌnij Jesús, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ gaꞌníj Yanꞌanj ga̱ꞌnaꞌ sini ya̱n síꞌ rian án re̱ꞌ sisi̱ na̱nicaj ruhua á re̱ꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ a ni é re̱ꞌ. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj Yanꞌanj sinduj rian án re̱ꞌ. ―Daj gataj Pedro gunun ni tsínj ꞌna̱ꞌ niꞌyaj da̱j ganahuin tsínj yacuan daj.

4

Pedro y Juan ante el concilio

1Ni̱ diaj hua gue̱ aꞌmi Pedro nga̱ Juan rian ni ngüi̱, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni chrej nga̱ ni tsínj aꞌninꞌ rian ni snado ma̱n dugumi rian nuhui nga̱ ni tsínj saduceo ꞌna̱ꞌ ni sij rian niquinꞌ nu̱ngüej síꞌ. 2Ni̱ nun gahuin nia̱ꞌ ruhua ni sij ngaa gunun ni sij nuguanꞌ digyán Pedro nga̱ Juan rian ni ngüi̱ sisi̱ ga̱naꞌnij ni níman xiꞌí si ganáꞌnij Jesucristo. 3Ni̱ guidaꞌa ni sij nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ garij ni sij ducuaga̱ꞌ nu̱ngüej síꞌ ꞌngo̱ yanꞌ. Daj si guisíj gahuin diꞌni̱. 4Ni̱ guxuman ruhua nico ni ngüi̱ gunun si-nu̱guanꞌ Pedro. Ni̱ hué daj guisíj ꞌngo̱ si u̱nꞌunꞌ mí tsínj guxuman ruhua niꞌi Jesucristo.

5Ango güi ni̱ nahuin chreꞌ ni tsínj aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij nej, nga̱ ni tsínj digyán ley nej, xumanꞌ Jerusalén. 6Ni̱ nne tsínj gu̱ꞌnaj Anás huin síꞌ tsínj aꞌninꞌ rian ni chrej nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Caifás nej, Juan nej, nga̱ Alejandro nej, nga̱ daranꞌ ni tsínj huin dugüiꞌ ni chrej aꞌninꞌ nej. 7Ni̱ gani ni sij Pedro nga̱ Juan da̱ni ni sij. Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ gataj ni sij:

―Da̱j hua tsínj riqui sun, ni̱ guiꞌyaj nu̱ngüej é re̱ꞌ da únj. Ni̱ u̱n tsínj si-xugüi gaꞌmi nu̱ngüej é re̱ꞌ, ni̱ guiꞌyaj nu̱ngüej é re̱ꞌ da únj. ―Gataj ni sij.

8Hué dan ni̱ gara niman Pedro, guiꞌyaj Espíritu Santo. Ni̱ gataj sij:

―Ni tsínj aꞌninꞌ rian ni ngüi̱ nga̱ ni tsínj huin achij huin ín re̱ꞌ. 9Nachínj snanꞌanj án re̱ꞌ nu̱ngüej únj xiꞌí ꞌngo̱ sinduj guiꞌyaj nu̱ngüej únj nahuin ꞌngo̱ tsínj yacuan. Ngaa ni̱ gui̱niꞌi a ni é re̱ꞌ da̱j hua si guiꞌyaj nahuin sij, ruhua á re̱ꞌ. 10Ngaa ni̱ gu̱nun sa̱ꞌ á re̱ꞌ nga̱ daranꞌ ni tsínj israelita sisi̱ si-xugüi Jesucristo Nazareno guiꞌyaj sisi̱ ga̱nahuin sa̱ꞌ tsínj yacuan nan huin tsínj niquinꞌ rian án re̱ꞌ. Ni̱ hué manꞌan Jesús godócoꞌ a ni é re̱ꞌ rian rugutsi̱ garij a ni é re̱ꞌ gaquíj raꞌa sij. Sani̱ ganáꞌnij sij scanij ni níman, guiꞌyaj Yanꞌanj. 11Hué Jesús huin yej sa̱ꞌ guereꞌej tsínj ꞌyaj hueꞌ huin manꞌan án re̱ꞌ. Sani̱ yya̱j ni̱ gahuin Jesús yej sa̱ꞌ doj rian daranꞌ ni yej ꞌni̱j si-cúj hueꞌ. 12Ni̱ nitaj ni̱ a̱ ꞌngo̱ tsínj ga̱ꞌue ga̱huin nucuaj ga̱nacaj néꞌ. Nun riqui Yanꞌanj ango si-xugüi tsínj gaꞌna̱ꞌ chruhua xungüi̱ ga̱ꞌue ga̱nacaj néꞌ ga̱ mánj. ―Daj gataj Pedro gunun ni sij.

13Ngaa ni̱ guiniꞌi ni tsínj daj gaꞌmi sa̱ꞌ Pedro nga̱ Juan. Ni̱ hua guiniꞌi ni sij si nun diguiꞌyun nu̱ngüej síꞌ yanj. Ni̱ tsínj nasi̱nunj chre huin nu̱ngüej síꞌ nej. Xiꞌí daj ni̱ ganꞌanj ruhua ni sij. Ngaa ni̱ xacaj sa̱ꞌ ni sij cuenta si hua gachéj nu̱ngüej síꞌ nga̱ Jesús. 14Ni̱ guiniꞌi ni sij sisi̱ niquinꞌ tsínj ganahuin daj nga̱ nu̱ngüej sij. Ngaa ni̱ nun riꞌ ruhua ni sij da̱j ga̱taj ni sij.

15Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ ni sij sun sisi̱ ga̱hui hua̱ꞌnij ranꞌ tsínj daj rian ni tsínj ꞌyaj junta daj sisi̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌmi ni du̱güiꞌ manꞌan ni sij da̱j gui̱ꞌyaj ni sij nga̱ aninꞌ ni síꞌ. 16Ni̱ gataj ni sij:

―Da̱j gui̱ꞌyaj néꞌ nga̱ nu̱ngüej tsínj da únj. Daj si niꞌi sa̱ꞌ daranꞌ ni tsínj ma̱n xumanꞌ Jerusalén sisi̱ guiꞌyaj nu̱ngüej sij ꞌngo̱ si sa̱ꞌ nico. Ni̱ si̱ gaꞌue ga̱toꞌ sisi̱ sé si xa̱ngaꞌ huin mánj. 17Nitaj si hua sa̱ꞌaj si ga̱xaꞌni nuguanꞌ nan scanij ni ngüi̱. Hué dan ni̱ du̱xuꞌuiꞌ néꞌ nu̱ngüej sij. Ngaa ni̱ ni güi ne̱ꞌ rian, ni̱ si̱ gaꞌmi nu̱ngüej sij si-xugüi Jesús rian ꞌngo̱ ni ango ni ngüi̱ mánj. 18Ngaa ni̱ gaquínj ni sij ga̱ꞌnaꞌ Pedro nga̱ Juan. Ni̱ ni̱nꞌ ruhua gaꞌninꞌ ni sij sun rian nu̱ngüej síꞌ sisi̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ si̱ gaꞌmi nu̱ngüej síꞌ xiꞌí Jesús mánj. Ni̱ si̱ digyán nu̱ngüej síꞌ nga̱ si-xugüi Jesús ga̱ mánj.

19Sani̱ nanica̱j Pedro nga̱ Juan gataj nu̱ngüej síꞌ rian ni sij:

―Sa̱ꞌ da̱gahuin únj rian án re̱ꞌ, asi̱ sa̱ꞌ da̱gahuin únj rian Yanꞌanj ga̱ níꞌ. Da̱j ani ruhua á re̱ꞌ ga̱ únj. 20Si̱ gaꞌue ga̱ꞌninꞌ ruhua nu̱ngüej únj si gaꞌmi únj xiꞌí si guiniꞌi únj nga̱ xiꞌí si gunun únj mánj. ―Daj gataj Pedro nga̱ Juan rian ni sij.

21Ngaa ni̱ duxuꞌuiꞌ ni tsínj aꞌninꞌ daj nu̱ngüej sij. Ni̱ naꞌníj ni síꞌ chrej nu̱ngüej sij. Daj si nun nariꞌ ni síꞌ u̱n sin xi̱ꞌi gui̱ꞌyaj ni sij castigo nu̱ngüej síꞌ. Daj si gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé daranꞌ ni ngüi̱ rian Yanꞌanj güenda xiꞌí si gahuin nga̱ tsínj yacuan daj. 22Ni̱ tsínj ganahuin sa̱ꞌ daj, guiꞌyaj Yanꞌanj, ni̱ huaj sij ꞌngo̱ si yoꞌ hui̱j xia.

Los creyentes piden confianza y valor

23Ngaa ni̱ ganꞌanj sa̱ꞌ Pedro nga̱ Juan. Ni̱ guisíj nu̱ngüej sij rian ma̱n ni dugüiꞌ sij. Ni̱ nataꞌ nu̱ngüej sij daranꞌ nuguanꞌ gataj ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij gunun nu̱ngüej sij. 24Ni̱ ngaa gunun daranꞌ ni sij nuguanꞌ daj, ngaa ni̱ ꞌngo̱ hua ruhua ni sij ga̱chinj jniꞌyaj ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ gataj ni sij:

―Hué re̱ꞌ huin Señor huin achij yya ni̱nꞌ. Ni̱ guiꞌyáj re̱ꞌ xataꞌ nga̱ rian yoꞌój nej, nnee yanꞌanj nga̱ daranꞌ rasu̱n ma̱n ni̱nꞌ ga̱chraꞌ nej. 25Ni̱ guiꞌyáj re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌmi David si-nu̱guanꞌ re̱ꞌ huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj guiꞌyaj sun rián re̱ꞌ asi̱j ná. Ni̱ gataj síꞌ:

Ni̱ u̱n sin huin ni̱ aꞌman ruhua ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱ nan únj.

Ni̱ u̱n sin ani yu̱n ruhua ni sij gaꞌi̱ nuguanꞌ únj.

26Ni̱ naranꞌ dugüiꞌ ni rey nga̱ ni tsínj nicaj sun chruhua xungüi̱ nan güenda si gu̱nunꞌ ni sij nga̱ Señor, ni̱ nga̱ tsínj ga̱nacaj ni ngüi̱ huin Cristo.

Daj gataj síꞌ.

27’Xa̱ngaꞌ nahuin yuꞌ rey Herodes nga̱ Poncio Pilato nej, ni̱ tsínj nicoꞌ ango Yanꞌanj nej, nga̱ ni tsínj israelita xumanꞌ nan gataj ru̱hua ni sij nga̱ daꞌníj re̱ꞌ huin síꞌ Jesús tsínj hua sa̱ꞌ chruhua níman. Ni̱ huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj guneꞌ manꞌán re̱ꞌ. 28Sani̱ ngaa achin gahuin sayun daj, guiꞌyaj ni sij, ni̱ hua guiꞌyaj siní re̱ꞌ sisi̱ hué daj gahuin. Ni̱ hua gataj siní re̱ꞌ sisi̱ hué daj gui̱ꞌyaj ni sij.

29’Señor, yya̱j ni̱ guiniꞌi manꞌán re̱ꞌ da̱j aꞌmi huue ni sij rian únj. Ngaa ni̱ gui̱ꞌyáj re̱ꞌ sisi̱ ga̱huin nucuaj ni únj ga̱ꞌmi ni únj si-nu̱guanꞌ manꞌán re̱ꞌ rian ni ngüi̱ huin ni únj tsínj ꞌyaj sun rián re̱ꞌ. 30Ni̱ chra̱cuij re̱ꞌ sisi̱ xiꞌí si-fuerza manꞌán re̱ꞌ, ni̱ ga̱nahuin ni tsínj aꞌnanꞌ gui̱ꞌyaj ni únj. Ni̱ hué daj chra̱cuij re̱ꞌ sisi̱ gui̱ꞌyaj ni únj si sa̱ꞌ hua nga̱ si-xugüi daꞌníj re̱ꞌ Jesús huin síꞌ tsínj sa̱ꞌ chruhua niman. ―Ni̱ hué daj gachínj jniꞌyaj ni du̱güiꞌ Pedro nga̱ Juan rian Yanꞌanj.

31Ni̱ ngaa guisíj ganahuij gachínj jniꞌyaj ni sij, ngaa ni̱ guisiquiꞌ hueꞌ rian nahuin chreꞌ ni sij. Ni̱ gara niman daranꞌ ni sij nga̱ nuguanꞌ sa̱ꞌ, guiꞌyaj Espíritu Santo. Ni̱ nahuin nucuaj ni sij gaꞌmi ni sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj gunun ni ngüi̱.

Todas las cosas en común

32Ngaa ni̱ guyan hua ruhua daranꞌ ni tsínj guxuman ruhua niꞌi Jesús. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni sij nun gataj sisi̱ siꞌyaj urin sij huin siꞌyaj sij mánj. Sani̱ ni rasu̱n mán rian ni sij huin siꞌyaj daranꞌ ni sij, gataj ni sij. 33Ni̱ nucuaj gaꞌmi ni apóstol huin ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesús rian ni ngüi̱ sisi̱ ganáꞌnij Señor Jesús. Ni̱ guiꞌyaj Yanꞌanj nico sinduj xiꞌí daranꞌ ni sij nej.

34Ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni tsínj nitaj si ranꞌ yaco scanij ni sij mánj. Daj si daranꞌ ni tsínj hua doꞌój ni sij nga̱ ducuá ni sij, ni̱ guduꞌuej ni sij doꞌój sij nga̱ ducuá sij. Ni̱ nicaj ni sij sanꞌanj daj gaꞌna̱ꞌ ni sij. 35Ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij sanꞌanj daj rian ni apóstol huin ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesús. Ni̱ guraꞌ daꞌaj ni síꞌ rúnꞌ achin rian go̱ꞌngo ni sij.

36Ni̱ hua ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj José huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj levita. Ni̱ gaꞌnga síꞌ ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Chipre. Ni̱ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj duguꞌna̱j ni sij manꞌan síꞌ Bernabé. 37Ni̱ hua yoꞌój rian Bernabé daj. Ni̱ guduꞌuej sij. Ni̱ nicaj sij sanꞌanj daj gaꞌna̱ꞌ sij. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij raꞌa ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesucristo rian ni ngüi̱.

5

Ananías y Safira

1Ni̱ hua ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Ananías. Ni̱ nica̱ sij gu̱ꞌnaj Safira. Ni̱ guduꞌuej nu̱ngüej nica̱ sij ꞌngo̱ yoꞌój. 2Ni̱ dagaꞌmi dugüiꞌ nu̱ngüej nica̱ sij sisi̱ ga̱rij hui̱ nu̱ngüej sij daꞌaj sanꞌanj guiriꞌ nu̱ngüej sij. Hué dan ni ganꞌanj Ananías gaꞌuiꞌ sij sanꞌanj guna daj raꞌa ni apóstol huin ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesucristo rian ni ngüi̱. 3Ngaa ni̱ gataj Pedro gunun sij:

―Ananías, ni̱ u̱n sin huin ni̱ gatúj sichre Satanás chruhua nimán re̱ꞌ, ni̱ gaꞌmi nne̱ re̱ꞌ rian Espíritu Santo únj. Ni̱ garij hui̱ re̱ꞌ daꞌaj sanꞌanj si guduꞌué re̱ꞌ yoꞌój daj. 4Ni̱ asi̱j achin guduꞌué re̱ꞌ, ni̱ sé doꞌój re̱ꞌ huin ga̱ míꞌ. Ni̱ ngaa guisíj guruꞌué re̱ꞌ, ni̱ sé si-sanꞌánj re̱ꞌ huin ga̱ míꞌ. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ gani ruhuá re̱ꞌ, ni̱ garij hui̱ re̱ꞌ sanꞌanj da únj. Sé rian ni ngüi̱ gaꞌmi nne̱ re̱ꞌ mánj. Sani̱ gaꞌmi nne̱ re̱ꞌ rian manꞌan Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Pedro.

5Ni̱ ngaa gunun Ananías nuguanꞌ daj, ni̱ ganatúj sij gahuiꞌ sij. Ngaa ni̱ guxuꞌuiꞌ ni̱nꞌ ruhua daranꞌ ni ngüi̱ ngaa gunun ni sij da̱j guiranꞌ Ananías. 6Ngaa ni̱ ganiquinꞌ ni tsínj hua lij. Ni̱ nariꞌyanj ni sij atsij níman daj. Ni̱ nicaj ni sij ganꞌanj sij. Ni̱ gachinꞌ ni sij.

7Hué dan ni̱ chra̱ hua̱ꞌnij hora, ni̱ gatúj nica̱ tsínj gahuiꞌ daj chruhua hueꞌ. Ni̱ nun gui̱niꞌi unj da̱j gahuin guiranꞌ nica̱ unj gahuiꞌ síꞌ mánj. 8Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Pedro unj. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱taj yyá re̱ꞌ sisi̱ hué na̱anj huin ni̱nꞌ sanꞌanj guidaꞌa nu̱ngüej nica̱ re̱ꞌ ngaa guduꞌuej nu̱ngüej é re̱ꞌ yoꞌój aj. ―Hué daj huin si nachínj snanꞌanj Pedro.

―Hué daj huin duꞌue guduꞌuej únj nánj. ―Gataj unj gunun Pedro.

9Ngaa ni̱ gataj Pedro:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ dagaꞌmi dugüiꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ sisi̱ di̱gyaꞌ yunꞌunj nu̱ngüej é re̱ꞌ Espíritu Santo únj. Ni̱ tsínj niquinꞌ rian hueꞌ hua nicaj ni sij ganꞌanj gachinꞌ ni sij stanga nica̱ re̱ꞌ. Ni̱ yya̱j ni̱ gui̱nicaj ni sij manꞌán re̱ꞌ ga̱nꞌanj re̱ꞌ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ. ―Daj gataj Pedro.

10Ni̱ hora daj ganatúj unj rian niquinꞌ Pedro gahuiꞌ unj. Ni̱ ngaa gatúj ni tsínj hua lij daj, ni̱ guiniꞌi ni sij sisi̱ hua gahuiꞌ unj. Ngaa ni̱ guiri ni sij níman daj ganꞌanj ga̱chinꞌ sij hué gue̱ xiꞌníj stanga nica̱ unj. 11Ni̱ guxuꞌuiꞌ ni̱nꞌ ruhua daranꞌ ni tsínj guxuman ruhua niꞌyaj Jesús nga̱ daranꞌ ni ngüi̱ gunun nuguanꞌ da nej.

Muchas señales y maravillas

12Ni̱ nico si sa̱ꞌ guiꞌyaj ni tsínj apóstol huin ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesucristo rian ni ngüi̱. Ni̱ ganahuin ni ngüi̱, guiꞌyaj ni sij. Ni̱ ꞌngo̱ hua ruhua daranꞌ ni sij nahuin yuꞌ ni sij chruhua nuhui nico chruhua corredo gu̱ꞌnaj Salomón. 13Ni̱ nun gui̱sij ruhua ango ni tsínj guinicaj dugüiꞌ ni sij nga̱ ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj xiꞌí si xuꞌuiꞌ ni sij. Sani̱ gaꞌmi sa̱ꞌ daranꞌ ni ngüi̱ xiꞌí ni tsínj nicoꞌ Jesús daj. 14Ni̱ guxuman ruhua nico ni tsínj nga̱ ni ngüi̱ xa̱na nej niꞌi ni sij Señor. Ni̱ gahuin nico ni ngüi̱ nicoꞌ Jesús. 15Hué dan ni̱ guiri ni ngüi̱ daranꞌ ni tsínj aꞌnanꞌ duꞌua chrej. Ni̱ gurúj ni sij rian nna nga̱ huéj. Hué daj guiꞌyaj ni sij güenda ngaa gui̱sij Pedro ga̱chin síꞌ, ni̱ ga̱ꞌuiꞌ si-ga̱xunꞌ síꞌ xiráj go̱ꞌngo tsínj aꞌnanꞌ daj. Ni̱ ga̱nahuin ni síꞌ, ruhua ni sij. 16Ni̱ gaꞌna̱ꞌ gaꞌi̱ ni ngüi̱ mán rian ni xumanꞌ ngaj ni̱chrunꞌ xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ nicaj ni sij ni ngüi̱ aꞌnanꞌ nga̱ ni ngüi̱ chranꞌ yunꞌunj ni nane̱ xi̱ꞌi chruhua niman gaꞌna̱ꞌ ni sij. Ni̱ ganahuin daranꞌ ni sij.

Pedro y Juan son perseguidos

17Hué daj ni̱ gahuin xicoj ruhua ni du̱güiꞌ chrej aꞌninꞌ niꞌyaj ni sij ni tsínj apóstol. Ni̱ ni dugüiꞌ chrej daj huin ni tsínj gu̱ꞌnaj Saduceo. 18Ngaa ni̱ ganꞌanj gui̱daꞌa ni sij ni apóstol. Ni̱ garij ni sij ducuaga̱ꞌ. 19Sani̱ yanꞌ sa̱ꞌ gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ ángel, guiꞌyaj Señor. Ni̱ naꞌníj sij rian ducuaga̱ꞌ daj. Ni̱ guiri sij ni síꞌ xe̱ꞌ. Ni̱ gataj sij:

20―Ga̱nꞌanj a ni é re̱ꞌ chruhua nuhui nico gui̱niquinꞌ re̱ꞌ. Ngaa ni̱ na̱taꞌ á re̱ꞌ rian ni ngüi̱ da̱j ga̱ꞌue ga̱ ni̱ꞌnaꞌ niman ni sij rian Yanꞌanj anj. ―Daj gataj ángel gunun ni apóstol.

21Ni̱ ngaa guisíj gunun ni sij nuguanꞌ daj, ni̱ gatúj ni sij ni̱ganꞌ chruhua nuhui. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij digyán ni sij rian ni ngüi̱. Ni̱ hué hora daj ni̱ guxuman ni du̱güiꞌ chrej aꞌninꞌ. Ni̱ gaquínj ni sij daranꞌ ni tsínj huin achij rian ni tsínj israelita ga̱ꞌnaꞌ ni síꞌ sisi̱ gui̱ꞌyaj ni síꞌ junta nico. Ngaa ni̱ gaꞌníj ni sij ni tsínj ga̱nꞌanj na̱caj ni apóstol nu̱n chruhua ducuaga̱ꞌ. 22Sani̱ ngaa guisíj ni tsínj gaꞌníj ni chrej aꞌninꞌ ducuaga̱ꞌ, ni̱ nun nariꞌ ni síꞌ ni sij. Ni̱ nanica̱j ni síꞌ. Ni̱ nataꞌ ni síꞌ si gahuin ducuaga̱ꞌ. 23Ni̱ gataj ni síꞌ:

―Hua ránj xa̱ngaꞌ rian ducuaga̱ꞌ nariꞌ únj. Ni̱ niquinꞌ ni snado dugumi ni sij rian ducuaga̱ꞌ nej. Sani̱ ngaa naꞌníj ni únj rianj, ni̱ nun nariꞌ ni únj ni sij ga̱ mánj. ―Daj gataj ni tsínj ganꞌanj daj.

24Ni̱ ngaa gunun chrej aꞌninꞌ nga̱ snado huin achij rian ni snado dugumi nuhui nuguanꞌ daj, ngaa ni̱ nun xugüi ruhua nu̱ngüej sij da̱j gui̱ꞌyaj nu̱ngüej sij nga̱ ni tsínj nicoꞌ Jesús. Daj si nun niꞌi ni sij a̱man gui̱sij gui̱niquinꞌ nuguanꞌ daj. 25Ngaa ni̱ guisíj ꞌngo̱ tsínj nataꞌ rian ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Ni tsínj gaꞌníj a ni é re̱ꞌ chruhua ducuaga̱ꞌ, hué ni sij niquinꞌ chruhua nuhui. Ni̱ digyán ni sij rian ni ngüi̱, nataꞌ síꞌ. ―Daj gataj tsínj daj.

26Ngaa ni̱ ganꞌanj snado huin achij nga̱ ango ni snado ꞌna̱ꞌ ru̱cu sij, ganꞌanj na̱caj ni sij ni tsínj apóstol. Sani̱ nun gui̱ꞌyaj ni sij fuerza rian ni síꞌ. Daj si xuꞌuiꞌ ni sij sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ ni ngüi̱ yej ni sij.

27Ni̱ nicaj ni sij gaꞌna̱ꞌ ni sij rian junta nico daj. Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj chrej aꞌninꞌ ni síꞌ. 28Ni̱ gataj sij:

―Hua gataj ni únj sisi̱ si̱ digyán án re̱ꞌ nga̱ si-xugüi tsínj daj ga̱ mánj. Ni̱ u̱n sin huin ꞌyaj á re̱ꞌ únj. Digyán ni̱nꞌ ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ ni é re̱ꞌ ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ huin ruhua á re̱ꞌ gu̱taꞌ á re̱ꞌ si-tun manꞌan tsínj gahuiꞌ daj xiráj ni únj. ―Daj gataj ni sij.

29Ngaa ni̱ gataj Pedro nga̱ ango ni tsínj apóstol:

―Hua nia̱n si da̱gahuin néꞌ rian Yanꞌanj daj nga̱ rian ni tsínj aj. 30Yanꞌanj nicoꞌ ni xíꞌ huin si guiꞌyaj ganáꞌnij Jesús. Hué síꞌ huin tsínj dagahuiꞌ a ni é re̱ꞌ godócoꞌ a ni é re̱ꞌ rian rugutsi̱. 31Ni̱ Yanꞌanj guiꞌyaj sisi̱ na̱nꞌ Jesús xataꞌ. Ni̱ nne sij raꞌa sa̱ꞌ Yanꞌanj. Ni̱ gahuin achij ni̱nꞌ sij, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ huin sij tsínj nacaj néꞌ. Ni̱ nicaj sun sij rian néꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ hué daj guiꞌyaj Yanꞌanj sisi̱ ga̱ꞌue na̱nicaj ruhua ni tsínj israelita nga̱ xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Ngaa ni̱ gui̱nicaj Yanꞌanj ꞌngo̱ niman nico xiꞌí ni sij nej. 32Ni̱ huin ni únj tsínj niquinꞌ nataꞌ rian ni ngüi̱ xiꞌí nuguanꞌ daj. Ni̱ hué daj ꞌyaj Espíritu Santo. Ni̱ hua gaꞌníj Yanꞌanj ga̱ꞌnaꞌ Espíritu Santo rian daranꞌ ni tsínj dagahuin si-nu̱guanꞌ sij. ―Daj gataj Pedro gunun ni sij.

33Ni̱ ngaa gunun ni tsínj nicaj sun nuguanꞌ daj, ni̱ ducu gaꞌman ruhua ni sij. Ni̱ huin ruhua ni sij da̱gahuiꞌ ni sij ni síꞌ. 34Sani̱ scanij ni tsínj nicaj sun daj, ni̱ naxu̱man ꞌngo̱ tsínj fariseo gu̱ꞌnaj síꞌ Gamaliel huin síꞌ ꞌngo̱ maestro digyán si-ley Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Ni̱ ga níꞌyanj ni̱nꞌ ruhua ni ngüi̱ nga̱ tsínj daj. Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ ꞌngo̱ hora leꞌej daj ga̱hui ni apóstol ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ. 35Hué dan ni̱ gataj sij gunun ango ni tsínj nicaj sun daj:

―Tsínj israelita huin néꞌ. Ni̱ ga̱ cuidado néꞌ nga̱ si gui̱ꞌyaj néꞌ nga̱ ni tsínj daj. 36Daj si asi̱j ganij ni̱ naxu̱man ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Teudas. Ni̱ gataj sij sisi̱ huin achij manꞌan sij. Hué daj gataj sij. Ni̱ guinicoꞌ ꞌngo̱ si ga̱nꞌanj ciento tsínj ru̱cu sij. Sani̱ dagahuiꞌ ango ni síꞌ sij. Ni̱ gaxaꞌni̱ daranꞌ ni tsínj gunun si-nu̱guanꞌ sij. Ni̱ ganahuij si-nu̱guanꞌ tsínj daj. 37Ne̱ꞌ ru̱cu doj scanij ni güi guiꞌyaj ni sij ꞌngo̱ yanj censo, ni̱ naxu̱man ango tsínj gu̱ꞌnaj Judas huin tsínj ꞌna̱ꞌ estado Galilea. Ni̱ guinicoꞌ gaꞌi̱ ni̱nꞌ ruhua ni tsínj manꞌan síꞌ. Sani̱ hué daj dagahuiꞌ ni sij síꞌ nej. Ni̱ gaxaꞌni̱ daranꞌ ni tsínj gunun si-nu̱guanꞌ síꞌ.

38’Ngaa ni̱ yya̱j ni̱ ataj snanꞌān gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ gahuin néꞌ nga̱ ni tsínj nan mánj. Ni̱ ga̱ꞌninꞌ ruhua néꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj ni sij. Daj si sisi̱ si-nu̱guanꞌ ni tsínj huin nuguanꞌ nicoꞌ ni sij, ni̱ sisi̱ ꞌyaj ni sij da̱j rúnꞌ ahui chra̱ manꞌan ni sij, ngaa ni̱ gue̱reꞌ si ꞌyaj ni sij aj. 39Sani̱ sisi̱ huéj huin si ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj, ngaa ni̱ si̱ gaꞌue gu̱nucuaj néꞌ gui̱ꞌyaj gana néꞌ rian ni tsínj daj. Ga̱ cuidado néꞌ sisi̱ si̱ gununꞌ néꞌ nga̱ manꞌan Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Gamaliel gunun ni sij.

40Ni̱ garáj xina daranꞌ ni sij nga̱ si-nu̱guanꞌ síꞌ. Hué dan ni̱ gaquínj ni sij ga̱ꞌnaꞌ daranꞌ ni apóstol. Ni̱ garij ni sij nneꞌ xiráj ni síꞌ. Ni̱ gaꞌninꞌ ni sij sun sisi̱ hua yya gue̱j ga̱ꞌmi ni sij si-xugüi manꞌan Jesús. Hué daꞌ síj ni̱ naꞌníj raꞌa ni sij ga̱nꞌanj ni síꞌ. 41Ngaa ni̱ gahui ni apóstol rian ni tsínj nicaj sun. Ni̱ ni̱nꞌ ruhua gahuin nia̱ꞌ ruhua ni sij xiꞌí si gaꞌuej ruhua Yanꞌanj sisi̱ gui̱ranꞌ ni sij sayun xiꞌí si-xugüi manꞌan Jesucristo. 42Ni̱ daranꞌ güi mán ni sij chruhua nuhui nico, ni̱ chruhua go̱ꞌngo ni hueꞌ. Ni̱ nun dunáj ni sij si digyán ni sij nuguanꞌ sa̱ꞌ huin si-nu̱guanꞌ Jesús gaꞌmi ni sij rian ni ngüi̱.

6

Elección de siete diáconos

1Hué dan ni̱ güi daj, ni̱ huaj gahuin nico ni tsínj guxuman ruhua guiniꞌi si-nu̱guanꞌ Jesucristo. Ni̱ scanij ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesucristo daj, ni̱ gaxi̱ꞌi ni tsínj aꞌmi snanꞌanj griego gaꞌmi gaquinꞌ ni sij xiꞌí ni tsínj aꞌmi snanꞌanj hebreo. Ni̱ gataj ni sij sisi̱ nun ga̱ꞌuiꞌ nico ni tsínj hebreo xa̱ ni ngüi̱ mmij ma̱n scanij ni tsínj griego daj. 2Ngaa ni̱ nahuin yuꞌ daranꞌ ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌi Yanꞌanj, guiꞌyaj ni xu̱huij ni tsínj apóstol. Ni̱ gataj ni sij:

―Nitaj si hua sa̱ꞌaj sisi̱ du̱naj ni únj si ga̱ꞌmi ni únj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ güenda si ga̱ꞌuiꞌ ni únj si xa̱ ni ngüi̱ mánj. 3Hué dan ni̱ na̱cui a ni é re̱ꞌ ichij ni tsínj scanij a ni é re̱ꞌ huin ín re̱ꞌ jnánj néꞌ. Ni̱ ga̱huin ni sij ni tsínj xi̱ꞌi aꞌmi sa̱ꞌ ni ngüi̱ xiꞌí ni sij. Ni̱ ga̱huin ni sij ni tsínj nu̱n sa̱ꞌ Espíritu Santo niman ni sij. Ni̱ na̱cui a ni é re̱ꞌ ni tsínj niꞌi sa̱ꞌ. Ngaa ni̱ du̱guata ni únj sun nan ni sij. 4Ni̱ ga̱ ga̱chinj jniꞌyaj ni únj rian Yanꞌanj. Ni̱ di̱gyán ni únj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ nej. ―Daj gataj ni sij gunun ni ngüi̱.

5Ni̱ garanꞌ ruhua daranꞌ ni sij nga̱ nuguanꞌ daj. Ni̱ nacui ni sij ꞌngo̱ tsínj daj gu̱ꞌnaj síꞌ Esteban. Ni̱ huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj xuman sa̱ꞌ ruhua niꞌi Yanꞌanj. Ni̱ nu̱n sa̱ꞌ niman sij Espíritu Santo. Ni̱ nacui ni sij tsínj gu̱ꞌnaj Felipe nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Prócoro nej, tsínj gu̱ꞌnaj Nicanor nej, tsínj gu̱ꞌnaj Timón nej, tsínj gu̱ꞌnaj Parmenas nej, tsínj gu̱ꞌnaj Nicolás nej, huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Antioquía. Ni̱ hua guidaꞌa síꞌ si-du̱cuanj ni tsínj israelita. 6Ngaa ni̱ ganiquinꞌ ichij ranꞌ tsínj daj rian ni tsínj apóstol. Ni̱ gutaꞌ ni apóstol raꞌa ni sij rian ni síꞌ. Ni̱ gachínj jniꞌyaj ni sij rian Yanꞌanj si chra̱cuij Yanꞌanj ni síꞌ nga̱ sun na̱caj ni síꞌ.

7Ni̱ gaxaꞌni̱ si-nu̱guanꞌ Señor. Ni̱ huaj gahuin nico ni tsínj diguiꞌyun si-nu̱guanꞌ Jesucristo chruhua xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ nico ni chrej guxuman ruhua niꞌi Jesucristo nej. Ni̱ dagahuin ni sij si-nu̱guanꞌ síꞌ.

Arresto de Esteban

8Ni̱ sa̱ꞌ guiꞌyaj Esteban nga̱ si-fuerza Yanꞌanj. Ni̱ chracuij Yanꞌanj manꞌan sij sisi̱ gui̱ꞌyaj sij si sa̱ꞌ scanij ni ngüi̱. 9Ni̱ hua ꞌngo̱ xiꞌninꞌ ni tsínj ma̱n chruhua nuhui nico. Ni̱ gu̱ꞌnaj ni sij ni tsínj Libertados. Ni̱ guinicaj dugüiꞌ ni síꞌ nga̱ ni tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Cirene nga̱ ni tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Alejandría nej, ni tsínj ꞌna̱ꞌ estado Cilicia nej, ni tsínj ꞌna̱ꞌ estado Asia nej. Ni̱ gaxi̱ꞌi gaꞌmi ꞌngo̱ ango ni sij gununꞌ ni sij nga̱ Esteban. 10Sani̱ nun ga̱ꞌue guiꞌyaj gana ni sij nga̱ si-nu̱guanꞌ síꞌ xiꞌí si gahuin chru̱n sa̱ꞌ síꞌ, guiꞌyaj Espíritu Santo. 11Hué dan ni̱ guiꞌyaj hui̱ ni sij sisi̱ ga̱ꞌmi yya̱ hui̱j hua̱ꞌnij tsínj daj sisi̱ hua gunun ni síꞌ gaꞌmi quij Esteban xiꞌí Moisés nga̱ xiꞌí Yanꞌanj nej.

12Hué ducuánj daj huin ni̱ gaꞌmi quij ni ngüi̱ xiꞌí Esteban, guiꞌyaj ni tsínj daj. Ni̱ hué daj gaꞌmi ni tsínj huin achij nej nga̱ ni tsínj digyán si-ley Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Hué dan ni̱ guidaꞌa ni sij Esteban guxun ni sij. Ni̱ nicaj ni sij gaꞌna̱ꞌ ni sij rian junta nico. 13Ni̱ ganaꞌnoꞌ ni sij ni tsínj gui̱niquinꞌ na̱taꞌ nuguanꞌ yya̱. Ni̱ gataj ni tsínj gaꞌmi nuguanꞌ yya̱ daj:

―Yaꞌyoj aꞌmi quij tsínj nan xiꞌí nuhui sa̱ꞌ ni̱nꞌ nan nga̱ xiꞌí si-ley Yanꞌanj nej. 14Ni̱ hua gunun aninꞌ únj si gaꞌmi sij sisi̱ du̱guane Jesús Nazareno nuhui nan. Ni̱ gataj sij sisi̱ na̱duna Jesús si-du̱cuanj néꞌ huin ducuánj hua gaꞌninꞌ Moisés sun rian néꞌ si gui̱ꞌyaj néꞌ. ―Daj gataj ni tsínj niquinꞌ nataꞌ nuguanꞌ yya̱ daj.

15Ni̱ guiniꞌyaj sa̱ꞌ daranꞌ ni tsínj ma̱n junta daj rian Esteban. Ni̱ nu̱n rian sij da̱j rúnꞌ nu̱n rian ꞌngo̱ ángel.

7

Defensa y muerte de Esteban

1Hué dan ni̱ nachínj snanꞌanj chrej aꞌninꞌ Esteban. Ni̱ gataj sij:

―Xa̱ngaꞌ huin daranꞌ ni nuguanꞌ nan níꞌ. ―Daj gataj sij gunun Esteban.

2Ngaa ni̱ nanica̱j Esteban gataj síꞌ:

―Jnánj néꞌ, daꞌnuj néꞌ, gu̱nun sa̱ꞌ á re̱ꞌ si ga̱ꞌmī. Ngaa gane xíꞌ gu̱ꞌnaj Abraham yoꞌój Mesopotamia asi̱j nun ganꞌanj sij ga̱ne sij xumanꞌ Harán, ngaa ni̱ gurugüiꞌ Yanꞌanj rian sij. Ni̱ hua sa̱ꞌ ni̱nꞌ ꞌueé Yanꞌanj. 3Ni̱ gataj Yanꞌanj gunun Abraham: “Ga̱hui re̱ꞌ xánj re̱ꞌ rian nne ni dugüíꞌ re̱ꞌ. Ni̱ ga̱nꞌanj re̱ꞌ ꞌngo̱ yoꞌój di̱gyānj rián re̱ꞌ.” Gataj Yanꞌanj gunun Abraham. 4Hué dan ni̱ gahui Abraham xánj ni tsínj Caldeo ganꞌanj sij xumanꞌ Harán gane sij. Ni̱ ngaa gahuiꞌ chrej sij, ni̱ nicaj Yanꞌanj Abraham gaꞌna̱ꞌ sij yoꞌój nan rian ma̱n ni é re̱ꞌ yya̱j. 5Sani̱ nun ga̱ꞌuiꞌ Yanꞌanj urin xicoꞌ yoꞌój rian gu̱run sij. Sani̱ gataj yya Yanꞌanj sisi̱ da ru̱cu, ngaa ni̱ ri̱qui Yanꞌanj yoꞌój nan rian ni daꞌníj daꞌni̱ siꞌni̱ sij ga̱ne ni̱ganj ni̱nꞌ ni sij. Ni̱ hué daj gataj Yanꞌanj ngaa nitaj daꞌníj Abraham mánj.

6’Ni̱ hué daj gataj Yanꞌanj gunun sij: “Gui̱man ni daꞌni̱ siꞌni̱ re̱ꞌ doꞌój ango ni ngüi̱. Ni̱ gui̱ꞌyaj sun yu̱n ni sij rian ni síꞌ. Ni̱ gui̱ranꞌ yaco ni sij, gui̱ꞌyaj ni tsínj ma̱n yoꞌój daj da gui̱sij ga̱nꞌanj ciento yoꞌ. 7Sani̱ ni tsínj rian gui̱ꞌyaj sun yu̱n ni daꞌni̱ siꞌni̱ re̱ꞌ, ni̱ ga̱huin castigo ni sij, gui̱ꞌyā. Ni̱ ne̱ꞌ ru̱cu, ni̱ ga̱hui ni daꞌni̱ siꞌni̱ re̱ꞌ yoꞌój daj, gui̱ꞌyā. Ngaa ni̱ gui̱nicoꞌ ni sij manꞌānj yuꞌuj nan.” Daj gataj Yanꞌanj gunun xíꞌ Abraham asi̱j ná.

8’Ni̱ guiꞌyaj yya Yanꞌanj ꞌngo̱ nuguanꞌ sa̱ꞌ nga̱ Abraham. Ni̱ gaꞌninꞌ Yanꞌanj sun sisi̱ gu̱taꞌ ni da̱ꞌnij Abraham daꞌngaꞌ nnee̱ cúj ni sij. Ni̱ ngaa huaj daꞌníj sij Isaac itu̱nj güi, ni̱ gutaꞌ sij daꞌngaꞌ nnee̱ cúj síꞌ. Ni̱ hué daj guiꞌyaj Isaac xiꞌí daꞌníj sij tsínj gu̱ꞌnaj Jacob nej. Ni̱ uyan guiꞌyaj Jacob nga̱ ni xu̱huij daꞌníj sij ni tsínj gane asi̱j ná.

9’Ni̱ gahuin xicoj ruhua ni xíꞌ guiniꞌi ni sij jnánj ni sij huin tsínj gu̱ꞌnaj José. Ni̱ guduꞌuej ni sij síꞌ ganꞌanj síꞌ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Egipto. Sani̱ huaj Yanꞌanj nga̱ José. 10Ni̱ nacaj Yanꞌanj José scanij daranꞌ ni sayun guiranꞌ sij. Ni̱ guiꞌyaj Yanꞌanj sisi̱ ga̱ranꞌ ruhua rey gu̱ꞌnaj Faraón niꞌi sij xíꞌ José huin síꞌ rey nicaj sun yoꞌój Egipto. Ni̱ gahuin chru̱n sa̱ꞌ xíꞌ José rian rey daj, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ guiꞌyaj rey Faraón sisi̱ ga̱huin xíꞌ José gobernado rian yuꞌuj gu̱ꞌnaj Egipto. Ni̱ gahuin sij tsínj nicaj yunꞌunj chruhua ni̱nꞌ ducuá rey Faraón nej.

11’Ni̱ ngaa daj gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ xiꞌna̱ nico ꞌngo̱ gue̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Egipto nga̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Canaán nej. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua sayun rian ni ngüi̱ daj. Ni̱ nun gui̱riꞌ ni xíꞌ si xa̱ ni sij. 12Sani̱ gunun xíꞌ Jacob sisi̱ ma̱n strigo Egipto. Ngaa ni̱ gaꞌníj sini sij ga̱nꞌanj ni daꞌníj sij yuꞌuj daj huin ni tsínj daj ni xíꞌ. 13Ni̱ ngaa guisíj hui̱j ganꞌanj ni sij yuꞌuj daj, ni̱ gataj yya José gunun ni sij sisi̱ jnánj ni sij huin síꞌ. Ngaa ni̱ guiniꞌi rey Faraón da̱j hua ni dugüiꞌ xíꞌ José.

14’Hué dan ni̱ gaꞌninꞌ xíꞌ José nuguanꞌ sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ daranꞌ ni du̱güiꞌ chrej sij Jacob ga̱ne ni síꞌ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Egipto. Ni̱ guisíj hua̱ꞌnij xia xi̱nunꞌ ni ngüi̱ huin ni du̱güiꞌ Jacob. 15Hué daj gahuin guiranꞌ xíꞌ Jacob ganꞌanj sij yoꞌój Egipto. Ni̱ hué yuꞌuj daj gane sij gahuiꞌ sij. Ni̱ gahuiꞌ ni xíꞌ nej. 16Ni̱ nicaj ni sij níman ni síꞌ ganꞌanj ni sij xumanꞌ gu̱ꞌnaj Siquem. Ni̱ gachinꞌ ni sij chruhua huej hua guiránj xíꞌ Abraham nga̱ sanꞌanj naruꞌue síꞌ rian ni daꞌníj tsínj gu̱ꞌnaj Hamor xumanꞌ Siquem.

17’Ni̱ ngaa ꞌna̱ꞌ gahuin ni̱chrunꞌ ni güi rúnꞌ hua gataj yya Yanꞌanj gunun Abraham, ngaa ni̱ gahuin nico ni tsínj huin ni xíꞌ ni tsínj israelita. Ni̱ guixiꞌna̱j ni sij mán ni sij Egipto. 18Ni̱ hué daj guiꞌyaj ni sij da gatúj ango rey Egipto. Ni̱ nun niꞌi síꞌ José mánj. 19Ni̱ hué rey daj huin tsínj digyaꞌ yunꞌunj ni dugüiꞌ néꞌ ni tsínj israelita. Ni̱ chranꞌ yunꞌunj sij ni xíꞌ. Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ du̱na ni xíꞌ ni daꞌníj ni sij lij ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ si ga̱huiꞌ-íꞌ. 20Ni̱ ngaa daj gaꞌnga ꞌngo̱ tsinꞌ snoꞌo gu̱ꞌnaj Moisés. Ni̱ garanꞌ ruhua Yanꞌanj niꞌi-ínꞌ tsinꞌ daj. Ni̱ hua̱ꞌnij yahui̱ duguachij chrej sij nga̱ nni sij ducuá nu̱ngüej síꞌ. 21Ni̱ ngaa dunáj nu̱ngüej síꞌ tsinꞌ daj ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ, ngaa ni̱ ganacaj daꞌni̱ xa̱na rey Faraón tsinꞌ daj. Ni̱ duguachij únꞌ tsinꞌ daj. Ni̱ gahuin-ínꞌ daꞌ rúnꞌ huin daꞌníj manꞌan únꞌ. 22Ni̱ gahuin chru̱n Moisés daranꞌ nuguanꞌ niꞌi ni tsínj egipcio. Ni̱ nicaj sun si-nu̱guanꞌ sij. Ni̱ guiꞌyaj sa̱ꞌ sij nej.

