MAAK
1Jɔn Fun Mɔɔli Nyabaan Ni
(Mat. 3.1-12; Luk 3.1-18; Jɔn 1.19-28)
1Koosa laaboor weri piili nɛɛnɛ. O ya o be Yesu Kristo wɛwa. 2Koosa witiina, Azaaya, funɛ sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni chen a ŋɔ di Koosa ŋɔ,
“N zi tum n nitumi o zi te i suwachak a la saksi a nyɛ hin i wa.
3O zi wa nyɛn nyabaan niu a mɔɔli.
Ba zi nu o tau ka o ŋɔ,
ya kunyana wau.
Maa saksi ka o zi wa.
Ma kɔɔri o nyinbaan o weri.”
Chene Azaaya fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni chen, chen funɛ ya.
4Baal digi fun si a wa nyabaan ti. O sɔn funɛ ya Jɔn. O fun biksi narau Koosa wɛ a la chaksi ba wa ni ni. O fun ŋɔ ba, “Ma maga gil ma tum tagna a burgi a tiŋ Koosa nyinbaan. Ma ya chen, n zi chaksi ma wa ni niu ka Koosa zi gil ma tum tagni ta a nyɛ ma.” 5Nidamata fun li Judia pulum awa Jɛrusalɛm a kaali o wati. Ba funɛ nu o biksi ti, ba fun la nɔɔni di ba tum tum tagnau ka o fun kpa ni a chaksi ba a li Jɔɔdan mɔɔga ni.
6Jɔn kilaarɛ funɛ ya lakom tɔnnɛ, ka o kpa ganɛ a vɔu o chɛra. O funɛ di hɔɔna awa toonne. 7O funɛ wi aa la ŋɔ, “Nandigi nyɛn n gantɛl ni aa wa. Waa ya nihɛɛ a kaali min. N kpurɛu wa n gbiri o suwachak niu a ur o natausa a nyɛ un. 8N kpa nire aa chaksi ma bara, amaa naa la wa chen, o ka wa kpa Koosa siim weri a du ma ni.”
Jɔn Fun Chaksi Yesu Wa Ni Ni
(Mat. 3.13–4.11; Luk 3.21-22; 4.1-13)
9Chen saha ti Yesu fun li tɔhɔn naa ba yir Nazarɛt a li Galili pulum ni. O fun wa Jɔn wati di o kpa ni a chaksi un. 10Saha naa Jɔn fun chaksi un chen ka Yesu fun li mɔɔga ti tuha a wa li chen, o fun vaan na buudaha ka o puk ka o na Koosa siim weri ti. O funɛ chi komne a tu wa a zɔŋ o nyuhu ni. 11Ba fun nu ta a li buudaha ni ka o ŋɔ, “Mu be daŋni nɛɛnɛ. Mu si su nara chen.”
12Doone Koosa siim weri ti fun kpa Yesu kaali kɔha doonani sela fun nyɛn. 13O fun nyɛn doon wuzu fumnaasi. Saha naa o fun nyɛn dooni chen, sintana fun wa o wati di o wa mur un o tum tum tagna, amaa Koosa fun tum o malaikasau di ba wa suŋi un.
Yesu Fun Yir Nyinkpaksa Nara Banaasi
(Mat. 4.12-22; Luk 4.14-15; 5.1-11)
14A gantɛl nɛɛ koor Hɛrɔd fun nyɛ ba kpak Jɔn a tɔ un dɛ, Yesu fun si dooni a kaali Galili pulum a wa mɔɔli Koosa laaboor weri ti a nyɛ nara ni, 15a fun ŋɔ ba, “Saha teliu wa Koosa koora dugli. Ma gil ma tum tagna a nyɛ ma se su o laaboor weri ti, chen ni o zi dɔ mau.”
16Yesu funɛ val Galili bɛɛŋ nɔ ni, o fun na nara balɛ, Simɔn awa o niinbe Andiru, ka ba yo cham bɛɛŋ ti ni. 17Yesu fun yir ba a ŋɔ, “Ma si a wa tiŋ min. Ma tum ya nyinsa kpaksirɛ hali wa zinan, amaa lalaknɔ mu kpa tum fali a nyɛ ma di ma nyɛ nara wa tiŋ min.” 18O fun vaan sɛm chen, ba fun gil ba chamna a si tiŋ un.
19O funɛ bu kaali suwachak tama, o fun na niinbisa ba nara balɛ, Jems awa Jɔn, Zɛbɛdi bisa. Ba funɛ nyɛn ba arŋ tuhu ni a kɔɔri ba chamna. 20O fun a yir ba. Ba fun a gil ba nyana awa o tumtumsa arŋ ti ni ka ba tiŋ Yesu.
Yesu Fun Duŋni Alizin Tagin A Li Baal Digi Ni
21Ba fun wa tɔhɔn naa ba yir Kapɛrnaum. Ba hiisi wuzu ti funɛ wa tel, Yesu kaali a la zu ba bar lagmi dɛ a fun biksi ba Koosa wɛ. 22Nibinsa ba naa funɛ nu o biksi chen, o ya ba alaazibu, domi o biksi ti wa fun chi Koosa chiksɛ nibiksɛ biksi. O funɛ kpak kpoku a kaali ba biksi ti.
23Doone baal naa alizin tagin fun kani o nyuhu ni fun wa ba bar lagmi dɛ ti a tɛsi kinkan a ŋɔ, 24“Hee, Yesu Nazarɛt nar, baŋnɛ ii daŋni ya wati? I wa bar nɔ di i wa chɔk yau. Mu zimu di i ya tu chaan tiinne. I ya Koosa bere.”
25Yesu fun ŋɔ alizin tagin ti ni, “Gil chɛɛma a kili baal ti ni.”
26Alizin tagin ti nyɛ baal ti bara jigiri kinkan, a huusi a li un ni. 27Nibinsa ba naa funɛ nyɛn dooni chen, o ya ba alaazibu kinkan. Ba funɛ ŋɔ dɔŋ ni, “Baŋa nɛɛnɛ? Baŋ biksi fali nɛɛnɛ? Ma wa na chenani o kpak kpok kinkan a koti a ŋɔ alizin tagna di a li nara ni a laa?”
28Lalaknɔ ba naa maga nyɛn Galili pulum ni fun nu chenani o tum.
Yesu Fun Tiibi Nidamata
29Yesu fun si a li ba bar lagmi dɛ ti ni a la. O wa Jems awa Jɔn fun kaali a la zu Simɔn awa Andiru dama, 30ka Simɔn hila funɛ wi. Kabilima funɛ kpak un, ka o fun chɔ dam ni. Saha naa Yesu fun la tel dooni chen, ba ŋɔ un haan ti wɛ. 31Yesu fun zu o dɛ ti a la kpak o nin a suŋi un di o si chiŋi. O funɛ ya chen, o kabilima ti fun peti. O piili a ya diwe di o nyɛ ba.
32Nha funɛ chel chen, tɔhɔn ti tima kpa ba wichɔɔrsa awa ba naa alizin tagna nyɛn ba ni a wa Yesu wati. 33Tɔhɔn ti tima fun lagmi Yesu dam nyɛni suwachak ni. 34Yesu fun tiibi nara kinkan, ba naa kpak wichɔɔr ta a duŋni alizin tagna kinkan a li nara ni. Alizin tagin tima maga funɛ piin zim unu. Adaha Yesu wa fun nyɛ ba sɛm wu digi.
Yesu Fun Biksi Galili Tima Koosa Wɛ
35Zimal hɛɛta yeligi saha, Yesu funɛ siu a li tɔhɔn ti ni a kaali bar digi o duŋduŋ di o la sumi Koosa dooni. 36Chɔɔsa funɛ wa pisi, Simɔn awa o chɛnsa fun si dooni a nyini di Yesu wa to a fun si a la dɛu un. 37Saha naa ba wa na un chen, ba fun ŋɔ un, “Nara maga la daŋni hin.”
38Yesu fun ŋɔ ba, “Ma nyɛ ya si a la suwachak tɔ wisa, a naa kaɛɛ, chen ni n zi la ŋɔ ba Koosa wɛu ba nu. Chendaha n fun wa.”
39Ba fun si a gba a go Galili pulum a la ŋɔ nara ni Koosa wɛ ba bar lagmi dɛɛni ni, a la duŋni alizin tagna a li nara ni.
Yesu Fun Tiibi Zagum
40Zagum digi fun si a wa gbiri o suwachak ni a sumi un, “I fu la nɔɔni, i fu tiibi mu wichɔɔr ti nɔu.”
41Yesu fun ɔm un siki a kpa o nin a gbaŋsi un a ŋɔ, “N daŋni i na alaafɛu. N tiibi hinu.” 42O funɛ ŋɔ chene, zagumti ti vaan gil un, ka o na alaafɛ. 43Yesu fun ŋɔ un kpok ni, “Kila. 44I fiɛŋ i sɛm nandigi ni, amaa kila Koosa dam kɔkɔɔrsi ta digi wati, chen ni o zi koti a na hin. O na hin, i nyɛ o kɔɔri kɔɔri ti a nyɛ hin a chi Mosis funɛ biksi ma saha digi chen. Chen la zi biksi nara di i zagumti ti petiu.”
45Zagum ti fun kaali a vɛ tiŋ chenani Yesu ŋɔ un, amaa o funɛ sɛm nara maga niu chenani Yesu ya nyɛ un. Domi o funɛ sɛm chen, Yesu wa fun koti a zu tɔsa see o sogli a wa, ka o fun kaali a la nyɛn nyabaan ni. Lalaknɔ nara fun li bawu maga a wa o wati.
2Yesu Fun Tiibi Naa Naŋgere Awa O Nisa Funɛ Sou
1Yesu fun nyɛn doon wuzu bilɛ a bur wa Kapɛrnaum. Tɔhɔn ti tima fun nu di waa nyɛn o dam zuuli ni. 2Nara kinkan fun lagmi dooni. Gbampulim wa fun to dɛ ti ni hali dɛ ti zɔɔnɔ ni. Yesu fun ŋɔ ba Koosa laaboor weri ti wɛ. 3Saha naa Yesu funɛ ŋɔ ba Koosa wɛ chen, nara bɔnɛ fun chuŋi baal naa nisa awa o naŋgere funɛ sou. Ba funɛ ya nara banaasiwa a kpa un a sak amaŋka ni a daŋni ba kpa un a wa Yesu wati. 4Ba wa fun koti a kpa un tel doonani Yesu chiŋi chen, domi zɛmɛ funɛ iiu kinkan. Adaha ba fun zini pɛŋ ti daha a hur bɔ, a kpa ŋmɛnsa a vɔti amaŋka ti luksa naasi a kpa un a tu Yesu suwachak ni a li dɛ ti bambaan ni. 5Yesu funɛ zim chenani ba se su un kinkan chen, o fun ŋɔ baal naa nisa awa o naŋgere funɛ sou chen, “Mu be, n waa nibine be funɛ gil i tum tagnau a nyɛ hin.”
6Koosa chiksɛ nibiksɛ bɔnɛ funɛ kani dooni a lisi ba tusa ni, 7“Baal nɔ, baŋ sɛmwa o sɛm chen? Anti la zi koti a gil nara wu tagna a nyɛ ba? See Koosa duŋduŋ la zi koti chen. O sɛm sɛma nan ni, o wara tiŋ Koosa nɔ. O kpa o titi a maksi Koosa.”
8Yesu funɛ piin zimu o tuhu ni chenani ba lisiu a pɛɛsi ba di, “Baŋnɛ ma lisi ma tusa ni nan ni? 9Baal naa naŋgere awa o nisa funɛ sou chen, n ŋɔ un di Koosa gil o wu tagna a nyɛ un koo n ŋɔ un di o si a val, o leema bɔm? 10N daŋni ma zimu di n waa nibine be kpak kpok a li tɛɛnɛ nɔ maga ni, chen ni mu zi koti a gil nara wu tagna a nyɛ ba.” O fun ŋɔ wichɔɔr ti ni, 11“Mu sɛm hinu, si chiŋi a zer i kichɔɔli ti a la dama.”
12Baal ti fun vaan si chiŋi a zer o kichɔɔli ti a li lalaga. Ba naa funɛ chiŋi a nyini un, o fun ya ba alaazibu kinkan. Ba fun a pɛgi Koosa a ŋɔ, “Ya ha wa na nan see zinan wuzu nɔ.”
Yesu Fun Yir Livai
13Yesu fun bu si a li dooni a kaali Galili bɛɛŋ ti nɔ. Zɛmɛ fun wa o wati, ka o fun piili a biksi ba Koosa wɛ. 14O funɛ biksi ba a peti, o fun bukoo si a la na baal naa ba funɛ yir Livai, Alfius be. O funɛ kani lampo bar laali nɛɛ aa la lampo ti. Yesu fun ŋɔ un, “Si a tiŋ min aa wa.” O fun gil o tuma a si tiŋ un a kaali.
15Yesu awa o gantɛl tiŋsa fun kaali Livai dama di ba la di diwe. Lampo nilalɛ awa wu tagna tima kinkan funɛ tiŋ Yesu ka ba bɔnɛ la gbaari un ni awa o gantɛl tiŋsi ta ni. Ba maga fun kani a di diwe. 16Koosa chiksɛ nibiksɛ ta bɔnɛ, ba naa funɛ ya Farisi tima, ba waa funɛ na ba ka ba di diwe ta. Ba fun a pɛɛsi o gantɛl tiŋsi ta, “Yɛrɛ Yesu wa wu tagna tima awa lampo nilalɛ ta lagmi a di diwe?”
17Yesu fun nu chenani ba pɛɛsi a ŋɔ, “Nibinsa ba naa kpak alaafɛ, ba wara la lure tiin wati, amaa ba naa vɛ kpak alaafɛ, ba waa le la lure tiin wati. N wa wa di n wa yir ba naa nara yir ba nibin werewa. Ba naa nara yir ba nibin tagna daharɛ, mu wa.”
Chenani Yesu Gantɛl Tiŋsa Fun Vɛ Vɔu Nɔ
18Wuzu digirɛ Jɔn naa funɛ chaksi nara wa ni ni chen, gantɛl tiŋsa awa Farisi tim ta gantɛl tiŋsa fun vɔu nɔ. Doone nara bɔnɛ fun wa Yesu wati a wa pɛɛsi un, “Yɛrɛ Jɔn gantɛl tiŋsi ta awa Farisi gantɛl tiŋsi ta vɔu nɔ, ka i waa gantɛl tiŋsi ta vɛ vɔwi?”
19Yesu fun burgi a pɛɛsi ba, “Nar kpa haan ka o chɛnsa bu vɔu nɔɔ? Aai. Ba wa zi ya chen. 20Saha naa ba zi wa kpak baal ti a kaali, chen wuzu ba zi wa vɔu nɔu.”
21O fun bu ŋɔ ba, “Ba wa kpa gar fali aa lik takta buni bɔ di o vusi. Ba ka kpa gar fali ti a lik takta buni ti, o zi bukoo chɛɛsi kibuni tiu a gbaari. 22Ba wa kpa sin fali a du sin tɔk buni ni di o vusi. Ba ya chen ni ka o wa bi a pursi, o zi chɔk tɔk tiu ka sin ti pisi. Sin fali ti daŋni tɔk falirɛ.” (O funɛ biksi ba chen ni ba zim di o biksi ti ya biksi falirɛ.)
Chenani Yesu Fun Tum Ju Tim Hiisi Wuzu
23Hiisi wuzu digi Yesu awa o gantɛl tiŋsi ta fun la zu kiparɛ tuha aa la. Ba funɛ la chene, o gantɛl tiŋsi ta fun pini kiparɛ ta. 24Farisi tim ta bɔnɛ fun ŋɔ Yesu ni, “Kina, yɛrɛ i gantɛl tiŋsi ta chɔk ya chiili wuzu hiisi?”
25Yesu fun burgi a pɛɛsi ba, “Ma yaa karimi Devid wɛ a li Koosa sɛm tɔn ti ni chen, ma wa zim o munn? 26Saha naa Abayata funɛ ya Koosa dam kɔkɔɔrsa nihɛɛ chen, wuzu digi lɔsa funɛ kpak koor Devid awa o dɔŋtima, o fun kaali a la zu Koosa bar jɛɛmi dama a la zer boroboro a chɔk a se a kpa nyɛ o dɔŋtim ta ni ba gbanko fun se. Nan boroboro nɔ funɛ chi seeliu see Koosa dam kɔkɔɔrsi ta duŋduŋ funɛ se.
27“Koosa wa fun te lisi hiisi wuzu ti a ŋɔ nara ni di ba tiŋ un. O funɛ te naami narawa a lisi hiisi wuzu ti a nyɛ ba a ŋɔ di ba tiŋ un. 28Mu waa nibine be dɔ hiisi wuzu ti gbanko.”
3Yesu Fun Tiibi Baal Naa Nin Siwɛɛ
1Yesu fun bur kaali a la zu ba bar lagmi dɛ ti. Baal digi funɛ nyɛn dooni. O nin fun sou. 2Ba naa funɛ nyɛn dooni fun nyini Yesu di ba na o zi tiibi baal ti hiisi wuzu tiu koo o wa zi tiibi. Ba funɛ nyiniu di ba na Yesu galimsa a koti a fiksi un. 3Yesu fun ŋɔ baal naa nin funɛ sou chen, “Si a wa,” 4a ŋɔ nara tima ni, “Ma zim Koosa chiu. Hiisi wuzu ti ma ya chi di ma ya wu werewa a nyɛ nara ni, akoo ma ya chi di ma ya wu tagniwa a nyɛ nara nii? Ma nyɛ nara miisa koo ma kpu nara, o leemawa maa chi?”
Ba fun moori. 5Yesu fun na paan a nyini a go ba a zim di ba bambe kpoku. O fun ŋɔ baal ti ni di o tuuni o nin ti. O fun tuuni o nin ti. O nin ti fun vaan peti. 6Farisi tim ta fun si kaali. Ba wa Hɛrɔd walɛ funɛ lagmiu aa daŋni nyinbaan chenani ba zi ya a kpu un.
