MATIU
1Yesu Kristo Nawaalsa Sɛmi
1Yesu Kristo nawaalsa nɛɛnɛ. Koor Devid funɛ ya Yesu nawaal bunirɛ. Abraham gbanko funɛ ya Yesu nawaal bunirɛ.
2Abraham be funɛ ya Aizik.
Aizik be funɛ ya Jakɔb.
Jakɔb be funɛ ya Juda awa o niinbisa.
3Juda bisa funɛ ya Pirɛz awa Zɛra.
Ba niina funɛ ya Tamar.
Pirɛz be funɛ ya Hɛzrɔn.
Hɛzrɔn be funɛ ya Ram.
4Ram be funɛ ya Aminadab.
Aminadab be funɛ ya Nasɔn.
Nasɔn be funɛ ya Salmɔn.
5Salmɔn be funɛ ya Bɔaz.
O niina funɛ ya Rahab.
Bɔaz be funɛ ya Ɔbɛd.
O niina funɛ ya Rut.
Ɔbɛd be funɛ ya Jɛsɛ.
6Jɛssɛ be funɛ ya koor Devid.
Devid be funɛ ya Solomon. O niina funɛ ya Yuraya haan.
7Solomon be funɛ ya Rihɔbɔam.
Rihɔbɔam be funɛ ya Abaija.
Abaija be funɛ ya Asa.
8Asa be funɛ ya Jɛhɔsafat.
Jɛhɔsafat be funɛ ya Jɔram.
Jɔram be funɛ ya Yuzaya.
9Yuzaya be funɛ ya Jɔtam.
Jɔtam be funɛ ya Ahaz.
Ahaz be funɛ ya Hɛzɛkaya.
10Hɛzɛkaya be funɛ ya Manasi.
Manasi be funɛ ya Amɔn.
Amɔn be funɛ ya Jɔsia.
11Jɔsaya be funɛ ya Jakonaya awa o niinbisa.
Saha naa nara fun wa kpaksi Ju tima a kaali tɔhɔn naa ba funɛ yir Babilɔn chen di ba la nyɛn dooni.
12Ba funɛ la tel Babilɔn chen,
Jɛkonaya awa o haan fun lul be naa ba funɛ yir Sialtiɛl.
Sialtiɛl be funɛ ya Zɛrubabɛl.
13Zɛrubabɛl be funɛ ya Abayud.
Abayud be funɛ ya Ilayakim.
Ilayakim be funɛ ya Ezɔr.
14Ezɔr be funɛ ya Sadɔk.
Sadɔk be funɛ ya Ekim.
Ekim be funɛ ya Ilayud.
15Ilayud be funɛ ya Ɛliezar.
Ɛliezar be funɛ ya Mattan.
Mattan be funɛ ya Jakɔb.
16Jakɔb be funɛ ya Josɛf naa ya Mɛri baal. Mɛri funɛ ya Yesu niina. Yesu funɛ ya Kristo naa Koosa fun ŋɔ di o zi wa tumu wuzu digi chen.
17I gur nyama awa bisa a lagmi dɔŋ ni Abraham saha ti hali a wa tel Devid saha, ba funɛ ya nyama fidanaasiwa awa bisa fidanaasi. I gur ba a lagmi dɔŋ ni Devid saha ti hali saha naa ba fun wa kpa Ju tima a kaali Babilɔn, ba funɛ ya nyama fidanaasiwa awa bisa fidanaasi. I gur ba a lagmi dɔŋ ni chen saha ti hali saha naa ba fun wa lul Yesu Kristo, ba funɛ ya nyama fidanaasiwa awa bisa fidanaasi.
Chenani Ba Fun Lul Yesu Kristo
18Chen funɛ tum ka ba zi lul Yesu. O niin Mɛri fun la nɔɔni di o kaa yu baal naa ba funɛ yir Josɛf, amaa o ha wa fun la o baal ti dama. Chen saha tirɛ o fun zim di Koosa siim weri nyɛ o kpak lo. 19Josɛf funɛ ya wuti tiinne. Chendaha o funɛ daŋni o tum chenani deŋlee. O wa funɛ daŋni o du Mɛri wa hiisa nara suwachak ni a la daŋni o sogli a vɛ un. 20Josɛf funɛ lisi a nama maga, Koosa malaikasi ta digi fun wa o wati. Josɛf fun na un a chi oo deesi. Malaika ti fun ŋɔ un, “Josɛf, Devid bi luli, Koosa siim weri ti nyɛ Mɛri kpak lo. Ta ɔmi wa i kpa un wa i dama. 21O zi lul nibabichɛlau. O wa bi, o zi wa yisi ba naa Koosa fun lisi nyɛ o titi niu a li ba tum tagna ni. Chendaha o lawa i du o sɔnu Yesu.” Malaika ti fun kaali.
22Kin naa maga funɛ ya chenani Koosa witinsi ta digi fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi zi wa ya wutiu. 23O fun ŋɔ di,
“Butowe naa vɛ zim nibaal o zi wa kpak lo a lul nibabichɛla.
Ba zi wa yir unu Imanuɛl.
Sɔn ti mun ya,
‘Koosa nyɛn ya wati’.”
24Josɛf funɛ si do bar chɔɔli ni, o funɛ tum chenani Koosa malaika ti fun ŋɔ unu a kpa Mɛri a kaali o dama. 25Amaa o wa un waa fun chɔ hali o wa lul o nibabichɛl ti. O funɛ wa lul un, Josɛf fun du o sɔn Yesu.
2Hɔɔra Ba Naa Funɛ Li Nha Bar Yɛli
1Ba funɛ lul Yesu a li tɔhɔn naa ba yir Bɛtlihɛm a li Judia pulum ni. Chen saha ti koor digi funɛ nyɛn doon a dɔ dooni. Ba funɛ yir un Hɛrɔd. Nara ba naa funɛ zim wula ta mun wɛ, ba waa funɛ wa Jɛrusalɛm a li nha bar yɛli ni. 2Ba fun pɛɛsi nara, “Leene ba fun lul be naa kaa wa ya Ju tim koora chen? Ya wau di ya wa jɛɛmi un, domi ya na o wulu ka o li nha bar yɛli aa wa.”
3Koor Hɛrɔd funɛ nu ka hɔɔra tima wa pɛɛsi be ti wɛ, o fun muksi un kinkan. Chen gbanko fun muksi Jɛrusalɛm tim maga. 4Hɛrɔd fun a yir Koosa dam kɔkɔɔrsa awa Koosa chiksɛ nibiksɛ maga ba lagmi o wati. O fun pɛɛsi ba, “Leene ba lul naa Koosa fun ŋɔ di o zi wa tumu chen?”
5Ba ŋɔ un di, “Koosa witinsi ta digi funɛ sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi di ba zi wa lul unu a li Bɛtlihɛm naa nyɛn Judia pulum ni. O fun ŋɔ,
6‘Ba zi wa lul nyuhu tiinau a li Bɛtlihɛm ni.
Waa la zi il mu Ju tima.
Chendaha Bɛtlihɛm ya kibirigire a kaali tɔsi naa maga nyɛn Judia pulum ni.’ ”
7Hɛrɔd funɛ nu ba sɛma, o fun yir hɔɔra ba naa li nha bar yɛli chen, ba wa lagmi o wati ba duŋduŋ. O fun pɛɛsi ba nɛnɛ, “Ma zim saha naa ma na wul tiuu?” Ba fun ŋɔ un saha ti. 8O fun ŋɔ ba, “Ma la Bɛtlihɛm a la dɛu be ti nɛnɛ. Ma la na un, ma bur kuwa a wa ŋɔ min, chen ni n gbanko zi la jɛɛmi unu.”
9Doone hɔɔra ta fun si a kaali Bɛtlihɛm. Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, ba fun bukoo na wul naa funɛ li nha bar yɛli chen. O fun te ba suwachak, hali a fun wa chiŋi doonani Yesu nyɛn. 10Hɔɔra ta funɛ na wul ti chiŋi dooni chen, ba tusa fun sɔɔni a la gali. 11Ba fun la zu dam ti a na be ti awa o niina Mɛri. Ba fun wa gbiri o suwachak ni a jɛɛmi un a puk ba kapursa a yisi kina a nyɛ un. Ba fun kpa salma awa tulale naa ba yir firaŋkinsens awa mɛr a nyɛ un, a la hiisi.
12Ba funɛ hiisi chene, Koosa fun sɛm ba a li ba deesi ni a ŋɔ, “Ma ta bur la Hɛrɔd wati.” Doone ba fun si a tiŋ nyinbaan digi a kaali ba tɔha.
Yesu Wa O Walɛ Fun Si Kaali Ijipt Pulum
13Ba funɛ kaali, Josɛf fun bukoo na Koosa malaika ti a li o deesi ni. O ŋɔ un, “Koor Hɛrɔd dɛu i be tiu di o kpu un. Si a zer be ti awa o niina a chɔ la Ijipt pulum. Nyɛn doon hali n wa ŋɔ hin di i bur kuwa.”
14Josɛf fun si lalaga a zer be ti awa o niina dusum ti ni a kaali Ijipt. 15O wa ba fun la nyɛn dooni hali Hɛrɔd wa sou. Ba funɛ ya chene di chenani Koosa witinsi ta digi fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi zi ya wutiu. O fun sɔbi di Koosa ŋɔɛɛ di,
“Mu funɛ yir n beu a li Ijipt ni”.
Bichɛsa Kpuuli Saha
16Hɛrɔd funɛ zim di hɔɔra tima mur unu, o fun na paan kinkan. O fun yir o lanjimasa a tum ba di ba la kpu nibabichɛsa ba naa maga vɛ tel bunsa lɛ a nyɛn Bɛtlihɛm awa tɔsa naa maga go un ni. Hɔɔra tima funɛ piin ŋɔ unu saha naa Mɛri lul.
17Lanjimasi ta funɛ kpu bichɛsi ta, sɛma naa Koosa witiina naa ba yir Jɛrɛmaya fun sɛm chen ya wutiu. 18O ŋɔ di,
“N nu nandigi tarɛ ka o kaasi a la wi kinkan.
Haan naa ba yir Rachɛl funɛ nyɛn Rama ni.
O bisi maga fun siti.
Nandigi wa fun koti a belimi un.”
Yesu Wa O Walɛ Fun Bur Li Ijipt Pulum Ni
19Hɛrɔd funɛ sou, Koosa malaika ti fun bur wa Josɛf wati a li Ijipt pulum ni. 20O fun ŋɔ un a li o deesi ni, “Naa la daŋni o kpu i be ti chen, sou. Si a zer be ti awa o niina a bur kila Ju tim pulum.” 21Doone Josɛf fun si a zer ba ba bur kaali.
22Ba funɛ la tel dooni, a funɛ nu di Hɛrɔd be, naa ba funɛ yir Arkɛlaus chen, di Judia koora. Nan sɛm na nyɛ o ɔm di o nyɛn dooni. Amaa Koosa funɛ bukoo ŋɔ unu a li o deesi ni, 23di o la sa o dama a li tɔhɔn naa ba yir Nazarɛt a li Galili pulum ni. O fun ya chen, chenani Koosa witinsi ta fun sɛm saha digi, chen ya wuti. Ba funɛ ŋɔ di,
“Koosa be la zi yir Nazarɛt nar.”
3Jɔn Fun Mɔɔli Nyabaan Ni
(Maak 1.1-8; Luk 3.1-18; Jɔn 1.19-28)
1Chen saha ti baal naa ba funɛ yir Jɔn fun si a wa nyabaan naa nyɛn Judia pulum ni. O funɛ biksi narau Koosa wɛ a la chaksi ba wa ni ni. 2O funɛ ŋɔ ba, “Koosa duglɛu a la daŋni o dɔ ma. Chendaha ma gil ma tum tagna a burgi a tiŋ o nyinbaan.” 3Koosa witiina naa ba fun yir Azaaya funɛ sɔbi Jɔn wɛ a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi. O fun ŋɔ,
“Nandigi la mɔɔli nyabaan ni a ŋɔ,
ya kunyana wau.
Maa saksi ka o zi wa.
Ma kɔɔri o nyinbaan o wer.”
4Jɔn kilaarɛ funɛ ya lakom tɔnnɛ, ka o kpa ganɛ a vɔu o chɛra. O funɛ di hɔɔna awa toon. 5Nidamata fun li Jɛrusalɛm awa Judia pulum awa tosi naa go Jɔɔdan mɔɔga ni. 6Ba funɛ nu o biksi ti, ba fun la nɔɔni di ba tum tum tagnau ka o fun kpa ni a chaksi ba a li Jɔɔdan mɔɔga ti ni.
7Jɔn funɛ na Ju tima ba naa funɛ yir ba titi Farisi tima awa ba naa funɛ yir ba titi Sajusi tim nidamata la wa o wati di o chaksi ba, o fun ŋɔ ba, “Ma naa chi duma. Anti ŋɔ ma di Koosa zi na paanu a du ma ni a lɛrgi ma diŋsa ka ma chɔ? 8Ma gil ma tum tagnau a la tum tum were a biksi nara chenani ma bambe burgi. 9Ma ta lisi di chenani ma ya Abraham bi lulɛ, chen zi chiŋi ma tum were bar chiŋi niu. Ma nyɛ mu ŋɔ ma di Koosa koti a kpa buŋkul na a burgi Abraham bi lulɛ. 10Ma chi bugila naa vɛ nɔnirɛ. Koosa saksɛ o saan zenu di o teŋsi ma a du din ni. 11N kpa nire a chaksi ma bara a biksi nara di ma gil ma tum tagna. Naa nyɛn n gantɛl ni aa wa, o ka zi wa kpa Koosa siim weri a du ma ni a chaasi ma a chi din zaamsɛ salma. Waa ya nihɛɛ a kaali min. N kpurɛu di mu fiisi o natausa a nyɛ un. 12O zi kpak o tundau di o tuk o mɛ a kpa a a du o zuŋkɔr ni, a kpa munzɔta a du din naa nara vɛ koti a dusi ni.”
