ROOM TIMA TƆN

1

1Mu waa, Pɔɔl, naa ya Yesu Kristo tumtumna, min la sɔbi tɔn nɔ. Koosa fun a yir min a lisi min di mu ya o nitumi a la ŋɔ nara ni o laaboor weri ti wɛ.

2Laaboor weri nɔ ya kin nawara o fun vɔu saha digi chen a fun nyɛ o witinsi ta sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni. 3O ya o be wɛwa. Waa ya ya kunyana Yesu Kristo. O ya koor hɛɛ Devid be lulirɛ, 4amaa Koosa funɛ kpa o kpok zen ti a lɛli un a li o sou ni di o biksi ya di o gbanko ya o bere. 5Yesu Kristo fun a suŋi min di mu ya o nitumi aa la sɛm tɛɛnɛ nɔ tim maga ni a nyɛ un, chen ni ba se zi su unu ka baa tiŋ o nɔ. 6Ma gbanko funɛ gbaari ba niu. Koosa fun a yir ma di Yesu Kristo dɔ ma.

7Mu zaami ma naa maga Koosa daŋni a fun lisi a nyɛ o titi niu a li Room ni.

Ya kunyana Koosa awa ya kunyana Yesu Kristo suŋi ma a kinyɛ ma bara sɔɔna.

Pɔɔl Fun Zaami Koosa Ba Daha

8Mu daŋni n te ŋɔ di Yesu Kristo kpa chenani mu kunyana Koosa ma maga daha a nyɛ un. Nara sɛmu bawu maga ni chenani ma se su Yesu Kristo. 9Koosa naa muu tum a nyɛ awa mu bambi maga ni a la biksi o laaboor weri ti o be wɛ a nyɛ nara ni, waa ya mu sɛhɛra tiina di mu yaa sumi unu ma daha, 10di o ya o tutɔ, o zi nyɛ min nyinbaanu wa ma wati. 11Mu daŋni mu na mau kinkan, chen ni mu wa ma zi kotiu a bɔni Koosa siim weri ti papaha bɛgim di ma kpak nɛnɛ. 12Chen yaali ni, ya maga zi kotiu a suŋi dɔŋa. Chenani mu se su Koosa zi kpami mau. Chenani ma gbanko se su un zi kpami minu.

13Mu niinbisa, mu daŋni ma zimu di mu funɛ daŋniu mu wa ma wati bu damata, amaa mu wa fun koti a wa. Mu daŋni mu lisi narawa ma wati a nyɛ Koosa ni a chi mu funɛ lisi ba a li ba naa vɛ ya Ju tim wati bawu maga ni. 14Girik tima awa ba naa vɛ nɛɛgi, nɛha tima awa nyu bilim tima, o lawa mu biksi Koosa laaboor weri tiu a nyɛ ba maga ni. 15Chendaha mu kpak un mu bambi ni di mu biksi un a nyɛ ma naa nyɛn Room gbanko ni.

Koosa Fun Kpa O Kpok Ti A Du O Laaboor Weri Ni

16Koosa laaboor weri ti ya mu jirima kin. Koosa funɛ kpa o kpokre a du un ni, chen ni Koosa zi kotiu a yisi ba naa maga se su o laaboor weri ti a li ba tum tagna ni. O te ya chene a nyɛ ba naa ya Ju tim ni a ka zi ya a nyɛ ba naa vɛ ya Ju tim ni. 17Koosa biksi yau gbampulim ni a li o laaboor weri ti ni chenani o zi bu vɛ na nibinsa galimsa o wati. Chenani nibinsa se duŋduŋ su un nyɛ o tum chen. Ba fun sɔbi chen wɛ a li o sɛm tɔn ti ni saha digi a ŋɔ,

“Nara se su Koosa,

o wa zi bu na ba galimsa o wati a kpa o mi fali a nyɛ ba.”

Koosa Na Tɛɛnɛ Nɔ Tim Maga Galimsa

18O waa na paan a du ba naa vɛ o nɔ a la tum tum tagna a zi lɛrgi ba diŋsa. Ba tum tagna daha, ba kpa o wuti ti a ta. 19Kin nawara nyɛ nibinsa zim Koosa nyɛn gbampulim ni. Koosa titi funɛ kpa a a li chen. 20Saha naa Koosa fun naami tɛɛnɛ nɔ maga hali wa zinan, ba kotiu a na chenani o bambi du a li kin nawara o naami ni. Ba waa funɛ zim o kpok naa vɛ kpak bɔ awa chenani o ya Koosa. O fun kpa kin nama a li gbampulim, chen ni ba wa zi koti a sɛm sɛma. 21Ba fun koti a zim Koosa, amaa ba wa la nɔɔni di ba zaami un a nyɛ un jirima. Ba fun burgi womna a la lisi lisi yɔrisa. Ba se wa fun lɛli. 22Ba fun a yir ba titi ninɛɛgɛ, amaa ba funɛ burgi womniwa. 23Ba fun a nyɛ kin nawara chi nibinsa awa zimebisa awa sela awa kipalɛ jirima a kpa a chiŋsi Koosa bar jɛɛmi bar chiŋsi ni. Waa nyɛnɛɛ hali saha naa vɛ kpak bɔ.

24Chendaha Koosa fun kpa ba a ta di ba tiŋ ba titi daŋnɛ a tum tum tagna a tum dɔŋa aa du dɔŋ ni. 25Ba fun a piŋi Koosa wuti a la nusuna a la nyɛ kin nawara o fun naami jirima a kaali o titi naa naami a. Ma nyɛ ya pɛgi un hali saha naa vɛ kpak bɔ. Ami.

26Koosa fun kpa ba a ta di ba tiŋ ba titi daŋnɛ naa nyɛ ba na hiisa. Hali ba nihaana fun vɛ di ba wa nibaala wa zi chɔ aa la chɔ dɔŋa. 27Nibaala gbanko ka fun vɛ di ba wa nihaana wa zi chɔ a la chɔ dɔŋa. Chenani ba funɛ tum nyɛ ba na hiisa kinkan. Ba tum tagna zi buru a di ba.

28Ba wa fun lisi di o deŋlu di ba zim Koosa. Chendaha o fun kpa ba a ta a nyɛ ba burgi nara a lisi wu tagna a la tum tum tagna a naa vɛ deŋli, 29a la tum tum tagna damata a ya se tima, a kpak handɔta wa dɔŋa a la kpu nara a la yo dɔŋa la mur ba dɔŋtima a ha dɔŋa kinkan, a la lɔ nara gantɛl, 30a la chɔk nara sɔna a la pini nara zoma aa ha Koosa. Baa daŋni sɔniwa a la zer ba titi a la nyini tum tagna falɛ di ba tum saha maga. Ba wa tiŋ ba nyama awa ba numa nɔɔna, 31a wa kpak nɛha aa vɛ kpak se suuli. Hali ba wara daŋni ba dam walɛ a vɛ kpak nara siki. 32Ba zimu di Koosa funɛ ŋɔ di o deŋlu wa ba naa la tum nan sitiu, amaa ba ha vɛɛn a tum au a ŋɔ di ba naa la tum chen tum tum werewa.

2

Chenani Koosa Zi Wa Di Tɛɛnɛ Nɔ Tim Maga Sɛria

1I dɔŋtiina tum tum tagna ka i di un sɛria, i wa zi koti a ŋɔ wu digi. I tum galimsau a du i titi ni. Tum tagna naa i fiksi un chen, ii gbanko tum chene vɛɛna. 2Ya zimu di o deŋlu wa Koosa di ba naa la tum nan sɛria. 3I di chenani i dɔŋtiina tum sɛria chen, i zi koti a chɔ li Koosa sɛria diili ti niuu? 4I baa di chenani Koosa ya niwerire kinkan i wati a kpak hin wa kanyita, chen ya yɔrirɛɛ? I wa zim di Koosa ya niwerire kinkan i wati, chen i zi gil i tum tagna a bur tiŋ unn? 5Amaa i si kpoku kinkan. I tuha wa zi chɔk i tum tagna daha. I tum tum tagniwa aa chiŋsi. Koosa wuzu wa tel di o wa di hin sɛria wa wuti, o zi na paanu kinkan a du hin ni a lɛrgi i diŋsa a gbaari. 6Chen wuzu ti o zi wa bɔ nara maga wa ba chimu a li chenani ba tum ni. 7Ba naa maga la tum tum were wa kanyita saha maga, chen ni ba zi wa la jirima awa chaani kinkan awa miisa naa vɛ kpak bɔu Koosa wati, Koosa zi kpa kin namau a nyɛ ba. 8Amaa ba naa ka kpak se a la vɛ di ba tiŋ wuti nyinbaan a la tum tum tagna saha maga, Koosa zi na paanu kinkan a du ba ni a lɛrgi ba diŋsa. 9Muksi awa wiili zi wa pu ba naa maga la tum tum tagnau. A zi wa te pu ba naa ya Ju tima a zi pu ba naa vɛ ya Ju tima. 10Ba naa ka la tum tum were zi wa la jirima awa chaani kinkan awa bara sɔɔnau. Ba naa ya Ju tima zi wa te la ka ba naa vɛ ya Ju tima ka zi la. 11Koosa wara daŋni bɔnɛ a kaali bɔnɛ.

12Ba naa vɛ ya Ju tima wa la Koosa chiksɛ ta a la tum tum tagna, Koosa wa zi wa kpa o chiksɛ ta a wa di ba sɛria. Amaa Ju tima ba naa la o chiksɛ ta, chiksɛ tawa Koosa zi wa kpa a wa di ba sɛria. 13Nara funɛ nu o chiksɛ ta duŋduŋnɛ, ba galimsa ti ha vɛɛn nyɛn o watiu. Amaa ba naa ka tiŋ a nɔ, o wa zi bu na ba galimsa. 14Ba naa vɛ ya Ju tima, ba wa la o chiksɛ ta. Amaa ba bambe nyɛ ba tum chenani o chiksɛ ta ŋɔ di baa tiŋ, ba titi bambe la nyɛ ba chiksɛ. 15Ba tuma biksɛɛ di Koosa funɛ sɔbi o chiksɛu ba bambe ni. Ba bambe lise gbanko di ba sɛria a ŋɔ ba di ba galimu akoo ba wa galimi. 16O zi wa chi chenu a wuzu naa Koosa zi wa kpa nara wu sogle maga a li gbampulimu a nyɛ Yesu Kristo di a sɛria. Koosa laaboor weri naa mu biksi a nyɛ nara ni, o biksi nan ni.

Ju Tima Awa Ba Chiksɛ Wɛ

17Ma naa ba yir Ju tima, maa nyini Koosa naa ya ma jirima tiina, chiksɛ ta se ni, 18aa zim o tutɔ awa kin naa weree, domi ba funɛ biksi o chiksɛ tau a nyɛ ma. 19Ma kpak bambeu di ma koti a ya nyuhu tima a la biksi ba naa nyuksɛ nyinbaan a vɛ zim Koosa, 20aa ŋɔ di ma koti a biksi ba naa ya womniwa awa ba naa ya bichɛsa. Ma kpak bambeu di ma kpak zima awa wuti maga hali a wa peti a li o chiksɛ ta ni. 21Ma naa la biksi nara, yɛrɛ ma vɛ biksi ma titi? Ma ŋɔ di ba ta ŋmɛɛli a la ŋmɛ. 22Ma ŋɔu di ba ta tum chɔkumsa tuma a la tum chɔkumsa tuma. Ma ŋɔu di ba nyɛ Koosa jirima a vɛ ya chen ma titi. 23Koosa chiksɛ ta ya ma jirima kina ka maa chɔk a a du un hiisa. 24Ba funɛ a sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Ba naa vɛ zim Koosa chɔk o sɔnnɛ ma daha.”