Yesu Fun Tiibi Nidamata Bɛɛŋ Nɔ Ni
7Yesu awa o gantɛl tiŋsi ta fun li dooni a kaali bɛɛŋ ti. Nara kinkan fun tiŋ un a li Galili ni a la dooni. 8Bɔnɛ fun li Jɛrusalɛm awa Judia pulum. Bɔnɛ fun li Idumia pulum awa pulum naa maga nyɛn Jɔɔdan mɔɔga jibaŋ kinkin ti ni. Bɔnɛ ka fun li Taaya awa Saidɔn awa doon pulum ti maga. Ba maga funɛ nu tum zene nawara Yesu fun tumu a li ba tɔsi ta ni a wa o wati. 9Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni di ba dɛu arŋa a kɔɔri a saksi chiŋsi un, domi zɛmɛ ta funɛ iiu kinkan chen ni ba zi zaksi un. 10Yesu funɛ tiibi nara kinkan. Chendaha zɛmɛ ta funɛ zaksi dɔŋa di ba la gbaŋsi un. 11Hali ba naa alizin tagna fun nyɛn ba ni ka ba na un, ba yaa chel tɛɛnɛ nɛɛ o suwachak ni a tɛsi kinkan a ŋɔ, “I ya Koosa bere.”
12Yesu fun ŋɔ alizin tagni ta wa kpok ni di a fiɛŋ a ŋɔ o wɛ nandigi ni.
Yesu Fun Lisi O Nitumɛ Nara Fidalɛ
13Yesu fun si dooni a kaali kuŋkule digi nyuha. O fun la tel dooni a fun yir nibinsa ba naa o daŋni ba wa o wati. 14O fun lisi nara fidalɛ a li ba ni di ba tiŋ un, chen ni o zi tum bau tɔ wisi ta ni di ba biksi nara Koosa wɛ. 15O fun kpa kpok a nyɛ ba, chen ni ba zi koti a duŋni alizin tagnau a ta nara ni.
16O nara fidalɛ ta sɔna funɛ ya Simɔn (Yesu fun du un sɔn fali Pita), 17Jems awa o niinbe Jɔn, Zɛbɛdi bisa. O gbanko funɛ nyɛ ba sɔn falɛwa Boanɛjis. Ba sɔn ta muna funɛ ya nibin numa. 18O gbanko funɛ lisi Andiru, Filip, Batɔlɔmi, Matiu, Tɔmas, awa Jems, Alfius be, Tadius, Simɔn naa o pulum wɛ fun nyɛn o bambi ni, 19awa Judas Iskariɔt, naa funɛ li Yesu gantɛl chen. Ba warɛ o fun lisi a kaali dama.
Chenani Yesu Fun Duŋni Alizin Tagna A Li Nara Ni
(Mat. 12.22-32; Luk 11.14-23; 12.10)
20Zɛmɛ kinkan bur lagmi a wa. Hali Yesu awa o gantɛl tiŋsi ta wa fun na nyinbaan a di diwe. 21Yesu walɛ funɛ wa nu chen wɛ, ba fun wa di ba la kpak un a ŋɔ di o zu galɛŋwa.
22Koosa chiksɛ nibiksɛ ta bɔnɛ fun li Jɛrusalɛm a ŋɔ dɔŋ ni, “Biɛlzɛbub, naa ya alizin tagna maga koora, nyɛn un ni a la nyɛ un kpok saha maga, chen ni o zi kotiu a duŋni alizin tagni ta a li nara ni.”
23Yesu fun yir ba a jɛɛgi jɛɛgɛ a nyɛ ba a pɛɛsi ba, “Yɛrɛ sintana kaa ya duŋni o titi a ta? 24Tɔhɔn tima vɛ kpak nɔ bɛgim, ba dɔma wa zi wa a chɔk ba tɔhɔn tii? 25Dam bɛgim nara burgi a yo dɔŋa, chen dam ti zi pisiu a chel. 26Sintana awa o nitumɛ yo dɔŋa, o wa zi chɔk o koor tii? O gbanko wa zi chiŋ vusi. Adaha o wa ya di sintana nyɛ min kpok.
27“Ma vɛ te kpak nikpok a vɔwi, yɛrɛ ma kaa ya a zu o dama a fuksi o kina?
28“Ma nyɛ mu ŋɔ ma nan. Koosa koti a gil nara tum tagna maga awa chenani ba vɛ ya un jirima a nyɛ ba. 29Nara vɛ nyɛ Koosa siim weri ti jirima, Koosa wa zi gil chen a nyɛ ba, hali saha naa vɛ kpak bɔ.” 30O funɛ sɛm a nama domi bɔnɛ ŋɔ di alizin tagin kani o nyuhu ni.
Yesu Nitiŋɛ Ya O Wuti Walɛ
31Doone Yesu niina awa o niinbisa fun wa tel a wa chiŋi dam ti dentil ni a tum nara di ba zu a yir un. 32Ba fun wa zu o wati a ŋɔ un di o niin ti awa o niinbisi ta nyɛn dentil ni a pɛɛsi o wɛ.
33Zɛmɛ ba naa funɛ kani a go un, o fun pɛɛsi ba, “Anti ya mu niin wuti awa mu niinbisa?” 34O fun nyini nibinsa ba naa kanɛ a go un chen a ŋɔ, “Ma na mu numa awa mu niinbisi ta nɛɛnɛ. 35Ba naa maga la tum chenani Koosa daŋni ba tum, ba waa ya mu numi ta awa mu niinbisi ta.”
4Yesu Fun Ŋɔ Ba Nipari Naa Zaasi Kiduha Wɛ
1Yesu fun bu wa bɛɛŋ ti a biksi nara Koosa wɛ. Zɛmɛ kinkan fun wa o wati a wa go un. Domi ba funɛ iiu kinkan, o fun a nyini arŋ bar nyɛni a la zu, amaa zɛmɛ ta wa funɛ chiŋi jibaŋ nɛɛ.
2O fun jɛɛgi jɛɛgɛ a biksi kidamata a nyɛ ba a ŋɔ, 3“Baal digi funɛ nyɛn doon a fun si a kaali o ŋmaha di o la zaasi kiduha. 4O funɛ zaasi chene, kiduhu ti bɔnɛ fun chesi nyinbaan ni. Zimebisa fun wa pini a naa chesi nyinbaan ni chen maga a di. 5Bɔnɛ ka fun chesi buŋkul tuhu ni. Hɛɛra wa fun to dooni kinkan. Chendaha a fun nyu lalaga. 6Saha naa nha fun wa num a kpak a, a fun fiimi a siti. A wa fun koti a ta luta nɛnɛ. 7Kiduhu ti bɔnɛ ka fun chesi sɔta bar nyɛni ni a nyu a zini. Sɔti ta gbanko fun nyu a zini a tɔ a. Chendaha a wa fun koti a lul. 8Bɔnɛ ka fun chesi tɛɛn weri ni a nyu a zini a lulsi nɛnɛ. Bɔnɛ fumtotora, fumnɔnɔra, kɔkkɔkwa.”
9Yesu fun ŋɔ ba, “Ma naa kpak diŋsa aa nu, maa nu nɛnɛ.”
Chenani Yesu Fun Jɛɛgi Jɛɛgɛ A Nyɛ Nara Ni
10O funɛ wa ka o duŋduŋ, ba naa funɛ tiŋ un awa o gantɛl tiŋsa fidalɛ ta, ba fun wa a wa pɛɛsi un o jɛɛge ta mun. 11O fun ŋɔ ba, “Ma warɛ Koosa nyɛ ma zim o koor ti kina, amaa ba naa vɛ nyɛn Koosa koor ti ni chen, jɛɛgɛwa n yaa jɛɛgi a nyɛ ba chen,
12‘Chen ni ba zi nuu aa kidaŋni ba zim a muna amaa ba wa kizim.
Ba zim a muna,
ba bambe zi chɛrgiu,
chen ni Koosa zi gil ba tum tagna a nyɛ ba.’ ”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Nipari Naa Zaasi Kiduha Chen Mun
13O fun pɛɛsi ba, “Ma wa zim jɛɛgi nɔ munn? Ma vɛ zim jɛɛgi nɔ mun, yɛrɛ ma kaa ya a zim a nawara kɛɛ muna? 14Baal naa funɛ zaasi kiduhu ti chen, Koosa laaboor weri tirɛ o fun a zaasi chen. 15Kiduhu naa funɛ chesi nyinbaan ni chen chi ba naa nu, amaa sintana funɛ siu lalaga a wa yisi laaboor ti a li ba bambe ni. 16Kiduhu naa ka funɛ chesi buŋkula tuhu ni chen chi ba naa nu laaboor weri ti ka ba tusa sɔɔni, 17amaa laaboor weri ti wa fun ta lur ta ba ni. Ba funɛ tiŋ tamnɛ, amaa saha naa namsi wa kpak ba chen laaboor weri ti daha, ba vɛ un a bu vɛ tiŋi. 18Kiduhu naa ka funɛ chesi sɔta bar nyɛni ni chen chi ba naa nu laaboor weri ti, 19amaa ba tɛɛnɛ nɔ wi yaalɛ awa ba malɛ daŋni kinkan awa ba wi lise maga wa zu ba bambe ni a chɔk laaboor weri ti, chen ni o wa kikoti a lul ba tusa ni. 20Kiduhu naa ka funɛ chesi tɛɛn were ni chen chi ba naa nu laaboor weri ti ka ba bambe kpak un nɛnɛ a wa lulsi fumtotora, fumnɔnɔra, awa kɔkkɔkwa.”
Nar Suk Fitina, Leene O Kpa Un A Chiŋsi?
21Yesu fun pɛɛsi ba, “Nar suk fitina, o zi bu kpa tempile a chik un niu koo o zi kpa un a chiŋsi o bar chiŋi niu o chaani kinkann? 22Kina maga soglee, a maga zi wa li gbampulimu, chen ni ma zi na au. 23Ma naa kpak diŋsa a la nu, ma nyɛ a nu nɛnɛ.
24“Maa nu chenani n kaa ŋɔ ma nan. Ma doso a nu mu sɛma a gbaari, Koosa zi suŋi mau ma zim a gbaari. 25Nar la nu nɛnɛ, Koosa zi suŋi unu o zim a gbaari. Nar ka vɛ nu nɛnɛ, tam naa o zim chen, Koosa zi yisi au o wati.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Chenani Kiduha Nyu A Zini Wɛ
26Yesu fun ŋɔ di, “Koosa koor ti chi nipari naa funɛ si a la o ŋmaha di o la zaasi o kina chene. 27O funɛ zaasi kin ta a peti, o fun la chɔ a hiisi. Wuzu kama o yaa siu a la tum a wa hiisi. O funɛ ya chene, o ka wa zim chenani kiduhu ti ya a nyu aa zini. 28Tɛɛnɛ ti titi yaa chɛrgi kiduhu ti a nyu a zini. A waa zini a peti chen, a zi kpaksi loona a lulsi. 29A wa bi a mak kumi chen, ba kpa chisa a kaali ŋmaha ti a la kum a.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Kidusi Maga Kiwewe Wɛ
30Yesu fun bu pɛɛsi ba, “Baŋ kinnɛ ya zi koti a kpa lagmi Koosa koor ti ni a nyini a kpa maksi a koor ti? 31O chi kiduha naa ba yir ‘mastad’ ba yaa kpa aa du chene. Waa ya kidusi maga kiwewe. 32A gantɛl ni a si a zen a kaali bugil pum maga kɔha ni. Zimebisa yaa wa du a zaŋa a hulsi ni, domi a funɛ zenu a kpak basɔn were.”
33Yesu fun a jɛɛgi jɛɛgɛ kinkan a nyɛ ba a biksi ba Koosa wɛ a chi chen, hali ba zima wa peti. 34O waa ya biksi ba wu digi a gbaari, see jɛɛgɛ duŋduŋ. O wa o gantɛl tiŋsi ta funɛ nyɛn ba duŋduŋ, o fun a biksi ba a maga muna.
Yesu Fun Jiŋ Peha
35A wuzu ti nha funɛ wa chel, o fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ma nyɛ ya la ji bɛɛŋ ti jibaŋ kinkin ti.” 36O gantɛl tiŋsi ta fun gil zɛmɛ ta a zu pu Yesu arŋ tuhu ni ba kaali. Bɔnɛ gbanko fun zu arŋ bɔnɛ a tiŋ un. 37Ba funɛ la chene, pe zen digi fun wa si a viigi. O fun a mo arŋ ti kinkan, a teŋ ni ti a du arŋ ti tuhu ni o daŋni o lim. 38Yesu fun chɔ arŋ gantɛl ni a sul nyusula a chɔ do. O gantɛl tiŋsi ta fun laasi un a pɛɛsi, “Ya kunyana, ya daŋni ya sou. I bak wa to ya nii?”
39O fun si o do ti ni a ŋɔ pehe ti ni di o chiŋi a ŋɔ ni ti ni di o du balimm. Pehe ti fun chiŋi. Ni ti gbanko fun a du balimm, hali o wa fun a dam tama. 40Yesu fun pɛɛsi o gantɛl tiŋsi ta, “Yɛrɛ maa ɔm chen ni? Ma se wa su minn?”
41O fun a ya ba alaazibu kinkan. Ba funɛ pɛɛsi dɔŋa, “Baal nɔ, baŋ nibine ya un? Hali o koti a sɛm sɛma peha awa ni wati a nu o nɔ.”
5Yesu Fun Tiibi Alizin Tagna A Li Nar Ni
1Ba funɛ la ji bɛɛŋ jibaŋ kinkin ti, ba fun wa tel Gadaria tima pulum. 2Baal digi funɛ nyɛn dooni a kpak alizin tagna o nyuhu ni. 3Nandigi wa fun koti a vɔu un. Ba yaa fun kpa zɔglɛ zenewa a vɔu un. O yaa fun a kasi a. 4Ba yaa fun kpa zɔglɛ a vɔti o naŋgere awa o nisa hali ba wa ku, amaa o yaa fun kasi a magau. Nandigi wa fun kpak kpok a kaali un. 5O fun chɔ kaali di o la nyɛn doonani ba yaa sogli ba nawaalsa chen awa kuŋkule nyuuna bar nyɛni ni saha maga, a la huusi a zer buŋkula aa teŋsi o titi.
6Yesu funɛ wa li arŋ ti ni, baal ti fun la chiŋi doonani ba sogli ba nawaalsa chen a li bar boli ni. O funɛ na un, o fun chɔ a wa gbiri o suwachak ni a zaami un. 7-8Yesu fun ŋɔ alizin tagin ti ni di o li baal ti ni. O fun tɛsi kinkan a pɛɛsi un, “I waa Yesu, Koosa zen be, baŋnɛ i daŋni n wati? Kinyini Koosa a gil mu muksi.”
9Yesu fun burgi a pɛɛsi un, “I sɔn ya baŋa?” O fun ŋɔ, “Mu sɔn ya ‘zɛmɛ’, domi ya iiu.” 10O funɛ sumi Yesu kinkan di o ta duŋni a a li ba pulum ni.
11Kurchusa funɛ nyɛn kuŋkule nyuhu ni a di diwe. A funɛ tel tusugsa lɛu. 12Alizin tagni ta fun a sumi Yesu di o nyɛ a la zu kurchusi ta ni. 13Yesu fun nyɛ a nyinbaan. A fun li a la zu kurchusi ta ni. Kurchusi ta fun si a chɔ a la wilsi a chesi bɛɛŋ ni ti ni. Ni ti fun di a maga.
14Ba naa funɛ nyini kurchusi ta chen, ba fun chɔ kaali dama a la ŋɔ ba naa nyɛn dooni awa ba naa ba pu kɔha ti ni. Tɔhɔn ti tima fun li a wa Yesu wati di ba la na kin naa yɛɛ. 15Ba fun wa na baal naa alizin tagna kinkan fun kani un ni chen laari gar a kani Yesu wati. O wa fun bu a zu galɛŋa. Hansura fun kpak ba. 16Ba naa funɛ nyɛn dooni a na chenani funɛ ya alizin tagni ta awa kurchusi ta, ba fun ŋɔ ba naa wa chen.
17Ba funɛ nu ba sɛm chen, ba wa Yesu wati a wa sumi un di o li ba pulum ni. 18Saha naa o fun si a la zu arŋ ti chen, baal naa funɛ kpak alizin tagna chen, fun wa sumi Yesu di o nyɛ o tiŋ un ba la.
19Yesu fun ŋɔ un, “Aai. Kila i dam walɛ wati a la ŋɔ ba chenani i kunyana suŋi hin a ɔm hin siki.”
20O fun kaali a la ŋɔ ba naa nyɛn Dɛkapɔlis pulum wati chenani Yesu fun ya nyɛ un. O ya ba maga alaazibu.
Yesu Fun Tiibi Ju Tim Nihɛɛ Nihabichɛla
21Yesu fun zu arŋa a la ji bɛɛŋ ti jibaŋ kinkin ti. O funɛ la tel dooni, zɛmɛ kinkan fun wa a wa go un bɛɛŋ ti nɔ ni. 22Ba bar lagmi dɛ nihɛɛ digi funɛ gbaari zɛmɛ ta ni. O sɔn funɛ ya Jairus. Saha naa o fun wa na Yesu, o fun la gbiri o suwachak ni, 23a sumi un kinkan a ŋɔ, “Mu nihabichɛla la wi a daŋni o sou. Mu sumi hinu kinkan, kuwa a wa kpa i nisa a sak un ni, chen ni o zi na alaafɛu.”
24Yesu fun tiŋ Jairus a kaali. Nara kinkan gbanko funɛ tiŋ un aa zaksi un.
25Nihaan digi funɛ nyɛn doon a kpak wichɔɔr digi bun fidalɛ. O fun ya nin ka o vɛ peti. 26Hali luri tima nidamata fun a tiibi un a wa ku. O fun chɔk o malɛ maga ka o nin ti vɛ peti a fun bukoo gbaari. 27O fun a nu Yesu wɛ a la lisi o tuhu ni, 28“N fu koti a la gbaŋsi o kilaari nɔ, n fu zi na alaafɛu.”