Jɔn Fun Chaksi Yesu Wa Ni Ni
13Chen saha ti Yesu fun li Galili ni a kaali Jɔɔdan mɔɔga di Jɔn chaksi un wa ni ni. 14Jɔn funɛ na un, o fun vɛ la nɔɔni di o chaksi Yesu a ŋɔ un, “I fu wa zi wa mu wati di mu chaksi hin. Hin fu la zi chaksi min.”
15Yesu fun ŋɔ un, “O deŋlu wa i chaksi min. O ya Koosa tutɔrɛ.” Jɔn funɛ nu o sɛm ta, o fun la nɔɔni a chaksi un.
16Yesu funɛ li mɔɔga ti tuha ni, o fun vaan na buudaha ka o puk o na Koosa siim weri ti. O funɛ chi komne a tu wa a zɔŋ o nyuhu ni. 17Ba fun nu ta a li buudaha ni ka o ŋɔ, “Mu be daŋni nɛɛnɛ. Mu sii su nara chen.”
4Sintana Fun Zaamsi Yesu
1Wuzu digi Koosa siim weri ti fun te Yesu suwachak a kaali kɔha. Sintana funɛ daŋni o la pu Yesu dooni a zaamsi un. 2Yesu wa fun di diwe dooni wuzu fumnaasi ka lɔsa fun kpak un kinkan. 3Sintana fun wa zaamsi un a ŋɔ, “I sir ya Koosa be, nyɛ buŋkul na burgi diwe i di.”
4Amaa Yesu wa fun la nɔɔni a ŋɔ un, “Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi a ŋɔ,
‘Nibine tiŋ Koosa ŋɔ wa ya kibirigi a kaali diwe naa o di.’ ”
5Ba fun li dooni ka sintan ti fun kpa Yesu a la zini zɔŋ Koosa bar jɛɛmi dam mampil nyuhu ni a li Jɛrusalɛm ni, 6a ŋɔ un, “I sir ya Koosa be, li mampil nɔ nyuhu ni a chel tɛɛnɛ ni. I zim di ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
‘O malaikasi ta go hinu.
O zi ŋɔ au di a kpa a nisa a chak hin,
chen ni i chiksi tɛɛnɛ ni,
i naŋgere wa zi huusi.’ ”
7Yesu fun ŋɔ un, “Ba gbanko funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
‘O wa lawa i zaamsi i kunyan Koosa.’ ”
8Ba fun bu li dooni, ka sintan ti fun kpa Yesu a zini bi ziŋziŋi nyuha a biksi un tɛɛnɛ maga tɔsa awa a jirima kinkan. 9Sintan ti fun ŋɔ un, “I gbiree a jɛɛmi min, n zi nyɛ i wa dɔ a magau.”
10Yesu fun ŋɔ un, “Sintana, kila a ka min. Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti a ŋɔ,
‘Kijɛɛmi i kunyan Koosa a tum aa nyɛ o duŋduŋ ni.’ ”
11Sintan ti funɛ nu o sɛm ta, o fun kaali a ka un. Doone Koosa malaikasa fun wa suŋi Yesu.
Yesu Fun Piili A Biksi Nara
12Wuzu digi ba fun kpak Jɔn a tɔ un dɛ. Yesu funɛ nu chenani yɛɛ, o fun si a kaali Galili pulum. 13O funɛ wa li Nazarɛt a gali a la nyɛn tɔha naa ba funɛ yir Kapɛrnaum ni. Tɔha nɔ funɛ nyɛn Galili bɛɛŋ nɔ nɛɛ. Zɛbulun awa Naftalai tima koora funɛ dɔ un. 14Yesu fun la dooni di chenani Koosa witiina Azaaya fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni chen ya wuti.
15O fun ŋɔ,
“N daŋni mu sɛm ma Galili pulum bar digi naa Zɛbulun awa Naftalai tima koora dɔ wɛwa.
O nyɛn Jɔɔdan jibaŋ kinkin ti tɛɛnɛ nɛɛ a la bɛɛŋ zen ti wati.
Ba naa vɛ ya Ju tima nidamata nyɛn dooni.
16Ma waa vɛ zim Koosa a la tum tum tagna saha maga.
O chi ma nyɛn birsi nɛɛ,
amaa lalaknɔ chɔɔsa pisu ma wati.”
17Saha ti kpa la Yesu yaa fun la biksi nara a ŋɔ ba, “Ma gil ma tum tagna a burgi tiŋ Koosa nyinbaan. Saha ti duglɛu di Koosa dɔ nara.”
Yesu Fun Yir Nyinkpaksa Nara Banaasi
18Yesu funɛ val Galili bɛɛŋ nɔ ni, o fun na nara balɛ, Simɔn awa o niinbe Andiru ka ba yo cham bɛɛŋ ti ni. 19Yesu fun yir ba a ŋɔ, “Ma si a wa tiŋ min. Ma tum ya nyinsa kpaksirɛ hali wa zinan, amaa lalaknɔ mu kpa tum fali a nyɛ ma di ma nyɛ nara wa tiŋ min.” 20O fun vaan sɛm chen, ba fun gil ba chamna a si tiŋ un. 21O funɛ bu kaali suwachak tama, o fun na niinbisa ba nara balɛ, Jems awa Jɔn, Zɛbɛdi bisa. Ba wa ba nyana funɛ nyɛn ba arŋ tuhu ni a kɔɔri ba chamna. Yesu fun a yir ba. 22Ba fun vaan gil ba nyana awa arŋ ti aa tiŋ un.
Yesu Funɛ Biksi A La Tiibi Wichɔɔrsa
23A saha tirɛ Yesu fun a gba Galili maga a zu ba bar lagmi dɛɛna aa biksi nara Koosa laaboor weri naa o zi wa dɔ ba wɛ. O gbanko funɛ tiibi wichɔɔrsa bawu maga ni a nyɛ ba. 24O laaboora fun pisi a su pulum naa ba funɛ yir Siiriya chen, chen ni ba naa funɛ nyɛn dooni, ba fun kpa wichɔɔrsi ta a wa di o tiibi fun nyɛn ba. Alizin tagna funɛ kani nara tima bɔnɛ nyuhu ni, kigbimgbiŋsa ka fun nyɛn ba bɔnɛ ni, ba bɔnɛ nisa awa naŋgere ka fun siti. Yesu fun tiibi ba maga. 25Zɛmɛ kinkan fun tiŋ un a li Galili pulum awa Dɛkapɔlis pulum, Jɛrusalɛm, Judia, awa Jɔɔdan mɔɔga jibaŋ digi ni.
5Yesu Funɛ Biksi Nara Kuŋkule Nyuhu Ni
1Wuzu digi Yesu fun na zɛmɛ ta a fun zini a kani kuŋkule nyuhu ni. O gantɛl tiŋsi ta fun lagmi a go un. 2O fun piili a biksi ba.
A Li Wuti Bambi Sɔɔni
3O fun ŋɔ,
“Ba naa zimɛɛ di ba daŋni Koosa suŋi ba,
o zi wa dɔ bau a nyɛ ba tu sɔɔna.
4Ba naa tusa chɔkɛɛ ba tum tagna daha,
Koosa zi belimi bau a nyɛ ba tu sɔɔna.
5Ba naa ya jɛrgɛ,
ba zi na kin nawara Koosa fun vɔu di o nyɛ bau,
a nyɛ ba tu sɔɔna.
6Ba naa yaa kpak un ba bambe ni di ba tum chenani Koosa daŋni di ba tum,
o zi suŋi bau a nyɛ ba tu sɔɔna.
7Ba naa yaa ɔm nara wa siki,
Koosa zi kpak ba sikiu a nyɛ ba tu sɔɔna.
8Ba naa kpak tu chaan Koosa wati,
o zi nyɛ ba na unu a nyɛ ba tu sɔɔna.
9Ba naa kpa bar sɔɔna a wa nara wati,
Koosa zi yir ba o bisau a nyɛ ba tu sɔɔna.
10Ba naa nara muksi kinkan domi baa tum chenani Koosa daŋni ba tumnɛ,
o zi wa dɔ bau a nyɛ ba tu sɔɔna.
11“Nara pini ma zoma a la muksi ma a suni wɛ aa nyɛ ma domi maa tiŋ mu nyinbaan, ma tusa zi sooniu. 12Chene nibinsa funɛ muksi Koosa witinsa ba naa funɛ nyɛn saha digi chen kinkan. Koosa funɛ kpa o papaha zenu a chiŋsi o tɔha ni di o nyɛ ma. Chendaha ma nyɛ ma tusa sɔɔni kinkan.”
Yisa Awa Nha
13“Nara yaa kpa yisa a du ba kina ni di a ta chɔki. Ma chi chen yisawa. Ma lɛmlɛm liee, ma wa kpak nyinbaan naa ma zi bukoo lɛm. Ma ya yɔrirɛ. Ba zi kpa mau a yo ta aa val ma daha ni.
14“Ma chi nharɛ a chaani tɛɛne maga ni. Ma wa kisogli tɔhɔn naa ba fun sa kuŋkule nyuhu ni. 15Nandigi wa zi suk fitina a kpa gbaŋa a chik un ni. O ka suk un a chiŋsi fitin bar chiŋi nɛɛ. Doone o zi chaani nara maga ni a li dɛ ti ni. 16Chen vɛɛna, maa chaani nara wati, chen ni ba zi na ma tum were naa ma tum chenu a pɛgi ya kunyana Koosa naa nyɛn o tɔha ni.”
Yesu Fun Biksi Ba Ju Tim Ta Chiksɛ Wɛ
17“Ma ta lisi di n funɛ wau di mu biksi chiŋi Ju tim chiksɛ awa Koosa witinsa biksi bar chiŋi nɛɛ. N wa fun wa di mu wa ya chene, amaa n wa di n wa biksi nara a wuti munwa. 18Ma nu nan. Hali kina maga wa si peti, nandigi wa zi koti a nyɛ Koosa chiksɛ ta kiwewe wa si peti. 19Nar wa vɛ Ju tim chiksɛ ta kiwewe a la biksi nara di ba gbanko vɛ, waa la zi ya gantɛl a li Koosa koor ti ni. Nar ka tiŋ Ju tim chiksɛ ta a la biksi nara di ba gbanko tiŋ, waa la zi te suwachak a li Koosa koor ti ni. 20Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Farisi tim ta yaa ŋɔ nara ni di ba tiŋ Koosa nyinbaan. Ma daŋni ma zu Koosa koor ti, o lawa ma tiŋi iiu a kaali ba kinkan.”
Yesu Fun Biksi Ba Paan Wɛ
21“Ma funɛ nuu di nibinsa funɛ biksi ma nawaalsa saha digi a ŋɔ ba di ba ta kpu nara. Ba kpu nibine, ba zi kpa bau a wa sɛria bar diili dɛ, 22amaa n ŋɔ mau saha nɔ, nar na paan a du a o dɔŋtiin ni, ba zi kpa un a wa sɛria tiin wati. Nar sɛm yɔri yɔri a nyɛ o dɔŋtiin ni, ba zi kpa unu a wa sɛria nidiile tima wati. Nar yir o dɔŋtiina nibin wom, o zi kpak hansura wa Koosa kpa un a du din dam ni. 23Adaha ma daŋni ma kpa papaha a nyɛ Koosa ni o bar jɛɛmi dam ti ni, ma zi lisi di ma niinbe funɛ kpak wu digirɛ a li ma wati, 24ma wa gil ma papaha ti a dau Koosa bar jɛɛmi dam ti ni. Ma la ma niinbe wati lalaga ma la kɔɔri a ya nɔ bɛgim. Ma wa un ya nɔ bɛgim, ma bur kuwa a wa kpa ma papaha ti a nyɛ Koosa ni.
25“Nar kpa ma la sɛria bar diili dɛ, ma nyɛ ma wa un ya chɛnsa a la nyinbaan ni. Ma vɛ ya chen, ka ma la tel, o zi kpa mau a du sɛria nidiile tima digi nin ni. Nidiili ti ka kpa ma a nyɛ lanjima ni o tɔ ma dɛ. 26N ŋɔ mau, ma zi nyɛn dooniu hali ma wa bɔ ma chim maga.”
Yesu Fun Biksi Ba Chɔkumsa Tuma Wɛ
27“Ma funɛ nuu di nibinsa funɛ biksi ma nawaalsa saha digi di ba ta tum chɔkumsa tuma, 28amaa n ŋɔ mau saha nɔ, nibine naa nyini nihaan a la daŋni o wa un chɔ, o tum chɔkumsau a li o tuhu ni. 29Adaha ma nindil si nyɛ ma tum tum tagin, yisi un a yo ta. Ma ya chen, waa bɔɛɛ wa ba kpa ma bara a yo du din dam ti ni. 30Ma nindil nisa nyɛ ma tum tum tagin, ma teŋsi a a yo ta. Ma ya chen, waa bɔɛɛ wa ba kpa ma bara a yo du din dam ti ni.”
Yesu Fun Biksi Ba Haan Vɛɛli Wɛ
(Mat. 19.9; Maak 10.11-12; Luk 16.18)
31“Nibinsa gbanko funɛ biksi bau saha digi di nar vɛ o haan, o sɔbi tɔn a biksi di o vɛ unu, 32amaa n ŋɔ mau saha nɔ, o haan si su un ka o baal vɛ un ka o yu baal digi, waa nyɛ o haan ti tum chɔkumsa tuma. Baal naa o yu chen gbanko tum chɔkumsa tumau.”
Yesu Fun Biksi Ba Nɔ Ŋɔɔli Wɛ
33“Ma funɛ nuu di nibinsa funɛ biksi ma nawaalsa saha digi di ba ta chɔk ba vɔwi naa ba fun nyɛ Koosa ni chen. 34Amaa n ŋɔ mau saha nɔ, ma vɔu vɔwɛ, ma ta bu hɛɛsi. Ma ta hɛɛse Koosa tɔha ti, domi o nyɛn doonee. 35Ma ta hɛɛse tɛɛnɛ nɔ maga domi o ya o naŋgere bar hiisire. Ma ta hɛɛse Jɛrusalɛm, domi o ya doon koor zenne. 36Ma ta hɛɛsɛ ma nyuuna, domi ma wa koti a chɛrgi nyuk bilim o burgi kipilim koo a chɛrgi kipilim o burgi kibilim. 37Ma la nɔɔni koo aai. Ma sɛmɛɛ a kaali nan ni, ma sɛm ta maga li sintana watɛɛ.”