25Ba teŋ ma ka maa tiŋ o chiksɛ ta gbanko, ma teŋi nyɛ ma na nyɔɔrau. Amaa maa chɔk o chiksɛ ta, ma burgi a chi ba naa vɛ teŋsire. 26Nara vɛ teŋsi aa tiŋ o chiksɛ ta, Koosa zi nyini bau a chi ba wa teŋsi. 27Chendaha ba naa vɛ ya Ju tima nyɛ ma na galimsa, domi nara funɛ sɔbi Koosa chiksɛ tau a nyɛ ma aa teŋsi ma, amaa maa chɔk au. Ba ka tiŋ o chiksɛ tau a vɛ teŋsi. 28Nibine bara teŋee, chen wa biksi di o ya Ju tim nidigirɛ wuti. Teŋi naa Koosa baga nyɛn, o wa ya bara teŋsire. 29O siim weri ti wa nyɛn nibine bambi ni, chen nyɛ o ya Ju tim nidigi wuti. Koosa chiksɛ ta wa koti a tum chen. Nibinsa wa zi pɛgi naa kpak Koosa siim weri ti. Koosa ka la zi pɛgi tiina.

3

1O ya chen ni, yɛrɛ Ju tim ta kpak nyusum a kaali ba naa vɛ ya Ju tima? Baŋ nyɔɔrrɛ ba na a li ba teŋsi ti ni? 2Ju tim ta kpak nyusumu a kaali ba a li wu damata ni. Wu birigi naa Koosa fun biksi o sɛma a du Ju tim ta nin ni. 3Koosa zi vɛ o vɔwiu domi ba bɔnɛ wa ya wuti timaa? 4Aai. Nara maga ya nusun tima, Koosa sɛm ta ka zi ya wutiu saha maga. Ba fun a sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Ba zi ŋɔ di i sɛm ta ya wutiu.

Ba wa di i sɛria, i zi na nyusumu a li bar diili dɛ ti ni.”

5Ya tum tagna nyɛ Koosa tum deŋli a li a gbaari, yɛrɛ ya zi sɛm? Ma nyɛ mu kpa nibinsa sɛma a pɛɛsi ma, “O ya chen ni, o lɛrgi ya diŋsa ya tum tagna daha, o tum wu taginuu?” 6Aai. Koosa tum wu tagin, yɛrɛ o ka ya a di tɛɛnɛ nɔ tim maga sɛria?

7Ya nusuna nyɛ Koosa wuti li a gbaari, chen ni nibinsa zi pɛgi unu, yɛrɛ o ŋɔ di o zi na ya galimsau a ta ya yɔri ya tum tagna daha? 8O ya chen, ya zi kotiu a ŋɔ ma nyɛ ya tum tum tagna, chen ni tum were zi li a niu. Nara bɔnɛ fun a chɔk mu sɔn a ŋɔ di mu sɛmu, amaa ba sɛma wa fun ya wuti. O deŋlu di Koosa zi na ba galimsau a ta ba yɔri.

Nandigi Wa To A Ya Tum Weri Nitumi

9Adaha ya naa ya Ju tima ya ya nibin werewa a kaali ba naa vɛ ya Ju timaa? Aai. N piin biksi mau di ba naa ya Ju tim ta awa ba naa vɛ ya Ju tima, ba maga ya tum tagna timwa. 10Ba fun a sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Nandigi wa toli a ya tum were nitumi,

hali nibɛgim wa to.

11Nandigi wa toli a nɛɛgi.

Nandigi wara daŋni o dɛu Koosa.

12Ba maga fun a nyuksi ba nyinbaan a ya yɔri.

Nandigi wa toli a tum jirima tuma,

hali nibɛgim wa to.

13Ba nɔɔna chi hugilsi naa ba vɛ tɔɔlirɛ.

Ba pɛgi nara wa ba nyina nɛɛ a la mur ba.

Ba sɛma chi duma sambosiwa.

14Ba ŋɔ nɔrɛ a nyɛ nara ni wa tuha sa ni.

15Ba kpa ba naŋgerewa a val lalaga a la doonani ba kpu.

16Chɔki awa muksi pisi ba nyinbaan maga.

17Ba wa zim bara sɔɔna nyinbaan.

18Ba wara nyɛ Koosa jirima.”

19Ya zimu di ba naa la biksi Koosa chiksɛ ta, ba waa la biksi ba naa la tiŋ a, di ba na galimsa. Chendaha nara maga zi wa la nɔɔniu di ba tum galimsau Koosa suwachak ni. Ba wa zi wa koti a sɛm wu digi. 20O chiksɛ ta biksi ya di ya maga ya tum tagna nitumɛwa. Koosa ha zi vɛɛn na ya galimsau o chiksɛ ta tiŋi daha.

Chenani Koosa Zi Bu Vɛ Na Nibinsa Galimsa

21Lalaknɔ Koosa fun a biksi ya o nyinbaan chenani o zi bu vɛ na nibinsa galimsa o wati. Chenani o tum chen wa kpak wu digi wa o chiksɛ ta tiŋi ni. O chiksɛ naa ba fun sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni awa o witinsa ba naa nyɛn saha digi, funɛ biksi nara o wɛ. 22Koosa wa bu a na ba naa maga se su Yesu Kristo galimsa. 23Nara maga yaa tum tum tagnau a pɔɔgi chenani Koosa daŋni ba du. 24Koosa fun a kpak ya siki a nyɛ Yesu Kristo la ya nyuuna a nyɛ ya. Koosa fun ya chen a nyɛ ya yɔri. Chendaha o bu vɛ na ya galimsa o wati. 25Koosa funɛ kpa Yesu Kristo a chiŋsi gbampulim ni a nyɛ o sou o daakakli ti ni, chen ni Koosa wa zi bu na paan a du ba naa maga se su Yesu sou chɛl ni. O funɛ ya chene di o biksi nara di o ya wuti tiinnɛ. Hali chen saha ti o funɛ kpak ba kanyitau a li nara tum tagna ni a ta lɛrgi ba diŋsa. 26Lalaknɔ o kpak nyinbaan naa o zi bu vɛ na nibinsa galimsau o wati. Nan biksi ya di o ya tum weri tiin naa la zi vɛ na ba naa maga se su Yesu galimsa.

27Ya zi kotiu a pɛgi ya titi domi ya funɛ tiŋ Koosa chiksɛ dahaa? Ya wa kikoti. Ya zi koti a pɛgi ya titi kundɔŋ wɛuu? Aai. Koosa wa zi bu na ya galimsa a li ya se suuli ni. Chendaha ya vɛ koti a pɛgi ya titi. 28Ya kpak bambiu di nibine se su Kristo, Koosa wa na o galimsa. Chen tiina tiŋ o chiksɛ ta duŋduŋ, Koosa wa zi koti a ya chen. 29Ju tim ta duŋduŋ koti aa tiŋ Koosaa? Ba naa vɛ ya Ju tima, ba wa koti aa tiŋ unn? Ba gbanko kotiu. 30Koosa bɛgim duŋduŋ nyɛnɛɛ. Ju tim ta nyɛ ba se su Yesu Kristo, o wa zi bu na ba galimsa. Ba naa vɛ ya Ju tima nyɛ ba se su un, Koosa gbanko wa zi na ba galimsa. 31Tɔ. Ya se suuli nyɛ Koosa chiksɛ ta ya yɔrii? Aai. Ya chiŋi a gantɛl nɛɛ.

4

Kin Naa Nyuhu Ni Abraham Si Fun Su Koosa

1Ma nyini ya nawaal Abraham tuma. 2Koosa wa fun bu na Abraham galimsa o tum were daha, o fu zi pɛgi o titiu. Amaa o fu wa zi pɛgi o titi Koosa suwachak ni. 3Ba funɛ sɔbi o wɛu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Abraham si su Koosau.

Chendaha Koosa wa fun bu na o galimsa.”

4Nandigi tumɛɛ ka o kunyan bɔ un, chimnɛ o bɔ. O wa ya papaha. 5Nibine nyɛ o si su Koosa a vɛ nyini o tum weri se ni, Koosa wa zi bu na o galimsa. Waa koti a bu vɛ na tum tagna nitumɛ galimsa. 6Chenani ya nawaal Devid gbanko fun ŋɔ, o mun ya di nibine vɛ nyini o tum were se ni a nyɛ o se su Koosa, o wa zi bu na o galimsa. Chen tiina tuha zi sɔɔniu kinkan. 7O fun ŋɔ a li Koosa sɛm tɔn ti ni,

“Nibinsa ba naa Koosa fun gil ba tum tagna a nyɛ ba,

ba tusa zi sɔɔniu.

Ba tum tagniwa o fun kpa a ta.

8Nibinsa ba naa Koosa zi vɛ lisi a bu fiksi ba tum tagna ni,

ba tusa zi sɔɔniu.”

9O ya ba naa ba fun teŋsi duŋduŋ ba waa kpak tu sɔɔna a chi nan, akoo ba naa ba fun vɛ teŋsi gbanko kpak tu sɔɔn nɛɛ? O ya ba maga tu sɔɔnɛ. Mu piin ŋɔ di ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni di Abraham si funɛ su Koosa. Chendaha Koosa fun bu vɛ na o galimsa. 10Saha leemawa chen fun ya? Ba funɛ piin teŋ un chen saha tiu akoo ba wa fun teŋ unn? Ba ha wa fun teŋ un. 11Koosa wa fun te na o galimsa o si suuli daha ka ba zi teŋ un. Ba funɛ teŋ un, chen biksi nara di Koosa wa piin na o galimsa o si suuli daha. Chendaha ba naa maga Koosa vɛ na ba galimsa o wati ba se suuli daha, ba waa ya Abraham bi lulɛ, hali ba naa ba vɛ teŋsi. 12Ba naa ba teŋsi nyɛ ba se su Yesu a chi Abraham si funɛ su Koosa chen, ba gbanko ya Abraham bi lulɛwa.

O Lawa Ya Gbanko Se Su Koosa A Chi Abraham

13Koosa funɛ vɔu Abraham awa o bi lulɛ di ba zi wa dɔ tɛɛnɛ nɔ magau, o wa fun vɔu chen Abraham chiksɛ tiŋi daha. O si funɛ su Koosa, chen ni o wa fun koti a bu na o galimsa. Chendaha Koosa fun vɔu chen. 14Ba naa tiŋ Koosa chiksɛ ta zi dɔ tɛɛnɛ nɔ magau, chenani nibinsa se su Koosa awa o vɔwi ya yɔrirɛ. 15Koosa na paan a du ba naa la chɔk o chiksɛ ta a wa lɛrgi ba diŋsa. Chiksɛ ta fu vɛ nyɛni, nara fu wa zi koti a chɔk a.

16Koosa vɔwi nyini nara se suuli nee, chen ni Abraham bi lulɛ maga ba naa teŋsee awa ba naa vɛ teŋsi, zi kpak bambiu di Koosa zi tum chenani o fun vɔu. O vɔwi ti ya papaharɛ. Abraham ya ya maga nawaal. 17Ba fun sɔbi chen wɛ a li Koosa sɛm tɔn ti ni di Koosa ŋɔ,

“Mu funɛ nyɛ i burgi nidamata nyannɛ.”

Abraham si fun su Koosa naa koti a lɛli nara a li ba sou ni a sɛm a naami kina. Chendaha Koosa vɔwi ti weru a li o wati. 18Chenani o fun du wa nyɛ Abraham kpak bambi, amaa o kpak bambiu a nyɛ o si su Koosa. Chendaha o fun burgi nibin damata nyana a chi chenani ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni di Koosa ŋɔ,

“I bi lulɛ zi ya nidamatau.”

19O funɛ dugli bun kɔkwau ka o wa o haan Sara vɛ koti a lul be. Amaa Abraham si fun su Koosa wa fun puri. 20O wa fun a beeli chenani Koosa fun vɔu chen, amaa o si suuli funɛ nyɛ un kpok o nyɛ Koosa jirima. 21O fun kpak bambi kinkan di Koosa zi tum chenani o sɛmu. 22Chendaha Koosa wa fun bu na o galimsa o si duuli daha. 23Ba wa fun sɔbi sɛm nama a li Koosa sɛm tɔn ti ni a nyɛ Abraham duŋduŋnɛ. 24O funɛ ya ya gbanko daharɛ ba fun sɔbi chen. Ya se su Koosa naa funɛ lɛli ya kunyana Yesu Kristo a li o sou ni. Chendaha o gbanko wa zi bu na ya galimsa. 25Koosa funɛ nyɛ Yesu sou ya tum tagna daha a bu lɛli un a li o sou ni, chen ni o wa zi bu koti a na ya galimsa.