29O fun zu zɛmɛ ta ni a la pu Yesu a gbaŋsi o kilaarɛ gantɛl. O funɛ la gbaŋsi o kilaari ti chen, o nin ti fun vaan teŋ. Doone o fun zim di o na alaafɛu. 30Yesu fun zim di nandigi gbaŋsi unu domi o kpok ti bar digi funɛ liu. O fun burgi o gantɛl a pɛɛsi, “Anti gbaŋsi mu takta nan ni?”
31O gantɛl tiŋsi ta fun burgi a pɛɛsi un, “I waa na zɛmɛ ta la murgi nan ni ka i pɛɛsi ya di, anti gbaŋsi hinu?”
32Yesu ha fun vɛɛn a nyini a go di o na nar gbaŋsi un chen. 33Hansura fun kpak haan ti kinkan. O bara fun a jigiri. O fun zim di Yesu tiibi unu a fun wa gbiri o suwachak ni a sɛm o tuha chaani maga a nyɛ un. 34Yesu fun ŋɔ un, “N be, i si suuli nyɛ i na alaafɛu. Kila dama awa tu sɔɔn ni. I wichɔɔrti ti petiu. O wa zi bu bur wi.”
35Yesu ha funɛ vɛɛn a sɛm, nara bɔnɛ fun a li ba bar lagmi dɛ nihɛɛ dama a wa nihɛɛ ti wati a ŋɔ un, “I be nihabichɛl ti sowu. Ta bu muksi nibiksi ti di o waali.”
36Yesu fun nu chenani ba sɛm chen a ŋɔ nihɛɛ ti, “Ta nyɛ o muksi hin. Nyɛ i si su min.” 37Yesu wa fun a daŋni nandigi tiŋ un amaa a nyɛ Pita, Jems awa o niinbe Jɔn ba duŋduŋ funɛ tiŋ un kaali. 38Ba funɛ la tel ba bar lagmi dɛ nihɛɛ ti dama, ba fun a nu ba chɛɛma ka ba wi kinkan. 39Yesu fun la zu dam ti a pɛɛsi ba, “Yɛrɛ ma chɛɛmi a la wi? Be ti wa sou. O chɔ dore.”
40Ba fun a mɔmsi un. O fun duŋni ba a ta, a kpa be ti nyana awa o niina awa o gantɛl tiŋsa nara batora duŋduŋ a la zu be ti dɛ chɔɔli ti. Be ti funɛ ya bun fidalɛwa. 41Yesu fun la kpak be ti nin a ŋɔ un a li o titi sɛm ni, “Talita kumi.” Chen mun ya, “n be nihabichɛla, n ŋɔ hinu, kisi.”
42Nihabichɛl ti fun vaan si chiŋi a val. O ya ba alaazibu kinkan. 43Yesu fun ŋɔ di ba ya diwe a nyɛ be ti ni o di, a fun ŋɔ ba kpok ni, “Ma ta nyɛ nandigi zim kinkin naa yɛɛ.”
6Chenani Nazarɛt Tim Ta Fun Vɛ Yesu
1Yesu fun a li dooni a bu kaali o sɛmbiri tɔha, o wa o gantɛl tiŋsi ta ni. 2Ba funɛ nyɛn dooni, ba hiisi wuzu fun wa tel. O fun kaali a la zu ba bar lagmi dɛ a biksi nara Koosa wɛ. Nara kinkan funɛ nyɛn doon a nu o biksi ti. O ya ba alaazibu kinkan. Ba funɛ pɛɛsi dɔŋa, “Leene baal nɔ pu sɛm nama maga? Ka leene o vɛɛn pu zima nɔ? Ka yɛrɛ o zi yaa ya a tum o tum zene nama? 3O laata funɛ ya bugilsal a nyɛn bar nɔ ni chenn? O niina laata ya Mɛri chenn? Jems, Josɛf, Judas awa Simɔn laata ya o niinbisa chenn? Ya wa o toosa laata lagmi nyɛnn?” Ba wa un wa fun lɛm dɔŋ ni, domi ba funɛ zim unu.
4Yesu fun ŋɔ ba, “Nara maga nyɛ Koosa witiina jirimau, amaa o sɛmbiri tɔhɔn nara wa o dam walɛ awa o lul, ba wara nyɛ un jirima.”
5O funɛ nyɛn dooni chene, o fun kpa o nin a sak wichɔɔrsi nara tam ni a tiibi ba. Chen duŋduŋnɛ o fun koti a tum. O wa fun koti a tum tum zene, domi ba se wa fun su un. 6O fun jɛri Yesu kinkan. O fun si a kaali tɔ wisa naa nyɛn dooni chen, a biksi nara Koosa wɛ.
Yesu Fun Tum O Nitumɛ Nara Fidalɛ Baa Biksi Nara
7Doone o fun a lagmi o gantɛl tiŋsa nara fidalɛ ta a wa tum ba nara balɛlɛ, a nyɛ ba kpok di baa kiduŋni alizin tagna a li nara ni. 8O fun ŋɔ ba, “Ma wa kaa la, ma fiɛŋ ma zer buna a chi diwe, malɛ awa kapursa. 9Ma du natausa, amaa ma ta laari takta wisa lɛ a zer ma daŋkpalsa a la. 10Ma wa la tel tɔha, ma nyɛn dam bɛgim naa ba nyɛ ma di ma chɔ chen, hali a wuzu naa ma wa li tɔhɔn ti ni. 11Amaa ma wa zu tɔ digi ka tɔhɔn ti nara vɛ la ma duuli koo a vɛ nu nyɛ ma, ma li dooni, a piisi ma naasa hɛɛra a ta, chen ni ba zi zim di a li ba nɛɛ. O wa li ma ni.”
12Yesu funɛ biksi ba chene, ba fun si a kaali a la sɛm Koosa wɛ a nyɛ nara ni, a ŋɔ di ba gil ba tum tagna a burgi a tiŋ Koosa nyinbaan. 13Ba fun vɛɛn a duŋni alizin tagna a li nara kinkan ni, a zer nu tama a tiksi a du wichɔɔrsi ta ni a tiibi ba.
Chenani Koor Hɛrɔd Fun Kpu Jɔn
14Nara tim maga fun a sɛm Yesu wɛ. Bɔnɛ fun ŋɔ di Jɔn, naa funɛ chaksi nara chen si o sou niu. Chendaha o koti a tum tum zene.
15Bɔnɛ fun kpa un a yir un Koosa witiina naa ba yir Ɛlaija. Bɔnɛ ka fun ŋɔ di o chi witiinsi naa Koosa tum chen digirɛ.
16Koor zen digi funɛ nyɛn doon. Ba funɛ yir un Hɛrɔd. O funɛ nu Yesu wɛ, o fun ŋɔ o titi ni, “Baal nɔ wa Jɔn naa la chaksi nara chen ya nibɛgimnɛ. Mu nyɛ ba fun teŋ o nyuha, amaa o bur si o sou niu.” 17Hɛrɔd fun a kpa o niinbe Filip haan. O haan ti sɔn funɛ ya Hɛrɔdias. 18Jɔn fun te ŋɔ un, “Chenani i ya chen, o wa wer.” O funɛ sɛm chen, Hɛrɔdias fun nyɛ Hɛrɔd tum nara ba la kpak Jɔn a tɔ un dɛ.
19Doone Hɛrɔdias fun a ha Jɔn a daŋ o kpu un. 20Hɛrɔd funɛ ɔm Jɔnu a la nyɛ un jirima, domi o funɛ zim di Jɔn ya nibin werere. Adaha o fun vɛ la nɔɔni di ba kpu un. Hali Jɔn sɛm ta fun muksi un kinkan, amaa o ha funɛ vɛɛn a daŋni o nu o sɛm tau.
21Hɛrɔd bun luli wuzu funɛ wa tel, o fun a yir o nihɛɛ zene awa o lanjimasa nihɛɛta awa nibin zene, ba naa maga nyɛn Galili ni di ba wa di o luli wuzu diwe. Ba fun wa di. 22Doone Hɛrɔdias nihabichɛla fun wa zu dɛ naa ba di diwe ta chen a gɔ a du ba. O gɔɔli ti fun ya Hɛrɔd awa o chɛnsi ta lɛmlɛm kinkan. Hɛrɔd fun pɛɛsi un, “Baŋnɛ ii daŋni? Kin naa maga ii daŋni n zi nyɛ hinu.” 23O fun hɛɛsi a ŋɔ, “Kin naa maga ii daŋni, ŋɔ min, n zi nyɛ hinu. Hali ii daŋni n pulum nɔ, n zi purigiu a nyɛ hin.”
24Nihabichɛl ti fun kaali o niin wati a la pɛɛsi un, “Baŋnɛ n kaa la sumi un?” O niin ti fun vaan na nyinbaan a ŋɔ di o la a la sumi Jɔn nyuha.
25O fun bur kaali koor ti wati lalaga a la ŋɔ un, “Mu sumi Jɔn nyuhurɛ di ba kpa du pɛŋ ni a wa nyɛ min.”
26O sɛm ta fun chɔk Hɛrɔd tuha kinkan. O wa fun bu koti a vɛ, domi o fun hɛɛsi o walɛ ta suwachak ni di o zi nyɛ un kundɔŋu. 27O fun a tum o lanjimasi ta digi di o la a la teŋ Jɔn nyuha a kpa wa. O fun kaali doonani ba fun tɔ un dɛ chen a la teŋ Jɔn nyuha, 28a kpa sak pɛŋ ni a wa nyɛ nihabichɛl ti ni. O fun kpa la nyɛ o niin ti ni. 29Jɔn gantɛl tiŋsi ta funɛ nu chen wɛ, ba fun la zer un a sogli.
Yesu Fun Kpa Diwe A Dɛɛsi Nara Tusugsa Nyuu
(Mat. 14.13-21; Luk 9.10-17; Jɔn 6.1-14)
30Yesu nitumɛ fidalɛ, ba naa o fun tum chen, bur wa a ŋɔ un kin naa maga ba tum awa kin naa maga ba biksi nara ta. 31Yesu fun ŋɔ ba, “Ma si. Ma nyɛ ya la nyabaan ti ya duŋduŋ a la hiisi tama.” Nara kinkan yaa fun a wa o wati a la bur, ba wa fun kpak bar digi a di diwe. 32Ba fun si a li a la zu arŋa a kaali nyabaan ti ba duŋduŋ.
33Ba funɛ la chene, nidamata fun a na ba a fun vaan zim ba a li ba tɔsi ni a kpa ba naŋgere a chɔ a te ba suwachak a la tel doon ka ba zi wa. 34Yesu funɛ wa li arŋ ti ni, o fun a na zɛmɛ kinkan ka ba chiŋi dooni. Ba funɛ chi piisisa a naa vɛ kpak nigbaŋirɛ. Ba wɛ fun ya un siki, ka o vɛɛn a biksi ba wu damata dooni. 35Ba funɛ nyɛn doon a vusi, Yesu gantɛl tiŋsi ta fun wa o wati a wa ŋɔ un, “Nha daŋni o chelu. Bar nɔ ya nyabaannɛ. 36Nyɛ zɛmɛ ta kila ŋmaana awa tɔ wisa a naa go bar nɔ a la yau diwe a di.”
37Yesu fun ŋɔ ba, “Ma titi nyɛ ba diwe ba di.” Ba fun pɛɛsi un, “Ei, yɛrɛ ya kaa ya na diwe a nyɛ nara nama ni ba di? Ya yau boroboro sidi tusugsa nyuu, o wa zi tel.”
38Yesu fun pɛɛsi ba, “Boroborosa ŋmɛnwa ma kpak ma wati bar nɔ? Ma la nyini.”
Ba fun la na a wa ŋɔ un, “Boroborosa nyuunwa awa nyinsa lɛ nyɛn doon.”
39O fun ŋɔ, “Chen weru.” O fun a nyɛ nara tima maga kani kɔ tota daha ni, 40pukpuk ni, puk digi kɔkwa, puk digi fumnyuu, puk digi kɔkwa, puk digi fumnyuu, hali a kaali. 41Doone Yesu fun zer boroborosa nyuun ta awa nyinsa lɛ a nyini buudaha ni a sumi Koosa a du a ni. O fun zer boroborosi ta a chɔksi a nyɛ o gantɛl tiŋsi ta ni di kpa bɔni nara tima. Ba fun kpa bɔni ba. O fun bukoo zer nyinsa lɛ ta a chɔksi a bɔni ba. 42Ba maga fun se puŋ. 43Ba funɛ se peti chen, Yesu gantɛl tiŋsi ta fun pa ba kidikaalɛ tima a su chenchisa fidalɛ. 44Ba naa funɛ se boroborosi ta chen, ba nibaala duŋduŋ funɛ ya tusugsa nyuunwa.
Yesu Fun Val Ni Daha
45O fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni di ba la a la zu arŋa a la ji bɛɛŋ ti jibaŋ kinkin ti a la Bɛtsaida ka o ta nara tima nyinbaan ni a wa. 46Ba fun kaali ka o ta nara tima nyinbaan ni a kaali kuŋkule nyuuna bar nyɛni di o la sumi Koosa. 47Dusum funɛ wa biri, Yesu duŋduŋ fun a nyɛn jibaŋ ti ni ka o gantɛl tiŋsi ta fun a nyɛn arŋ ti ni a li bɛɛŋ ti bambaan ni. 48O fun na ba ka peha mo ba a li ni ti ni ba luk ku jibaŋ ti jili. O funɛ wa ya zimal hɛɛta yeligi saha, Yesu fun si a val ni daha ni a la ba wati a daŋ o gali ba ni. 49Doone ba maga fun a na un ka o val ni daha ni. Ba fun kpa un a yir lɛlɛ. 50Hansura fun kpak ba. Ba fun a huusi kinkan.
Yesu fun ŋɔ ba, “Ma ta ɔmi. Minnɛ. Ma nyɛ ma bara sɔɔni.” 51O fun wa zu arŋ ti a gbaari ba ni. Saha naa o fun wa zu arŋ ti, pe ti fun gil. O fun ya ba alaazibu a kaali a maga. 52O funɛ ya ba alaazibu chen, domi ba fa wa zim chenani Yesu fa kpa boroborosi ta a nyɛ zɛmɛ ta ni chen.
Yesu Fun Tiibi Wichɔɔrsa
53Ba fun la ji jibaŋ kinkin ti a fun la tel tɔhɔn naa ba yir Gɛnɛsarɛt a kpa arŋ ti a vɔu dooni. 54Yesu funɛ wa li arŋ ti tuhu ni, nara ta fun vaan a zim un. 55-56Yesu yaa fun gba a la tɔ zene awa tɔ wisa awa ŋmaana. Ba yaa funɛ nu di o wau, ba chɔ kaali ba damsa a la kpa ba wichɔɔrsa a du amaŋkasi ni a kaali yawa a la sumi un di o nyɛ wichɔɔrsi ta gbaŋsi o takta nɔ, chen ni ba zi na alaafɛu. Ba naa maga funɛ gbaŋsi o takta ti nɔ, ba fun na alaafɛ.
7Chenani Ju Tim Nawaalsa Fun Biksi Ya
1Farisi tim ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta bɔnɛ ba naa funɛ li Jɛrusalɛm a wa lagmi Yesu wati. 2Ba funɛ nyɛn o wati, ba fun wa na di o gantɛl tiŋsi ta funɛ chɔk ba chi ti kibɛgimnɛ, domi ba wa fun a sɛm ba nisa a kpa nin doŋa a di diwe.
3Farisi tim ta awa Ju tim maga ba wa kaa di diwe, see ba te sɛm ba nisawa. Ba funɛ ya chen a tiŋ ba nawaalsa nyinbaannɛ. 4Ba wara yau diwe a li yau ni, see ba te chaksi a a zi di. Ba gbanko funɛ tiŋ ba nawaalsa nyinbaan naa la biksi ba kisisi ba gbaŋsa, tempilsa awa lugɛ tempilsa a zi di.
5Farisi tim ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta fun a pɛɛsi un, “Yɛrɛ i gantɛl tiŋsi ta waa vɛ ya nawaalsi ta nyinbaan ti a kpa nin doŋa a di?”
6Yesu fun ŋɔ ba, “Ma ya nusun timwa. O funɛ ya wutirɛ chenani Koosa witiina Azaaya fun sɔbi ma wɛ saha digi a du Koosa sɛm tɔn ti ni. O funɛ ŋɔ,
‘Nara nama jɛɛmi min ba nyina nɛɛ,
amaa ba tusa wa to min ni.
7Ba kpa nibinsa chire a biksi nara a ŋɔ di a ya Koosa chire.
Chendaha ba jɛɛmi min yɔrirɛ.’
8“Maa tiŋ chenani Azaaya fun sɔbi saha digi chen. Ma wa gil Koosa chiksi ti a ta a la tiŋ ma nawaalsa nyinbaan.
9“Ma kpa ma titi zima a tiŋ ma titi chiksi aa vɛ tiŋ Koosa chiksɛ ta. 10Mosis funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi,
‘Ma nyɛ ma nyama awa ma numa jirima. Nara maga pini o nyana koo o niina zoma, ba kpu un.’
11Ma waa ka yaa biksi nara bun kam yaali di nar ŋɔ o nyana awa o niin ni di kina o zi kpa a suŋi ba ya ‘kɔban’ kinnɛ, chen mun ya, ‘Koosa kinnɛ’, 12ma wa zi la nɔɔni di o suŋi ba. 13Ma wa chɔk Koosa chiksɛ ta a li ma bun kam yaali dahaa? Ma funɛ kpa bun ka yaali damatau a dau a la biksi ma bisa di ba tiŋ a.”
Kin Naa Nyɛ Nibine Tuha Doŋ
14Yesu fun bukoo yir nara tima ba wa o wati. O fun ŋɔ ba, “Ma cheŋi ma diŋsa a nyɛ mu sɛm zu ma bambe ni nɛnɛ. 15Kin naa la zu ma tuha, o wara nyɛ ma doŋa, amaa kinkin naa la li ma nɔ ni, warɛ nyɛ ma doŋa. (( 16Ma naa kpak diŋsa aa nu, ma nyɛ a nu nɛnɛ.”))