Yesu Fun Biksi Ba Lɛusi Wɛ
38“Ma funɛ nuu di nibinsa funɛ biksi ba saha digi, nandigi yisɛ ma se, ma gbanko yisɛ o si. Nandigi yisɛ ma nyina, ma gbanko yisi o nyin, 39amaa n ŋɔ mau saha nɔ, nandigi ya wu tagin a nyɛ ma, ma ta bur ya wu tagin ti a nyɛ un. Nandigi mo ma nindil lɛha, nyɛ o mo ma ningal lɛha gbanko. 40Nandigi kpa ma la sɛria bar diili dɛ ma takta wewe daha, ma nyɛ un ma takta zenzen a gbaari. 41Nandigi muksi ma di ma chuŋi o buna a val maal bɛgim, ma val maalisa lɛ a gbaari. 42Nandigi sumi ma kundɔŋ, ma kpa nyɛ un. Nandigi daŋni o pɛŋ kundɔŋ, ma kpa pɛŋ un.”
Chenani Ya Zi Daŋni Ya Dɔma
(Luk 6.27-28, 32-36)
43“Ma funɛ nuu di nibinsa funɛ biksi ma nawaalsa saha digi di ba daŋni ba dɔŋtima a ha ba dɔma, 44amaa n ŋɔ mau saha nɔ, maa daŋni ma dɔma a kitum tum were a nyɛ ba. Maa sumi Koosa o suŋi ba naa la pini ma zoma a la muksi ma kinkan. 45Ma ya chen, Koosa naa nyɛn o tɔha ni zi nyɛ ma burgi o bisau. Waa funɛ naami nha di o chaani nibin tagna awa nibin were ni, a nyɛ doon mi ba naa la tum tum tagna awa ba naa la tum tum were daha. 46Ma daŋni ba naa la daŋni ma duŋduŋ, yɛrɛ ma kaa ya a na Koosa papaha? Hali lampo nilalɛ gbanko daŋni nara chene. 47Ma zaami ma chɛnsa duŋduŋ, yɛrɛ ma tum a kaali nara? Hali ba naa funɛ vɛ ya Ju tima, ba ya chene. 48Ma nyɛ ma tusa kichaani a chi chenani ma nyana Koosa naa nyɛn o tɔha ni tuha chaani chen.”
6Yesu Fun Biksi Ba Di Ba Ta Daŋni Sɔn
1“Ma tum tum were a nyɛ nara ni, ma ta nyɛ a li gbampulim nara maga naali. Ma tum chen, ma wa zi na papaha a li ma kunyan Koosa naa nyɛn o tɔha ti ni.
2“Adaha ma yaa tum tum were a nyɛ nara ni, ma ta mo luŋa yau ni awa ma bar lagmi dɛɛni ta ni a daŋni sɔn a chi nara bɔnɛ tum. Ba tum chene di nara pɛgi ba. Ma nu mu sɛma. Chenani nara pɛgi ba ya ba papaha. 3Ma tum tum were a nyɛ nara ni, ma ta nyɛ hali ma walɛ zim o wɛ. 4Ma tum tum were a duŋduŋ, ma kunyan Koosa naa na chenani maa tum, o zi nyɛ ma o papahau.”
Yesu Fun Biksi Ba Chenani Ba Zi Sumi Koosa
5“Ma sumi Koosa, ma ta sumi a li gbampulim ni. Nara bɔnɛ daŋni ba chiŋi yau ni awa ba bar lagmi dɛɛni nɛɛ a sumi Koosa di nara na ba a pɛgi ba. Ma nu mu sɛma. Chenani nara pɛgi ba ya ba papaha, 6amaa ma ka sumi, ma zu ma dɛɛna ma duŋduŋ a far zɔɔnɔ a sumi ma kunyan Koosa naa na ma o duŋduŋ. Ma ya chen, o zi nyɛ ma o papahau.
7“Ma sumi un, ma ta sɛm sɛm damata a chi ba naa vɛ ya Ju tim chen. Ba waa lisi di Koosa zi nu ba sɛmau domi ba sɛmu a vusi. 8Ma ta tiŋ ba nyinbaan. Ma sumi Koosa, o waa piin zim kinkin naa ma daŋni o watiu. 9Nan nyinbaan nɔwa ma zi sumi Koosa.
‘Ya kunyan Koosa,
ya daŋni i sɔn naa la chaani chiŋiu.
10Ya daŋni i wa dɔ narawa,
chen ni ba zi tiŋ i tutɔ daŋni a li tɛɛnɛ nɔ maga niu a chi chenani i malaikasi ta tiŋ hin a li i tɔha ti ni chenu.
11Nyɛ ya zinan wuzu nɔ diwe,
12aa gil ya taali a pɛŋ ya,
ka ya ka gil aa pɛŋ ba naa laa tum ya wu tagna.
(( 13Domi i kpak jirima awa chaani wa kpok kinkan hali saha naa vɛ kpak bɔ. Ami.))’
14“Ma gil tum tagna naa nara tum a nyɛ ma, ma kunyan Koosa naa nyɛn o tɔha ti ni, gbanko zi gil a nyɛ mau, 15amaa ma ka vɛ gil tum tagna naa nara tum a nyɛ ma, ma kunyan Koosa naa nyɛn o tɔha ti ni, gbanko wa zi gil ma tum tagni ta a nyɛ ma.”
Yesu Fun Biksi Ba Nɔ Vɔwi Wɛ
16“Ma vɔti nɔɔna, ma ta nyɛ ma se nyakmi a chi ba naa vɔti nɔɔna a li gbampulim ni. Ba waa bɔrsi ba se, chen ni nara maga zi zim di ba vɔti nɔɔniwa. Ma nu mu sɛma. Ba waa piin na ba papahau. 17Ma ka vɔti nɔɔna, ma sɛm ma se a chaasi ma nyuksa, 18chen ni nara wa zi koti a zim di ma vɔti nɔɔna. Ma kunyan Koosa, naa na chenani ma tum ma duŋduŋ, o zi nyɛ ma o papahau.”
Chenani Ya Zi Chiksi Kidamata A Li Koosa Tɔhɔn Ni
19“Ma ta chiŋsɛ kidamata a li tɛɛnɛ nɔ maga ni. Chau awa doon zi wa chɔk au ka ŋmɛɛrsa chɔk dɛ ti a zu ŋmɛ a dooni. 20Amaa ma ka kpa kidamata a chiŋsɛ a li Koosa tɔha ti ni. Chau awa doon wa zi wa chɔk a. Ŋmɛɛrsa gbanko wa zi wa kikoti a chɔk dɛ ti a ŋmɛ a. 21Ma bambe zi nyɛn doonani ma kidamata nyɛnu.”
Chenani Ya Se Nyɛ Ya Na
22“Ma se nyɛ ma bara la doonani ma daŋni. Ma se weree ma zi na nyinbaanu. Chen vɛɛna, ma tusa weree, ma zi tiŋ Koosa nyinbaanu nɛnɛ, 23amaa ma ya nyuluma ma wa zi zim doonani maa la. Chen vɛɛna, ma tusa vɛɛn biriu, ma wa zi na o nyinbaan a nyuksi. Chenani ma du zi tagniu a kaali nyuluma.”
Koosa Nyɛ Ya Kin Naa Maga Ya Daŋniu
24“Nibɛgim wa kisuŋi nihɛɛta nara balɛ. O zi daŋni digiu a ha digi. O si zi su digiu a vɛ digi. Chen vɛɛna, ma wa zi koti a tum a nyɛ Koosa ni a ya si tima.
25“Nan nyinbaannɛ n sɛm ma. Saha maga maa daŋni diwe awa ni awa kilaarɛ. Ma ta nyɛ kin nama muksi ma. Ma miisa wa kaali ma diwe awa nii? Ma bara wa kaali kilaarɛ ta ma laarɛ chenn? 26Ma nyini zimebisa la za buudaha ni. A wara par ŋmaana koo a kum kiparɛ koo a kpa a a du napagsi ni. Ya kunyan Koosa naa nyɛn o tɔha ti ni la nyini a. Ma wa kaali zimebisa ta kinkann? 27Ma anti la zi gbaari o bunsa a li muksi daha?
28“Yɛrɛ kilaarɛ wɛ muksi ma? Maa nyini chenani kɔsa yeligisa du. A wara tum tuma koo a ar kilaarɛ a nyɛ a titi ni. 29Amaa n ŋɔ mau, ma lisi Ju tim koor naa ba funɛ yir Solomon chen. O funɛ ya kin tiinne saha digi a kaali ba maga, amaa o wa fun laarɛ kilaarɛ a wer a chi kɔsa yeligisa na. 30Koosa la nyɛ kɔsa wa kilaarɛ. A wa bi a vusi ka limaŋ wa pisi, din yaa wa di a. O wati ma kaali kɔsa kinkan. O wa zi bu koti a nyɛ ma kilaarɛɛ? Ma se wa su un nɛnɛ.
31“Ma ta muksi ma titi a ŋɔ, baŋnɛ ya kaa ya na diwe a di? Baŋnɛ ya kaa ya na ni a nyɔ? Baŋnɛ ya kaa ya na kilaarɛ a laarɛ? 32Kin namawa ba naa vɛ ya Ju tima yaa daŋni chen, amaa ma kunyana naa nyɛn o tɔha ti ni o zimu di maa daŋni kin ta magau. 33O lawa ma nyɛ chenani Koosa dɔ ma awa o tutɔ tiŋi te ma bambe ni. Maa lisi nan, o zi kpa kin naa maga ma daŋniu a nyɛ ma. 34Adaha ma ta nyɛ chɛ kina kimuksi ma. Wuzu maga kpak a tumawa a muksi ya. Adaha ma ta kpa chɛ kina a lagmi zinan kin ni.”
7Ma Ta Na Ma Dɔŋtiina Galimsa
(Luk 6.37-38, 41-42)
1“Ma ta na ma dɔŋtiina galimsa, chen ni Koosa gbanko wa zi na ma galimsa. 2Chenani ma tum a nyɛ ma dɔŋtim ni, Koosa gbanko zi tum chenu a nyɛ ma. O zi tiŋ chen nyinbaanu a chi chenani maa tiŋ ma dɔŋtima chen. 3O chi danugil nyɛn ma dɔŋtim se ni ka dagume nyɛn ma se ni. Yɛrɛ ma kaa ya a na danugil ti ma dɔŋtim ta se ni? 4Yɛrɛ ma ya a ŋɔ ma dɔŋtim ta ni, ma nyɛ ya lisi danugil ti a ta ma se ni ka ma kpak dagume a li ma se ni? 5Ma mur ma titirɛ. Ma te a yisi dagume ti a ta ma se ni, a zi koti a na a yisi danugil ti a ta ma dɔŋtim se ni.
6“Ma ta kpa Koosa kiwere a biksi ba naa la zi nyɛ a jirima. Ma ta kpa kiwere a nyɛ vasi ni a zi bur a dusi ma. Ma ta kpa ma bunɔɔta kin a yo ta kurchu suwachak ni, chen ni aa zi val a daha a chɔk.”
Chenani Ya Zi Sumi Kina Koosa Wati
(Luk 11.9-13; 6.31)
7“Ma sumi Koosa di o nyɛ ma kundɔŋ o zi nyɛ mau. Ma daŋni kundɔŋ, o wati ma zi na unu. Ma yir un o zi wa puk zɔɔnɔu ma zu o wati. 8Nara maga sumi Koosa di o nyɛ ba kundɔŋ, o zi nyɛ bau. Nara maga la daŋni kundɔŋ o wati, ba zi na au. Ba yir un, o zi wa puk zɔɔnɔu ba zu o wati. 9Ma naa ya nyama nan, lɔsa kpak ma bisa ka ba daŋni diwe di ba di, ma zi zer buŋkul a nyɛ bauu? 10Ba daŋni nyinsa di ba se, ma zi zer dum a nyɛ bauu? 11Ma ya nibin tagna, amaa ma zim chenani ma zi kpa kiwere a nyɛ ma bisi ni. Ma kunyan Koosa naa nyɛn o tɔha ti ni, waa kaali ma a la kpa wu were a nyɛ ba naa la sumi un ni.
12“Ma tum wɛ were a nyɛ ma dɔŋtim ni a chi chenani maa daŋni ba tum kinyɛ ma. Ma kpa chenani Ju tim chiksɛ wa Koosa witinsa maga biksi nara a lagmi dɔŋ ni a mun chen.”
Nyinbaan Wewe Tiŋi
13“Ma nyɛni chi vallɛ. Nyinbaan pɛnpɛni ti tiŋi wa bɔm. Chendaha nidamata tiŋ un. Ba wa tel o bɔ, Koosa zi wa chɔk bau. 14Ma ta tiŋi a chi ba. Ma ka tiŋ nyinbaan wewe naa tiŋi bɔmɛɛ. Nara tama val dooni. Ba wa tel o bɔ, Koosa zi wa nyɛ ba o mi faliu.”
Bugili Nɔni Awa Naa Vɛ Nɔni Wɛ
15“Ma doso a kinyini witinsa ba naa vɛ zim Koosa. Ba wa wa ma wati, ba chi piisisiwa, amaa ba tusi ni ba chi gbesiwa a naa la daŋni diwewa. 16Ba tum nɛɛ ma zi zim ba. Koom bugil wara nɔn soom nɔna. Kpaglim bugil wara nɔn maŋgo nɔna. 17Bugil weri la nɔn nɔn were. Bugil tagin ka nɔn nɔn tagna. 18Bugil weri wa kinɔn nɔn tagna. Bugil tagin wa kinɔn nɔn were. 19Bugil naa vɛ nɔn nɔn were, ba yaa teŋ unu a dau a suk din du un ni. 20Chene ma zi zim witinsa ba naa vɛ zim Koosa a li ba tum ni.”