23’Ni̱ ngaa guisíj Moisés hui̱j xia yoꞌ, ni̱ gani ruhua sij ga̱nꞌanj ni̱ꞌyaj sij da̱j ranꞌ ni dugüiꞌ sij ni tsínj israelita. 24Ni̱ ngaa guiniꞌi sij sisi̱ chranꞌ ꞌngo̱ tsínj egipcio ꞌngo̱ dugüiꞌ sij, ngaa ni̱ nacaj sij tsínj huin dugüiꞌ sij. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij tsínj egipcio daj xiꞌí si guiꞌyaj síꞌ. 25Daj si gani ruhua Moisés sisi̱ xa̱caj ni dugüiꞌ sij cuenta sisi̱ na̱caj Yanꞌanj ni síꞌ xiꞌí manꞌan sij. Sani̱ nun xa̱caj ni síꞌ cuenta xiꞌí si guiꞌyaj sij mánj.

26’Ango güi ni̱ guiniꞌi Moisés sisi̱ ununꞌ hui̱j tsínj israelita. Ni̱ huin ruhua sij sisi̱ na̱ꞌmi sa̱ꞌ nu̱ngüej síꞌ. Ngaa ni̱ gataj sij: “Dugüiꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ. Ni̱ u̱n sin huin ni̱ óꞌ nu̱ngüej é re̱ꞌ únj.” Gataj Moisés gunun nu̱ngüej sij. 27Sani̱ tsínj óꞌ dugüiꞌ daj, ni̱ ráj raꞌa sij Moisés, ni̱ gataj sij: “Ni̱ u̱n tsínj ganí so̱ꞌ, ni̱ gahuín so̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj gaꞌninꞌ rian únj únj, asi̱ ꞌngo̱ guesi̱ huín so̱ꞌ nej ga̱ níꞌ. 28Ruhuá re̱ꞌ da̱gahuiꞌ re̱ꞌ manꞌānj daꞌ rúnꞌ dagahuíꞌ re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj egipcio guqui nan níꞌ.” Daj gataj sij gunun Moisés. 29Ni̱ ngaa gunun Moisés nuguanꞌ daj, ni̱ gunánj sij ganꞌanj sij ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Madián. Sani̱ sé xánj sij huin mánj. Ni̱ gaꞌnga hui̱j daꞌni̱ snoꞌo sij yuꞌuj daj.

30’Ni̱ ngaa gachin hui̱j xia yoꞌ, ni̱ ganꞌanj Moisés ꞌngo̱ yuꞌuj huin quij guiꞌyanj na̱co ni̱chrunꞌ quij gu̱ꞌnaj Sinaí. Ni̱ guiniꞌi sij ꞌngo̱ coj tanj rian anun yanꞌa̱n. Ni̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ ángel scanij yanꞌa̱n daj guiniꞌi sij. 31Ni̱ ganꞌanj ruhua Moisés nga̱ si guiniꞌi sij daj. Ni̱ ngaa ganꞌanj nichi sij gui̱niꞌyaj sa̱ꞌ sij, ni̱ gunun sij gaꞌmi si-na̱ne manꞌan Señor. 32Ni̱ gataj Señor: “Huēj huin Danꞌanj ni xí re̱ꞌ gane ni sij asi̱j hua ná. Huēj huin Danꞌanj Abraham nga̱ Isaac nej, Jacob nej.” Daj gataj Yanꞌanj gunun Moisés. Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi nagunánj Moisés xiꞌí si guxuꞌuiꞌ sij. Ni̱ nun gui̱sij ruhua sij gui̱niꞌyaj sij coj da mánj. 33Ngaa ni̱ gataj Señor gunun sij: “Gui̱ri so̱ꞌ dacánj so̱ꞌ. Daj si rian niquinꞌ so̱ꞌ huin yoꞌój sa̱ꞌ rian nne manꞌānj. 34Xa̱ngaꞌ hua guiniꞌīnj da̱j ranꞌ ni tsínj nicoꞌ manꞌānj sayun ma̱n ni sij Egipto. Ni̱ gunūnj si uchej ni sij xiꞌí sayun daj. Ni̱ ꞌna̱ꞌ manꞌānj sisi̱ ga̱ níꞌnij rian ni sij rian sayun ranꞌ ni sij. Xiꞌí daj ga̱huaꞌ so̱ꞌ si ga̱ꞌnī ga̱nꞌanj so̱ꞌ Egipto aj.” Gataj Señor gunun Moisés.

35’Hué dan ni̱ nun ga̱ranꞌ ruhua ni dugüiꞌ Moisés guiniꞌi ni sij síꞌ. Ni̱ gataj ni sij gunun síꞌ: “Ni̱ u̱n tsínj ganí so̱ꞌ, ni̱ gahuín so̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj gaꞌninꞌ rian ni únj únj, asi̱ ꞌngo̱ güesi̱ huín so̱ꞌ ga̱ níꞌ.” Hué daj gataj ni sij. Sani̱ gaꞌníj Yanꞌanj sisi̱ ga̱huin Moisés ꞌngo̱ tsínj aꞌninꞌ nico scanij ni tsínj israelita na̱caj sij ni síꞌ. Ni̱ hué daj guiꞌyaj Yanꞌanj nga̱ Moisés ngaa guiniꞌi sij ángel niquinꞌ scanij coj tanj daj. 36Ni̱ hué Moisés huin si guiri ni tsínj israelita Egipto. Ni̱ hué manꞌan sij guiꞌyaj si sa̱ꞌ Egipto. Ni̱ hué daj guiꞌyaj sij rian gu̱ꞌnaj Mar Rojo nga̱ quij quiꞌyanj na̱co ngaa achéj ni tsínj israelita hui̱j xia yoꞌ yuꞌuj daj. 37Ni̱ hué Moisés huin si gataj gunun ni tsínj israelita: “Yanꞌanj gui̱ꞌyaj sisi̱ ga̱hui ꞌngo̱ tsínj scanij a ni é re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ꞌmi síꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ daꞌngaꞌ rúnꞌ ꞌyaj manꞌānj, ni̱ hué daj gui̱ꞌyaj síꞌ nej. Gu̱nun a ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ síꞌ.” Daj gataj Moisés.

38’Ni̱ hué Moisés gahuin tsínj huaj nga̱ daranꞌ ni tsínj israelita ne̱ꞌ quij guiꞌyanj na̱co ngaa gachéj ni sij nga̱ ángel. Ni̱ ángel daj huin si gaꞌmi nga̱ Moisés ne̱ꞌ quij gu̱ꞌnaj Sinaí nej. Ni̱ gachéj ángel nga̱ ni xíꞌ nej. Ni̱ gaꞌuiꞌ Yanꞌanj ni nuguanꞌ hua ni̱ꞌnaꞌ rian Moisés sisi̱ di̱gyán síꞌ ni nuguanꞌ daj rian néꞌ, ni̱ ga̱ ni̱ꞌnaꞌ néꞌ. 39Sani̱ nun ga̱ꞌuej ruhua ni xíꞌ da̱gahuin ni sij si-nu̱guanꞌ Moisés. Ni̱ danica̱j ni sij ne̱ꞌ ru̱cu síꞌ. Ni̱ huin ruhua ni sij nanica̱j ni sij Egipto. 40Ni̱ gataj ni sij gunun tsínj gu̱ꞌnaj Aarón: “Gui̱ꞌyáj re̱ꞌ ꞌngo̱ yanꞌanj sisi̱ gui̱ta diaj rian néꞌ ga̱che néꞌ. Daj si nun niꞌi néꞌ si ranꞌ Moisés tsínj guiri néꞌ Egipto.” Daj gataj ni sij gunun Aarón. 41Hué dan ni̱ guiꞌyaj ni sij ꞌngo̱ yanꞌanj nari raꞌa ni sij. Ni̱ hua-áꞌ da̱j rúnꞌ hua ꞌngo̱ cero le hua-áꞌ. Ni̱ dagahuiꞌ ni sij ni xucu guiꞌyaj ni sij ꞌngo̱ guiꞌyanj rian yanꞌanj nari ni sij daj. Ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua ni sij nga̱ yanꞌanj guiꞌyaj raꞌa ni sij daj.

42’Hué dan ni̱ gahuin ni̱ni manꞌan Yanꞌanj xa̱ngaꞌ rian ni sij. Ni̱ duna Yanꞌanj ni sij si gui̱nicoꞌ ni sij ni yatiꞌ mán xataꞌ nga̱ yahui̱ nej, güi nej. Ni̱ hué daj garun ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j hua ná. Ni̱ garun ni sij rian yanj huin si-libro Yanꞌanj. Ni̱ gataj ni sij:

Ni tsínj israelita huin ín re̱ꞌ.

Sé rian manꞌānj dagahuiꞌ a ni é re̱ꞌ xucu ngaa gane ni é re̱ꞌ hui̱j xia yoꞌ quij guiꞌyanj na̱co mánj.

43Sani̱ nicaj a ni é re̱ꞌ nuhui atsij gane yanꞌanj gu̱ꞌnaj Moloc gachéj a ni é re̱ꞌ.

Ni̱ nicaj á re̱ꞌ yanꞌanj huin yatiꞌ guiꞌyaj raꞌa á re̱ꞌ gu̱ꞌnaj Renfán.

Ni̱ guiꞌyaj á re̱ꞌ nu̱ngüej yanꞌanj daj sisi̱ gui̱nun yanꞌanj a ni é re̱ꞌ.

Hué xiꞌí daj ni̱ ga̱ꞌnī a ni é re̱ꞌ ga̱nꞌanj án re̱ꞌ ꞌngo̱ yuꞌuj ne̱ꞌ rian xumanꞌ Babilonia ga̱ne a ni é re̱ꞌ, gui̱ꞌyā aj.

Daj gataj Yanꞌanj. Ni̱ hué daj garun ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j hua ná.

44’Ni̱ nicaj ni xíꞌ hueꞌ atsij ducuá Yanꞌanj xa̱ngaꞌ ngaa huaj ni sij quij quiꞌyanj na̱co daj. Ni̱ hueꞌ daj gane Yanꞌanj gaꞌmi sij rian ni xi néꞌ. Ni̱ hua gaꞌninꞌ Yanꞌanj sun rian Moisés sisi̱ gui̱ꞌyaj sij nuhui atsij daj. Ni̱ digyán Yanꞌanj ꞌngo̱ ducuánj da̱j ga̱ gui̱ꞌyaj Moisés nuhui daj. Ni̱ uyan hua nuhui daj nga̱ nuhui digyán Yanꞌanj rian Moisés. 45Ni̱ nahuin raꞌa ni xíꞌ nuhui atsij daj. Ni̱ nicaj ni sij nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Josué gaꞌna̱ꞌ ni sij nuhui daj da doꞌój ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej. Ni̱ guiri Yanꞌanj ni síꞌ doꞌój ni síꞌ. Ni̱ gatúj ni xíꞌ rian doꞌój ni síꞌ, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ nicaj ni sij nuhui atsij daj da guinicaj rey David sun rian ni sij.

46’Ni̱ garanꞌ ruhua Yanꞌanj niꞌi rey David. Ni̱ gachínj jniꞌyaj David rian Yanꞌanj sisi̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj manꞌan sij ꞌngo̱ nuhui ga̱huin ducuá Yanꞌanj huin Yanꞌanj guinicoꞌ xíꞌ Jacob. 47Sani̱ guiꞌyaj tsínj gu̱ꞌnaj Salomón nuhui daj. 48Sani̱ nitaj si nne Yanꞌanj xa̱ngaꞌ chruhua hueꞌ ꞌyaj raꞌa ni tsínj mánj. Daj si gataj ꞌngo̱ tsínj ngaa gaꞌmi sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j hua ná:

49Xataꞌ huin ꞌngo̱ chrun xila sa̱ꞌ nnēj.

Ni̱ yoꞌój huin ꞌngo̱ rúnꞌ huin rian utāj dacō.

Xiꞌí daj nitaj si huaj si gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ ꞌngo̱ hueꞌ rian ga̱nēj.

Ni̱ nitaj nu̱nj ꞌyaj sisi̱ gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ rian naran ruhuāj mánj.

50Daj si manꞌānj guiꞌyaj daranꞌ ni rasu̱n.

Daj gataj Yanꞌanj rian tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj daj.

51’Ni̱ tsínj soꞌo huin ín re̱ꞌ. Ni̱ quij niman án re̱ꞌ nej. Ni̱ nunun a ni é re̱ꞌ nej. Ni̱ganj ununꞌ a ni é re̱ꞌ nga̱ Espíritu Santo. Ni̱ uyan ꞌyaj á re̱ꞌ nga̱ ni xi a ni é re̱ꞌ guimán asi̱j ná. 52Ni̱ guinicoꞌ ni xi a ni é re̱ꞌ daranꞌ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ dagahuiꞌ ni sij ni tsínj gaꞌmi sini sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ tsínj hua ni̱ca niman huin síꞌ Jesús. Ni̱ nagaꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ manꞌan síꞌ raꞌa ni tsínj quij hua. Ni̱ dagahuiꞌ a ni é re̱ꞌ manꞌan síꞌ. 53Ni̱ nahuin raꞌa á re̱ꞌ si-ley Yanꞌanj riqui ni ángel rian án re̱ꞌ. Sani̱ nun dagahuin a ni é re̱ꞌ nuguanꞌ da mánj. ―Daj gataj tsínj gu̱ꞌnaj Esteban rian ni tsínj huin achij ganꞌanj junta nico daj.

54Ni̱ ngaa gunun ni sij si-nu̱guanꞌ Esteban, ni̱ ducu gaꞌman ruhua ni sij daꞌ xa ru̱j yanꞌ ni sij xiꞌí Esteban. 55Ni̱ gatúj ꞌueé Espíritu Santo niman Esteban. Ni̱ guiniꞌyaj sij xataꞌ. Ni̱ gurugüiꞌ Yanꞌanj guiniꞌi sij. Ni̱ hua sa̱ꞌ ni̱nꞌ ꞌueé hua Yanꞌanj. Ni̱ guiniꞌi sij sisi̱ ganiquinꞌ Jesús ne̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌ manꞌan Yanꞌanj nej. 56Hué dan ni̱ gataj Esteban:

―Ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ. Hua níꞌnij xataꞌ niꞌyā. Ni̱ niquinꞌ daꞌníj ni ngüi̱ ne̱ꞌ chrej raꞌa sa̱ꞌ manꞌan Yanꞌanj huin sij Jesús. ―Daj gataj Esteban gunun ni sij.

57Ngaa ni̱ gaguáj nucuaj ni̱nꞌ ruhua ni sij. Ni̱ garánj daranꞌ ni sij rian niquinꞌ Esteban. 58Ni̱ guiri ni sij síꞌ duꞌua xumanꞌ daj. Ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij yej manꞌan síꞌ. Ni̱ ni tsínj gaꞌmi gaquinꞌ xiꞌí Esteban, ni̱ guiri ni sij si-ganꞌ ni sij gurúj acuanꞌ ni sij rian niquinꞌ ꞌngo̱ tsínj hua lij gu̱ꞌnaj síꞌ Saulo. 59Diaj hua gue̱ aꞌuiꞌ ni sij yej, ni̱ gachínj jniꞌyaj Esteban rian Jesucristo. Ni̱ gataj sij:

―Señor Jesús, na̱huin raꞌá re̱ꞌ nimānj anj. ―Daj gataj Esteban gunun Jesucristo.

60Hué dan ni̱ guiniquinꞌ ráj da̱coj sij, ni̱ gaguáj nucuaj sij. Ni̱ gataj sij:

―Señor, si̱ xacaj re̱ꞌ cuenta nga̱ gaquinꞌ ꞌyaj ni sij yūnj mánj. ―Daj gataj sij, ni̱ gahuiꞌ sij.

8

Saulo persigue a la iglesia

1Ni̱ gaꞌuej ruhua Saulo sisi̱ da̱gahuiꞌ ni sij Esteban. Ni̱ hué gue̱ güi daj, ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij chranꞌ yunꞌunj ni sij ni tsínj nahuin yuꞌ guinicoꞌ Yanꞌanj huin ni tsínj mán xumanꞌ Jerusalén. Hué dan ni̱ gaxaꞌni̱ daranꞌ ni síꞌ riqui estado Judea nga̱ estado Samaria nej. Sani̱ nun gaxaꞌni̱ manꞌan ni tsínj apóstol ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesús rian ni ngüi̱. 2Ni̱ ganꞌanj go̱ꞌngo ni tsínj hua sa̱ꞌ niman ganꞌanj ga̱chinꞌ ni sij Esteban. Ni̱ gaco ni̱nꞌ ruhua ni sij xiꞌí síꞌ. 3Ni̱ ni güi daj gahuin huue Saulo chranꞌ yunꞌunj sij ni tsínj guinicoꞌ Yanꞌanj. Ni̱ atúj sij chruhua ni hueꞌ xun sij ni tsínj nga̱ ni ngüi̱ xa̱na garij sij ducuaga̱ꞌ.

Predicación del evangelio en Samaria

4Sani̱ ni tsínj gaxaꞌni̱, ni̱ gachéj ni sij ni̱nꞌ ga̱chraꞌ. Ni̱ nataꞌ ni sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj gunun ni ngüi̱ rian huaj ni sij. 5Ni̱ hua ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Felipe. Ni̱ ganꞌanj sij ꞌngo̱ xumanꞌ gu̱ꞌnaj Samaria. Ni̱ gaꞌmi sij si-nu̱guanꞌ Cristo xumanꞌ daj. 6Ni̱ uyan ruhua ni sij gunun sa̱ꞌ ni sij si-nu̱guanꞌ Felipe xiꞌí si guiniꞌi ni sij si sa̱ꞌ guiꞌyaj Felipe. 7Ni̱ ganahuin gaꞌi̱ ni ngüi̱ nu̱n nane̱ xi̱ꞌi níman. Ni̱ gaguáj nucuaj ni nane̱ xi̱ꞌi daj gahui niman ni ngüi̱. Ni̱ ganahuin gaꞌi̱ ni ngüi̱ nareꞌ nnee̱ cúj nga̱ ni ngüi̱ yacuan nej. 8Ngaa ni̱ ni̱nꞌ ruhua gahuin nia̱ꞌ ruhua ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ daj.

9Ni̱ hua ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Simón. Ni̱ asi̱j sini ni̱ guiꞌyaj chre sij. Ni̱ digyaꞌ yunꞌunj sij ni ngüi̱ mán xumanꞌ daj. Ni̱ guiꞌyaj sij sisi̱ achij sij doj rian ni ngüi̱. 10Ni̱ gunun sa̱ꞌ daranꞌ ni tsínj hua lij nga̱ ni tsínj hua achij si-nu̱guanꞌ Simón. Ni̱ gataj ni sij:

―Nucuaj si-nu̱guanꞌ tsínj daj, guiꞌyaj manꞌan Yanꞌanj. ―Daj gataj ni sij xiꞌí Simón.

11Ni̱ gunun ꞌueé ni ngüi̱ nga̱ si gaꞌmi tsínj daj xiꞌí si digyaꞌ yunꞌunj sij ni ngüi̱ daj. Ni̱ asi̱j hua ná guiꞌyaj chre sij. 12Sani̱ ngaa nataꞌ Felipe nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nicaj sun Yanꞌanj rian néꞌ nga̱ nuguanꞌ xiꞌí Jesucristo, ni̱ guxuman ruhua ni tsínj ma̱n xumanꞌ daj si-nu̱guanꞌ Felipe. Ngaa ni̱ gataꞌ nnee ni tsínj snoꞌo nga̱ ni ngüi̱ xa̱na nej. 13Ni̱ guxuman ruhua manꞌan Simón nej. Ni̱ gataꞌ nnee sij. Ni̱ gaxi̱ꞌi sij guinicaj dugüiꞌ ni̱ganj sij nga̱ Felipe. Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua sij nga̱ si sa̱ꞌ nico guiꞌyaj Felipe.

14Ni̱ ngaa gunun ni tsínj huin apóstol mán xumanꞌ Jerusalén sisi̱ guxuman ruhua ni ngüi̱ mán xumanꞌ Samaria si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, ngaa ni̱ gaꞌníj ni sij Pedro nga̱ Juan ga̱nꞌanj ni̱ꞌyaj nu̱ngüej síꞌ rian ma̱n ni ngüi̱ daj. 15Ni̱ ngaa guisíj nu̱ngüej sij, ngaa ni̱ gachínj jniꞌyaj nu̱ngüej sij rian Yanꞌanj sisi̱ ga̱tu Espíritu Santo niman ni ngüi̱ guxuman ruhua niꞌyaj Jesucristo. 16Daj si achin si gaꞌna̱ꞌ Espíritu Santo rian ni sij. Maan si gataꞌ nnee ni sij nga̱ si-xugüi Jesucristo. 17Ngaa ni̱ gutaꞌ Pedro nga̱ Juan raꞌa nu̱ngüej síꞌ chra̱ ni sij. Hué dan ni̱ gaꞌna̱ꞌ Espíritu Santo rian ni sij aj.

18Ni̱ guiniꞌi Simón sisi̱ gatúj Espíritu Santo niman ni ngüi̱ ngaa gutaꞌ nu̱ngüej síꞌ raꞌa síꞌ chra̱ ni ngüi̱. Hué dan ni̱ reque̱ sij ga̱ꞌuiꞌ sij sanꞌanj rian nu̱ngüej síꞌ. 19Ni̱ gataj sij gunun Pedro nga̱ Juan:

―Ri̱qui nu̱ngüej é re̱ꞌ fuerza daj rian manꞌānj. Ngaa ni̱ u̱n tsínj gu̱tāj raꞌāj chra̱, ni̱ ga̱tu Espíritu Santo niman síꞌ. ―Daj gataj Simón.

20Ngaa ni̱ gataj Pedro gunun Simón:

―Ni̱ ꞌngo̱ ga̱ niꞌya ni̱ganj ni̱nꞌ si-sanꞌánj re̱ꞌ nga̱ manꞌán re̱ꞌ. Daj si ani ruhuá re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌue gui̱rúnꞌ nga̱ si-súnꞌ si riqui yu̱n Yanꞌanj rian néꞌ. 21Sé güendá re̱ꞌ huin sisi̱ gui̱ꞌyáj re̱ꞌ da mánj. Daj si nitaj si hua ni̱ca nimán re̱ꞌ rian Yanꞌanj mánj. 22Na̱nicaj ruhuá re̱ꞌ xiꞌí si-ga̱quinꞌ re̱ꞌ. Ni̱ ga̱chinj jniꞌyáj re̱ꞌ rian Yanꞌanj. Ni̱ si ruhuaj ni̱ gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico xiꞌí nuguanꞌ gani ruhua nimán re̱ꞌ aj. 23Daj si niꞌīnj sisi̱ ani xicoj ruhuá re̱ꞌ nga̱ nimán re̱ꞌ. Ni̱ anumí re̱ꞌ, ꞌyaj nuguanꞌ xi̱ꞌi nu̱n chruhua nimán re̱ꞌ. ―Daj gataj Pedro gunun Simón.

24Ngaa ni̱ gataj Simón:

―Ga̱chinj jniꞌyaj nu̱ngüej é re̱ꞌ rian Yanꞌanj rian xiꞌīj sisi̱ nitaj si ga̱huin ngāj rúnꞌ gataj nu̱ngüej é re̱ꞌ gunūnj. ―Daj gataj Simón gunun Pedro nga̱ Juan.

25Ni̱ ngaa guisíj nataꞌ nu̱ngüej sij nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si-nu̱guanꞌ Señor, ngaa ni̱ guina̱nꞌ nu̱ngüej sij xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ nataꞌ nu̱ngüej sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nuguanꞌ sa̱ꞌ rian gaꞌi̱ xumanꞌ rian nne ni tsínj Samaritano aj.

Felipe y el etíope

26Ngaa ni̱ gaꞌmi ꞌngo̱ si-ángel Señor rian ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Felipe. Ni̱ gataj-áꞌ:

―Na̱xuman re̱ꞌ ga̱nꞌanj re̱ꞌ ne̱ꞌ sur chrej huaj xumanꞌ Jerusalén da xumanꞌ gu̱ꞌnaj Gaza. ―Daj gataj ángel gunun Felipe.

Ni̱ chrej daj gachin ꞌngo̱ yoꞌój quij quiꞌyanj na̱co.

27Ngaa ni̱ naxu̱man Felipe, ni̱ huaj sij chrej. Ni̱ nacaj dugüiꞌ sij nga̱ ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Etiopía. Ni̱ huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj nicaj sun rian yunꞌunj xa̱na huin reina. Ni̱ gu̱ꞌnaj unj Candace. Ni̱ ꞌna̱ꞌ unj Etiopía. Ni̱ tsínj daj dugumi si-sanꞌanj reina daj. Ni̱ ꞌngo̱ tsínj eunuco huin sij. Ni̱ hua ganꞌanj sij xumanꞌ Jerusalén gaꞌmi sa̱ꞌ sij rian Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. 28Ni̱ huaj na̱nꞌ sij xánj sij nne sij chruhua carreta sij, aya sij si-libro tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná gu̱ꞌnaj síꞌ Isaías. 29Ngaa ni̱ gataj Espíritu Santo gunun Felipe:

―Güi̱j ni̱chi re̱ꞌ xiꞌníj carreta daj. ―Daj gataj Espíritu Santo.

30Ni̱ ngaa ganꞌanj ni̱chi Felipe, ni̱ gunun sij si aya tsínj etíope daj si-libro Isaías. Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Felipe síꞌ. Ni̱ gataj sij:

―Unún re̱ꞌ si ayá re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj Felipe.

31Ngaa ni̱ gataj tsínj etíope daj:

―Da̱j gui̱ꞌyā ga̱ꞌue gu̱nūnj sisi̱ nitaj ꞌngo̱ tsínj na̱taꞌ gu̱nūnj únj. ―Daj gataj sij.

Ngaa ni̱ gachínj jniꞌyaj sij sisi̱ ga̱hui Felipe ga̱ne nu̱guanꞌan síꞌ nga̱ sij chruhua carreta.

32Ni̱ nan huin si aya sij rian libro huin si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj:

Ni̱ da̱j rúnꞌ dínj duꞌua ꞌngo̱ xachij ngaa gui̱sij xuj rian tsínj da̱gahuiꞌ xuj, ni̱ hué daj guiꞌyaj síꞌ.

Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ xachij leꞌej nitaj si aguáj xuj ngaa aca ni sij xuj, ngaa ni̱ hué daj dínj gahuin duꞌua síꞌ nej.

33Ni̱ guiriꞌ síꞌ si na̱ꞌaj xiꞌí si guiꞌyaj ni sij nga̱ síꞌ.

Ni̱ nun gui̱ꞌyaj ni̱ca ni sij nga̱ síꞌ.

Ni̱ a̱ ꞌngo̱ néꞌ si̱ gahuin nucuaj ga̱taj da̱j guiꞌyaj ni tsínj guimán nga̱ síꞌ ngaa dagahuiꞌ ni sij manꞌan síꞌ.

Ni̱ yya̱j ni̱ nitaj nnee̱ cúj sij rian xungüi̱ mánj.

Hué daj hua nuguanꞌ aya tsínj ꞌna̱ꞌ etiopía daj.

34Hué dan ni̱ nachínj snanꞌanj sij manꞌan Felipe. Ni̱ gataj sij:

―Gui̱ꞌyáj re̱ꞌ sinduj ga̱taj re̱ꞌ u̱n tsínj xi̱ꞌi aꞌmi tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj da únj. Aꞌmi sij xiꞌí manꞌan sij níꞌ. Asi̱ aꞌmi sij xiꞌí ango tsínj sa̱ꞌ. ―Daj gataj sij.

35Hué dan ni̱ gaxi̱ꞌi Felipe gaꞌmi sij. Ni̱ digyán sini sij u̱n sin huin ruhuaj gata nuguanꞌ gaya tsínj etíope daj. Ngaa ni̱ nataꞌ sij nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí Jesús gunun tsínj daj. 36Ni̱ ngaa huaj nu̱ngüej sij chruhua chrej, ni̱ guisíj nu̱ngüej sij rian nu̱n nnee. Ni̱ gataj tsínj daj:

―Hué nan nu̱n nnee. Ni̱ ga̱ꞌue ga̱taꞌ nnēj níꞌ. ―Daj gataj sij.

37Ni̱ gataj Felipe gunun sij:

―Sisi̱ hua yya xuman ruhuá re̱ꞌ niꞌyáj re̱ꞌ Jesús, ni̱ ga̱ꞌue nánj. ―Daj gataj Felipe.

Ngaa ni̱ gataj sij:

―Xuman ruhuāj sisi̱ Jesucristo huin daꞌníj Yanꞌanj anj. ―Daj gataj sij gunun Felipe.

38Hué dan ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ ga̱niquinꞌ carreta. Ni̱ nanij nu̱ngüej sij chruhua carreta. Ni̱ gatúj nu̱ngüej sij chruhua nnee. Ni̱ duguataꞌ nnee Felipe tsínj eunuco daj. 39Ni̱ ngaa gahui nu̱ngüej sij chruhua nnee, ngaa ni̱ nicaj Espíritu Santo ganꞌanj-ánꞌ Felipe. Ni̱ nun gui̱niꞌi tsínj eunuco daj Felipe ga̱ mánj. Sani̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua sij huaj sij chruhua chrej. 40Ni̱ nanun rian Felipe xumanꞌ gu̱ꞌnaj Azoto. Ngaa ni̱ daranꞌ ni xumanꞌ gachin sij, ni̱ nataꞌ sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nuguanꞌ sa̱ꞌ gunun ni ngüi̱. Ni̱ hué daj guiꞌyaj sij da guisíj sij xumanꞌ Cesarea.

9

Conversión de Saulo

1Ni̱ güi daj ni̱ nun du̱naj tsínj gu̱ꞌnaj Saulo si gataj sij sisi̱ da̱gahuiꞌ sij ni tsínj nicoꞌ manꞌan Señor Jesús. Xiꞌí daj ni̱ guisíj sij rian nne chrej aꞌninꞌ. 2Ni̱ gachínj sij yanj ata ga̱taj-áꞌ ruhua-áꞌ sisi̱ hua permiso ga̱tu sij chruhua si-nuhui ni tsínj israelita na̱naꞌuiꞌ sij daranꞌ ni tsínj nga̱ ni ngüi̱ xa̱na xacaj si-chrej Jesús. 3Hué dan ni̱ gahui sij ganꞌanj sij. Ni̱ ngaa huaj ni̱chrunꞌ sij guisíj sij xumanꞌ Damasco, ni̱ nasi̱nunj chre guiniꞌi sij guixigui̱n ꞌngo̱ yanꞌa̱n xxi ꞌna̱ꞌ xataꞌ xiꞌníj sij rian huaj sij. 4Ni̱ ꞌngo̱ ganatúj sij rian yoꞌój. Ni̱ gunun sij ꞌngo̱ nane̱ gataj-áꞌ:

―Saulo, Saulo, u̱n sin huin ni̱ chranꞌ yunꞌúnj re̱ꞌ yūnj únj. ―Daj gaꞌmi nane̱ daj gunun Saulo.

5Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Saulo. Ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱n sin huín re̱ꞌ, Señor, ―Gataj sij.

Ngaa ni̱ gaꞌmi nane̱ daj. Ni̱ gataj-áꞌ:

―Yūnj huin Jesús. Hué manꞌānj huin nicóꞌ re̱ꞌ. Ni̱ chranꞌ yunꞌúnj re̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ ngaa daꞌngaꞌ daj ꞌyáj re̱ꞌ aj. ―Daj gataj sij.

6Ngaa ni̱ nagunánj Saulo xiꞌí si xuꞌuiꞌ sij. Ni̱ gataj sij:

―Señor, u̱n sin huin ruhuá re̱ꞌ si gui̱ꞌyā únj. ―Daj gataj Saulo.

Ngaa ni̱ gataj Señor:

―Na̱chica re̱ꞌ ga̱tu re̱ꞌ chruhua xumanꞌ nan. Ni̱ ga̱taj ni sij u̱n sin huin gui̱ꞌyáj re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Jesús gunun Saulo.

7Ni̱ guxuꞌuiꞌ ni̱nꞌ ruhua ni tsínj huaj nga̱ Saulo. Ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ nun gaꞌmi ni sij. Daj si gunun ni sij gaꞌmi ꞌngo̱ nane̱. Sani̱ nun gui̱niꞌi ni sij da̱j hua-áꞌ si nitaj go̱ꞌngo tsínj niquinꞌ gaꞌmi. 8Ngaa ni̱ ganachica Saulo rian yoꞌój daj. Sani̱ ngaa naguraꞌ sij rian sij niꞌyaj sij, ni̱ nun ga̱ꞌue guiniꞌyaj sij mánj. Hué dan ni̱ guidaꞌa ni síꞌ raꞌa sij nicaj ni síꞌ manꞌan sij ganꞌanj ni síꞌ xumanꞌ Damasco. 9Ni̱ guisíj hua̱ꞌnij güi nun ga̱ꞌue guixigui̱n ni̱ꞌyaj sij. Ni̱ nun xa sij nun goꞌo sij mánj.

10Ni̱ xumanꞌ Damasco nne ꞌngo̱ tsínj diguiꞌyun si-nu̱guanꞌ Jesucristo. Ni̱ gu̱ꞌnaj síꞌ Ananías. Ni̱ gurugüiꞌ Señor rian Ananías. Ni̱ gataj sij:

―Ananías. ―Gataj Señor gunun síꞌ.

―Nan nnēj, Señor. ―Gataj Ananías gunun Señor.

11Ngaa ni̱ gataj Señor gunun Ananías:

―Na̱chica re̱ꞌ ga̱nꞌanj re̱ꞌ cayu gu̱ꞌnaj Derecha. Ni̱ ducuá tsínj gu̱ꞌnaj Judas na̱noꞌ re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Tarso gu̱ꞌnaj síꞌ Saulo. Ni̱ nne sij achínj jniꞌyaj sij riānj. 12Ni̱ ngaa achínj jniꞌyaj sij, ni̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Ananías rian nne sij, guiꞌyā. Ni̱ gutaꞌ síꞌ raꞌa síꞌ chra̱ sij sisi̱ na̱xiguin ni̱ꞌyaj sij, guiꞌyaj síꞌ. ―Daj gataj Señor gunun Ananías.

13Ngaa ni̱ gataj Ananías:

―Señor, hua gunūnj si aꞌmi gaꞌi̱ tsínj da̱j guiꞌyaj Saulo ꞌngo̱ xiꞌi̱ nga̱ ni tsínj sa̱ꞌ nicoꞌ manꞌán re̱ꞌ ni tsínj ma̱n xumanꞌ Jerusalén. 14Ni̱ ne̱ꞌ nan gaꞌna̱ꞌ sij nicaj sij ꞌngo̱ orde gaꞌuiꞌ ni chrej aꞌninꞌ rian sij sisi̱ ga̱ꞌue gui̱daꞌa sij gu̱numi sij daranꞌ ni tsínj achínj jniꞌyaj rián re̱ꞌ mán ni sij xumanꞌ nan. ―Daj gataj Ananías gunun Señor.

15Sani̱ gataj Señor gunun Ananías:

―Güi̱j re̱ꞌ. Daj si hua nacuīj Saulo sisi̱ ga̱nꞌanj sij na̱taꞌ sij nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌīj rian ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej nga̱ ni rey nej, ni tsínj israelita nej. 16Ni̱ ga̱tā rian sij sisi̱ hua nia̱n gui̱ranꞌ sij nico sayun rian xiꞌīj. ―Daj gataj Señor gunun Ananías.

17Hué dan ni̱ ganꞌanj Ananías. Ni̱ gatúj sij chruhua hueꞌ. Ni̱ gutaꞌ sij raꞌa sij chra̱ Saulo. Ni̱ gataj sij:

―Saulo, gurugüiꞌ Señor Jesús rián re̱ꞌ ngaa huáj re̱ꞌ chrej gaꞌna̱ꞌ re̱ꞌ nan, jnān. Ni̱ gaꞌníj sij yūnj gaꞌnāj rián re̱ꞌ sisi̱ na̱xiguin rundij rián re̱ꞌ. Ni̱ ga̱tu Espíritu Santo chruhua nimán re̱ꞌ, gui̱ꞌyaj sij. ―Daj gataj Ananías gunun Saulo.

18Ni̱ hué gue̱ hora daj guinij ꞌngo̱ si hua nnee̱ ga̱tsi rundij chraj rian Saulo. Ni̱ ꞌngo̱ naxigui̱n rian sij. Ngaa ni̱ naxu̱man sij ganꞌanj sij gataꞌ nnee sij. 19Hué dan ni̱ xa sij chra, ni̱ ganariꞌ fuerza sij. Ni̱ guna sij ꞌngo̱ ni güi nga̱ ni tsínj nicoꞌ Jesús ma̱n xumanꞌ Damasco.

Saulo predica en Damasco

20Hué dan ni̱ ꞌngo̱ gaxi̱ꞌi Saulo gaꞌmi sij chruhua si-nuhui ni tsínj israelita sisi̱ Jesús huin yya daꞌníj Yanꞌanj.

21Ni̱ gara yanꞌanj ruhua daranꞌ ni tsínj gunun si-nu̱guanꞌ Saulo. Ni̱ gataj ni sij:

―Sé tsínj nan huin tsínj chranꞌ yunꞌunj ni tsínj achínj jniꞌyaj rian Jesucristo xumanꞌ Jerusalén míꞌ. Ni̱ sé si huin tsínj ꞌna̱ꞌ gui̱daꞌa gu̱mi ni tsínj ma̱n nan na̱gaꞌuiꞌ sij rian ni chrej aꞌninꞌ a̱ꞌ. ―Daj gataj ni tsínj daj.

22Ni̱ gahuin nucuaj si-nu̱guanꞌ Saulo go̱ꞌngo güi. Ni̱ nun riꞌ ruhua ni tsínj israelita ma̱n xumanꞌ Damasco si ga̱taj ni sij gunun Saulo xiꞌí da̱j guiꞌyaj fuerza Saulo rian ni síꞌ sisi̱ Jesús huin Cristo.

Saulo escapa de los judíos

23Ni̱ ngaa gachin gaꞌi̱ güi, ni̱ dagaꞌmi dugüiꞌ ni tsínj israelita sisi̱ da̱gahuiꞌ ni sij Saulo. 24Sani̱ gunun Saulo nuguanꞌ dagaꞌmi dugüiꞌ ni sij. Ni̱ nugüi ni̱ganꞌ dugumi ni sij rian gahui ni ngüi̱ xumanꞌ Damasco. Daj si da̱gahuiꞌ ni sij, ruhua ni sij. 25Sani̱ ne̱ꞌ ni̱, ni̱ gaꞌníj ni tsínj nicoꞌ Jesucristo Saulo chruhua ꞌngo̱ xuguti xxi. Ni̱ dinij ni sij síꞌ chra̱ chran niquinꞌ ganica̱j duꞌua xumanꞌ Damasco. Daj ni̱ ganani síꞌ.

Saulo en Jerusalén

26Ni̱ ngaa guisíj Saulo xumanꞌ Jerusalén, ni̱ ruhua sij na̱huin yuꞌ sij nga̱ ni tsínj nicoꞌ Jesucristo. Sani̱ guxuꞌuiꞌ daranꞌ ni síꞌ niꞌyaj ni síꞌ Saulo daj. Daj si nun xu̱man ruhua ni síꞌ sisi̱ xa̱ngaꞌ nicoꞌ Saulo Jesucristo. 27Sani̱ nicaj tsínj gu̱ꞌnaj Bernabé Saulo guisíj sij rian nne ni apóstol ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesucristo rian ni ngüi̱. Ni̱ nataꞌ Bernabé rian ni síꞌ da̱j gahuin ngaa huaj Saulo chruhua chrej guiniꞌi sij Señor. Ni̱ nataꞌ síꞌ da̱j gaꞌmi Señor chruhua chrej gunun Saulo. Ni̱ hué daj nataꞌ Bernabé da̱j gaꞌmi nucuaj Saulo si-xugüi Jesús chruhua xumanꞌ Damasco nej.

28Hué dan ni̱ guna Saulo xumanꞌ Jerusalén guinicaj dugüiꞌ sij nga̱ ni tsínj nicoꞌ Jesucristo. Ni̱ hua níꞌnij rian sij gatúj sij gahui sij xumanꞌ daj. 29Ni̱ gaꞌmi nucuaj sij nga̱ si-xugüi Señor. Ni̱ gaꞌmi Saulo rian ni tsínj israelita aꞌmi snanꞌanj griego. Sani̱ gaꞌmi nachej ni síꞌ gunun sij xiꞌí si huin ruhua ni síꞌ da̱gahuiꞌ ni síꞌ Saulo. 30Ni̱ ngaa xacaj ni tsínj nicoꞌ Jesucristo cuenta, ngaa ni nicaj ni sij Saulo ganꞌanj ni sij xumanꞌ Cesarea. Hué dan ni̱ naꞌníj ni sij Saulo da xumanꞌ Tarso.

31Hué dan ni̱ daranꞌ ni tsínj guxuman ruhua niꞌyaj Jesucristo mán estado Judea nga̱ estado Galilea nej, estado Samaria nej, ni̱ gahuin dinꞌinj rian ni sij mán ni sij. Ni̱ gahuin nucuaj niman ni sij nga̱ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ achéj cuidado ni sij nga̱ si-nu̱guanꞌ Señor. Ni̱ gahuin nico ni sij xiꞌí si chracuij Espíritu Santo ni sij.

Curación de Eneas

32Ni̱ achéj Pedro ni̱nꞌ ga̱chraꞌ huaj guiniꞌi sij sisi̱ da̱j hua nne ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj. Ni̱ ganꞌanj sij gui̱niꞌi sij ni tsínj sa̱ꞌ nicoꞌ Yanꞌanj ma̱n xumanꞌ Lida nej. 33Ni̱ yuꞌuj daj nacaj dugüiꞌ sij nga̱ ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Eneas. Ni̱ guisíj itu̱nj yoꞌ ngaj síꞌ rian nna si nareꞌ nnee̱ cúj síꞌ. 34Ngaa ni̱ gataj Pedro gunun síꞌ:

―Eneas, hua ganahuin sa̱ꞌ re̱ꞌ, guiꞌyaj Jesucristo. Na̱chica re̱ꞌ. Ni̱ na̱guiꞌyaj sa̱ꞌ re̱ꞌ si-nná re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Pedro.

Hué dan ni̱ ꞌngo̱ hora ni̱ nachica Eneas.

35Ni̱ guiniꞌi daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Lida nga̱ xumanꞌ Sarón da̱j nahuin sa̱ꞌ síꞌ. Ni̱ nanica̱j ruhua ni sij guinicoꞌ ni sij Señor.

Dorcas es resucitada

36Ni̱ ngaa daj ni̱ nne ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na diguiꞌyun si-nu̱guanꞌ Jesucristo ꞌngo̱ xumanꞌ gu̱ꞌnaj Jope. Ni̱ gu̱ꞌnaj únꞌ Tabita. Ni̱ snanꞌanj griego gata ruhuaj Dorcas. Ni̱ yaꞌyoj nne únꞌ ꞌyaj sa̱ꞌ únꞌ. Ni̱ chracuij únꞌ ni ngüi̱ niqui. 37Ni̱ güi daj gaꞌnanꞌ Dorcas, ni̱ gahuiꞌ únꞌ. Ni̱ duguane ni ngüi̱ únꞌ. Ni̱ guruj ni sij manꞌan únꞌ chruhua cuarto hueꞌ nataꞌ xataꞌ. 38Ni̱ ni̱chrunꞌ ngaj xumanꞌ Jope nga̱ xumanꞌ Lida. Ni̱ ngaa gunun ni tsínj nicoꞌ Jesucristo sisi̱ nne Pedro xumanꞌ Lida, ngaa ni̱ gaꞌníj ni sij hui̱j tsínj ga̱nꞌanj ga̱taj nu̱ngüej síꞌ gunun Pedro:

―Si̱ gahuin rán re̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ xumanꞌ Jope mánj. ―Gataj nu̱ngüej sij gunun Pedro.