5

Koosa Wa Na Ya Galimsa Ya Se Suuli Daha

1Lalaknɔ Koosa wa piin na ya galimsa ya se suuli daha. Ya wa un kpak nɔ bɛgimnɛ ya kunyan Yesu Kristo daha. 2Waa funɛ kpa ya a kansi bar zen nɔ ni ya se suuli daha. Waa nyɛ ya kpak bambi bɛgim di wuzu digi Koosa wa ya zi wa bɔni o jirimau. Chendaha ya tusa sɔɔni kinkan. 3Hali nara namsi ya, ya tusa gbanko zi sɔɔniu. Ya zimu di namsi ti nyɛ ya na kanyita. 4Ya kanyita ti la zi biksi nara di Koosa dɔ ya. Chen nyɛ ya bambi bɛgim kpok un ni a gbaari. 5Koosa funɛ daŋni ya kinkan a kpa o siim weri ti a du ya ni kinkan. Waa ya o papaha ya wati. Chendaha ya bambi bɛgim naa ya kpak un ni wa zi nyɛ ya buri.

6Saha digi ya wa fun koti a suŋi ya titi. Koosa saha wa tel, Kristo fun wa chiŋi tum tagna nitumɛ bar chiŋi ni a sou a nyɛ ya. 7Nar ya nibin weri, amii nandigi zi la nɔɔniu a chiŋi o bar chiŋi ni a sou a nyɛ un. 8Amaa Koosa funɛ biksi ya chenani o daŋni ya kinkan. Ya ha funɛ vɛɛn a tum tum tagnau, chen saha ti Kristo funɛ chiŋi ya bar chiŋi ni a sou a nyɛ ya. 9O sou daha, o funɛ nyɛ Koosa wa nyinbaanu di o ta bu na ya galimsa. Chendaha ya koti a kpak bambi kinkan di Kristo zi yisi yau a li Koosa paan ni awa chenani o zi lɛrgi ya diŋsau. 10Ya funɛ ya Koosa dɔmawa, amaa lalaknɔ o be ti nyɛ ya wa Koosa kpak nɔ bɛgim o sou daha. Koosa funɛ lɛli un a li o sou ni. Chendaha ya gbanko kpak bambi di o zi wa yisi yau a li ya tum tagna ni hali o wa peti. 11Chen maga laatanɛ. Lalaknɔ Koosa ya ya jirima tiina ya kunyana Yesu Kristo naa nyɛ ya wa un ya nibɛgim daha.

Chenani Yesu Suŋi Ya Kaali Adam Tum Tagna Kinkan

12Tɔ. Nibin bɛgim funɛ te nyɛn tɛɛnɛ nɔ maga ni saha digi a tum tum tagna. O fun sou a daha. Chendaha ba naa maga funɛ tiŋ o gantɛl gbanko fun siti ba tum tagna daha. 13Nibinsa funɛ te tum tum tagna ka Koosa zi kpa o chiksɛ ta a nyɛ ba. Hali o chiksɛ ta funɛ wa, o wa fun fiksi ba di ba chɔk a, 14amaa saha naa Adam fun nyɛn hali a wa pu Mosis saha ti, nara maga funɛ sitiu. Hali ba naa ha funɛ vɛ tum tum tagin a chi Adam gbanko funɛ sou. Chenani Adam fun tum bu nara maga.

Chenani Kristo fun tum bu nara maga gbanko. 15Chenani Koosa fun suŋi ya yɔri, awa chenani Adam tum tum tagna wa ya kibɛgim. Nibin bɛgim tum tagna daha, nidamata fun siti. Nibin bɛgim Yesu Kristo daha, Koosa ka fun koti a suŋi nidamata kinkan yɔri. 16Chenani Adam fun tum tum tagin awa chenani Koosa fun suŋi ya yɔri wa ya kibɛgim. Adam funɛ tum tum tagin, Koosa fun di o sɛria a na o galimsa. Amaa lalaknɔ ya naa funɛ tum tum tagna kinkan, o zi wa di ya sɛriau a bu vɛ na ya galimsa. 17Nibin bɛgim tum tagna daha, nidamata fun siti. Lalaknɔ Koosa koti a suŋi ya kinkan a bu vɛ na ya galimsa a nyɛ ya o mi fali ti Yesu Kristo daha. Chenani Koosa tum kaali nibin bɛgim ti tuma kinkan.

18Adam funɛ tum tum tagin saha digi, Koosa fun na nara maga galimsa a la zi wa ta ba yɔri. Yesu funɛ sou o daakakli ti ni, chen nyɛ Koosa bu vɛ koti a na nara maga galimsa a kpa o mi fali ti a nyɛ ba. 19Adam funɛ vɛ di o wa zi tiŋ Koosa nɔ, chen funɛ nyɛ nidamata ya tum tagna nitumɛ o wati. Yesu ka funɛ tiŋ Koosa nɔrɛ, chen funɛ nyɛ o bu vɛ koti a na nidamata galimsa.

20Koosa funɛ kpa o chiksɛ ta a nyɛ Ju tim ta ni, a waa funɛ nyɛ nara tum tum tagna a gbaari kinkan. Ba funɛ tum au a gbaari, chenani Koosa suŋi ba gbanko gbaari a kaali chen. 21Nibinsa tum tagna funɛ nyɛ nara maga siti, amaa lalaknɔ Koosa suŋi yau a bu vɛ na ya galimsa a nyɛ ya o mi fali naa vɛ kpak bɔ ya kunyana Yesu Kristo daha.

6

Koosa Fun Nyɛ Ya O Mi Fali

1O ya chen, yɛrɛ ya zi sɛm? Ya zi tum tum tagnau a la chen ni Koosa zi suŋi ya a gbaariuu? 2Aai. Ya wa ya tum tagna wa kpak wu digi wa dɔŋ ni, yɛrɛ ya kaa tum tum tagna aa la? 3Mu daŋni ma zimu di ba funɛ chaksi yau wa ni ni, chen ni ya wa Yesu Kristo ya nibɛgim, o chi ya wa un siwɛɛ. 4Ba funɛ chaksi ya, o chi ya wa un funɛ sou ka ba sogli ya, ka Koosa fun lɛli ya a li ya sou ni a nyɛ yaa tiŋ o mi fali ti nyinbaan. O funɛ kpa o kpok kinkan tirɛ a lɛli Kristo a li o sou ni. Chendaha o fun koti a ya chen a nyɛ ba.

5Ya wa un funɛ sou, Koosa lɛlɛ ya a nyɛ ya o mi fali ti a chi o funɛ lɛli un. 6Ya zimu di o chi ya gantɛl tuha kina a naa yaa tum tum tagna, wa un funɛ sou a li o daakakli ti ni, chen ni a wa zi bu kpak kpok a dɔ ya. 7Nibine siwɛɛ, o wa zi bu koti a tum tum tagna. 8Ya wa Kristo funɛ sou, ya se su di ya wa un nyɛnu. 9Koosa funɛ lɛli Kristo a li o sou ni. Ya zimu di o wa zi kut bu sou. Sou wa bu kpak kpok un ni. 10O funɛ sou bu bɛgim duŋduŋnɛ a sou tum tagna wati. Koosa funɛ lɛli un a li o sou ni, chen ni lalaknɔ o nyɛn Koosa watɛɛ. 11Maa zim di ma wa ma tum tagna wa bu kpak wu digi wa dɔŋ ni. Koosa funɛ kpa o mi fali ti a nyɛ ma, domi ma wa Yesu Kristo ya nibɛgimnɛ. Maa nyɛn a sɔɔni o tuha.

12Ma ta tiŋ ma titi daŋnɛ a nyɛ tum tagna nyaŋi ma. 13Ma ta kpa ma titi a nyɛ tum tagna ni. Ma ka kpa ma titi a nyɛ Koosa ni. O chi ma funɛ sitiu. O fun wa lɛli ma a li ma sou ni a nyɛ ma o mi fali ti. Chendaha ma kpa ma titi a tum tum were aa nyɛ un. 14Koosa chiksɛ ta wa bu dɔ ma. Lalaknɔwa Koosa suŋi ma. Chendaha tum tagna wa zi bu dɔ ma.

Koosa Funɛ Nyɛ Ya O Kpok Di Ya Tum Tum Were

15Mu ŋɔɛɛ di chiksɛ ta wa dɔ ma amaa Koosa suŋi mau, o deŋlu wa yaa tum tum tagnaa? Aai. 16Ma wa zim di ma kpa ma titi a nyɛ nandigi ni, ma burgi o yosawaa? Ma kpa ma titi a nyɛ tum tagna ni, Koosa zi ta ma yɔriu. Ma ka kpa ma titi a tiŋ o nɔ, o wa zi bu na ma galimsa. 17Ma nyɛ yaa zaami Koosa. Saha digi ma funɛ kpa ma titirɛ a tum tum tagna saha maga, amaa lalaknɔ maa kpak unu ma bambe ni di ma tiŋ Koosa wuti nyinbaan naa ba fun wa biksi ma chen. 18Koosa funɛ yisi ma a li tum tagna kpok ni, a kpa o kpok ti a nyɛ ma di ma kpa ma titi a nyɛ tum were ni. 19O bɔmu di ma zim kin nama mun. Chendaha mu ŋɔ ma a li ma nyɛni ni. Saha digi ma yaa fun kpa ma titiu a tum chɔkumsa tuma awa tum tagna bɔnɛ a gbaari. Lalaknɔ ma kpa ma titi aa tum tum were.

20Ma yaa funɛ tum tum tagna chen ni, ma wa tum were wa kpak wu digi wa dɔŋ ni. 21Tum tagna naa ma funɛ tum chen, nyɛ ma na hiisa lalaknɔ. Baŋ nyɔɔrrɛ ma na a li a ni? Ba naa maga la tum a, Koosa zi wa ta ba yɔriu. 22Koosa fun lisi ma a li a kpok ni a kpa o kpok ti a du ma ni di ma kpa ma titi aa tiŋ un. Lalaknɔ maa tum tum werewa a nyɛ un, chen ni a bar la peti ni, ma zi na o mi fali naa vɛ kpak bɔu. 23Ba naa maga la tum tum tagna, Koosa zi wa ta ba yɔriu. O ya chen, o chi o bɔ bau. Amaa papaha naa Koosa ka kpa a nyɛ ya yɔri, waa ya o mi fali naa vɛ kpak bɔ, domi ya wa ya kunyan Yesu Kristo ya nibɛgim.

7

Chenani Yesu Dɔ Ya Chi Chenani Nibaal Dɔ O Haannɛ

1Mu niinbisa, ma maga zim chiksɛ tau di o dɔ nara hali ba nyɛni saha. 2Nihaan yuɛɛ, chiksɛ ta sɛm di o wa o baal lagmi dɔŋ ni nyɛn, amaa o baal ti wa sou, o wa un wa bu kpak wu digi wa dɔŋ ni. 3O baal ti nyɛnɛɛ, ka o la chɔ baal digi wati, nara zi yir un chɔkumsa tiinau. O baal ti wa sou, chiksɛ ta wa bu kpak kpok wa un ni. O la yu baal digi, o wa ya chɔkumsi tiina. 4Mu niinbisa, chen vɛɛna chiksɛ ta wa bu kpak kpok ma ni. O chi ma wa Kristo funɛ sou a li o daakakli ti ni. Lalaknɔ naa Koosa fun lɛli a li o sou ni chen, waa dɔ ma, chen ni ma zi tum tum wereu a nyɛ Koosa ni. 5Ya funɛ tiŋ ya gantɛl tuha kinawa, chiksɛ ta kpa kpok a nyɛ ya titi daŋnɛ ni di ya tiŋ a. Ba naa maga tiŋ chen, Koosa zi ta ba yɔriu, 6amaa lalaknɔ Koosa chiksɛ ta wa bu kpak kpok ya ni. O chi ya funɛ sou chiksɛ ta watɛɛ. Koosa chiksɛ naa ba fun sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni, ya nyinbaan bunirɛ. Ya naa kpak o siim weri ti o nyɛn ya ni, la tiŋ o nyinbaan fali ti.