Ba Naa La Zi Zu Koosa Koor Ti
21“Koosa wa zi wa dɔ ba naa maga wa mu wati a yir min ba kunyana. Ba naa la tum chenani mu kunyan Koosa naa nyɛn o tɔha ti ni daŋni ba tum, waa la zi wa dɔ ba. 22O wa wa di o wa di tɛɛnɛ nɔ maga sɛria, nidamata zi wa ŋɔ minu ‘Ya kunyana. Ya funɛ biksi nara Koosa laaboor weri ti wɛ a li i sɔn daharɛ. Ya gbanko funɛ kpa i sɔnnɛ a duŋni alizin tagna a ta nara ni a la tum alaazibu tuma kinkan.’ 23Ba sɛm nan peti, n zi ŋɔ bau, ‘N wa kut zim ma. Ma naa la tum tum tagna nan, ma la a ka min.’ ”
Chenani Nara Balɛ Sa Ba Damsa
24“Nara maga nu mu sɛm na aa tiŋ a, ba waa chi nibin nɛɛgi naa funɛ sa o dama a zɔŋ gbɛntɛl nyuhu ni chen. 25Pe kpok awa doon fun wa kinkan a wa li o dam ti ni, ka pola fun su a pal a la mo dam ti gbanko. Amaa o wa fun chel, domi o tiin ti funɛ sa unu a zɔŋ gbɛntɛl nyuhu nɛɛ.
26“Nara maga nu mu sɛm na a vɛ tiŋ a, ba waa ka chi nibin wom naa funɛ sa o dama a zɔŋ hɛɛra daha ni chen. 27Pe kpok ti awa doon ti fun wa kinkan a wa li o dam ti ni, ka poli ta fun su a pal a la mo dam ti gbanko. O fun chel burum. Baŋ namsirɛ dam ti tiin namsi ka o chel nan!”
Chenani Yesu Fun Biksi Ba Wa O Bambi Kpok Ni
28“Yesu funɛ sɛm nan maga peti, alaazibu fun kpak zɛmɛ ta kinkan a li o biksi ti daha. 29Waa funɛ biksi ba wa o bambi kpok ni. Chenani o fun biksi ba awa chenani Koosa chiksɛ nibiksɛ ta fun biksi ba wa ya kibɛgim.”
8Yesu Fun Tiibi Zagum
1Yesu funɛ li kuŋkule nyuhu ni, zɛmɛ kinkan fun tiŋ un. 2Zagum digi fun si a wa gbiri o suwachak ni a sumi un, “I fu la nɔɔni, i fu tiibi mu wichɔɔr nɔu.”
3Yesu fun kpa o nin a gbaŋsi un a ŋɔ di, “Mu daŋni i na alaafɛu. N tiibi hinu.” O funɛ ŋɔ chen ni, zagumti ti vaan gil un, ka o na alaafɛ. 4Yesu fun ŋɔ un, “I fiɛŋ i sɛm nandigi ni, amaa kila Koosa dam kɔkɔɔrsi ta digi wati, chen ni o zi koti a na hinu. O na hin, i nyɛ o kɔɔri kɔɔri ti a nyɛ hin a chi Mosis funɛ biksi ya saha digi chen. Chen la zi biksi nara di i zagumti ti petiu.”
Yesu Fun Tiibi Lanjima Nihɛɛ Tumtumna
5Saha naa Yesu fun wa tel Kapɛrnaum chen, lanjima nihɛɛ digi fun wa chem un a sumi di o suŋi un. 6O fun ŋɔ Yesu ni, “Mu kunyana, mu tumtumna nyɛn mu dam ni. O nisa awa o naŋgere sou ka o wi kinkan.”
7Yesu fun ŋɔ un, “N zi wau a wa tiibi un.”
8Lanjima nihɛɛ ti fun ŋɔ un, “Mu kunyana, aai. Mu wa ya nibin weri naa i zi zu mu dam ti. Doonani ya nyɛn nan i waa sɛm sɛma, mu tumtumna zi na alaafɛu. 9N kpak nihɛɛ zeneu ba naa la zi ŋɔ min chenani mu tumu. N gbanko kpak lanjimasa ba naa n zi ŋɔ di ba tum tumau. N yaa ŋɔ digi ni di o la. O kaali. N yaa ŋɔ digi ni, kuwa. O wa. N yaa ŋɔ n yom ni, tum nan. O tum chen.”
10O sɛm ta fun jɛri Yesu kinkan. O fun burgi a ŋɔ zɛmɛ naa funɛ tiŋ un chen, “Wutirɛ n ŋɔ ma, n funɛ pu Ju tim nidamata ba naa se su min. Baal naa vɛ ya Ju nan, si suuli kaali ba. 11Maa nu mu sɛm na. Wuzu digi nidamata zi wa li bawu maga niu a wa lagmi Abraham, Aizik awa Jakɔb wati a li Koosa koor ti ni a di diwe. 12Ma Ju tima, ma waa fu zi zu dooni. Amaa ma vɛ zuuli chen. Chendaha Koosa zi wa kpa mau a yo du birsi ni. Dooni ma zi wa wi kinkan.” 13Doone Yesu fun burgi a ŋɔ lanjima nihɛɛ ti ni, “Kila dama. Chenani i si suuli du zi tum nyɛ hinu.”
O tumtum ti fun vaan na alaafɛ.
Yesu Fun Tiibi Nidamata
14Yesu fun si dooni a kaali Pita dama a la na ka o hila wi. Kabilima funɛ kpak un, ka o chɔ o dam ti ni. 15Yesu fun zu o dɛ a la gbaŋsi o nin. Yesu funɛ ya chen, o kabilima ti peti. O fun si a piili a ya diwe di o nyɛ ba.
16Nha funɛ wa chel, tɔhɔn tima kpa ba wichoorsa awa ba naa alizin tagna nyɛn ba ni a wa Yesu wati. O fun ŋɔ alizin tagni ta ni a duŋni a a ta a tiibi wichɔɔrsi ta maga. 17O funɛ ya chene di chenani Koosa witiina Azaaya fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi, chen ya wuti. O fun ŋɔ,
“O titi la zi tiibi ya wichɔɔrsi ta maga.”
Ba Zi Ya Yesu Gantɛl Tiŋsau
18Yesu funɛ na ka zɛmɛ ta go un, o fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni di ba la ji bɛɛŋ ti jibaŋ kinkin ti. 19Ba funɛ saksi di ba la ji, Koosa chiksɛ nibiksɛ ta digi fun wa ŋɔ un, “Mu kunyana, n saksɛu di n tiŋ hin a la doonani ii la.”
20Yesu fun ŋɔ un, “Helsa nyɛn bɔ ni ka zimebisa ka nyɛn zaŋ ni, amaa n waa nibine be, n wa kpak doonani n zi chɔ a chɔ do.”
21O gantɛl tiŋsi ta digi fun wa ŋɔ un, “Mu kunyana, n gbanko daŋni n tiŋ hinu, amaa nyɛ mu te a la sogli mu nyana.”
22Yesu fun ŋɔ un, “Tiŋ min lalaknɔ, ka nyɛ ba naa vɛ tiŋ min sogli un.”
Yesu Fun Jiŋ Peha
23Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun zu arŋa a kaali. 24Ba funɛ la chene, pe kpok fun wa si aa viigi. O fun a mo arŋ ti kinkan, a teŋ ni a du arŋ ti tuhu ni o daŋni o lim. Amaa Yesu funɛ chɔ dore. 25O gantɛl tiŋsi ta fun a laasi un a ŋɔ, “Ya kunyana, yaa daŋni ya sou, la ya a ta.”
26Yesu fun si o do ti ni a pɛɛsi ba, “Yɛrɛ ma ɔm chen ni? Ma se wa su minn?” O fun burgi a ŋɔ pehe ti ni di o chiŋi a ŋɔ ni ti ni di o du balimm. Pehe ti fun chiŋi. Ni ti gbanko fun a du balimm, hali o wa fun a dam tama.
27O fun ya ba alaazibu kinkan. Ba funɛ pɛɛsi dɔŋa, “Baal ŋɔ, baŋ nibine ya un? Hali o koti a sɛm sɛma peha awa ni wati a nu o nɔ.”
Yesu Fun Tiibi Alizin Tagna a Li Nara Balɛ Ni
28Ba funɛ la ji bɛɛŋ ti jibaŋ kinkin ti, ba fun wa tel Gɛrasin tima pulum. Nara balɛ fun nyɛn dooni a kpak alizin tagna ba nyuuni ni. Nandigi wa fun kpak kpok a kaali ba. Chendaha nandigi wa fun koti a gba dooni. Yesu funɛ wa li arŋ ti ni, nara balɛ ta fun wa li doonani nara yaa sogli ba nawaalsa di ba wa chem un. 29Ba nidigi fun tɛsi a pɛɛsi un, “I waa Koosa be, baŋnɛ ii daŋni ya wati? A wuzu naa Koosa zi wa di tɛɛnɛ nɔ maga nara sɛria ha wa tel. I te wau di i wa namsi ya ka saha ti zi wa tell?”
30Kurchusa funɛ nyɛn kuŋkule nyuhu ni a di diwe. 31Alizin tagni ta fun a sumi Yesu a ŋɔ, “I duŋni ya a ta, nyɛ ya la zu kurchusi ta ni.”
32Yesu fun ŋɔ ba, “Ma la dooni.” Ba fun li a la zu kurchusi ta ni. Kurchusi ta fun si a chɔ a la wilsi a chesi bɛɛŋ ni ti ni. Ni ti fun di a maga.
33Ba naa funɛ nyini kurchusi ta chen, ba fun chɔ kaali ba tɔha a la ŋɔ ba naa nyɛn dooni chenani ya ba naa alizin tagni ta fun nyɛn chen. 34Tɔhɔn ti tima maga fun li a wa Yesu wati a sumi un di o li ba pulum ni.
9Yesu Fun Tiibi Naa Naŋgere awa O Nisa Funɛ Sou
1Yesu fun zu arŋ ti a bur la ji jibaŋ ti a kaali Kapɛrnaum. 2Baal naa nisa awa o naŋgere funɛ sou chen, chɔ o kichɔɔli ni a li dooni. Nara bɔnɛ fun zer un a wa Yesu wati. O funɛ zim chenani ba se su un kinkan, o ŋɔ baal naa nisa awa o naŋgere funɛ sou chen, “Mu be, kpak i bambi. N waa nibine be gil i tum tagna a nyɛ hinu.”
3Koosa chiksɛ nibiksɛ ta bɔnɛ funɛ nyɛn dooni a lisi ba tusa ni, “O sɛm sɛma nan ni, o kpa o titirɛ a chiŋsi Koosa bar chiŋi ni.”
4Yesu funɛ piin zim o tuhu niu chenani ba lisi a pɛɛsi ba, “Baŋnɛ ma lisi lisi tagin na ma tusa ni? 5Baal nɔ, n ŋɔ un di Koosa gil o tum tagna a nyɛ un koo n ŋɔ un di o si a val, o leema bɔm? 6N daŋni ma zimu di n waa nibine be kpak kpok a li tɛɛnɛ nɔ maga ni, chen ni mu zi kotiu a gil nara tum tagna a nyɛ ba.” O fun ŋɔ wichɔɔr ti ni, “Si chiŋi a zer i kichɔɔli ti a la dama.”
7Baal ti vaan si chiŋi a zer o kichɔɔli ti a kaali dama. 8Ba naa funɛ chiŋi dooni na chenani o ya, hansura fun kpak ba kinkan. Ba fun a pɛgi Koosa o kpa o kpok a nyɛ Yesu ni o tum chen daha.
Yesu Fun Yir Matiu
9Yesu fun bu si a li dooni. O funɛ la chene, o fun na baal naa ba yir Matiu chen. O funɛ kani lampo bar laali nɛɛ a la lampo ti. Yesu fun ŋɔ un, “Si a tiŋ min aa wa.”
O fun gil o tuma a si tiŋ un a kaali.
10Yesu awa o gantɛl tiŋsi ta fun kaali Matiu dama di ba la di diwe. Lampo nilalɛ awa wu tagna tima kinkan fun tiŋ Yesu ka ba bɔnɛ la gbaari un ni awa o gantɛl tiŋsi ta ni. Ba maga fun kani a di diwe ta. 11Ba naa funɛ ya Farisi tim ta bɔnɛ, funɛ na bau ka ba di diwe ta. Ba fun pɛɛsi o gantɛl tiŋsi ta, “Yɛrɛ ma kunyana wa wu tagna tima awa lampo nilalɛ ta lagmi a di diwe?”
12Yesu funɛ nu chenani ba pɛɛsi a ŋɔ ba, “Nibinsa ba naa kpak alaafɛ, ba wara la lure tiin wati, amaa ba naa vɛ kpak alaafɛ, ba waa le la lure tiin wati. 13Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi di o ŋɔ,
‘Chenani ma kpak dɔŋa wa siki ya min lɛmlɛmu a kaali chenani ma kɔɔrigi kina a nyɛ min papaha nau.’
Maa la a la dɛu chenani Koosa ŋɔ ma chen mun. N wa wa di n wa yir ba naa nara yir ba nibin were. Ba naa nara yir nibin tagna daharɛ, mu wa.”
Chenani Yesu Gantɛl Tiŋsa Fun Vɛ Vɔu Nɔ
14Wuzu digirɛ Jɔn naa funɛ chaksi nara wa ni ni chen, gantɛl tiŋsa fun wa pɛɛsi Yesu, “Yɛrɛ ya wa Farisi tim ta gantɛl tiŋsa yaa vɔu nɔ, ka i waa gantɛl tiŋsi ta vɛ vɔwi?”
15Yesu fun burgi a pɛɛsi ba, “Nar kpa haan ka o chɛnsa tusa bu chɔkuu? Aai. Ba wa zi ya chen. Saha naa ba zi wa kpak baal ti a kaali, chen wuzu ba zi wa vɔu nɔnau.”