39Hué dan ni̱ naxu̱man Pedro ganꞌanj síꞌ nga̱ nu̱ngüej sij. Ni̱ ngaa guisíj síꞌ, ni̱ nicaj ni sij ganꞌanj ni sij cuarto rian ngaj yunꞌunj xa̱na gahuiꞌ daj. Ni̱ ganica̱j daranꞌ ni ngüi̱ xa̱na mmij xiꞌníj Pedro. Ni̱ aco daranꞌ ne digyán ne ni snecu nga̱ ni reto si guiꞌyaj Dorcas ngaa gane únꞌ. 40Ngaa ni̱ gahui daranꞌ ni ngüi̱ ne̱ꞌ chej xe̱ꞌ, guiꞌyaj Pedro. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj sij gachínj niꞌyaj sij rian Yanꞌanj. Hué dan ni̱ niꞌyaj sij níman daj. Ni̱ gataj sij:

―Tabita, na̱chica re̱ꞌ. ―Gataj sij gunun únꞌ.

Ngaa ni̱ naguraꞌ únꞌ rian únꞌ. Ni̱ ngaa guiniꞌi únꞌ Pedro, ni̱ nagane únꞌ. 41Ngaa ni̱ guidaꞌa Pedro raꞌa únꞌ. Ni̱ naxu̱man únꞌ, guiꞌyaj Pedro. Ngaa ni̱ gaquínj sij ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj sa̱ꞌ nicoꞌ Jesucristo nga̱ ni ngüi̱ xa̱na mmij nej. Ni̱ digyán Pedro sisi̱ hua ni̱ꞌnaꞌ Dorcas rian ni ngüi̱ daj. 42Hué dan ni̱ nani ni ngüi̱ cuento xiꞌí yunꞌunj xa̱na ganáꞌnij daj ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua xumanꞌ Jope. Ni̱ guxuman ruhua nico ni ngüi̱ niꞌi ni sij Señor. 43Ni̱ gahuin ran Pedro gaꞌi̱ güi xumanꞌ Jope daj ducuá ꞌngo̱ tsínj naguiꞌyaj ni̱naj nnij xucu gu̱ꞌnaj síꞌ Simón.

10

Pedro y Cornelio

1Ni̱ xumanꞌ Cesarea nne ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Cornelio. Ni̱ huin síꞌ snado capitán aꞌninꞌ rian ꞌngo̱ xiꞌninꞌ snado gu̱ꞌnaj Italiano. 2Ni̱ nicoꞌ ꞌueé sij Yanꞌanj. Ni̱ hua cuidado ni du̱cua tsínj daj rian Yanꞌanj. Ni̱ aꞌuiꞌ nico sij sanꞌanj rian ni ngüi̱ niqui. Ni̱ ni̱ganj gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj nej. 3Ni̱ ꞌngo̱ güi daj ngaa guisíj gaꞌ hua̱ꞌnij diꞌni̱, ni̱ guiniꞌi Cornelio sisi̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ ángel gaꞌníj Yanꞌanj rian sij. Ni̱ gatúj-úꞌ rian nne sij. Ni̱ gataj-áꞌ gunun sij:

―Cornelio. ―Gataj ángel daj.

4Ni̱ guxuꞌuiꞌ ni̱nꞌ ruhua Cornelio niꞌyaj sij ángel daj. Ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ruhuá re̱ꞌ, Señor. ―Daj gataj Cornelio.

Ni̱ gataj ángel:

―Hua gunun sa̱ꞌ Yanꞌanj si achínj jniꞌyáj re̱ꞌ. Ni̱ niꞌi Yanꞌanj si ꞌyaj sa̱ꞌ re̱ꞌ si aꞌuíꞌ re̱ꞌ rian ni ngüi̱ niqui nej. 5Yya̱j ni̱ ga̱ꞌnij re̱ꞌ ni tsínj ga̱nꞌanj xumanꞌ Jope sisi̱ na̱quinj ni síꞌ ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Simón Pedro nan. 6Ni̱ nne tsínj daj ducuá tsínj gu̱ꞌnaj Simón huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj naguiꞌyaj ni̱naj nnij xucu. Ni̱ ni̱chrunꞌ duꞌua nnee yanꞌanj nne ducuá síꞌ. Ni̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ Pedro, ni̱ na̱taꞌ síꞌ gu̱nun re̱ꞌ u̱n sin huin gui̱ꞌyáj re̱ꞌ. ―Daj gataj ángel gunun Cornelio.

7Hué dan ni̱ ngaa ganꞌanj ángel daj, ni̱ gaquínj Cornelio ga̱ꞌnaꞌ hui̱j tsínj ꞌyaj sun rian sij nga̱ ꞌngo̱ snado nicoꞌ Yanꞌanj nej. Ni̱ snado daj huin tsínj ꞌyaj sun rian sij nej. 8Ni̱ ngaa guisíj nataꞌ Cornelio gunun aninꞌ sij si guiniꞌi sij, ngaa ni̱ gaꞌníj sij ga̱nꞌanj aninꞌ síꞌ xumanꞌ Jope.

9Ni̱ ꞌngo̱ gaxuj ango güi ngaa huaj ni sij chrej gahuin ni̱chrunꞌ aninꞌ sij xumanꞌ Jope, ni̱ gahui Pedro chra̱ hueꞌ ga̱chinj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj. 10Ni̱ ducu achin xiꞌna̱ riqui sij, ni̱ ruhua sij xa̱ sij chra. Sani̱ diaj ꞌyaj xugüi neꞌ nia xa̱ sij, ni̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ rasu̱n rian sij, guiꞌyaj Yanꞌanj. 11Ni̱ guiniꞌi Pedro sisi̱ naxiꞌníj xataꞌ. Ni̱ ꞌna̱ꞌ guinij ꞌngo̱ si hua atsij xxi manta. Ni̱ anumi-íꞌ chra̱ ga̱nꞌanj squina ꞌna̱ꞌ guinij-íꞌ rian Pedro. 12Ni̱ chruhua manta daj mán daranꞌ rian ni xucu nu̱n ga̱nꞌanj raꞌa nga̱ ni xucu duguaca riqui achéj rian yoꞌój nej, nga̱ ni xataj achéj xataꞌ nej. 13Ni̱ gunun Pedro gaꞌmi ꞌngo̱ nane̱. Ni̱ gataj nane̱ daj:

―Na̱xuman so̱ꞌ, ni̱ da̱gahuiꞌ so̱ꞌ xa̱ so̱ꞌ. ―Daj gataj nane̱ daj gunun Pedro.

14Sani̱ gataj Pedro:

―Si̱ gaꞌue man, Señor. Nitaj a̱man xāj go̱ꞌngo ni rasu̱n xi̱ꞌi da mánj, Señor. ―Daj gataj Pedro.

15Ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Señor gunun Pedro:

―Sisi̱ gahuin sa̱ꞌ ꞌngo̱ rasu̱n, guiꞌyaj Yanꞌanj, ngaa ni̱ si̱ gataj re̱ꞌ sisi̱ hua xi̱ꞌi huaj mánj. ―Daj gataj Yanꞌanj gunun Pedro.

16Hué nan gahuin guisíj hua̱ꞌnij. Ngaa ni̱ nahui manta daj na̱nꞌ-ánꞌ xataꞌ.

17Ni̱ ngaa nun riꞌ ruhua Pedro xiꞌí si guiniꞌi sij, ngaa ni guxuman aninꞌ ni tsínj gaꞌníj Cornelio guisíj aninꞌ sij rian hueꞌ. Daj si ꞌna̱ꞌ aninꞌ sij nachínj snanꞌanj sij u̱n hueꞌ huin ducuá Simón. 18Ngaa ni̱ gaquínj aninꞌ sij nachínj snanꞌanj sij sisi̱ nne ango Simón gu̱ꞌnaj Pedro hueꞌ daj. 19Ni̱ ngaa hua gue̱ ani ruhua Pedro xiꞌí ni rasu̱n gurugüiꞌ rian sij daj, ngaa ni̱ gataj Espíritu Santo gunun sij:

―Ni̱ꞌyaj so̱ꞌ. Niquinꞌ hua̱ꞌnij tsínj nanóꞌ so̱ꞌ. 20Na̱xuman so̱ꞌ na̱nij so̱ꞌ. Ni̱ ga̱nꞌanj so̱ꞌ nga̱ ni sij. Ni̱ si̱ gahuin ruhuá so̱ꞌ ga̱nꞌanj so̱ꞌ nga̱ ni sij mánj. Daj si manꞌānj aꞌníj ni sij huaj ni sij rian nné so̱ꞌ. ―Daj gataj Espíritu Santo rian Pedro.

21Ngaa ni̱ nanij Pedro, ni̱ gataj sij rian ni tsínj gaꞌníj Cornelio gaꞌna̱ꞌ:

―Huēj huin tsínj nanoꞌ a ni é re̱ꞌ. Ngaa ni̱ u̱n sin huin ni̱ ꞌna̱ꞌ anínꞌ re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Pedro.

22Ni̱ gataj aninꞌ sij:

―Hua ꞌngo̱ snado capitán gu̱ꞌnaj sij Cornelio. Ni̱ hua ni̱ca niman sij. Ni̱ hua cuidado sij rian Yanꞌanj nej. Ni̱ aꞌmi sa̱ꞌ daranꞌ ni tsínj israelita xiꞌí sij nej. Ni̱ gataj ꞌngo̱ ángel sa̱ꞌ sisi̱ ga̱quinj sij ga̱nꞌanj manꞌán re̱ꞌ ducuá sij gu̱nun sij si ga̱taj manꞌán re̱ꞌ gu̱nun sij. ―Daj gataj aninꞌ sij gunun Pedro.

23Ngaa ni̱ guiꞌyaj Pedro sisi̱ ga̱tu aninꞌ sij chruhua hueꞌ. Ni̱ gunáj ni sij nga̱ síꞌ ya̱nꞌ daj. Ni̱ ango güi nachica Pedro ganꞌanj síꞌ nga̱ aninꞌ sij. Ni̱ guinicaj dugüiꞌ go̱ꞌngo ni tsínj nicoꞌ Jesucristo ma̱n xumanꞌ Jope ganꞌanj ni síꞌ nga̱ aninꞌ sij. 24Ni̱ ango güi guisíj ni sij xumanꞌ Cesarea. Ni̱ anaꞌuij Cornelio si ga̱ꞌnaꞌ ni sij. Ni̱ hua gaquínj sij ga̱ꞌnaꞌ ni dugüiꞌ sij nga̱ ni tsínj guinicaj dugüiꞌ nga̱ sij sisi̱ na̱huin yuꞌ ni síꞌ nga̱ sij.

25Ni̱ ngaa guisíj Pedro ducuá Cornelio, ni̱ gahui Cornelio nahuin raꞌa síꞌ. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj síꞌ ne̱ꞌ rian Pedro sisi̱ ga̱ꞌmi sa̱ꞌ síꞌ rian Pedro. 26Sani̱ naxu̱man Cornelio, guiꞌyaj Pedro. Ni̱ gataj Pedro:

―Na̱xuman re̱ꞌ si huēj huin ꞌngo̱ tsínj nga̱ re̱ꞌ. ―Gataj Pedro gunun Cornelio.

27Hué dan ni̱ gaꞌmi Pedro nga̱ Cornelio. Ni̱ gatúj sij chruhua hueꞌ. Ni̱ nariꞌ sij nico ni ngüi̱ mán nahuin yuꞌ. 28Ni̱ gataj Pedro gunun ni ngüi̱ daj:

―Niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ hua yaij si daꞌa dugüiꞌ ni únj nga̱ ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej, si hué ni únj huin tsínj israelita. Ni̱ naꞌue ga̱tu ni únj ducuá ni sij nej. Sani̱ digyán Yanꞌanj riānj sisi̱ si̱ gaꞌue ga̱tā sisi̱ quij hua ango ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej mánj. 29Xiꞌí daj ngaa gaquínj ni é re̱ꞌ, ni̱ gaꞌuej ruhuāj gaꞌnāj. Yya̱j ni̱ ruhuāj gui̱niꞌīnj u̱n sin huin, ni̱ gaquínj a ni é re̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ yūnj. ―Daj gataj Pedro.

30Ngaa ni̱ nanica̱j Cornelio gataj sij:

―Hué hora acuanꞌ nan guisíj ga̱nꞌanj güi, ni̱ nne manꞌānj ducuāj. Ni̱ guiꞌyā ayuno nej. Ni̱ gaꞌ hua̱ꞌnij diꞌni̱ gachínj jniꞌyā rian Yanꞌanj. Ni̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ tsínj ganiquinꞌ riānj nu̱n atsij hua guira̱n rian. 31Ni̱ gataj sij gunūnj: “Cornelio, hua gunun sa̱ꞌ Yanꞌanj si gachínj jniꞌyáj re̱ꞌ. Ni̱ niꞌi Yanꞌanj si ꞌyaj sa̱ꞌ re̱ꞌ si aꞌuíꞌ re̱ꞌ rian ni ngüi̱ niqui. 32Ngaa ni̱ ga̱ꞌnij re̱ꞌ tsínj ga̱nꞌanj xumanꞌ Jope sisi̱ na̱quinj sij ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Simón Pedro. Ni̱ nne tsínj daj ducuá ango Simón huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj naguiꞌyaj ni̱naj nnij xucu. Ni̱ ni̱chrunꞌ duꞌua nnee yanꞌanj nne ducuá síꞌ. Ni̱ ngaa ga̱ꞌnaꞌ Pedro, ni̱ ga̱ꞌmi síꞌ rián re̱ꞌ.” Daj gataj tsínj daj gunūnj. 33Hué dan ni̱ ráꞌyanj gaꞌnī ni tsínj gu̱chiꞌ na̱noꞌ re̱ꞌ. Ni̱ sa̱ꞌ guiꞌyáj re̱ꞌ garáj xiná re̱ꞌ gaꞌna̱ꞌ re̱ꞌ aj. Yya̱j ni̱ ma̱n daranꞌ ni únj rian Yanꞌanj huin ruhua ni únj gu̱nun ni únj daranꞌ nuguanꞌ gaꞌníj Yanꞌanj na̱taꞌ re̱ꞌ gu̱nun ni únj. ―Daj gataj Cornelio gunun Pedro.

34Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi Pedro gataj sij:

―Yya̱j ni̱ guiriꞌ ruhuāj. Xa̱ngaꞌ ni̱ uyan hua daranꞌ néꞌ rian Yanꞌanj anj. 35Ni̱ nadaꞌa Yanꞌanj daranꞌ ni tsínj mán ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua xungüi̱ huin ni tsínj ga cuidado rian Yanꞌanj nga̱ ni tsínj ꞌyaj ni̱ca nej. 36Ni̱ gataj Yanꞌanj ꞌngo̱ nuguanꞌ sa̱ꞌ gunun ni tsínj israelita sisi̱ ga̱huin dinꞌinj ruhua ni sij, gui̱ꞌyaj Jesucristo. Hué síꞌ huin tsínj nicaj sun rian daranꞌ ni ngüi̱. 37Ni̱ niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ guchiꞌ nuguanꞌ daj ni̱nꞌ ga̱chraꞌ estado Judea rian ma̱n ni tsínj israelita. Gaxi̱ꞌij asi̱j estado Galilea ngaa guisíj nataꞌ Juan sisi̱ hua nia̱n ga̱taꞌ nnee ni ngüi̱. 38Ni̱ gaꞌna̱ꞌ Espíritu Santo rian Jesús huin tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Nazaret, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ nicaj si-nu̱guanꞌ Jesús fuerza, guiꞌyaj Yanꞌanj nej. Ni̱ gachéj Jesús guiꞌyaj sa̱ꞌ sij. Ni̱ ganahuin ni ngüi̱ chranꞌ yunꞌunj sichre, guiꞌyaj Jesús xiꞌí si nne Yanꞌanj nga̱ sij.

39’Hué ni únj huin tsínj guiniꞌi daranꞌ si guiꞌyaj Jesús estado Judea nga̱ xumanꞌ Jerusalén nej. Daꞌ síj godócoꞌ ni sij síꞌ rian rugutsi̱ dagahuiꞌ ni sij manꞌan Jesús. 40Sani̱ chra̱ hua̱ꞌnij güi ganáꞌnij Jesús, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ narugüiꞌ Jesús rian ni únj, guiꞌyaj Yanꞌanj nej. 41Ni̱ nun narugüiꞌ sij rian daranꞌ ni ngüi̱ mánj. Sani̱ narugüiꞌ sij rian ni únj huin ni únj ni tsínj hua ganacui Yanꞌanj ganiquinꞌ únj nataꞌ únj xiꞌí Jesús rian ni ngüi̱. Ni̱ ngaa guisíj ganáꞌnij Jesús, ni̱ xa ni únj goꞌo ni únj nga̱ sij. 42Ni̱ gaꞌníj Jesús ga̱nꞌanj ni únj ga̱nataꞌ únj rian ni ngüi̱ sisi̱ Yanꞌanj guiꞌyaj sisi̱ hué Jesús huin güesi̱ rian ni ngüi̱ hua ni̱ꞌnaꞌ nga̱ rian ni ngüi̱ gahuiꞌ nej. Ni̱ gaꞌninꞌ Jesús sun rian ni únj sisi̱ hué daj ga̱ꞌmi ni únj rian ni ngüi̱. 43Ni̱ daranꞌ ni tsínj gaꞌmi sa̱ꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná, ni̱ huin ni sij ni tsínj niquinꞌ nataꞌ xiꞌí Jesús nej. Ni̱ gataj ni sij sisi̱ gui̱nicaj Yanꞌanj niman nico xiꞌí si-ga̱quinꞌ daranꞌ ni tsínj xuman ruhua niꞌi si-xugüi Jesús. ―Daj gataj Pedro gunun ni du̱güiꞌ Cornelio.

44Diaj aꞌmi Pedro, ni̱ gaꞌna̱ꞌ Espíritu Santo rian daranꞌ ni ngüi̱ gunun nuguanꞌ daj. 45Ni̱ ni tsínj israelita guxuman ruhua niꞌyaj Jesucristo gaꞌna̱ꞌ nga̱ Pedro, ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua ni síꞌ sisi̱ gaꞌna̱ꞌ Espíritu Santo rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej daj. 46Daj si gunun ni síꞌ sisi̱ gaꞌmi ni du̱güiꞌ Cornelio snanꞌanj na̱ca, gataj ni sij sisi̱ sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua hua Yanꞌanj anj.

47Ngaa ni̱ gataj Pedro rian ni tsínj gaꞌna̱ꞌ nga̱ sij:

―Ni̱ da̱j rúnꞌ gaꞌna̱ꞌ Espíritu Santo rian ni únj hué daj gaꞌna̱ꞌ Espíritu Santo rian ni ngüi̱ nan nej. ―Daj gataj Pedro gunun ni sij.

48Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ síꞌ sun sisi̱ ga̱taꞌ nnee ni du̱güiꞌ Cornelio nga̱ si-xugüi Jesucristo. Ngaa síj ni̱ gachínj jniꞌyaj ni sij rian Pedro sisi̱ gu̱na síꞌ ꞌngo̱ ni güi nga̱ ni síꞌ.

11

Informe de Pedro a la iglesia de Jerusalén

1Ni̱ gunun ni tsínj apóstol ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesucristo nga̱ ango ni tsínj nicoꞌ Jesucristo mán estado Judea sisi̱ guinicoꞌ ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nej. 2Ni̱ ngaa guisíj Pedro xumanꞌ Jerusalén, ni̱ gaꞌna̱ꞌ go̱ꞌngo ni tsínj israelita hua guxuman ruhua niꞌi Jesucristo gu̱nunꞌ ni sij nga̱ síꞌ. 3Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Pedro. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ gatúj re̱ꞌ ducuá ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej xá re̱ꞌ chra nga̱ ni síꞌ únj. ―Daj gataj ni sij.

4Hué dan ni̱ gaxi̱ꞌi Pedro nataꞌ sij daranꞌ ni nuguanꞌ gachin asi̱j sini ya̱n. Ni̱ gataj sij:

5―Cuanj ni̱ nnēj xumanꞌ Jope achínj jniꞌyā rian Yanꞌanj. Ni̱ digyán Yanꞌanj ꞌngo̱ rasu̱n riānj. Ni̱ guiniꞌīnj ꞌngo̱ si hua atsij xxi manta ꞌna̱ꞌ xataꞌ. Ni̱ anumi-íꞌ chra̱ ga̱nꞌanj squina ꞌna̱ꞌ guinij rian nnēj. 6Ni̱ guiniꞌyaj sa̱ꞌāj si ma̱n chruhuaj. Ni̱ chruhua manta daj mán daranꞌ rian ni xucu nu̱n ga̱nꞌanj raꞌa nga̱ ni xucu huee mán riqui quij nej, nga̱ ni xucu duguaca riqui achéj rian yoꞌój nej, nga̱ ni xataj achéj xataꞌ nej. 7Ni̱ gunūnj si gaꞌmi ꞌngo̱ nane̱. Ni̱ gataj nane̱ daj: “Na̱xuman so̱ꞌ. Ni̱ da̱gahuiꞌ so̱ꞌ xa̱ so̱ꞌ aj.” Daj gataj nane̱ daj gunūnj. 8Sani̱ gataj manꞌānj: “Si̱ gaꞌue man, Señor. Nitaj a̱man xāj ni rasu̱n xi̱ꞌi da man, Señor.” Daj gatā gunun Señor. 9Hué dan ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún Señor gunūnj: “Sisi̱ gahuin sa̱ꞌ ꞌngo̱ rasu̱n guiꞌyaj Yanꞌanj, ni̱ si̱ gatáj re̱ꞌ sisi̱ hua xi̱ꞌi huaj mánj.” Daj gataj Señor gunūnj. 10Hué nan gahuin guisíj hua̱ꞌnij. Daꞌ síj ni̱ nahui manta daj na̱nꞌ-ánꞌ xataꞌ.

11’Hué hora daj guisíj hua̱ꞌnij tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Cesarea gaꞌna̱ꞌ na̱noꞌ ni sij manꞌānj. Ni̱ gaꞌníj ꞌngo̱ tsínj nne Cesarea ga̱ꞌnaꞌ ni sij riānj. Ni̱ guisíj ni sij rian hueꞌ. 12Ni̱ gataj Espíritu Santo gunūnj sisi̱ si̱ gahuin ruhuāj ga̱nꞌān nga̱ aninꞌ sij. Ni̱ hué daj ganꞌanj ango hua̱tanꞌ ni tsínj xuman ruhua niꞌi Yanꞌanj huin ni tsínj niquinꞌ nan. Ni̱ gatúj ni únj chruhua ducuá ꞌngo̱ tsínj daj. 13Ngaa ni̱ nataꞌ tsínj daj da̱j rúnꞌ guiniꞌi sij ꞌngo̱ ángel niquin-ínꞌ guiniꞌi sij ducuá sij. Ni̱ gataj ángel daj gunun sij: “Ga̱ꞌnij re̱ꞌ ni tsínj ga̱nꞌanj xumanꞌ Jope sisi̱ ga̱quinj sij ga̱ꞌnaꞌ Simón Pedro. 14Ni̱ na̱taꞌ síꞌ nuguanꞌ rián re̱ꞌ da̱j ga̱ꞌue na̱caj Yanꞌanj ni du̱cua á re̱ꞌ.” Daj gataj ángel gunun tsínj daj, gataj síꞌ gunūnj.

15’Ni̱ ngaa gaxiꞌīj gaꞌmī rian ni sij, ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ Espíritu Santo rian ni sij da̱j rúnꞌ gaꞌnaj asi̱j sini rian ni manꞌan néꞌ. 16Ngaa ni̱ gananun ruhuāj da̱j gataj Señor Jesús: “Daj xa̱ngaꞌ duguataꞌ nnee Juan ni ngüi̱ nga̱ nnee. Sani̱ ga̱ꞌnaꞌ manꞌan Espíritu Santo rian án re̱ꞌ.” Gataj Señor gunun néꞌ. 17Hué dan ni̱ sisi̱ gaꞌuiꞌ Yanꞌanj Espíritu Santo rian ni ngüi̱ daj da̱j rúnꞌ riqui sij rian néꞌ huin néꞌ ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesucristo, ngaa ni̱ u̱n sin huin manꞌānj sisi̱ gu̱nūnj nga̱ Yanꞌanj únj. ―Daj gataj Pedro gunun ni tsínj israelita daj.

18Ni̱ ngaa gunun ni sij si-nu̱guanꞌ Pedro, ngaa ni̱ dínj gahuin duꞌua ni sij. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ gataj ni sij:

―Xa̱ngaꞌ ꞌyaj Yanꞌanj sisi̱ hua níꞌnij rian ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej sisi̱ na̱nicaj ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Ni̱ ga̱ꞌue ga̱ne ni̱ganj ni sij nga̱ Yanꞌanj nej aj. ―Daj gataj ni sij.

La iglesia en Antioquía

19Ni̱ ngaa guisíj dagahuiꞌ ni sij Esteban, ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij chranꞌ yunꞌunj ni sij ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesucristo. Xiꞌí daj ni̱ gaxaꞌni̱ ni síꞌ gunánj ni síꞌ daꞌ estado Fenicia nga̱ estado Chipre nej, xumanꞌ Antioquía nej. Ni̱ gaꞌmi ni sij si-nu̱guanꞌ Jesucristo rian urin ni tsínj israelita. 20Sani̱ scanij ni sij ma̱n go̱ꞌngo ni tsínj ꞌna̱ꞌ estado Chipre nga̱ estado Cirene. Ni̱ ngaa gatúj ni tsínj daj xumanꞌ Antioquía, ni̱ gaꞌmi ni sij nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí Jesucristo rian ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej huin ni tsínj aꞌmi snanꞌanj griego. 21Ni̱ chracuij Señor ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj daj. Xiꞌí daj ni̱ guxuman ruhua nico ni ngüi̱ nuguanꞌ daj. Ni̱ guinicoꞌ ni sij Señor.

22Ni̱ ngaa gunun ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesucristo mán Jerusalén nuguanꞌ daj, ngaa ni̱ gaꞌníj ni sij tsínj gu̱ꞌnaj Bernabé ga̱nꞌanj síꞌ xumanꞌ Antioquía. 23Ni̱ ngaa guisíj Bernabé, ni̱ guiniꞌi sij da̱j guiꞌyaj Yanꞌanj sinduj rian ni síꞌ. Ni̱ ni̱nꞌ ruhua gahuin nia̱ꞌ ruhua sij. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij ꞌngo̱ ducuánj sisi̱ ꞌngo̱ ga̱ ni̱ca ruhua daranꞌ ni sij gui̱nicoꞌ ni sij Señor. 24Ni̱ Bernabé huin ꞌngo̱ tsínj sa̱ꞌ. Ni̱ nu̱n sa̱ꞌ Espíritu Santo niman sij. Ni̱ guxuman sa̱ꞌ ruhua sij niꞌi sij Yanꞌanj nej. Ni̱ gahuin nico doj ni ngüi̱ guinicoꞌ Señor. 25Hué daj síj ni̱ ganꞌanj Bernabé xumanꞌ Tarso, ganꞌanj na̱noꞌ sij Saulo. Ni̱ ngaa nariꞌ sij síꞌ, ni̱ nicaj sij síꞌ gaꞌna̱ꞌ sij xumanꞌ Antioquía. 26Hué dan ni̱ ꞌngo̱ gue̱ yoꞌ guimán nu̱ngüej sij nga̱ ni tsínj xuman ruhua niꞌyaj Jesús ma̱n xumanꞌ daj. Ni̱ hué ni tsínj ma̱n xumanꞌ Antioquía huin ni tsínj gaxi̱ꞌi asi̱j sini duguꞌna̱j Cristiano ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesucristo aj.

27Ni̱ ngaa daj ni̱ gahui go̱ꞌngo ni tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xumanꞌ Jerusalén ganꞌanj ni sij xumanꞌ Antioquía. 28Ni̱ naxu̱man ꞌngo̱ ni tsínj daj gu̱ꞌnaj sij Agabo. Ni̱ nataꞌ sij nuguanꞌ gaꞌuiꞌ Espíritu Santo rian sij sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ xiꞌna̱ nico daranꞌ xumanꞌ ngaj rian xungüi̱. Ni̱ ngaa gane rey Claudio, ni̱ gachin yya xiꞌna̱ da̱j rúnꞌ gataj tsínj gu̱ꞌnaj Agabo. 29Ni̱ gani ruhua ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj mán xumanꞌ Antioquía chra̱cuij ni sij ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj mán estado Judea. Ni̱ chracuij ni sij da̱j gaꞌue gaꞌuiꞌ daꞌ go̱ꞌngo ni sij. 30Ni̱ hué daj guiꞌyaj ni sij. Ni̱ gaꞌníj ni sij ofrenda daj ganꞌanj nga̱ Bernabé nga̱ Saulo gaꞌuiꞌ nu̱ngüej síꞌ raꞌa ni tsínj huin achij ma̱n xumanꞌ Jerusalén.

12

Jacobo, muerto; Pedro, encarcelado

1Ni̱ ni güi daj gaxi̱ꞌi rey Herodes chranꞌ yunꞌunj sij ni tsínj nicoꞌ Jesús. Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ gui̱daꞌa ni tsínj nicoꞌ sij go̱ꞌngo ni síꞌ. 2Ni̱ guiꞌyaj sij sisi̱ da̱gahuiꞌ ni sij tsínj gu̱ꞌnaj Jacobo jnánj Juan nga̱ espada. 3Ni̱ ngaa guiniꞌi sij sisi̱ garanꞌ ruhua ni tsínj israelita sisi̱ dagahuiꞌ sij Jacobo, ngaa ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ gui̱daꞌa ni sij Pedro nej. Hué daj gahuin ni güi mán ni sij guiꞌyanj xa ni sij chrachúnj nitaj si ꞌni̱j levadura. 4Ni̱ ngaa guisíj guidaꞌa ni sij Pedro, ngaa ni̱ garij Herodes ducuaga̱ꞌ síꞌ rian ma̱n ga̱nꞌanj xiꞌninꞌ snado dugumi síꞌ. Da ga̱nꞌanj snado ꞌyaj ꞌngo̱ xiꞌninꞌ ni manꞌan ni síꞌ. Ni̱ gani ruhua Herodes sisi̱ gui̱ri sij Pedro di̱gyán sij síꞌ rian ni ngüi̱ da ga̱chin guiꞌyanj pascua, ruhua sij. 5Hué dan ni̱ dugumi ni sij Pedro nu̱n síꞌ ducuaga̱ꞌ. Sani̱ nugüi ni̱ganꞌ gachínj jniꞌyaj ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌyaj Jesús rian Yanꞌanj xiꞌí Pedro.

Pedro es liberado de la cárcel

6Ni̱ ne̱ꞌ ni̱ güi huin ruhua Herodes gui̱ri síꞌ Pedro ne̱ꞌ guníꞌyanj rian ni ngüi̱, ni̱ ngaj Pedro atoj sij. Ni̱ atoj Pedro scanij hui̱j snado. Ni̱ anumi síꞌ hui̱j agaꞌ cadena ngaj síꞌ. Ni̱ niquinꞌ ango ni snado rian ducuaga̱ꞌ dugumi ni síꞌ. 7Hué dan ni̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ ángel gaꞌníj Señor ga̱ꞌnaꞌ rian ngaj Pedro. Ni̱ xigui̱n chruhua ducuaga̱ꞌ, guiꞌyaj ꞌngo̱ yanꞌa̱n. Ni̱ disiquiꞌ ángel xiráj Pedro. Ni̱ jnanun ruhua sij síꞌ. Ni̱ gataj ángel:

―Na̱chica yoo̱ re̱ꞌ. ―Daj gataj ángel.

Hué dan ni̱ guinij cadena anumi raꞌa Pedro rian yoꞌój. 8Ni̱ gataj ángel:

―Nu̱mi rán re̱ꞌ riquí re̱ꞌ, ni̱ na̱ri re̱ꞌ dacánj re̱ꞌ dacój re̱ꞌ aj. ―Hué daj gataj ángel.

Ni̱ guiꞌyaj Pedro da̱j rúnꞌ gataj ángel daj. Ngaa ni̱ gataj ru̱huaꞌ yún ángel:

―Ri̱ꞌyanj re̱ꞌ reto manꞌán re̱ꞌ, ni̱ gui̱nicoꞌ re̱ꞌ manꞌānj. ―Daj gataj ángel gunun Pedro.

9Ngaa ni̱ gahui Pedro guinicoꞌ sij ángel daj. Ni̱ nun guiniꞌi sij sisi̱ hué daj xa̱ngaꞌ huin si ꞌyaj ángel. Daj si gani ruhua sij si digyán Yanꞌanj ꞌngo̱ rasu̱n guiniꞌi manꞌan sij, ruhua sij. 10Hué dan ni̱ gachin nu̱ngüej sij ángel hui̱j yuꞌuj rian niquinꞌ ni snado dugumi rian hueꞌ. Ngaa ni̱ ngaa guisíj nu̱ngüej sij rian sajuan huin-ínꞌ agaꞌ hierro, ngaa ni̱ naxiꞌníj manꞌan-ánꞌ. Ni̱ ne̱ꞌ ru̱cu rian sajuan daj ngaj manꞌan xumanꞌ daj. Hué dan ni̱ gahui nu̱ngüej sij gachéj sij ꞌngo̱ cayu. Ngaa ni̱ ga niꞌya yanꞌanj ángel. Ni̱ gunáj urin Pedro aj. 11Hué dan ni̱ garáj daꞌngaꞌ ruhua Pedro. Ni̱ gataj sij gunun manꞌan sij:

―Yya̱j ni̱ niꞌi xa̱ngāj sisi̱ gaꞌníj Señor ꞌngo̱ ángel gaꞌnej sij manꞌānj raꞌa rey Herodes nga̱ raꞌa ni tsínj israelita. Daj si huin ruhua ni síꞌ gui̱ꞌyaj ni síꞌ xiꞌi̱ ngāj. ―Daj gataj Pedro.

12Ni̱ ngaa xacaj Pedro cuenta, ni̱ ganꞌanj sij ducuá María nni Juan, gu̱ꞌnaj síꞌ Marcos nej. Ni̱ nahuin yuꞌ nico ni ngüi̱ hueꞌ daj achínj jniꞌyaj ni sij rian Yanꞌanj. 13Ngaa ni̱ guita raꞌa Pedro rian hueꞌ. Ni̱ gahui ꞌngo̱ tsinꞌ xa̱na gu̱ꞌnaj Rode guiniꞌi únꞌ u̱n sin ꞌna̱ꞌ ita raꞌa rian hueꞌ únj. 14Ni̱ ngaa gananiꞌi yunꞌunj daj si-na̱ne Pedro, ngaa ni̱ nun naꞌni únꞌ rian sajuan xiꞌí si gahuin nia̱ꞌ ruhua yunꞌunj daj si ꞌna̱ꞌ Pedro. Ni̱ gunánj únꞌ ne̱ꞌ chrej chru̱hua ganꞌanj na̱taꞌ únꞌ sisi̱ niquinꞌ Pedro rian sajuan. 15Sani̱ gataj ni sij gunun únꞌ:

―Si sinúnj sa aj. ―Gataj ni sij.

Sani̱ ꞌngo̱ gataj yya únꞌ sisi̱ niquinꞌ yya Pedro rian hueꞌ gunun ni sij. Ngaa ni̱ gataj ni sij:

―Sé Pedro huin mánj. Angel dugumi sij huin-ínꞌ. ―Daj gataj ni sij.

16Sani̱ hua ita raꞌa gue̱ Pedro rian sajuan. Ni̱ ngaa ganáꞌnij ni sij, ni̱ guiniꞌi ni sij síꞌ. Ngaa ni̱ ducu gahuin yanꞌanj ruhua ni sij. 17Sani̱ dugunun Pedro raꞌa sij sisi̱ dínj ga̱ne duꞌua ni sij. Ngaa ni̱ nataꞌ sij sisi̱ da̱j guiꞌyaj Señor guiri síꞌ ducuaga̱ꞌ sij. Ni̱ gataj sij:

―Na̱taꞌ ni é re̱ꞌ nuguanꞌ nan gu̱nun jnúnꞌ Jacobo nga̱ ango ni tsínj xuman ruhua niꞌi Yanꞌanj anj. ―Daj gataj Pedro.

Hué dan ni̱ gahui sij ganꞌanj sij ango yuꞌuj.

18Ni̱ ngaa guixigui̱n, ni̱ ducu ganani ruhua ni snado si nun guiniꞌi ni sij da̱j gahuin nga̱ Pedro. 19Hué dan ni̱ gaꞌninꞌ Herodes sun sisi̱ ga̱ na̱noꞌ ni sij Pedro. Sani̱ nun nariꞌ ni sij. Ngaa ni̱ gachínj snanꞌanj Herodes ni snado mán dugumi Pedro ni̱ a̱ ganꞌanj síꞌ. Sani̱ nun guiniꞌi ni síꞌ. Hué dan ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ da̱gahuiꞌ ni sij ni snado mán dugumi daj. Hué daj síj ni̱ gahui rey Herodes estado Judea ganꞌanj ga̱ne sij xumanꞌ Cesarea.

Muerte de Herodes

20Ni̱ gaꞌman ruhua Herodes niꞌyaj sij ni tsínj nne xumanꞌ Tiro nga̱ xumanꞌ Sidón. Ni̱ uyan hua ruhua ni tsínj ma̱n nu̱ngüej xumanꞌ daj guisíj ni síꞌ rian sij. Ni̱ ganariꞌ ni tsínj daj ꞌngo̱ chrej ga̱naꞌmi ni sij nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Blasto huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj nicaj yunꞌunj rian rey Herodes xiꞌí si gaꞌuiꞌ hui̱ ni sij sanꞌanj nahuin raꞌa síꞌ. Ni̱ gachínj jniꞌyaj ni sij síꞌ sisi̱ na̱ꞌmi manꞌan rey nga̱ ni sij. Daj si nahuin raꞌa ni sij si xa ni sij rian doꞌój rey daj. 21Hué dan ni̱ guiꞌyaj yya Herodes ꞌngo̱ güi ga̱ꞌmi sij rian ni tsínj daj. Ngaa ni̱ hué güi daj guinu̱n Herodes atsij sa̱ꞌ ganꞌanj sij ga̱ne sij chrun sa̱ꞌ chruhua ducuasun huin palacio. Ni̱ gaꞌmi sij si-nu̱guanꞌ sij rian ni tsínj daj. 22Hué dan ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gaguáj ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Sé si-nu̱guanꞌ ꞌngo̱ tsínj huin nuguanꞌ aꞌmi tsínj nan mánj. Hué si-nu̱guanꞌ sij huin nuguanꞌ aꞌmi ꞌngo̱ yanꞌanj anj. ―Daj gataj ni sij gaguáj ni sij xiꞌí rey daj.

23Hué gue̱ hora daj ni̱ gaꞌnanꞌ Herodes, guiꞌyaj ꞌngo̱ ángel gaꞌníj Yanꞌanj gaꞌna̱ꞌ. Daj si nun guinu̱n yanꞌanj sij rian Yanꞌanj xiꞌí nuguanꞌ gaꞌmi ni tsínj da mánj. Hué dan ni̱ xa xilúj sij, ni̱ gahuiꞌ sij, guiꞌyaj xilúj aj.

24Hué dan ni̱ güi daj, ni̱ gaxaꞌni̱ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj ganꞌanj-ánꞌ ni̱nꞌ ga̱chraꞌ. Ni̱ gahuin nico doj ni ngüi̱ guinicoꞌ nuguanꞌ daj. 25Ni̱ ngaa ganahuij si-sun tsínj gu̱ꞌnaj Bernabé nga̱ Saulo, ngaa ni̱ gahui nu̱ngüej sij Jerusalén nanica̱j nu̱ngüej sij xumanꞌ Antioquía. Ni̱ nicaj nu̱ngüej sij Juan ganꞌanj sij. Ni̱ gu̱ꞌnaj síꞌ Marcos nej.

13

Bernabé y Saulo comienzan su primer viaje misionero

1Ni̱ scanij ni tsínj xuman ruhua niꞌyaj Jesús xumanꞌ Antioquía, ni̱ ma̱n ni tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ ma̱n ni tsínj digyán si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ nej. Hué ni sij huin Bernabé nga̱ Simón gu̱ꞌnaj síꞌ Negro nej, Lucio ꞌna̱ꞌ Cirene nej, Manaén huin jnánj ga̱nꞌan rey Herodes huin tsínj nicaj sun estado Galilea nej, nga̱ Saulo nej. 2Ni̱ ꞌngo̱ güi daj, ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ni sij rian Señor ngaa ꞌyaj ayuno ni sij. Hué dan ni̱ gataj Espíritu Santo gunun ni sij:

―Gui̱ꞌyaj ni̱ni a ni é re̱ꞌ Bernabé nga̱ Saulo. Daj si aquīn sisi̱ gui̱ꞌyaj sun nu̱ngüej síꞌ riānj anj. ―Gataj Espíritu Santo.

3Hué dan ni̱ ngaa guisíj guiꞌyaj ayuno ni sij gachínj jniꞌyaj ni sij rian Yanꞌanj, ngaa ni̱ gutaꞌ ni sij raꞌa ni sij rian nu̱ngüej síꞌ. Ngaa ni̱ gaꞌníj ni sij ga̱nꞌanj nu̱ngüej síꞌ.

Los apóstoles predican en Chipre

4Ni̱ gaꞌníj Espíritu Santo ga̱nꞌanj nu̱ngüej sij. Ngaa ni̱ guisíj nu̱ngüej sij xumanꞌ Seleucia. Ni̱ xumanꞌ daj gahui nu̱ngüej sij ꞌngo̱ rio̱ achéj rian nnee. Ni̱ guisíj nu̱ngüej sij ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Chipre. 5Ni̱ ngaa guisíj nu̱ngüej sij xumanꞌ Salamina, ni̱ gaxi̱ꞌi nu̱ngüej sij gaꞌmi sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ nahuin yuꞌ chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. Ni̱ huaj tsínj gu̱ꞌnaj Juan nga̱ nu̱ngüej sij huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj chracuij nu̱ngüej sij. 6Ni̱ gachin ni̱nꞌ ni sij da hua nun gue̱ isla daj huin-ínꞌ ꞌngo̱ yoꞌój nu̱n da̱ni nnee yanꞌanj. Ni̱ guisíj ni sij daꞌ xumanꞌ Pafos rian nariꞌ ni sij ꞌngo̱ tsínj chru̱n huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj israelita gu̱ꞌnaj síꞌ Barjesús. Ni̱ aꞌmi yya̱ síꞌ sisi̱ aꞌmi síꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. 7Ni̱ nicaj dugüiꞌ tsínj chru̱n daj nga̱ gobernado gu̱ꞌnaj síꞌ Sergio Paulo huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj si̱caꞌ aꞌmi. Ni̱ gaquínj gobernado daj ga̱ꞌnaꞌ Bernabé nga̱ Saulo si huin ruhua sij gu̱nun sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. 8Sani̱ naꞌuej ruhua tsínj chru̱n daj si gu̱xuman ruhua gobernado gui̱niꞌi síꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj mánj. Ni̱ nuguanꞌ Elimas huin ruhuaj gata ꞌngo̱ tsínj chru̱n.

9Hué dan ni̱ gaꞌna̱ꞌ nucuaj Espíritu Santo rian Saulo gu̱ꞌnaj síꞌ Pablo nej. Ni̱ guiniꞌyaj sa̱ꞌ Pablo rian Elimas. 10Ni̱ gataj sij:

―Tsínj digyaꞌ yunꞌunj ni̱nꞌ ruhua huín so̱ꞌ. Tsínj quij huín so̱ꞌ nej. Daꞌníj sichre huín so̱ꞌ nej. Tsínj ununꞌ nga̱ daranꞌ ni si sa̱ꞌ huín so̱ꞌ nej. Ni̱ naꞌuej ruhuá so̱ꞌ si ga̱che ni̱ca ni ngüi̱ chruhua si chrej Señor mánj. 11Yya̱j ni̱ gui̱ꞌyaj Señor ꞌngo̱ castigó so̱ꞌ. Ni̱ ga̱huin duri so̱ꞌ. Ni̱ hua go̱ꞌngo güi, ni̱ si̱ gaꞌue gui̱niꞌi so̱ꞌ güi mánj. ―Daj gataj Pablo gunun síꞌ.

Ni̱ ꞌngo̱ hora gahuin ru̱miꞌ rian Elimas. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ na̱noꞌ sij ꞌngo̱ tsínj gui̱daꞌa raꞌa sij ga̱nꞌanj sij si gahuin duri sij.

12Ni̱ ngaa guiniꞌi gobernado si gahuin, ni̱ guxuman ruhua sij niꞌi sij Señor. Ni̱ gahuin yanꞌanj ruhua sij guiniꞌi sij nuguanꞌ digyán Señor rian sij.