17O funɛ gil zɛmɛ ta a kaali dama, o gantɛl tiŋsi ta fun wa pɛɛsi un o jɛɛgi ti mun. 18Yesu fun a pɛɛsi ba, “Ma gbanko wa kpak nɛhaa? Ma wa zim di kin naa la zu ma tuha, a waa kikoti nyɛ ma doŋaa? 19Ma loore o yaa zu ka ma la somi. O wara zu ma bambe ni.” Yesu fun ŋɔ ba a nama maga, chen ni ba wa zi bu chi diwe maga.
20O fun ŋɔ, “Kinkin naa la li ma bambe, waa nyɛ ma tum ma titi doŋa. 21Kinkin naa nyɛn ba tuhu ni, nibinsa lisi wu tagna a la tum sakaal tuma a la ŋmɛ a la kpu doŋa, 22a la tum chɔkumsa a la daŋni ba dɔŋtim kina a la tum dɔŋa wa tum tagna a la mur dɔŋa a la ya dɔŋa wa handɔta a la pin dɔŋ zoma a la daŋni sɔn, aa la tum womsi tima. 23Wu tagin naa maga yaa li ba bambe nɛɛ. A waa yaa nyɛ nibinsa kpak doŋa.”
Nihaan Digi Si Funɛ Su Yesu
24Yesu fun si dooni a kaali Taaya awa Saidɔn pulum. O funɛ la zu o dam chɔɔli dooni, o wa fun a daŋni nandigi zim di o nyɛn dam ti nɛɛ, amaa o sogli ti funɛ a li gbampulimu. 25-26Haan digi fun piin nu Yesu wɛ. Haan ti niina awa o nyana funɛ ya Girik timwa. Ba fun a lul un dooni. Alizin tagin fun a nyɛn o nihabichɛla nyuhu ni. O fun wa Yesu wati a wa gbiri o suwachak ni a sumi un di o duŋni alizin tagin ti a ta o be ti ni. 27Yesu fun ŋɔ haan ti ni, “Nyɛ ba te kpa diwe tima a nyɛ bichɛsi ni ba di puŋ. O wa deŋli wa ba kpa bichɛsi ta diwe a nyɛ vasi ni a di.”
28Nihaan ti fun ŋɔ, “Mu kunyana, o ya wutirɛ, amaa vasi ta ka yaa di diwe naa bichɛsi ta yaa di ka a chesi chen.”
29Yesu fun ŋɔ un, “Chenani i sɛm nan, mu nuu. Kila dama. Alizin tagin ti piin gil i be tiu.”
30O fun kaali dama ka o be chɔ kichɔɔli ni. Alizin tagin ti fun sir gil un.
Yesu Fun Tiibi Baal Naa Ya Diŋgbiti Tiina A Ya Wom
31Yesu fun a li Taaya pulum ni a bur kaali tɔhɔn naa ba yir Saidɔn a la gali un ni, a fun la gali Dɛkapɔlis pulum ni a la li Galili bɛɛŋ ti. 32O funɛ la tel dooni chen, ba fun kpa baal naa funɛ ya diŋgbiti tiina. O wa fun koti aa sɛm sɛma nɛnɛ. Ba fun a sumi Yesu di o kpa o nisa a gbaŋsi un, chen ni o zi na alaafɛu. 33Yesu fun a yir un a li zɛmɛ ta ni a kaali ba duŋduŋ a la kpa o naninsa lɛ a kpa tasi o diŋsi ni a tɔɔsi nantɔ a du o zulum ni. 34O funɛ ya chene ka o fun a nyini buudaha ni a heeli a ŋɔ baal ti ni a li o titi sɛm ni, “Ɛfata.” Chen mun ya, “nyɛ i diŋsi puk.”
35O diŋsi ta fun vaan puk. O zulum ti burgi. O fun a koti a sɛm sɛma nɛnɛ. 36Yesu fun ŋɔ ba kpok ni di ba fiɛŋ ba ŋɔ nandigi ni chenani yɛɛ, amaa ba funɛ vɛu a mɔɔli nidamata ni. 37Nara tima fun ŋɔ dɔŋ ni, “Kundɔŋ wa to baal nɔ zi vɛ koti a yaali. Hali o koti a tiibi diŋgbiti tima awa womna.” O fun ya ba alaazibu kinkan a vɛ weri.
8Yesu Fun Kpa Diwe A Dɛɛsi Nara Tusugsa Naasi
1A wuzuni ta gantɛl nɛɛ zɛmɛ kinkan fun lagmi a go Yesu. Kundɔŋ wa fun to ba zi di. Yesu fun yir o gantɛl tiŋsi ta a ŋɔ ba, 2“Nara nama wɛ kpak min sikirɛ, domi wuzu butora wa ba nyɛn mu wati a vɛ kpak diwe aa diili. 3N ta ba nyinbaan ni di ba la ba damsa awa lɔsa ni, ba zi la gbarigi nyinbaan niu. Ba bɔnɛ funɛ li bar bolile a wa.”
4O gantɛl tiŋsi ta fun ŋɔ un, “Ei, bar nɔ ya nyabaannɛ. Yɛrɛ ya kaa ya a na boroboro a nyɛ nara nama ni ba se?”
5O fun burgi a pɛɛsi ba, “Boroborosa ŋmɛnwa ma kpak ma wati?” Ba fun ŋɔ, “Boroborosa nɔpɛwa ya kpak ya wati.”
6O fun nyɛ zɛmɛ ta maga kani tɛɛnɛ ni ka o zer boroborosa nɔpɛ ta a sumi Koosa a du a ni, a chɔksi a a nyɛ o gantɛl tiŋsi ta ni di ba kpa a bɔni zɛmɛ ta. Ba fun kpa a a bɔni ba. 7Nyin wisa gbanko funɛ nyɛn ba wati. O fun a sumi Koosa a du a ni a zer a chɔksi a a nyɛ o gantɛl tiŋsi ta ni di ba kpa gbaari zɛmɛ ta. Ba fun kpa a a nyɛ ba. 8Ba fun se puŋ a ka. Kidikaali ta fun a su chenchisa nɔpɛ. Nara tima funɛ tel tusugsa naasiu. 9Ba funɛ se a peti chen, o fun ta ba nyinbaan ni, 10ka o wa o gantɛl tiŋsi ta fun la zu arŋa a la tel pulum naa ba yir Dalmanuta.
Ju Tima Funɛ Daŋni Ba Na Alaazibu Tum
11Farisi tim ta bɔnɛ fun wa Yesu wati a wa di un amɔrɛ a la daŋni o tum alaazibu tuma a biksi ba di ba zim di o kpok ti sir li Koosa watɛɛ. 12Yesu miisa funɛ mo unu. O fun heeli a ŋɔ, “Yɛrɛ ma zinan nibinsa daŋni mu tum alaazibu tuma maa na? N ŋɔ ma wutirɛ, kin nawara maa daŋni chen, n wa zi nyɛ ma na a.”
13O fun gil ba dooni a bur la zu arŋa a la ji bɛɛŋ ti jibaŋ kinkin ti.
Farisi Tima Awa Koor Hɛrɔd Biksi
14Ba funɛ daŋni ba la jibaŋ kinkin ti, ba fun a sugli ba diweu. Boroboro bɛgim duŋduŋnɛ ba fun kpa a du arŋ ti ni. 15Yesu fun ŋɔ ba, “Ma kpak ma titi nɛnɛ aa kidoso Farisi tim ta awa Hɛrɔd luri naa ba kpa a du boroboro ni.”
16O funɛ ŋɔ chene, ba fun a pɛɛsi dɔŋa, “Ya vɛ kpak boroboro daha o sɛm ya nann?”
17Yesu funɛ zimu di ba wa zim di Farisi tim ta biksirɛ o biksi ba chen, o fun pɛɛsi ba, “Ka yɛrɛ boroboro naa ma sugli chen wɛ muksi ma ka ma pɛɛsi dɔŋa nan? Ma bambisi ta nak ya bambi sitɛwaa? Ma ya wa vɛɛn zimm? 18Ma bambe siwɛɛ, ma se wa bur a naa? Ma se vɛ naali, ma diŋsa wara nuu? 19Ma wa bur a lisi chenani n fun zer boroborosa nyuun ta a chɔksi bɔni ma awa nara tusugsa nyuun ta chenn? Kidikaalɛ tima funɛ su chenchisa ŋmɛnwa?”
Ba fun ŋɔ, “Chenchisa fidalɛwa a su.”
20O fun bu pɛɛsi ba, “N funɛ bukoo zer boroborosa nɔpɛ ta a chɔksi bɔni ma awa nara tusugsa naasi ta chen, kidikaalɛ tima funɛ su chenchisa ŋmɛnwa?”
Ba fun ŋɔ, “Chenchisa nɔpɛ a su.”
21O fun bu pɛɛsi ba, “Ma ha wa vɛɛn zimm?”
Yesu Fun Tiibi Nyulum
22Ba fun wa tel tɔhɔn naa ba yir Bɛtseida a li Galili pulum ni. Ba funɛ wa tel dooni, nara bɔnɛ fun kpa nyulum digi a wa Yesu wati a wa sumi un di o kpa o nin a gbaŋsi un di o se lɛli. 23Yesu fun kpak nyulum ti nin a kpa un a li tɔhɔn ti ni a la tɔɔsi nantɔsa a du o se ni a kpa o nin a sak un ni a pɛɛsi un, “I koti a na doon niuu?”
24O fun a kpaŋi o titi a nyini a na ka dooni ya bɔr, a ŋɔ, “N na nibinsiwa ka ba val dooni a chi bugila.”
25Yesu fun bu kpa o nin a sak baal ti se ni. O fun bukoo a kpaŋi o titi kinkan di o nyini a na dooni nɛnɛ. 26Yesu fun ŋɔ, “Kila dama. Ta bu bur la tɔhɔn ti.”
Chenani Pita Fun Sɛm Yesu Wɛ
27Doone Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun si a kaali tɔsi naa nyɛn Sɛsarɛa Filipai pulum ni. Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, o fun pɛɛsi o gantɛl tiŋsi ta, “Yɛrɛ nibinsa yaa yir min?”
28Ba fun ŋɔ, “Bɔnɛ yaa yir hin Jɔn naa la chaksi nara wa ni ni chen. Bɔnɛ yir hin Ɛlaija. Bɔnɛ ka ŋɔ di Koosa witinsi tima digi bur wa.”
29O fun pɛɛsi ba, “Yɛrɛ ma ka yir min?” Pita fun ŋɔ, “Hin ya Kristo naa Koosa fun ŋɔ di o zi wa tumu wuzu digi chen.”
30Yesu fun ŋɔ ba, “Ma doso ma ta ŋɔ nandigi ni chen wɛ.”
Yesu Fun Sɛm Di O Zi Namsiu A Sou
31Doone o fun a biksi ba a ŋɔ, “Ba zi wa ya n waa nibine be n namsi kinkan. Tɔhɔn nihɛɛta, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta zi wa vɛu a kpu min. Amaa wuzu butora wuzu n zi si a li mu sou niu.” 32O fun a chaasi kin naa maga nɛnɛ wa si sɛm ni a biksi ba. Pita fun yir un a li cheŋcheŋa a galimi un. 33Yesu fun burgi a nyini a go o gantɛl tiŋsi ta a ŋɔ Pita ni, “Tur dooni, domi i lisi chi sintannɛ. Chenani i sɛm chen wa li Koosa wati. A li nibinsa watɛɛ.”
34Yesu fun a yir o gantɛl tiŋsi ta awa zɛmɛ ta a ŋɔ ba, “Nar la daŋni o tiŋ min, o vɛ o tutɔ a zer o daakakli a baasi a tiŋ min. 35Nar la daŋni o si sɛrɛ wa o tutɔ nyɛni, o zi wa chelu. Nar ka kpa min awa Koosa laaboor weri ti a te o tutɔ nyɛni, o zi wa na Koosa mi faliu. 36Nar koti a na tɛɛnɛ maga lɛmlɛm, baŋ nyɔɔrrɛ o wa di? O wa zi wa na Koosa mi fali ti. 37Baŋnɛ nibine zi bukoo zer a kpiŋi a na lɛmlɛm titi? 38Zinan nara vɛ Koosirɛ kinkan a la tum tum tagna. Nar kpa hiisa a du mu biksi nɔ ni lalaknɔ, saha naa n waa nibine be wa bur wa awa Koosa jirima awa o malaikasi ta, n gbanko zi wa kpa hiisau a du un ni.”
91Yesu fun ŋɔ ba, “Maa nu mu wati. Ma bɔnɛ nyɛn bar nɔ, ma wa zi sou hali Koosa zi wa dɔ nara wa kpok ni.”
Chenani Yesu Si Fun Chaani A Chi Nha
2A wuzu bunɔra gantɛl ni, Yesu fun yir Pita, Jems, awa Jɔn. Ba fun la zini bi digi nyuha a nyɛn doon ba duŋduŋ. Ba funɛ nyɛn doon, Yesu si nyine fun a chɛrgi ba suwachak ni. 3O kilaarɛ gbanko fun chɛrgi a pilimi kinkan aa chaani. Nandigi wa to tɛɛnɛ nɔ ni a la zi koti a chaksi o kina a pilimi a du chen. 4Ba fun a nyini ka Ɛlaija awa Mosis fun nyɛn Yesu wati a sɛm sɛma. 5Pita fun ŋɔ Yesu ni, “Mu kunyana, o ya wu werire ya nyɛn bar nɔ nan. Nyɛ ya du lɛuwa atora a nyɛ ma, chen ni i kpak kibɛgim, Mosis kpak kibɛgim, Ɛlaija gbanko kpak kibɛgim.” 6O fun sɛm hansura sɛmwa, domi o wa fun zim chenani o sɛm chen. Hansura funɛ kpak ba kinkan.
7Doone dobaal fun wa tɔ ba, zuuuu. Ba fun nu ta dobaal ti ni ka o ŋɔ, “N be daŋni nɛɛnɛ. Maa nu o sɛma.” 8Ba funɛ nu peti, ba fun a nyini a go. Ba wa fun bukoo na nandigi amaa Yesu duŋduŋ funɛ nyɛn ba wati dooni.
9Saha naa ba fun li bi ti nyuhu ti a tu wa chen, Yesu fun ŋɔ ba, “Kinkin naa ma na nan, ma fiɛŋ ma wa sɛm nandigi ni, hali a wuzu naa mu waa nibine be zi wa si a li mu sou ni.”
10Ba fun kpa o sɛm ta a du ba tuhu ni a pɛɛsi dɔŋa o sou siili ti mun. 11Ba fun pɛɛsi Yesu, “Yɛrɛ Koosa chiksɛ nibiksɛ ta yaa ŋɔ di Ɛlaija kaa te wa a zi nyɛ Koosa Kristo ni?”
12O fun ŋɔ ba, “Wutirɛ, Ɛlaija funɛ sir te wau a wa ya kina maga siri. Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni, n waa min nibine be wa wa, ba zi wa zɛɛmi min a namsi min. Yɛrɛ ba fun sɔbi chen? 13Maa nu n wati. Ɛlaija funɛ piin wau. O funɛ wa, ba fun ya un chenani ba daŋni a chi chenani ba sɔbi a du Koosa sɛm tɔn ti ni chen.”
Yesu Fun Duŋni Alizin Tagin A Li Be Digi Ni
14Ba wa un funɛ sɛm peti, ba fun wa tel o gantɛl tiŋsi ta bɔnɛ wati ka nara kinkan fun chiŋi a go ba. Ba wa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta funɛ di amɔrɛ. 15Zɛmɛ ta funɛ wa na Yesu, o fun jɛri ba kinkan. Ba fun chɔ a la pu un a zaami. 16Yesu fun pɛɛsi ba, “Yɛrɛ ma wa ba di amɔrɛ chen ni?”
17Zɛmɛ ta nidigi fun ŋɔ un, “Mu kunyana, alizin tagin nyɛn mu be nyuhu ni. O ya diŋgbiti tiina awa womnɛ. 18Alizin tagin ti yaa si un ni a zer un lɔ tɛɛnɛ ni. Saha naa maga o yaa zer un lɔ. Nantɔ fukla yaa li o nɔ ni ka oo se o nyina. O bara maga gigmi. N sumi i gantɛl tiŋsi ta di ba duŋni alizin tagin ti a li mu be ti ni. Ba wa fun koti a duŋni un.”
19Yesu fun ŋɔ un, “Ma zinan nara se wa su min. Saha yɛrɛ mu kaa nyɛn ma wati hali ma wa zim min? Saha yɛrɛ n zi ya ma kanyita? Kpa be ti kuwa mu wati.” 20Ba fun kpa un a wa. Alizin tagin ti funɛ wa na Yesu, o fun bukoo si kinkan a zer be ti a lɔ tɛɛnɛ ni.
O fun a bilimsi. Nantɔ fukla a li o nɔ ni. 21Yesu fun pɛɛsi be ti nyana, “Saamurɛ alizin tagin ti kpak un?”
O nyan ti fun ŋɔ, “O bichɛsi nɛɛ o kpak un. 22Saha maga o yaa fun zer unu a lɔ din ni. Saha maga o ka yaa fun zer unu a lɔ ni ni a daŋni o kpu un. Nyini ya namsi. I zi koti a ya kundɔŋ a suŋi ya, i suŋi ya.”
23Yesu fun pɛɛsi un, “Yɛrɛ i lisi i bambi ni di n waa kikoti a suŋi hin? Nibine naa si suɛɛ, o zi kotiu a tum kina maga.”
24Be ti nyan ti vaan la nɔɔni a ŋɔ, “N si suu, amaa o wa mak min. Suŋi min.”
25Ba funɛ sɛm chene, nidamata fun chɔ a wa Yesu wati. Yesu funɛ wa na ba, o fun vaan ŋɔ alizin tagin ti ni, “Hin alizin tagin naa nyɛ be nɔ ya diŋgbiti tiina awa wom, n ŋɔ hinu, kili be ti ni a ta bu nyɛn un ni.”