16O fun bu ŋɔ ba, “Ba wa kpa gar fali a lik takta buni bɔ di o vusi. Ba ka kpa gar fali ti a lik takta buni ti, o zi bukoo chɛɛsi kibuni tiu a gbaari. 17Ba wa kpa sin fali a du sin tɔk buni ni di o vusi. Ba ya chen ni, ka a wa bi a pursi, o zi chɔk tɔk tiu ka sin ti pisi. Sin fali daŋni tɔk falirɛ.” (O funɛ biksi ba chene ba zim di o biksi ti ya biksi falirɛ.)
Yesu Fun Tiibi Ju Tim Nihɛɛ Nihabichɛla
18Yesu funɛ sɛm peti, Ju tim nihɛɛ digi fun wa gbiri o suwachak ni a ŋɔ un, “Mu nihabichɛla ha vaan sou nan. Mu sumi hinu di i wa kpa i nisa a sak un ni, chen ni o zi si o sou niu.”
19Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun si tiŋ un a kaali.
20-21Haan digi funɛ nyɛn dooni a kpak wichɔɔr digi bun fidalɛ. O fun ya nin ka o vɛ peti. O funɛ lisi o tuha ni di, “N fu koti a la gbaŋsi o kilaarɛ nɔ, n fu zi na alaafɛu.” O fun li Yesu gantɛl a wa gbaŋsi o kilaari ti.
22Yesu fun burgi a gantɛl a na un a ŋɔ, “Mu nihabichɛla, kpak bambi. I si suuli nyɛ i na alaafɛu.” O funɛ sɛm sɛm nama, o fun vaan na alaafɛ.
23Yesu funɛ la tel Ju tim nihɛɛ ti dama, o fun na nizɔɔlɛ ka ba lagmi kani a nu nara chɛɛma. 24O fun ŋɔ ba, “Ma maga si la ma damsa. Be ti wa sou. O chɔ dore.” Ba fun a mɔmsi un. 25Nara tima maga funɛ kaali, o la zu be ti dɛ chɔɔli ti a kpak o nin. O funɛ ya chene, be ti vaan si o sou ni. 26Chenani Yesu fun tum chen mɔɔli a su tɔsi naa maga go dooni.
Yesu Fun Tiibi Nyulum Nara Balɛ
27Yesu fun li dooni. O funɛ val nyinbaan ni chene, nyuluma nara balɛ fun na un a tiŋ un. Ba fun tɛsi a ŋɔ un, “Koor Devid be luli, ya sumi hinu di i kpak ya siki.”
28Yesu fun la zu dama, nyuluma nara balɛ ta fun tiŋ un a la zu. Yesu fun pɛɛsi ba, “Ma se su minu di n zi suŋi mauu?” Ba la nɔɔni.
29Doone Yesu fun kpa o nisa a sak ba se ni a ŋɔ ba, “Nyɛ o ya a chi chenani ma se suuli du.” 30Ba se fun vaan lɛli ka ba na. Yesu fun tɛ ba nin a ŋɔ ba, “Ma fiɛŋ ma ŋɔ nandigi ni kinkin naa yɛɛ.”
31Amaa nara balɛ ta funɛ kaaliu a la mɔɔli laaboor ti chenani Yesu fun tiibi ba a li tɔsa naa nyɛn dooni chen.
Yesu Fun Tiibi Diŋgbiti Tiina
32Nara tima funɛ la chen, nara bɔnɛ fun kpa baal digi a wa Yesu wati. Alizin tagin funɛ kani o nyuhu ni, ka o vɛ koti a sɛm sɛma. 33Yesu funɛ duŋni alizin tagin ti a li baal ti ni, o fun piili a sɛm sɛma. Alaazibu fun kpak ba naa funɛ chiŋi dooni kinkan. Ba funɛ ŋɔ dɔŋ niu, “Ya ha wa na kundɔŋ a chi nan a li Ju tim pulum ni.”
34Amaa Farisi tima funɛ ŋɔ dɔŋ niu, “Alizin tagna tiina funɛ nyɛ baal ti kpok di o duŋni a a li nara ni.”
Yesu Fun Kpak Nara Tima Siki
35A saha tirɛ Yesu funɛ gba aa go tɔsa awa tɔ wisa. O fun a biksi nara tima Koosa koor laaboor weri ti wɛ a li ba bar lagmi dɛɛni ta ni. O gbanko funɛ tiibi wichɔɔrsa magau. 36O fun nyini zɛmɛ ta, ba wɛ fun kpak un siki, domi muksi funɛ kpak ba kinkan ba daŋni suŋi. Ba funɛ chi piisisi naa vɛ kpak nigbaŋirɛ aa nyuksi. 37Doone o fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Kumi kinkan nyɛnu, amaa nikumɛ ka wa i. 38Ma sumi Koosa naa ya kumi tiina, di o nyɛ nikumɛ kinkan wa kum a du o napaga ni.”
10Yesu Fun Lisi O Nitumɛ Nara Fidalɛ
1Yesu fun yir o gantɛl tiŋsa fidalɛ ba wa o wati, a kpa o kpok a nyɛ ba, chen ni ba zi la duŋni alizin tagnau a ta nara ni a kitiibi wichɔɔrsa. 2Nitumɛ nara fidalɛ na sɔna funɛ ya Simɔn (Yesu fun du un sɔn fali Pita), o niinbe Andiru, Jems awa o niinbe Jɔn, Zɛbɛdi bisa, 3Filip, Batɔlɔmi, Tɔmas, Matiu naa funɛ ya lampo nilali, Jems, Alfius be, awa Tadius, 4awa Simɔn naa o pulum wɛ nyɛn o bambi ni, awa Judas Iskariɔt naa funɛ li Yesu gantɛl chen.
Yesu Fun Tum Ba Baa Biksi Nara
5Yesu fun ŋɔ ba, “Ma li bar nɔ, ma ta zu Samaria tɔsa awa ba naa vɛ ya Ju tima pulum. 6Ma ka la gba doonani Ju tim ta nyɛn. Ba waa chi piisisi naa funɛ nyuksi a nyinbaan. 7Ma la biksi ba di saha zi wa telu Koosa dɔ nara. 8Ma tiibi wichɔɔrsa awa zaguma a kilɛligi siwe a li ba sou ni aa duŋni alizin tagna a li nara ni. Mu wa ŋɔ di ma bɔ kpok naa mu kpa nyɛ ma chen. Chendaha ma ta nyɛ ba naa ma tiibi chen, bɔ ma. 9Ma ta kpa malɛ du ma jifɔsi ni. 10Ma ta zer buna a chi kapursa, takta wisa lɛ, natausa, koo daŋkpalsa. O deŋlu wa tumtumsa kidi a li ba tum nɛɛ.
11“Ma wa la tel tɔha, ma zu a nyini naa la zi la ma a du. Ma nyɛn doon hali a wuzu naa ma wa li tɔhɔn ti ni. 12Ma wa la zu dam digi, ma zaami ba a ŋɔ, ‘Koosa nyɛ ma bar sɔɔna’. 13Ba la ma a du, Koosa zi nyɛ ba bar sɔɔnau. Ba ka vɛ la ma duuli, Koosa wa zi nyɛ ba. 14Dam digi koo tɔ digi nara vɛ la ma duuli koo ba vɛ nu ma sɛma, ma piisi ma naasa hɛɛra a ta a li dooni. 15Ma nu mu sɛm na. Koosa wa wa di o wa di tɛɛnɛ tim maga sɛria, o zi kpak sikiu a li Sɔdɔm awa Gamɔra tima a kaali ba.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Chenani Ba Zi Wa Namsi
16“Maa nu mu wati. Ma naa mu tum nan, ma zi chi piisisau gbesa bambaan ni. Adaha maa nɛɛgi a chi duma aa ya jɛrgɛ a chi koma. 17Ma doso. Nara zi kpak mau wa kpok ni a la sɛria bar diili dɛ. Ba zi tuksi ma wa vurmsi niu a li ba bar lagmi dɛɛni ta ni. 18Ba zi wa kpa ma a la koorsa awa nihɛɛta suwachaku di ba di ma sɛria mu daha. Nan daha, ma zi na nyinbaanu a sɛm ba awa ba naa vɛ ya Ju tima Koosa laaboor weri ti wɛ. 19Ba wa kpa ma a wa sɛria bar diili dɛ, ma ta nyɛ chenani ma kaa wa sɛmi kimuksi ma. Saha naa ma kaa wa sɛm, Koosa zi wa biksi ma sɛm naa ma zi wa sɛmu. 20Ma nyan Koosa siim weri zi wa chiŋi ma bar chiŋi niu a sɛm nyɛ ma.
21“Nara zi wa kpa ba niinbisau a la nyɛ nara ni ba kpu ba. Bisa nyama gbanko zi wa ya chenu. Bisa vɛɛn kaa wa ya ba nyama awa ba numa chene. 22Nara maga zi ha mau domi maa tiŋ min daha. Nar di kanyita a vusi hali muksi ti wa peti, Koosa zi wa yisi unu a li un ni. 23Ba muksi ma a li tɔ digi ni, ma li dooni a la bar digi. Wutirɛ n ŋɔ ma, ma wa zi tum ma tum maga a peti a li Ju tim tɔsi ta ni, hali n waa nibine be wa bur wa.
24“Nibuksi wa to a la zi zim a kaali o nibiksi. Yom wa to a zen a kaali o kunyana. 25Nibuksi ti ta daŋni o kaali o nibiksi ti, amaa o kpaŋi o titi ka ba mak dɔŋa. Yom ti gbanko ta daŋni o kaali o kunyan ti. O na nyinbaan o nyɛ o wa o kunyan ti mak dɔŋa. Biɛlzɛbub ya alizin tagna maga nihɛɛ. Nara yir min o sɔn ti, ba zi yir mu gantɛl tiŋsi ta gbanko o sɔn ti.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Di Ba Ta Ɔm Kundɔŋ
26“Ma ŋɔ nara ni Koosa laaboor weri ti wɛ, ma ta ɔm ba. Kin nawara sogle zi wa li gbampulimu. 27Chendaha o lawa ma biksi nara gbampulim ni chenani mu sogli a biksi ma. 28Ma ta ɔm nibinsa ba naa la kpu nara bara. Ba wa kikoti a kpu ba siimsa, amaa ma ka ɔm Koosa naa koti a chɔk nara bara awa ba siimsa a li din dam ti ni. 29Ma kikoti a kpa kobo a yau zimebisa lɛ a li yau niu. Hali zimebe bɛgim wa zi chel tɛɛnɛ ni ka i nyana Koosa nin vɛ nyɛn dooni. 30Ma wa wara, hali Koosa funɛ gur ma nyuksau a li ma nyuuni ni. 31Adaha ma ta ɔm chenani nibinsa kaa ya ma. Ma wa kaali zimebisa kinkan Koosa wati.”
Chenani Ya Zi Ŋɔ Nara Ni Yesu Wɛ
32“Nibine naa maga ŋɔ nara ni gbampulim ni di min dɔ ba, n zi sɛm chenu a nyɛ ba mu kunyan Koosa naa nyɛn o tɔhɔn ti ni suwachak ni. 33Nibine naa maga ka vɛ ŋɔ nara ni gbampulim ni di min dɔ ba, n wa zi sɛm chen a nyɛ ba mu kunyan Koosa naa nyɛn o tɔhɔn ti ni suwachak ni.”
Chenani Nara Zi Purigi Dɔŋ Ni
34“Ma ta lisi di mu biksi nɔ zi nyɛ nara lagmi a nyɛn wa bar sɔɔniu. O ka zi nyɛ nara purigi dɔŋ niu.
35Nibabichɛsa zi wa burgiu a du ba nyam ni.
Nihabichɛsa gbanko zi wa burgiu a du ba num ni.
Ba bisa haanasa zi wa ya chenu a du ba hilsa ni.
Nannɛ mu fun kpa wa tɛɛnɛ nɔ maga.
36A li nan tuhu nɛɛ ma zi wa zim di nibine walɛ ya o dɔm.
37“Nar la daŋni o nyana koo o niina a kaali min, o wa deŋli di o tiŋ min. Nar la daŋni o nibabichɛla koo o nihabichɛla a kaali min, o gbanko wa deŋli di o tiŋ min. 38Nar vɛ saksi di o namsi koo a wa sou mu daha, o wa deŋli di o tiŋ min. 39Nar daŋni o kpak o titi miisa a ta namsi, o zi nyuksi unu. Nar nyuksɛ o miisa n daha, waa la zi bukoo kpak un.”
Chenani Koosa Zi Wa Kpa O Papaha A Nyɛ Ya
40“Nar la ma du, o la mu gbankore. Nar la min du, o la Koosa naa funɛ tum minnɛ. 41Nar la Koosa nitumi du domi o chiŋi mu bar chiŋi ni daha, o wa un zi wa bɔni o papaha naa Koosa zi nyɛ unu wuzu digi. Nar la wuti tiina du domi o chiŋi mu bar chiŋi ni daha, o wa o gbanko zi wa bɔni o papaha naa Koosa zi nyɛ unu wuzu digi. 42Maa nu mu sɛm na. Nar kpa ni sɔɔni a nyɛ bichɛl tiin ni di o tiŋ min daha, Koosa zi sir nyɛ un o papahau wuzu digi.”
11Jɔn Fun Tum O Gantɛl Tiŋsa Yesu Wati
1Saha naa Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsa nara fidalɛ ta ni a peti chen, o fun li dooni a kaali di o la biksi nara ba naa funɛ nyɛn tɔsi ni a dugli dooni Koosa laaboor weri ti wɛ.
2Jɔn naa funɛ chaksi nara wa ni ni chen, fun kpalimi Hɛrɔd dɛ naa ba tɔ nara chen. O funɛ nu chenani Yesu tum, Jɔn fun tum o gantɛl tiŋsi ta bɔnɛ o wati. 3Ba funɛ la tel o wati, ba fun pɛɛsi un, “Hin ya baal naa Jɔn fun ŋɔ di i kaa wau chen, akoo yaa nyini nandigi nyinbaan nii?”