Pablo y Bernabé en Antioquía de Pisidia

13Ni̱ gahui ni du̱güiꞌ Pablo gatúj aninꞌ sij chruhua ꞌngo̱ rio̱ chéj rian nnee ganꞌanj aninꞌ sij ꞌngo̱ xumanꞌ gu̱ꞌnaj Perge. Ni̱ ngaj xumanꞌ daj estado Panfilia. Sani̱ dunáj Juan nu̱ngüej sij, ni̱ nanica̱j síꞌ xumanꞌ Jerusalén. 14Hué dan ni̱ gahui nu̱ngüej sij xumanꞌ Perge guisíj sij xumanꞌ Antioquía ngaj-áꞌ estado Pisidia. Ni̱ gatúj nu̱ngüej sij chruhua si-nuhui ni tsínj israelita güi naránj ruhua ni síꞌ. Ni̱ ganꞌanj ga̱ne nu̱ngüej sij. 15Ni̱ ngaa guisíj gaya ni sij si-ley Moisés nga̱ si-libro garun ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j hua ná, hué dan ni gataj snanꞌanj ni tsínj aꞌninꞌ mán chruhua nuhui daj gunun nu̱ngüej sij:

―Jnánj néꞌ, sisi̱ hua ꞌngo̱ nuguanꞌ nicaj nu̱ngüej é re̱ꞌ gui̱ꞌyaj sisi̱ na̱riꞌ ruhua ni ngüi̱ nahuin yuꞌ nan, ngaa ni̱ ga̱ꞌmi nu̱ngüej é re̱ꞌ gu̱nun ni sij. ―Daj gataj ni tsínj daj gunun nu̱ngüej sij.

16Hué dan ni̱ naxu̱man Pablo, ni̱ dugunun síꞌ raꞌa síꞌ sisi̱ dínj ga̱huin duꞌua ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Gu̱nun sa̱ꞌ daranꞌ a ni é re̱ꞌ si ga̱ꞌmī huin a ni é re̱ꞌ ni tsínj israelita nga̱ ni tsínj hua cuidado rian Yanꞌanj. 17Huin néꞌ ni tsínj israelita nicoꞌ néꞌ Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. Ni̱ ganacui Yanꞌanj ni xíꞌ asi̱j ná. Ni̱ guixiꞌnanj nico ni sij, guiꞌyaj Yanꞌanj ngaa guimán ni sij ne̱ꞌ Egipto. Hué daj síj, ni̱ guiri Yanꞌanj nga̱ si-fuerza sij ni tsínj daj Egipto. Daj si sé yoꞌój Egipto huin doꞌój ni sij mánj. 18Sani̱ nun dagahuin sa̱ꞌ ni sij rian Yanꞌanj ngaa gachéj ni sij quij quiꞌyanj na̱co. Sani̱ ꞌngo̱ si hui̱j xia yoꞌ gaꞌninꞌ ruhua Yanꞌanj nga̱ si guiꞌyaj ni sij quij quiꞌyanj daj. 19Ni̱ dagahuiꞌ Yanꞌanj ichij xiꞌninꞌ ni tsínj guimán yuꞌuj gu̱ꞌnaj Canaán sisi̱ ri̱qui sij yoꞌój daj na̱huin raꞌa ni xíꞌ. 20Daꞌ síj ni̱ ꞌngo̱ si ga̱nꞌanj ciento táj yahuij xia chiꞌ yoꞌ guinicaj sun ni güesi̱ rian ni tsínj israelita, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ hué daj gahuin daꞌ güi gane tsínj gu̱ꞌnaj Samuel huin síꞌ tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj.

21’Hué dan ni̱ gachínj ni xíꞌ ꞌngo̱ rey gui̱nicaj sun rian ni sij. Ni̱ garun sun Yanꞌanj tsínj gu̱ꞌnaj Saúl. Ni̱ hui̱j xia yoꞌ gahuin síꞌ ꞌngo̱ rey. Ni̱ huin síꞌ daꞌníj tsínj gu̱ꞌnaj Cis. Ni̱ nicoꞌ síꞌ xiꞌninꞌ Benjamín. 22Hué daj síj ni̱ gaꞌnej Yanꞌanj sun nicaj Saúl. Ni̱ garun sun sij David gahuin síꞌ rey. Ni̱ gataj sa̱ꞌ Yanꞌanj xiꞌí síꞌ: “Nariꞌīj David daꞌníj Isaí. Ni̱ hua nia̱ꞌ ruhuāj nga̱ sij. Ni̱ gui̱ꞌyaj sij daranꞌ si ga̱ranꞌ ruhuāj.” Daj gataj Yanꞌanj xiꞌí David.

23’Ni̱ hua gataj yya Yanꞌanj sisi̱ ga̱ꞌnga ꞌngo̱ daꞌni̱ siꞌni̱ David. Ni̱ hua yya gaꞌnga sij, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ gaꞌníj Yanꞌanj si ga̱ꞌnaꞌ na̱caj síꞌ ni ngüi̱ israelita. Ni̱ gu̱ꞌnaj síꞌ Jesús. 24Ni̱ ngaa achin ga̱ꞌnaꞌ Jesús, ni̱ gaꞌmi tsínj gu̱ꞌnaj Juan si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian daranꞌ ni ngüi̱ israelita. Ni̱ gataj síꞌ sisi̱ ga̱nani ruhua ni ngüi̱ daj xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Ni̱ ga̱taꞌ nnee ni sij, gataj síꞌ. 25Ni̱ ngaa huaj gahuin ni̱chrunꞌ ganahuij Juan nga̱ si-sun sij, ni̱ gataj sij: “Sé manꞌānj huin si ani ruhua ni é re̱ꞌ mánj. Ne̱ꞌ ru̱cūj, ni̱ ga̱ꞌnaꞌ ango tsínj. Ni̱ na̱ꞌaj riānj gui̱rīj nnij correa ꞌni̱j dacánj sij xiꞌí si ni̱nꞌ ruhua huin achij sij. Daj si huin achij ni̱nꞌ ruhua sij.” Daj gataj Juan gunun ni ngüi̱.

26’Jnánj néꞌ, huin a ni é re̱ꞌ daꞌni̱ siꞌni̱ xíꞌ Abraham. Ni̱ ma̱n ni tsínj ga cuidado rian Yanꞌanj scanij ni é re̱ꞌ nej. Ni̱ gaꞌníj Yanꞌanj nuguanꞌ sa̱ꞌ nan ꞌna̱ꞌ rian néꞌ. Ni̱ nuguanꞌ nan ataj da̱j nacaj Yanꞌanj néꞌ. 27Daj si ni tsínj mán xumanꞌ Jerusalén nga̱ ni tsínj aꞌninꞌ rian ni sij, ni̱ nun na̱niꞌi ni sij Jesús mánj. Ni̱ nunun ni sij si-nu̱guanꞌ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ daranꞌ güi naránj ruhua néꞌ, ni̱ aya ni sij nuguanꞌ daj chruhua si-nuhui ni sij. Ngaa ni̱ ngaa gataj ni sij sisi̱ hua nia̱n ga̱huiꞌ Jesús, ngaa ni̱ guisíj gahuin yya da̱j rúnꞌ hua gataj ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, guiꞌyaj ni sij. 28Ni̱ ngaa nitaj si xi̱ꞌi huin si ga̱huiꞌ Jesús, ni̱ gachínj jniꞌyaj ni sij rian Pilato sisi̱ ga̱huiꞌ síꞌ, gui̱ꞌyaj Pilato. 29Ni̱ ngaa guisíj guiꞌyaj ni sij daranꞌ si gataj ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xiꞌí Jesús, ngaa ni̱ dinij ni sij síꞌ rian rugutsi̱. Ni̱ ganꞌanj ga̱chinꞌ ni sij síꞌ riqui ꞌngo̱ huej. 30Sani̱ ganáꞌnij Jesús scanij ni níman, guiꞌyaj Yanꞌanj. 31Ni̱ gaꞌi̱ güi narugüiꞌ Jesús rian ni tsínj guinicaj dugüiꞌ nga̱ sij ngaa ganꞌanj sij estado Galilea guisíj sij xumanꞌ Jerusalén. Yya̱j ni̱ hué ni tsínj daj huin ni tsínj aꞌmi xiꞌí Jesús rian ni ngüi̱.

32’Ni̱ nataꞌ ni únj nuguanꞌ sa̱ꞌ gunun a ni é re̱ꞌ sisi̱ hua gahuin yya da̱j rúnꞌ gataj yya Yanꞌanj rian ni xíꞌ huin ni tsínj guimán asíj ná. 33Ni̱ hué daj hua guiꞌyaj Yanꞌanj rian daꞌníj ni síꞌ huin munꞌúnꞌ. Ni̱ guisíj gahuin yya nuguanꞌ daj ngaa ganáꞌnij Jesús, guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ hué daj hua ni̱ca rian libro Salmo hui̱j nej. Ni̱ ataj-áꞌ: “Hué re̱ꞌ huin daꞌnī. Yya̱j ni̱ gahuin chréj re̱ꞌ manꞌānj.” Daj ataj Salmo daj. 34Ni̱ hua guiꞌyaj Yanꞌanj sisi̱ ga̱naꞌnij Jesús. Ni̱ si̱ guchru nnee̱ cúj sij ga̱ mánj. Ni̱ xiꞌí daj hua gaꞌmi Yanꞌanj nuguanꞌ nan: “Ri̱quīj rián re̱ꞌ nuguanꞌ sa̱ꞌ gataj yyāj rian David xiꞌí re̱ꞌ. Ni̱ hua xa̱ngaꞌ nuguanꞌ daj nej.” Gataj ru̱huaꞌ yún Yanꞌanj rian Jesús. 35Ni̱ hué daj gataj rian ango Salmo nej: “Si̱ dunáj re̱ꞌ sisi̱ gu̱chru nnee̱ cúj tsínj hua sa̱ꞌ ni̱nꞌ rián re̱ꞌ.” Daj gataj David xiꞌí Jesús rian Salmo daj gunun Yanꞌanj. 36Ni̱ guiꞌyaj David si garanꞌ ruhua Yanꞌanj xiꞌí ni dugüiꞌ sij ngaa hua ni̱ꞌnaꞌ sij chruhua xungüi̱. Ngaa ni̱ gahuiꞌ sij. Ni̱ gachinꞌ ni sij síꞌ rian ngaj ni xi síꞌ. Ni̱ guchru nnee̱ cúj síꞌ. 37Sani̱ tsínj ganáꞌnij, guiꞌyaj Yanꞌanj, ni̱ nun gu̱chru nnee̱ cúj síꞌ mánj.

38’Jnánj neꞌ, xa̱caj á re̱ꞌ cuenta sisi̱ yya̱j, ni̱ nataꞌ ni únj nuguanꞌ rian án re̱ꞌ sisi̱ xiꞌí si guiꞌyaj Jesús, ni̱ ga̱ꞌue gui̱nicaj Yanꞌanj ꞌngo̱ niman nico rian si-ga̱quinꞌ néꞌ. 39Ni̱ nun ga̱ꞌue guiꞌyaj yya si-ley Moisés xiꞌí si-ga̱quinꞌ néꞌ. Sani̱ xiꞌí Jesús, ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj yya Yanꞌanj nga̱ daranꞌ si-ga̱quinꞌ go̱ꞌngo tsínj xuman ruhua niꞌi manꞌan síꞌ. 40Hué dan ni̱ ga̱ cuidado ni é re̱ꞌ sisi̱ si̱ gahuin nga̱ á re̱ꞌ da̱j rúnꞌ gataj ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ gataj ni sij:

41Ni̱ꞌyaj á re̱ꞌ huin ín re̱ꞌ ni tsínj aꞌmi quij xiꞌí Yanꞌanj.

Ga̱nꞌanj ruhua ni é re̱ꞌ.

Ni̱ ꞌngo̱ ga̱ niꞌya ni̱ganj ni é re̱ꞌ nej.

Daj si ni güi nne a ni é re̱ꞌ, ni̱ gui̱ꞌyā ꞌngo̱ rasu̱n nico.

Ni̱ sisi̱ hua ꞌngo̱ tsínj na̱taꞌ da̱j gui̱ꞌyā, sani̱ si̱ guxuman ruhua ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ síꞌ.

Daj gataj Yanꞌanj rian ni tsínj gane asi̱j ná. ―Daj gataj Pablo gunun ni tsínj nahuin yuꞌ nuhui daj.

42Ni̱ ngaa gahui nu̱ngüej sij si-nuhui ni tsínj israelita, ngaa ni̱ gachínj ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej sisi̱ hué daj ga̱ꞌmi ru̱huaꞌ yún ni sij xiꞌí nuguanꞌ daj ango tu̱nj güi ngaa naránj ruhua ni sij. 43Ni̱ ngaa ganahuij nahuin yuꞌ ni sij chruhua nuhui, ngaa ni guinicoꞌ nico ni tsínj israelita Pablo nga̱ Bernabé. Ni̱ hué daj guinicoꞌ ango ni tsínj huaj guxuman ruhua niꞌi si-chrej ni tsínj israelita nej. Ni̱ gaꞌuiꞌ nu̱ngüej sij chrej rian ni síꞌ sisi̱ ꞌngo̱ ga̱huin ni̱ca ruhua ni síꞌ nga̱ si-chrej Yanꞌanj xiꞌí sinduj guiꞌyaj Yanꞌanj rian ni sij.

44Ngaa ni̱ ango tu̱nj güi huin güi naránj ruhua ni sij, ni̱ nahuin yuꞌ ru̱huaꞌ yún ni sij. Ni̱ huaj gui̱sij daranꞌ ni ngüi̱ mán xumanꞌ daj gaꞌna̱ꞌ gu̱nun si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. 45Sani̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj israelita sisi̱ nahuin yuꞌ nico ni ngüi̱, ngaa ni̱ gahuin xicoj ruhua ni sij. Hué dan ni̱ gaxi̱ꞌi gununꞌ ni sij nga̱ si-nu̱guanꞌ Pablo. Ni̱ gaꞌmi quij ni sij nej. 46Sani̱ nun guxuꞌuiꞌ Pablo nga̱ Bernabé niꞌyaj nu̱ngüej sij ni tsínj israelita. Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Hua si-chrej únj gaꞌmi sini únj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni é re̱ꞌ huin ín re̱ꞌ ni tsínj israelita. Sani̱ naꞌue na̱daꞌa ni é re̱ꞌ nuguanꞌ daj. Ni̱ naꞌuej ruhua ni é re̱ꞌ ga̱ne ni̱ganj ni é re̱ꞌ nga̱ Yanꞌanj nej. Ngaa ni̱ ga̱nꞌanj únj rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej. 47Ni̱ hué daj gaꞌninꞌ Señor sun rian ni únj. Ni̱ gataj sij:

Gui̱ꞌyā sisi̱ ga̱huín re̱ꞌ ꞌngo̱ yanꞌa̱n gui̱xiguin rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej.

Ngaa ni̱ ga̱nacaj Yanꞌanj ni ngüi̱ mán da̱ꞌ xiꞌí xungüi̱, gui̱ꞌyáj re̱ꞌ.

Daj gataj Señor gunun únj. ―Gataj Pablo nga̱ Bernabé.

48Ni̱ ngaa gunun ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej nuguanꞌ gataj Pablo, ngaa ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua ni sij. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ni sij xiꞌí si-nu̱guanꞌ Señor nej. Ni̱ daranꞌ ni ngüi̱ hua nacui Yanꞌanj sisi̱ ga̱ne ni̱ganj ni sij nga̱ Yanꞌanj, ni̱ guxuman ruhua ni sij ngaa gunun ni sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj anj. 49Ngaa ni̱ gaxaꞌni̱ si-nu̱guanꞌ Señor ni̱nꞌ ga̱chraꞌ rian ngaj ni xumanꞌ daj. 50Sani̱ garij ni tsínj israelita ꞌngo̱ nuguanꞌ yya̱ riqui ni ngüi̱ xa̱na huin achij hua cuidado rian Yanꞌanj, ni̱ riqui ni tsínj huin achij mán chruhua xumanꞌ daj. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni síꞌ chranꞌ yunꞌunj ni síꞌ Pablo nga̱ Bernabé. Ni̱ guiri ni síꞌ xánj ni síꞌ nu̱ngüej sij. 51Hué dan ni̱ nagunanꞌ nu̱ngüej sij yoꞌój yaj dacój nu̱ngüej sij. Hué-éꞌ huin ꞌngo̱ daꞌngaꞌ digyán nu̱ngüej sij rian ni síꞌ sisi̱ daꞌui ni síꞌ gaquinꞌ xiꞌí si nun gunun ni síꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ngaa ni̱ ganꞌanj nu̱ngüej sij xumanꞌ Iconio. 52Sani̱ ni̱nꞌ ruhua gahuin nia̱ꞌ ruhua ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesús mán xumanꞌ Antioquía. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ nucuaj Espíritu Santo rian ni sij nej.

14

Pablo y Bernabé en Iconio

1Hué dan ni̱ gatúj nu̱guanꞌan Pablo nga̱ Bernabé chruhua si-nuhui ni tsínj israelita xumanꞌ Iconio. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ nu̱ngüej sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni tsínj daj. Xiꞌí daj ni̱ guxuman ruhua nico ni tsínj israelita nga̱ ni tsínj griego niꞌyaj ni sij Jesús. 2Sani̱ ni tsínj israelita naꞌuej ruhua gu̱nun si-nu̱guanꞌ Jesús, ni̱ garij ni síꞌ nuguanꞌ nne̱ riqui ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej sisi̱ ga̱ni quij ruhua ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej daj ni̱ꞌyaj ni síꞌ ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesús. 3Xiꞌí daj ni̱ gunáj Pablo nga̱ Bernabé nico güi xumanꞌ daj. Ni̱ nun gu̱xuꞌuiꞌ nu̱ngüej sij gaꞌmi sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱. Ni̱ guiꞌyaj nu̱ngüej sij si sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua niꞌyaj ni ngüi̱. Ni̱ hué ducuánj daj huin digyán Yanꞌanj si chracuij Yanꞌanj nu̱ngüej sij gaꞌmi nu̱ngüej sij xiꞌí sinduj ꞌyaj Yanꞌanj rian ni ngüi̱.

4Sani̱ ni ngüi̱ mán xumanꞌ daj, ni̱ ma̱n nachej ni sij. Ni̱ daꞌaj ni sij nicoꞌ ni tsínj israelita. Ni̱ ango daꞌaj ni sij nicoꞌ ni tsínj apóstol, ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesucristo. 5Hué dan ni̱ ꞌngo̱ dagaꞌmi dugüiꞌ ni tsínj israelita nga̱ ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej nga̱ ni tsínj huin achij rian ni sij sisi̱ gui̱ꞌyaj quij ni sij rian Pablo nga̱ Bernabé. Ni̱ ga̱ꞌuiꞌ ni sij yej nu̱ngüej síꞌ, ruhua ni sij. 6Sani̱ ngaa gunun Pablo nga̱ Bernabé nuguanꞌ daj, ni̱ gunánj nu̱ngüej sij ganꞌanj sij xumanꞌ Listra nga̱ xumanꞌ Derbe. Ni̱ nu̱ngüej xumanꞌ daj ngaj estado Licaonia. Ni̱ ganica̱j nu̱ngüej sij ni xumanꞌ ngaj ni̱chrunꞌ nga̱ nu̱ngüej xumanꞌ daj. 7Ni̱ gaꞌmi nu̱ngüej sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj huin nuguanꞌ sa̱ꞌ rian ni ngüi̱.

Pablo es apedreado en Listra

8Ni̱ xumanꞌ Listra nne ꞌngo̱ tsínj yacuan si naꞌue ga̱che sij si asi̱j gaꞌnga sij hua sij daj. Ni̱ nitaj a̱man gachéj sij. 9Ni̱ gunun tsínj daj si gaꞌmi Pablo. Hué dan ni̱ guiniꞌyaj sa̱ꞌ Pablo rian sij. Ni̱ guiniꞌi síꞌ sisi̱ ga̱ꞌue gu̱xuman ruhua sij ga̱nahuin sa̱ꞌ sij, ruhua síꞌ. 10Ngaa ni̱ gaꞌmi nucuaj Pablo gataj sij gunun tsínj yacuan daj:

―Na̱xuman re̱ꞌ, ni̱ gui̱niquinꞌ ni̱ca re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Pablo gunun tsínj daj.

Hué dan ni̱ naxu̱man sij güéj sij. Ni̱ gachéj sij. 11Ni̱ ngaa guiniꞌi ni ngüi̱ si guiꞌyaj Pablo, ngaa ni̱ gaguáj ni sij si-snanꞌanj manꞌan ni sij huin-ínꞌ nuguanꞌ Licaonia. Ni̱ gataj ni sij:

―Gurugüiꞌ ni yanꞌanj ꞌna̱ꞌ xataꞌ rian néꞌ. Ni̱ nahuin ni sij da̱j rúnꞌ hua munꞌúnꞌ. ―Daj gataj ni sij rian xiꞌí Pablo nga̱ Bernabé.

12Ni̱ duguꞌna̱j ni sij Bernabé yanꞌanj Júpiter. Ni̱ duguꞌna̱j ni sij Pablo yanꞌanj Mercurio xiꞌí si hué síꞌ huin tsínj gaꞌmi doj aj. 13Ni̱ nne si-nuhui danꞌanj ni sij Júpiter duꞌua xumanꞌ xánj ni sij. Ni̱ nne ꞌngo̱ chrej rian yanꞌanj daj. Ni̱ nicaj síꞌ ni sicuj nga̱ yaj guiꞌyaj nininꞌ síꞌ. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ síꞌ rian atúj ni ngüi̱ xumanꞌ daj. Ni̱ huin ruhua chrej daj nga̱ ni ngüi̱ da̱gahuiꞌ ni sij sicuj rian Pablo nga̱ Bernabé. Daj si gani ruhua ni sij sisi̱ yanꞌanj huin nu̱ngüej síꞌ.

14Sani̱ ngaa xacaj cuenta Bernabé nga̱ Pablo si gui̱ꞌyaj ni sij, ngaa ni̱ gutsiꞌ nu̱ngüej sij si-ganꞌ sij. Ni̱ gunánj nu̱ngüej sij gatúj sij scanij ni ngüi̱ gaguáj sij. 15Ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Jnánj néꞌ, u̱n sin huin ni̱ ꞌyaj á re̱ꞌ nan únj. Hué tsínj huin nu̱ngüej únj nga̱ á re̱ꞌ. Ni̱ ꞌna̱ꞌ únj nataꞌ únj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian án re̱ꞌ sisi̱ du̱na á re̱ꞌ ni rasu̱n nitaj si níꞌyanj nan. Ni̱ gui̱nicoꞌ a ni é re̱ꞌ Yanꞌanj hua ni̱ꞌnaꞌ si hué sij guiꞌyaj xataꞌ nga̱ yoꞌój nej, nnee yanꞌanj nej, daranꞌ ni rasu̱n mán nej. 16Ni̱ daranꞌ ni yoꞌ gachin, ni̱ gaꞌninꞌ ruhua Yanꞌanj sisi̱ ga̱che daranꞌ ni ngüi̱ si-chrej manꞌan ni sij. 17Sani̱ rian xiꞌí si sa̱ꞌ guiꞌyaj Yanꞌanj, ni̱ digyán sij u̱n sin huin manꞌan sij. Daj si hué Yanꞌanj huin si aꞌníj guma̱n ꞌna̱ꞌ amanꞌ daj da xiraꞌ daranꞌ rasu̱n sa̱ꞌ riꞌ néꞌ xa néꞌ. Ni̱ huin nia̱ꞌ ruhua néꞌ, ꞌyaj Yanꞌanj nej. ―Daj gataj nu̱ngüej sij gunun ni síꞌ.

18Sani̱ hua gue̱ huin ruhua ni síꞌ da̱gahuiꞌ ni síꞌ sicuj rian nu̱ngüej sij. Sani̱ gaꞌninꞌ ruhua ni síꞌ, guiꞌyaj ni nuguanꞌ gaꞌmi nu̱ngüej sij.

19Ngaa ni̱ guisíj go̱ꞌngo ni tsínj israelita ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Antioquía nga̱ xumanꞌ Iconio nej. Ni̱ garij ni síꞌ nuguanꞌ yya̱ riqui ni ngüi̱ mán nahuin yuꞌ daj. Xiꞌí daj ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij yej Pablo. Hué dan ni̱ ganucuaj ni sij síꞌ guiri ni sij xánj ni sij. Ni̱ gani ruhua ni sij sisi̱ hua gahuiꞌ síꞌ. 20Sani̱ ngaa ganica̱j ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌi Jesús xiꞌníj Pablo, ni̱ nachica sij gatúj ru̱huaꞌ yún sij chruhua xánj ni sij. Ni̱ ango güi ni̱ gahui nu̱ngüej sij Bernabé guisíj nu̱ngüej sij xumanꞌ Derbe.

21Ni̱ gaꞌmi nu̱ngüej sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj xumanꞌ Derbe. Ni̱ gahuin nico ni ngüi̱ guxuman ruhua niꞌi Jesús xumanꞌ daj. Hué dan ni̱ nanica̱j nu̱ngüej sij xumanꞌ Listra nga̱ xumanꞌ Iconio nej, xumanꞌ Antioquía nej. 22Ni̱ hué ni xumanꞌ daj, ni̱ gahuin nucuaj niman ni ngüi̱ nicoꞌ Jesús, guiꞌyaj Pablo nga̱ Bernabé. Ni̱ guiꞌyaj fuerza nu̱ngüej sij sisi̱ ga gue̱ gu̱xuman ruhua ni sij niꞌi ni sij manꞌan Jesús. Ni̱ gataj nu̱ngüej sij sisi̱ hua nia̱n gui̱ranꞌ nico sayun, da ni̱ ga̱ꞌue ga̱tu néꞌ rian nicaj sun Yanꞌanj. Gataj nu̱ngüej sij gunun ni ngüi̱ nicoꞌ Yanꞌanj da aj. 23Ni̱ narij sun nu̱ngüej sij ni tsínj ga̱huin achij go̱ꞌngo yuꞌuj rian nahuin yuꞌ ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌyaj Jesús. Ni̱ guiꞌyaj nu̱ngüej sij ayuno gachínj jniꞌyaj ni sij rian Señor sisi̱ du̱gumi Señor ni síꞌ. Daj si hua guxuman ruhua ni síꞌ niꞌyaj ni síꞌ sij.

El regreso a Antioquía de Siria

24Ngaa ni̱ gachin nu̱ngüej sij estado Pisidia. Ni̱ guisíj nu̱ngüej sij daꞌ estado Panfilia. 25Ni̱ gaꞌmi nu̱ngüej sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Perge. Ngaa ni̱ ganꞌanj nu̱ngüej sij xumanꞌ Atalia. 26Ni̱ hué xumanꞌ daj, ni̱ gahui nu̱ngüej sij chruhua rio̱ achéj rian nnee guina̱nꞌ nu̱ngüej sij xumanꞌ Antioquía. Ni̱ hué xumanꞌ daj huin rian gachínj jniꞌyaj asi̱j sini ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesucristo sisi̱ gui̱ꞌyaj Yanꞌanj sinduj nga̱ sun gui̱ꞌyaj Pablo nga̱ Bernabé. Ni̱ yya̱j guisíj guiꞌyaj nu̱ngüej sij sun daj. 27Ni̱ ngaa guisíj nu̱ngüej sij xumanꞌ Antioquía, ni̱ nahuin yuꞌ ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌi Jesucristo, guiꞌyaj nu̱ngüej sij. Ni̱ nataꞌ nu̱ngüej sij daranꞌ si guiꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ nu̱ngüej sij. Ni̱ nataꞌ nu̱ngüej sij da̱j riqui Yanꞌanj sisi̱ gu̱xuman ruhua ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej gui̱niꞌi ni sij manꞌan Jesucristo. 28Ni̱ gunáj Pablo nga̱ Bernabé nico ni güi nga̱ ni tsínj guxuman ruhua niꞌi Jesucristo xumanꞌ daj.

15

El concilio en Jerusalén

1Ni̱ ngaa daj ni̱ gaꞌna̱ꞌ go̱ꞌngo ni tsínj ꞌna̱ꞌ estado Judea guisíj ni sij xumanꞌ Antioquía. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij digyán ni sij ni tsínj nicoꞌ Jesucristo sisi̱ hua nia̱n gu̱taꞌ daꞌngaꞌ nnee̱ cúj ni síꞌ da̱j rúnꞌ aꞌninꞌ si-ley Moisés sun. Ni̱ sisi̱ nun gui̱ꞌyaj ni síꞌ daj, ni̱ si̱ gaꞌue na̱caj Yanꞌanj ni síꞌ, gataj ni sij. 2Hué dan ni̱ gununꞌ Pablo nga̱ Bernabé nga̱ ni tsínj digyán nuguanꞌ daj. Ngaa ni̱ narij sun ni tsínj xuman ruhua niꞌyaj Jesucristo mán xumanꞌ Antioquía Pablo nga̱ Bernabé nga̱ ango ni jnánj ni síꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj aninꞌ sij xumanꞌ Jerusalén gui̱ꞌyaj yya daranꞌ ni sij nuguanꞌ daj rian ni tsínj apóstol nga̱ rian ni tsínj huin achij mán da nej.

3Ngaa ni̱ gaꞌníj ni tsínj nicoꞌ Jesucristo mán xumanꞌ Antioquía ga̱nꞌanj Pablo nga̱ Bernabé xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ gachin nu̱ngüej sij da̱ni estado Fenicia nga̱ estado Samaria nej. Ni̱ nataꞌ nu̱ngüej sij sisi̱ hua dunáj ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej si-chrej ni sij. Ni̱ nanicoꞌ ni sij manꞌan Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. Ni̱ ngaa gunun ni tsínj nicoꞌ Jesucristo nuguanꞌ daj, ngaa ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua daranꞌ ni sij. 4Ni̱ ngaa guisíj Pablo nga̱ Bernabé xumanꞌ Jerusalén, ni̱ guinicaj dugüiꞌ nu̱ngüej sij nga̱ ni tsínj xuman ruhua niꞌyaj Jesús nga̱ ni tsínj apóstol nej, ni tsínj huin achij nej. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ni tsínj daj nga̱ nu̱ngüej sij. Ni̱ nataꞌ nu̱ngüej sij daranꞌ si guiꞌyaj Yanꞌanj nga̱ nu̱ngüej sij.

5Ni̱ ma̱n go̱ꞌngo ni tsínj fariseo xuman ruhua niꞌi Jesús. Ni̱ naxu̱man ni síꞌ, ni̱ gataj ni síꞌ:

―Hua nia̱n si gu̱taꞌ daꞌngaꞌ nnee̱ cúj ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej daj. Ni̱ hua nia̱n si ga̱ꞌninꞌ néꞌ sun sisi̱ da̱gahuin ni síꞌ si-ley Moisés nej. ―Daj gataj ni sij.

6Ngaa ni̱ nahuin yuꞌ ni tsínj apóstol nga̱ ni tsínj huin achij nej, sisi̱ gui̱niꞌi ni sij da̱j hua nuguanꞌ daj. 7Ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi gaꞌmi ni sij, ni̱ naxu̱man Pedro gataj síꞌ:

―Jnánj néꞌ, hua niꞌi a ni é re̱ꞌ sisi̱ asi̱j ná do̱j ganacui Yanꞌanj yūnj scanij néꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj ga̱ꞌmī nuguanꞌ sa̱ꞌ rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej. Ngaa ni̱ gu̱xuman ruhua ni sij gui̱niꞌi ni sij Jesucristo. 8Ni̱ niꞌi Yanꞌanj niman daranꞌ néꞌ. Ni̱ da̱j rúnꞌ gaꞌuiꞌ Yanꞌanj Espíritu Santo ga̱ꞌnaꞌ rian néꞌ, ni̱ hué daj gaꞌuiꞌ sij Espíritu Santo ga̱ꞌnaꞌ rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej. Hué ducuánj daj digyán Yanꞌanj sisi̱ ga̱nadaꞌa sij ni ngüi̱ da nej. 9Rian Yanꞌanj nitaj si hua ni̱ni ni ngüi̱ daj nga̱ néꞌ. Uyan huin daranꞌ néꞌ rian Yanꞌanj. Ni̱ gahuin sa̱ꞌ niman ni ngüi̱ daj, guiꞌyaj Yanꞌanj xiꞌí si guxuman ruhua ni sij niꞌi ni sij Jesucristo da̱j rúnꞌ guiꞌyaj sij nga̱ néꞌ.

10’Yya̱j ni̱ u̱n sin huin ni̱ huin ruhua ni é re̱ꞌ xa̱caj á re̱ꞌ daꞌngaꞌ rian Yanꞌanj únj. Daj si huin ruhua á re̱ꞌ sisi̱ da̱gahuin ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej rian si-du̱cuanj Moisés huin ꞌngo̱ nuguanꞌ hua yaꞌi̱. Ni̱ naꞌue da̱gahuin sa̱ꞌ néꞌ nga̱ ni xi néꞌ nuguanꞌ hua yaꞌi̱ daj. 11Ni̱ sé si-du̱cuanj Moisés guiꞌyaj sisi̱ nacaj Yanꞌanj néꞌ mánj. Sani̱ nacaj Yanꞌanj néꞌ xiꞌí sinduj guiꞌyaj Jesucristo nga̱ néꞌ nga̱ ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej. ―Daj gataj Pedro gunun ni tsínj israelita daj.

12Hué dan ni̱ dínj gahuin duꞌua daranꞌ ni sij. Ni̱ gunun ni sij si gaꞌmi nu̱ngüej tsínj gu̱ꞌnaj Bernabé nga̱ Pablo da̱j rúnꞌ digyán Yanꞌanj daꞌngaꞌ xiꞌí nu̱ngüej sij rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej. Ni̱ gaꞌmi ni sij xiꞌí si sa̱ꞌ guiꞌyaj Yanꞌanj nej. 13Ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi Bernabé nga̱ Pablo, ngaa ni̱ gataj tsínj gu̱ꞌnaj Jacobo:

―Jnánj néꞌ, gu̱nun sa̱ꞌ á re̱ꞌ si-nu̱guanꞌānj. 14Hua nataꞌ jnúnꞌ Simón da̱j guiꞌyaj sini Yanꞌanj sinduj rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej. Ni̱ ganacui Yanꞌanj ꞌngo̱ ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej sisi̱ gui̱nicaj dugüiꞌ ni síꞌ nga̱ manꞌan sij. 15Hué nuguanꞌ nan ꞌngo̱ uyan hua nga̱ si garun ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Ni̱ gataj ni síꞌ rian si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj:

16Ni ngaa guisíj ni̱ na̱nicaj ru̱huaꞌ yūnj.

Ni̱ na̱guiꞌyaj sa̱ꞌ ru̱huaꞌ yūnj hueꞌ gane̱ rian gane xíꞌ David.

Ni̱ ga̱nahuin sa̱ꞌ hueꞌ re̱ꞌe daj, gui̱ꞌyā.

17Ni̱ hué daj gui̱ꞌyā sisi̱ na̱noꞌ ango ni ngüi̱ manꞌānj huīnj Señor.

Ni̱ hué daj gui̱ꞌyaj daranꞌ ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej nicoꞌ manꞌānj.

18Ni̱ asi̱j ná hua gatā sisi̱ gui̱ꞌyā ni nuguanꞌ nan.

Daj gataj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj garun ni sij asi̱j ná.

19’Hué dan ni̱ güendāj ni̱ si̱ chranꞌ yunꞌunj néꞌ ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej huin ni tsínj nanica̱j ruhua guinicoꞌ manꞌan Yanꞌanj xa̱ngaꞌ, ruhuāj aj. 20Maan si gui̱ꞌyaj néꞌ ꞌngo̱ yanj ga̱ꞌnij néꞌ huaj rian ni tsínj daj ga̱taj néꞌ sisi̱ si̱ xa ni sij nia̱ aꞌuiꞌ ni ngüi̱ rian ni yanꞌanj guiꞌyaj raꞌa ni ngüi̱. Ni̱ si̱ guiꞌyaj ni sij gaquinꞌ nga̱ ango yunꞌunj xa̱na mánj. Ni̱ si̱ xa ni sij nnee̱ xucu duguáj ni sij xá xúꞌ mánj. Ni̱ si̱ xa ni sij tun mánj. Hué daj ga̱taj néꞌ rian ni tsínj da aj. 21Daj si asi̱j ná ni̱ ma̱n ni tsínj nataꞌ si-ley Moisés chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. Ni̱ aya ni sij nuguanꞌ daj go̱ꞌngo ni xumanꞌ ni güi naránj ruhua ni sij. ―Daj gataj Jacobo gunun ni tsínj nahuin yuꞌ daj.

22Hué dan ni̱ uyan gani ruhua ni tsínj apóstol nga̱ ni tsínj huin achij nga̱ daranꞌ ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj sisi̱ ga̱nacui ni sij do̱j ni tsínj scanij ni sij ga̱nꞌanj ni síꞌ xumanꞌ Antioquía. Ni̱ gui̱nicaj dugüiꞌ ni síꞌ nga̱ Pablo nga̱ Bernabé ga̱nꞌanj ni síꞌ. Ngaa ni̱ garij sun ni sij Judas gu̱ꞌnaj síꞌ Barsabás nej, nga̱ Silas huin nu̱ngüej síꞌ tsínj huin achij scanij ni sij. 23Ni̱ gaꞌníj ni sij ꞌngo̱ yanj carta nga̱ ni tsínj ganꞌanj daj. Ni̱ gataj yanj daj:

“Nan huin ꞌngo̱ yanj ꞌyaj ni únj huin ni únj ni tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj nga̱ ni tsínj huin achij nej, ni tsínj xuman ruhua niꞌyaj Jesucristo. Ni̱ aꞌníj ni únj ꞌngo̱ nuguanꞌ sa̱ꞌ huaj rian ni é re̱ꞌ huin ín re̱ꞌ ni jnánj ni únj. Ni̱ huin ín re̱ꞌ ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej nne ni é re̱ꞌ xumanꞌ Antioquía nga̱ estado Siria nej, estado Cilicia nej. Guruhua Yanꞌanj ataj ni únj rian án re̱ꞌ. 24Ni̱ gunun ni únj sisi̱ guisíj go̱ꞌngo ni tsínj scanij ni únj rian ma̱n án re̱ꞌ. Sani̱ nun ga̱ꞌnij ni únj ga̱nꞌanj ni sij mánj. Ni̱ gunun ni únj sisi̱ chranꞌ yunꞌunj ni sij ni é re̱ꞌ nga̱ si-nu̱guanꞌ ni sij. Ni̱ nun riꞌ ruhua á re̱ꞌ si gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ nga̱ nuguanꞌ daj. Daj si ataj ni sij sisi̱ gu̱taꞌ á re̱ꞌ daꞌngaꞌ nnee̱ cúj a ni é re̱ꞌ. Ni̱ da̱gahuin a ni é re̱ꞌ si-ley Moisés nej. 25Hué xiꞌí daj ni̱ uyan hua ruhua daranꞌ ni únj nacui ni únj go̱ꞌngo ni tsínj scanij ni únj gu̱chiꞌ nu̱guanꞌan ni sij nga̱ Bernabé nga̱ Pablo huin nu̱ngüej síꞌ tsínj ꞌi̱ ruhua néꞌ. 26Ni̱ nun gu̱xuꞌuiꞌ nu̱ngüej tsínj daj ga̱huiꞌ nu̱ngüej sij xiꞌí Jesucristo rian hua yai̱. 27Hué dan ni̱ aꞌníj ni únj tsínj gu̱ꞌnaj Judas nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Silas gu̱chiꞌ nu̱ngüej síꞌ rian ma̱n án re̱ꞌ. Ni̱ na̱taꞌ snanꞌanj nu̱ngüej síꞌ u̱n sin huin ruhua nuguanꞌ ꞌna̱ꞌ rian yanj carta nan ga̱taj-áꞌ.

28’Hua sa̱ꞌ huaj rian Espíritu Santo nga̱ ni únj sisi̱ si̱ gutaꞌ ni únj nico sun xiráj a ni é re̱ꞌ mánj. Maan si da̱gahuin a ni é re̱ꞌ do̱j ni nuguanꞌ nan anj. 29Ngaa ni̱ si̱ xa á re̱ꞌ nnee̱ xucu gaꞌuiꞌ ni sij rian ni yanꞌanj guiꞌyaj raꞌa ni sij mánj. Ni̱ si̱ xa ni é re̱ꞌ tun nej mánj. Ni̱ si̱ xa ni é re̱ꞌ nnee̱ xucu duguáj ni sij xá xúꞌ mánj. Ni̱ si̱ guiꞌyaj á re̱ꞌ gaquinꞌ nga̱ ango yunꞌunj xa̱na mánj. Ni̱ sisi̱ da̱gahuin a ni é re̱ꞌ ni nuguanꞌ nan, ni̱ duguꞌna̱j ꞌyaj a ni é re̱ꞌ. Hué dan ni̱ ga̱ sa̱ꞌ rian ni é re̱ꞌ, ruhua ni únj.” Daj garun ni sij rian yanj daj.

30Hué dan ni̱ gaꞌníj ni sij ga̱nꞌanj aninꞌ síꞌ xumanꞌ Antioquía. Ni̱ ngaa guisíj nahuin yuꞌ ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesucristo, guiꞌyaj aninꞌ síꞌ, ni̱ gaꞌuiꞌ aninꞌ síꞌ yanj carta daj raꞌa ni tsínj ma̱n xumanꞌ daj. 31Ni̱ ngaa gaya ni sij yanj daj, ni̱ nahuin nia̱ꞌ ruhua ni sij, guiꞌyaj yanj daj. 32Ni̱ nu̱ngüej tsínj gu̱ꞌnaj Judas nga̱ Silas huin nu̱ngüej síꞌ tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ xiꞌí si ni̱nꞌ ruhua gaꞌmi nu̱ngüej sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj gunun ni síꞌ, ngaa ni̱ nariꞌ ruhua daranꞌ ni síꞌ, guiꞌyaj nu̱ngüej sij. Ni̱ gahuin ni̱ca ruhua niman ni síꞌ nga̱ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj, guiꞌyaj nu̱ngüej sij nej. 33Ni̱ ngaa gachin gaꞌi̱ güi, ngaa ni̱ gataj ni jnánj tsínj ma̱n xumanꞌ Antioquía gunun aninꞌ síꞌ sisi̱ dínj na̱nicaj aninꞌ síꞌ na̱nꞌ síꞌ rian ma̱n ni tsínj apóstol huin ni tsínj gaꞌníj ga̱ꞌnaꞌ aninꞌ síꞌ. 34Sani̱ garanꞌ ruhua Silas guna síꞌ gane síꞌ xumanꞌ Antioquía. 35Ni̱ gunáj Pablo nga̱ Bernabé xumanꞌ Antioquía. Ni̱ digyán nu̱ngüej sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ ma̱n yuꞌuj daj. Ni̱ nataꞌ nico ango ni tsínj nuguanꞌ sa̱ꞌ nga̱ nu̱ngüej sij nej.

Pablo se separa de Bernabé y comienza su segundo viaje misionero

36Ni̱ hua ꞌngo̱ ni güi gachin, ni̱ gataj Pablo gunun Bernabé:

―Gu̱nꞌ ga̱nꞌanj ni̱ꞌyóꞌ sisi̱ hua sa̱ꞌ mán ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesucristo huin ni tsínj ma̱n daranꞌ ni xumanꞌ rian nataꞌ néꞌ si-nu̱guanꞌ Señor. ―Daj gataj Pablo.

37Ni̱ huin ruhua Bernabé gui̱nicaj síꞌ Juan ga̱nꞌanj síꞌ nga̱ nu̱ngüej sij. Ni̱ gu̱ꞌnaj síꞌ Marcos nej. 38Sani̱ nun ga̱ꞌuej Pablo sisi̱ ga̱nꞌanj Juan Marcos nga̱ nu̱ngüej sij xiꞌí si hua dunáj síꞌ nu̱ngüej sij estado Panfilia. Ni̱ nun ganꞌanj guiꞌyaj sun síꞌ nga̱ si-sun Yanꞌanj. 39Ngaa ni̱ gununꞌ Pablo nga̱ Bernabé. Hué dan ni̱ guereꞌej dugüiꞌ nu̱ngüej sij. Ni̱ nicaj Bernabé Marcos gatúj nu̱ngüej sij chruhua rio̱ chéj rian nnee ganꞌanj nu̱ngüej sij estado Chipre. 40Ni̱ ganacui Pablo manꞌan Silas ga̱nꞌanj síꞌ nga̱ sij. Ni̱ gachínj jniꞌyaj ni tsínj nahuin yuꞌ daj rian Yanꞌanj sisi̱ gui̱ꞌyaj Yanꞌanj sinduj rian Pablo nga̱ Silas chruhua chrej ga̱nꞌanj nu̱ngüej sij. 41Hué dan ni̱ ganꞌanj nu̱ngüej sij gachin sij estado Siria nga̱ estado Cilicia. Ni̱ nariꞌ ruhua ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌyaj Jesucristo mán nu̱ngüej estado daj, guiꞌyaj nu̱ngüej sij.