Chiksɛ Biksi Nara Di Ba Ya Tum Tagna Nitumɛwa

7O ya chen, yɛrɛ ya kaa ŋɔ? Chiksɛ ta awa tum tagna nitumɛ ya kibɛgimnɛɛ? Aai. Chiksɛ ta fu vɛ waali, mu fu wa zi zim di muu tum tum tagniwa. Chiksɛ ta wa fun biksi min di mu ta ya si tiina, n fu wa zi zim chen. 8Mu wa fun zim chiksɛ ta, tum tagna fun a na nyinbaan aa nyɛ mu ya si tiina kinkan. Chiksɛ ta fu vɛ waali, tum tagna fu wa zi na chen nyinbaan. 9Mu ha wa fun zim chiksɛ ta wuti wɛ muna, o chi mu funɛ nyɛnu, amaa mu funɛ wa zim a wuti muna, o chi mu funɛ sou. Tum tagna fun na nyinbaan di a tum chen. 10Koosa funɛ kpa o chiksɛ ta a nyɛ nara ni, chen ni ba zi tiŋ a nɔu a kpak miisa. Chen saha ti mu fun zim di mu wa fun a tiŋ a nɛnɛ. Chendaha mu fun zim di o deŋlu di Koosa zi wa ta min yɔriu. 11Tum tagna funɛ na a nyinbaanu chiksɛ tima daha a fun mur min di o deŋlu di Koosa tum chen.

12A bar peti nɛɛ, Koosa chiksɛ ta maga chaani a deŋli a wer. 13Kin nawara weree funɛ nyɛ mu na galimsa Koosa watii? Aai. Tum tagna funɛ ya chen. A funɛ kpa chiksɛ naa weree a nyɛ mu na galimsa o wati. Kin nama daha, tum tagna fun a tagini a la gali.

Chenani Mu Yaa Daŋni Muu Tum Tum Were A Luk Ku

14Ya zimu di chiksɛ ta ya Koosa siim weri ti kinawa. Mu waa ya nibine. Tum tagna funɛ di min a nyɛ mu fun burgi a yoma. 15Mu wa zim mu tum ta muna. Mu wara tum chenani muu daŋni. Tum nawara mu harɛ, muu ka tum. 16Mu tum chenani mu vɛ daŋni mu tumirɛ, chen biksi di mu la nɔɔniu di chiksɛ ta weru. 17O wa ya di min la tum tum nama. Tum tagna naa nyɛn min ni nan, la tum a. 18Mu zimu di tum were wa nyɛn mu gantɛl tuha wɛ ni hali tama. Saha maga mu yaa daŋni muu tum tum werewa a luk ku. 19Mu wara tum tum were naa muu daŋni, amaa mu ka tum tum tagni naa mu vɛ daŋni mu tumirɛ. 20Muu tum chenani mu vɛ daŋni mu tumi, o wa ya di min la tum a, amaa tum tagna naa nyɛn min ni la tum a.

21Mu daŋni muu tum tum were, saha maga tum tagna yaa nyɛn mu bambi ni. Nannɛ o yaa du saha maga. 22Mu bambi zimu di Koosa chiksɛ ta weru, 23amaa mu zimu di mu bara kuru aa yo mu bambi lise a kpak min, chen ni mu zi la nɔɔniu a tum mu bara tum tagna. 24Ei. Muksi fun wa pu min kinkan. Anti la zi koti a yisi min a li mu bara kpok naa nyɛ Koosa na mu galimsa nii? 25Koosa funɛ kotiu a yisi min a li un ni ya kunyana Yesu Kristo daha. Chendaha mu zaami un kinkan. Ma nyɛ mu lagmi a nama a ŋɔ ma.

Muu tiŋ Koosa chiksɛ ta wa mu bambi lise ni aa la tiŋ tum tagna wa mu bara ni.

8

Koosa Siim Weri Funɛ Nyɛ Ya Burgi Koosa Bisa

1Ba naa maga wa Yesu Kristo ya nibɛgim, Koosa wa zi bu na ba galimsa. 2O siim weri naa funɛ kpa o mi fali ti a nyɛ ya, funɛ yisi ya a li tum tagna kpok ni awa chenani Koosa zi ta ya yɔri, domi ya wa Yesu Kristo ya nibɛgimnɛ. 3Nibinsa wa kpak kpok. Chendaha Koosa chiksɛ ta fun vɛ koti a ya chen. Koosa funɛ nyɛ o be burgi nibine a tum un o wa tɛɛnɛ nɔ maga a sou nibinsa tum tagna daha. O funɛ ya chen, Koosa chɔk tum tagna kpok ti, 4chen ni ya naa vɛ tum tuma a li ya bara kpok ti ni, amaa a la tum a a li Koosa siim weri kpok ti ni, zi kotiu aa tum tum were a naa maga chiksɛ ta biksi. 5Ba naa nyɛ ba bara dɔ ba, ba waa la lisi di ba bara kina ya kibirigewa. Amaa ba naa ka nyɛ Koosa siim weri ti dɔ ba, ba waa la lisi di o kina ya kibirige. 6Ba naa la lisi ba bara kina wɛ, Koosa zi wa ta ba yɔriu, amaa ba naa ka la lisi Koosa siim weri ti kina wɛ, ba waa kpak bara sɔɔna awa o mi fali ti. 7Ba naa la lisi ba bara kina wɛ, ba waa ya Koosa dɔma. Ba wa tiŋ o nɔ. Hali ba daŋni baa tiŋ o nɔ, ba wa kikoti. 8Ba naa la tum tuma a li ba bara kpok ti ni, ba wa kikoti a sɔɔni Koosa tuha.

9Amaa ma ka wa tum tuma a li ma bara kpok ti ni. Maa tum au a li Koosa siim weri ti kpok ni. Waa nyɛn ma ni. Nar vɛ kpak Kristo siim weri ti nyɛn un ni, Kristo dɔ un. 10Kristo nyɛn ma ni, ma bara zi sou ma tum tagna daha. Amaa Koosa wa bu na ma galimsa. Chendaha ma siima kpak o mi fali tiu. 11Koosa siim weri ti funɛ lɛli Yesu Kristo a li o sou ni chen. O nyɛn ma bambe ni, wuzu digi o gbanko zi wa lɛli ma barau a li ma sou ni.

12Mu niinbisa, chendaha o wa lawa ya tiŋ ya bara kina. 13Yaa tiŋ ya bara kina, Koosa zi wa ta ya yɔriu. Amaa ma ka vɛ ma bara tum tagna tiŋi Koosa siim weri ti kpok daha, ma zi kpak o miisa naa vɛ kpak bɔu. 14Koosa siim weri ti ya ya nyuhu tiina, ya waa ya Koosa bisa. 15Koosa siim weri ti wa fun nyɛ ya burgi o yosa di ya ɔm un. O ka funɛ nyɛ ya burgi Koosa bisiwa, chen ni ya koti a yir Koosa ya kunyana. 16O siim weri ti ya ya sɛhɛra tiina a li ya bambe ni di ya ya Koosa bisiwa. 17Chendaha wuzu digi ya zi wa la kin naa o fun vɔu di o kpa nyɛ yau. Kristo wa ya gbanko zi bɔni kin naa Koosa fun vɔu di o kpa nyɛ unu. Ya namsi lalaknɔ Kristo sɔn daha, wuzu digi o wa ya zi wa bɔni o jirima awa o chaani kinkanu.

Koosa Wa Ya Zi Wa Bɔni O Jirimau Wuzu Digi

18Mu zimu di o jirima awa o chaani naa o wa ya zi wa bɔni gbampulim ni wuzi digi kaali namsi naa ya na lalaknɔ nan hali a la gali. 19Kin naa maga Koosa fun naami chen, pɔ a la saha naa Koosa zi wa kpa o jirima awa o chaani kinkan a nyɛ o bisi ni a li gbampulim ni. 20O ya Koosa tutɔrɛ kin naa maga o fun naami zi wa ya chenani o daŋniu hali a wa chel. O wa ya a tutɔrɛ, amaa Koosa funɛ kɔɔri nyinbaanu, 21di wuzu digi o zi wa yisi o kin naamɛ magau a li a chɔki ni a nyɛ a wer kinkan. O zi wa yisi o bisau a li ba tum tagna ni, o zi ya chenu. 22Ya zimu di o kinaamɛ maga namsiu hali wa zinan a chi chenani nihaan ya durɛ. 23A duŋduŋ laata. Ya naa piin kpak o siim weri ti nyɛn ya ni, ya gbanko namsiu a pɔ a la saha naa Koosa zi wa ŋɔ gbampulim niu di ya ya o bisiwa. Chen saha ti o zi wa lɛli ya barau a li a sou ni. 24Koosa funɛ yisi ya a li ya tum tagna ni, o fun nyɛ ya kpak bambi bɛgim di wuzu digi o zi wa ya chenu. Ya piin dɔ kundɔŋ, ya wa ya kpak bambi bɛgim un ni. 25Ya kpak bambi bɛgim a li kin naa ya ha vɛ kpaki ni, ya pɔ a wa kanyita ni.

26Ya wa kpak kpok a la zi zim chenani ya zi sumi Koosa, amaa o siim weri ti yaa suŋi yau di ya sumi un. O sumi ya daha, o chi o pɛmu ka o sɛm kaali chenani sɛm. 27Koosa naa la nyini nibinsa bambe a zim chenani a du, waa zim chenani o siim weri ti lise. O siim weri ti zim Koosa tutɔ aa sumi chen a nyɛ o nara ni.

28Ya zimu di saha maga Koosa nyɛ kina maga burgi kiwere a nyɛ ba naa la daŋni un ni. O funɛ ya o tutɔrɛ o yir ba di ba wa o wati. Chendaha oo tum chen. 29Koosa funɛ daŋni o bere ya nihɛɛ a li nibin damata ba naa chi un ni. Saha digi o piin zim bau a lisi ba di ba chi o be. 30Koosa fun yir ba naa o fun te lisi di ba wa o wati. Ba funɛ wa o wati, o wa fun bu na ba galimsa o wati a sɛm di wuzu digi o zi zer ba buudahau a nyɛ ba jirima.

Anti La Zi Waligi Ya A Li Chenani Yesu Daŋni Ya?

31Kin nama maga daha, yɛrɛ a du ya ni? Koosa chiŋi ya gantɛl ni nan ni, anti la zi koti a kpak ya kpok? 32Hali waa funɛ lisi o titi be a nyɛ o sou a li o daakakli ti ni ya daha. Chendaha o kpa kina maga a gbaari un a nyɛ ya yɔri. 33Koosa wa bu na ba naa o fun lisi a nyɛ o titi ni galimsa. O ya chen, anti la zi koti a fiksi ba di baa tum tum tagniwa? Nandigi wa toli. 34Anti la zi koti a ŋɔ di ba chelu? Yesu Kristo funɛ ya naa siwɛɛ ka Koosa lɛli un a li o sou ni. Lalaknɔ o kanɛ Koosa nihɛɛta bar kani nɛɛ a la sumi un saha maga a nyɛ ya. 35Anti la zi waligi ya a li chenani Kristo daŋni ya? Namsi awa muksi kinkan wa lɔsa wa fara wa bar tagna wa kpuuli, kin nama wa kikoti a waligi ya a li chenani Kristo daŋni ya ni. 36Ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Ya nyɛn sou bar nyɛni nɛɛ saha maga ma daha.