4Yesu fun ŋɔ ba, “Ma bur kila gantɛl a la ŋɔ Jɔn ni chenani maa nu aa na. 5Nyuluma bukoora nau, gbarigisa val, ka muu tiibi zaguma gbanko. Diŋgbiti tima gbanko nuu ka mu fun lɛli nara a li ba sou ni. Fara tim nɛɛ mu gbanko fun sɛm Koosa laaboor weri ti a nyɛ. 6Ba naa vɛ beeli mu wɛ, ba tusa sɔɔnɛu.”
7Jɔn gantɛl tiŋsi ta funɛ bur a la o wati, Yesu fun burgi a ŋɔ zɛmɛ ta ni Jɔn wɛ. O fun ŋɔ ba, “Ma funɛ li a kaali Jɔn wati nyabaan ni chen, baŋnɛ ma funɛ daŋni ma na? Ma funɛ daŋni ma na bambi bilɛ tiinnee? 8Ma funɛ li di ma na baal naa laari kilaarɛ weri chenee? Ba naa la laari kilaarɛ were a chi chen, nyɛn koor damsi nɛɛ. 9Ma funɛ li di ma na Koosa witinsi ta digirɛɛ? Mu funɛ ŋɔ mau di ma na nibine naa kaali Koosa witinsi ta magau. 10Ba funɛ sɔbi Jɔn wɛu a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi di Koosa ŋɔ,
‘Mu nitumi nɛɛnɛ.
Mu zi te tum unu i suwachak ni o la kɔɔri nyinbaan a nyɛ hin.’
11Wutirɛ mu sɛm ma, Jɔn naa funɛ chaksi nara wa ni ni chen, kaali ba naa maga funɛ nyɛn o piili ti ni. Amaa nar ya gantɛl tiŋna a li Koosa koor ti ni, waa kaali Jɔn. 12Saha naa Jɔn fun te biksi nara hali wa zinan, kpok tima funɛ gba a go Koosa koor ti a daŋni ba chɔk un. 13Chiksɛ naa Koosa fun te kpa nyɛ Mosis ni awa chenani Koosa witinsi ta maga fun biksi nara ka Jɔn zi wa, ba maga funɛ sɛm Koosa koor ti wɛ. 14Ma la nɔɔni chenani ba sɔbi chen, ma zi zimu di Jɔn ya Koosa witiina Ɛlaijarɛ. Ba funɛ sɔbi Koosa sɛm tɔn ti ni di o zi wa bur a wau saha nɔ. 15Maa cheŋi ma diŋsa a nu mu sɛma.
16“Mu daŋni n ŋɔ ma chenani zinan nara durɛ. Ba chi bichɛsa ba naa lagmi a kani yau ni a yir ba dɔŋtima a ŋɔ ba, 17‘Ya funɛ mo gurou a du ma, amaa ma ka wa fun gɔ. Ya funɛ lɔ zɛɛm boolau, amaa ma tusa ka wa fun chɔk.’ 18Jɔn funɛ wa a vɔu o nɔ, nara maga funɛ ŋɔ dɔŋ ni di alizin tagin kanɛ o nyuhu ni. 19N waa min nibine be funɛ wa a vɛ vɔu n nɔ, nara maga funɛ ŋɔ dɔŋ ni, ‘Ma nyini baal nɔ. O ya pumpo tiinne a la nyɔ sin kinkan. O ya lampo nilalɛ chɛnnɛ awa ba naa la tum tum tagna gbankore.’ Koosa biksi nara o wuti nyinbaanisa, a naa kurgɛu.”
Tɔsi Tima Wa Fun Nyɛ Ba Se Su Yesu
20Yesu funɛ tum alaazibu tum damatau a go tɔsa naa duglɛ dooni, amaa tɔsi ta tima ha wa fun vɛɛn gil ba tum tagna. O fun zulimi ba a ŋɔ, 21“Ma Korezin tima, yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma Bɛtseida tima, yɛrɛ o kaa wa du ma gbanko ni? N fu tum alaazibu tum na a li Taaya awa Saidɔn tɔsa ni a chi chenani n fun tum ma wati nan, ba naa funɛ nyɛn dooni saha digi chen, ba fu zi gil ba tum tagnau. Ba fu zi laari takta naa la lɔk ba bara a kpa tɔ a buk ba se. Chen fu zi biksi di ba burgiu a tiŋ Koosa nyinbaan. 22Wutirɛ mu ŋɔ ma, Koosa zi wa di tɛɛnɛ nɔ maga tima sɛriau, o zi wa kpak Taaya awa Saidɔn tima sikiu a kaali ma. 23Ma Kapɛrnaum tima. Ma waa la daŋni ma zer ma titi buudaha. A wuzu ti wa tel, ba waa la zi zer ma a yo du din dam ti ni. N fu tum alaazibu tum na a li Sɔdɔm tɔhɔn ni saha digi a chi chenani n fun tum ma wati nan, Koosa fu wa zi di ba sɛria a chɔk ba. 24Wutirɛ mu ŋɔ ma, Koosa zi wa di tɛɛnɛ nɔ maga tima sɛriau, o zi wa kpak Sɔdɔm tima sikiu a kaali ma.”
Yesu Zi Nyɛ Ya Hiisiu
25A saha ti Yesu fun sumi Koosa a ŋɔ, “Mu nyana, koor naa dɔ buudaha awa tɛɛnɛ nɔ maga. Kin nawara i fun kpa sogli a li ninɛɛgɛ tim wati chen, i funɛ kpa biksi ba naa ya nyu bilim timwa. N zaami hinu kin nama daha. 26Mu nyana, i funɛ tum chenani i titi daŋniu.”
27Doone Yesu fun burgi a ŋɔ zɛmɛ ta ni, “Mu nyan ti funɛ kpa kina magau a nyɛ min. Mu wa mu nyan ti duŋduŋ zim dɔŋa. Mu nyɛ ba naa mu lisi zim o gbanko.
28“Ma naa maga chuŋi ma bun yuga a ku chen, ma wa n wati. N zi nyɛ ma hiisiu. 29Mu biksi chi nuha pararɛ. Ma kpa un a laari ma gbaŋsi ni. Mu ya nibin jɛrgɛrɛ. Ma nyɛ mu biksi ma, ma zi hiisiu. 30Nuha para naa n zi kpa a nyɛ ma nan, o wa bɔm. Bun naa n zi kpa a chuk ma nan, a wa yuk.”
12Chenani Yesu Fun Tum Ju Tim Hiisi Wuzu
1Hiisi wuzu digi Yesu awa a gantɛl tiŋsi ta fun la zu kiparɛ tuha aa la. Ba funɛ la chene, lɔsa fun kpak o gantɛl tiŋsi ta ba pini kiparɛ ta a se. 2Farisi tim ta bɔnɛ funɛ na chenani ba tum, ba fun ŋɔ Yesu ni, “Yɛrɛ i gantɛl tiŋsi ta chɔk ya chiili wuzu hiisi ti?”
3Yesu fun burgi a pɛɛsi ba, “Ma yaa karimi koor Devid wɛ a li Koosa sɛm tɔn ti ni chen, ma wa zim o munn? 4Wuzu digi lɔsa funɛ kpak Devid awa o dɔŋtima, o fun kaali a la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti a la zer boroboro, a chɔk a se a kpa nyɛ o dɔŋtim ni ba gbanko fun se. Nan boroboro nɔ funɛ chi wa sɛɛliu, see Koosa dam kɔkɔɔrsi ta duŋduŋ funɛ se. 5Ma ha wa karimi chenani Mosis fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni di Koosa dam kɔkɔɔrsi ta tum o bar jɛɛmi dam ti ni hiisi wuzuu? Ba waa yaa chɔk ya chiili wuzu hiise ta, amaa nandigi wa na ba galimsa. 6Ma nyɛ mu ŋɔ ma di n waa nibine be awa n biksi kaali Koosa bar jɛɛmi dam ti. 7Ba funɛ sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni di o ŋɔ,
‘Chenani ma kpak dɔŋa wa siki ya min lɛmlɛmu a kaali chenani ma kɔɔrigi kina a nyɛ min papaha nan.’
Ma zim sɛm na mun, ma wa zi di ba naa vɛ tum galimsa sɛria a ŋɔ di ba chelu. 8Mu waa nibine be dɔ hiisi wuzu ti gbanko.”
Yesu Fun Tiibi Baal Naa Nin Siwɛɛ
9Yesu funɛ li dooni a la zu ba bar lagmi dɛ digi. 10Baal digi funɛ nyɛn doon. O nin fun sou. Ba naa funɛ nyɛn dooni nyini di ba na Yesu galimsa a koti a fiksi un. Ba fun wa pɛɛsi un, “I tiibi nar ya hiisi wuzu, i chɔk ya chi tiuu?”
11Yesu fun ŋɔ ba, “Ma nidigi kpak piisi ka o chel bugil ni hiisi wuzu, ma wa zi la lisi unuu? 12Nibine kaali piisi kinkan. Chendaha nar suŋɛ o dɔŋtiina hiisi wuzu, o wa chɔk ma chi ti.” 13O fun ŋɔ baal naa nin sou chen di o tuuni o nin ti.
O fun tuuni un. O nin ti fun vaan peti. 14Farisi tim ta fun li kaali aa daŋni nyinbaan chenani ba zi ya a kpu Yesu.
Yesu Funɛ Ya Koosa Tumtumna
15Yesu funɛ nu nan wɛ, o funɛ li dooni a kaali. Nidamata fun tiŋ un. O fun tiibi ba wichɔɔrsa maga, 16a fun ŋɔ ba di ba fiɛŋ ba ŋɔ o wɛ nandigi ni. 17O fun sɛm nan, chen ni sɛm naa Koosa witiina Azaaya fun sɔbi saha digi chen zi ya wutiu. 18O funɛ sɔbiu di Koosa ŋɔ,
“Mu tumtumna nɛɛnɛ,
naa mu fun lisi a nyɛ mu titi ni.
Mu daŋni unu.
Waa la ya min lɛmlɛm kinkan.
N zi kpa mu siim weri tiu a du un ni,
chen ni o zi biksi ba naa vɛ ya Ju tima chenani Koosa daŋni o nyɛ ba nyinbaan deŋli o suwachak ni.
19O biksi ba nan,
o wa ba wa zi di amɔrɛ akoo tɛsi ba yau ni.
20O zi wa suŋi fara tima ba naa chi kɔ borke chenu.
O zi wa kpa o kpok a nyɛ jɛɛgɛ tima ba naa chi fitin nyiksi ni.
O wa zi wa gil nan yaali hali o biksi ti wa di.
21Nara maga zi kpa ba bambi bɛgimu a du un ni.”
Chenani Yesu Fun Duŋni Alizin Tagna A Li Nara Ni
(Maak 3.20-30; Luk 11.14-23; 12.10)
22Doone nara bɔnɛ fun kpa baal digi a wa Yesu wati. O funɛ ya nyulumnɛ awa wom, domi alizin tagin funɛ nyɛn un ni. Yesu fun tiibi un, chen ni o fun bur a na a la sɛm. 23Alaazibu fun kpak zɛmɛ ta. Ba funɛ pɛɛsi dɔŋa, “Baal nɔ, waa ya Devid bi luli naa Koosa ŋɔ di o zi tumu chenn?”
24Farisi tim ta funɛ nu chenani ba sɛm dɔŋ ni, ba fun ŋɔ ba, “Biɛlzɛbub, naa ya alizin tagna maga koora, nyɛn un ni a la nyɛ un kpok saha maga, chen ni o zi koti a duŋni alizin tagnau a li nara ni.”
25Yesu funɛ zim chenani ba lisiu a ŋɔ Farisi tim ta ni, “Tɔhɔn tima vɛ kpak nɔ bɛgim, ba dɔma wa zi wa a chɔk ba tɔhɔn tii? Dam bɛgim nara burgi a yo dɔŋa, chen dam ti zi pisiu a chel. 26Sintana wa o nitumɛ yo dɔŋa, o wa zi chɔk o koor tii? O gbanko wa zi chiŋ vusi. 27Ma wa ŋɔ zɛmɛ ta ni di Biɛlzɛbub yaa kpa o kpok a nyɛ min, chen ni mu zi kotiu aa duŋni alizin tagna a li nara ni. Ma gantɛl tiŋsa gbanko koti a duŋni a a li nara ni. Anti nyɛ ba chen kpok ti? Ba waa biksi di chenani ma sɛm mu wɛ wa ya wuti. 28Koosa siim weri ti ka nyɛ min kpok mu yaa duŋni alizin tagna a li nara ni. Nan biksi ma di saha ti telu di Koosa wa dɔ ma.
29“Nara vɛ te kpak nikpok a vɔwi, yɛrɛ ba kaa ya a zu o dama a fuksi o kina?
30“Nar kaa vɛ di o wa chiŋi mu gantɛl ni, waa la chɔk chenani mu tum. Nar kaa vɛ gbaari min ni a gbaŋ mu piisisa, o pisi au. 31Wutirɛ mu ŋɔ ma, Koosa koti a gil nara tum tagna maga awa chenani ba pini un. Nara pini Koosa siim weri ti, Koosa ka wa zi gil chen a nyɛ ba. 32Nara pini n waa nibine be, Koosa zi koti a gil chen a nyɛ bau. Nara ka pini Koosa siim weri ti, Koosa wa zi gil chen a nyɛ ba, hali saha naa vɛ kpak bɔ.”
Bugil Weri La Nɔn Nɔn Weri
33Yesu fun bu ŋɔ Farisi tim ta ni, “Bugil weri la nɔn nɔn were, amaa bugil tagin ka la nɔn nɔn tagna. Nara zi zim bugil weri awa bugil tagin a li a nɔn nɛɛ. 34Ma chi dumwa. Maa tum tum tagniwa, yɛrɛ ma kaa ya a sɛm sɛm were? Ma sɛm chenani nyɛn ma bambe nee. 35Nibine bambi chi o kina bar chiŋsirɛ. Kiwere nyɛn doon, o zi kpa a a li sɛmu. Kitagna ka nyɛn doon, o zi kpa a a li sɛmu.