16

Timoteo acompaña a Pablo y a Silas

1Ngaa ni̱ guisíj Pablo nga̱ Silas xumanꞌ Derbe nga̱ xumanꞌ Listra. Ni̱ xumanꞌ Listra nne ꞌngo̱ tsínj xuman ruhua niꞌi Yanꞌanj gu̱ꞌnaj síꞌ Timoteo. Ni̱ huin síꞌ daꞌníj ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na israelita xuman ruhua niꞌi Jesucristo. Ni̱ chrej síꞌ huin ꞌngo̱ tsínj griego. 2Ni̱ aꞌmi sa̱ꞌ ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesucristo mán xumanꞌ Listra nga̱ xumanꞌ Iconio xiꞌí Timoteo. 3Ni̱ huin ruhua Pablo sisi̱ gui̱nicaj dugüiꞌ Timoteo nga̱ sij ga̱nꞌanj sij. Ngaa ni̱ gutaꞌ Pablo daꞌngaꞌ nnee̱ cúj Timoteo da̱j rúnꞌ guiꞌyaj ni tsínj israelita. Daj si nitaj si ruhua sij sisi̱ ga̱ꞌmi ni tsínj israelita mán rian ga̱nꞌanj sij si hua niꞌi daranꞌ ni sij sisi̱ chrej Timoteo huin tsínj griego. 4Ni̱ daranꞌ rian ni xumanꞌ gachin nu̱ngüej sij, ni̱ nataꞌ nu̱ngüej sij nuguanꞌ gaꞌníj ni tsínj apóstol nga̱ ni tsínj huin achij mán xumanꞌ Jerusalén rian ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesucristo huin ni sij ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej. Ni̱ gataj snanꞌanj nu̱ngüej sij sisi̱ da̱gahuin ni síꞌ nuguanꞌ daj. 5Ngaa ni̱ gahuin ni̱ca ruhua ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌi Jesucristo, guiꞌyaj nu̱ngüej sij. Ni̱ daꞌ go̱ꞌngo güi, ni̱ huaj gahuin nico ni ngüi̱ daj.

La visión del varón macedonio

6Ni̱ nun ga̱ꞌuej ruhua Espíritu Santo sisi̱ ga̱ꞌmi nu̱ngüej sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj estado Asia. Hué dan ni̱ gachin nu̱ngüej sij estado Frigia nga̱ estado Galacia. 7Ngaa ni̱ guisíj nu̱ngüej sij estado Misia. Ni̱ gani ruhua nu̱ngüej sij ga̱nꞌanj sij estado Bitinia. Sani̱ nun ga̱ꞌuej Espíritu Santo ga̱tu nu̱ngüej sij estado da mánj. 8Ngaa ni̱ gachin nu̱ngüej sij estado Misia. Ni̱ nanij nu̱ngüej sij xumanꞌ Troas. 9Hué dan ni̱ ne̱ꞌ ni̱, ni̱ guiniꞌi Pablo ꞌngo̱ rasu̱n guiꞌyaj Yanꞌanj. Ni̱ guiniꞌi sij ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ estado Macedonia niquinꞌ síꞌ achínj jniꞌyaj síꞌ rian Pablo. Ni̱ gataj síꞌ: “Ga̱chin ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ estado Macedonia, ni̱ chra̱cuij re̱ꞌ ni únj.” Daj gataj tsínj daj.

10Ni̱ ngaa guisíj guiniꞌi Pablo si digyán Yanꞌanj rian sij, ni̱ guiꞌyaj xugüi aninꞌ únj ga̱nꞌanj únj estado Macedonia. Ni̱ gahuin yya ruhua únj sisi̱ gaquínj Yanꞌanj ga̱nꞌanj únj ga̱ꞌmi únj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ mán estado daj.

Encarcelados en Filipos

11Hué dan ni̱ xumanꞌ Troas gatúj aninꞌ únj chruhua rio̱ ganꞌanj ni̱ca únj guisíj únj ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Samotracia. Ni̱ ango güi ni̱ guisíj únj xumanꞌ Neápolis. 12Hué dan ni̱ ganꞌanj aninꞌ únj guisíj únj xumanꞌ Filipos huin-ínꞌ ꞌngo̱ xumanꞌ nicoꞌ Roma. Ni̱ huin achij-íꞌ daj nga̱ ango ni xumanꞌ ma̱n ni̱chrunꞌ chruhua estado Macedonia. Ni̱ guimán ni únj go̱ꞌngo güi xumanꞌ daj. 13Ngaa ni̱ güi naránj ruhua ni ngüi̱ israelita, ni̱ gahui aninꞌ únj rian atúj ni ngüi̱ xumanꞌ daj. Ni̱ ganꞌanj únj duꞌua ꞌngo̱ xinéj nnee. Daj si hué yuꞌuj daj nahuin yuꞌ ni ngüi̱ israelita ga̱chinj jniꞌyaj ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ ganꞌanj gui̱man únj ga̱ꞌmi únj nga̱ ni ngüi̱ xa̱na mán nahuin yuꞌ daj. 14Ni̱ gunun ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na gu̱ꞌnaj Lidia. Ni̱ hué únꞌ ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Tiatira. Ni̱ huin únꞌ ꞌngo̱ yunꞌunj duꞌuej atsij sa̱ꞌ rian ru̱miꞌ mare. Ni̱ nicoꞌ únꞌ Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. Ni̱ chracuij Señor sisi̱ gu̱nun sa̱ꞌ únꞌ si-nu̱guanꞌ Pablo. 15Ni̱ gataꞌ nnee ni du̱cua únꞌ. Ngaa guisíj ni̱ gachínj jniꞌyaj únꞌ rian aninꞌ únj gataj únꞌ:

―Sisi̱ ani ruhua aninꞌ é re̱ꞌ sisi̱ xuman yya ruhuāj niꞌīnj Señor, ngaa ni̱ ga̱ꞌnaꞌ á re̱ꞌ gui̱man án re̱ꞌ ducuāj. ―Hué daj gataj únꞌ gunun únj.

Ni̱ guiꞌyaj fuerza únꞌ sisi̱ gu̱na únj.

16Ni̱ ꞌngo̱ yu̱n ngaa huaj ni únj rian achínj jniꞌyaj ni ngüi̱, ngaa ni̱ nariꞌ dugüiꞌ ni únj nga̱ ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na hua lij. Ni̱ niꞌi únꞌ da̱j gui̱ranꞌ ni ngüi̱ ni güi ga̱ꞌnaꞌ ne̱ꞌ chrej rian. Daj si nu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman únꞌ. Ni̱ guiꞌyaj sun únꞌ rian ni xuruꞌue. Ni̱ guiꞌyaj gana nico ni xuruꞌue-éꞌ sanꞌanj ꞌyaj únꞌ nga̱ si-sun únꞌ. 17Ngaa ni̱ ganicoꞌ yunꞌunj xa̱na hua lij daj aninꞌ únj nga̱ Pablo nej. Ni̱ gaguáj únꞌ. Ni̱ gataj únꞌ:

―Aninꞌ tsínj nan huin ꞌyaj sun rian Yanꞌanj achij nne xataꞌ. Ni̱ nataꞌ aninꞌ sij xiꞌí si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj sisi̱ da̱j ga̱ꞌue ga̱nacaj Yanꞌanj ni é re̱ꞌ. ―Gataj únꞌ gunun ni ngüi̱.

18Hué daj guiꞌyaj únꞌ gaꞌi̱ güi. Ni̱ nun ga̱ꞌuej ruhua Pablo sisi̱ hué daj gui̱ꞌyaj yunꞌunj xa̱na hua lij daj yaꞌyoj. Ngaa ni̱ nanica̱j sij gataj sij gunun nane̱ xi̱ꞌi nu̱n niman únꞌ daj:

―Aꞌnī sun rián re̱ꞌ nga̱ si-xugüi Jesús sisi̱ ga̱hui re̱ꞌ niman únꞌ daj. ―Daj gataj Pablo gunun nane̱ xi̱ꞌi daj.

Ni̱ ꞌngo̱ hora gahui nane̱ xi̱ꞌi niman únꞌ daj.

19Sani̱ ngaa guiniꞌi ni xuruꞌue sisi̱ nitaj si huaj gui̱ꞌyaj gana ni sij sanꞌanj nga̱ yunꞌunj xa̱na daj, ngaa ni̱ guidaꞌa ni sij Pablo nga̱ Silas nicaj ni sij ganꞌanj ni sij rian ni tsínj nicaj sun mán ni síꞌ yuꞌue̱ nico. 20Ni̱ digyán ni síꞌ nu̱ngüej sij rian ni güesi̱. Ni̱ gataj ni síꞌ:

―Hué nu̱ngüej tsínj nan huin tsínj israelita. Ni̱ chranꞌ yunꞌunj nu̱ngüej sij xánj néꞌ. 21Ni̱ si̱ gaꞌue gui̱daꞌa néꞌ gui̱ꞌyaj néꞌ da̱j rúnꞌ digyán nu̱ngüej sij rian néꞌ. Daj si huin néꞌ tsínj Romano. ―Hué daj gataj ni sij.

22Hué dan ni̱ chranꞌ ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ daj Pablo nga̱ Silas. Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ ni güesi̱ sun sisi̱ gui̱ri ni sij si-ganꞌ nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ ga̱ri ni sij rutsi̱ xiráj nu̱ngüej síꞌ. 23Ni̱ ngaa guisíj garij ni̱nꞌ ruhua ni sij rutsi̱ nu̱ngüej síꞌ, ngaa ni̱ garij ni sij ducuaga̱ꞌ. Ni̱ gaꞌninꞌ ni sij sun rian tsínj dugumi rian ducuaga̱ꞌ sisi̱ du̱gumi sa̱ꞌ síꞌ. 24Ni̱ ngaa gunun sun síꞌ, ni̱ garij síꞌ daꞌ daqui ducuaga̱ꞌ nu̱ngüej sij. Ni̱ garij síꞌ dacój nu̱ngüej sij ruguechaꞌ táj yuꞌuj.

25Ni̱ yanꞌ sa̱ꞌ ni̱ achínj jniꞌyaj Pablo nga̱ Silas rian Yanꞌanj. Ni̱ aráj nu̱ngüej sij chraꞌ rian Yanꞌanj nej. Ni̱ nanun chraquij ango ni tsínj ma̱n ducuaga̱ꞌ chraꞌ daj. 26Hué dan ni̱ ꞌngo̱ hora gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ yún nucuaj. Ni̱ nagunánj xiꞌí ducuaga̱ꞌ. Ni̱ hué ꞌngo̱ hora daj naxiꞌníj daranꞌ ni rian hueꞌ. Ni̱ ganachi cadena anumi daranꞌ ni tsínj ma̱n chruhua ducuaga̱ꞌ daj. 27Hué dan ni̱ gananun ruhua tsínj dugumi rian ducuaga̱ꞌ. Ni̱ ngaa guiniꞌi sij sisi̱ hua níꞌnij ni rian ducuaga̱ꞌ, ngaa ni̱ guiri sij si-espada sij. Ni̱ da̱gahuiꞌ sij manꞌan sij, ruhua sij. Daj si gani ruhua sij sisi̱ hua gunánj ni tsínj ma̱n ducuaga̱ꞌ, ruhua sij. 28Sani̱ gaguáj Pablo. Ni̱ gataj síꞌ gunun sij:

―Si̱ guiꞌyaj xi̱ꞌi so̱ꞌ manꞌán so̱ꞌ si ma̱n cheꞌ ni únj nan anj. ―Daj gataj Pablo gunun sij.

29Ngaa ni̱ gachínj tsínj dugumi ducuaga̱ꞌ ꞌngo̱ yanꞌa̱n. Ni̱ gunánj sij gatúj sij chruhua ducuaga̱ꞌ. Ni̱ driꞌi sij ganiquinꞌ ráj da̱coj sij rian Pablo nga̱ Silas. 30Hué dan ni̱ guiri sij ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ nachínj snanꞌanj sij nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ gataj sij:

―Da̱j gui̱ꞌyā, ni̱ ga̱nacaj Yanꞌanj yūnj únj. ―Daj gataj tsínj daj.

31Ngaa ni̱ gataj nu̱ngüej sij:

―Gu̱xuman ruhuá re̱ꞌ niꞌí re̱ꞌ Señor Jesucristo, ni̱ ga̱ꞌue ga̱nacaj Yanꞌanj so̱ꞌ nga̱ ni ducuá so̱ꞌ nej. ―Daj gataj nu̱ngüej sij.

32Hué dan ni̱ gaꞌmi nu̱ngüej sij si-nu̱guanꞌ Señor rian ni du̱cua tsínj daj. 33Ni̱ hué gue̱ hora huin ya̱nꞌ daj, ni̱ guiꞌyaj go̱noꞌo tsínj dugumi ducuaga̱ꞌ daj rian guiranꞌ xi̱ꞌi xiráj nu̱ngüej síꞌ. Ngaa síj ni̱ gataꞌ nnee ni du̱cua sij. 34Hué dan ni̱ nicaj sij nu̱ngüej síꞌ ganꞌanj sij ducuá sij. Ni̱ gani sij mesa rian nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ gaꞌuiꞌ sij xa nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ ni̱nꞌ ruhua gahuin nia̱ꞌ ruhua ni du̱cua sij xiꞌí si guxuman ruhua ni sij niꞌi ni sij Yanꞌanj.

35Ni̱ ngaa guixigui̱n ango güi, ni̱ gaꞌníj ni güesi̱ ni policia rian tsínj dugumi ducuaga̱ꞌ gu̱nun sun síꞌ na̱chi síꞌ Pablo nga̱ Silas.

36Hué dan ni̱ nataꞌ síꞌ si-nu̱guanꞌ ni policia rian Pablo. Ni̱ gataj síꞌ:

―Gaꞌninꞌ ni güesi̱ sun riānj sisi̱ ga̱nachīj nu̱ngüej é re̱ꞌ. Yya̱j ni̱ ga̱ꞌue ga̱nꞌanj dinꞌinj nu̱ngüej é re̱ꞌ aj. ―Daj gataj síꞌ.

37Sani̱ gataj Pablo gunun ni policia daj:

―Achin ga̱taj ni güesi̱ sisi̱ daꞌui nu̱ngüej únj gaquinꞌ. Sani̱ hua sini garij ni sij rutsi̱ xiráj únj rian daranꞌ ni ngüi̱. Ni̱ hué daj guiꞌyaj ni sij nu̱nj si tsínj romano huin únj. Ni̱ garij ni sij ducuaga̱ꞌ únj. Ni̱ yya̱j ni̱ huin ruhua ni sij na̱chi hui̱ ni sij únj níꞌ. Si̱ gaꞌue mánj. Ga̱taj á re̱ꞌ si ga̱ꞌnaꞌ ni manꞌan ni sij gui̱ri sij nu̱ngüej únj. ―Daj gataj Pablo gunun ni policia.

38Hué dan ni̱ ganꞌanj ga̱nataꞌ ni policia si-nu̱guanꞌ Pablo rian ni güesi̱. Ni̱ guxuꞌuiꞌ ni sij ngaa gunun ni sij sisi̱ tsínj romano huin nu̱ngüej síꞌ. 39Hué dan ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni güesi̱ daj rian Pablo nga̱ Silas. Ni̱ gataj snanꞌanj ni sij sisi̱ gui̱nicaj nu̱ngüej síꞌ ꞌngo̱ niman nico xiꞌí ni sij. Ngaa ni̱ guiri ni sij nu̱ngüej síꞌ chruhua ducuaga̱ꞌ. Ni̱ gachínj jniꞌyaj ni sij sisi̱ ga̱hui nu̱ngüej síꞌ xumanꞌ daj. 40Ngaa ni̱ ngaa gahui nu̱ngüej sij ducuaga̱ꞌ, ni̱ ganꞌanj nu̱ngüej sij ducuá yunꞌunj gu̱ꞌnaj Lidia. Ni̱ ganacaj dugüiꞌ nu̱ngüej sij nga̱ ni ngüi̱ nicoꞌ Jesucristo. Ni̱ nahuin nia̱ꞌ ruhua ni síꞌ, guiꞌyaj nu̱ngüej sij. Hué dan ni̱ gahui nu̱ngüej sij xumanꞌ daj ganꞌanj sij.

17

El alboroto en Tesalónica

1Ni̱ ganꞌanj nu̱ngüej sij xumanꞌ Anfípolis nga̱ xumanꞌ Apolonia nej. Ngaa ni̱ guisíj nu̱ngüej sij xumanꞌ Tesalónica rian nne ꞌngo̱ si-nuhui ni tsínj israelita. 2Ni̱ gatúj Pablo chruhua nuhui daj si hué daj guꞌyun sij guiꞌyaj sij da go̱ꞌngo güi naránj ruhua ni síꞌ. Ni̱ chra̱ hua̱ꞌnij semana, ni̱ gachéj gaꞌmi ni tsínj ma̱n nuhui daj nga̱ Pablo. 3Ni̱ digyán Pablo si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni sij sisi̱ hua nia̱n gui̱ranꞌ Cristo sayun ga̱huiꞌ síꞌ. Ngaa síj ni̱ ga̱naꞌnij síꞌ scanij ni níman. Ni̱ gataj Pablo:

―Hué gue̱ Jesús daj tsínj xi̱ꞌi aꞌmi manꞌānj rian án re̱ꞌ hué síꞌ huin Cristo. ―Daj gataj Pablo gunun ni sij.

4Ni̱ guxuman ruhua do̱j ni tsínj israelita niꞌi ni sij Jesucristo. Ni̱ guinicaj dugüiꞌ ni sij nga̱ Pablo nga̱ Silas. Ni̱ hué daj guxuman ruhua nico ni tsínj griego huin ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj xa̱ngaꞌ nga̱ ni ngüi̱ xa̱na huin rian nej.

5Sani̱ gahuin xicoj ruhua ango ni tsínj israelita huin ni síꞌ tsínj nun gu̱xuman ruhua niꞌi Jesucristo. Ni̱ nahuin yuꞌ ni síꞌ go̱ꞌngo ni tsínj quij hua achéj yu̱n yuꞌue̱ daj. Ni̱ nahuin yuꞌ ni tsínj quij hua daj ꞌngo̱ xiꞌninꞌ xxi ni ngüi̱. Hué dan ni̱ ducu gaꞌmi ni ngüi̱ daj. Ni̱ ganꞌanj na̱noꞌ ni sij ducuá tsínj gu̱ꞌnaj Jasón Pablo nga̱ Silas sisi̱ gui̱ri ni sij ga̱ꞌuiꞌ ni sij raꞌa ni ngüi̱ nahuin yuꞌ mán daj. 6Sani̱ ri̱an nun nariꞌ ni sij nu̱ngüej síꞌ, ngaa ni̱ ganucuaj ni sij tsínj gu̱ꞌnaj Jasón nga̱ ango ni tsínj nicoꞌ Jesucristo ganꞌanj ni sij rian ni tsínj nicaj sun xumanꞌ daj. Ni̱ gaguáj ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Hué ni tsínj nan huin si chranꞌ yunꞌunj ni ngüi̱ mán daꞌ hua gue̱ chruhua xungüi̱ nan. Ni̱ yya̱j ni̱ ꞌna̱ꞌ ni sij xánj néꞌ nej. 7Ni̱ gaꞌuiꞌ Jasón ducuá síꞌ ga̱ne nu̱ngüej sij. Ni̱ nun dagahuin ni tsínj daj si-ley rey César. Daj si ataj ni sij sisi̱ hua ango rey huin síꞌ Jesús. ―Daj gataj ni tsínj israelita gunun ni tsínj nicaj sun.

8Ni̱ ngaa gunun ni ngüi̱ nga̱ ni tsínj nicaj sun nuguanꞌ daj, ni̱ ducu ganꞌanj ruhua ni sij. 9Sani̱ gaꞌuiꞌ Jasón nga̱ ango ni tsínj nicoꞌ Jesucristo sanꞌanj huin fianza rian ni tsínj nicaj sun. Hué dan ni̱ naꞌníj raꞌa ni síꞌ ni sij, ni̱ ganꞌanj ni sij.

Pablo y Silas en Berea

10Hué dan ni̱ guisíj ne̱ꞌ ni̱, ni̱ ꞌngo̱ gaꞌníj ni tsínj nicoꞌ Jesucristo ganꞌanj yoo̱ Pablo nga̱ Silas xumanꞌ Berea. Ni̱ ngaa guisíj nu̱ngüej sij, ni̱ gatúj sij chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. 11Ni̱ sa̱ꞌ doj ni tsínj israelita ma̱n xumanꞌ Berea daj nga̱ ni tsínj mán xumanꞌ Tesalónica. Daj si gahuin nia̱ꞌ ruhua ni sij nadaꞌa ni sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ yaꞌyoj diguiꞌyun ni sij nuguanꞌ garun ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná. Daj si ruhua ni sij gui̱niꞌi ni sij sisi̱ hué gue̱ rúnꞌ aꞌmi Pablo aꞌmi nuguanꞌ daj. 12Hué daj ni̱ guxuman ruhua nico ni tsínj niꞌi ni sij Jesucristo. Ni̱ guxuman ruhua nico ni tsínj griego nej, nga̱ ni ngüi̱ xa̱na griega huin rian nej.

13Sani̱ ngaa gunun ni tsínj israelita ma̱n xumanꞌ Tesalónica sisi̱ nataꞌ Pablo si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Berea, ngaa ni̱ ganꞌanj ni sij xumanꞌ daj. Ni̱ dagaꞌmi ni sij ni ngüi̱ sisi̱ nitaj si hua sa̱ꞌ si ꞌyaj Pablo. Ngaa ni̱ nahuin yuꞌ nico ni ngüi̱, guiꞌyaj ni sij. Ni̱ gaꞌmi ni̱nꞌ ruhua ni síꞌ xiꞌí Pablo. 14Sani̱ ꞌngo̱ gaꞌníj ni tsínj nicoꞌ Jesucristo ga̱nꞌanj Pablo daꞌ duꞌua nnee yanꞌanj. Ni̱ gunáj nu̱ngüej tsínj gu̱ꞌnaj Silas nga̱ Timoteo xumanꞌ Berea. 15Ni̱ ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ Pablo, ni̱ nicaj ni sij síꞌ ganꞌanj ni sij daꞌ xumanꞌ Atenas. Ni̱ gaꞌníj Pablo nuguanꞌ gaꞌna̱ꞌ nga̱ ni tsínj daj sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ yoo̱ Silas nga̱ Timoteo rian nne sij. Ngaa ni̱ na̱nꞌ ni tsínj daj xánj ni sij huin xumanꞌ Berea.

Pablo en Atenas

16Hué dan ni̱ ngaa anoꞌoj Pablo ga̱ꞌnaꞌ Silas nga̱ Timoteo xumanꞌ Atenas, ni̱ ganani ruhua sij guiniꞌi sij sisi̱ ma̱n ni̱nꞌ ruhua yanꞌanj guiꞌyaj raꞌa ni sij. 17Xiꞌí daj ni̱ gachej gaꞌmi Pablo nga̱ ni tsínj israelita ma̱n chruhua si-nuhui ni síꞌ, ni̱ nga̱ ango ni ngüi̱ hua xacaj si-du̱cuanj ni síꞌ. Ni̱ hué gue̱ daj gaꞌmi sij nga̱ ni tsínj mán yuꞌue̱ nej. 18Ni̱ ma̱n ni tsínj chru̱n gaꞌi̱ rian ni rasu̱n xumanꞌ Atenas daj. Ni̱ daꞌaj ni sij diguiꞌyun nuguanꞌ tsínj gu̱ꞌnaj Epicuro. Ni̱ ango daꞌaj ni sij gu̱ꞌnaj estoico. Ni̱ ma̱n ni sij ununꞌ ni sij nga̱ Pablo. Ni̱ gataj go̱ꞌngo ni sij:

―Ni̱ u̱n sin huin aꞌmi tsínj nan, ni̱ aꞌmi ni̱nꞌ ruhua sij únj. ―Daj gataj ni sij gunun ni dugüiꞌ ni sij.

Ni̱ gataj ango ni sij:

―Rúnꞌ hua sisi̱ aꞌmi sij xiꞌí ni yanꞌanj gurugüiꞌ na̱ca nánj. ―Hué daj gataj ni sij si aꞌmi sa̱ꞌ Pablo xiꞌí Jesús rian ni sij.

Ni̱ aꞌmi sij sisi̱ ganáꞌnij Jesús, guiꞌyaj Yanꞌanj.

19Hué dan ni̱ nicaj ni sij Pablo ganꞌanj ni sij ꞌngo̱ dacan gu̱ꞌnaj Aereópago. Ni̱ nachínj snanꞌanj ni sij Pablo. Ni̱ gataj ni sij:

―Ga̱ꞌue gu̱nun ni únj nuguanꞌ na̱ca nicáj re̱ꞌ digyán re̱ꞌ rian ni ngüi̱ níꞌ. 20Daj si aꞌmí re̱ꞌ ango nuguanꞌ ꞌna̱ꞌ anéj chrej. Xiꞌí daj, ni̱ huin ruhua ni únj gui̱niꞌi ni únj u̱n sin huin ruhuaj gata nuguanꞌ daj. ―Daj gataj ni sij gunun Pablo.

21(Ni̱ hué daranꞌ ni tsínj nne xumanꞌ Atenas nga̱ ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej mán yuꞌuj daj nej. Ni̱ ni̱nanj ni nuguanꞌ huin ruhua ni sij na̱taꞌ na̱ca ni sij. Ni̱ ni̱nanj ni nuguanꞌ na̱ca huin ruhua ni sij gu̱nun ni sij nej.)

22Hué dan ni̱ ganiquinꞌ Pablo scanij ni tsínj mán dacan gu̱ꞌnaj Aereópago daj. Ni̱ gataj sij:

―Gu̱nun ni soj tsínj ma̱n xumanꞌ Atenas nan si ga̱ꞌmī. Hua niꞌīnj sisi̱ ma̱n ni̱nꞌ ruhua yanꞌanj nu̱n yanꞌanj ni é re̱ꞌ aj. 23Daj si ngaa gachīnj xánj a ni é re̱ꞌ, ni̱ guiniꞌīnj ni yuꞌuj rian ma̱n ni yanꞌanj nicoꞌ a ni é re̱ꞌ. Ni̱ guiniꞌīnj niquinꞌ ꞌngo̱ nna yej. Ni̱ garun ni é re̱ꞌ letra rian nna daj. Ni̱ letra daj ataj: “yanꞌanj nun niꞌi neꞌ”, ataj letra nu̱n rian nna daj. Hué dan ni̱ yanꞌanj nun yanꞌanj ni é re̱ꞌ daj, yanꞌanj nun niꞌi ni é re̱ꞌ, sani̱ huej huin si aꞌmī rian ni é re̱ꞌ.

24’Ni̱ hué Yanꞌanj xa̱ngaꞌ guiꞌyaj xungüi̱ nga̱ daranꞌ ni rasu̱n mán nej. Ni̱ huej huin Señor aꞌninꞌ xataꞌ nga̱ rian xungüi̱ ma̱n ni̱caꞌ nan nej. Ni̱ nitaj si nne Yanꞌanj chruhua nuhui ꞌyaj ni ngüi̱ mánj. 25Ni̱ nitaj si níꞌyanj sij go̱ꞌngo si guiꞌyaj ni ngüi̱ rian sij mánj. Daj si hué manꞌan sij ꞌyaj si hua ni̱ꞌnaꞌ daranꞌ néꞌ. Ni̱ ꞌyaj Yanꞌanj sisi̱ naránj si-na̱ne néꞌ nej. Ni̱ riqui sij daranꞌ rasu̱n sa̱ꞌ rian néꞌ nej. 26Ni̱ xiꞌí urin tsínj guiꞌyaj Yanꞌanj daranꞌ ni ngüi̱. Ni̱ hué tun daj guiꞌyaj sij da go̱ꞌngo xiꞌninꞌ ni ngüi̱ sisi̱ gui̱man ni sij ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua xungüi̱. Ni̱ digyán sini Yanꞌanj sisi̱ u̱ndaj yoꞌ ga̱ꞌue gui̱man go̱ꞌngo xiꞌninꞌ ni ngüi̱. Ni̱ digyán Yanꞌanj ni̱ a̱ huin ꞌngo̱ yuꞌuj ga̱ꞌue ga̱ne go̱ꞌngo xiꞌninꞌ nej. 27Ni̱ hué daj guiꞌyaj Yanꞌanj sisi̱ na̱noꞌ néꞌ manꞌan sij. Ni̱ si ruhuaj ni̱ na̱riꞌ niman néꞌ manꞌan Yanꞌanj. Sani̱ sé si ga̱nꞌ nne manꞌan Yanꞌanj nga̱ go̱ꞌngo néꞌ mánj. 28Daj si ꞌyaj Yanꞌanj si hua ni̱ꞌnoꞌ. Ni̱ hué sij ꞌyaj da̱j ga̱ꞌue gui̱siquiꞌ néꞌ nej. Ni̱ ꞌyaj Yanꞌanj da̱j ga̱ꞌue gui̱man néꞌ nej. Ni̱ hué daj gataj ꞌngo̱ tsínj huin poeta nne síꞌ scanij ni é re̱ꞌ. Ni̱ gataj síꞌ: “Huin néꞌ daꞌníj Yanꞌanj.” Hué daj gataj ꞌngo̱ dugüiꞌ ni é re̱ꞌ aj. 29Ngaa ni̱ sisi̱ huin néꞌ daꞌníj Yanꞌanj xa̱ngaꞌ, ni̱ si̱ gani ruhua néꞌ sisi̱ da̱j rúnꞌ hua oro nga̱ plata nej, yej nej, ni̱ hué daj hua manꞌan Yanꞌanj xa̱ngaꞌ mánj. Daj si ꞌyaj ni sij danꞌanj ni sij da̱j rúnꞌ aranꞌ ruhua ni sij.

30’Ni̱ asi̱j sini ngaa nun gui̱niꞌi ni ngüi̱ manꞌan Yanꞌanj xa̱ngaꞌ, ni̱ gaꞌninꞌ ruhua Yanꞌanj niꞌi síꞌ si guiꞌyaj ni sij. Sani̱ yya̱j ni̱ aꞌninꞌ Yanꞌanj sun rian daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua xungüi̱ sisi̱ ga̱nani ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Ni̱ gui̱nicoꞌ ni sij manꞌan Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. 31Daj si hua gani Yanꞌanj ꞌngo̱ güi ngaa na̱guiꞌyaj ni̱ca yya sij chruhua xungüi̱ nan. Ni̱ hua nacui Yanꞌanj ꞌngo̱ tsínj na̱guiꞌyaj ni̱ca yya daj. Ni̱ xiꞌí si ganáꞌnij síꞌ scanij ni níman, guiꞌyaj Yanꞌanj, ni̱ ga̱ꞌue gu̱xuman ruhua daranꞌ néꞌ ni̱ꞌyaj néꞌ manꞌan sij. ―Daj gataj Pablo gunun ni tsínj mán xumanꞌ Atenas.

32Ni̱ ngaa gunun ni sij xiꞌí si ga̱naꞌnij ni níman, ngaa ni̱ gaꞌmi ducu daꞌaj ni sij. Sani̱ gataj ango ni sij:

―Gu̱nun ru̱huaꞌ yún ni únj xiꞌí si atáj re̱ꞌ nan. ―Hué daj gataj ni sij gunun Pablo.

33Ngaa ni̱ gahui Pablo da̱ni ni sij. 34Sani̱ hua go̱ꞌngo ni sij guinicaj dugüiꞌ ni sij nga̱ Pablo. Daj si guxuman ruhua ni sij niꞌyaj ni sij Jesucristo. Ni̱ hua ꞌngo̱ tsínj daj gu̱ꞌnaj síꞌ Dionisio. Ni̱ huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ ni tsínj nahuin yuꞌ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Areópago. Ni̱ guxuman ruhua ꞌngo̱ yunꞌunj xa̱na gu̱ꞌnaj Dámaris nej, nga̱ ango ni sij nej.

18

Pablo en Corinto

1Hué daj síj ni̱ gahui Pablo xumanꞌ Atenas ganꞌanj sij xumanꞌ Corinto. 2Ni̱ hué xumanꞌ daj ni̱ nariꞌ dugüiꞌ sij nga̱ ꞌngo̱ tsínj israelita gu̱ꞌnaj síꞌ Aquila. Ni̱ ꞌna̱ꞌ síꞌ estado Ponto. Tá do̱j güi gahui nu̱ngüej nica̱ síꞌ Priscila estado Italia guisíj nu̱ngüej síꞌ xumanꞌ Corinto. Daj si hua gaꞌninꞌ rey Claudio sun sisi̱ ga̱hui ni ngüi̱ israelita xumanꞌ Roma. Ni̱ ganꞌanj niꞌyaj Pablo rian nne nu̱ngüej nica̱ tsínj daj. 3Ni̱ xiꞌí si uyan hua sun guiꞌyaj Pablo nga̱ si-sun nu̱ngüej nica̱ síꞌ, ngaa ni̱ gunáj Pablo nga̱ nu̱ngüej síꞌ guiꞌyaj sun nu̱guanꞌan ni sij. Daj si ꞌyaj ni sij hueꞌ atsij. 4Ni̱ daranꞌ güi naránj ruhua ni ngüi̱ israelita, ni̱ huanꞌanj Pablo si-nuhui ni síꞌ. Ni̱ gachej gaꞌmi sij nga̱ ni síꞌ nga̱ ni tsínj griego nej. Ni̱ ꞌueé gaꞌmi sij sisi̱ gu̱xuman ruhua ni síꞌ niꞌyaj ni síꞌ Jesucristo.

5Ni̱ ngaa guxuman nu̱ngüej tsínj gu̱ꞌnaj Silas nga̱ Timoteo gahui nu̱ngüej síꞌ estado Macedonia, ngaa ni̱ yaꞌyoj ꞌngo̱ gaꞌmi ꞌueé Pablo nataꞌ sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ israelita. Ni̱ gataj sij sisi̱ Jesús huin Cristo. 6Sani̱ nun ga̱ꞌuej ni tsínj daj nga̱ si-nu̱guanꞌ Pablo. Ni̱ gaꞌmi quij ni sij rian síꞌ. Hué dan ni̱ nagunanꞌ Pablo yoꞌój nu̱n rian si-ganꞌ sij. Ni̱ hué daj digyán sij ꞌngo̱ daꞌngaꞌ sisi̱ ga̱nꞌanj sij xiꞌí si naꞌuej ni síꞌ nga̱ si-nu̱guanꞌ sij. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱nꞌanj niꞌya ni é re̱ꞌ ga̱huin ni é re̱ꞌ castigo. Manꞌan án re̱ꞌ daꞌui gaquinꞌ. Sé rian manꞌānj huin ga̱ mánj. Asi̱j ne̱ꞌ rian nan ga̱nꞌān rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej. ―Daj gataj Pablo gunun ni sij.

7Hué dan ni̱ gahui Pablo chruhua nuhui daj ganꞌanj sij ducuá ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Justo huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj nicoꞌ Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. Ni̱ nne ni̱chrunꞌ síꞌ xiꞌníj si-nuhui ni tsínj israelita.

8Ni̱ guxuman ruhua daranꞌ ni du̱cua ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Crispo niꞌi ni sij Señor. Ni̱ huin síꞌ tsínj huin achij chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. Ni̱ guxuman ruhua nico ango ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Corinto ngaa gunun ni sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ gataꞌ nnee ni sij nej.

9Ni̱ ꞌngo̱ ni̱, ni̱ digyán Señor ꞌngo̱ rasu̱n guiniꞌi Pablo. Ni̱ xiꞌí rasu̱n daj gataj Señor gunun Pablo:

―Si̱ guxuꞌuiꞌ so̱ꞌ mánj. Ni̱ ꞌngo̱ ga̱ꞌmi so̱ꞌ si-nu̱guanꞌ manꞌānj rian ni ngüi̱. Ni̱ si̱ ganiquinꞌ duꞌuá so̱ꞌ ga̱ꞌmi so̱ꞌ mánj. 10Daj si huaj manꞌānj nga̱ so̱ꞌ. Ni̱ nitaj ꞌngo̱ ni tsínj gui̱ꞌyaj quij nga̱ so̱ꞌ mánj. Daj si ma̱n nico ni ngüi̱ gui̱nicoꞌ manꞌānj xumanꞌ nan. ―Daj gataj Señor gunun Pablo.

11Ngaa ni̱ gunáj Pablo ꞌngo̱ yoꞌ danej digyán sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Corinto daj.

12Sani̱ ni güi gahuin tsínj gu̱ꞌnaj Galión gobernado estado Acaya, ni̱ nahuin yuꞌ ni tsínj israelita. Ni̱ uyan huin ruhua ni sij gui̱ꞌyaj ni sij letu nga̱ Pablo. Ni̱ guidaꞌa ni sij síꞌ nicaj ni sij ganꞌanj síꞌ ducuasun rian nne gobernado. 13Ni̱ gataj ni sij gunun gobernado:

―Hué tsínj nan huin tsínj achéj digyán rian ni ngüi̱ da̱j gui̱ꞌyaj néꞌ gui̱nicoꞌ néꞌ Yanꞌanj. Sani̱ si digyán sij, ni̱ ununj nga̱ ley. ―Hué daj gataj ni tsínj ununꞌ nga̱ Pablo gunun gobernado.

14Ni̱ ngaa ruhua gaxi̱ꞌi Pablo ga̱ꞌmi sij, ngaa ni̱ gataj Galión rian ni tsínj israelita daj:

―Sisi̱ hua ꞌngo̱ gaquinꞌ xxi guiꞌyaj quij tsínj nan gaꞌmi gaquinꞌ a ni é re̱ꞌ xiꞌí sij, ngaa ni̱ ga̱ꞌue na̱guiꞌyaj yyāj si-ga̱quinꞌ a ni é re̱ꞌ. 15Sani̱ sisi̱ ununꞌ ni du̱güiꞌ a ni é re̱ꞌ xiꞌí ni nuguanꞌ nga̱ xiꞌí si-xugüi ꞌngo̱ tsínj daj nej, xiꞌí si-ley a ni é re̱ꞌ nej, ngaa ni̱ na̱guiꞌyaj yya ni manꞌan án re̱ꞌ si-ga̱quinꞌ a ni é re̱ꞌ si nun aranꞌ ruhuāj diguī duꞌuāj nga̱ ni nuguanꞌ da mánj. ―Daj gataj gobernado gunun ni sij.

16Ni̱ rani gobernado ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ ni sij. 17Ngaa ni̱ guidaꞌa ni tsínj griego tsínj gu̱ꞌnaj Sóstenes huin síꞌ tsínj aꞌninꞌ chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. Ngaa ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij manꞌan Sóstenes rian nne ni tsínj nicaj sun. Sani̱ nitaj si nani ruhua Galión nga̱ si guiꞌyaj ni sij.

18Ni̱ gunáj Pablo gaꞌi̱ güi xumanꞌ Corinto. Hué daj síj, ni̱ gataj Pablo sisi̱ ga̱nꞌanj sij. Ngaa ni̱ gatúj nu̱guanꞌan sij nga̱ yunꞌunj gu̱ꞌnaj Priscila nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Aquila ꞌngo̱ rio̱ achéj rian nnee huaj ni sij estado Siria. Ni̱ xumanꞌ Cencrea, ni̱ gaca ca̱n chra̱ sij xiꞌí si hua guiꞌyaj yya sij ꞌngo̱ nuguanꞌ rian Yanꞌanj. 19Ni̱ ngaa guisíj ni sij xumanꞌ Efeso, ni̱ dunáj Pablo Priscila nga̱ Aquila xumanꞌ daj. Ni̱ gatúj manꞌan sij si-nuhui ni tsínj israelita. Ni̱ gaꞌmi gachej sij nga̱ ni tsínj israelita nahuin yuꞌ nuhui daj. 20Ni̱ gachínj jniꞌyaj ni síꞌ rian sij sisi̱ gu̱na sij gaꞌi̱ güi. Sani̱ nun ga̱ꞌuej Pablo mánj. 21Sani̱ gataj sij gunun ni síꞌ:

―Hua nia̱n si ga̱nꞌān ꞌngo̱ guiꞌyanj gui̱ꞌyaj ni sij xumanꞌ Jerusalén. Sani̱ sisi̱ Yanꞌanj ri̱qui, ni̱ na̱nicaj yūnj ga̱ꞌnaꞌ niꞌyā rian ma̱n ni é re̱ꞌ. ―Gataj Pablo gunun ni síꞌ.

Pablo regresa a Antioquía y comienza su tercer viaje misionero

22Ni̱ ngaa guisíj sij xumanꞌ Cesarea, ni̱ ganꞌanj ni̱ꞌyaj sij sisi̱ hua sa̱ꞌ nne ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌyaj Jesucristo mán xumanꞌ daj. Ngaa ni̱ ganꞌanj sij xumanꞌ Antioquía. 23Ni̱ ngaa gachin ꞌngo̱ ni güi, ni̱ gahui ru̱huaꞌ yún sij ganꞌanj sij da go̱ꞌngo xumanꞌ ngaj estado Galacia nga̱ estado Frigia nej. Ni̱ gahuin ni̱ca niman ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌyaj Jesucristo, guiꞌyaj sij.

Apolos predica en Éfeso

24Ni̱ ngaa daj ni̱ guisíj ꞌngo̱ tsínj israelita gu̱ꞌnaj síꞌ Apolos xumanꞌ Efeso. Ni̱ huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Alejandría. Ni̱ chru̱n sa̱ꞌ sij nataꞌ sij si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ niꞌi sa̱ꞌ sij si garun ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j hua ná. 25Ni̱ hua chru̱n sa̱ꞌ sij si-chrej Señor nej. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ sij digyán ꞌueé sij xiꞌí Señor rian ni ngüi̱. Sani̱ gataꞌ nnee sij urin si-chrej Juan. 26Ni̱ gaxi̱ꞌi Apolos gaꞌmi ran sij chruhua si-nuhui ni tsínj israelita. Sani̱ ngaa gunun Priscila nga̱ Aquila si gaꞌmi sij, ni̱ nicaj ni̱ni nu̱ngüej nica̱ síꞌ ganꞌanj síꞌ manꞌan Apolos. Ni̱ digyán ni̱ca yya nu̱ngüej nica̱ síꞌ si-chrej Yanꞌanj rian Apolos.

27Ni̱ gahuin ruhua Apolos ga̱chin sij ga̱nꞌanj sij estado Acaya. Ni̱ xiꞌí daj chracuij ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj manꞌan sij garun ni síꞌ ꞌngo̱ yanj carta ganꞌanj-ánꞌ rian ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj mán daꞌ mánj sisi̱ na̱caj sa̱ꞌ ni síꞌ manꞌan Apolos. Ni̱ ngaa guisíj sij estado Acaya, ni̱ chracuij sa̱ꞌ sij ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesucristo. Daj si hua guiꞌyaj Yanꞌanj sinduj rian ni sij guxuman ruhua ni sij. 28Ni̱ guiꞌyaj gana yya si-nu̱guanꞌ Apolos rian si-nu̱guanꞌ ni tsínj israelita ngaa gununꞌ ni síꞌ nga̱ sij xiꞌí Jesús. Daj si digyán ꞌueé sij si garun ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná xiꞌí Jesús. Ni̱ digyán Apolos rian ni ngüi̱ sisi̱ hué Jesús huin Cristo.

19

Pablo en Éfeso

1Hué dan ni̱ ngaa nne gue̱ tsínj gu̱ꞌnaj Apolos xumanꞌ Corinto, ni̱ gachin Pablo riqui ni quij xa̱can. Ni̱ guisíj sij xumanꞌ Efeso rian nariꞌ sij go̱ꞌngo ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. 2Ni̱ nachínj snanꞌanj sij ni tsínj daj. Ni̱ gataj sij:

―Ngaa guxuman ruhua á re̱ꞌ, ni̱ gaꞌna̱ꞌ Espíritu Santo rian án re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj Pablo.

Ngaa ni̱ gataj ni sij:

―Ni̱ nga̱ urin xicoꞌ nun gunun únj si hua Espíritu Santo mánj. ―Daj gataj ni sij gunun Pablo.

3Ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Pablo ni sij. Ni̱ gataj sij:

―Ni̱ u̱n tsínj xi̱ꞌi gataꞌ nnee a ni é re̱ꞌ únj. ―Daj gataj Pablo.

Ngaa ni̱:

―Hué gataꞌ nnee únj da̱j rúnꞌ gataj tsínj gu̱ꞌnaj Juan. ―Gataj ni sij.

4Ngaa ni̱ gataj Pablo:

―Duguataꞌ nnee Juan ni tsínj hua ganani ruhua xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Sani̱ gataj manꞌan Juan gunun ni sij sisi̱ gu̱xuman ruhua ni sij niꞌi ni sij ꞌngo̱ tsínj ga̱ꞌnaꞌ ne̱ꞌ ru̱cu manꞌan sij huin síꞌ Jesucristo. ―Daj gataj Pablo gunun ni sij.

5Ni̱ ngaa gunun ni sij nuguanꞌ daj ngaa ni̱ gataꞌ nnee ni sij nga̱ si-xugüi Señor Jesús. 6Ni̱ gutaꞌ Pablo raꞌa síꞌ chra̱ ni sij. Ni̱ gatúj Espíritu Santo chruhua niman ni sij. Ni̱ gaꞌmi ni sij ꞌngo̱ snanꞌanj na̱ca. Ni̱ nataꞌ ni sij nuguanꞌ ꞌna̱ꞌ rian Yanꞌanj gunun ni ngüi̱. 7Ni̱ guisíj ꞌngo̱ si xu̱huij ranꞌ ni sij huin.