Ya chi piisisiwa a naa ba yaa lisi di ba kɔrigirɛ.”

37Hali kin nama kibɛgim zi wa pu ya, ya kpok kaali a kpok domi Yesu Kristo daŋni yau. 38Mu kpak bambi kinkanu di sou awa miisa wa malaika were wa kitagna kpok wa kin nawara la ya lalaknɔ wa kin nawara la zi wa ya, 39wa buudaha kina wa tɛɛnɛ nɔ maga kina, wa kin nawara maga Koosa fun naami, kin nama wa kikoti a waligi ya a li chenani Koosa daŋni ya, domi ya wa ya kunyana Yesu Kristo ya nibɛgimnɛ.

9

Koosa Awa Ju Tim Ba Naa O Fun Lisi A Nyɛ O Titi Ni

1Domi mu wa Kristo ya nibɛgimnɛ, mu wara suni wɛ. Koosa siim weri ti ya mu sɛhɛra tiina. Chenani mu kaa ŋɔ ma nan, o ya wutirɛ. 2Mu titi nara se wa su Yesu Kristo. Chendaha mu tuha chɔk aa kpak muksi kinkan. 3Mu fu koti a chiŋi ba bar chiŋi ni a nyɛ Koosa ŋɔ nɔ a nyɛ min a waligi min a li Kristo ni, mu fu zi ya chenu. 4Ba waa ya Ju tim ta. Saha digi Koosa fun lisi ba di ba ya o bisa a biksi ba o kpok ti awa o chaani ti kinkan. O wa ba funɛ ya nɔ bɛgim. O gbanko fun kpa o chiksɛ naa nyɛ ba jɛɛmi un nɛnɛ awa o vɔwɛ a nyɛ ba. 5Ba waa ya Abraham awa Aizik awa Jakɔb bi lulɛ. Ba waa funɛ lul Kristo. O gbanko ya Koosa a dɔ kina maga. Ma nyɛ ya pɛgi un hali saha naa vɛ kpak bɔ. Ami.

6Ju tim ta nara tama se su Yesu Kristo. Chen mun ya di vɔwi naa Koosa fun kpa nyɛ ba chen chɔkuu? Aai. Ju tim ta maga laata ya Koosa titi nara. 7Abraham lul bisa maga laata ya Koosa bisa. Koosa funɛ ŋɔ un saha digi, “O ya Aizik bisa duŋduŋnɛ i zi yir i niisisa.” 8Chen mun ya di Koosa wa fun lisi Ju tim ta maga domi ba ya Abraham lul bisiwa. Abraham wuti lul bisa ya ba naa ba fun lul a li Koosa vɔwi ni. 9Saha digi Koosa funɛ vɔu a ŋɔ Abraham ni,

“Sara luli saha wa tel,

mu zi nyɛ o lul nibabichɛlau.”

10Chen vɛɛna, Rɛbɛka funɛ ya ya nawaal Aizik haannɛ a lul leusisa. 11-12Amaa Koosa funɛ te ŋɔ unu leusisi ta wɛu ka o zi lul. O fun ŋɔ un,

“Nihɛɛ zi wa tiŋ bichɛla nɔu.”

Bichɛsa ha wa tum tum were koo tum tagna, amaa Koosa funɛ ŋɔ ba wɛu, chen ni ya zim di o yisi narawa a nyɛ o titi ni, o wa yisi ba ba tuma daharɛ. 13Ba fun a sɔbi leusisi ta wɛ a li o sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Jakɔbrɛ muu lisi a vɛ Isɔ.”

14Ya zi koti a ŋɔ di Koosa laata ya wuti tiinaa? O ya wuti tiinnɛ. 15O fun ŋɔ Mosis ni saha digi,

“Mu zi kpak sikiu a du ba naa mu fun lisi ni.”

16Koosa wa fun yisi nara a nyɛ o titi ni a li ba daŋni ni koo ba tuma ni, amaa o funɛ yisi bau a li ba siki daha. 17Ba funɛ bukoo sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni chenani Koosa fun ŋɔ Ijipt tim koor ni,

“Mu funɛ daŋni mu biksi hin mu kpokre,

chen ni tɛɛnɛ nɔ tim maga zi nu mu wɛu a nyɛ min jirima.

Chendaha mu fun vɔu hin koora.”

18Koosa kpak o siki a du ba naa o daŋni ni. Ba naa se o daŋni a kpok, a kpok.

Ya Chi Tempilsa A Naa Koosa Fun Kɔɔrirɛ

19Tɔ. Ma zi ŋɔ minu Koosa nyɛ nibine si kpok, yɛrɛ o zi ŋɔ di chen tiin tum galimsau? Nandigi wa kikoti a burgi o gantɛl a chak chenani Koosa tum. 20Ma naa ya nibinsa, yɛrɛ ma daŋni ma lɛusi Koosa? Nibine kɔɔri tempile, tempile ti zi koti a burgi a pɛɛsi naa kɔɔri un chen di, yɛrɛ i kɔɔri min nan? 21Tempile nikɔɔri daŋni o lagmi chuha a kɔɔri tempile naa ba zi kpa a tum tum were, a ka kɔɔri tempile naa ba zi kpa a tum tum tagna, waa kpak chen kpok.

22Chen vɛɛna, Koosa funɛ daŋni o biksi nara o kpokre awa chenani o na paan a du ba ni a lɛrgi ba diŋsa. Saha ti funɛ telu di o deŋlu di o wa chɔk ba, amaa o funɛ kpak ba kanyitau a vusi. 23O gbanko funɛ daŋni o biksi ba naa o kpak siki o jirima awa o chaani kinkan. Saha digi o funɛ saksi bau di ba la nyɛn o tɔhɔn ti ni a la un. 24Ya waa ya ba naa o fun tum chen nyɛ. Ya naa ya Ju tim ta awa ma naa vɛ ya Ju tima, waa funɛ yir ya di ya wa o wati. 25Koosa witiina naa ba yir Hosia, fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni di o ŋɔ,

“Mu zi yisi ba naa vɛ ya mu narau di ba ya mu nara,

a yisi ba naa vɛ ya mu nidaŋnɛ,

ba ya mu nidaŋnɛ.

26Doonani ba fun ŋɔ di nara nama wa ya mu nara,

lalaknɔ ba zi sɛmu di ba ya Koosa naa nyɛn bisiwa.”

27Koosa witiina Azaaya gbanko funɛ ŋɔ Ju tim ta wɛu gbampulim ni,

“Hali Ju tim ta iiee a chi mɔɔga hɛɛra,

Koosa zi yisi ba nara tamau a li ba tum tagna ni ba tiŋ un.

28O wa zi vusi a tum chenani o fun ŋɔ di o zi tumu a lɛrgi ba diŋsa lalaga.”

29Azaaya fun te ŋɔ,

“Koosa naa buudaha awa tɛɛnɛ nɔ maga tiina,

wa fun gil ya nara tama,

ya maga fu zi wa petiu a chi Sɔdɔm awa Gamɔra tima peti chen.”

Ju Tima Nidamata Funɛ Vɛ Koosa Laaboor Weri

30Tɔ. Yɛrɛ ya zi sɛm? Ba naa vɛ ya Ju tima wa funɛ dɛu di Koosa wa zi bu na ba galimsa o wati. Amaa ba se funɛ su un. Chendaha o fun ya chen. 31Ju tim ta funɛ dɛu di ba tiŋ o chiksɛ ta, chen ni o wa zi bu na ba galimsa. Amaa chen wa fun ya. 32Yɛrɛ? Ba se wa fun su Koosa. Chendaha ba fun vɛ koti a la chen. Ba wa funɛ daŋni di Koosa na ba galimsa ba tum daha. 33Ba fun sɔbi buŋkul digi wɛ a li Koosa sɛm tɔn ti ni. O funɛ chi ba mo un wa ba naŋgere nee. Ba fun sɔbi di Koosa ŋɔ,

“Mu kpa mu buŋkullɛ a chiŋsi Jɛrusalɛm ni.

Ba naa maga nyɛ ba se su un,

ba bambe wa zi buti.”

10

1Mu niinbisa, mu daŋniu kinkan di Koosa yisi Ju tim ta a li ba tum tagna ni. Muu sumi unu saha maga di o ya chen. 2Mu ya ba sɛhɛra tiina di ba se sɛrɛu di ba tiŋ un nɛnɛ. Amaa ba wa zim chenani ba zi tiŋ un wa wuti ni. 3Ba ha wa fun zim Koosa nyinbaan naa nyɛ o vɛ na nibinsa galimsa a kpaŋi aa kɔɔri ba titi nyinbaan di o du chen. Chendaha ba fun vɛ la chenani o koti a tum a nyɛ ba. 4Kristo funɛ kpa Koosa chiksɛ ta tiŋi a nyɛ a peti, chen ni Koosa wa zi bu koti a na ba naa maga se su un galimsa.

Koosa Daŋni O Lisi Nara Magwa A Li Ba Tum Tagna Ni

5Mosis fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni ba naa la daŋni ba tiŋ chiksɛ ta wɛ, chen ni Koosa wa zi bu na ba galimsa, a ŋɔ,

“Nibine tiŋ chiksɛ ta hali a wa peti,

o zi na miisau a li o tiŋi ti ni.”

6Amaa ba gbanko funɛ sɔbiu ba naa nyɛ ba se su Koosa wɛ, chen ni o wa zi bu na ba galimsa, a ŋɔ,

“Ma ta pɛɛsi ma titi, anti la zi zini a la zu Koosa tɔhɔn ti,

chen ni Kristo zi tu wa ma watiu?”

7Ma ta bu pɛɛsi, “Anti la zi zu tɛɛnɛ di o zu a dɛu Kristo awa nisitɛ ta, chen ni o zi li wa ma watiu?” 8Maa nu chenani ba fun sɔbi.

“Koosa sɛma wa ma duglɛu kinkan.

A nyɛn ma nɔɔni niu awa ma bambe ni.”

A wa o laaboora weri naa ba fun biksi ma chenani ma se su un, ya kibɛgimnɛ. 9Ma ŋɔɛɛ di Kristo ya ma kunyana ka ma se su di Koosa funɛ lɛli unu a li o sou ni, Koosa zi yisi mau a li ma tum tagna ni. 10Chenani ya se su Koosa, chen nyɛ o bu vɛ na ya galimsa awa chenani ya nɔ sɛma biksi nara ya se suuli wɛ, chen nyɛ o yisi ya a li ya tum tagna ni. 11Koosa sɛm tɔn ti bukoo a biksi ya di o wa zi buti ba naa maga se su un. 12Koosa wara daŋni bɔnɛ a ka bɔnɛ. Ba naa ya Ju tima awa ba naa vɛ ya Ju tima, ba maga ya kibɛgimnɛ o wati. Ba maga kunyana yaa nu a la suŋi ba naa la yir o sɔn kinkan. 13Ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Ba naa maga yir ya kunyana sɔn di o yisi ba a li ba tum tagna ni,

o zi ya chenu.”

14Ba se vɛ un, yɛrɛ ba kaa yir o sɔn di o yisi ba a li ba tum tagna ni? Ba fu vɛ nu o wɛ, yɛrɛ ba se fu zi koti a su unn? Nara fu vɛ biksi ba o wɛ, yɛrɛ ba fu kaa ya a nu o wɛ? 15Koosa fu vɛ tum nandigi, anti fu zi koti a biksi nara tima o wɛ? Ma zim chenani ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Ba naa la gba a la mɔɔli Koosa laaboor weri ti,

ba waali weru kinkan.”

16Amaa nara maga ha wa la nɔɔni Koosa laaboor weri ti ni. O witiina Azaaya funɛ sɔbiu,

“Mu kunyana,

Ju tim tama la nɔɔni sɛm naa i fun kpa a du ya nisi ni.”