36“Wutirɛ n ŋɔ ma nan, a wuzu naa Koosa zi wa di tɛɛnɛ nɔ tim maga sɛria, o zi wa pɛɛsi nara magau ba sɛm yɔrisa naa ba fun sɛm wɛ. 37Koosa zi di ma sɛriau a li ma sɛm ni. Chenani o nu ma sɛma, o zi ŋɔ mau di ma tum galimsau akoo ma nisa wa to.”
Ju Tima Funɛ Daŋni Ba Na Alaazibu Tum
38A saha ti Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Farisi tim ta bɔnɛ fun wa ŋɔ un, “Ya kunyana, tum alaazibu tum a nyɛ ya.”
39Yesu fun ŋɔ ba, “Ma zinan nibinsa vɛ Koosirɛ kinkan a la tum tum tagna. Mu wa la nɔɔni di mu tum alaazibu tum a nyɛ ma lalaknɔ. Alaazibu tum naa ma zi wa na wuzu digi kaa wa chi chenani Koosa fun tum nyɛ o witiina Joona ni saha digi chene. 40Koosa fun tum nyin zen di o lil Joona. O nyɛn o tuha ni wuzu butora a li. Chen vɛɛna ba wa kpu n waa nibine be, ba zi wa te sogli minu wuzu butora wuzu ka mu wa si mu sou ni. 41Koosa wa wa di o wa di tɛɛnɛ nɔ tim maga sɛria, ba naa nyɛn doonani ba yir Ninivi chen, zi wa siu a fiksi ma. Joona funɛ biksi ba Koosa wɛ saha digi, ba fun gil ba tum tagna a tiŋ un. Mu waa naa nyɛn ma wati bar nɔ nan, min kaali Joona kinkan. 42Koosa wa wa di o wa di tɛɛnɛ nɔ tim maga sɛria, koor nihaan naa nyɛn doonani ba yir Siba chen, zi wa siu a fiksi ma. O funɛ li bar bolire a wa koor Solomon wati di o wa nu o zima sɛma. Mu waa naa nyɛn ma wati bar nɔ nan, min kaali Solomon kinkan.”
Alizin Tagin Awa O Chɛnsa Nɔpɛ
43O fun bu ŋɔ ba, “Alizin tagin li nar nyuhu ni, o ya gbau a kaali nyabaan a la nyini doonani o zi nyɛn. O vɛ koti a na bar digi doonani o zi nyɛn, 44o zi ŋɔ o titi niu, ‘N zi bur la zu baal naa nyuha mu fun li chenu.’ Adaha o bur kaali a la zu dooni a na un ka o chiŋi a wer. 45O bukoo li a gba a dɛu o dɔŋtima alizin tagna kina nɔpɛ a kpa a a bur wa zu dooni. Alizin tagna nɔpɛ ta tum tagna kaali o tuma. Saha naa alizin tagin ti fun tum o tuma peti, chenani baal ti du fun bukoo tagini a kaali o piili ti ni. Nannɛ o zi wa du zinan nara ba naa la tum tum tagna ni.”
Yesu Nitiŋɛ Ya O Wuti Walɛ
46Yesu funɛ sɛm chene, o niina awa o niinbisa fun wa tel a wa chiŋi dam ti dentil ni a tum nara di ba zu a yir un. 47Ba fun wa zu o wati a ŋɔ un di o niina awa o niinbisa nyɛn dentil ni a pɛɛsi o wɛ.
48Zɛmɛ ba naa funɛ kani a go un, o fun pɛɛsi ba, “Anti ya mu niin wuti awa mu niinbisa?” 49O fun a nyini nibinsa ba naa kanɛ a go un chen, a ŋɔ, “Ma na mu numa awa mu niinbisa nɛɛnɛ. 50Ba naa maga la tum chenani mu kunyana Koosa naa nyɛn o tɔhɔn ti ni daŋni ba tum, ba waa ya mu numa awa mu niinbisa.”
13Yesu Fun Ŋɔ Ba Nipari Naa Zaasi Kiduha Wɛ
1A wuzu ti Yesu fun li dam ti ni a bu wa bɛɛŋ ti nɔ a wa kani a biksi nara Koosa wɛ. 2Zɛmɛ kinkan fun wa o wati a wa go un. Domi ba funɛ iiu kinkan, o fun a nyini arŋ bar nyɛni a la zu a la tama. Zɛmɛ ta waa funɛ chiŋi jibaŋ nɛɛ.
3O fun jɛɛgi jɛɛgɛ a biksi kidamata a nyɛ ba a ŋɔ, “Baal digi funɛ nyɛn doon a fun si a kaali o ŋmaha di o la zaasi kiduha. 4O funɛ zaasi chene, kiduhu ti bɔnɛ fun chesi nyinbaan ni. Zimebisa fun wa pini a naa chesi nyinbaan ti ni chen maga a di. 5Bɔnɛ ka fun chesi buŋkul tuhu ni. Hɛɛra wa fun to dooni kinkan. Chendaha a fun nyu lalaga. 6A wa fun koti a ta lur ta nɛnɛ. Saha naa nha fun wa si a kpak a, a fun fiimi a siti. 7Kiduhu ti bɔnɛ ka fun chesi sɔta bar nyɛni ni a nyu a zini. Sɔti ta gbanko fun nyu a si a tɔ a. Chendaha a wa fun koti a lul. 8Bɔnɛ ka fun chesi tɛɛn weri ni a nyu a zini a lulsi nɛnɛ. Bɔnɛ fumtotora, fumnɔnɔra, kɔkkɔkwa.”
9Doone Yesu fun ŋɔ ba di, “Ma naa kpak diŋsa aa nu, maa nu nɛnɛ.”
Chenani Yesu Fun Jɛɛgi Jɛɛgɛ A Nyɛ Nara Ni
10Doone o gantɛl tiŋsi ta fun wa pɛɛsi un, “I funɛ biksi nara, baŋnɛ i fun jɛɛgi jɛɛgɛ a nyɛ ba?”
11Yesu fun ŋɔ ba, “Koosa funɛ kpa o koor ti kin naa o fun kpa a sogli chen a chiŋsi a nyɛ ma a li gbampulim ni di ma zim a muna. Amaa o ha wa ya chen a nyɛ ba. 12Nar la kpaŋi, waa la zi na a gbaari. Nar ka vɛ kpaŋi, o zi chel a maga niu. 13Chendaha mu jɛɛgi jɛɛgɛ a nyɛ nara ni. Ba kpak seu a vɛ naali. Mu ŋɔ bau, ba ka wa zim mu sɛm ta mun. 14Chenani Koosa witiina Azaaya fun sɔbi ba wɛ a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi chen ya wutiu. O funɛ sɔbi di Koosa ŋɔ,
‘Ba kpak seu a vɛ naali.
Mu ŋɔ bau, ba ka wa zim mu sɛm ta mun.
15Nar nama bambe situ.
Ba tɔ ba diŋsiwa awa ba se gbanko.
O vɛ ya chen,
ba bambe fu zi lisiu ka ba nu mu sɛma a koti a na.
Ba bambe zi chɛrgiu,
chen ni mu gil ba tum tagna a nyɛ ba.’
16“Ma wa kpak nyusumu. Ma se weru ma na a zim mu sɛm ta mun. 17Ma nyɛ mu ŋɔ ma, Koosa witinsa nidamata awa tum were tima funɛ daŋniu kinkan di ba na kin nawara ma na, amaa ba wa fun koti a na a. Ba funɛ daŋniu kinkan di ba nu sɛm naa ma nu, amaa ba wa fun koti a nu a.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Nipari Naa Zaasi Kiduha Chen Mun
18“Maa nu chenani n zi biksi ma nizaasi ti jɛɛgi mun. 19Kiduha naa funɛ chesi nyinbaan ti ni chen chi Koosa koor laaboor weri naa nibinsa nu a vɛ zim o mun. Sintana funɛ siu lalaga a wa yisi laaboor ti a li ba bambe ni. 20Kiduha naa funɛ chesi buŋkula tuhu ni chen chi ba naa nu laaboor weri ti ka ba tusa sɔɔni, 21amaa laaboor weri ti wa fun ta lur ta ba ni. Ba funɛ tiŋ tamnɛ, amaa saha naa namsi wa kpak ba chen laaboor weri ti daha, ba vɛ un a vɛ tiŋi. 22Kiduha naa funɛ chesi sɔta bar nyɛni ni chen chi ba naa nu laaboor ti, amaa tɛɛnɛ nɔ maga wi yaalɛ awa ba malɛ daŋni kinkan wa zu ba bambe ni a chɔk laaboor weri ti, chen ni o wa koti a lul ba tusa ni. 23Kiduha naa funɛ chesi tɛɛn weri ni chen chi ba naa nu laaboor weri ti ka ba bambe kpak un nɛnɛ a wa lulsi fumtotora, fumnɔnɔra, awa kɔkkɔkwa.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Mɛ Wa Kɔsa Wɛ
24Yesu fun bu jɛɛgi jɛɛgɛ a ŋɔ ba, “Koosa koor ti chi baal naa funɛ kaali o ŋmaha di o la du mɛ. 25Wuzu digi dusum nara maga funɛ chɔ do, o dɔm fun kaali o ŋmaha ti a la chɔɔsi kɔsa a kaali. 26Mɛ ta funɛ nyuu a zini a daŋni loona kpaksi, kɔsi ta gbanko fun nyu a zini. 27Wuzu digi ŋmaha tiina tumtumsa fun wa ŋɔ un, ‘Ya kunyana, mɛ ta i fun kpa nyɛ ya di ya la du i ŋmaha ti ni chen, a wa wer? Yɛrɛ kɔsa nyu a zini a ni?’ 28O fun ŋɔ ba, ‘Mu dɔm funɛ la chɔɔsi kɔsi ta.’ Ba fun pɛɛsi un, ‘I daŋni ya pirigi a a tauu?’ 29O fun ŋɔ ba, ‘Ma gil a. Ma kaa pirigi a, ma zi pirigi mɛu a gbaari. 30Ma nyɛ mɛ ta wa kɔsi ta lagmi a bi. Kumi saha wa tel, mu zi nyɛ nikumɛ ta waligi kɔsi tau a fu a, a ka kpa mɛ ta wa du mu suŋkɔr ni.’ ”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Kidusi Maga Kiwewe Wɛ
31Yesu fun bukoo jɛɛgi jɛɛgɛ a ŋɔ ba, “Koosa koor ti chi kiduha naa ba yir ‘mastad’ ba yaa kpa a du chene. Waa yaa kidusi maga kiwewe. 32A gantɛl ni a si a zen a kaali bugil pum maga kɔha ni. Zimebisa yaa wa du a zaŋa a hulsi ni.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Sinmuna Wɛ
33Yesu fun bukoo jɛɛgi jɛɛgɛ a ŋɔ ba, “Koosa koor ti chi sinmuna naa nihaan yaa kpa gbaari sau ni o maga fɔsi chen ni.”
Chenani Yesu Fun Jɛɛgi Jɛɛgɛ A Nyɛ Nara Ni
34Yesu sɛm sɛma zɛmɛ ta wati, o yaa jɛɛgi jɛɛgɛwa a nyɛ ba. 35O ya chene di chenani Koosa witinsi ta digi fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi wa ya wuti. O funɛ sɔbiu di Koosa ŋɔ,
“Mu sɛm sɛma nara tima wati,
mu zi jɛɛgi jɛɛgɛ a nyɛ ba.
Mu funɛ naami tɛɛnɛ nɔ maga,
mu fun kpa kidamata a sogli.
Mu zi kpa au a li gbampulimu a biksi ba.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Mɛ Wa Kɔsa Chen Mun
36Doone Yesu fun gil zɛmɛ ta a fun la zu dama. O funɛ wa zu dooni, o gantɛl tiŋsi ta fun wa ŋɔ un, “I funɛ jɛɛgi kɔsa na jɛɛgiu a li ŋmaha ni. Ŋɔ ya o mun.”
37Yesu fun ŋɔ ba, “Tɔ, o chi mu waa nibine be funɛ du mɛ mu ŋmaha ni. 38Ŋmaha ti ya tɛɛnɛ nɔ maga. Mɛ ta ka ya ba naa Koosa dɔ. Kɔsi ta ka ya ba naa sintan dɔ. 39Sintana, naa ya ya dɔm, waa funɛ du kɔsi ta mu ŋmaha ti ni. Kumi saha wa ya tɛɛnɛ nɔ maga siili. Nikumɛ ka wa ya Koosa malaikasa. 40Nikumɛ ta wa haasi kɔsi ta a suk din a du a ni. O zi wa du chene tɛɛnɛ nɔ maga siili saha. 41Mu waa nibine be zi wa tum Koosa malaikasi tau di ba la lagmi ba naa la tum tum tagna awa ba naa la biksi nara tum tagna nyinbaan a purigi ba a li ba naa Koosa dɔ ni. 42Malaikasi ta zi kpa tum tagna tim tau a yo du din dam ti ni. Dooni ba zi wa wi kinkan. 43Tum were nitumɛ ta ka zi chaaniu a chi nha a li ba kunyan koor ti ni. Ma naa kpak diŋsa, maa nu.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Salma Naa Ba Fun Sogli Wɛ
44“Koosa koor ti chi salma naa sogli nyɛn tɛɛnɛ nɛɛ. Baal digi fun wa hur a la na un a bukoo sogli un lalaga. O tuha funɛ sɔɔniu kinkan salma ti daha. O la yogli o kina maga a bur kaali tɛɛnɛ ti tiina wati a la yau salma ti bar nyɛni ti.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Salma Baŋyɔɔksa Wɛ
45“Koosa koor ti chi kina niyogli naa la daŋni o yau salma baŋyɔɔksiwa. 46O na kinkin naa yogla kpokee a kaali a maga, o la yogli o kina maga a bur kaali baŋyɔɔka ti tiin wati a la yau un.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Cham Wɛ
47“Koosa koor ti gbanko chi baal naa la yo cham a li mɔɔga nɛɛ di o kpaksi nyin kuurgɛ maga. 48Cham ti ya fun su, nyinsa nikpaksi ti ya lɛrgi cham tiu a zini jibaŋ. Ba ya tel dam nɛ, ba zi purigi nyinsa naa ba di a du gbaŋsi niu a kpa nyin tagna a yo ta. 49Chen vɛɛna, tɛɛnɛ nɔ maga siili saha wa tel, Koosa malaikasi ta zi wa purigi nibin were a li nibin tagna ni. 50Ba zi wa kpa tum tagna tim tau a yo du din dam ti ni. Dooni ba zi wa wi kinkan a kise ba nyina.”