26Alizin tagin ti fun huusi kinkan a si un ni kinkan a li. O funɛ wa li un ni, ba nidamata fun ŋɔ di o sou. 27Yesu fun kpak be ti nin a zer un chiŋsi.
28Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta funɛ la zu dam ti ba duŋduŋ, ba fun pɛɛsi un, “Yɛrɛ ya vɛ koti a duŋni alizin tagin ti a taali?”
29O fun ŋɔ ba, “Nan alizin tagin nɔ ka ma vɛ sumi Koosa nɛnɛ, ma wa kikoti a duŋni un a ta.”
Yesu Fun Bu Sɛm O Sou Ti Wɛ
30Ba fun a gil dooni a la gali Galili ni a la. Ba funɛ la chene, Yesu wa fun a daŋni nandigi zim ba wɛ, 31domi o funɛ biksi o gantɛl tiŋsi ta kin naa la zi wa yau. O fun ŋɔ, “Ba zi wa kpa n waa nibine beu a du ba naa la zi wa kpu min nin niu. Amaa ba wa kpu min, wuzu butora wuzu n zi si mu sou niu.”
32O funɛ ŋɔ nan, ba wa fun zim o sɛm ta mun, amaa ba funɛ ɔmu di ba pɛɛsi un.
Anti Ya Nihɛɛ A Li Ma Tuhu Ni?
33Ba funɛ wa tel tɔhɔn naa ba yir Kapɛrnaum a zu dama, o fun pɛɛsi ba, “Ya funɛ nyɛn nyinbaan ni a wa chen, baŋ sɛmwa ma funɛ sɛm chen?”
34Ba fun a moori. Nyinbaan nɛɛ ba fun a di zenzen amɔrɛ wɛ. Chendaha ba fun a moori. 35Yesu fun a kani a yir o gantɛl tiŋsa fidalɛ ta ba wa o wati. O fun ŋɔ ba, “Maa gil suwachak tiina daŋni. Nar kpa o titi a burgi bichɛl tiina a tum a nyɛ o dɔŋtim ni, waa ya suwachak tiina.” 36O fun zer bichɛla a nyɛ o chiŋi ba bambaan ni a kpa o nin a kok un a ŋɔ ba, 37“Nar la bichɛla nɔ a du di oo tiŋ min daha, minnɛ o la du chen. Nar la min, naa tum min chene o la du.”
Ba Naa La Tum Yesu Tuma Wɛ
38Jɔn fun ŋɔ un, “Mu kunyana, ya funɛ na baal digirɛ ka o kpa i sɔn aa duŋni alizin tagna a li nara ni. O wa fun ya ya nidigi. Chendaha ya fun ŋɔ un di o gil.”
39Yesu fun ŋɔ ba, “Ma bu na un ka o ya chen, ma ta nyɛ o gili. Nar kpa n sɔn aa tum alaazibu tuma, a gantɛl ni o wa kikoti a chɔk n sɔn lalaga. 40Nar wa ya vɛ yo dɔŋa, ya wa un ya nibɛgimnɛ. 41Wutirɛ n sɛm ma, nar kpa ni tama a nyɛ ma di ma nyɔ domi maa ya Kristo nitiŋɛ daha, Koosa zi bɔ un o chimu.”
Ma Ta Bur A Li Yesu Tiŋi Ni
42“Nar wa na bichɛla naa si su min a la mur un di o tiŋ wu tagna nyinbaannɛ, ba kpa ŋmɛn a vɔu nam a zer laari o baŋna a kpa la yo du mɔɔga ni, chen fun zi bɔ o nyɛniu. 43-44Nibine kpa o nin a tum tum tagna aa tiŋ tum tagna nyinbaan, o teŋ o nin ti a yo ta, domi nibine naa kpak nin bɛgim a kpak Koosa miisa, waa bɔɛɛ wa o kpak nisa lɛ a la zu din dama. 45-46Nibine ka kpa o naŋgeri a tum tum tagna aa tiŋ tum tagna nyinbaan, o teŋ o naŋgeri ti a yo ta, domi nibine naa kpak naŋgeri bɛgim a kpak Koosa miisa, waa bɔɛɛ wa o kpak naŋgere alɛ a la zu din dam ti. 47Nibine ka kpa o si a tum tum tagna aa tiŋ tum tagna nyinbaan, o yisi o si ti a yo ta, domi nibine naa kpak si bɛgim a kpak Koosa miisa, waa bɔɛɛ wa o kpak se alɛ a la zu din dam ti.
48‘Vugilsa wara siti dooni. Din ka wara dusi.’
49“Koosa zi kpa din a yuksi nara maga a chi chenani ba yaa kpa yisa a yuksi disa ni chen. Maa ya chen, ma tusa zi mɛlsiu a chi ba yaa kpa yisa a du disa ni di o lɛm chen.
50“Yisa mɛlsɛu, amaa o mɛlsi ti wa peti, yɛrɛ ba zi koti a bu ya o lɛm? Adaha ma wa ma dɔŋtima ma ka lɛm dɔŋ ni a chi yisa yaa nyɛ disa lɛm chen.”
10Yesu Fun Biksi Ba Haan Vɛɛli Wɛ
1Yesu fun li dooni a kaali Judia pulum a la ji Jɔɔdan jibaŋ kinkin ti. Nara kinkan fun wa lagmi o wati. O fun biksi ba Koosa wɛ. O yaa fun a biksi ba Koosa wɛ aa la.
2Farisi tim ta bɔnɛ fun wa di ba wa mo o lo a na o galimsa. Ba fun pɛɛsi un, “Nar duŋni o haan a ta, chen ya chiree?”
3Yesu fun burgi a pɛɛsi ba, “Yɛrɛ Mosis fun biksi ma di ma tiŋ?”
4Ba fun ŋɔ un, “Mosis funɛ ŋɔ ya di nar vɛ o haan, o sɔbi tɔn a biksi nara di o vɛ unu.”
5Yesu fun ŋɔ ba, “Ma bambe ya bambi siwɛwa. Chendaha Mosis fun sɔbi chen di maa tiŋ. 6Saha naa Koosa fun naami tɛɛnɛ nɔ a li o piili ni, nibaal awa nihaannɛ o fun naami, 7a ŋɔ di chen weru di nibaal zi gil o nyana awa o niinau a kpa haan, chen ni ba nara balɛ ta zi burgi nibɛgimu. 8O kpa haan, ba nara balɛ ta wa bu ya nara balɛ. 9Adaha ba naa Koosa fun a nyɛ ba burgi nibɛgim chen, o wa deŋli di nibine nyɛ ba nyinbaan di ba waligi dɔŋ ni.”
10Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta funɛ wa kaali dama, ba fun kpa sɛm nɔ a pɛɛsi un. 11O fun ŋɔ ba, “Nar vɛ o haan a bu kpa haan digi, o tum galimsau o du a haan ti ni. O ya chɔkumsi tiinne. 12Nihaan ka vɛ o baal a bukoo yu baal digi, o tum galimsau a du o baal ti ni. O gbanko ya chɔkumsi tiinne.”
Yesu Fun Sumi Koosa A Nyɛ Bichɛsi Ni
13Nara bɔnɛ fun kpa ba bisa a wa Yesu wati di o kpa o nisa a gbaŋsi ba a du ba alaafɛ. O gantɛl tiŋsi ta fun a nyiigi ba. 14Yesu funɛ wa na chen ni, o fun na paan a ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ma nyɛ bichɛsi ta kuwa n wati. Ma ta duŋni ba. Ma wa zim di ba naa se su min a chi bichɛsa, ba waa nyɛn Koosa koor ti nii? 15Ma nyɛ mu ŋɔ ma nan. Nar la nɔɔni a chi bichɛla di Koosa dɔ un, Koosa zi wa dɔ unu.” 16Yesu fun kpa bichɛsi ta a nɔŋ o naŋgere ni a kpa o nisa a saksi ba ni a du ba alaafɛ.
Bunɔɔn Naa Funɛ Ya Kin Tiina
17Yesu fun li dooni a la bar digi chen. Baal digi fun wa chem un a gbiri o suwachak ni a pɛɛsi un, “Mu kunyan weri, yɛrɛ n kaa ya a wa na Koosa miisa naa vɛ kpak bɔ?”
18Yesu fun burgi a pɛɛsi un, “Yɛrɛ i yir min i kunyan weri? Nandigi wa to a koti a ya nibin weri hali o wa peti see Koosa duŋduŋ. 19I piin zim Koosa chiksɛ tau. Koosa funɛ ŋɔ di,
‘Ma ta kpuuli a ta ŋmɛɛli a gil chɔkumsi tuma a ta suni wɛ a nyɛ dɔŋ ni aa gil dɔŋ diili.
Ma nyɛ ma nyama awa ma numa jirima.’ ”
20O fun ŋɔ, “Mu kunyana, kin naa maga n fun tiŋ n bichɛsi ni hali wa zinan.”
21Yesu fun nyini baal ti. O wɛ ya un lɛmlɛm kinkan ka o fun ŋɔ un, “Wu bɛgim kaɛɛ i ha vɛ yaali. Kila a la kpa i kina maga a yogli a kpa malɛ ta a nyɛ fara tim ni. I ya chen, i zi wa na kinau a li Koosa wati a wa tiŋ min.” 22Yesu funɛ wa ŋɔ un nan chen, domi o funɛ kpak wu damatau. O tuha fun chɔk. O fun a nyakmi o se a fun si a kaali.
23Yesu fun a nyini nara tima a go a ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ba naa ya kin tima, o zi bɔm ba watiu hali ba wa koti a zu Koosa koor ti.”
24O funɛ wa ŋɔ chen, alaazibu fun kpak ba kinkan. O fun bukoo ŋɔ, “Mu bisa, wutirɛ ba naa la lisi ba kidamata wɛ, o zi wa bɔmu wa ba gil ba kin ta hali ba wa koti a zu Koosa koor ti. 25Bɔla koti zu nɛɛsi bɔ, kin tima gbanko zi koti a wa zu Koosa koor ti.”
26O ya o gantɛl tiŋsi ta alaazibu kinkan a kaali a maga. Ba fun ŋɔ dɔŋ ni, “O chi nan, anti la zi koti a zu Koosa koor ti?”
27Yesu fun a nyini ba a ŋɔ, “O li nibinsa wati, ba wa kikoti a zu Koosa koor ti. Domi o li Koosa wati, kundɔŋ wa to o zi ya a vɛ koti.”
28Doone Pita fun ŋɔ un, “Kina, ya gil ya kina magau a tiŋ hin.”
29Yesu fun ŋɔ, “Wutirɛ n kaa ŋɔ ma nan. Nar gil o dama, o maanasa, o niinbisa, o nyana, o niina, o bisa awa o ŋmaha mu wa laaboor weri ti daha, 30Koosa zi wa bɔ un o chimu a bukoo gbaari un kinkan, chen ni o zi bukoo na damsau, maanasa, niinbisa, numa, bisa awa ŋmaana, a na namsi a gbaari lalaknɔ a kpak Koosa miisa naa vɛ kpak bɔ. 31Nara kinkan ba naa te suwachak a ya nihɛɛta lalaknɔ, ba zi wa burgiu a tiŋ gantɛl. Ba naa ka tiŋ gantɛl, ba zi wa burgi nihɛɛtau a te suwachak.”
Yesu Fun Bukoo Sɛm O Sou Ti Wɛ
32Ba fun nyɛn nyinbaan ni a la Jɛrusalɛm. Yesu fun te ba maga suwachak a gba aa la Jɛrusalɛm. O fun ya o gantɛl tiŋsi ta alaazibu. Ba naa maga funɛ tiŋ un, hansura fun a kpak ba maga. O fun waligi o gantɛl tiŋsa fidalɛ ta a ŋɔ ba chenani ba zi wa ya un, 33a bukoo ŋɔ, “Maa nu, chenani yaa la Jɛrusalɛm nan, ya wa tel dooni, ba zi wa kpak n waa min nibine beu a kpa min a du Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta nisa niu. Ba zi wa di mu sou sɛriau a kpa min du ba naa vɛ ya Ju tim nisa ni. 34Ba zi wa mɔmsi min a tɔɔsi nantɔsa a du min ni a tuk min a kpu min. Wuzu butora wuzu Koosa zi lɛli minu a li mu sou ni.”
Jems Awa Jɔn Fun Sumi Yesu
35Doone Jems awa Jɔn, Zɛbɛdi bisa, fun wa Yesu wati a wa ŋɔ un, “Ya kunyana, wu digirɛ yaa daŋni ya sumi hin i ya a nyɛ ya.”
36O fun pɛɛsi ba, “Baŋnɛ maa daŋni n ya a nyɛ ma?”
37Ba fun ŋɔ un, “Saha naa i wa di i koor ti, ya waa kaa wa ya i mun nikanɛ, digi wa kani i nindil ni, digi ka wa kani i ningal ni.”
38Yesu fun ŋɔ ba, “Kin naa ma sumi chen, ma wa zim chenani o kaa wa du o gantɛl ni. Namsi naa n kaa wa namsi nan, ma gbanko zi wa namsi chenuu?”
39Ba fun ŋɔ un, “Ya zi kotiu.” Yesu ŋɔ ba, “Wutirɛ namsi naa mu kaa wa namsi chen, ma gbanko zi wa namsi chenu. 40Amaa mu mun nindil nikani awa mu mun ningal nikani, Koosa piin lisi ba a chiŋsiu, chen ni ba zi wa kani dooniu. N waa laata dɔ ba lisi.”
41O gantɛl tiŋsa nar fi funɛ nu chenani Jems awa Jɔn fun pɛɛsi Yesu, ba na paan kinkan a du ba ni. 42Yesu fun lagmi ba a ŋɔ, “Ma waa zim chenani o du ba naa vɛ ya Ju tim wati. Ba naa la yir ba titi koorsa, ba wa dɔ ba tɔhɔn ti tima a la biksi ba kpok. Ba nihɛɛta gbanko biksi ba kpok, 43amaa o wa lawa ma ya chen. 44Nar la daŋni o wa ya ma koora, see o tum a chi yoma a nyɛ ma. 45N waa min nibine be wa fun wa di n wa dɛu tumtumsa di ba wa tum a nyɛ min. N ka funɛ wau di n wa tum a nyɛ tɛɛnɛ nɔ nara nɛɛ a sou a la ba nyuuna a nyɛ ba.”
Yesu Fun Tiibi Bartimius
46Ba funɛ wa tel tɔ digirɛ ba yir Jɛriko. Nidamata fun lagmi o wati. Ba funɛ wa a la li dooni, baal digi fun nyɛn doon a kani nyinbaan nɔ ni. Ba yir un Bartimius, Timius be. O fun ya nyulumnɛ a la sumi kina. 47O funɛ nu di o ya Yesu Nazarɛtrɛ a kaali chen, o fun a tɛsi a yir un a ŋɔ, “Yesu hin koor Devid bi luli. Ɔm min siki a suŋi min.”
48Ba naa funɛ nyɛn doon chen, tɛsi di o gil chɛɛma, amaa o fun vɛ a tɛsi kinkan a kaali chenani o fa te tɛsi chen, a yir un a ŋɔ, “Yesu, hin koor Devid bi luli. Ɔm min siki a suŋi min.”
49Yesu fun chiŋi a ŋɔ di ba yir un o wa.
Ba fun yir un a ŋɔ, “Nyɛ i bara sɔɔni ka i si a wa. O yir hinu.”
50O fun a ur o gar a ta a si chiŋi a kaali Yesu wati.
51Yesu fun pɛɛsi un, “Baŋnɛ ii daŋni mu ya nyɛ hin?”
O fun ŋɔ, “Mu kunyana, muu daŋni i lɛli mu se nawa a nyɛ min.”
52Yesu fun ŋɔ un, “Kila. I si suuli nyɛ i se ta lɛliu.”
O se ta fun vaan lɛli. O fun tiŋ Yesu a kaali.
11Yesu Fun La Zu Jɛrusalɛm
(Mat. 21.1-11; Luk 19.28-40; Jɔn 12.12-19)
1Ba fun wa tel tɔsi naa ba yir Bɛtfaji awa Bɛtani, awa bi naa ba yir Ɔlif chen a wa dugli Jɛrusalɛm. Yesu fun a tum o gantɛl tiŋsa nara balɛ a ŋɔ ba, 2“Ma te ya suwachak a la zu tɔhɔn ti. Ma vaan la zu dooni, ma zi na kokum be pɔlu ka ba vɔu un chiŋsi dooni. Nandigi ha wa zini un. Ma pur un a kpa wa. 3Ma wa pur un ka nandigi wa pɛɛsi ma, ‘Yɛrɛ ma pur un?’ Ma ŋɔ un, ‘Ya kunyana la daŋni un. O wa peti, o zi nyɛ ya kpa un bur wau lalaga.’ ”
4Ba fun kaali a la na kokum be pɔl ti ka ba vɔu un chen a chiŋsi dam ti bulzɔɔnɔ ni. Ba fun pur un. 5Ba funɛ pur un chene, ba naa chiŋi dooni fun pɛɛsi ba, “Yɛrɛ ma pur un?”
6Ba fun ŋɔ ba chenani Yesu ŋɔ ba chen ka ba fun nyɛ ba pur un a kpa un ba kaali Yesu wati. 7Ba funɛ wa tel o wati, ba ur ba kilaarɛ bɔnɛ a saksi kokum be pɔl ti ni. Yesu fun zini a kani un ni. 8Nidamata fun a kpa ba gata a pogli a bɛrigi nyinbaan ni di Yesu kpa kokum ti a val a daha ni. Bɔnɛ ka fun kaali nyinbaan nɔ a la teŋsi bugil hulsa a wa bɛrigi dau. 9Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, ba naa funɛ te o suwachak awa ba naa funɛ tiŋ o gantɛl, ba maga fun a nyɛ un jirima a la chɛɛmi a ŋɔ, “Tabarkala. I waa naa Koosa tum chen, yaa zaami hinu kinkan. 10Koosa suŋi hin a suŋi i nawaal Devid koor ti naa i zi wa di. Zinan ya pɛgi ya kunyan Koosau.”