17Nara funɛ wa biksi ya Koosa laaboor weri ti wɛ. Waa ya Kristo wɛ. Ya funɛ nu un, chen nyɛ ya se su un. 18Amaa ma nyɛ mu pɛɛsi ma, Ju tim ta nu Koosa wɛuu? Ba funɛ nuu. Ba funɛ sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Laaboor ti funɛ pisi tɛɛnɛ nɔ maga ni.

Nara funɛ nu o wɛu bawu maga ni.”

19Ma nyɛ mu bu pɛɛsi ma, Ju tim ta wa zim laaboor ti munn? Ba zimu. Mosis titi funɛ sɔbi di Koosa ŋɔ,

“Mu zi nyɛ ma kpak handɔtau a du ba naa mu vɛ lisi a chi ma.

Mu zi nyɛ ma na paanu a du ba naa ma yir womna ni.”

20Azaaya funɛ kpak bambi kpok a sɔbi di Koosa ŋɔ,

“Ba naa funɛ vɛ dɛu min,

ba waa na min.

Ba naa funɛ vɛ pɛɛsi mu wɛ,

mu fun ŋɔ ba mu titi wɛ.”

21Amaa o funɛ sɔbi Ju tim ta wɛu di Koosa ŋɔ,

“Mu funɛ bɛrigi mu nisau chɔɔsa hali zaazɔn wa tel di ba zi wa mu watiu.

Ba se funɛ kpok.

Chendaha ba fun vɛ.”

11

Koosa Zi Wa Kpak Ju Tima Sikiu

1Koosa funɛ vɛ o nara magauu? Aai. Mu gbanko ya Ju tim narrɛ awa Abraham lul bisa digi a li Bɛnjamin walɛ ni. 2Koosa wa koti a vɛ ba naa o fun lisi o piili ni a nyɛ o titi ni. Ma wa zim chenani ba fun sɔbi Koosa witiina Ɛlaija wɛ a li Koosa sɛm tɔn ti ni chenn? O funɛ sumi Koosau a fiksi Ju tim ta ba tum tagna daha. 3O fun ŋɔ,

“Mu kunyana,

ba funɛ kpu i witinsau a chɔk i bar kɔɔrɛ.

Mu duŋduŋ kaɛɛ ka ba daŋni ba kpu min gbanko.”

4Amaa yɛrɛ Koosa fun ŋɔ un? O fun ŋɔ,

“Nara tusugsa nɔpɛ,

ba naa wa gbiri aa jɛɛmi vuk naa ba yir Baal,

mu fun kpa pɔ mu titi.”

5Chene o du lalaknɔ. Koosa fun a kpak siki a du Ju tim tama ni a lisi ba a nyɛ o titi ni. 6O funɛ yisi ba o siki daharɛ. O wa fun yisi ba ba tum were daharɛ. O yisi nara ba tum were daha, o wa fun koti a kpak ba siki.

7Yɛrɛ o du lalaknɔ? Kin naa Ju tim ta funɛ dɛu, ba wa fun na un. Ba nara tama naa Koosa fun yisi a nyɛ o titi ni, ba waa funɛ wa na un. Ba naa funɛ vɛ na un, o fun nyɛ ba se kpok. 8Ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Koosa funɛ nyɛ ba bambe siti,

chen ni ba se wa kikoti a na.

Ba diŋsa gbanko wa kikoti a nu hali wa zinan.”

9Ya nawaal Devid fun ŋɔ,

“Koosa zi wa kpa kin naa ba nyini a se niu a mo ba lo a kpak ba a lɛrgi ba diŋsa a daha.

10Ba se zi nyulumiu,

chen ni ba wa zi koti a na ka ba muksi nyɛ ba ta kpak kpok hali saha naa vɛ kpak bɔ.”

11Mu zi bukoo pɛɛsi mau, ba funɛ vɛ Koosa, o gil bauu? Aai. Ba funɛ ya chen daha, o fun bur yisi ba naa vɛ ya Ju tima a li ba tum tagna ni. Ju tim ta kpak ba handɔta chen daha. 12Chenani Ju tim ta fun vɛ Koosa nyɛ ba naa vɛ ya Ju tima na nyɔɔra kinkan. Amaa Koosa zi wa yisi Ju tim ba naa o fun lisi chen a li ba tum tagna ni, chen zi wa gbaari ba naa vɛ ya Ju tima nyɔɔrau.

Ba Naa Vɛ Ya Ju Tima Nidamata Burgi A Tiŋ Koosa

13Ma naa vɛ ya Ju tima, maa nu mu wati lalaknɔ. Chenani Koosa nyɛ mu ya o nitumi di muu biksi ma o wɛ ya mu jirima kin. 14Nan daha, amii mu titi nara bɔnɛ kpak ma handɔtau, chen ni Koosa zi koti a yisi bau a li ba tum tagna ni. 15Koosa funɛ vɛ Ju tim tau ba vɛ kpak se suuli daha, o fun burgi a daŋni o wa ba naa vɛ ya Ju tima ya nɔ bɛgim. O wa la Ju tim ta, chen la zi nyɛ ba naa vɛ ya Ju tima na nyɔɔra hali a la gali.

16Ma lisi kikumɛ ta tama a nyɛ Koosa ni, o chi a magawa ma kpa nyɛ un. Bugil luta weree, o hulsa gbanko zi weru. 17Ju tim ta chi bugil naa Koosa fun chɔɔsirɛ. Ba yir un ‘ɔlif’. Koosa fun a teŋsi o hulsi ta bɔnɛ a ta a kpa ma a chiŋsi a bar chiŋɛ ni. O funɛ ya chene, chen ni ma wa o hulsi ta zi lagmi dɔŋ niu a la weri naa la li luti ta ni. 18Ma ta lisi di ma wa bɔ hulsi a naa Koosa fun teŋsi a ta chen. Ma waa ya hulsi ta bɔnɛ duŋduŋ. Ma nyini luti ta se nɛɛ di ma wer. Chendaha ma wa kikoti zer ma titi.

19Ma zi ŋɔ minu, Koosa funɛ teŋsi bugil ti hulsi bɔnɛ a ta, chen ni o zi kpa ya a chiŋsi a bar chiŋɛ niu. 20Chenani ma sɛm ya wuti. Ju tim ta wa fun a nyɛ ba se su Koosa. Chendaha o fun teŋ a a ta. Ma se su un. Chendaha ma ka chiŋi a bar chiŋi ni. Ma ta daŋni sɔn a li chenani Koosa tum ni. Ma doso a ta wa cheli a chi Ju tim ta. 21Koosa wa fun te kpak siki a li bugil ti hulsi ta ni a teŋsi a a ta. Ma doso ka o zi wa teŋsi mau a ta. 22Maa lisi chenani Koosa kpok awa bɔnɛ ni a kpak siki wa bɔnɛ ni. O funɛ kpoku wa ba naa chel chen ni, amaa o kpak ma sikiu. Ma nyɛ o kpak ma siki aa la. Ma ta nyɛ o wa teŋ ma a taali. 23Ju tim ta burɛɛ a nyɛ ba se su Koosa, o zi bu kpa bau a zɔŋ bugil ti ni. Koosa kpak kpoku a la zi tum chen. 24O funɛ kotiu a kpa ma naa ya hul kurgɛ a du bugil ti ni, o wa zi bɔm o wati di o bu kpa bugil ti titi hulsi ta a du un ni.

Koosa Zi Kotiu A Kpak Nara Maga Siki

25Mu niinbisa, mu daŋni mu zimu wuti naa Koosa fun biksi ya gbampulim ni, chen ni ma wa zi daŋni sɔn o funɛ lisi ma daha. Wuzu digi ba naa maga vɛ ya Ju tima Koosa fun lisi chen, zi wa o watiu. Hali chen saha ti o zi nyɛ Ju tim nidamata se kpoku. 26Nannɛ Koosa zi wa yisi bau a li ba tum tagna ni. Ba fun sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni di o ŋɔ,

“Naa la zi wa yisi Jakɔb lul bisa a li ba tum tagna ni,

zi wa li Jɛrusalɛm niu wuzu digi.

27Mu zi wa yisi bau a li ba tum tagna ni,

ba wa min ya nɔ bɛgim.”

28Lalaknɔ Ju tim ta vɛu di ba wa zi nu Koosa laaboor weri ti a ya o dɔma. Nan nyɛ ma nyinbaan di ma tiŋ Koosa. Amaa saha digi o funɛ lisi bau a nyɛ o titi ni. Chendaha o zi wa kpak ba siki ba naa dɔ ba zɔɔnɔ daha. 29O wara chɛrgi o bambi a li chenani o fun lisi ba a nyɛ ba o papaha yɔri. 30Ma wa fun te tiŋ Koosa nɔ, amaa lalaknɔ o funɛ kpak ma sikiu, domi Ju tim ta wa fun tiŋ o nɔ. 31Chen vɛɛna Ju tim ta funɛ vɛ tiŋ Koosa nɔ, o fun bur a kpak ma siki. Chendaha wuzu digi Koosa gbanko zi wa kpak ba sikiu. 32O fun nyɛ tɛɛnɛ nɔ tim maga na galimsa domi ba wa tiŋ o nɔ, chen ni o zi kotiu a kpak ba maga siki.

Chenani Koosa Du Kaali Kina Maga

33Ei. Koosa siki awa nɛha wa zima zenu kinkan. A wa kpak bɔ. Nandigi wa kikoti a zim chenani o lisi a la tum. 34Ba fun sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Nibine kikoti a zim Koosa bambi lisiuu?

Nibine wa un koti lagmi a sɛm un wu digiuu?

35Anti nyɛn Koosa la kina o wati chen ni Koosa zi kpa a bur nyɛ unuu?

Nandigi wa toli.”

36Waa funɛ naami kina maga. O kpok ti daha, a nama maga ha vɛɛn nyɛnu hali wa zinan a nyɛ un jirima. O jirima zi nyɛnu hali saha naa vɛ kpak bɔ. Ami.

12

Chenani Ya Zi Tiŋ Koosa Nɛnɛ

1Mu niinbisa, Koosa funɛ kpak ma sikiu kinkan. Chendaha mu sumi ma di ma kpa ma titi a nyɛ un a chi nara yaa kpa kina a kɔɔri kɔɔra chen. Ma ya chen a ya nibin were, ma zi tiŋ unu nɛnɛ a sɔɔni o tuha kinkan. 2Ma ta bu tiŋ tɛɛnɛ nɔ tim nara nyinbaan, amaa ma nyɛ Koosa ka chɛrgi ma bambe, chen ni ma nyinbaan zi ya kifaliu. Ma nyɛ o ya chen, ma zi kotiu a zim o tutɔ naa weree hali a wa peti, a sɔɔni o tuha.

3Koosa la suŋi min di mu biksi ma nan. Ma ta daŋni sɔna a kaali chenani ma fu zi du. Koosa nyɛ ma se su un. Ma kpa ma se suuli ti a kidi ma titi sɛria wa nɛha ni. 4Nibine bara ya kibɛgimnɛ, amaa o kpak luk pɛk damatiwa. Luk pɛksi ta maga kpak a tumawa. 5Ya gbanko iiu. Domi ya wa Kristo ya nibɛgimnɛ, ya maga chi bara bɛgimnɛ. Chendaha ya lagmi dɔŋ ni a ya nibɛgim. 6Koosa fun kpa o papaha kurgɛ a nyɛ ya di ya tum tuma a nyɛ un. O fun nyɛ ya burgi o witinsa chen ni ya zi kotiu a biksi nara o wɛ, ma nyɛ ya ya chen. Ma nyɛ ya biksi a chi chenani ya se su un. 7Koosa nyɛ ya tum a nyɛ ya dɔŋ tim ni, ma nyɛ ya tum chen. O nyɛ ya biksi narawa, ma nyɛ ya biksi ba. 8O nyɛ ya kpami nara ba tiŋi ni, ma nyɛ ya kpami ba chen ni. O nyɛ nibine kpa o kina a bɔni nara, o lawa o ya chenu a li o bambi ni. O nyɛ nibine ya nyuhu tiina, o lawa o kpak si sɛmu a tum nɛnɛ. O nyɛ nibine kpak nara siki, o lawa o kpak tu sɔɔnau.