8Ngaa ni̱ ganꞌanj Pablo hua̱ꞌnij yahui̱ si-nuhui ni tsínj israelita nne xumanꞌ daj. Ni̱ nitaj si xuꞌuiꞌ sij gaꞌmi sij. Ni̱ gaꞌmi ꞌueé sij nga̱ ni tsínj daj gataj sij sisi̱ nicaj Yanꞌanj sun rian néꞌ. 9Sani̱ hua soꞌo daꞌaj ni sij nun gu̱xuman ruhua ni sij niꞌi ni sij Jesús. Ni̱ gaꞌmi quij ni sij rian ni ngüi̱ xiꞌí si-chrej Yanꞌanj. Ngaa ni̱ guxun Pablo manꞌan síꞌ scanij ni sij. Ni̱ nicaj síꞌ ni tsínj xuman ruhua niꞌi Yanꞌanj ganꞌanj síꞌ ꞌngo̱ si-escuela ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Tiranno. Ni̱ yaꞌyoj gaꞌmi Pablo si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni tsínj nahuin chreꞌ chruhua escuela daj. 10Ni̱ hué daj guiꞌyaj sij guisíj hui̱j yoꞌ. Xiꞌí daj ni̱ gunun daranꞌ ni tsínj ma̱n estado Asia nuguanꞌ xiꞌí Señor Jesús huin ni síꞌ ni tsínj israelita nga̱ ni tsínj griego nej.

11Ni̱ guiꞌyaj Yanꞌanj si sa̱ꞌ nico nga̱ Pablo. 12Ni̱ nicaj ni sij pañuelo nu̱n chra̱ Pablo nga̱ ango si-ganꞌ sij ganꞌanj gu̱taꞌ ni sij rian ni ngüi̱ aꞌnanꞌ. Ni̱ hué-éꞌ gaꞌnej xiꞌi̱ aꞌnanꞌ ni ngüi̱ daj. Ni̱ gahui ni nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱ daj nej. 13Ni̱ achéj go̱ꞌngo ni tsínj israelita cayu ri ni sij nane̱ xi̱ꞌi niman ni ngüi̱. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gaꞌmi ni sij si-xugüi Jesús rian ni ngüi̱ nu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman. Ni̱ gataj ni sij rian ni nane̱ xi̱ꞌi daj:

―Aꞌnīj sun rián re̱ꞌ sisi̱ ga̱hui re̱ꞌ niman tsínj nan nga̱ si-xugüi Jesús tsínj xi̱ꞌi aꞌmi Pablo. ―Daj gataj ni sij.

14Ni̱ hué daj guiꞌyaj ichij daꞌníj ꞌngo̱ tsínj israelita gu̱ꞌnaj síꞌ Esceva. Ni̱ huin síꞌ ꞌngo̱ chrej aꞌninꞌ. 15Ni̱ ngaa hué daj gaꞌmi ni sij rian ꞌngo̱ tsínj nu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman, ngaa ni̱ gataj nane̱ xi̱ꞌi daj gunun ni sij:

―Niꞌīnj Jesús. Ni̱ niꞌīnj u̱n tsínj huin Pablo nej. Sani̱ u̱n sin huin ín re̱ꞌ únj. ―Daj gataj nane̱ xi̱ꞌi daj.

16Ngaa ni̱ tsínj nu̱n nane̱ xi̱ꞌi niman, ni̱ güéj síꞌ guidaꞌa nucuaj síꞌ ichij ni tsínj daj. Ni̱ guiꞌyaj gana síꞌ rian ni sij. Ngaa ni̱ hua nne̱ ni sij gunánj ni sij gahui ni sij hueꞌ daj.

17Ni̱ gunun daranꞌ ni ngüi̱ israelita nga̱ ni ngüi̱ griego ma̱n xumanꞌ Efeso si guiranꞌ ichij tsínj daj. Ni̱ guxuꞌuiꞌ ni̱nꞌ ruhua ni sij, guiꞌyaj nuguanꞌ daj. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ni sij xiꞌí si-xugüi Jesús. 18Ni̱ gaꞌna̱ꞌ gaꞌi̱ ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌi Jesús. Ni̱ ganataꞌ yya ni sij ni gaquinꞌ guiꞌyaj ni sij. 19Ni̱ gaꞌi̱ tsínj guiꞌyaj stuꞌuaj nicaj ni sij libro guiꞌyaj stuꞌuaj ni sij gaꞌna̱ꞌ ni sij gari yanꞌa̱n ni sij rian daranꞌ ni ngüi̱. Ni̱ ngaa guiri ni sij cuenta da̱j duꞌue ni libro gaca daj, ni̱ guisíj hui̱j xia chiꞌ mí sanꞌanj plata. 20Hué daj huaj gahuin nico ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌi si-nu̱guanꞌ Señor. Ni̱ xacaj ni ngüi̱ cuenta sisi̱ hua fuerza nicaj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj.

21Hué daj síj ni̱ gani ruhua Pablo ga̱nꞌanj sij xumanꞌ Jerusalén ga̱chin sij estado Macedonia nga̱ estado Acaya nej. Ni̱ gataj sij sisi̱ ngaa gui̱sij sij Jerusalén, ngaa ni̱ hua nia̱n si ga̱nꞌanj sij xumanꞌ Roma. 22Ngaa ni̱ gaꞌníj sij hui̱j tsínj chracuij sij ganꞌanj nu̱ngüej síꞌ estado Macedonia huin nu̱ngüej sij Timoteo nga̱ Erasto. Ni̱ gahuin ran manꞌan sij do̱j güi estado Asia.

El alboroto en Éfeso

23Ngaa daj ni̱ ducu chranꞌ ni tsínj ma̱n xumanꞌ Efeso ni ngüi̱ nicoꞌ Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. 24Ni̱ hué daj guiꞌyaj ni sij si hua ꞌngo̱ tsínj guiꞌyaj sun gagaꞌ plata gu̱ꞌnaj síꞌ Demetrio. Ni̱ nari síꞌ nuhui leꞌej da̱j rúnꞌ hua nuhui nne yanꞌanj gu̱ꞌnaj Diana. Ni̱ ꞌyaj gana nico ni tsínj ꞌyaj sun nga̱ síꞌ nga̱ sun daj. 25Ni̱ gaquínj Demetrio daranꞌ ni tsínj ꞌyaj sun daj sisi̱ na̱huin chreꞌ ni sij. Ni̱ gataj Demetrio gunun ni sij:

―Hua niꞌí re̱ꞌ sisi̱ ꞌyaj gana nico néꞌ nga̱ sun nan. 26Sani̱ guiniꞌi néꞌ da̱j ꞌyaj tsínj gu̱ꞌnaj Pablo. Daj si gunun néꞌ sisi̱ achéj ataj sij sisi̱ sé yanꞌanj yya huin yanꞌanj ꞌyaj raꞌa ni ngüi̱, ataj sij. Ni̱ sé urin xumanꞌ Efeso nan huin ataj sij nuguanꞌ daj. Sani̱ achéj sij ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua estado Asia nataꞌ sij rian ni ngüi̱ xiꞌí nuguanꞌ daj. Ni̱ guisíj gahuin nico ni ngüi̱ guxuman ruhua si gataj sij. 27Ni̱ niꞌi néꞌ sisi̱ si̱ ga cuidado néꞌ, ni̱ gue̱reꞌ si-sun néꞌ. Ni̱ hué daj gue̱reꞌ nuhui nne yanꞌanj Diana nej. Daj si sisi̱ nitaj si gu̱nun yanꞌanj ni ngüi̱ rian nuhui nne yanꞌanj daj, hué dan ni̱ gue̱reꞌ manꞌan yanꞌanj xa̱na daj xiꞌí si ga̱ni ruhua ni sij sisi̱ nun níꞌyanj yanꞌanj da ga̱ mánj. Ni̱ nicoꞌ ni ngüi̱ mán ni̱nꞌ ga̱chraꞌ estado Asia yanꞌanj nari raꞌa néꞌ daj nga̱ ni ngüi̱ nne ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua xungüi̱ nej. ―Daj gataj Demetrio gunun ni tsínj ꞌyaj raꞌa yanꞌanj daj.

28Ni̱ ngaa gunun ni sij nuguanꞌ daj, ni̱ ducu gaꞌman ruhua ni sij. Ni̱ gaguáj ni sij gataj ni sij:

―Huin achij yanꞌanj Diana nicoꞌ néꞌ huin néꞌ tsínj ma̱n xumanꞌ Efeso. ―Daj gataj ni sij gaguáj ni sij.

29Hué xiꞌí daj ni̱ nachej gaꞌmi ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ daj gaguáj ni sij. Ni̱ güéj ni sij guidaꞌa ni sij nu̱ngüej tsínj gu̱ꞌnaj Gayo nga̱ Aristarco ganucuaj ni sij ganꞌanj ni sij ꞌngo̱ hueꞌ xxi rian nahuin yuꞌ ni ngüi̱. Ni̱ dugüiꞌ Pablo huin nu̱ngüej síꞌ. Ni̱ ꞌna̱ꞌ nu̱ngüej síꞌ estado Macedonia. 30Ni̱ ruhua Pablo ga̱tu sij rian ma̱n ni ngüi̱ daj. Sani̱ nun ga̱ꞌuej ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj ga̱tu sij mánj. 31Ni̱ ma̱n do̱j ni tsínj nicaj dugüiꞌ nga̱ Pablo scanij ni tsínj nicaj sun ꞌna̱ꞌ ni síꞌ estado Asia. Ni̱ gaꞌníj ni tsínj daj nuguanꞌ rian Pablo sisi̱ si̱ gatúj sij hueꞌ xxi da mánj.

32Diaj nahuin yuꞌ ni ngüi̱, ni̱ gaguáj go̱ꞌngo ni ngüi̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ. Ni̱ gaguáj ango ni sij ango nuguanꞌ. Sani̱ nun acaj cuenta daꞌaj ni sij u̱n sin huin ꞌyaj ni sij nahuin yuꞌ ni sij. 33Ni̱ ráj raꞌa ni tsínj israelita ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Alejandro sisi̱ ga̱ꞌmi síꞌ rian ni ngüi̱. Ni̱ dugunun raꞌa síꞌ sisi̱ dínj ga̱niquinꞌ duꞌua ni ngüi̱. Daj si ruhua síꞌ na̱taꞌ síꞌ sisi̱ nitaj gaquinꞌ daꞌui ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj mánj. 34Sani̱ ngaa xacaj ni sij cuenta sisi̱ tsínj israelita huin Alejandro, ngaa ni̱ da gaguáj ni sij hui̱j hora. Ni̱ gataj ni sij:

―Huin achij yanꞌanj Diana nicoꞌ néꞌ huin néꞌ ni tsínj ma̱n xumanꞌ Efeso. ―Daj gataj ni sij gaguáj ni sij.

35Hué dan ni̱ gunucuaj sranun guiꞌyaj síꞌ sisi̱ dínj ganiquinꞌ duꞌua ni sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Gu̱nun a ni é re̱ꞌ huin ín re̱ꞌ tsínj ma̱n xumanꞌ Efeso si ga̱ꞌmī. Niꞌi daranꞌ ni ngüi̱ ma̱n chruhua xungüi̱ sisi̱ dugumi xumanꞌ Efeso nuhui nne yanꞌanj Diana huin-ínꞌ yanꞌanj guinij xataꞌ. 36Ni̱ ri̱an naꞌue ga̱taj ꞌngo̱ tsínj daj sisi̱ sé si xa̱ngaꞌ, ngaa ni̱ hua nia̱n si dínj ga̱ne duꞌua á re̱ꞌ. Ni̱ ga̱ cuidado a ni é re̱ꞌ nga̱ si gui̱ꞌyaj á re̱ꞌ. 37Ni̱ tsínj nicaj á re̱ꞌ ꞌna̱ꞌ á re̱ꞌ nan, ni̱ nitaj si guiꞌyaj quij ni sij rian nuhui mánj. Ni̱ nitaj si gaꞌmi quij ni sij xiꞌí danꞌanj néꞌ mánj. 38Sisi̱ huin ruhua ni du̱güiꞌ Demetrio ga̱ꞌmi gaquinꞌ xiꞌí go̱ꞌngo ni tsínj daj, ni̱ sun dan nne güesi̱ nga̱ ango ni tsínj nicaj sun. Ngaa ni̱ ga̱ꞌmi gaquinꞌ ni sij rian ni tsínj nicaj sun. Ni̱ gui̱ꞌyaj yya ni síꞌ si-ga̱quinꞌ go̱ꞌngo ni sij. 39Ni̱ sisi̱ hua ango nuguanꞌ achin ga̱ꞌmi ni é re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj néꞌ ꞌngo̱ junta da̱j rúnꞌ aꞌninꞌ si-ley néꞌ sun. 40Ga̱ cuidado néꞌ nun sa̱ꞌ nun ga̱taj ni tsínj nicaj sun sisi̱ mán néꞌ ununꞌ néꞌ nga̱ ni sij. Ni̱ si̱ gunucuaj néꞌ gui̱riꞌ néꞌ nuguanꞌ da̱nicaj néꞌ rian ni síꞌ sisi̱ na̱chinj snanꞌanj ni síꞌ nga̱ xiꞌí si ꞌyaj néꞌ nánj. ―Daj gataj sranun daj.

41Ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi sij daj, ni̱ naꞌníj sij na̱nꞌ ni sij ducuá ni sij.

20

Viaje de Pablo a Macedonia y Grecia

1Hué dan ni̱ ngaa naꞌman ruhua ni ngüi̱ daj, ni̱ gaquínj Pablo ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj diguiꞌyun si-nu̱guanꞌ Jesucristo gaꞌuiꞌ sij ꞌngo̱ chrej rian ni síꞌ. Ngaa ni̱ nanan sij ni tsínj daj. Ni̱ gataj sij sisi̱ ga̱nꞌanj sij. 2Ni̱ gachin sij ni xumanꞌ ngaj estado daj. Ni̱ ni̱nꞌ ruhua gaꞌuiꞌ sij chrej rian ni ngüi̱ nicoꞌ Jesucristo mán ni xumanꞌ daj. Daꞌ síj da quisíj sij ꞌngo̱ estado gu̱ꞌnaj Grecia. 3Ni̱ ngaa guisíj hua̱ꞌnij yahui̱ gane sij estado daj, ni̱ gani ruhua sij ga̱hui sij rio̱ achéj rian nnee ga̱nꞌanj sij estado Siria. Sani̱ gunun sij sisi̱ ruhua ni tsínj israelita da̱gahuiꞌ ni síꞌ manꞌan sij. Xiꞌí daj ni̱ gani ruhua sij na̱nicaj sij estado Siria ga̱chin sij estado Macedonia. 4Ni̱ guinicaj dugüiꞌ ango ni sij nga̱ Pablo ganꞌanj daranꞌ ni sij. Ni̱ ni tsínj daj huin tsínj gu̱ꞌnaj Sópater ꞌna̱ꞌ síꞌ xumanꞌ Berea. Ni̱ nu̱ngüej tsínj gu̱ꞌnaj Aristarco nga̱ Segundo ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Tesalónica. Ni̱ tsínj gu̱ꞌnaj Gayo ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Derbe. Ni̱ guinicaj dugüiꞌ Timoteo nej. Ni̱ hué daj guinicaj dugüiꞌ Tíquico nga̱ Trófimo ꞌna̱ꞌ nu̱ngüej síꞌ estado Asia. 5Ni̱ ni tsínj daj gataꞌ dian ganꞌanj. Ni̱ ma̱n ni sij anaꞌuij ni sij xumanꞌ Troas. 6Ni̱ ngaa gachin guiꞌyanj xa ni ngüi̱ israelita chrachrúnj nitaj si ꞌni̱j levadura, ni̱ gatúj aninꞌ únj chruhua ꞌngo̱ rio̱ chéj rian nnee gahui únj ganꞌanj únj xumanꞌ Filipos. Ni̱ u̱nꞌunꞌ güi guisíj únj xumanꞌ Troas rian nacaj dugüiꞌ únj nga̱ ango ni sij. Ni̱ ichij güi gunáj únj xumanꞌ daj.

Visita de despedida de Pablo en Troas

7Güi dacój semana daj, ni̱ nahuin yuꞌ ni únj xa nu̱guanꞌan ni únj chrachrúnj. Ni̱ digyán Pablo nuguanꞌ rian ni ngüi̱ nicoꞌ Jesucristo mán yuꞌuj daj. Ni̱ ri̱an ga̱hui sij ango güi ga̱nꞌanj sij, ni̱ gahuin sij gaꞌmi sij da daꞌaj ya̱nꞌ. 8Ni̱ ma̱n únj nahuin yuꞌ únj ꞌngo̱ chruhua cuarto nataꞌ xataꞌ. Ni̱ ma̱n ni̱nꞌ ruhua candil xiguinj. 9Ni̱ nne ꞌngo̱ tsínj hua lij gu̱ꞌnaj Eutico rian ventana. Ni̱ ri̱an aꞌmi xa̱can Pablo, ni̱ ganun ni̱nꞌ ruhua nnej rian tsínj hua lij daj. Hué dan ni̱ guinij sij chra̱ hua̱ꞌnij piso hueꞌ nataꞌ xataꞌ. Ni̱ gahuiꞌ sij nachi nicaj ni síꞌ. 10Ngaa ni̱ nanij Pablo ganꞌanj gui̱taj síꞌ níman tsínj hua lij daj. Ni̱ nanan síꞌ níman daj. Ni̱ gataj Pablo gunun ni tsínj daj:

―Si̱ guxuꞌuiꞌ a ni é re̱ꞌ mánj. Hua ni̱ꞌnaꞌ sij nánj. ―Daj gataj Pablo gunun ni sij.

11Hué daj síj ni̱ nanica̱j Pablo gahui sij ganꞌanj sij chruhua hueꞌ nataꞌ xataꞌ. Ni̱ guraꞌ daꞌaj sij chrachrúnj xa ni sij. Ni̱ gahuin sij gaꞌmi sij daꞌ guere̱ngaꞌ. Ngaa ni̱ gahui sij ganꞌanj sij. 12Ni̱ gahuin nia̱ꞌ nico ruhua ni sij xiꞌí si hua ni̱ꞌnaꞌ tsínj hua lij guinij daj nicaj ni sij ganꞌanj sij.

Viaje de Troas a Mileto

13Ni̱ gataꞌ dian aninꞌ únj ganꞌanj únj nga̱ rio̱ guisíj únj xumanꞌ Asón. Daj si hua gaꞌmi néꞌ si na̱caj aninꞌ únj Pablo yuꞌuj daj xiꞌí si gahuin ruhua sij ga̱che sij gui̱sij sij xumanꞌ Asón daj. 14Ni̱ ngaa ganacaj dugüiꞌ ni únj nga̱ Pablo xumanꞌ Asón, ni̱ gahui sij chruhua rio̱ nga̱ aninꞌ únj xumanꞌ Mitilene. Ni̱ ganꞌanj daranꞌ únj. 15Ngaa ni̱ gahui únj chruhua rio̱. Ni̱ ango güi guisíj únj ni̱chrunꞌ ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Quío. Ni̱ ango güi guisíj únj ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Samos. Ni̱ gunáj únj xumanꞌ Trogilio ꞌngo̱ ya̱nꞌ. Ni̱ ángo güi guisíj únj xumanꞌ Mileto. 16Ni̱ hué daj guiꞌyaj únj si nun ga̱ꞌuej Pablo ga̱nꞌanj sij xumanꞌ Efeso. Daj si naꞌuej sij ga̱huin ran sij ga̱ne sij estado Asia rian ngaj xumanꞌ daj si huin ruhua sij gui̱sij yoo̱ sij xumanꞌ Jerusalén güi huin guiꞌyanj Pentecostés.

Discurso de despedida de Pablo en Mileto

17Ngaa mán ni únj xumanꞌ Mileto, ni̱ gaꞌníj Pablo ꞌngo̱ nuguanꞌ ganꞌanj xumanꞌ Efeso. Ni̱ gaquínj sij ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj huin achij ma̱n scanij ni ngüi̱ nahuin chreꞌ nicoꞌ Jesucristo xumanꞌ daj. 18Ni̱ ngaa guxuman ni sij, ni̱ gataj Pablo gunun ni sij:

―Niꞌi sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ da̱j guiꞌyā scanij a ni é re̱ꞌ asi̱j güi gaꞌna̱ꞌ sinīj estado Asia. 19Ni̱ daranꞌ ni güi ganēj scanij ni é re̱ꞌ, ni̱ guiꞌyaj sūnj rian Señor. Ni̱ naguiꞌyaj le manꞌānj. Ni̱ gaco ni̱nꞌ ruhuāj nej. Ni̱ guiranꞌ ni̱nꞌ ruhuāj sayun, guiꞌyaj ni tsínj israelita nej. 20Sani̱ nun du̱nā si natāj rian án re̱ꞌ daranꞌ si níꞌyanj án re̱ꞌ. Ni̱ digyānj rian ni é re̱ꞌ chruhua cayu nga̱ chruhua ducuá ni é re̱ꞌ. 21Ni̱ natāj rian ni tsínj israelita nga̱ rian ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej sisi̱ ga̱nani ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. Ni̱ gu̱xuman ruhua ni sij niꞌi ni sij Jesucristo huin Señor nicoꞌ néꞌ.

22’Yya̱j ni̱ aꞌníj Espíritu Santo ga̱nꞌān xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ nun niꞌīnj níꞌ da̱j gui̱ranꞌānj ga̱nꞌān xumanꞌ daj. 23Urin si niꞌīnj huin sisi̱ ngaa achē daranꞌ ni xumanꞌ, ni̱ ataj Espíritu Santo riānj sisi̱ anaꞌuij ducuaga̱ꞌ yūnj. Ni̱ gui̱ranꞌ ni̱nꞌ ruhuāj sayun nej. 24Güendāj ni̱ nitaj si ga̱huin si ga̱huīj. Ni̱nanj huin ruhuāj ga̱chē gui̱ꞌyaj sūnj da ganahuij sun duguta sun Jesús yūnj na̱tāj ni nuguanꞌ sa̱ꞌ da̱j ꞌyaj Yanꞌanj sinduj rian néꞌ. 25Ni̱ yya̱j ni̱ niꞌīnj sisi̱ scanij a ni é re̱ꞌ, ni̱ ꞌngo̱ ni ango ni é re̱ꞌ si̱ guiniꞌi yūnj ga̱ mánj. Ni̱ huin ín re̱ꞌ ni tsínj gunun nuguanꞌ gaꞌmī xiꞌí sun nicaj Yanꞌanj rian néꞌ. 26Xiꞌí daj ni̱ huin ruhuāj ga̱taj yyāj gu̱nun a ni é re̱ꞌ yya̱j sisi̱ nitaj gaquinꞌ daꞌuīj sisi̱ ga̱nꞌanj ꞌngo̱ dugüiꞌ ni é re̱ꞌ rian yanꞌa̱n. 27Daj si hua natāj rian án re̱ꞌ daranꞌ si huin ruhua Yanꞌanj si gui̱ꞌyaj a ni é re̱ꞌ. Ni̱ nitaj si huaj si ga̱rij huīj ni̱ a̱ ꞌngo̱ nuguanꞌ mánj.

28’Xiꞌí daj ni̱ da̱j rúnꞌ dugumi ꞌngo̱ tsínj daj dánj sij xachij, ni̱ hué daj du̱gumi ni é re̱ꞌ manꞌan án re̱ꞌ nga̱ daranꞌ ni ngüi̱ nicoꞌ Yanꞌanj nej. Ni̱ huin ín re̱ꞌ tsínj huin achij niquinꞌ scanij ni sij, guiꞌyaj Espíritu Santo. Xiꞌí daj du̱gumi a ni é re̱ꞌ niman ni sij. Ni̱ naruꞌue manꞌan Señor si-tun manꞌan sij guiránj sij ni ngüi̱ nicoꞌ Yanꞌanj xa̱ngaꞌ daj. 29Ni̱ niꞌīnj sisi̱ ngaa ga̱nꞌān, ni̱ ga̱ꞌnaꞌ ango ni tsínj di̱gyaꞌ yunꞌunj. Ni̱ rúnꞌ ꞌyaj ꞌngo̱ xáꞌyanj daꞌa xachij, hué daj gui̱ꞌyaj ni síꞌ ngaa ga̱ꞌnaꞌ ni sij rian ni é re̱ꞌ. 30Ni̱ hué scanij ni manꞌan ni é re̱ꞌ, ni̱ ga̱hui ni tsínj ga̱ꞌmi nuguanꞌ yya̱ xiꞌí si ga̱huin ruhua ni sij sisi̱ gui̱nicoꞌ ni ngüi̱ nicoꞌ Yanꞌanj ni síꞌ. 31Xiꞌí daj ni̱ ni̱ꞌyaj sa̱ꞌ á re̱ꞌ. Ni̱ na̱nun ruhua ni é re̱ꞌ sisi̱ hua̱ꞌnij yya yoꞌ nun dunā si riquī ꞌngo̱ ducuánj rian daranꞌ ni é re̱ꞌ nugüi ni̱ganꞌ. Ni̱ da gacōj xiꞌí ni é re̱ꞌ nej aj.

32’Yya̱j ni̱ nagaꞌuīj ni é re̱ꞌ rian Yanꞌanj. Ni̱ dunā nuguanꞌ rian ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj Yanꞌanj sinduj rian án re̱ꞌ. Ni̱ nicaj nuguanꞌ daj fuerza sisi̱ sa̱ꞌ doj gui̱nicoꞌ a ni é re̱ꞌ Yanꞌanj. Ni̱ nuguanꞌ daj nicaj fuerza si ga̱ꞌue gui̱man sa̱ꞌ nu̱guanꞌan án re̱ꞌ nga̱ daranꞌ ni ngüi̱ gahuin sa̱ꞌ rian Yanꞌanj.

33’Nitaj si gahuin ruhuāj nicā sanꞌanj plata nga̱ sanꞌanj oro nej, si-ganꞌ go̱ꞌngo ni ngüi̱ mánj. 34Sani̱ hua niꞌi sa̱ꞌ ni é re̱ꞌ sisi̱ guiꞌyaj sūnj nga̱ raꞌāj daj da guiriꞌīj si achin riānj nga̱ si achin rian ni tsínj nicaj dugüiꞌ ngāj nej. 35Ni̱ digyānj rian ni é re̱ꞌ nga̱ daranꞌ si guiꞌyā sisi̱ hué daj gui̱ꞌyaj sun daranꞌ néꞌ. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue chra̱cuij néꞌ ni ngüi̱ yaco ranꞌ. Ni̱ ga̱nanun ruhua ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ Señor Jesús. Ni̱ gataj sij: “Huin nia̱ꞌ ruhua doj tsínj aꞌuiꞌ raꞌa dugüiꞌ sij daj nga̱ tsínj nahuin raꞌa ni rasu̱n ꞌyaj ni dugüiꞌ sij.” Daj gataj Señor Jesús gunun néꞌ. ―Gataj Pablo gunun ni tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Efeso.

36Ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi Pablo nuguanꞌ daj rian ni síꞌ, ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj sij nga̱ ni síꞌ. Ni̱ gachínj jniꞌyaj daranꞌ ni sij rian Yanꞌanj. 37Ni̱ gaco ni̱nꞌ ruhua daranꞌ ni sij. Ni̱ nanan ni sij Pablo. Ni̱ garun duꞌua ni sij síꞌ. 38Ni̱ ganani nico ruhua ni sij xiꞌí si hua gataj Pablo sisi̱ si̱ guiniꞌi ni sij síꞌ ga̱ mánj. Ngaa ni̱ gata dugüiꞌ ni sij ganꞌanj ni̱caj ni sij ga̱tu síꞌ chruhua rio̱ achéj rian nnee ganꞌanj síꞌ.

21

Viaje de Pablo a Jerusalén

1Hué dan ni̱ ngaa dunáj ni únj ni sij, ni̱ gahui aninꞌ únj chruhua rio̱ ganꞌanj ni̱ca ni únj daꞌ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Cos. Ni̱ ango güi guisíj únj ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Rodas. Ngaa ni̱ guisíj únj xumanꞌ Pátara. 2Ni̱ hué xumanꞌ daj, ni̱ nariꞌ aninꞌ únj rio̱ huaj xumanꞌ Fenicia. Ngaa ni̱ gahui ni únj ganꞌanj únj. 3Hué dan ni̱ guiniꞌi aninꞌ únj yuꞌuj gu̱ꞌnaj Chipre. Ni̱ gachin únj chrej raꞌa sa̱ꞌ yuꞌuj daj guisíj únj estado Siria rian ngaj ꞌngo̱ xumanꞌ gu̱ꞌnaj Tiro. Ni̱ yuꞌuj daj gahui únj chruhua rio̱ xiꞌí si huin ruhua ni tsínj dugumi rio̱ daj gui̱ri ni sij carga ma̱n chruhua rio̱.

4Ni̱ nanoꞌ aninꞌ únj ni tsínj xuman ruhua niꞌyaj Jesucristo. Ni̱ nariꞌ únj ni sij. Ni̱ guna únj ichij güi nga̱ ni sij. Ni̱ hua gaꞌmi chru̱n Espíritu Santo rian ni sij sisi̱ si̱ ganꞌanj Pablo xumanꞌ Jerusalén, gataj ni sij gunun síꞌ. 5Sani̱ ngaa guisíj ichij güi daj, ni̱ gahui aninꞌ únj ganꞌanj únj. Ni̱ ganꞌanj ni̱caj ni du̱cua ni tsínj nicoꞌ Jesucristo daj aninꞌ únj daꞌ duꞌua xumanꞌ daj. Ni̱ ganiquinꞌ ráj da̱coj daranꞌ ni únj rian yoꞌój chru ngaj duꞌua nnee yanꞌanj gachínj jniꞌyaj ni únj rian Yanꞌanj. 6Hué dan ni̱ nanan daranꞌ ni únj ni dugüiꞌ ni únj. Ni̱ natúj aninꞌ únj chruhua rio̱ achéj rian nnee. Ni̱ nanica̱j ni sij guina̱nꞌ ni sij ducuá ni sij.

7Ni̱ gahui aninꞌ únj xumanꞌ Tiro guisíj únj xumanꞌ Tolemaida. Ni̱ nacaj dugüiꞌ únj nga̱ ni tsínj nicoꞌ Jesucristo xumanꞌ daj. Ni̱ guna únj urin güi nga̱ ni sij. 8Ango güi gahui únj nga̱ Pablo ganꞌanj únj guisíj únj xumanꞌ Cesarea. Ni̱ ganꞌanj únj ducuá Felipe huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj chéj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj. Ni̱ huin síꞌ ꞌngo̱ ni ichij ni tsínj chracuij ni xu̱huij ni tsínj apóstol huin ni tsínj aꞌmi si-nu̱guanꞌ Jesucristo rian ni ngüi̱. Ni̱ guna aninꞌ únj nga̱ síꞌ. 9Ni̱ nne ya̱n ga̱nꞌanj daꞌni̱ xa̱na Felipe. Ni̱ huin ne ngüi̱ aꞌmi nuguanꞌ riqui Yanꞌanj rian ne. 10Ngaa guisíj gaꞌi̱ güi gane únj yuꞌuj daj, ni̱ guisíj ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ estado Judea gu̱ꞌnaj síꞌ Agabo. Ni̱ huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj aꞌmi nuguanꞌ riqui Yanꞌanj rian síꞌ. 11Ni̱ ngaa guisíj tsínj daj rian nne únj, ni̱ guidaꞌa sij danij sincho Pablo. Ni̱ numij sij raꞌa sij nga̱ dacój sij. Ni̱ gataj sij:

―Ataj Espíritu Santo sisi̱ xumanꞌ Jerusalén, ni̱ hué daj gu̱numi ni tsínj israelita tsínj da̱nij sincho nan na̱gaꞌuiꞌ ni síꞌ raꞌa ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej. ―Daj gataj tsínj daj.

12Ni̱ ngaa gunun únj nga̱ ni tsínj ma̱n xumanꞌ Cesarea nuguanꞌ daj, ni̱ gaꞌmi yaco únj rian Pablo sisi̱ si̱ ganꞌanj sij xumanꞌ Jerusalén mánj. 13Sani̱ gataj Pablo:

―Ni̱ u̱n sin huin ni̱ aco a ni é re̱ꞌ, ni̱ nani ruhuāj, ꞌyaj á re̱ꞌ únj. Hua ni̱ca ruhuāj sisi̱ gu̱mi ni sij yūnj xumanꞌ Jerusalén. Sani̱ sé urin si gu̱mi ni sij, sani̱ hua ni̱ca ruhuāj ga̱huīj xumanꞌ daj xiꞌí Señor Jesús. ―Daj gataj Pablo gunun ni sij.

14Ni̱ ri̱an nun ga̱ꞌue gu̱nun Pablo si-nu̱guanꞌ únj, ni̱ gaꞌninꞌ ruhua únj, gataj únj:

―Si gui̱ꞌyaj Señor si aranꞌ ruhua sij nánj. ―Daj gataj ni únj.

15Ni̱ ngaa guisíj ni güi daj, ni̱ guiꞌyaj xugüi aninꞌ únj. Ni̱ ganꞌanj únj xumanꞌ Jerusalén. 16Ni̱ guinicaj dugüiꞌ go̱ꞌngo ni tsínj nicoꞌ Jesucristo ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Cesarea nga̱ ni únj ganꞌanj únj. Ni̱ nicaj ni síꞌ ni únj ganꞌanj ni síꞌ ducuá ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Mnasón ꞌna̱ꞌ síꞌ yoꞌój gu̱ꞌnaj Chipre huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj nicoꞌ Jesucristo asi̱j ná. Ni̱ guna únj ducuá síꞌ.

Arresto de Pablo en el templo

17Ni̱ ngaa guisíj ni únj xumanꞌ Jerusalén, ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesucristo guisíj únj rian ni sij. 18Ni̱ ango güi, ni̱ ganꞌanj ni̱ꞌyaj Pablo rian nne Jacobo nga̱ ni únj. Ni̱ nahuin chreꞌ daranꞌ ni tsínj huin achij yuꞌuj daj. 19Ni̱ gachínj snanꞌanj Pablo sisi̱ hua sa̱ꞌ nne ni sij. Hué dan ni̱ nataꞌ síꞌ daꞌ go̱ꞌngo nuguanꞌ guiꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej ngaa nataꞌ síꞌ si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni sij. 20Ni̱ ngaa gunun ni sij si gataj Pablo, ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ꞌueé ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ gataj ni sij rian Pablo:

―Ni̱ꞌyaj sa̱ꞌ re̱ꞌ jna̱nj. Scanij ni tsínj israelita, ni̱ ma̱n gaꞌi̱ mí ni tsínj xuman ruhua niꞌi Jesús. Sani̱ huin ruhua daranꞌ ni sij da̱gahuin ni sij si-du̱cuanj Moisés. 21Ni̱ hua gunun ni sij nuguanꞌ sisi̱ digyán manꞌán re̱ꞌ rian ni tsínj israelita ma̱n scanij ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej sisi̱ si̱ xacaj ni síꞌ cuenta nga̱ si gaꞌninꞌ Moisés sun rian néꞌ. Ni̱ gunun ni sij si gatáj re̱ꞌ sisi̱ si̱ gutaꞌ ni sij daꞌngaꞌ nnee̱ cúj daꞌníj ni sij. Ni̱ si̱ guinicoꞌ ni sij si-chrej ni xíꞌ guimán asi̱j ná. 22Ni̱ u̱n sin gui̱ꞌyaj únj, ruhuá re̱ꞌ únj. Xa̱ngaꞌ sisi̱ xa̱caj cuenta ni sij sisi̱ guisíj re̱ꞌ yuꞌuj nan, ngaa ni̱ na̱huin yuꞌ ni sij.

23’Xiꞌí daj ni̱ gui̱ꞌyáj re̱ꞌ rúnꞌ ga̱taj únj nan. Niquinꞌ ga̱nꞌanj tsínj scanij ni únj nan. Ni̱ hua nia̱n da̱gahuin ni sij nuguanꞌ gataj yya ni sij rian Yanꞌanj. 24Ngaa ni̱ gui̱nicaj dugüíꞌ re̱ꞌ ga̱nꞌanj re̱ꞌ nga̱ ni sij. Ni̱ na̱gaꞌuiꞌ aninꞌ é re̱ꞌ manꞌan án re̱ꞌ rian Yanꞌanj. Ni̱ na̱ruꞌue re̱ꞌ si ga̱huin si-gasto ni sij da̱gahuiꞌ ni sij xucu rian Yanꞌanj. Ngaa ni̱ ga̱ꞌue ga̱ca ca̱n chra̱ ni sij. Ni̱ hué chrej daj gui̱niꞌi ni tsínj daj sisi̱ sé si xa̱ngaꞌ huin ni nuguanꞌ gunun ni sij xiꞌí manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ gui̱niꞌi ni sij sisi̱ da̱gahuin manꞌán re̱ꞌ rian si-ley Moisés nej.

25’Sani̱ güenda ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej nicoꞌ Jesucristo huin ni tsínj xuman ruhua niꞌyaj Jesucristo, ni̱ guisíj garun ni únj ꞌngo̱ yanj rian ni síꞌ. Ni̱ hua gataj ni únj sisi̱ nitaj nu̱nj huin sisi̱ da̱gahuin ni sij si-du̱cuanj Moisés mánj. Maan si si̱ xa ni sij nnee̱ xucu gaꞌuiꞌ ni ngüi̱ rian yanꞌanj nari raꞌa ni ngüi̱. Ni̱ si̱ xa ni sij tun nga̱ nnee̱ xucu duguáj ni sij xá xúꞌ. Ni̱ si̱ guiꞌyaj ni sij gaquinꞌ nga̱ ango yunꞌunj xa̱na mánj. Hué daj garun únj rian ni sij. ―Gataj ni tsínj huin achij daj gunun Pablo.

26Ngaa ni̱ nicaj dugüiꞌ Pablo nga̱ ga̱nꞌanj ranꞌ tsínj daj. Ni̱ ango güi ganꞌanj nu̱guanꞌan ni sij nagaꞌuiꞌ ni sij manꞌan ni sij rian Yanꞌanj. Asíj ni̱ gatúj sij chruhua nuhui nataꞌ sij rian chrej u̱n güi huin ga̱nahuij na̱gaꞌuiꞌ ni sij manꞌan ni sij rian Yanꞌanj. Ni̱ hué güi daj huin ngaa ga̱ꞌuiꞌ go̱ꞌngo ni sij xucu rian Yanꞌanj xiꞌí ni sij.

27Ni̱ ngaa ruhua gui̱sij ichij güi daj, ni̱ guiniꞌi do̱j ni tsínj israelita ꞌna̱ꞌ estado Asia si niquinꞌ Pablo chruhua nuhui. Hué dan ni̱ gaꞌman ruhua daranꞌ ni ngüi̱ nahuin chreꞌ yuꞌuj daj, guiꞌyaj ni sij. Hué dan ni̱ guidaꞌa ni sij Pablo. 28Ni̱ gaguáj ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Ni tsínj israelita, chra̱cuij ni é re̱ꞌ ni únj si hué tsínj nan chéj sij daranꞌ yuꞌuj digyán sij rian ni ngüi̱ ni nuguanꞌ ununꞌ nga̱ ni únj huin ni únj ni tsínj israelita. Ni̱ ununꞌ si-nu̱guanꞌ sij nga̱ si-du̱cuanj Moisés nga̱ nuhui nan nej. Ni̱ gatúj go̱ꞌngo ni tsínj griego chruhua nuhui nan, guiꞌyaj sij nej. Ni̱ xiꞌí daj ni̱ gahuin quij ruhua nuhui nan. ―Hué daj gataj ni sij.

29Ni̱ hué daj gataj ni sij si hua guiniꞌi ni sij guinicaj dugüiꞌ Pablo nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Trófimo riqui xumanꞌ daj huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Efeso. Ni̱ gani ruhua ni sij sisi̱ ga̱tu síꞌ chruhua nuhui, guiꞌyaj Pablo.

30Ni̱ gaꞌman ruhua daranꞌ ni tsínj ma̱n xumanꞌ daj. Ni̱ gunánj ni sij gaꞌna̱ꞌ gui̱daꞌa ni sij manꞌan Pablo ga̱nucuaj ni sij gui̱ri ni sij síꞌ ne̱ꞌ chrej xe̱ꞌ nuhui daj. Ni̱ hué ꞌngo̱ hora daj naránj ni sij rian nuhui. 31Ni̱ hua huin ruhua da̱gahuiꞌ ni sij Pablo ngaa gunun snado huin achij rian xiꞌninꞌ snado daj sisi̱ aguáj daranꞌ ni ngüi̱ mán xumanꞌ Jerusalén. 32Ngaa ni̱ nicaj snado huin achij daj ni snado nicoꞌ sij nga̱ ni snado centurión nej. Ni̱ gunánj ni sij ganꞌanj ni̱ꞌyaj ni sij rian ma̱n ni ngüi̱ daj. Ni̱ ngaa guiniꞌi ni ngüi̱ snado huin achij daj nga̱ ni snado nicoꞌ síꞌ, ngaa ni̱ duna ni sij si gaꞌuiꞌ ni sij Pablo. 33Ngaa ni̱ gahuin ni̱chrunꞌ snado huin achij daj rian nne Pablo. Ni̱ guidaꞌa sij síꞌ. Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ gu̱mi ni sij hui̱j cadena síꞌ. Asíj ni̱ nachínj snanꞌanj sij ni ngüi̱ u̱n sin huin síꞌ, ni̱ nu̱nj huin guiꞌyaj síꞌ.

34Ni̱ nini huin nuguanꞌ gaguáj go̱ꞌngo ni ngüi̱ daj. Ni̱ gaguáj ango ni sij ango nuguanꞌ gachej gaꞌmi ni sij. Ni̱ nun riꞌ ruhua snado huin achij daj si gui̱ꞌyaj yya sij xiꞌí si guixij ruhua sij si gaguáj ni sij. Hué dan ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ ni̱caj ni snado ga̱nꞌanj ni síꞌ ducuá ni síꞌ Pablo. 35Ni̱ ngaa hua gui̱sij ni snado gahui ni sij rian scalera gui̱sij ni sij rian ma̱n ni sij, ni̱ gata xataꞌ ni sij Pablo guisíj ni sij. Daj si ni̱nꞌ ruhua huin ruhua ni ngüi̱ da̱gahuiꞌ ni sij Pablo.

36Ni̱ nicoꞌ ran ni ngüi̱ huaj ne̱ꞌ ru̱cu ni sij. Ni̱ gaguáj ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Da̱gahuiꞌ a ni é re̱ꞌ síꞌ. ―Gataj ni sij niꞌyaj ni sij Pablo.

Defensa de Pablo ante el pueblo

37Ni̱ ngaa huaj ga̱tu ni sij nga̱ Pablo rian ma̱n ni sij, ni̱ nachínj snanꞌanj Pablo snado huin achij daj. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱ꞌue ga̱ꞌmī do̱j nga̱ re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj Pablo gunun snado huin achij daj.

Ngaa ni̱ gataj snado huin achij daj:

―Chru̱n re̱ꞌ ga̱ꞌmi re̱ꞌ snánj griego níꞌ. 38Ni̱ sé re̱ꞌ huin tsínj ꞌna̱ꞌ ne̱ꞌ Egipto gunúnꞌ re̱ꞌ nga̱ gobierno, ni̱ gahui ga̱nꞌanj mí snado nga̱ re̱ꞌ ganꞌanj quij quiꞌyanj na̱co asi̱j ganij míꞌ. ―Daj gataj snado huin achij daj nachínj snanꞌanj sij Pablo.

39Ngaa ni̱ gataj Pablo:

―Huēj huin ꞌngo̱ tsínj israelita ꞌnāj xumanꞌ Tarso huin-ínꞌ ꞌngo̱ xumanꞌ huin achij ngaj estado Cilicia. Sani̱ gui̱ꞌyáj re̱ꞌ sinduj ri̱qui re̱ꞌ si ga̱ꞌmī rian ni ngüi̱ aj. ―Daj gataj Pablo.

40Hué dan ni̱ gaꞌuiꞌ snado huin achij permiso. Ngaa ni̱ ganꞌanj ni̱quinꞌ Pablo rian scalera daj. Ni̱ dugunun raꞌa sij rian ni ngüi̱ sisi̱ dínj ga̱huin duꞌua ni síꞌ.

Ni̱ ngaa ganiquinꞌ duꞌua ni síꞌ, ni̱ gaꞌmi Pablo snánj hebreo rian ni sij. Ni̱ gataj sij:

22

1―Gu̱nun sa̱ꞌ á re̱ꞌ si ga̱tā gu̱nun a ni é re̱ꞌ xiꞌí manꞌānj huin ín re̱ꞌ jnánj néꞌ nga̱ daꞌnunꞌ néꞌ. ―Daj gataj Pablo.