11Yesu funɛ wa tel Jɛrusalɛm, o fun la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti a nyini aa go kina maga a li kaali. Domi nha funɛ wa chel, Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta wa fun nyɛn doon vusi, amaa ba funɛ buru a kaali Bɛtani.
Yesu Fun Ŋɔ Nɔ A Nyɛ Bugil Digi Ni
12Chɔɔsa funɛ wa pisi, ba fun bu si Bɛtani ni a li kaali. Lɔsa fun wa kpak Yesu. 13O fun na bugil naa ba yir ‘fig’ ka o kpak kpachaga a chiŋi bar boli ni. O fun kaali o mun a daŋni o di o nɔna. O ka wa fun na kundɔŋ. Kpachak duŋduŋnɛ o fun kpak. O nɔni saha ha wa fun tel. 14Yesu fun ŋɔ bugil ti ni, “Nandigi wa zi bu di i nɔna zinan wuzu nɔ kpa la saha maga.” O gantɛl tiŋsi ta fun nu chen.
Yesu Fun La Zu Koosa Bar Jɛɛmi Dama
(Mat. 21.12-17; Luk 19.45-48; Jɔn 2.13-22)
15Ba fun la tel Jɛrusalɛm. Yesu fun la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti ka niyogle awa niyawɛ fun nyɛn dooni. O fun la duŋni ba maga a li dooni. O fun burgi malɛ nichɛrɛ tima tebulsa a naa funɛ chiŋi dooni, a burgi ba naa la yogli kosa chen kuta a ta. 16O wa fun la nɔɔni di nandigi bu kpa kundɔŋ a la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti tuhu ni. 17O fun vɛɛn biksi nara tima. O funɛ biksi ba chene, o pɛɛsi ba, “Ma wa zim chenani ba fun sɔbi a du Koosa sɛm tɔn ti ni chenn? Ba funɛ sɔbiu di,
‘N dam nɔ ya nara maga Koosa bar jɛɛmi damnɛ.’
Ba funɛ sɔbi nannɛ, amaa ma waa kpa a burgi ŋmɛɛrsa bar kani.”
18Doone Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta fun a nu chenani yɛɛ aa dɛu nyinbaan chenani ba zi ya a kpak Yesu a kpu un. Ba yaa fun a ɔm di ba kpu un, domi o biksi ti yaa fun a ya zɛmɛ ta alaazibu kinkan.
19Zaazɔn saha funɛ wa tel, Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun li tɔhɔn ti ni.
Chenani Bugil Naa Yesu Fun Ŋɔ Nɔ Nyɛ Chen Biksi Ya
20Chɔɔsa funɛ wa pisi, ba fun wa a daŋni ba gali bugil ti ni. O luta fun a pɔ ka bugil ti hul. 21Pita fun a lisi Yesu sɛm ta a ŋɔ un, “Kina, bugil naa i fun ŋɔ nɔ a nyɛ chen, o maga hulu.”
22Yesu fun ŋɔ ba, “Ma nyɛ ma se su Koosa. 23Ma nyɛ n ŋɔ ma, ba naa maga se su Koosa ka ba ŋɔ bi nɔ ni di o si a chel bɛɛŋ nɔ ni a vɛ beeli, o zi siu. 24Maa daŋni kundɔŋ aa sumi Koosa, ma sumi un wa se suuli. Ma sumi un wa se suuli, Koosa zi nyɛ mau. 25Saha naa maga ma yaa wa daŋni ma sumi Koosa, ma yaa kilisi. Nandigi tum tum tagin a nyɛ ma, ma te gil o wu tagin a nyɛ un a kisumi Koosa.” (( 26Amaa ma ka vɛ gil tum tagna naa nara tum a nyɛ ma, ma kunyan Koosa naa nyɛn o tɔha ni, gbanko wa zi gil ma tum tagni ta a nyɛ ma.))
Kpok Naa Nyɛ Yesu Tum O Tuma
27Ba fun a bur wa Jɛrusalɛm a la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti. Yesu funɛ val dooni, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta, Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa tɔsi nihɛɛti ta maga fun wa lagmi o wati, 28a pɛɛsi un, “Anti kpa kpok nɔ a nyɛ hin i koti aa tum tum na nan? Anti nyɛ hin nyinbaan di i val aa kiya nan?”
29Yesu fun ŋɔ ba, “N gbanko kpak pɛɛsiu a zi pɛɛsi ma. N pɛɛsi ma ka ma koti a ŋɔ min o mun, n gbanko zi biksi ma naa nyɛ min kpok ti muu tum kin naa maga chenu. 30Tɔ. Jɔn naa funɛ chaksi nara wa ni ni chen, Koosa funɛ nyɛ un chen kpok ti akoo nibinsiwaa?”
31O funɛ pɛɛsi ba chene, ba di dɔŋa wa amɔrɛ a ŋɔ, “Ya ŋɔ di Koosa funɛ nyɛ un chen kpok ti, o zi burgi a pɛɛsi yau, ‘Yɛrɛ ya se fun vɛ su un?’ ” 32Bɔnɛ fun ŋɔ, “Ya ka wa kiŋɔ di nibinsa funɛ nyɛ un chen kpok ti, zɛmɛ ta zi na paanu a du ya ni, domi ba yir Jɔn Koosa witiinne.” 33Ba fun ŋɔ Yesu ni, “Ya wa zim.”
Yesu ka fun ŋɔ ba, “N gbanko wa zi biksi ma naa nyɛ min kpok ti muu tum kin naa maga chenu.”
12Yesu Fun Ŋɔ Ba Tumtumsa Ba Naa Il Ŋmaha Wɛ
1Yesu fun bukoo jɛɛgi jɛɛgɛ a nyɛ ba, “Baal digi funɛ nyɛn doon a par o ŋma we. O fun baŋsi daasa a go un a du chɛɛnsa a baŋsi zaŋa a dɛu tumtumsa di ba wa il o ŋma we ti. O funɛ wa ya chen maga peti, o fun bu kaali tɔ bar boli. 2Chɛɛnsa pini saha fun wa tel, o fun tum o dam be o tumtumsi ta wati di o la la chɛɛnsi ta bɔnɛ a wa. O fun kaali ba wati. 3Ba fun kpak un a tuk a vɔm un chɛɛnsi ta a duŋni un a ta. O fun bur a kaali. 4Ŋma we ti tiina fun bukoo a tum o dam be digi ba wati. Ba fun bukoo kpak un a tuk a fur o nyuha a du un hiisa. 5O fun bukoo tum nara bator tiina. Ba fun kpu un. Ba funɛ ya chene saha maga a tuk bɔnɛ aa kpu bɔnɛ. 6O sɛmbiri be daŋni duŋduŋ funɛ wa ka, ŋmaha ti tiina fun ŋɔ o titi ni, ‘N zi tum n titi beu. O la doon, ba zi nyɛ un jirimau.’ O fun tum un. O kaali ba wati. 7O tumtumsi ta funɛ na o be ti, ba fun ŋɔ dɔŋ ni, ‘Be nɔ nyana wa sou, o zi la o kina magau. Adaha ma nyɛ ya kpu un, chen ni ka o nyan ti wa sou, o kin ta zi burgi ya kinau.’ 8Ba fun la kpak un a kpu a lɛrgi un a li ŋma we ti ni.
9“Ma zim chenani ŋma we ti tiina zi wa ya bau? O zi wa kpak bau a kpu a kpa o ŋmaha ti a bu nyɛ nara bɔnɛ ni.” 10Yesu fun pɛɛsi ba, “Ma ha wa karimi Koosa sɛm tɔn ti aa zim o mun doonani o ŋɔ di,
‘Buŋkul naa tɛsaalsa fun vɛ chen,
waa ya buŋkul kpok aa ya kibirigii?
Koosa zi kpa unu a baŋ dɛ ti zɛchik ni.
11Koosa tuma funɛ chi chene.
O fun ya ya alaazibu kinkan.’ ”
12Yesu funɛ wa sɛm a nama maga a peti, o dɔma fun zim di ba warɛ o kpa lagmi dɔŋ ni a nyini a la jɛɛgi jɛɛgɛ. Ba fun a daŋni ba kpak un, amaa zɛmɛ ta daha hansura fun kpak ba. Ba gil un a kaali.
Lampo Bɔɔli Wɛ
13Ba fun burgi a nyini Farisi tim ta bɔnɛ awa Hɛrɔd nitiŋɛ bɔnɛ di ba la mo o lo a na chenani o zi sɛm ka ba na nyinbaan a kpu un. 14Ba fun wa ŋɔ un, “Ya kunyana, ya zimu di i ya wuti tiinnɛ. I bak wa to chenani nibinsa sɛm i wɛ. I wara ɔm nibin zene se wa wuti ti sɛmi. Ya yaa bɔ ya lampo a nyɛ koorsi ta nyuhu tiina Siiza ni, chen weru koo o wa wer? Ya yaa kibɔ koo ya ta bɔɔlii?”
15Yesu fun zim di ba daŋni ba mo o lore. O fun pɛɛsi ba, “Yɛrɛ murirɛ ma mur min nan? Ma kpa malɛ ta a wa n na.”
16Ba fun kpa a a wa o wati. O pɛɛsi ba, “Anti nyuha awa o sɔn sak a ni nan?”
Ba fun ŋɔ, “Koor Siiza nyuha awa o sɔnnɛ.”
17O fun ŋɔ ba, “Tɔ, ma kpa koor Siiza kina a nyɛ un a ka kpa Koosa kina a nyɛ un.”
Ba funɛ nu chen, o fun ya ba alaazibu kinkan.
A Wuzu Naa Nara Maga Zi Wa Si Ba Sou Ni
18Doone ba naa ba yir Sajusi tim chen bɔnɛ fun wa o wati. Ba yaa fun a ŋɔ di nara siwɛɛ, ba wa zi bu koti a si ba sou ni. 19Ba fun ŋɔ Yesu ni, “Ya nawaalsa nihɛɛ, Mosis, funɛ biksi ya a li Koosa sɛm tɔn ti ni, ‘Nandigi kpa haan ka o wa o haan ti vɛ luli ka o sou, ya nyɛ o niinbe kpa o maan ti haan ti a lul bisa a nyɛ o maan ti ni, chen ni o sɔn wa zi sou.’ 20Nibaala nara banɔpɛ funɛ nyɛn dooni, a ya niin bɛgim awa nyan bɛgim bisa. Ba nihɛɛ fun wa si a kpa haan. O wa o haan ti wa fun lul be ka o baal ti sou. 21Doone nara funɛ sak un ni chen ka kpa o haan ti, o wa o gbanko wa fun lul be ka o gbanko sou. Ba tora tiin ti gbanko funɛ ya chene. 22Ba nara banɔpɛ ta maga fun kpa luhaan ti. Ba nidigi wa un wa fun lul be, ka ba maga siti. Haan ti gbanko fun wa sou. 23Tɔ. A wuzu naa nara maga zi wa si ba sou ni, haan nɔ, anti kaa wa dɔ un? Ba nara banɔpɛ ta maga funɛ kpa unu.”
24Yesu fun ŋɔ ba, “Ma wa zim Koosa sɛm tɔn ti ni nɛnɛ. Chendaha ma nyuksi nyinbaan. Ma wa vɛɛn zim o kpok gbanko. 25A wuzu naa nara maga zi wa si ba sou ni, nibaala wa zi bu kpa haanasa. Nihaana gbanko wa zi bu yu baalasa. Ba maga zi wa chi Koosa malaikasa, ba naa nyɛn Koosa tɔhɔn ti ni chene. 26Ma waa tɔ di nibinsa wa zi si ba sou niu, ma ha wa karimi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a zim o muna doonani Mosis fun la na ka din di bugil pum chenn? O funɛ na bugil pum ti, Koosa fun ŋɔ un,
‘Min ya Koosa naa ma nawaalsa Abraham, Aizik awa Jakɔb yaa jɛɛmi.’
27Ba naa sitɛɛ laata la jɛɛmi Koosa, amaa ba naa kpak miisa. Ma sɛm nan di nibinsa wa zi si ba sou ni, ma nyuksɛ nyinbaanu.”
Koosa Chiksi Naa Kpokee
28Yesu wa Sajusi tim ta funɛ sɛm chene, Koosa chiksɛ nibiksɛ ta digi fun wa chiŋi a nu chenani ba fun a pɛɛsi Yesu ka o biksi a nyinbaanasa nɛnɛ a nyɛ ba chen. O ka fun a pɛɛsi un, “Koosa chiksɛ naa o leema kpok a kaali a maga?”
29Yesu fun ŋɔ un, “Chiksɛ nɔ kpok kaali a maga. Ba funɛ sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni,
‘Ju tima, maa nu. Ya kunyana Koosa ya nibɛgimnɛ. 30Maa daŋni un wa ma bambe awa ma siima awa ma lise awa ma kpok maga ni.’
31Nara sak un ni chi nan ni.
‘Maa daŋni dɔŋa a chi chenani maa daŋni ma titi.’
Chiksɛ wa to a kpok kaali a nama.”
32Koosa chiksɛ nibiksi ti fun ŋɔ un, “Mu kunyana, i sɛm ta ya wutirɛ. Koosa bɛgim nyɛnɛɛ. Nandigi wa bu to dooni a gbaari un ni. 33Yaa daŋni un wa ya bambe awa ya lise awa ya kpok maga ni aa kidaŋni ya dɔŋtima a chi chenani yaa daŋni ya titi, nan bɔɛɛ wa ya fu kɔɔrigi sela a nyɛ un.”
34Baal ti funɛ wa ŋɔ chen, Yesu fun zim di o lisi o wɛu nɛnɛ. O fun ŋɔ un, “O ka tamnɛ ka i zi zu Koosa koor ti ni.”
Dooni nandigi wa fun kpak bambe a la zi pɛɛsi un wu digi.
Naa Koosa Fun Ŋɔ Di O Zi Tumu Chen Wɛ
35Yesu funɛ biksi ba a li Koosa bar jɛɛmi dam ti ni, o fun a pɛɛsi ba, “Yɛrɛ Koosa chiksɛ nibiksɛ ta yaa sɛm di Kristo ya koor Devid lullɛ? (Ba lisu di Devid funɛ ya nizen a kaali un. Chendaha ba yaa sɛm chene.) 36Koosa siim weri ti funɛ biksi Devid saha digi, Devid fun a sɛm Kristo wɛ,
‘Mu kunyana Koosa funɛ ŋɔ mu kunyan ni,
kani mu nihɛɛti bar kani ni,
ka mu nyɛ i dɔma burgi i yosa.’
37Devid titi yir un o kunyana chen ni, yɛrɛ o bu kaa ya a zen a kaali un?” Zɛmɛ ta fun nu Yesu sɛma. O ya ba lɛmlɛm.
Yesu Fun Tɛ Ba Nin A Du Ju Tim Nibiksɛ Ta Ni
(Mat. 23.1-36; Luk 11.37-54; 20.45-47)
38O funɛ biksi ba chene, o fun ŋɔ, “Ma doso ma ta nyɛ Koosa chiksɛ nibiksɛ ta yaa kimur ma. Baa daŋni takta ziŋɛ laarɛ kinkan a la daŋni ba val yau ni, chen ni nara zi nyɛ ba jirimau a kizaami ba. 39Ba yaa daŋni ba kani kor were ni a li ba bar lagmi dɛɛni ni. Ba wa lagmi a di diwe wuzu zen wuzu, ba yaa daŋni ba di nihɛɛta bar diili nɛɛ. 40Ba yaa zaami Koosa wa ba zaamirɛ a vusi a bu ŋmɛ luhaana kina. Koosa wa di ba sɛria, ba zi wa na namsiu kinkan a kaali ba dɔŋtima.”
Luhaan Fara Tiina Fun Kpa O Kin Maga A Nyɛ Koosa Ni
41Yesu fun la kani a dugli doonani ba yaa kpa ba malɛ a dau a nyɛ Koosa ni. O fun kani a il nara tima malɛ bar dawi ti ni. Malɛ tim damata fun wa dooni a wa dau ba malɛ. 42Luhaan fara tiina ka fun wa a wa kpa o kobosa lɛ a dau. 43Yesu fun yir o gantɛl tiŋsi ta a ŋɔ ba, “Maa nu mu wati nɛnɛ. Luhaan fara tiin nɔ kobosa lɛ kaali kin tim na malɛ. 44Ba lisɛ ba malɛ damata tuhu nɛɛ a wa dau, amaa o waa kpa o malɛ magwa a wa dau.”
13Chenani Nara Zi Chɔk Koosa Bar Jɛɛmi Dama
1Yesu funɛ wa si dooni a li Koosa bar jɛɛmi dam ti ni, o gantɛl tiŋsi ta digi fun ŋɔ un, “Mu kunyana, i wa na chenani ba fun kpa buŋkul na a sa dam nɔ a di un bunɔtaa? Dam wisa gbanko waa di bunɔtaa?”
2Yesu fun ŋɔ un, “Damsi ta weru, amaa saha zi wa wau, nara zi wa chɔk kina maga a li bar nɔ ni. Ba wa zi wa gil buŋkul bɛgim o sak o dɔŋtiin ni.”
Tɛɛnɛ Nɔ Siili Saha Namsi
3Ba fun la zini bi Ɔlif ti nyuhu daha a kani dooni a nyini Koosa bar jɛɛmi dam ti. Pita, Jems, Jɔn awa Andiru fun pɛɛsi Yesu ba duŋduŋ, 4“Saha lɛɛmawa chen kaa wa ya? Baŋa kaa wa te ya a biksi ya di saha ti telu?”