9Maa daŋni dɔŋa a li ma bambe ni a bur gantɛl a li tum tagna ni a la suwachak a li tum were nyinbaan saha maga. 10Ma wa ma dɔŋtima ya nibɛgimnɛ Kristo daha. Chendaha maa daŋni dɔŋa nɛnɛ aa kpak un ma bambe ni di ma nyɛ dɔŋa wa jirima. 11Ma ta ya zanyɛrka tima, amaa ma kpak se sɛm a tum a nyɛ ma kunyan ti ni saha maga. 12Ma kpak bambi bɛgim awa tu sɔɔna un ni, a kinamsi wa kanyita ni aa kpak un ma bambe ni a sumi Koosa saha maga. 13Maa suŋi Koosa nara ba naa vɛ kpak kina, a la hɔɔra a du ma damsi ni.

14Maa sumi Koosa di o nyɛ ba naa la namsi ma na alaafɛ, a ta ŋɔ nɔ a nyɛ ba. 15Maa nyɛ ma tusa wa ba naa tusa sɔɔnɛɛ sɔɔni. Ma bukoo nyɛ ma tusa wa ba naa tusa chɔkɛɛ chɔk. 16Maa kpak nɔ bɛgim wa dɔŋ ni. Ma ta daŋni sɔna. Ma saksi a nyɛ ma wa ba naa la tum tum wisa lagmi kitum. Ma ta lisi di maa zim kina magau.

17Nandigi tum tum tagin a du ma ni, ma ta bu kpa tum tagin a bɔ un. Maa ka tum tum naa nibinsa maga zim di a weru. 18O nyɛn ma watɛɛ, maa kpaŋi aa kpak bara sɔɔna awa nara maga ni. 19Mu bi daŋnɛ, ma fiɛŋ ma daŋni ma bɔ ba naa la tum tum tagna a nyɛ ma wa tum tagna ni. Ma nyɛ Koosa na paan a du ba ni a lɛrgi ba diŋsa. Maa nyɛ o bɔ ba. Ba fun sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni di Koosa ŋɔ,

“Mu zi bɔ ba naa la tum tum tagnau.”

20Ba gbanko funɛ sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Lɔsa kpak ma dɔma,

maa ya diwe a nyɛ ba ba di.

Nyɔksa kpak ba,

ma zɔk ni a nyɛ ba ba nyɔ.

Ma ya chen,

hiisa kinkan zi kpak bau.”

Ma tiŋ a chi chenani ba fun sɔbi chen. 21Ma ta nyɛ tum tagna kpak kpok a kaali ma. Ma nyɛ ma tum were kpak kpok a kaali tum tagna kpok.

13

Nara Maga Kitiŋ Pulum Nihɛɛta Nɔɔna

1Nara maga kitiŋ pulum nihɛɛta nɔɔna. Nandigi waa kikoti a ya nihɛɛ see Koosa la nɔɔni. Waa funɛ nyɛ ba ya nihɛɛta, 2chen ni nara maga vɛ tiŋ ba nɔɔna, Koosa nɔrɛ ba vɛ chen. Waa la zi di ba sɛria a na ba galimsa. 3Ba naa la tum tum were wa zi ɔm pulum ti nihɛɛti ta. Ba naa ka la tum tum tagna, ba zi ɔmu. Ma wara daŋni ma ɔm nihɛɛti taa? Maa tum tum were ba zi pɛgi mau. 4Ba waa ya Koosa tumtumsa a tum a dɛu ma tum were. Maa tum tum tagna, ma zi ɔm bau. Ba kpak kpok naa ba zi lɛrgi ma diŋsau. Ba waa chiŋi Koosa naa na paan a du tum tagna nitumɛ ni a la lɛrgi ba diŋsa bar chiŋi ni. 5Chendaha o lawa maa tiŋ pulum ti nihɛɛti ta nɔɔnau. Ma ta tiŋi di ma ɔm ba paan ti duŋduŋ, amaa maa nyɛ ba jirima domi ma la tiŋ Koosa wa tu bɛgim ni daha.

6Chendaha o weru di ma bɔ lamposa. O ya Koosa tutɔrɛ ma ya chen, chen ni pulum ti nihɛɛti ta zi kotiu a tum ba tuma a nyɛ un. 7O lawa ma bɔ chenani ba ŋɔu. Nara ŋɔɛɛ di ma bɔ lamposa, ma bɔ a nyɛ ba aa kinyɛ ba jirima a chi chenani o deŋli.

Chenani Ya Zi Ya Kpa La Dɔŋ Wati

8Ma ta pɛŋ nandigi kina, amaa maa daŋni dɔŋa saha maga. Nar la daŋni nibinsa, waa la tiŋ chenani Koosa chiksɛ ta maga biksi un. 9A waa ya Koosa chiksɛ ta bɔnɛ.

“Ma ta tum chɔkumsa tuma, ma ta kpu nara,

ma ta ŋmɛɛli,

ma ta kpak si.”

Chiksɛ nama awa a naa kaɛɛ, a maga tiŋ kibɛgimnɛ, maa daŋni nibinsa a chi ma titi. 10Maa daŋni nibinsa, ma wa zi la nɔɔni a tum ba tum tagna. Maa daŋni dɔŋa, maa tiŋ chenani chiksɛ ta magawa biksi ma.

11Ma zimu di tɛɛne nɔ maga siili saha duglɛu. Chendaha maa kpak un ma bambe ni aa tiŋ chen. Saha naa Koosa zi wa yisi ya a li ya tum tagna ni hali a wa peti duglɛu a kaali saha naa ya se fun te su Yesu. 12O chi dusum la daŋni o peti, ka chɔɔsa pisa dugli. Ma nyɛ ya gil ya tum tagna a naa chi dusum a ta aa nyɛ ya tum tum were a naa chi nha. 13Ya wa bu nyɛn dusum ni. Chendaha o lawa ya tum chenu. Ma ta nyɛ ya lagmi dɔŋ ni a nyɔ sin a dɛɛsi. Ma ta tum chɔkumsa awa sakaal tuma a kidi dɔŋa wa amɔrɛ a kpak handɔta wa dɔŋ ni. 14Ma burgi chenani ya kunyana Yesu Kristo du. Ma ta tiŋ ma titi daŋnɛ a tum tum tagna.

14

O Wa Lawa Ya Di Ya Niinbisa Sɛria

1Nar vɛ kpak kpok a li chenani o se su Yesu a la daŋni o lagmi ma ni, ma la un, amaa ma ta di chenani o lisi amɔrɛ. 2Nibin bɛgim naa si su Yesu nɛnɛ lisi di o zi kotiu a di kina maga. Naa vɛ kpak kpok a li chenani o si su un, waa ka lisi di o zi kotiu a di disa duŋduŋ. 3Naa kote a di kina maga, o ta nyini naa la di disa duŋduŋ o chi bichɛla. Naa la di disa duŋduŋ, o ta di naa la di kina maga sɛria. Koosa funɛ la ba magau. 4Anti ya ma ma koti a ŋɔ di nandigi tumtumna tum galimsau? O titi kunyana la zi zim di o chelu koo o wa chel. Ya kunyan ti zi chiŋi o tumtumsa gantɛl niu, chen ni ba wa zi chel.

5Nibine bɛgim la nyɛ wuzu digi wa jirima a kaali wuzu bɔnɛ. Digi ka zi ŋɔu di wuzuna maga ya kibɛgimnɛ. Mu daŋni ma nidigirɛ zim ma bambe ni chenani ma zi tum. 6Naa nyɛ wuzu digi wa jirima, ya kunyannɛ o nyini a la nyɛ un jirima. Naa la di kina maga awa naa la chi diwe bɔnɛ, ya kunyannɛ ba nyini a la nyɛ un jirima. 7Ya nidigi wa dɔ ya titi miisa. Ya nidigi wa dɔ ya titi sou. 8Ya nyɛnɛɛ a kpak miisa, ya kunyan ti daha ya nyɛn. Ya sitɛɛ, ya kunyan ti daha ya sou. Ya kpak miisa koo ya sitɛɛ, ya kunyan ti ha vɛɛn dɔ ya. 9Kristo funɛ sou a si o sou ni di o burgi ba naa kpak miisa awa ba naa sitɛɛ kunyana. 10Chen ya wuti, yɛrɛ maa di ma dɔŋtima sɛria saha maga? Yɛrɛ ma nyini ba ba ya chi bichɛsa? Wuzu digi ya maga zi wa chiŋiu a li Koosa sɛria bar diili ni. 11Ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni di o ŋɔ,

“Wuzu digi nara maga zi wa gbiriu mu suwachak ni a pɛgi min.

Beeli wa to hali tama.”

12Wuzu digi Koosa zi wa pɛɛsi ya chenani ya fun tumu.

O Wa Lawa Ya Nyɛ Ya Dɔŋtima Tum Tum Tagna A Cheli

13Chendaha o wa lawa ya di dɔŋa sɛria. Ma doso ma ta wa ya wi naa la zi nyɛ ma dɔŋtima tum tum tagna a cheli. 14Mu kpak bambiu di kundɔŋ wa to a chi, domi mu wa ya kunyan ti ya nibɛgimnɛ. Amaa bɔnɛ lisiu di diwe bɔnɛ ya chire. Ba di a a nyɛ ba doŋwa. 15O ya di ma diwe daharɛ ma nyɛ ma dɔŋtima bɔnɛ tusa chɔk, ma wara tiŋ nyinbaan daŋni ti. Kristo fun sou a nyɛ ba. O wa werwa ma chɔk ba chenani ma di diwe daha. 16Ma ta nyɛ nandigi nyinbaan di o la ŋɔ nara ni chenani ma lisi di o weru kpak sɔn tagin. 17Koosa dɔ ma, diwe naa ma di a la nyɔ wa bu ya kibirigi o wati. Chenani o siim weri ti nyɛ ma bara sɔɔna awa tu sɔɔna a la suŋi ma di ma tum tum were a nyɛ Koosa ni, kin nama ka ya kibirigi a li o wati. 18Ba naa maga tiŋ Kristo nɔ chen, zi sɔɔni Koosa tuhau. Nibinsa gbanko zi nyɛ ba jirimau.

19Ma nyɛ ya yaa nyini kin nawara nyɛ ya kpak bara sɔɔna awa kin nawara la zi nyɛ ya suŋi dɔŋa a kpak nɛne. 20Ma ta chɔk Koosa tuma diwe daha. Diwe wa toli a chi. Amaa o wa wer di nibine kidi diwe bɔnɛ, chen ni o dɔŋtima nyuksi nyinbaan. 21O deŋlu wa ma gil nɛmɛ seeli awa sin nyɔɔli awa kin naa maga la zi nyɛ ma dɔŋtima nyuksi nyinbaanu. 22Chenani ma lisi kin nama wɛ, ma nyɛ chen nyɛn ma wa Koosa duŋduŋ wati. Nar zim di o wa tum galimsau diwe naa o di chen daha, o zi kpak tu sɔɔnau. 23Nar ka la beeli diwe naa o di wɛ, o lisi di o tum galimsirɛ. O si wa zu Koosa a li chenani o di ni. Tum naa nibine tum ka o si vɛ su un ni, o ya tum taginnɛ.

15

O Wa Lawa Ya Lisi Ya Duŋduŋ Kina Wɛ

1Ya naa se su Kristo nɛne, o lawa ya suŋi ba naa se vɛ su un nɛne. Ma ta nyɛ yaa lisi ya duŋduŋ kina wɛ, 2amaa ma nyɛ ya gbanko kilisi ya dɔŋtima kina wɛ, chen ni ba gbanko zi kpoku a chi ya. 3Kristo wa fun lisi o duŋduŋ kina wɛ. Ba funɛ sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni di o ŋɔ Koosa ni, “Zoma naa nara fun pini a du hin ni, ba pini a du min nɛɛ.” 4Kin nawara ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi, a waa nyɛn dooni di a kpami ya a biksi ya di ya kpak kanyita, chen ni ya kpak bambi bɛgim Koosa ni. 5Koosa naa funɛ kpa o kanyita a nyɛ ya a kpami ya, la zi nyɛ ma kpak nɔ bɛgim wa dɔŋ ni a chi chenani Yesu Kristo fun biksi ya chen, 6chen ni maga zi lagmiu a pɛgi Koosa naa ya ya kunyana Yesu Kristo nyan ti wa ta bɛgim ni.