2Ni̱ ngaa gunun ni sij gaꞌmi Pablo snanj hebreo, ngaa ni̱ nani sa̱ꞌ chraquij ni sij. Ni̱ gataj Pablo:

3―Huēj huin tsínj israelita. Ni̱ gaꞌngā xumanꞌ Tarso, estado Cilicia. Sani̱ gachī xumanꞌ Jerusalén nan. Ni̱ diguiꞌyūnj nga̱ maestro gu̱ꞌnaj Gamaliel. Ni̱ gahuin chru̱n saꞌāj si-ley ni xíꞌ nej. Ni̱ xa̱ngaꞌ yya guiꞌyaj sūnj si-sun Yanꞌanj. Ni̱ da̱j rúnꞌ ꞌyaj ni é re̱ꞌ acuanꞌ, hué daj guiꞌyā nej. 4Asi̱j sini ni̱ chranꞌ yunꞌūn ni ngüi̱ nicaj dugüiꞌ nga̱ Jesús. Ni̱ gahuin ruhuāj da̱gahuīj ni sij. Ni̱ gumī ni sij. Ni̱ garī ducuaga̱ꞌ ni tsínj nga̱ ni ngüi̱ xa̱na nej. 5Ni̱ chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij huin ni sij testigo sisi̱ hué daj guiꞌyā. Ni̱ riqui ni síꞌ yanj carta nicā ga̱nꞌān rian ni dugüiꞌ néꞌ ni tsínj israelita nne xumanꞌ Damasco. Ni̱ huaj na̱nōj ni ngüi̱ nicoꞌ Jesús. Ngaa ni̱ nicā gaꞌnāj xumanꞌ Jerusalén ga̱huin ni sij castigo, ruhuāj aj.

6’Sani̱ ngaa huaj gahuin ni̱chrūnj xumanꞌ Damasco gaxuj, ni̱ nasinu̱nj chre gaꞌna̱ꞌ ꞌngo̱ yanꞌa̱n xataꞌ guixigui̱n ganica̱j rian huaj manꞌānj. 7Ni̱ ꞌngo̱ ganatū rian yoꞌój. Ni̱ gunūnj ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi ngāj. Ni̱ gataj sij: “Saulo, Saulo, u̱n sin huin ni̱ chranꞌ yunꞌúnj re̱ꞌ manꞌānj únj.” Daj gataj tsínj daj gunūnj. 8Ngaa ni̱: “Ni̱ u̱n sin huín re̱ꞌ, Señor.” Gataj manꞌānj. Ngaa ni̱ gataj sij: “Huēj huin Jesús ꞌna̱ꞌ Nazaret. Hué manꞌānj huin chranꞌ yunꞌúnj re̱ꞌ aj.” Daj gataj Jesús gunūnj. 9Ni̱ guiniꞌi yya ni tsínj huanꞌanj ngāj yanꞌa̱n daj. Ni̱ guxuꞌuiꞌ ni sij. Sani̱ nun gunun ni sij nuguanꞌ gaꞌmi Jesús riānj mánj. 10Ngaa ni̱ gataj manꞌānj: “Da̱j gui̱ꞌyā, ruhuá re̱ꞌ, Señor.” Gataj manꞌānj. Ngaa ni̱ gataj Señor gunūnj: “Na̱chica re̱ꞌ ga̱nꞌanj re̱ꞌ xumanꞌ Damasco. Yuꞌuj daj ga̱taj ni sij gu̱nun re̱ꞌ daranꞌ si huin gui̱ꞌyáj re̱ꞌ aj.” Daj gataj sij gunūnj. 11Ni̱ ri̱an gahuin durīj guiꞌyaj yanꞌa̱n xigui̱n nucuaj daj, ngaa ni̱ guidaꞌa ni tsínj nicaj dugüiꞌ ngāj raꞌāj ganꞌanj ni únj guisíj únj xumanꞌ Damasco.

12’Ni̱ xumanꞌ daj nne ꞌngo̱ tsínj gu̱ꞌnaj Ananías. Ni̱ hua cuidado sij dagahuin sij si-ley Moisés. Ni̱ aꞌmi sa̱ꞌ daranꞌ ni tsínj israelita ma̱n xumanꞌ Damasco xiꞌí sij. 13Ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni̱ꞌyaj Ananías manꞌānj. Ni̱ ngaa guisíj sij, ni̱ gataj sij gunūnj: “Jnánj Saulo, yya̱j ni̱ na̱xiguin rián re̱ꞌ.” Gataj sij. Ni̱ ꞌngo̱ hora naxigui̱n riānj guiniꞌyā sij. 14Ni̱ gataj sij: “Nacui Yanꞌanj nicoꞌ ni xíꞌ manꞌán re̱ꞌ sisi̱ gui̱niꞌi sa̱ꞌ re̱ꞌ si huin ruhua manꞌan Yanꞌanj. Ni̱ huin ruhua Yanꞌanj sisi̱ gui̱niꞌí re̱ꞌ tsínj hua ni̱ca ni̱nꞌ ruhua huin síꞌ Jesús. Ni̱ gu̱nun re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ manꞌan Jesús, ruhua Yanꞌanj nej. 15Daj si ga̱huin manꞌán re̱ꞌ tsínj na̱taꞌ xiꞌí Jesús rian daranꞌ ni xungüi̱. Ni̱ ga̱nꞌanj na̱taꞌ re̱ꞌ si guiniꞌí re̱ꞌ nga̱ si gunún re̱ꞌ rian ni ngüi̱. 16Yya̱j ni̱ si̱ ganoꞌó re̱ꞌ na̱chica re̱ꞌ. Ni̱ ga̱nꞌanj ga̱taꞌ nneé re̱ꞌ nga̱ si-xugüi Señor. Ni̱ jna̱ruhui sij si-ga̱quinꞌ re̱ꞌ aj.” Gataj Ananías riānj.

17’Hué dan ni̱ ngaa nanicā xumanꞌ Jerusalén, ni̱ ganꞌān nuhui gachínj jniꞌyā. Ni̱ digyán Yanꞌanj ꞌngo̱ rasu̱n riānj. 18Ni̱ guiniꞌīnj manꞌan Señor. Ni̱ gataj Señor gunūnj: “Yoo̱ ga̱hui re̱ꞌ xumanꞌ Jerusalén. Daj si si̱ garáj xina ni sij nuguanꞌ na̱taꞌ re̱ꞌ xiꞌīj mánj.” Daj gataj Señor gunūnj. 19Hué dan ni̱ gataj manꞌānj: “Señor, niꞌi ni sij sisi̱ gatúj manꞌānj daranꞌ ni nuhui, ni̱ garij manꞌānj ducuaga̱ꞌ daranꞌ ni ngüi̱ xuman ruhua niꞌí re̱ꞌ. Ni̱ garī nneꞌ xiráj ni sij nej. 20Ni̱ niꞌi ni sij sisi̱ ngaa gayanj si-tun manꞌan Esteban huin síꞌ tsínj guiꞌyaj sun rián re̱ꞌ gaꞌmi síꞌ si-nu̱guanꞌ manꞌán re̱ꞌ, ngaa ni̱ niquinꞌ manꞌānj yuꞌuj daj. Ni̱ gaꞌuē sisi̱ da̱gahuiꞌ ni sij síꞌ. Ni̱ daꞌ dugumīj si-ganꞌ ni tsínj dagahuiꞌ daj.” Hué daj gatā gunun Señor. 21Sani̱ gataj Señor: “Güi̱j si aꞌnī ga̱nꞌanj ga̱nꞌ re̱ꞌ rian ni ngüi̱ ma̱n anéj chrej.” Daj gataj Señor gunūnj. ―Gataj Pablo gunun ni tsínj nahuin yuꞌ daj.

Pablo en manos del tribuno

22Ni̱ gunun ni ngüi̱ si-nu̱guanꞌ Pablo daꞌ nuguanꞌ daj. Sani̱ ngaa gaꞌmi sij xiꞌí ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej, ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij gaguáj ni sij. Ni̱ gataj ni sij:

―Si ga̱huiꞌ naj tsínj nan. Si̱ gaꞌue ga̱ ni̱ꞌnaꞌ sij rian xungüi̱ mánj. ―Hué daj gataj ni sij xiꞌí Pablo.

23Ni̱ ri̱an aguáj ni sij nagunanꞌ ni sij si-ganꞌ ni sij dagamanꞌ ni sij yoꞌój yaj xataꞌ, 24hué dan ni̱ gaꞌninꞌ snado huin achij sun sisi̱ na̱ꞌnij ni snado Pablo rian ma̱n ni sij. Ni̱ gataj síꞌ sisi̱ ga̱ri ni sij nneꞌ xiráj Pablo sisi̱ ga̱taj Pablo u̱n sin xi̱ꞌi huin aguáj ni ngüi̱ niꞌi ni sij Pablo. 25Sani̱ ngaa guisíj gumíj ni sij nga̱ nnij, ni̱ hua ruhua ni sij ga̱ꞌuiꞌ sij nneꞌ, ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj Pablo capitán niquinꞌ daj. Ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱caj sun ni é re̱ꞌ ga̱ꞌuiꞌ re̱ꞌ nneꞌ ꞌngo̱ tsínj romano níꞌ. Ni̱ achin si ga̱ꞌuiꞌ ni sij gaquinꞌ xiꞌí manꞌānj. ―Daj gataj Pablo gunun capitán daj.

26Ni̱ ngaa gunun capitán nuguanꞌ daj, ni̱ ganꞌanj na̱taꞌ snanꞌanj sij gu̱nun snado huin achij daj. Ni̱ gataj sij:

―Ga̱ cuidado si gui̱ꞌyáj re̱ꞌ si tsínj nan huin ꞌngo̱ tsínj romano. ―Daj gataj sij gunun snado huin achij daj.

27Ngaa ni̱ ganꞌanj snado huin achij daj rian niquinꞌ Pablo. Ni̱ nachínj snanꞌanj sij. Ni̱ gataj sij:

―Xa̱ngaꞌ hué re̱ꞌ huin ꞌngo̱ tsínj romano níꞌ. ―Daj gataj sij.

―Huēj huin nánj. ―Gataj Pablo.

28Ngaa ni̱ gataj snado daj:

―Gutinꞌ ni̱nꞌ ruhuāj sanꞌanj da gahuīnj tsínj romano. ―Daj gataj sij.

Ngaa ni̱ gataj Pablo:

―Huēj huin ꞌngo̱ tsínj romano gaꞌngā ni nánj an. ―Daj gataj Pablo.

29Asíj ni̱ ni tsínj ruhua ga̱ri nneꞌ xiráj Pablo, ni̱ guxun ni síꞌ manꞌan síꞌ. Ni̱ guxuꞌuiꞌ snado huin achij daj si hua numíj sij Pablo huin síꞌ ꞌngo̱ tsínj romano.

Pablo ante el concilio

30Ni̱ huin ruhua snado huin achij daj gui̱niꞌi sij u̱n sin xi̱ꞌi huin aꞌmi gaquinꞌ ni tsínj israelita rian xiꞌí Pablo. Hué dan ni̱ ango güi ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ na̱chi ni snado Pablo. Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun si na̱huin yuꞌ ni chrej huin achij nga̱ daranꞌ ni tsínj ma̱n junta nico. Ngaa ni̱ guiri sij Pablo gani sij rian ni tsínj ma̱n junta nico daj.

23

1Ngaa ni̱ niꞌyaj sa̱ꞌ Pablo rian ni tsínj ma̱n junta daj. Ni̱ gataj sij:

―Jnánj néꞌ, da acuanꞌ ni̱ ni̱nanj sa̱ꞌ guiꞌyā rian Yanꞌanj. Ni̱ nitaj gaquinꞌ nu̱n nimānj mánj. ―Daj gataj Pablo.

2Hué dan ni̱ gaꞌninꞌ Ananías sun rian ni tsínj niquinꞌ ni̱chrunꞌ nga̱ Pablo sisi̱ ra̱ꞌui raꞌa ni síꞌ duꞌua Pablo. Ni̱ Ananías huin chrej aꞌninꞌ rian ni chrej. 3Ngaa ni̱ gataj Pablo gunun sij:

―Ga̱ꞌuiꞌ Yanꞌanj manꞌán re̱ꞌ huín re̱ꞌ tsínj digyaꞌ yunꞌunj. Hué nné re̱ꞌ na̱guiꞌyaj yyá re̱ꞌ si-nu̱guanꞌānj rúnꞌ aꞌninꞌ ley sun. Ni̱ sisi̱ hué daj ꞌyáj re̱ꞌ, ngaa ni̱ u̱n sin huin, ni̱ aꞌnínꞌ re̱ꞌ sun sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ ni sij manꞌānj únj. Daj si sé daj aꞌninꞌ ley sun mánj. ―Daj gataj Pablo.

4Ngaa ni̱ gataj ni tsínj ni̱quinꞌ xiꞌníj Pablo gunun sij:

―Hué tsínj nan huin chrej huin rian ni̱nꞌ rian Yanꞌanj. Ngaa ni̱ u̱n sin huin ni̱ aꞌmí re̱ꞌ daj rian síꞌ únj. ―Daj gataj ni sij gunun Pablo.

5Ngaa ni̱ gataj Pablo:

―Nun guiniꞌīnj sisi̱ chrej huin rian ni̱nꞌ huin síꞌ man jnánj. Daj si hua garun ni sij rian yanj asi̱j hua ná: “Si̱ gaꞌmi quij néꞌ ni̱ꞌyaj néꞌ tsínj nicaj sun rian ni dugüiꞌ néꞌ.” ―Daj gataj Pablo gunun ni sij.

6Ngaa ni̱ xacaj sa̱ꞌ Pablo cuenta sisi̱ daꞌaj ni sij huin tsínj saduceo. Ni̱ ango daꞌaj ni sij huin tsínj fariseo. Ngaa ni̱ gaꞌmi nucuaj Pablo rian ni tsínj ma̱n junta daj. Ni gataj sij:

―Jnánj néꞌ, huēj huin tsínj fariseo. Ni̱ tsínj fariseo huin chrē nej. Aꞌmi gaquinꞌ ni sij riānj xiꞌí si xuman ruhuāj sisi̱ ga̱ꞌue ga̱naꞌnij ni tsínj gahuiꞌ. ―Daj gataj Pablo gunun ni sij.

7Ngaa ni̱ ngaa gataj Pablo nuguanꞌ daj, ni̱ gaxi̱ꞌi gununꞌ ni tsínj fariseo nga̱ ni tsínj saduceo. Ni̱ guraꞌ daꞌaj hui̱j xiꞌninꞌ manꞌan ni sij. 8Daj si ataj ni tsínj saduceo sisi̱ nitaj si ga̱naꞌnij ni tsínj gahuiꞌ. Ni̱ ataj ni sij sisi̱ nitaj ángel mánj. Ni̱ nitaj niman ni ngüi̱, ataj ni sij nej. Sani̱ ni tsínj fariseo xuman ruhua daranꞌ ni nuguanꞌ nan.

9Ngaa ni̱ gagúaj daranꞌ ni sij. Ni̱ naxu̱man go̱ꞌngo ni tsínj digyán si-ley Yanꞌanj rian ni ngüi̱ huin ni síꞌ tsínj fariseo. Ni̱ gataj ni síꞌ:

―Nitaj si daꞌui tsínj nan gaquinꞌ ruhua únj mánj. Si ruhuaj, ni̱ gaꞌmi ꞌngo̱ níman nga̱ sij, asi̱ gaꞌmi ꞌngo̱ ángel nga̱ sij, si ruhuaj. Si̱ gunúnꞌ nga̱ Yanꞌanj mánj. ―Daj gataj ni sij.

10Ni̱ ducu gununꞌ ni tsínj ma̱n junta daj. Xiꞌí daj ni̱ guxuꞌuiꞌ snado huin achij daj sisi̱ gu̱tinꞌ ni sij Pablo. Hué daj ni̱ gaquínj sij ga̱ꞌnaꞌ go̱ꞌngo ni snado gui̱ri ni síꞌ Pablo scanij ni sij ni̱caj ni síꞌ ga̱nꞌanj síꞌ chruhua hueꞌ rian ma̱n ni síꞌ.

11Ni̱ ngaa guini̱ ango güi, ni̱ narugüiꞌ Señor rian Pablo. Ni̱ gataj Señor:

―Ga̱ nucuaj nimán re̱ꞌ. Daj si da̱j rúnꞌ gaꞌmí re̱ꞌ rian xiꞌīj rian ni tsínj ma̱n xumanꞌ Jerusalén nan, ni̱ hué daj ga̱ꞌmi re̱ꞌ rian ni tsínj ma̱n xumanꞌ Roma nej. ―Daj gataj Señor gunun Pablo.

Complot contra Pablo

12Ango güi ni̱ dagaꞌmi dugüiꞌ go̱ꞌngo ni tsínj israelita si da̱gahuiꞌ ni sij Pablo. Ni̱ gataj ni sij sisi̱ si̱ guiriꞌ ni sij da̱gahuiꞌ ni sij Pablo, ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj Yanꞌanj castigo ni sij. Ni̱ gataj ni sij sisi̱ si̱ xa ni sij si̱ goꞌo ni sij da gui̱riꞌ ni sij da̱gahuiꞌ ni sij síꞌ. Ni̱ gutaꞌ ni̱ca yya ni sij sisi̱ hua yya si aꞌmi ni sij.

13Ni̱ gachin chra̱ hui̱j xia ni tsínj dagaꞌmi dugüiꞌ daj.

14Hué daj síj ni̱ ganꞌanj ni tsínj daj rian ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij nej. Ni̱ gataj ni sij:

―Hua gutaꞌ ni̱ca yya ni únj sisi̱ xa̱ ni únj ngaa nun gu̱nucuaj ni únj da̱gahuiꞌ ni únj Pablo, ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj Yanꞌanj castigo ni únj. 15Yya̱j ni̱ ga̱chinj jniꞌyaj á re̱ꞌ nga̱ ni tsínj ma̱n junta nico nan rian snado huin achij daj sisi̱ gui̱nicaj sij aꞌyoj Pablo ga̱ꞌnaꞌ sij rian án re̱ꞌ. Ni̱ ga̱taj á re̱ꞌ sisi̱ hua nia̱n gui̱niꞌi a ni é re̱ꞌ doj xiꞌí Pablo. Ni̱ ngaa achin gui̱sij sij nan, ni̱ a̱ hua chru̱n ruhua únj da̱gahuiꞌ únj sij chruhua chrej. ―Daj gataj ni tsínj daj.

16Sani̱ gunun daꞌníj xigaꞌuij Pablo xiꞌí gaquinꞌ daj. Hué dan ni̱ ganꞌanj sij gatúj sij rian ma̱n ni snado. Ni̱ nataꞌ sij nuguanꞌ daj gunun Pablo. 17Ngaa ni̱ gaquínj Pablo ga̱ꞌnaꞌ ꞌngo̱ snado centurión, ni̱ gataj sij:

―Gui̱nicaj re̱ꞌ tsínj le nan ga̱nꞌanj sij rian snado huin achij si hua ꞌngo̱ nuguanꞌ na̱taꞌ sij gu̱nun síꞌ. ―Daj gataj Pablo.

18Ngaa ni̱ nicaj centurión stucunꞌ Pablo ganꞌanj sij rian snado huin achij daj. Ni̱ gataj sij:

―Gaquínj Pablo gui̱sij manꞌānj rian síꞌ huin síꞌ tsínj nu̱n ducuaga̱ꞌ. Ni̱ gachínj jniꞌyaj síꞌ sisi̱ gui̱nicā tsínj hua le nan ga̱ꞌnāj rián re̱ꞌ si hua ꞌngo̱ nuguanꞌ nicaj sij na̱taꞌ sij gu̱nun re̱ꞌ. ―Daj gataj centurión daj gunun snado huin achij.

19Ngaa ni̱ guidaꞌa snado huin achij daj stucunꞌ Pablo. Ni̱ ganꞌanj ni̱ni nu̱ngüej sij nachínj snanꞌanj síꞌ manꞌan sij. Ni̱ gataj síꞌ:

―Ni̱ u̱n sin huin ruhuá re̱ꞌ ga̱taj re̱ꞌ gu̱nūnj únj. ―Daj gataj síꞌ.

20Hué dan ni̱ gataj stucunꞌ Pablo:

―Hua dagaꞌmi dugüiꞌ ni tsínj israelita sisi̱ ga̱chinj jniꞌyaj ni sij rián re̱ꞌ ni̱caj re̱ꞌ Pablo ga̱nꞌanj re̱ꞌ aꞌyoj rian junta nico. Ni̱ ga̱taj ni sij sisi̱ ruhua ni sij gui̱niꞌi ni sij doj xiꞌí Pablo. 21Sani̱ si̱ guxuman ruhuá re̱ꞌ si ga̱taj ni sij si gachin chra̱ hui̱j xia tsínj mán anaꞌuij hui̱ duꞌua chrej. Ni̱ sisi̱ xa̱ ni sij go̱ꞌo ni sij ngaa nun da̱gahuiꞌ ni sij Pablo, ngaa ni̱ ga̱ꞌue gui̱ꞌyaj Yanꞌanj castigo ni sij, ataj ni sij. Ni̱ hua gutaꞌ ni̱ca yya ni sij sisi̱ hué daj gui̱ꞌyaj ni sij. Ni̱ yya̱j ma̱n chru̱n ni sij anaꞌuij ni sij sisi̱ ga̱ꞌuej ruhuá re̱ꞌ nga̱ si huin ruhua ni sij. ―Daj gataj stucunꞌ Pablo gunun snado huin achij.

22Hué dan ni̱ naꞌníj snado daj sisi̱ na̱nꞌ stucunꞌ Pablo ducuá sij. Ni̱ gaꞌninꞌ síꞌ sun sisi̱ si̱ nataꞌ sij rian ni̱ a̱ ꞌngo̱ ni ngüi̱ si gaꞌmi nu̱ngüej sij.

Pablo es enviado a Félix, el gobernador

23Ngaa ni̱ gaquínj snado huin achij daj sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ hui̱j snado centurión. Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ ga̱ chru̱n gui̱ꞌyaj nu̱ngüej síꞌ nga̱ hui̱j ciento snado ga u̱n ni̱ nga̱ hua̱ꞌnij xia chiꞌ snado gui̱taj guayo nga̱ ango hui̱j ciento snado gui̱nicaj lanza ga̱nꞌanj daranꞌ ni sij xumanꞌ Cesarea. 24Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ gui̱ꞌyaj xugüi sij guayo gui̱taj Pablo ga̱nꞌanj sa̱ꞌ síꞌ rian gobernado gu̱ꞌnaj Félix.

25Ni̱ gaꞌníj snado huin achij daj ꞌngo̱ yanj carta ganꞌanj-ánꞌ nga̱ nu̱ngüej sij. Ni̱ gataj carta daj:

26“Huēj huin Claudio Lisias. Ni̱ aꞌnī ꞌngo̱ carta nan huaj rián re̱ꞌ huín re̱ꞌ gobernado Félix ꞌngo̱ tsínj huin achij sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua. Hua sa̱ꞌ nné re̱ꞌ níꞌ. 27Cuan guidaꞌa ni tsínj israelita tsínj nan. Ni̱ huaj da̱gahuiꞌ ni sij síꞌ. Sani̱ ngaa gunūnj, ni̱ ganꞌān nga̱ ni snado. Ni̱ guxūnj Pablo raꞌa ni sij. Ni̱ hué daj guiꞌyā si hué síꞌ huin tsínj romano. 28Ni̱ gahuin ruhuāj gui̱niꞌīnj u̱n sin xi̱ꞌi huin aꞌuiꞌ ni sij gaquinꞌ síꞌ. Ngaa ni̱ nicā ganꞌān rian junta rian ma̱n ni sij. 29Hué dan ni̱ guiniꞌīnj sisi̱ xiꞌí si-ley manꞌan ni sij aꞌuiꞌ ni sij gaquinꞌ xiꞌí síꞌ. Sani̱ nitaj xiꞌí ga̱huiꞌ síꞌ, ruhuāj aj. Ni̱ nitaj xiꞌí gunu̱n síꞌ ducuaga̱ꞌ nej. 30Sani̱ ngaa gunūnj sisi̱ dagaꞌmi dugüiꞌ ni tsínj israelita si da̱gahuiꞌ ni sij síꞌ, hué dan ni̱ gaꞌnī gu̱chiꞌ síꞌ rián re̱ꞌ. Ni̱ gaꞌnī sun rian ni tsínj aꞌuiꞌ gaquinꞌ sisi̱ gu̱chiꞌ ni sij ga̱ꞌuiꞌ ni sij gaquinꞌ xiꞌí síꞌ rián re̱ꞌ.” Hué daj gataj yanj gaꞌníj snado huin achij daj rian gobernado.

31Ni̱ da̱j rúnꞌ gaꞌninꞌ snado huin achij sun, ni̱ nicaj ni snado Pablo ganꞌanj ni sij ne̱ꞌ ni̱ da̱ꞌ xumanꞌ Antípatris. 32Ango güi ni̱ dunáj ni sij ni snado ta̱j guayo ganꞌanj ni síꞌ nga̱ Pablo. Ni̱ nanica̱j ni sij hueꞌ rian ma̱n ni sij. 33Ngaa guisíj ni snado ta̱j guayo xumanꞌ Cesarea, ni̱ gaꞌuiꞌ ni sij carta raꞌa gobernado. Ni̱ nagaꞌuiꞌ ni sij Pablo raꞌa síꞌ nej. 34Ni̱ ngaa guisíj gaya gobernado yanj carta daj, ni̱ nachínj snanꞌanj sij ni̱ a̱ ꞌna̱ꞌ Pablo. Ni̱ ngaa gunun sij sisi̱ estado Cilicia ꞌna̱ꞌ Pablo 35ni gataj sij:

―Ngaa gu̱xuman ni tsínj aꞌuiꞌ gaquinꞌ xiꞌí re̱ꞌ, ngaa ni̱ gu̱nūnj si-nu̱guanꞌ re̱ꞌ. ―Daj gataj gobernado gunun Pablo.

Hué dan ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ du̱gumi ni snado manꞌan Pablo rian si-palacio rey gu̱ꞌnaj Herodes.

24

Defensa de Pablo ante Félix

1Ni̱ ngaa gachin u̱nꞌunꞌ güi, ni̱ guxuman chrej aꞌninꞌ xumanꞌ Cesarea huin síꞌ Ananías nga̱ do̱j ni tsínj huin achij nej, nga̱ ꞌngo̱ tsínj aꞌmi nataj gu̱ꞌnaj síꞌ Tértulo. Ni̱ hué ni tsínj daj ganꞌanj rian gobernado sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ ni sij gaquinꞌ xiꞌí Pablo. 2Ngaa ni̱ nicaj ni sij gaꞌna̱ꞌ sij Pablo. Ni̱ gaxi̱ꞌi gaꞌuiꞌ Tértulo gaquinꞌ xiꞌí síꞌ. Ni̱ gataj sij gunun gobernado Félix:

―Hué manꞌán re̱ꞌ huin gobernado. Ni̱ guruhua manꞌán re̱ꞌ sisi̱ hua dinꞌinj ruhua xánj únj. Ni̱ nahuin ꞌueé mán sa̱ꞌ únj xánj únj ꞌyaj si niꞌi sa̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ. 3Daranꞌ ni yuꞌuj, ni̱ ni̱nanj huin nia̱ꞌ ruhua únj nga̱ sinduj guiꞌyaj manꞌán re̱ꞌ rian únj huín re̱ꞌ Félix tsínj sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua. 4Ni̱ ri̱an hua chruj rián re̱ꞌ, ni̱ nitaj si huin ruhuāj ga̱ꞌmi xa̱cānj gu̱nun re̱ꞌ. Ngaa ni̱ gui̱ꞌyáj re̱ꞌ sinduj gu̱nun sa̱ꞌ re̱ꞌ ga̱ꞌmi chreꞌ ni únj.

5’Hué dan ni̱ xacaj ni únj cuenta sisi̱ tsínj nan huin ꞌngo̱ tsínj letu ni̱nꞌ ruhua. Ni̱ ununꞌ ni du̱güiꞌ ni tsínj israelita nne ni̱nꞌ ga̱chraꞌ chruhua xungüi̱, ꞌyaj sij nej. Ni̱ hué sij huin tsínj chra̱ rian ni tsínj nazareno nej. 6Ni̱ gui̱ꞌyaj xi̱ꞌi sij chruhua nuhui nico, ruhua sij. Xiꞌí daj ni̱ guidaꞌa ni únj manꞌan sij. Daj si ruhua ni únj na̱guiꞌyaj yya únj xiꞌí sij rúnꞌ ataj si-ley únj. 7Sani̱ gaꞌna̱ꞌ snado huin achij gu̱ꞌnaj Lisias. Ni̱ gaꞌna̱ꞌ síꞌ, ni̱ guxun ni̱nꞌ ruhua síꞌ tsínj nan raꞌa únj. 8Ni̱ gaꞌninꞌ síꞌ sun rian ni tsínj huin ruhua ga̱ꞌuiꞌ gaquinꞌ xiꞌí tsínj nan sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ ni síꞌ rian manꞌán re̱ꞌ. Ni̱ ngaa na̱guiꞌyaj yyá re̱ꞌ xiꞌí sij, ni̱ ga̱ꞌue ga̱ra daꞌngaꞌ ruhuá re̱ꞌ u̱n sin xi̱ꞌi huin aꞌuiꞌ únj gaquinꞌ xiꞌí sij rian manꞌán re̱ꞌ. ―Daj gataj tsínj gu̱ꞌnaj Tértulo gunun gobernado.

9Ni̱ uyan gaꞌmi ango ni tsínj gataj ni sij sisi̱ hua yya si-nu̱guanꞌ Tértulo.

10Ngaa ni̱ digyán raꞌa gobernado sisi̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌmi Pablo. Ngaa ni̱ gataj síꞌ:

―Niꞌīnj sisi̱ síj gaꞌi̱ yoꞌ naguiꞌyaj yyá re̱ꞌ rian ni tsínj ma̱n xánj únj. Xiꞌí daj huin nia̱ꞌ ruhuāj ga̱ꞌmī xiꞌí manꞌānj rián re̱ꞌ. 11Ga̱ꞌue ga̱ra daꞌnga ruhuá re̱ꞌ si da síj xu̱huij güi asi̱j guisī xumanꞌ Jerusalén ga̱ꞌmi saꞌāj rian Yanꞌanj xa̱ngaꞌ.

12’Ni̱ nun nariꞌ ni tsínj israelita gunūnj nga̱ ni̱ a̱ ꞌngo̱ ngüi̱ mánj. Ni̱ nun gui̱ꞌyā si gaꞌman ruhua ni ngüi̱ chruhua nuhui nico nga̱ chruhua ango hueꞌ diguiꞌyun únj si-nu̱guanꞌ Moisés mánj. Ni̱ nitaj si dugunūnj ni ngüi̱ chruhua cayu mánj. 13Ni̱ naꞌue gui̱riꞌ ruhua ni sij sisi̱ daꞌuīj gaquinꞌ da̱j rúnꞌ aꞌuiꞌ ni sij gaquinꞌ xiꞌīj.

14’Sani̱ ga̱taj yyāj rián re̱ꞌ sisi̱ hua yya nicōj Yanꞌanj xa̱ngaꞌ huin Yanꞌanj guinicoꞌ ni xi únj. Ni̱ ataj ni sij sisi̱ chrej xi̱ꞌi huin chrej achéj ni únj. Sani̱ xuman ruhuāj daranꞌ si hua ni̱ca ꞌna̱ꞌ rian si-ley Moisés nga̱ si garun ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j hua ná. 15Ni̱ uyan anaꞌuij manꞌānj nga̱ ni tsínj israelita sisi̱ ga̱naꞌnij ni níman, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj huin ni tsínj sa̱ꞌ nga̱ ni tsínj sé si sa̱ꞌ aj. 16Xiꞌí daj yaꞌyoj ni̱ hua cuidadōj si ga̱ sa̱ꞌ nimānj rian Yanꞌanj nga̱ rian ni ngüi̱ nej.

17’Ngaa gachin gaꞌi̱ yoꞌ, ni̱ gahuin ruhuāj nanicā xān gui̱ꞌyā caridad rian ni ngüi̱ niqui, ni̱ ga̱ꞌuīj ofrenda rian Yanꞌanj nej. 18Ni̱ hué daj guiꞌyā ngaa nariꞌ ni sij manꞌānj chruhua nuhui nico. Ni̱ hua gahuin saꞌāj rian Yanꞌanj da̱j rúnꞌ aꞌninꞌ ley sun rian únj. Ni̱ nitaj nico ni tsínj guimán ngāj mánj. Ni̱ nun gununꞌ ni tsínj mán, guiꞌyā mánj. Ni̱ ni tsínj nariꞌ yūnj, ni̱ ꞌna̱ꞌ ni síꞌ estado Asia. 19Hué ni tsínj daj hua nia̱n ga̱ꞌnaꞌ rián re̱ꞌ ga̱ꞌmi gaquinꞌ ni sij sisi̱ hua si daꞌuīj rian ni sij. 20Ni̱ sisi̱ nitaj, ngaa ni̱ ga̱taj ni tsínj mán nan sisi̱ nariꞌ ni sij ꞌngo̱ gaquinꞌ guiꞌyā, ngaa niquīnj rian junta nico rian ni tsínj israelita. 21Níꞌ xa̱ngaꞌ sisi̱ guiꞌyā gaquinꞌ ngaa gaguā scanij ni sij sisi̱ xuman ruhuāj sisi̱ ga̱naꞌnij ni níman gahuiꞌ. Xiꞌí daj gaꞌuiꞌ ni sij gaquinꞌ riānj, si ruhuaj. ―Daj gataj Pablo gunun gobernado.

22Ni̱ ngaa gunun tsínj gu̱ꞌnaj Félix nuguanꞌ daj, ni̱ duna acuanꞌ síꞌ nuguanꞌ daj. Daj si niꞌi sa̱ꞌ sij xiꞌí si-du̱cuanj Jesucristo. Ni̱ gataj sij:

―Asa̱ꞌ ga̱ꞌnaꞌ snado huin achij gu̱ꞌnaj Lisias, ni̱ ga̱nahuij gui̱niꞌīnj si-ga̱quinꞌ ni é re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Félix.

23Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun rian snado centurión sisi̱ du̱gumi ni snado Pablo. Sani̱ si̱ dugumi ran ni síꞌ. Ni̱ gataj sij sisi̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌnaꞌ ni dugüiꞌ Pablo chra̱cuij ni síꞌ manꞌan sij.

24Ni̱ ngaa gachin do̱j güi, ni̱ guisíj tsínj gu̱ꞌnaj Félix nga̱ nica̱ sij gu̱ꞌnaj Drusila huin únꞌ yunꞌunj israelita. Ni̱ gaꞌninꞌ Félix sun sisi̱ ga̱quinj ni sij ga̱ꞌnaꞌ Pablo rian sij. Ni̱ gunun sij si gataj Pablo xiꞌí si xuman ruhua síꞌ niꞌi síꞌ Jesucristo. 25Ni̱ gaꞌmi Pablo xiꞌí si hua nia̱n gui̱ꞌyaj ni̱ca néꞌ si-du̱cuanj néꞌ. Ni̱ hua nia̱n du̱gumi néꞌ manꞌan néꞌ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ néꞌ. Ni̱ gaꞌmi sij xiꞌí si gui̱ꞌyaj yya Yanꞌanj daranꞌ ni gaquinꞌ ngaa ga̱nahuij xungüi̱. Hué dan ni̱ guxuꞌuiꞌ Félix, ni̱ gataj sij:

―Güi̱j na̱nꞌ re̱ꞌ. Ngaa hua níꞌnij riānj, ni̱ ga̱quinj yūnj ga̱ꞌnaꞌ re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Félix gunun Pablo.

26Ni̱ gahuin ruhua Félix sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ Pablo sanꞌanj raꞌa sij sisi̱ na̱ꞌnij raꞌa sij síꞌ. Xiꞌí daj ni̱ nico̱ꞌ huaj gaquínj sij ga̱ꞌnaꞌ síꞌ ga̱ꞌmi síꞌ nga̱ sij.

27Ni̱ ngaa gachin hui̱j yoꞌ, ni̱ nu̱n gue̱ Pablo ducuaga̱ꞌ. Ngaa ni̱ gahui Félix gobernado. Ni̱ ganatúj tsínj gu̱ꞌnaj Porcio Festo rian sij. Ni̱ nun gaꞌnij raꞌa Félix Pablo si huin ruhua sij gui̱ꞌyaj sij sinduj rian ni tsínj israelita.

25

Pablo apela a César

1Ni̱ guisíj hua̱ꞌnij güi gatúj Festo gobernado, ni̱ gahui sij xumanꞌ Cesarea ganꞌanj sij xumanꞌ Jerusalén. 2Yuꞌuj daj, ni̱ gaꞌmi gaquinꞌ ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij scanij ni tsínj israelita xiꞌí Pablo rian Festo. 3Ni̱ ni̱nꞌ ruhua gachínj jniꞌyaj ni sij sisi̱ gui̱ꞌyaj síꞌ sinduj ga̱ꞌninꞌ síꞌ sun ga̱ꞌnaꞌ Pablo xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ hua dagaꞌmi dugüiꞌ ni sij sisi̱ da̱gahuiꞌ ni sij chrej Pablo. 4Sani̱ gataj Festo sisi̱ hua gue̱ dugumi ni snado Pablo xumanꞌ Cesarea. Ni̱ gani ruhua sij na̱nicaj ráꞌyanj sij xumanꞌ daj, gataj sij. 5Ngaa ni̱ gataj Festo:

―Ga̱ꞌue ga̱nꞌanj ni tsínj nicaj sun mán scanij ni é re̱ꞌ ngāj xumanꞌ Cesarea. Ni̱ sisi̱ hua yya daꞌui tsínj daj gaquinꞌ, ngaa ni̱ ga̱ꞌue ga̱ꞌmi gaquinꞌ ni é re̱ꞌ xiꞌí sij yuꞌuj daj. ―Hué daj gataj Festo.

6Ni̱ gahuin ran Festo ꞌngo̱ si itu̱nj chiꞌ güi xumanꞌ Jerusalén. Ngaa ni̱ nanica̱j sij ganꞌanj sij xumanꞌ Cesarea. Ango güi natúj sij gane sij ducuasun. Ni̱ gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ Pablo rian sij. 7Ni̱ ngaa gatúj Pablo chruhua ducuasun, ni̱ ganica̱j ni tsínj israelita ꞌna̱ꞌ Jerusalén xiꞌníj sij. Ni̱ ducu gaꞌuiꞌ ni síꞌ gaquinꞌ Pablo. Sani̱ nun ga̱ꞌue digyán yya ni síꞌ sisi̱ xa̱ngaꞌ guiꞌyaj sij ni gaquinꞌ daj. 8Ngaa ni̱ gataj Pablo xiꞌí manꞌan sij:

―Nitaj gaquinꞌ guiꞌyā nga̱ si-ley ni tsínj israelita, ni̱ nga̱ nuhui nico nej, ni̱ nga̱ rey gu̱ꞌnaj César mánj. ―Daj gataj Pablo gunun Festo.

9Ni̱ ri̱an huin ruhua Festo gui̱ꞌyaj sij sinduj rian ni tsínj israelita, ngaa ni̱ nachínj snanꞌanj sij Pablo. Ni̱ gataj sij:

―Huin ruhuá re̱ꞌ ga̱nꞌanj re̱ꞌ Jerusalén sisi̱ daꞌ mánj gui̱ꞌyaj yyāj xiꞌí re̱ꞌ níꞌ. ―Daj gataj Festo.

10Sani̱ gataj Pablo:

―Huēj niquinꞌ nan rián re̱ꞌ huín re̱ꞌ tsínj nicaj sun, guiꞌyaj rey gu̱ꞌnaj César. Ni̱ hué nan hua nia̱n ga̱huin yya xiꞌīj. Niꞌi sa̱ꞌ manꞌán re̱ꞌ sisi̱ nitaj si guiꞌyā gaquinꞌ rian ni tsínj israelita mánj. 11Sisi̱ hua yya guiꞌyā ꞌngo̱ gaquinꞌ xxi, ni̱ hua nia̱n ga̱huīj xiꞌí gaquinꞌ daj. Ni̱ ga̱ꞌue ga̱huīj nánj. Sani̱ sisi̱ nitaj si hua yya guiꞌyā gaquinꞌ da̱j rúnꞌ aꞌmi gaquinꞌ ni sij xiꞌīj, ngaa ni̱ nitaj chrej huaj si na̱gaꞌuiꞌ yu̱n manꞌán re̱ꞌ yūnj raꞌa ni tsínj israelita mánj. Hué dan ni achínj jniꞌyā rián re̱ꞌ sisi̱ manꞌan rey César gui̱ꞌyaj yya xiꞌīj. ―Daj gataj Pablo gunun Festo.

12Hué dan ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi Festo nga̱ ni tsínj aꞌuiꞌ chrej rian sij, ni̱ gataj sij:

―Xiꞌí si achínj jniꞌyáj re̱ꞌ sisi̱ gui̱ꞌyaj yya rey César xiꞌí re̱ꞌ, ngaa ni̱ ga̱nꞌanj re̱ꞌ rian síꞌ. ―Daj gataj Festo.

Pablo ante Agripa y Berenice

13Ngaa gachin do̱j güi, ni̱ ganꞌanj rey gu̱ꞌnaj Agripa nga̱ yunꞌunj gu̱ꞌnaj Berenice xumanꞌ Cesarea ganꞌanj ni̱ꞌyaj nu̱ngüej xigaꞌuij sij rian nne Festo. 14Ni̱ ri̱an gane nu̱ngüej xigaꞌuij sij gaꞌi̱ güi nga̱ Festo, ni̱ nataꞌ Festo rian rey daj xiꞌí Pablo. Ni̱ gataj sij:

―Duna tsínj gu̱ꞌnaj Félix tsínj nan dugumi ni snado. 15Ni̱ ngaa ganꞌān xumanꞌ Jerusalén, ni̱ guiꞌyaj fuerza ni chrej aꞌninꞌ nga̱ ni tsínj huin achij rian ni tsínj israelita xiꞌí Pablo, gachínj ni síꞌ sisi̱ da̱gahuiꞌ ni snado Pablo, gui̱ꞌyā. 16Ni̱ gatā gunun ni sij sisi̱ nitaj si hua si-chrej ni únj ni tsínj romano si na̱gaꞌuiꞌ únj ꞌngo̱ tsínj daꞌui gaquinꞌ ga̱huiꞌ síꞌ ngaa achin ga̱ꞌmi síꞌ xiꞌí manꞌan síꞌ rian ni tsínj gaꞌmi gaquinꞌ xiꞌí síꞌ.

17’Xiꞌí daj ngaa gaꞌna̱ꞌ ni sij nan, ni̱ nun gahuin rānj mánj. Sani̱ ango güi ganatúj ganēj ducuasun. Ni̱ gaquīn ga̱ꞌnaꞌ tsínj daj. 18Ni̱ ngaa ni̱quinꞌ ni tsínj gaꞌna̱ꞌ ga̱ꞌuiꞌ gaquinꞌ daj, sani̱ ni̱ni hua gaquinꞌ gaꞌuiꞌ ni sij xiꞌí síꞌ da̱j gani ruhuāj. 19Urin si xi̱ꞌi ununꞌ ni sij huin xiꞌí da̱j nicoꞌ ni sij ducuánj ni sij nga̱ ꞌngo̱ tsínj gahuiꞌ gu̱ꞌnaj Jesús. Ni̱ ataj Pablo sisi̱ hua ni̱ꞌnaꞌ síꞌ.

20’Ni̱ ri̱an nun riꞌ ruhuāj si gui̱ꞌyā nga̱ nuguanꞌ daj, ni̱ nachínj snanꞌān Pablo sisi̱ huin ruhua sij ga̱nꞌanj sij xumanꞌ Jerusalén, ni̱ daꞌ mánj gui̱ꞌyaj yyāj xiꞌí sij. 21Sani̱ gachínj jniꞌyaj Pablo riānj sisi̱ gui̱ꞌyaj yya rey gu̱ꞌnaj Augusto César xiꞌí sij. Hué dan ni̱ gaꞌníj sun sisi̱ ga̱ gue̱ du̱gumi ni snado síꞌ da ga̱ꞌnij manꞌānj ga̱nꞌanj síꞌ rian rey daj. ―Daj gataj Festo gunun rey Agripa.

22Ngaa ni̱ gataj rey Agripa gunun Festo:

―Huin ruhua manꞌānj gu̱nūnj nuguanꞌ ga̱taj tsínj da aj. ―Daj gataj sij.

Ngaa ni̱:

―Aꞌyoj gu̱nun re̱ꞌ ga̱ꞌmi sij nánj. ―Daj gataj Festo.