5Yesu fun ŋɔ ba, “Ma doso ma ta wa nyɛ nandigi wa mur ma. 6Nidamata zi wa wau a kpa mu sɔn a yir ba titi a ŋɔ di ba ya minnɛ a mur nidamata di baa tiŋ ba. 7Ma wa nu laal wɛ ka a duglɛ akoo bar nyɛni bol, ma ta ɔmi. Chen wa biksi di tɛɛnɛ maga siili ti saha duglɛu. 8Tɛɛnɛ nɔ maga nara awa ba koorsa zi wa siu a chem dɔŋa wa laal ni. Tɛɛnɛ zi wa jimu kinkan ka lɔsa zi wa chel pulumsi ta maga niu. Kina maga kaa wa piili wiilire.
9“Ma doso ma titi ni. Ba zi wa kpak mau wa kpok ni a muksi ma kinkan. Ba zi wa kpa mau a kaali ba bar lagmi dɛɛna nihɛɛti wati ba di ma sɛria a tuk ma. Ba gbanko zi wa kpa ma la koorsa suwachaku ba di ma sɛria domi maa tiŋ min daha. Ba wa di ma sɛria, ba gbanko zi wa nu Koosa laaboor weri tiu. 10Tɛɛnɛ nɔ maga nara zi wa te nu Koosa laaboor weri wɛu ka kin naa maga zi ya. 11Ba wa kpa ma la sɛria bar diili, ma ta nyɛ chenani ma kaa wa la sɛm sɛria nidiile ta wati kimuksi ma. Koosa siim weri ti zi wa biksi ma chenani ma zi wa la sɛmu. 12Chen saha ti wa tel, nibinsa zi wa kpa ba niinbisau a la nyɛ nara ni ba kpu ba. Bisa nyama gbanko zi wa ya chenu. Bisa vɛɛn kaa wa ya ba nyama awa ba numa chen. 13Nara maga zi wa ha mau domi maa tiŋ min daha. Nar di kanyita a vusi hali muksi ti wa peti, Koosa zi wa la o nyuhau a nyɛ un.”
Kundɔŋ Kitagin Naa Nyɛ Nara Na Namsi
14“Maa nu mu sɛm na nɛnɛ. Saha naa ma wa na kundɔŋ kitagin naa kaa nyɛ nara wa na namsi kinkan ka o chiŋi doonani o vɛ lawa o chiŋi, ba naa nyɛn Judia pulum ni, ba si chɔ lalaga a la sogli kuŋkule nyuuna bar nyɛni ni. 15Ba naa duglɛ dama a nu nan wɛ, ba ta zu ba dɛɛna a pa ba kina. 16Ba naa nyɛn ŋmaana ni a nu nan wɛ, ba ta bur la tɔhɔn ti di ba la pa ba gata. 17Nihaan naa kpak lo awa ba naa kpak bi pilimsa, o zi wa bɔmu kinkan ba wati chen saha. 18Maa sumi Koosa chen ni a wuzu ti ta wa ya o wuzu naa o zi wa bɔm wa nibinsi gbaaliu. 19Koosa funɛ te naami nibinsa saha digi hali wa zinan, namsi kinkan ha wa zin nyɛn. Namsi wa bu to a zi wa maksi nara a kaali chen. 20Koosa piin bɔɔgi namsi wuzuni tau, domi ba naa o fun lisi di ba tiŋ un chen daha. O funɛ vɛ bɔɔgi namsi wuzuni ta, nandigi fu wa zi wa li namsi ti ni.
21“Chen saha ka nandigi wa ŋɔ, ‘Kina, Kristo nyɛn bar nɔ.’ Nandigi ka wa ŋɔ, ‘Kristo nyɛn dooni,’ ma ta tiŋ o nɔ. 22Nara bɔnɛ zi wa siu a mur nara a ŋɔ di ba ya Kristore. Bɔnɛ ka wa ŋɔ di ba ya Koosa witinsiwa. Ba zi wa tum alaazibu tumau kinkan a daŋni ba mur ba naa Koosa fun lisi di ba tiŋ un chen. 23Ma doso. Mu piin te ŋɔ mau chenani ba zi wa yau.”
N Waa Nibine Be Bur Waali
24“A wuzuni ta namsi ti wa peti,
‘Nha wa pɛna zi wa burgi birsau.
25Wula zi wa li buudahau a chesi.
Kin nawara nyɛn buudaha ni a kpok zi wa na muksiu kinkan.’
26Doone ba zi wa na n waa min nibine be ka mu li dobaal tuhu a wa awa kpok ni wa n jirima ni a kichaani kinkan. 27N zi wa tum Koosa malaikasau di ba pisi a su tɛɛnɛ maga aa lagmi tɛɛnɛ nɔ nara ba naa Koosa fun lisi di ba tiŋ un chen.”
Chenani Totoha Bugil Biksi Ya
28“Ma nyɛ totoha bugil biksi ma nɛha. Ma wa na a kpachak falɛ, ma yaa zimu di pari duglɛu. 29Chen vɛɛna, ma wa na kin nama ka a wa ya, ma zi zimu di namsi saha ti waali duglɛu. 30Ma nyɛ mu ŋɔ ma, zinan nara wa zi wa siti hali kin naa maga wa ya. 31Buudaha awa tɛɛnɛ zi wa petiu wuzu digi, amaa mu sɛma wa zi kut peti.”
Nandigi Wa Zim Mu Bur Waali Wuzu
32“Nandigi wa zim saha naa n waa nibine be waali ti wuzu. Hali mu wa Koosa malaikasi ta gbanko wa zim. Mu kunyana Koosa duŋduŋ zimɛɛ. 33Ma il a kisaksi ma kina, chen ni o wa zi wa jɛri ma. Ma wa zim saha naa chen zi wa ya. 34O zi wa chi baal naa funɛ si di o la tɔ digi a biksi o tumtumsi maga tum naa ba zi tumu a ŋɔ o dam niili ni di o il o dam ti nɛnɛ a nyɛ un. 35A chi chenani o vɛɛn sɛm ba chen, mu ŋɔ mau. Ma kunyana zi wa dusumuu? Akoo tɔhɛsirɛ o kaa waa? Koo zimal yeligi saharɛ o kaa wa? Koo chɔɔsa pisirɛ o kaa wa? Ma wa zim. 36Maa il nɛnɛ, chen ni ma kunyan ti wa zi wa wa ka ma chɔ do. 37Chenani mu ŋɔ ma nan, min ŋɔ nara maga nɛɛ. Maa nyini nɛnɛ.”
14Chenani Ju Tima Funɛ Daŋni Ba Kpak Yesu
(Mat. 26.1-5; Luk 22.1-2; Jɔn 11.45-53)
1O funɛ ka wuzu bilɛwa ka Ju tima wuzu zen naa ba yir val la gali ti tel. Chen wuzu ba yaa fun piili a se boroboro naa ba yaa vɛ du luri chen. Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta fun a daŋni ba kpak Yesu a kpu, 2amaa ba funɛ ŋɔ dɔŋ ni, “Ya kpak un lalaknɔ a li, ba naa lagmi di ba di wuzu zen diwe chen tuhu ni, o zi damu.” Doone ba fun a na dɔŋa a sɛm chenani ba zi ya a sogli a kpak un.
Haan Digi Fun Weli Tulale A Du Yesu Ni
3Yesu funɛ nyɛn Bɛtani ni Simɔn naa funɛ ya zagum a peti chen, dam ni. O funɛ nyɛn dooni a di diwe, haan digi fun wa o wati a kpak tulale naa malɛ funɛ kpok ka o nyɛn kɔlba we birigi ni. O fun zer a chɛɛgi a kpa tulale ti a buti a du Yesu nyuhu ni. 4Ba naa funɛ kani dooni bɔnɛ fun na chenani o tum chen a na paan a du un ni. Ba fun lisi ba tuhu ni, “Yɛrɛ haan nɔ zer tulale nɔ a chɔk ta nan ni? 5O fu kpa tulale nɔ a yogli malɛ damata a fu kpa a a nyɛ fara tim ni, chen fu wa bɔɔ?” Ba fun a pini o zoma.
6Yesu fun ŋɔ ba, “Ma gil un. Yɛrɛ ma muksi un chen? O ya wu werire a nyɛ min. 7Saha maga fara tim ta yaa nyɛn ma watɛɛ. Chenani maa daŋni ma suŋi ba, ma yaa koti a suŋi ba. Amaa mu wa zi nyɛn ma wati aa la. 8Haan ti funɛ kpaŋiu kinkan. O funɛ te kɔɔri mu barau di ba wa sogli min. 9N ŋɔ ma wutirɛ, doonani maga ba zi wa biksi Koosa laaboor weri ti, ba zi wa sɛm nihaan nɔ wɛu awa chenani o fun a tum nyɛ min. O sɔn zi wa chɔu aa la.”
Judas Fun La Nɔɔni Di O Li Yesu Gantɛl
10Yesu gantɛl tiŋsi ta nibɛgim naa ba funɛ yir Judas Iskariɔt, o fun si kaali Koosa dam kɔkɔɔrsi ta wati a ŋɔ ba di o zi kotiu a suŋi ba ba kpak Yesu. 11Ba funɛ wa nu o sɛm ta chen, ba tusa sɔɔni. Ba fun ŋɔ un di o koti tum chen, ba zi bɔ unu. Judas fun wa li a piili a dɛu nyinbaan di o li Yesu gantɛl.
Yesu Wa O Gantɛl Tiŋsa Fun Di Val La Gali Diwe
(Mat. 26.17-25; Luk 22.7-14, 21-23; Jɔn 13.21-30)
12Wuzu zen naa ba funɛ te di ba kpu val la gali piisisi chen, Yesu gantɛl tiŋsi ta fun pɛɛsi un, “Leene i daŋni ya la a la saksi val la gali ti diwe ta i wa di?”
13O fun tum o gantɛl tiŋsa nara balɛ a ŋɔ ba, “Ma wa la zu tɔha, ma zi chem nandigiu ka o chuŋi ni. 14Ma tiŋ un a la zu dam naa o kaa zu, a ŋɔ dam ti tiin ni, ‘Ya kunyana tum ya di ya wa pɛɛsi hin di, leene dɛ nyɛn o wa o gantɛl tiŋsi ta kaa wa di val la gali ti diwe ta?’ 15O zi biksi mau dɛ zenzen bɛgim naa ba kɔɔri weru. Ba funɛ sa un a zɔŋ dɛ digi nyuhu nɛɛ. Ma la zu dɛ ti a saksi ya wa.”
16O gantɛl tiŋsi ta fun kaali a la zu tɔhɔn ti tuha a fun na chenani Yesu fun ŋɔ ba chen. Ba fun la saksi val la gali ti diwe ta dooni.
17Saha funɛ wa tel wa ba di, Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun wa kani aa di. 18Ba funɛ di chene, Yesu fun ŋɔ ba, “N ŋɔ ma wutirɛ. Nar wa min la di diwe nan, o zi wa li mu gantɛlu.”
19O gantɛl tiŋsi ta tusa fun chɔk. Ba pɛɛsi un nibɛgim bɛgima, “I bi minɛɛ?”
20Yesu fun ŋɔ, “Nar wa min kpa boroboro a suk disa a li hɛn bɛgim ni nan, waa kaa wa li mu gantɛl. 21N waa min nibine be zi wa sou a chi chenani ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni chen. Yɛrɛ o kaa wa du naa kaa wa li n waa nibine be gantɛl. Ba fu vɛ lul chen tiina, o fu bɔu.”
Yesu Fun Sumi Koosa A Du Kidiili Ta Ni
(Mat. 26.26-30; Luk 22.14-20; 1 Kɔr. 11.23-25)
22Ba funɛ di chene, Yesu fun zer boroboro a sumi Koosa a du a chɔksi a bɔni o gantɛl tiŋsi ta a ŋɔ ba, “Ma zer a a di, domi o ya mu barawa.”
23O fun bu zer gbakme awa kinyɔɔli a sumi Koosa a du a kpa nyɛ ba. Ba fun kpa kinyɔɔli ti a nyɔ. 24Yesu fun ŋɔ ba, “Mu chɛl nɛɛnɛ. N zi kpa unu a nyɛ nidamata ni. Mu ya chen, chen la zi biksi di Koosa wa nara ya nɔ bɛgimnɛ. 25Mu sɛm ma wutirɛ, kinyɔɔli naa mu nyɔ nan, n wa zi bu nyɔ un hali mu wa nyɔ kinyɔɔli fali a li Koosa koor ti ni.”
26Ba funɛ a di diwe ta peti, ba fun lɔ bool a nyɛ Koosa ni a si a li kaali Ɔlif bi ti nyuha.
Yesu Fun Ŋɔ Pita Ni Chenani O Zi Vɛ Un
(Mat. 26.31-35; Luk 22.31-34; Jɔn 13.36-38)
27Yesu fun ŋɔ ba, “Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni,
‘Koosa zi wa kpu piisi nigbaŋiu ka o piisisi ta pisi dɔŋ ni.’
Dusum nɔ ma maga kaa wa pisiu a gil min. 28Amaa mu wa si n sou ni, n zi wa te ma suwachaku a la Galili.”
29Doone Pita fun ŋɔ un, “Hali nara maga wa vɛ hin a ta, n waa wa zi gil hin.”
30Yesu fun ŋɔ, “Nyɛ n ŋɔ hin. Dusum nɔ i zi te tɔ butorau di i wa min wa zim dɔŋa, ka zimal zi yeli bilɛ.”
31Pita fun ŋɔ kpok ni, “Aai, mu wa zi kut ŋɔ di n wa zim hin. Hali n wa hin zi sou, n wa zi ŋɔ chen.”
O gantɛl tiŋsi ta maga fun ŋɔ chen.
Yesu Fun Sumi Koosa A Li Gɛtsamanɛ Ni
32Ba fun wa tel doonani ba yir Gɛtsamanɛ. Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ma kani bar nɔ ka mu la sumi Koosa a wa.” 33O funɛ la chene, o fun nyɛ Pita, Jems awa Jɔn fun tiŋ un. O fun piili a na namsi kinkan a chi o kaa sou. O tuha fun chɔk kinkan. 34O fun ŋɔ ba, “Tu chɔk naa nyɛn mu tuhu ni nan zenu. Ma kani bar nɔ a il min.”
35O fun la suwachak tama a la pimi tɛɛnɛ ni a sumi Koosa a ŋɔ, “Mu sumi hinu di o ya i tutɔrɛ, i lisi namsi nɔ a li min ni.” 36O fun bu sumi, “Mu kunyana, hin koti a ya kina maga. Chendaha muu sumi hin di i lisi namsi nɔ a li min ni. Nyɛ i tutɔ ti ya a kaali mu tutɔ.”
37O fun a bur kaali o gantɛl tiŋsa nara bator ta wati a la na ka ba chɔ do. O fun ŋɔ Pita ni, “Simɔn, yɛrɛ ma vɛ koti a kani a il tama aa la chɔ do? 38Ma si a il a kisumi Koosa, chen ni sintana wa zi wa mur ma ma tiŋ o nɔ. Ma tusa daŋni ma ya chenani mu sɛm chenu, amaa ma bara vɛ kpoki.”
39Yesu fun vɛɛn a la sumi Koosa a chi chenani o fun te la sumi chen. 40O fun bur a wa. O wa fun ya o gantɛl tiŋsi ta tutɔrɛ ba chɔ do chen. Do bar funɛ kpak ba kinkan. Ba wa fun zim chenani ba zi ŋɔ un.
41O fun a wa ba wati naaval butora a pɛɛsi ba, “Ma ha vɛɛn a hiisiu a la chɔ doo? Kina maga petiu. Saha telu wa ba kpa mu waa min nibine be a du ba naa la tum tum tagna nisi ni. 42Ma si a na baal naa li mu gantɛl chen.”
Chenani Ba Fun Kpak Yesu
(Mat. 26.47-56; Luk 22.47-53; Jɔn 18.3-12)
43O ha funɛ vɛɛn a sɛm chene, Judas naa ya o gantɛl tiŋsi ta digi chen, wa zɛmɛ kinkan fun wa. Koosa dam kɔkɔɔrsi ta, Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa tɔhɔn nihɛɛti ta fun tum ba. Ba fun kpak chise zene awa daasa a wa kpak un. 44Nar funɛ li Yesu gantɛl chen fun te ŋɔ ba, “Ya wa pu ba, mu zi zaami nandigiu a mɔksi un. Tiina chen. Ma kpak un kpok, chen ni o wa kichɔ a li.”
45Ba funɛ wa tel ba wati, Judas fun vaan kaali Yesu wati a la zaami un a ŋɔ, “Mu kunyana,” a mɔksi un a chi chɛnsa yaa mɔksi dɔŋ chen. 46Ba naa funɛ tiŋ Judas chen, fun wa kpak un kpok ni. 47Yesu gantɛl tiŋsi ta nidigi fun foŋ o chise zen a kpa ŋmɛn Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ yom digi diŋna. 48Yesu fun burgi a ŋɔ zɛmɛ ta ni, “Mu ya ŋmɛɛrrɛ ma kpa chise zene awa daasa di ma wa kpak minn? 49N yaa fun kaniu a biksi ma a li Koosa bar jɛɛmi dam ti ni ka ma vɛ wa kpak min. Chenani ba fun sɔbi saha digi a li Koosa sɛm tɔn ti ni la ya zinan chen.”
50Doone o gantɛl tiŋsi ta maga fun si chɔ kaali a ka un.
51Ba nidigi funɛ niŋi gar duŋduŋnɛ. Ba fun kaa kpak un, 52o ur o gar ti a ta a chɔ wa bara kpeli ni a kaali.
Ba Fun Kpa Yesu A La Nihɛɛta Bar Lagmi
(Mat. 26.57-68; Luk 22.54-55, 63-71; Jɔn 18.13-14, 19-24)
53Ba fun kpa Yesu a kaali Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti dama. Ba funɛ la tel dooni, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta, tɔhɔn nihɛɛti ta, awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta fun lagmi dɔŋ ni. 54Pita fun sogli a tiŋ gantɛl a wa zu Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti sal a la kani Koosa dam bisa wati a weeri din. 55Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa sɛria nidiile ta maga funɛ nyɛn dooni a nyini di ba na nandigi o ŋɔ ba di o na Yesu ka o tum tum tagna, chen ni ba zi na nyinbaanu a kpu un. Ba funɛ nyiniu hali a wa ku. 56Nidamata fun li ba suwachak a sɛm sɛma nibɛgim bɛgima, amaa ba sɛm ta wa fun ya kibɛgim.