Ba Naa Vɛ Ya Ju Tima Pɛgi Koosa

7Maa la dɔŋa a chi Kristo funɛ la ma chen. Ma ya chen, nara zi nyɛ Koosa wa jirimau. 8Ma nyɛ mu ŋɔ ma, Kristo funɛ wa tum a nyɛ Ju tim ta ni, chen ni Koosa vɔwɛ a naa o fun ŋɔ a nyɛ Abraham, Aizik awa Jakɔb ni, zi burgi wutiu. 9O gbanko fun wa di ba naa vɛ ya Ju tima zi kotiu a nyɛ Koosa wa jirima o siki naa o kpak ba ni daha. Ba fun sɔbi Koosa wɛ a li o sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,

“Mu wa ba naa vɛ ya Ju tima zi lagmiu a nyɛ hin jirima a lɔ boola aa pɛgi hin.”

10Ba fun bu sɔbi,

“Ma naa vɛ ya Ju tima,

ma nyɛ ma wa o titi nara tusa maga sɔɔni.”

11Ba gbanko fun sɔbi,

“Ma naa vɛ ya Ju tima,

maa pɛgi Koosa.

Nibinsa maga kipɛgi un.”

12O witiina Azaaya fun a sɔbi,

“Jɛsɛ be luli zi siu a dɔ ba naa vɛ ya Ju tima.

Ba zi kpak bambi bɛgim un niu.”

13Ma se su Koosa naa ya bambi bɛgim tiina. Chendaha o zi nyɛ ma tu sɔɔna awa bara sɔɔna kinkan, chen ni ma bambi bɛgim naa ma kpak un ni zi zenu aa gbaari a li o siim weri ti kpok ni.

Kin Naa Nyɛ Mu Kpak Bambi A Sɛm Ma Nan

14Mu niinbisa, mu kpak bambiu di ma ya nibin werewa kinkan a kpak zima nɛnɛ a koti aa biksi dɔŋa. 15Amaa Koosa funɛ suŋi minu di mu kpak bambi kpok a lisi ma kin bɔnɛ a li tɔn nɔ mu sɔbi nan a nyɛ ma. 16Waa funɛ nyɛ mu ya Yesu Kristo tumtumna ba naa vɛ ya Ju tim daha. Chendaha mu sɔbi a nyɛ ma chen. Mu chi Koosa dam kɔkɔɔrsa ba naa yaa kpa kina a nyɛ Koosa ni digirɛ. Mu biksi ba naa vɛ ya Ju tima o laaboor weri ti wɛ, chen ni mu zi kpa ba naa o siim weri ti fun lisi chen a nyɛ unu. 17Chenani mu tum a nyɛ Koosa ni ya mu jirima kin, domi mu wa Yesu Kristo ya nibɛgimnɛ. 18Mu daŋni mu ŋɔ nara duŋduŋnɛ chenani Kristo fun suŋi min di ba naa vɛ ya Ju tima wa tiŋ Koosa nɔ. A li mu sɛma awa mu tuma, 19wa o tum kpok wa o siim weri ti kpok nee, Kristo fun ya chen a nyɛ ba. Mu funɛ gbau a li Jɛrusalɛm ni o wa tel bar boli naa ba yir Ilrikum pulum. Mu fun a biksi nara Koosa laaboor weri ti Kristo wɛ bawu maga ni. 20Mu funɛ kpaŋi mu titiu di mu ŋɔ nara ni Koosa laaboor weri ti wɛ doonani ba ha fun vɛɛn nu Kristo wɛ, chen ni mu fu wa zi tum doonani nandigi piin a piili. 21Chenani ba fun sɔbi Koosa sɛm tɔn ti ni yau. Ba fun ŋɔ,

“Ba naa ba vɛ biksi o wɛ zi wa zim unu.”

Mu Daŋni Di Mu Wa Zaami Ma Room Ni

22Mu funɛ daŋni mu wa ma watɛɛ bu damata, amaa chenani mu biksi nara saha maga funɛ tɔ mu nyinbaan. 23Amaa tum naa muu tum bar nɔ ni petiu. O nyɛn mu bambi niu di mu wa na ma bun damata. 24Chendaha mu daŋni mu te wa ma watɛɛ a zi gali a la Speen pulum. Mu nyɛn ma wati hali a wa puŋ, mu zi nyɛ ma suŋi minu mu la Speen. 25Amaa lalaknɔ mu la Jɛrusalɛmnɛ, di mu la suŋi Koosa nara dooni. 26Ba dɔŋtima ba naa nyɛn Masɛdonia pulum awa Girik tim pulum ni, ba fun lisi di o weru wa ba lagmi ba kin bɔnɛ a kpa nyɛ fara tim ni a li Jɛrusalɛm ni. 27Ba funɛ nyɛn chim nɛɛ ba naa nyɛn Jɛrusalɛm ni. Chenani ba fun ya chen weru. Ba naa vɛ ya Ju tima funɛ nu Koosa laaboor weri ti wɛ a li Ju tim ta wati, o deŋlu di ba kpa ba kina a suŋi ba. 28Mu wa tel dooni a kpa kina nama a nyɛ ba peti, mu zi la Speenu a la zaami ma nyinbaan ni. 29Mu wa pu ma, mu zimu di Kristo zi nyɛ mu wa ma kpak tu sɔɔnau kinkan.

30Tɔ. Mu niinbisa, mu sumi mau di ma biksi min chenani Koosa siim weri ti nyɛ ma daŋni min. Ma nyɛ mu wa ma lagmi a kpak si sɛm a sumi Koosa a nyɛ min ya kunyana Yesu Kristo daha. 31Ma sumi Koosa, chen ni o zi yisi minu a li ba naa vɛ un a li Judia pulum ni nisa ni. Ma gbanko kisumi un di o nara ba naa nyɛn Jɛrusalɛm ni zi la kin nawara mu kpa wa ba watiu. 32O ya Koosa tutɔrɛ mu zi wa na nyinbaanu a wa ma wati awa tu sɔɔni a wa hiisi tama. 33Koosa naa ya bara sɔɔn tiina, nyɛn ma maga wati. Ami.

16

Ma Zaami Nara Nama A Nyɛ Min

1Mu daŋni mu ŋɔ mau di ya dɔŋtiina towe, Fibi, ya nibin werire. O tum aa nyɛ Yesu nitiŋɛ ta ni a li tɔhɔn naa ba yir Kɛnkrɛa ni. 2O wa pu ma, ma la un a du ya kunyan ti daha. O deŋlu di Koosa nara kiya chen. O funɛ suŋi nidamatau a suŋi min gbanko. Chendaha ma suŋi un wa kin naa o vɛ kpaki ni.

3Ma zaami Prisila awa Akwila ba naa wa min la tum Yesu Kristo tuma. 4Ba fun a kpiŋi ba miisa mu daha. Chendaha mu wa Yesu nitiŋɛ ba naa maga vɛ ya Ju tima, kpak tu sɔɔna ba ni. 5Ma gbanko zaami Yesu nitiŋɛ ba naa lagmi ba dam ni, a zaami mu nidaŋni Ɛpainitus naa si funɛ te su Yesu a li Azia pulum ni.

6Ma zaami Mɛri naa funɛ suŋi ma kinkan, 7awa Andrɔnikus awa Junias ba naa wa min ba fun tɔ dɛ chen. Ba ya Ju timwa a chi min. Ba se funɛ te min a su Yesu, ka Koosa nitumɛ ta nyɛ ba jirima.

8Ma zaami Amipliatus. Mu daŋni unu ya kunyan ti daha. 9Ma zaami Urbenus naa wa ya la tum Kristo tuma, awa Stakis naa mu daŋni. 10Ma zaami Apeles. Koosa funɛ zaamsi un, o fun di a li Kristo tiŋi ni. Ma zaami Aristɔbɔlɔs dam walɛ, 11awa Hɛrɔdiɔn naa ya Ju tiina a chi min. Ma zaami ba naa ya Yesu nitiŋɛ ta a nyɛn Nasisus dam ni, 12awa ya toosa Trifena awa Trifosa ba naa la tum ya kunyan ti tuma kinkan, awa ya towe Pɛrsis naa ya maga daŋni. O gbanko funɛ tum kinkan a nyɛ ya kunyan ti ni. 13Ma zaami Rufus naa te suwachak a li ya kunyan ti tiŋi ni awa o niina naa mu gbanko yir mu niina. 14Ma zaami Asinkritus, Flɛgɔn, Hɛrmis, Patrobas, Hɛrmas awa ba naa maga nyɛn ba wati. 15Ma zaami Filologus, Julia, Nɛrɛus awa o toosa, Olimpus, awa Koosa nara ba naa maga nyɛn ba wati.

16Ma zaami dɔŋa nɛnɛ. Kristo nitiŋɛ ta maga zaami mau.

Mu Daŋni Mu Mak Mu Tɔnu Bar Nɔwa

17Mu niinbisa, mu sumi mau ma il aa zim ba naa la daŋni ba waligi ma a li dɔŋ ni a bur ma a li Yesu tiŋi ni. Chenani baa biksi awa chenani nara fun te wa biksi ma yo dɔŋa. Ma ta lagmi ba ni. 18Nara nama ba naa la tum nan, ba wara tum a nyɛ ya kunyana Kristo nɛɛ. Ba titi daŋnɛ tum tagniwa baa tum, a ŋɔ sɛm were a pɛgi nara wa ba nyina ni aa mur ba naa vɛ ili. 19Nara nyɛ ma jirima bawu maga ni domi chenani maa tiŋ Koosa nɛnɛ. Chendaha mu tuha sɔɔni. Mu daŋni ma zim wu werewa a ya womna a li wu tagna ni. 20Koosa naa ya bara sɔɔna tiina, waa la zi wa chɔk sintana a nyɛ ma lalaga.

Ya kunyana Yesu zi suŋi mau.

21Timoti naa wa min la tum tuma zaami mau. Lusius, Jesɔn awa Sosipata ba naa ya Ju tim ta, gbanko zaami mau.

22Min, Tɛrsius, naa la sɔbi tɔn nɔ a nyɛ Pɔɔl ni, zaami mau ya kunyan ti daha.

23Gaiyus naa funɛ la min a du o dam ni doonani Yesu nitiŋɛ ta yaa lagmi, o gbanko zaami mau. Ɛrastus naa la nyini tɔha malɛ awa ya niinbe Kɔrtus zaami mau. (( 24Ya kunyana Yesu Kristo la zi suŋi ma.))

Ma Nyɛ Ya Pɛgi Koosa O Laaboor Weri Daha

25Tɔ. Koosa koti a nyɛ ma kpak nɛnɛ a tiŋ laaboor weri naa mu fun a biksi nara Yesu Kristo wɛ. Ma nyɛ ya pɛgi un chen daha. Koosa funɛ te kpa o laaboor weri nɔ a sogli saha digi, 26a zi kpa un a li gbampulim a nyɛ o witinsi ta ni ba sɔbi o wɛ. Koosa naa nyɛnɛɛ hali saha naa vɛ kpak bɔ, ŋɔu lalaknɔ di ya kpa un a la biksi ba naa maga vɛ ya Ju tima, chen ni ba zi na nyinbaanu a nyɛ ba se su Koosa a tiŋ o nɔ.

27Koosa duŋduŋ kpak zima maga. O zi la jirimau Yesu Kristo daha hali saha naa vɛ kpak bɔ. Ami.