23Ngaa ni̱ ango güi ni̱ guxuman rey Agripa nga̱ yunꞌunj gu̱ꞌnaj Berenice ducuasun. Ni̱ sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhua nu̱ngüej xigaꞌuij sij gatúj sij nga̱ ni snado huin achij nga̱ ni tsínj huin achij ma̱n xumanꞌ daj. Ngaa ni̱ gaꞌninꞌ Festo sun sisi̱ ga̱ꞌnaꞌ Pablo rian ni sij, gui̱ꞌyaj ni snado. 24Ni̱ ngaa gatúj Pablo, ni̱ gataj Festo gunun Agripa:

―Gu̱nun re̱ꞌ rey Agripa nga̱ ni tsínj huin achij mán nahuin yuꞌ nan nga̱ ni únj. Hué tsínj nan huin Pablo ꞌna̱ꞌ rian ni é re̱ꞌ. Ni̱ daranꞌ ni tsínj israelita ma̱n xumanꞌ Jerusalén nga̱ xumanꞌ Cesarea nan, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni sij riānj. Ni̱ nun duna ni sij si gaguáj ni sij gataj ni sij sisi̱ si̱ gaꞌue ga̱ ni̱ꞌnaꞌ doj Pablo mánj. 25Sani̱ xacaj manꞌānj cuenta sisi̱ nitaj ꞌngo̱ si guiꞌyaj sij sisi̱ ga̱huiꞌ sij mánj. Sani̱ gachínj jniꞌyaj sij riānj sisi̱ gui̱ꞌyaj yya rey Augusto xiꞌí sij. Ngaa ni̱ gani ruhuāj ga̱ꞌnī ga̱nꞌanj sij rian síꞌ. 26Sani̱ ri̱an nun riꞌ ruhuāj u̱n nuguanꞌ ga̱rūnj huaj rian rey xiꞌí tsínj nan, ngaa ni̱ gaꞌna̱ꞌ síꞌ rian ni é re̱ꞌ nga̱ rian manꞌán re̱ꞌ huín re̱ꞌ rey Agripa, guiꞌyā. Hué dan ni̱ ngaa gui̱sij xa̱caj sa̱ꞌ néꞌ cuenta xiꞌí síꞌ, ngaa ni̱ na̱riꞌīj ꞌngo̱ nuguanꞌ ga̱ꞌue ga̱rūnj rian yanj xiꞌí síꞌ. 27Daj si ani ruhuāj sisi̱ nitaj si níꞌyanj ga̱ꞌnī ga̱nꞌanj ꞌngo̱ tsínj dugumi ni snado rian rey César, ni̱ nun ga̱tā gu̱nun sij u̱n sin xi̱ꞌi huin aꞌuiꞌ ni sij gaquinꞌ xiꞌí síꞌ. ―Daj gataj Festo gunun ni sij.

26

Defensa de Pablo ante Agripa

1Hué dan ni̱ gataj rey Agripa gunun Pablo:

―Ga̱ꞌue ga̱ꞌmi re̱ꞌ xiꞌí manꞌán re̱ꞌ. ―Daj gataj sij.

Ngaa ni̱ nachica Pablo raꞌa sij, ni̱ gaxi̱ꞌi sij gaꞌmi sij xiꞌí manꞌan sij. Ni̱ gataj sij:

2―Huin nia̱ꞌ ruhuāj ga̱ꞌue ga̱ꞌmī rián re̱ꞌ huín re̱ꞌ rey Agripa xiꞌí daranꞌ ni nuguanꞌ aꞌuiꞌ ni tsínj israelita gaquinꞌ xiꞌīj. 3Ni̱ niꞌi manꞌán re̱ꞌ daranꞌ si-du̱cuanj ni tsínj israelita nga̱ daranꞌ nuguanꞌ ununꞌ ni du̱güiꞌ ni únj. Ngaa ni̱ achínj jniꞌyā rián re̱ꞌ sisi̱ ga̱huin ni̱naj nimán re̱ꞌ gu̱nun re̱ꞌ nuguanꞌ aꞌmī aj.

Vida anterior de Pablo

4’Niꞌi daranꞌ ni tsínj israelita da̱j guiꞌyā ngaa ganēj scanij ni sij xumanꞌ Jerusalén asi̱j ngaa hua lē. 5Ni̱ sisi̱ ga̱ꞌuej ruhua ni sij, ni̱ ga̱ꞌue na̱taꞌ ni sij sisi̱ tsínj fariseo huīnj. Ni̱ ni̱ca nicoꞌ ni únj si-du̱cuanj ni únj daj nga̱ ango ni sij. 6Yya̱j ni̱ gaꞌuiꞌ ni tsínj israelita gaquinꞌ riānj. Ni̱ niquīnj rian ducuasun nan xiꞌí si gahuin yya ruhuāj sisi̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ ni únj rúnꞌ gataj yya Yanꞌanj gunun ni xi únj. 7Ni̱ xu̱huij xiꞌninꞌ huin ni únj ni tsínj israelita. Ni̱ gahuin yya ruhua ni únj sisi̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ únj da̱j rúnꞌ gataj yya sij gunun ni xi ni únj. Xiꞌí daj nugüi ni̱ganꞌ unánj guitsi únj rian Yanꞌanj. Ni̱ xiꞌí si hué daj gahuin yya ruhua únj, ni̱ aꞌuiꞌ ni tsínj israelita gaquinꞌ xiꞌīj, atā gu̱nun re̱ꞌ huín re̱ꞌ rey Agripa. 8Ni̱ u̱n sin huin ni̱ nun xu̱man ruhua á re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌue ga̱naꞌnij ni níman, gui̱ꞌyaj Yanꞌanj únj.

Pablo, el perseguidor

9’Asi̱j sini ya̱n, ni̱ gani ruhuāj gu̱nūnj nga̱ ni tsínj nicoꞌ Jesús huin tsínj ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Nazaret. 10Ni̱ hué daj guiꞌyā riqui xumanꞌ Jerusalén. Ni̱ riqui ni chrej aꞌninꞌ permiso sisi̱ ga̱rij manꞌānj ducuaga̱ꞌ nico ni ngüi̱ sa̱ꞌ xuman ruhua niꞌi Jesús. Ni̱ hua ni̱ca ruhuāj sisi̱ da̱gahuiꞌ ni sij nej. 11Ni̱ guisíj gaꞌi̱ guiꞌyā castigo ni ngüi̱ xuman ruhua daj. Ni̱ hué daj guiꞌyā daranꞌ si-nuhui ni sij. Ni̱ guiꞌyaj fuerzāj sisi̱ ga̱ꞌmi quij ni sij xiꞌí Jesús. Ni̱ ducu gaꞌman ruhuāj guiniꞌyā ni sij xiꞌí daj. Ni̱ guinicōj guisī daꞌ xánj ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej.

Pablo relata su conversión

12’Ngaa ni̱ hué daj guiꞌyā. Ni̱ ꞌngo̱ güi gachē ganꞌān xumanꞌ Damasco. Ni̱ hua riqui ni chrej aꞌninꞌ sun riānj gataj ni sij sisi̱ daꞌngaꞌ daj gui̱ꞌyā. 13Ngaa ni̱ gu̱nun sa̱ꞌ re̱ꞌ nuguanꞌ ga̱ꞌmī huín re̱ꞌ rey. Ngaa huā gaxuj chrej xumanꞌ Damasco, ni̱ guiniꞌīnj ꞌngo̱ yanꞌa̱n guixigui̱n xataꞌ. Ni̱ xigui̱n sa̱ꞌ ni̱nꞌ ruhuaj si xigui̱n güi. Ni̱ guixigui̱n ganica̱j yūnj xiꞌnī rian huaj ni du̱güiꞌ ni únj. 14Ni̱ guinij daranꞌ únj rian yoꞌój. Ni̱ gunūnj gaꞌmi ꞌngo̱ tsínj gaꞌmi snánj hebreo. Ni̱ gataj síꞌ: “Saulo, Saulo, u̱n sin huin ni̱ chranꞌ yunꞌúnj re̱ꞌ yūnj únj. Ni̱ ꞌyaj manꞌán re̱ꞌ sayun manꞌán re̱ꞌ. Rúnꞌ ꞌyaj sicuj ngaa aꞌuiꞌ xuj canj rian chrun chra̱ sia daꞌ ꞌyáj re̱ꞌ nánj.” Daj gataj síꞌ gunūnj. 15Ngaa ni̱ gatā gunun sij: “Ni̱ u̱n tsínj huín re̱ꞌ, Señor.” Daj gatā gunun sij.

’Ni̱ gataj Señor: “Huēj huin Jesús huin si chranꞌ yunꞌúnj so̱ꞌ. 16Sani̱ na̱chica so̱ꞌ, ni̱ ga̱ni so̱ꞌ dacój so̱ꞌ. Daj si gurugüiꞌ manꞌānj rian manꞌán so̱ꞌ sisi̱ gui̱ꞌyaj sun so̱ꞌ riānj. Ni̱ gui̱ꞌyā sisi̱ ga̱huin so̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj na̱taꞌ rian ni ngüi̱ si guiniꞌi so̱ꞌ yya̱j nga̱ si di̱gyānj rián so̱ꞌ ni güi ga̱ꞌnaꞌ nej. 17Ni̱ na̱cā so̱ꞌ rian ni tsínj israelita nga̱ rian ni tsínj ꞌna̱ꞌ anéj chrej nej. Ni̱ aꞌnī ga̱nꞌanj manꞌán so̱ꞌ rian ni síꞌ. 18Ngaa ni̱ na̱xiguin rian ni sij, gui̱ꞌyáj so̱ꞌ sisi̱ si̱ gachéj ni sij rian ru̱miꞌ hua. Sani̱ ga̱che ni sij rian xigui̱n yanꞌa̱n. Ni̱ si̱ guinicaj sichre Satanás fuerza rian ni sij ga̱ mánj. Sani̱ gui̱nicoꞌ ni sij Yanꞌanj xa̱ngaꞌ aj. Ni̱ gu̱xuman ruhua ni sij ni̱ꞌyaj ni sij manꞌānj, gui̱ꞌyáj so̱ꞌ. Ngaa ni̱ gui̱nicaj Yanꞌanj ꞌngo̱ niman nico rian si-ga̱quinꞌ ni sij. Ni̱ ga̱ne ni sij scanij ni ngüi̱ hua sa̱ꞌ chruhua niman rian Yanꞌanj xiꞌí si xuman ruhua ni sij niꞌi ni sij yūnj.” Daj gataj Jesús gunūnj.

19’Hué daj ni̱ natāj gu̱nun re̱ꞌ huín re̱ꞌ rey gu̱ꞌnaj Agripa sisi̱ dagahuīnj nuguanꞌ gaꞌna̱ꞌ xataꞌ daj. 20Asi̱j sini ni̱ natāj si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni ngüi̱ ma̱n xumanꞌ Damasco. Ngaa ni̱ gachīn xumanꞌ Jerusalén nga̱ daranꞌ ni xumanꞌ ngaj estado Judea nej. Ni̱ hué daj ganꞌān rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej nej. Ni̱ gaꞌmī si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni sij sisi̱ na̱ni ruhua ni sij xiꞌí si-gaquinꞌ ni sij. Ni̱ na̱nicoꞌ ni sij Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. Ni̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ ni sij di̱gyán ni sij sisi̱ hua yya nanica̱j ruhua ni sij xiꞌí si-ga̱quinꞌ ni sij. 21Xiꞌí nuguanꞌ da huin, ni̱ guidaꞌa ni tsínj israelita yūnj chruhua nuhui nico. Ni̱ ruhua ni sij da̱gahuiꞌ sij manꞌānj.

22’Sani̱ chracuij Yanꞌanj manꞌānj. Ni̱ da yya̱j hua ni̱ca ruhuāj achē aꞌmī si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj rian ni tsínj nasi̱nunj nga̱ ni tsínj huin rian nej. Ni̱ daranꞌ nuguanꞌ digyānj rian ni ngüi̱ huin ꞌngo̱ gue̱ nga̱ nuguanꞌ gaꞌmi ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná nga̱ si gaꞌmi Moisés nej. Ni̱ gataj sini ni sij da̱j ga̱huin ni güi ga̱ꞌnaꞌ. 23Ni̱ gataj ni síꞌ sisi̱ hua nia̱n gui̱ranꞌ Cristo sayun. Sani̱ gui̱sij ga̱huiꞌ sij, ni̱ hué sij ga̱huin tsínj ga̱naꞌnij sini ya̱n. Ni̱ ga̱ꞌmi sij nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí yanꞌa̱n xigui̱n rian ni ngüi̱ israelita nga̱ rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej nej. ―Daj gataj Pablo gunun rey Agripa.

Pablo insta a Agripa a que crea

24Ni̱ ngaa gaꞌmi Pablo ni nuguanꞌ daj xiꞌí manꞌan sij, ngaa ni̱ gaguáj Festo, gataj síꞌ gunun sij:

―Si sinúnj so̱ꞌ nan, Pablo. Gachin diguiꞌyún so̱ꞌ yanj, ni̱ nanica disinún so̱ꞌ aj. ―Daj gataj Festo.

25Sani̱ gataj Pablo:

―Sé si sinūn mánj aꞌmī gu̱nun re̱ꞌ huín re̱ꞌ ꞌngo̱ tsínj huin achij. Sani̱ nuguanꞌ aꞌmī nan huin nuguanꞌ si̱caꞌ yya nga̱ nuguanꞌ xa̱ngaꞌ nej. 26Ni̱ niꞌi sa̱ꞌ rey daranꞌ ni nuguanꞌ nan. Xiꞌí daj nitaj si xuꞌuīj aꞌmī rian síꞌ si xa̱ngaꞌ yyāj sisi̱ niꞌi síꞌ daranꞌ ni nuguanꞌ nan. Daj si nitaj si hua hui̱ ni nuguanꞌ nan mánj. ―Daj gataj Pablo.

27Ngaa ni̱ gataj Pablo rian rey Agripa:

―Hué re̱ꞌ huin rey Agripa. Ni̱ xuman ruhuá re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná níꞌ. Niꞌīnj sisi̱ xuman ruhuá re̱ꞌ aj. ―Daj gataj Pablo gunun rey Agripa.

28Hué dan ni̱ gataj Agripa:

―Do̱j achin ni̱ gahuīnj ꞌngo̱ tsínj gui̱nicoꞌ Cristo, ruhuá re̱ꞌ aj. ―Daj gataj rey Agripa.

29Ngaa ni̱ gataj Pablo:

―Gaꞌue si do̱j si nico nej, ni̱ sé urín re̱ꞌ, sani̱ ruhua Yanꞌanj si daranꞌ ni tsínj ma̱n nahuin yuꞌ unun nan ga̱huin a ni é re̱ꞌ da̱j rúnꞌ huin manꞌānj. Urin si nun huin ruhuāj si ga̱numi cadena ni é re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Pablo gunun ni sij.

30Ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi Pablo, ni̱ naxu̱man rey nga̱ gobernado nej, nga̱ Berenice nej, daranꞌ ni tsínj nahuin yuꞌ da nej. 31Ni̱ ganꞌanj ni̱ni ni sij gaꞌmi dugüiꞌ ni sij xiꞌí nuguanꞌ daj. Ni̱ gataj ni manꞌan ni sij:

―Nitaj si guiꞌyaj tsínj daj gaquinꞌ si ga̱huiꞌ síꞌ mánj. Ni̱ nitaj gaquinꞌ guiꞌyaj síꞌ si gu̱nun síꞌ ducuaga̱ꞌ nej. ―Daj gataj ni sij rian dugüiꞌ ni sij.

32Ni̱ gataj rey Agripa gunun Festo:

―Sisi̱ nun gachínj jniꞌyaj tsínj daj ga̱nꞌanj sij rian rey romano, ni̱ ga̱ꞌue na̱ꞌnij roꞌóꞌ sij ga̱nꞌanj sij.

27

Pablo es enviado a Roma

1Hué dan ni̱ gani ruhua ni sij ga̱ꞌnij ni sij Pablo ga̱nꞌanj síꞌ estado Italia. Ni̱ nagaꞌuiꞌ ni sij Pablo nga̱ ango ni tsínj nu̱n ducuaga̱ꞌ raꞌa ꞌngo̱ capitán gu̱ꞌnaj Julio. Ni̱ nne capitán daj batallón gu̱ꞌnaj Augusta. 2Ni̱ guidaꞌa ni únj ꞌngo̱ rio̱ achéj rian nnee ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Adramitio si hua chru̱n ga̱hui-íꞌ ga̱nꞌanj-ánꞌ ni xumanꞌ ngaj duꞌua estado Asia ni̱chrunꞌ duꞌua nnee yanꞌanj. Ngaa ni gahui únj ganꞌanj únj nga̱ tsínj gu̱ꞌnaj Aristarco ꞌna̱ꞌ síꞌ xumanꞌ Tesalónica huin-ínꞌ estado Macedonia. 3Ango güi guisíj ni únj xumanꞌ Sidón. Ni̱ guiꞌyaj ꞌueé capitán gu̱ꞌnaj Julio rian Pablo si gaꞌuiꞌ síꞌ permiso sisi̱ ga̱nꞌanj ni̱ꞌyaj Pablo rian ma̱n ni dugüiꞌ síꞌ. Ngaa ni̱ ga̱ꞌuiꞌ ni síꞌ si achin rian Pablo aj.

4Ni̱ gahui ni únj xumanꞌ Sidón. Ni̱ huaj rio̱ daj ne̱ꞌ raꞌa sa̱ꞌ ni únj ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Chipre. Ni̱ hué daj guiꞌyaj ni únj si aꞌuiꞌ nane̱ rian ni únj. 5Ngaa ni̱ gachin ni únj da̱ni nnee yanꞌanj rian hua ni̱chrunꞌ estado Cilicia nga̱ estado Panfila nej. Ni̱ guisíj ni únj xumanꞌ Mira huin-ínꞌ estado Licia. 6Ni̱ yuꞌuj daj nariꞌ capitán ꞌngo̱ rio̱ ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Alejandría hua-áꞌ estado Italia. Ni̱ gatúj ni únj chruhua rio̱ daj, guiꞌyaj capitán. 7Hué dan ni̱ gaꞌi̱ güi ganꞌanj ni únj na̱naj. Ni̱ gaꞌuiꞌ sun únj guisíj únj ni̱chrunꞌ rian ngaj xumanꞌ Gnido. Ni̱ ri̱an hua aꞌuiꞌ gue̱ nane̱ rian ni únj, ni̱ gachin únj rian ngaj xumanꞌ gu̱ꞌnaj Salmón. Ni̱ ngaa guisíj ni únj yoꞌój gu̱ꞌnaj Creta, ni̱ nanica̱j ni únj gachin únj ne̱ꞌ ru̱cu Creta. 8Ni̱ gaꞌuiꞌ sun únj ganꞌanj únj ni̱chrunꞌ duꞌua yoꞌój daj. Ngaa ni̱ guisíj únj ꞌngo̱ xumanꞌ ngaj duꞌua nnee yanꞌanj gu̱ꞌnaj-áꞌ Buenos Puertos. Ni̱ ni̱chrunꞌ ngaj xumanꞌ Lasea.

9Ni̱ guereꞌ gaꞌi̱ güi huaj ni únj. Ni̱ hua yaij gachin únj rian nnee yanꞌanj si hua gahuin ni̱chrunꞌ ga̱huin nuhuij. Ni̱ hua gachin guiꞌyanj ngaa guiꞌyaj ni tsínj israelita ayuno. Xiꞌí daj ni̱ gaꞌuiꞌ Pablo chrej rian ni sij. 10Ni̱ gataj síꞌ:

―Jnánj néꞌ, ani ruhuāj sisi̱ hua yaij ga̱nꞌanj néꞌ nga̱ rio̱ nan. Ni̱ ga̱ niꞌya rasu̱n nga̱ rio̱, si ruhuaj. Ni̱ hua yaij sisi̱ ga̱huiꞌ do̱j néꞌ nej. ―Daj gataj Pablo.

11Sani̱ guxuman ruhua centurión si gataj tsínj duguáj nga̱ tsínj siꞌyaj daj nga̱ si gataj Pablo. 12Ni̱ ri̱an nitaj si hua sa̱ꞌ guita̱j rio̱ yuꞌuj daj güenda yahui̱ nuhuij huin, ni̱ gani ruhua nico ni sij sisi̱ ga̱ꞌue ga̱nꞌanj ni sij xumanꞌ Fenice gui̱sij ni sij, si ruhuaj. Ni̱ Fenice huin ꞌngo̱ xumanꞌ ngaj chruhua yoꞌój Creta. Ni̱ aránj quij ne̱ꞌ rian atúj güi. Ni̱ gani ruhua ni sij sisi̱ ga̱ne ni sij yuꞌuj daj ni yahui̱ nuhuij.

La tempestad en el mar

13Ngaa ni̱ gaxi̱ꞌi gaꞌuiꞌ na̱naj ꞌngo̱ nane̱ ꞌna̱ꞌ ne̱ꞌ sur. Hué dan ni̱ gani ruhua ni sij sisi̱ ga̱ꞌue ga̱nꞌanj ni sij. Ngaa ni̱ ganꞌanj ni sij huaj ni̱chrunꞌ ni sij duꞌua yoꞌój Creta. 14Sani̱ ngaa gachin do̱j, ni̱ gaꞌuiꞌ ꞌngo̱ nane̱ nucuaj xxi. Ni̱ ꞌna̱ꞌ nane̱ daj ne̱ꞌ síj güi nga̱ ne̱ꞌ xichraj nej. Ni̱ gu̱ꞌnaj nane̱ daj Euroclidón. Ni̱ ducu gaꞌuiꞌ nane̱ daj rian rio̱. 15Táj ya̱co yu̱n rio̱ daj rian nnee, guiꞌyaj nane̱ nucuaj daj. Ni̱ ri̱an nun ga̱ꞌue gunucuaj únj ga̱nꞌanj rio̱ daj ne̱ꞌ rian aꞌuiꞌ nane̱, hué dan ni̱ gaꞌninꞌ ruhua ni únj ganꞌanj rio̱ nga̱ nane̱. 16Ni̱ gachin ni únj ne̱ꞌ ru̱cu ꞌngo̱ yuꞌuj ngaj da̱ni nnee yanꞌanj gu̱ꞌnaj-áꞌ Clauda rian nitaj si aꞌuiꞌ nucuaj nane̱. Ni̱ gaꞌuiꞌ sun ni̱nꞌ ruhua ni únj naguiꞌyaj ran ni únj ango rio̱ leꞌej huaj nga̱ ni únj. Ni̱ rio̱ daj níꞌyanj güenda ga̱nani ni ngüi̱. 17Ni̱ ngaa guisíj dagahui ni sij rio̱ leꞌej daj gaꞌníj ni sij chruhua rio̱ xxi, ngaa ni̱ gudutáj ni sij reta mmánj xiráj rio̱ xxi daj naguiꞌyaj ran ni sij. Ni̱ ri̱an xuꞌuiꞌ ni sij sisi̱ ga̱ganꞌ rio̱ rian ngaj yoꞌój chru riqui nnee ꞌngo̱ yuꞌuj gu̱ꞌnaj Sirte, ni̱ dinij ni sij atsij manta nicoꞌ xataꞌ chra̱ rio̱. Ni̱ gaꞌninꞌ ruhua ni sij sisi̱ nicaj nane̱ ga̱nꞌanj rio̱ daj.

18Ango güi ni̱ hua gue̱ nucuaj niquinꞌ nane̱. Xiꞌí daj ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij guereꞌej ni sij ni rasu̱n ata rio̱ daj chruhua nnee yanꞌanj. 19Ni̱ güi hua̱ꞌnij, ni̱ guereꞌej raꞌa manꞌan ni únj ni rasu̱n chruhua nnee yanꞌanj huin ni rasu̱n garasu̱n ni sij chruhua rio̱ daj. 20Ni̱ guisíj gaꞌi̱ güi nun rugüiꞌ güi nga̱ yatiꞌ guiniꞌi ni únj. Ni̱ hua gue̱ nucuaj niquinꞌ nane̱. Xiꞌí daj ni̱ gani ruhua ni únj sisi̱ ga̱ niꞌya ni únj. 21Ni̱ ngaa guisíj gaꞌi̱ güi huin nitaj si xa ni únj chra, ngaa ni̱ naxu̱man Pablo scanij ni síꞌ. Ni̱ gataj sij:

―Jnánj néꞌ, sa̱ꞌ huin si nun gunun ni é re̱ꞌ si-nu̱guanꞌ manꞌānj. Ni̱ si̱ gahui ni é re̱ꞌ yoꞌój Creta. Ngaa ni̱ si̱ guiranꞌ néꞌ sayun nan mánj. Ni̱ si̱ ga niꞌya ni rasu̱n nej mánj. 22Yya̱j ni̱ gu̱nun a ni é re̱ꞌ chrej na̱gaꞌuiꞌ manꞌānj rian án re̱ꞌ. Ni̱ atā gu̱nun a ni é re̱ꞌ sisi̱ na̱guiꞌyaj nia̱ꞌ á re̱ꞌ niman án re̱ꞌ. Daj si si̱ gahuiꞌ ni̱ a̱ ꞌngo̱ a ni é re̱ꞌ mánj. Urin rio̱ ga̱ niꞌya nánj. 23Ni̱ ne̱ꞌ ni̱ gurugüiꞌ ꞌngo̱ ángel gaꞌníj Yanꞌanj ga̱ꞌnaꞌ riānj. Ni̱ nicōj Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. Ni̱ unánj guitsīj rian Yanꞌanj nej. 24Ni̱ gataj ángel gunūnj: “Pablo, si̱ guxuꞌuíꞌ re̱ꞌ mánj. Daj si hua nia̱n si gui̱niquínꞌ re̱ꞌ rian rey gu̱ꞌnaj César. Ni̱ gui̱ꞌyaj Yanꞌanj si na̱ni daranꞌ ni tsínj ma̱n chruhua rio̱ nga̱ re̱ꞌ.” Hué daj gataj ángel gunūnj. 25Xiꞌí daj na̱guiꞌyaj nia̱ꞌ á re̱ꞌ niman án re̱ꞌ huin ín re̱ꞌ jnánj néꞌ. Daj si xuman ruhuāj niꞌīnj Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. Ni̱ gahuin yya ruhuāj sisi̱ da̱j rúnꞌ gataj ángel, ni̱ daꞌngaꞌ daj ga̱huin. 26Sani̱ hua nia̱n si gue̱reꞌ rio̱ duꞌua ꞌngo̱ yuꞌuj ngaj da̱ni nnee yanꞌanj. ―Daj gataj Pablo gunun ni sij.

27Hué dan ni̱ guisíj xinunꞌ güi huaj ni únj rian nnee yanꞌanj gu̱ꞌnaj Adriático. Ni̱ daꞌaj ya̱nꞌ, ni̱ gani ruhua ni tsínj ꞌyaj sun chruhua rio̱ sisi̱ huaj gui̱sij rio̱ daj duꞌua ꞌngo̱ yoꞌój. 28Ngaa ni̱ dinij ni sij ꞌngo̱ nneꞌ chruhua nnee daj guiriun ni sij u̱ndaj metro nicaj-áꞌ. Ni̱ xacaj cuenta ni sij sisi̱ ico̱ xi̱nunꞌ ya̱n metro nicaj-áꞌ huin rian gu̱nun. Ni̱ ngaa gachin ni sij do̱j ne̱ꞌ rian, ni̱ dinij ru̱huaꞌ yún ni sij nneꞌ nicaj-áꞌ ico̱ ichij gue̱ metro. 29Ni̱ ri̱an xuꞌuiꞌ ni sij sisi̱ ga̱ganꞌ rio̱ rian huej, ni̱ dinij ni sij ga̱nꞌanj gagaꞌ xxi anumi reta ne̱ꞌ ru̱cu rio̱ guinij-íꞌ guꞌnunꞌ-únꞌ daꞌ rian yoꞌój daqui nnee. Ni̱ ni̱nꞌ ruhua ganaꞌuij ni sij sisi̱ gui̱xiguin gui̱niꞌyaj ni sij. 30Sani̱ gani ruhua ni tsínj ꞌyaj sun chruhua rio̱ sisi̱ gui̱sij hui̱ ni sij yoꞌój. Hué dan ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij dinij ni sij rio̱ leꞌej daj ne̱ꞌ rian rio̱. Ni̱ maan si ꞌyaj ni sij sisi̱ dinij ni sij gagaꞌ xxi anumi reta chruhua nnee digyaꞌ yunꞌunj ni sij. 31Sani̱ gataj Pablo gunun centurión nga̱ ango ni snado:

―Sisi̱ si̱ gunáj ni tsínj daj chruhua rio̱, ngaa ni̱ si̱ gaꞌue ga̱nani a ni é re̱ꞌ mánj. ―Daj gataj Pablo rian ni snado daj.

32Hué dan ni̱ gaꞌninꞌ ni snado reta anumi rio̱ leꞌej daj. Ni̱ ꞌngo̱ guini ganꞌan.

33Ni̱ ngaa ruhua gui̱xiguin, ni̱ guiꞌyaj fuerza Pablo sisi̱ xa̱ daranꞌ ni sij. Ni̱ gataj síꞌ gunun ni sij:

―Yya̱j guisíj xi̱nunꞌ güi nitaj si xa ni é re̱ꞌ xiꞌí si anaꞌuij ni é re̱ꞌ da̱j gui̱ranꞌ ni é re̱ꞌ aj. 34Achínj jniꞌyā rian án re̱ꞌ sisi̱ xa̱ á re̱ꞌ do̱j na̱riꞌ fuerza á re̱ꞌ. Daj si ni̱ a̱ ꞌngo̱ néꞌ si̱ ga niꞌya ꞌngo̱ hueé chra̱ mánj. ―Hué daj gataj Pablo gunun ni sij.

35Ni̱ ngaa guisíj gaꞌmi sij, ni̱ guidaꞌa sij chrachrúnj. Ni̱ nagaꞌuiꞌ sij guruhua Yanꞌanj rian daranꞌ ni síꞌ. Ni̱ guraꞌ daꞌaj sij chrachrúnj. Ni̱ gaxi̱ꞌi sij xa sij. 36Hué dan ni̱ gahuin nia̱ꞌ ruhua daranꞌ ni sij, ni̱ xa ni sij nej. 37Ni̱ guisíj hui̱j ciento táj hua̱ꞌnij xia xi̱nunꞌ ya̱n ranꞌ ni únj mán chruhua rio̱. 38Ni̱ ngaa guisíj xa ni sij si garanꞌ ruhua ni sij, ni̱ guiri ni sij strigo gayu ni sij chruhua nnee sisi̱ na̱huin yoo̱ rio̱ do̱j.

El naufragio

39Ni̱ ngaa guixigui̱n ango güi, ni̱ nun na̱niꞌi ni sij yoꞌój daj. Sani̱ guiniꞌi ni sij ꞌngo̱ yuꞌuj hua niun do̱j duꞌua nnee. Ni̱ hua yoꞌój chru yuꞌuj daj. Ngaa ni̱ gani ruhua ni sij du̱guachin ni sij rio̱ rian yoꞌój chru daj. Sani̱ nun niꞌi ni sij sisi̱ ga̱ꞌue ga̱chin-ínꞌ. 40Hué dan ni̱ gaꞌneꞌ ni sij ni reta anumi ni gagaꞌ xxi guꞌnunꞌ yoꞌój daꞌ daqui nnee. Ni̱ gunáj ni gagaꞌ daj chruhua nnee. Ni̱ nachi ni sij reta anumi nu̱ngüej ruguechaꞌ si ꞌyaj achéj ni̱ca rio̱. Hué dan ni̱ nachi nicaj ni sij atsij ne̱ꞌ rian rio̱ sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ nane̱ riqui atsij manta, ni̱ ga̱che rio̱, gui̱ꞌyaj-áꞌ. Ni̱ huaj guisi rio̱ rian hua niun rian yoꞌój daj. 41Sani̱ gaganꞌ rio̱ rian yoꞌój ma̱n riqui nnee. Ni̱ guꞌnunꞌ rio̱ daj. Ni̱ guꞌnunꞌ daꞌaj rian rio̱ daj duꞌua yoꞌój. Sani̱ daꞌaj ne̱ꞌ ru̱cu, ni̱ gaxi̱ꞌi xitinꞌ daꞌaj, guiꞌyaj si-fuerza nnee yanꞌanj. 42Ngaa ni̱ huin ruhua ni snado da̱gahuiꞌ ni sij ni tsínj nu̱n ducuaga̱ꞌ. Daj si xuꞌuiꞌ ni sij sisi̱ ga̱ꞌuiꞌ ni síꞌ xitaj chruhua nnee ga̱nꞌanj ni síꞌ. 43Sani̱ nun ga̱ꞌuej centurión daj xiꞌí si huin ruhua sij si ga̱nani Pablo. Xiꞌí daj gaꞌninꞌ sij sun sisi̱ güéj sini ni tsínj chru̱n aꞌuiꞌ xitaj chruhua nnee ga̱nꞌanj ni sij gui̱sij ni sij duꞌua yoꞌój. 44Ni̱ gataj sij sisi̱ gui̱daꞌa ango daꞌaj ni sij ruguechaꞌ nga̱ chrun güéj garanꞌ rio̱ daj, gui̱daꞌa ni sij ga̱nꞌanj ni sij, gataj sij. Hué daj ni̱ guisíj daranꞌ ni únj duꞌua yoꞌój daj.

28

Pablo en la isla de Malta

1Ni̱ ngaa guisíj sa̱ꞌ daranꞌ ni únj ma̱n ni únj rian yoꞌój daj, ni̱ xacaj únj cuenta sisi̱ yoꞌój gu̱ꞌnaj Malta huin yuꞌuj ngaj rian nnee yanꞌanj daj. 2Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ ni tsínj ma̱n yoꞌój daj nga̱ daranꞌ ni únj. Ni̱ ri̱an amanꞌ ni nuhuij nej, ni̱ naranꞌ ni sij ꞌngo̱ yanꞌa̱n. Ni̱ gaquínj ni sij ga̱nꞌanj ni̱chi ni únj. 3Ngaa ni̱ naranꞌ Pablo chrun na̱co gara sij rian yanꞌa̱n. Ni̱ ri̱an gaꞌuiꞌ gachiꞌ, ni̱ gahui ꞌngo̱ xucuáj scanij chrun daj. Ni̱ gani xuj raꞌa Pablo. 4Ni̱ ngaa guiniꞌi ni tsínj ma̱n yuꞌuj daj nicoꞌ xucuáj raꞌa Pablo, ni̱ gataj ni sij rian ni du̱güiꞌ ni sij:

―Xa̱ngaꞌ tsínj nan huin tsínj dagahuiꞌ níman. ―Daj gataj ni sij gunun ni dugüiꞌ ni sij.

5Sani̱ nagunanꞌ Pablo raꞌa sij. Ni̱ guinij xucuáj daj rian yanꞌa̱n. Ni̱ nitaj si guiranꞌ sij mánj. 6Ni̱ anaꞌuij daranꞌ ni sij sisi̱ gu̱ꞌman raꞌa síꞌ si ga̱natu síꞌ ga̱huiꞌ síꞌ nej. Sani̱ ngaa guisíj anaꞌuij ni̱nꞌ ruhua ni sij, ni̱ guiniꞌi ni sij sisi̱ nitaj ꞌngo̱ si guiranꞌ síꞌ. Hué dan ni̱ naduna ni sij ango chra̱ ni sij gataj ni sij sisi̱ ꞌngo̱ yanꞌanj huin Pablo.

7Ni̱ ni̱chrunꞌ rian ma̱n ni únj ngaj doꞌój ꞌngo̱ tsínj huin achij rian yoꞌój daj. Ni̱ gu̱ꞌnaj síꞌ Público. Ni̱ nicaj dugüiꞌ síꞌ nga̱ ni únj guimán sa̱ꞌ únj nga̱ síꞌ hua̱ꞌnij güi. 8Ni̱ ngaj chrej Público rian nna aꞌnanꞌ síꞌ ꞌngo̱ xiꞌi̱ gan nga̱ xiꞌi̱ tun. Ni̱ ganꞌanj ni̱ꞌyaj Pablo tsínj aꞌnanꞌ daj. Ni̱ ngaa guisíj gachínj jniꞌyaj sij rian Yanꞌanj xiꞌí síꞌ, ni̱ gutaꞌ sij raꞌa sij rian tsínj aꞌnanꞌ daj. Ni̱ nahuin síꞌ, guiꞌyaj sij. 9Ni̱ ngaa gunun ango ni tsínj aꞌnanꞌ ma̱n yuꞌuj daj, ni̱ gaꞌna̱ꞌ ni sij rian Pablo. Ni̱ ganahuin ni sij nej. 10Ngaa ni̱ guiꞌyaj ꞌueé sa̱ꞌ ni sij rian ni únj. Ni̱ ngaa ganꞌanj únj chruhua rio̱, ni̱ riqui yu̱n ni sij daranꞌ si níꞌyanj ni únj rian únj ganꞌanj únj.

Pablo llega a Roma

11Ni̱ ngaa gachin hua̱ꞌnij yahui̱ guimán ni únj yuꞌuj daj, ni̱ gahui ni únj chruhua ꞌngo̱ rio̱ ꞌna̱ꞌ xumanꞌ Alejandría huin ꞌngo̱ rio̱ gunáj yuꞌuj daj ni yahui̱ nuhuij. 12Ni̱ ngaa guisíj ni únj xumanꞌ Siracusa, ni̱ gunáj únj hua̱ꞌnij güi yuꞌuj daj. 13Hué dan ni̱ huaj ni únj gachin únj ni̱chrunꞌ duꞌua yoꞌój guisíj únj xumanꞌ Regio. Ni̱ ango güi ni̱ gahui nane̱ ꞌna̱ꞌ ne̱ꞌ sur. Ni̱ guisíj únj güi hui̱j xumanꞌ Puteoli. 14Ni̱ xumanꞌ daj nariꞌ ni únj ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj xa̱ngaꞌ. Ni̱ gaquínj ni sij ga̱nꞌanj únj gui̱man únj ꞌngo̱ semana nga̱ ni sij. Hué daj síj ni̱ guisíj ni únj xumanꞌ Roma. 15Ni̱ hua gunun ni tsínj nicoꞌ Yanꞌanj ma̱n Roma sisi̱ huaj ni únj chruhua chrej. Hué dan ni̱ gahui ni sij ganꞌanj ni sij daꞌ rian gu̱ꞌnaj Foro de Apio, ni̱ daꞌ rian gu̱ꞌnaj Tres Tabernas nej, nacaj dugüiꞌ ni sij nga̱ únj. Ni̱ ngaa guiniꞌi Pablo ꞌna̱ꞌ ni sij, ni̱ nagaꞌuiꞌ síꞌ si guruhua Yanꞌanj. Ni̱ nariꞌ nucuaj niman síꞌ nej.

16Ni̱ ngaa guisíj únj xumanꞌ Roma, ni̱ nagaꞌuiꞌ centurión ni tsínj ma̱n ducuaga̱ꞌ raꞌa tsínj huin achij dugumi ducuasun. Ni̱ gaꞌuej ruhua síꞌ sisi̱ ga̱ne ni̱ni Pablo dugumi ꞌngo̱ snado.

Pablo predica en Roma

17Ni̱ ngaa gachin hua̱ꞌnij güi guisíj únj, ni̱ gaquínj Pablo ga̱ꞌnaꞌ ni tsínj huin achij scanij ni tsínj israelita ma̱n xumanꞌ Roma. Ni̱ ngaa naranꞌ ni sij, ni̱ gataj Pablo:

―Jnánj neꞌ, nitaj gaquinꞌ guiꞌyā rian ni ngüi̱ israelita nga̱ rian ni si-du̱cuanj ni xíꞌ guimán asi̱j ná. Sani̱ guidaꞌa ni dugüiꞌ néꞌ manꞌānj xumanꞌ Jerusalén nagaꞌuiꞌ ni sij raꞌa ni tsínj romano. 18Ni̱ ngaa gunun ni síꞌ si-nu̱guanꞌānj, ngaa ni̱ ruhua ni síꞌ ga̱ꞌnij raꞌa ni síꞌ manꞌānj si nitaj gaquinꞌ guiꞌyā sisi̱ ga̱huīj mánj. 19Sani̱ ngaa naꞌuej ni tsínj israelita, ngaa ni̱ hua nia̱n gachínj jniꞌyā rian rey César sisi̱ na̱guiꞌyaj yya síꞌ xiꞌīj. Sani̱ nun ga̱ꞌnāj ga̱ꞌmi gaquīnj xiꞌí ni dugüiꞌīj mánj. 20Xiꞌí daj aquīn ga̱ꞌnaꞌ a ni é re̱ꞌ sisi̱ ga̱ꞌmi néꞌ. Ni̱ rúnꞌ anaꞌuij néꞌ huin néꞌ ni tsínj israelita sisi̱ gui̱ꞌyaj sa̱ꞌ Yanꞌanj nga̱ ni manꞌan néꞌ, ni̱ hué xiꞌí daj anumi cadena yūnj. ―Daj gataj Pablo gunun ni tsínj israelita daj.

21Ngaa ni̱ gataj ni sij:

―Nun ga̱ꞌnij ni tsínj nne estado Judea ꞌngo̱ yanj carta xiꞌí re̱ꞌ mánj. Ni̱ nun ga̱ꞌnaꞌ ni̱ a̱ ꞌngo̱ jnúnꞌ ga̱ꞌmi quij sij xiꞌí re̱ꞌ rian únj mánj. 22Sani̱ huin ruhua únj gu̱nun únj si ani ruhuá re̱ꞌ. Daj si ni̱nꞌ ga̱chraꞌ, ni̱ aꞌmi quij ni sij xiꞌí ducuánj digyán re̱ꞌ rian ni ngüi̱. ―Daj gataj ni sij gunun Pablo.

23Ni̱ gani ni sij ꞌngo̱ güi ga̱nꞌanj ni sij rian nne Pablo. Ni̱ güi daj nahuin yuꞌ nico ni sij. Ni̱ asi̱j ni̱ganꞌ, ni̱ daꞌ diꞌni̱ gaꞌmi Pablo nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nicaj Yanꞌanj sun rian néꞌ. Ni̱ rian xiꞌí si ataj si-ley Moisés nga̱ si garun ni tsínj gaꞌmi si-nu̱guanꞌ Yanꞌanj asi̱j ná, ni̱ hué daj guiꞌyaj fuerza Pablo sisi̱ gu̱xuman ruhua ni sij xiꞌí Jesús. 24Ni̱ garáj xina daꞌaj ni sij si gataj Pablo. Sani̱ ango daꞌaj ni sij nun gara xina mánj. 25Ni̱ nitaj si uyan huin ruhua daranꞌ ni sij. Ni̱ gaxi̱ꞌi ni sij ganꞌanj sij. Hué dan ni̱ gataj Pablo gunun ni sij:

―Sa̱ꞌ gaꞌmi tsínj gu̱ꞌnaj Isaías rian ni xi néꞌ, guiꞌyaj Espíritu Santo. Ni̱ gataj síꞌ:

26Ga̱nꞌanj re̱ꞌ rian ni ngüi̱ daj ni̱ ga̱taj re̱ꞌ gu̱nun ni sij:

“Gu̱nun chraquij ni é re̱ꞌ, sani̱ si̱ gaꞌue xa̱caj á re̱ꞌ cuenta mánj.

Ni̱ ducu ni̱ꞌyaj ni é re̱ꞌ, sani̱ si̱ guiniꞌi ni é re̱ꞌ mánj.

27Daj si soꞌo ni ngüi̱ nan naꞌue gu̱nun ni sij nga̱ niman ni sij si hua ránj chraquij ni sij si atin ni sij.

Ni̱ hué daj huin sisi̱ si̱ gaꞌue gui̱niꞌyaj ni sij.

Ni̱ si̱ gunun ni sij nej.

Ni̱ si̱ xacaj ni sij cuenta xiꞌí si naꞌuej ruhua ni sij na̱nicaj ni sij riānj.

Xiꞌí daj ni̱ si̱ nahuin sa̱ꞌ ni sij, guiꞌyā mánj.”

Daj gataj Yanꞌanj garun Isaías.

28Hué dan ni̱ gu̱nun sa̱ꞌ á re̱ꞌ sisi̱ gaꞌníj Yanꞌanj nuguanꞌ sa̱ꞌ xiꞌí si nacaj Yanꞌanj munꞌúnꞌ rian ni ngüi̱ ꞌna̱ꞌ anéj chrej. Ni̱ gu̱nun ni síꞌ. ―Daj gataj Pablo.

29Ni̱ ngaa gataj Pablo nuguanꞌ daj, ni̱ gahui ni tsínj israelita chruhua hueꞌ daj. Ni̱ huaj ni síꞌ aꞌmi guitsi ni du̱güiꞌ manꞌan ni síꞌ.

30Ni̱ guruꞌue Pablo ꞌngo̱ hueꞌ gane sij hui̱j yoꞌ. Ni̱ gaꞌmi sa̱ꞌ sij nga̱ daranꞌ ni ngüi̱ síj rian sij. 31Ni̱ gaꞌmi Pablo xiꞌí si nicaj Yanꞌanj sun rian néꞌ. Ni̱ digyán sij xiꞌí Señor Jesucristo rian ni ngüi̱ nej. Ni̱ nun guiránj ni síꞌ si gaꞌmi sij mánj.