57Ba bɔnɛ fun li a sɛm nusuna a ŋɔ, 58“Ya funɛ nu chenani Yesu sɛm di o zi chɔk Koosa bar jɛɛmi dama naa ba kpa nisa a sa chenu, a burgi a sa un wuzu butora wuzu a ta kpa nisa a sa un.” 59Amaa ba gbanko sɛm ta wa fun ya kibɛgim.
60Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti fun si a chiŋi ba bambaan ni a pɛɛsi Yesu, “Sɛm naa maga nara nama sɛm a du hin ni nan ka i moori. I wa kpak wu digi a la zi sɛmm?”
61Yesu fun moori. O fun bu pɛɛsi un, “I laata ya Koosa be, Kristo tii?”
62Yesu fun ŋɔ, “Min ya un. Wuzu digi i zi wa na n waa min nibine beu ka mu kani Koosa nihɛɛ bar kani ni, a bukoo na min n wa bur wa dobaala tuhu ni.”
63O funɛ ŋɔ chen, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti fun chɛsi chɛsi o gar a ŋɔ, “Yɛrɛ ya bukoo kaa ya a dɛu sɛhɛra tima? 64Ma maga fun a nu chenani o kpa o titi a maksi Koosa. O chelu akoo o wa chell?” Ba maga fun ŋɔ di o chelu. Waa dɛu o sou.
65Ba bɔnɛ fun si a tɔɔsi nantɔsa a du un ni a kpa gar a tɔ o se. Ba bɔnɛ ka fun mo un a pɛɛsi un, “I zim naa mo hin nanuu?” Koosa dam bisi ta gbanko funɛ tuk unu.
Pita Fun Vɛ Di O Wa Zim Yesu
(Mat. 26.69-75; Luk 22.56-62; Jɔn 18.15-18, 25-27)
66Ba funɛ ya chen maga, Pita ha funɛ vɛɛn nyɛn sal nɛɛ. 67Nihabichɛl digi funɛ nyɛn doon a ya Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti dam be. Waa funɛ na un ka o weeri din dooni. O fun a nyini Pita hali a vusi a ŋɔ un, “I gbanko tiŋ Yesu Nazarɛtrɛɛ?”
68O fun tɔ a pɛɛsi un, “Yɛrɛ i sɛm chen? N wa zim chenani i sɛm chen,” a fun si a la chiŋi bulzɔɔnɔ ni.
69Nihabichɛl ti fun vɛɛn na un dooni a ŋɔ ba naa chiŋi dooni chen, “Baal nɔ ya Yesu gantɛl tiŋsi ta digirɛ.”
70O fun bukoo a tɔ. O fun ya tama, ba naa funɛ chiŋi dooni chen, ŋɔ un, “O ya wutirɛ i ya ba nidigirɛ, domi i li Galilirɛ.”
71Doone Pita fun hɛɛsi Koosa a nyɛ o titi ni a ŋɔ, “Baal naa ma sɛm nan, n wa zim un.”
72Zimal fun vaan yeli bilɛ. Pita vaan lisi chenani Yesu fun ŋɔ un chen di o zi wa tɔ butorau di o wa un wa zim dɔŋa, ka zimal yeli bilɛ. Chenani maga o fun lisi zu o nyuha. Oo wi.
15Ba Fun Kpa Yesu A La Nyɛ Pailɔt Ni
(Mat. 27.1-2, 11-14; Luk 23.1-5; Jɔn 18.28-38)
1Chɔɔsa funɛ wa pisi, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta, tɔhɔn nihɛɛti ta, Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa sɛria nidiile, ba fun lagmi a na dɔŋa Yesu daha. Ba funɛ sɛm peti, ba fun vɔu o nisa a kpa un a la nyɛ gɔbnati nyuhu tiina naa ba yir Pailɔt ni chen. 2Pailɔt fun pɛɛsi un, “Hin ya Ju tim koor chenn?”
O fun ŋɔ, “Chenani i kut ŋɔ chen.”
3Koosa dam kɔkɔɔrsi ta fun a suni Yesu nɔ ni a fiksi un. 4Pailɔt fun bukoo pɛɛsi un, “Wu damata naa ba sɛm a du hin ni nan, i wara nu aa? I wa kpak wu digi a la zi sɛmm?”
5Yesu fun moori a vɛ sɛm wu digi. O fun ya Pailɔt alaazibu kinkan.
Ju Tima Fun Di Yesu Siwi Sɛria
(Mat. 27.15-26; Luk 23.13-25; Jɔn 18.39–19.16)
6Ba wuzu zen wuzu Pailɔt yaa fun puk dɛ naa ba yaa tɔ nara chen zɔɔnɔ a nyɛ nibɛgim li. 7Ba funɛ kpa nara bɔnɛ a tɔ dɛ ba naa funɛ dam a kpu nara dooni. Ba nidigi sɔn funɛ ya Barabas. 8Nidamata fun wa Pailɔt wati a wa sumi un di o tum chenani o yaa tum ba wuzu zen wuzu a nyɛ ba chen. 9Pailɔt fun pɛɛsi ba, “Maa daŋni n lisi Ju tim koor ti a nyɛ maa?” 10Pailɔt funɛ zimu di Koosa dam kɔkɔɔrsi tima handɔta daha ba fun kpak Yesu a wa o wati. Chendaha o fun pɛɛsi nara tima.
11Koosa dam kɔkɔɔrsi ta fun ŋɔ nara tima ni di ba sumi Barabas a ka Yesu. Ba maga fun tiŋ ba nɔ a ŋɔ Pailɔt ni di baa daŋni o lisi Barabasrɛ a ka Yesu. 12Pailɔt fun bu pɛɛsi ba, “Baal naa maa yir Ju tim koora nan, yɛrɛ n kaa ya un?”
13Ba fun tɛsi kinkan a ŋɔ, “Nyɛ ba kpaasi un a mari daakakli daha ni o sowu.”
14Pailɔt fun bu pɛɛsi ba, “Yɛrɛ? Tum tagna baŋnɛ o tumm?”
Ba fun tɛsi kinkan a kaali chenani ba fun te tɛsi chen a ŋɔ, “Nyɛ ba kpaasi un a mari daakakli ti daha ni o sou.”
15Zɛmɛ ta nɔ sɛma daha, Pailɔt fun nyɛ Barabas li, amaa o funɛ kpa Yesu a nyɛ nara tima bɔnɛ ni di ba tuk un wa vurmsi ni. Ba funɛ tuk un peti, o fun ŋɔ di ba kpa un a la kpaasi mari daakakli ti o sou.
Lanjimasa Funɛ Mɔmsi A La Zɔ Yesu
16O lanjimasa fun kpa un a la zu dɛ zen naa ba yir Pirtɔrium, a fun yir ba dɔŋtima ba wa. 17Ba fun zer ba gar sɛm digi a wa laari un a kpa sɔta a wa sɔ a chi koora nichiga a kpa chik o nyuha, 18a zaami un a ŋɔ, “Ju tim koora, ya zaami hinu.” 19Ba fun zer da a mo o nyuha, a tɔɔsi nantɔsa a du un ni, a gbiri o suwachak ni a nyɛ un jirima. 20Ba funɛ zɔ un a mɔmsi un peti, ba fun kpa gar sɛm ti a ur a zer o titi kilaarɛ a laari un, a kpa un li di ba la kpaasi un a mari daakakli ti ni o sou.
Ba Fun Kpak Yesu A Kpaasi A Mari Daakakli Ni
(Mat. 27.32-44; Luk 23.26-43; Jɔn 19.17-27)
21Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, ba fun la chem baal naa ba yir Simɔn a li Sairini pulum ni. Waa funɛ ya Alɛzanda awa Rufus nyana, a li kɔha bar boli ni a wa. Ba fun lɛrgi un a nyɛ o zer Yesu daakakli ti a baasi a tiŋ ba kaali. 22Ba funɛ kpa Yesu a wa tel doonani ba yir Gɔlgɔta. Chen mun ya, ‘nyukɔkri bar’. 23Doone ba fun kpa luri a wa nyɛ Yesu ni a daŋni o nyɔ. O fun vɛ di o wa zi nyɔ. 24-25Nha ha funɛ vɛ wa tel sal baan nyuha, ba fun kpak un a kpaasi a mari daakakli ti ni. Ba fun kpa o gata a dau di ba yo walɛ di ba na anti kaa di a. 26Ba fun wa sɔbi o yaali a mari daakakli ti ni a ŋɔ, “Ju tim koor ti nɛɛnɛ.” 27Ba fun kpaasi ŋmɛɛrsa nara balɛ gbanko a gbaari Yesu ni, digi o nindil ni, digi o ningal ni. 28Chenani ba fun sɔbi saha digi a li Koosa sɛm tɔn ti ni fun wa ya wuti di ba zi wa nyini Yesu a chi o gbanko ya tum tagna tiinne.
29Ba naa funɛ nyɛn dooni chen, fun val la gali a la gumsi ba nyuuna a pini o zoma a ŋɔ, “Kina, hin funɛ ŋɔ di i zi chɔk Koosa bar jɛɛmi dam ti a bur sa un wuzu butora chen niuu? 30Yisi i titi a tu wa daakakli ti ni ya na.”
31Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta gbanko funɛ mɔmsi un a la ŋɔ dɔŋ ni, “Maa na. O laata fun yisi nara chen a vɛ koti a yisi o titii? 32O funɛ ŋɔ di o ya Ju tim Kristo koorre. Ma nyɛ ya na o zi lisi o titi daakakli ti ni a tu wa tɛɛnɛ, chen ni ya se zi su unu.”
Ŋmɛɛrsi naa ba fun kpaasi a gbaari un ni chen, gbanko funɛ pini unu.
Chenani Yesu Fun Sou
(Mat. 27.45-56; Luk 23.44-49; Jɔn 19.28-30)
33Nha funɛ wa tel sal baan nyuha, doon fun wa biri a vusi hali saha naa niparɛ yaa par a si chen. 34Chen saha tirɛ Yesu fun tɛsi kinkan a ŋɔ a li o titi sɛm ni, “Ɛloi, ɛloi, lama sabagtani.” Chen mun ya, “Koosa, Koosa, yɛrɛ i gil min?”
35Nara bɔnɛ fun chiŋi dooni a nu chenani o sɛm chen a ŋɔ dɔŋ ni, “O yir Koosa witiina Ɛlaijarɛ.” 36Ba nidigi fun chɔ a la zer kizɛrgi a tau kinyɔɔli haasi ni a kpa sak da ni a tɛ un a ŋɔ ba, “Ma nyɛ ya pɔ a na Ɛlaija zi wa kpa un a li daakakli ti ni a tu wau.”
37Yesu fun bukoo tɛsi kinkan a sou.
38O funɛ wa sou, gar zen naa ba fun kpa purigi Koosa bar jɛɛmi dam ti chen, o fun chɛɛsi a li buudaha ni hali a wa peti tɛɛnɛ ni. 39Lanjimasa kɔkwa nihɛɛ funɛ chiŋi daakakli ti mun ni a il Yesu. O funɛ na chenani o sou, o fun ŋɔ o titi ni, “Wuti baal nɔ sir ya Koosa bere.”
40-41Nihaana ba naa funɛ tiŋ un a la suŋi un Galili pulum ni chen, gbanko bɔnɛ funɛ chiŋi bar boli ni a nyini chenani la ya. Ba bɔnɛ sɔna funɛ ya Salome, Mɛri Magdala, awa Mɛri, Jems awa Josɛs niina. Nihaan damata funɛ tiŋ un a la Jɛrusalɛm. Ba gbanko funɛ nyɛn dooni.
Ba Fun Kpa Yesu A La Sogli Un
(Mat. 27.57-61; Luk 23.50-56; Jɔn 19.38-42)
42Baal digi funɛ nyɛn doon. Ba yir un Josɛf a li Arimatia ni. 43O funɛ ya sɛria nidiili ta nidigirɛ. Nara fun a nyɛ un jirima. O funɛ nyini di o wa na saha naa Koosa zi wa dɔ nara. Dusum funɛ wa biri, o fun si a kpak o bambi a kaali Pailɔt wati a la sumi di ba yisi Yesu a li daakakli ti ni a nyɛ un o la sogli. O funɛ ya a wuzu naa ba saksi a pɔ hiisi wuzurɛ. Chendaha o la sumi un chen ni. 44O funɛ wa ŋɔ Pailɔt ni chen, o fun ya Pailɔt alaazibu kinkan di Yesu sou lalagau. O fun yir lanjimasa kɔkwa nihɛɛ ti o wa o wati. O pɛɛsi un, “Wutirɛ ba ŋɔ di Yesu sou chenn?” O fun ŋɔ, “O ya wutirɛ o sou.” 45Doone Pailɔt fun a nyɛ Josɛf nyinbaan di o la yisi un a li o daakakli ti ni a la sogli. 46Josɛf fun li a la yau gar pilim a la yisi un daakakli ti ni a kpa mɛɛsi un a kpa un a la du gbɛntɛl bɔ fali naa ba yaa sogli ba nara chen a bilimsi gbɛntɛl zen a tɔ bɔ ti zɔɔnɔ. 47Mɛri Magdala awa Mɛri, Josɛs niina, ba naa funɛ tiŋ Josɛf chen, fun la na doonani ba sogli un.
16Chenani Yesu Fun Si A Li O Sou Ni
(Mat. 28.1-8; Luk 24.1-12; Jɔn 20.1-10)
1Ba hiisi wuzu ti funɛ wa gali, dusum saha Mɛri Magdala, Mɛri, Josɛs niina, awa Salome, ba fun si a kaali a la yau nu naa sɔɔra weree di ba kpa wa tiksi Yesu. 2O funɛ ya aleedi chɔɔsa pisirɛ, ba fun si a la doonani ba sogli Yesu chen, 3a la pɛɛsi dɔŋa, “Anti la zi koti a bilimsi buŋkul ti a li hugil ti zɔɔnɔ ni a nyɛ ya?” 4Ba funɛ la tel dooni, ba fun na di buŋkul ti piin bilimsiu a chiŋi. Buŋkul ti funɛ zenu kinkan. 5Ba fun la zu hugil ti tuha a na bunɔɔn digi ka o laari gar pilim a kani ba nindil ni.
6Bunɔɔn ti fun ŋɔ ba, “Ma ta nyɛ o ya ma alaazibu kinkan. N zimu di ma dɛu Yesu Nazarɛtrɛ, naa ba fun kpu daakakli ti ni chen. O wa bu to bar nɔ. O si o sou niu. Ma wa nyini doonani ba fun kpa un dau chen a na. 7Ma la ŋɔ Pita awa Yesu gantɛl tiŋsi ta maga di Yesu piin te ba suwachaku a kaali Galili a chi chenani o fun ŋɔ ba chen. Ba la dooni, ba zi na unu.”
8Ba fun li hugil ti ni a chɔ aa la. Hansura fun kpak ba kinkan. Ba bara jigiri. Domi hansura funɛ kpak ba kinkan chen, ba wa koti a ŋɔ nandigi ni.
Mɛri Magdala Fun Bu Na Yesu
(( 9Yesu funɛ si o sou ni aleedi wuzu chɔɔsa chen, Mɛri Magdala, naa Yesu fun duŋni alizin tagna nɔpɛ a li un ni chen, waa funɛ te a na un. 10Mɛri fun la Yesu gantɛl tiŋsi ta wati. Ba tusa ha funɛ vɛɛn chɔk ka baa wi. 11O fun ŋɔ ba di Yesu si o sou niu a bu kpak miisa, ka o na un. Ba se wa fun su di o ya wutiu.
Yesu Gantɛl Tiŋsa Nara Balɛ Fun Bu Na Un
12Nara balɛ funɛ li tɔhɔn ti ni a val nyinbaan ni, Yesu fun wa pu ba a kɔr ba ni. 13Ba fun bur kaali o gantɛl tiŋsi ta wati a ŋɔ ba, amaa ba se ha wa fun su di o ya wutiu.
Yesu Gantɛl Tiŋsa Fun Bu Na Un
(Mat. 28.16-20; Luk 24.36-49; Jɔn 20.19-23; Tuma 1.6-8)
14Doone Yesu gantɛl tiŋsa nara fi di nibɛgim funɛ kani aa di diwe, Yesu fun wa ba wati. O fun zulumi ba, domi ba bambe funɛ kpoku. Ba se wa fun su ba naa ŋɔ ba di o si o sou niu. 15O funɛ nyɛn ba wati chene, o fun ŋɔ ba, “Ma si aa la tɔsa naa maga nyɛn tɛɛnɛ nɔ ni a la sɛm Koosa laaboor weri ti a nyɛ nara maga ni. 16Ba naa maga se su min, ma nyɛ ba chaksi ba wa ni ni, ka Koosa zi yisi ba a li ba wu tagna ni, amaa ba naa maga se ka vɛ su min, Koosa zi wa lɛti ba diŋsau a ta ba yɔri. 17Ba tum nɛɛ ma zi wa zim ba naa se su min. Ba zi koti a kpa mu sɔnu a duŋni alizin tagna a li nara ni a bu sɛm sɛm falɛ, 18a kikpaksi duma a kinyɔ sambosa ka o ta ya ba kundɔŋ, aa koti a kpa ba nisa a saksi wichɔɔrsi ni ba na alaafɛ.”
Chenani Yesu Fun Si A Ziŋi Koosa Tɔha
19Ba kunyan Yesu funɛ sɛm ba peti, o zini a kaali buudaha a la kani Koosa nihɛɛ bar kani ni. 20O gantɛl tiŋsi ta ka fun si a kaali bar damata aa la sɛm Koosa laaboor weri ti a nyɛ nara ni. Koosa fun suŋi ba ba koti a tum tum kpoka aa gbaari, chen ni nara zi zimu di ba sɛm ta ya wutirɛ.))