Wuti Bunɛ Awa Wuti Falɛ
51Yesu funɛ vaan sɛm jɛɛgi ta peti, o fun pɛɛsi nara tima, “Maa nu chenani n sɛm ma chenuu?” Ba fun ŋɔ un, “Ya nuu.” 52Yesu fun bukoo ŋɔ ba, “Nibinsa ba naa funɛ tiŋ Koosa chiksɛ gantɛl duŋduŋ ka Koosa dɔ ba lalaknɔ, ba waa chi ba naa kpak napagsa. Ba waa kote a lisi wuti bunɛ awa wuti falɛ a li ba napagsi ta ni a biksi nara.”
Chenani Nazarɛt Tim Ta Fun Vɛ Yesu
53Yesu funɛ jɛɛgi jɛɛgɛ ta a nyɛ nara tima ni peti, o fun li dooni, 54a bu kaali o sɛmbiri tɔha. Wuzu digi o fun la zu ba bar lagmi di a biksi nara Koosa wɛ. O fun ya ba naa nyɛn dooni alaazibu kinkan. Ba funɛ pɛɛsi dɔŋa, “Baal nɔ, leene o pu zima nɔ? Ka yɛrɛ o zi yaa ya aa tum o tum zene nama? 55O laata funɛ ya bugilsal be a nyɛn bar nɔ ni chenn? O niina laata ya Mɛri chenn? Jems, Josɛf, Simɔn awa Judas laata ya a niinbisa chenn? 56Ya wa o toosa laata lagmi nyɛnn? Leene o pu sɛm nama maga?” 57Ba funɛ zim unu. Chendaha ba wa un wa fun lɛm dɔŋ ni.
Yesu fun ŋɔ ba, “Nara maga nyɛ Koosa witiina jirimau, amaa o sɛmbiri tɔhɔn nara wa o dam walɛ, ba waa vɛ nyɛ un jirima.” 58Ba se wa fun su un tɔhɔn ti ni. Chendaha o wa fun koti a tum tum zene maga doon ni.
14Chenani Koor Hɛrɔd Fun Kpu Jɔn
1Chen saha ti Galili tim koora naa ba funɛ yir Hɛrɔd chen, fun nu Yesu wɛ. 2O fun ŋɔ o nihɛɛta ni, “Jɔn naa funɛ chaksi nara wa ni ni chen, si o sou ni a bu kpak miisa. Chendaha o koti a tum tum zene.”
3Hɛrɔd fun a kpa o titi niinbe Filip haan. O haan ti sɔn funɛ ya Hɛrɔdias. 4Jɔn fun ŋɔ un, “Chenani i ya chen, o wa wer.” O funɛ ŋɔ chene, Hɛrɔdias fun nyɛ Hɛrɔd tum nara ba la kpak Jɔn a tɔ un dɛ. 5Hɛrɔd funɛ daŋni o kpu un, amaa Ju tim tawa o funɛ ɔm. Ba funɛ lisi di o ya Koosa witinsi ta digirɛ.
6Hɛrɔd bun luli wuzu funɛ wa tel, o fun a yir nidamata di ba wa di o luli wuzu diwe. Ba funɛ wa di chene. Hɛrɔdias nihabichɛla fun wa zu dɛ naa ba di diwe ta chen a gɔ a du ba. O gɔɔli ti fun ya Hɛrɔd lɛmlɛm. 7O fun hɛɛsi a ŋɔ un, “Kin naa maga ii daŋni, ŋɔ min, n zi nyɛ hinu.”
8Nihabichɛl ti fun kaali o niin wati a la pɛɛsi un kin naa o zi sumi. O funɛ pɛɛsi chen, o fun bur kaali koor ti wati a la ŋɔ un, “Mu sumi Jɔn nyuhurɛ di ba kpa du pɛŋ ni a wa nyɛ min.”
9O sɛm ta fun chɔk Hɛrɔd tuha kinkan. O funɛ hɛɛsi o walɛ ta suwachak ni di o zi nyɛ un kundɔŋu, chen fun ya un hiisa. O wa fun bu koti a vɛ, a tum lanjimasa di ba tum chenani o fun ŋɔ. 10Ba fun kaali doonani ba fun tɔ Jɔn dɛ chen a la tɛŋ o nyuha, 11a kpa sak pɛŋ ni a wa nyɛ nihabichɛl ti ni. O fun kpa la nyɛ o niin ti ni. 12Jɔn gantɛl tiŋsi ta funɛ nu chen wɛ, ba fun la zer un a sogli a la ŋɔ Yesu ni.
Yesu Fun Kpa Diwe A Dɛɛsi Nara Tusugsa Nyuu
(Maak 6.30-44; Luk 9.10-17; Jɔn 6.1-14)
13Yesu funɛ nu laaboor ti, o fun zu arŋa a la ji a kaali nyabaan o duŋduŋ. O funɛ la chene, nidamata fun a na un a li ba tɔsi ni a kpa ba naŋgere a chɔ a te o suwachak a la tel doon ka o zi wa. 14Yesu funɛ wa li arŋ ti ni, o fun na zɛmɛ kinkan ka ba chiŋi dooni. Ba wɛ fun ya un siki ka o tiibi ba wichɔɔrsa.
15O wa o gantɛl tiŋsi ta funɛ nyɛn dooni a vusi, ba fun wa ŋɔ un, “Nha daŋni o chelu. Bar nɔ ya nyabaannɛ. Nyɛ zɛmɛ ta kila tɔ wisa a naa go bar nɔ a la yau diwe a di.”
16Yesu fun ŋɔ ba, “N wa zi tum ba. Ma titi nyɛ ba diwe ba di.”
17Ba fun ŋɔ un, “Ya kpak boroborosa nyuu awa nyinsa lɛwa bar nɔ. A wa zi kut tel ba.”
18O fun ŋɔ ba, “Ma kpa a a wa nyɛ min.” 19O fun a nyɛ nara tima maga kani kɔ tota daha ni, ka o zer boroborosa nyuun ta awa nyinsa lɛ ta a nyini buudaha ni a sumi Koosa a du a ni. O fun zer diwe ta a chɔksi a nyɛ o gantɛl tiŋsi ta ni di ba kpa bɔni nara tima. 20Ba maga fun se puŋ. Ba funɛ se peti chen, Yesu gantɛl tiŋsi ta fun pa ba kidikaalɛ tima a su chenchisa fidalɛ. 21Ba naa funɛ se boroborosa awa nyinsi ta chen, ba nibaala duŋduŋ funɛ ya tusugsa nyuunwa.
Yesu Fun Val Ni Daha
22A saha ti Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni di ba la a la zu arŋa a la ji bɛɛŋ ti jibaŋ kinkin ti ka o ta nara tima nyinbaan ni aa wa. 23O fun ta nara tima nyinbaan ti ni a kaali kuŋkule nyuuna bar nyini di o la sumi Koosa. Dusum funɛ wa biri, Yesu duŋduŋ funɛ nyɛn jibaŋ ti ni. 24O gantɛl tiŋsi ta ka fun a nyɛn arŋ ti ni a li bɛɛŋ ti bambaan ni. O fun na ba ka peha mo ba a li ni ti ni arŋ ti yeegi.
25O funɛ wa ya zimal hɛɛta yeligi saha, Yesu fun si a val ni daha ni a la ba wati. 26Ba maga funɛ na unu ka o val ni daha ni, hansura fun kpak ba kinkan. Ba fun kpa un a yir lɛlɛ. Chendaha ba funɛ huusi kinkannɛ.
27Yesu fun vaan ŋɔ ba, “Ma kpak ma bambe. Minnɛ. Ma ta ɔmi.”
28Pita fun ŋɔ un, “Mu kunyana, o ya hin nan, ŋɔ min mu li arŋ nɔ ni a wa gbaari hin ni ni ti ni.”
29Yesu fun ŋɔ un, “Li wa.” Pita fun li arŋ ti ni a la Yesu wati. 30O funɛ la chene, o fun na ka pehe ti kpok kinkan. Hansura fun kpak un o daŋni o lim ni ti ni. O fun tɛsi a ŋɔ, “Mu kunyana, yisi min.”
31Yesu fun vaan tuuni o nin a kpak un a ŋɔ, “I si wa su minn? Yɛrɛ i beeli?”
32Yesu wa Pita fun la zu arŋ ti. Pehe ti fun gil. 33O gantɛl tiŋsa ba naa funɛ kpalimi arŋ ti tuhu ni, funɛ jɛɛmi Yesu a ŋɔ, “Wutirɛ i ya Koosa bere.”
Yesu Fun Tiibi Wichɔɔrsa
34Ba fun la ji jibaŋ kinkin ti a fun la tel tɔhɔn naa ba yir Gɛnɛsarɛt a kpa arŋ ti a vɔu dooni. 35Ba naa funɛ nyɛn dooni chen fun na Yesu a zim un. Ba fun la zu tɔsi naa go dooni a kpa ba wichɔɔrsa a wa o wati. 36Ba fun sumi un di o nyɛ wichɔɔrsi ta gbaŋsi o takta nɔ, chen ni ba zi na alaafɛu. Ba naa maga funɛ gbaŋsi o takta ti nɔ, ba fun a na alaafɛ.
15Chenani Ju Tim Nawaalsa Fun Biksi Ya
1Farisi tim ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta bɔnɛ, ba naa funɛ li Jɛrusalɛm, ba fun wa lagmi Yesu wati a pɛɛsi un, 2“Yɛrɛ i gantɛl tiŋsi ta vɛ ya nawaalsa nyinbaan a kpa nin doŋa a di?”
3Yesu fun ŋɔ ba, “Ma tiŋ ma titi chiiniwa aa vɛ tiŋ Koosa chiksɛ ta. 4Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi di o ŋɔ,
‘Maa nyɛ ma nyama awa ma numa jirima.
Nara maga pini o niina koo o nyana zoma,
ba kpu un.’
5Ma waa ka yaa biksi nara ma nawaalsa nyinbaan di nar ŋɔ o nyana awa o niin ni di kin naa o zi kpa a suŋi ba ya Koosa kinnɛ, 6ma wa zi la nɔɔni di o suŋi ba. Ma wa chɔk Koosa chiksɛ a li ma nawaalsa nyinbaan dahaa? 7Ma ya nusun timwa. O funɛ ya wutirɛ chenani Koosa witiina Azaaya fun sɔbi ma wɛ saha digi a du Koosa sɛm tɔn ti ni chen. 8Doonee Koosa fun ŋɔ di,
‘Nara nama jɛɛmi min ba nyina nɛɛ,
ka ba tusa wa to min ni.
9Ba kpa nibinsi chiiniwa a biksi nara a ŋɔ di a ya Koosa chiiniwa.
Chendaha ba jɛɛmi min yɔrirɛ.’ ”
Kin Naa Nyɛ Nibini Tuha Doŋ
10Yesu fun bukoo yir nara tima ba wa o wati. O fun ŋɔ ba, “Ma cheŋi ma diŋsa a nyɛ mu sɛma zu ma bambe ni nɛnɛ. 11Kin naa la zu ma nɔɔna wara nyɛ ma doŋa, amaa kinkin naa la li ma nɔɔna ni, a warɛ nyɛ ma doŋa.”
12O gantɛl tiŋsi ta fun wa ŋɔ un, “Chenani i sɛm chen, i pini Farisi tim ta zomwa.”
13Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Mu nyana naa nyɛn o tɔhɔn ti ni chi nipari yaa du o kina. Wuzu digi o zi wa ŋɔ o tumtumsi niu ba la kpirki kin naa maga o vɛ duuli a ta. 14Ma ta nyɛ chenani Farisi tim ta sɛm muksi ma. Ba chi nyuluma la lɛrgi dɔŋa. Ba ya chen, ba maga zi chel bɔ niu.”
15Pita fun ŋɔ un, “Ŋɔ ya jɛɛgi nɔ mun.”
16Yesu fun pɛɛsi ba, “Ma gbanko wa kpak nɛhaa? 17Ma wa zim di kin naa la zu ma tusa, ma loore o yaa zu ka ma la somi chenn? 18Chenani ma nɔɔna sɛm li ma bambe nee. Kin nama nyɛ ma kpak doŋa. 19Kinkin naa nyɛn ba tusa ni, nyɛ nibinsa lisi wu tagna a la tum chɔkumsi tuma awa sakaal tuma, a la kpu nara a la ŋmɛ a la suni wɛ a la chɔk nara sɔna. 20Nan tuma nyɛ nibinsa kpak doŋa, amaa nara vɛ sɛm ba nisa a di diwe, chen wara nyɛ nibinsa kpak doŋa.”
Nihaan Digi Si Funɛ Su Yesu
21Yesu fun si dooni a kaali Taaya awa Saidɔn pulum. 22Ba fun lul haan digi dooni. O fun wa sumi Yesu, “Mu kunyan koor Devid bi luli, kpak min siki. Alizin tagin kanɛ mu nihabichɛl nyuhu ni a vɛ weri.”
23Yesu wa fun sɛm un wu digi. O gantɛl tiŋsi ta fun wa sumi un, “Duŋni nihaan nɔ ta. O tiŋ yau a chɛɛmi.”
24Yesu fun ŋɔ ba, “Koosa funɛ tum min di mu wa la Ju tim duŋduŋ. Ba waa chi piisi nyuksɛ.”
25Nihaan ti funɛ nu o sɛma, o fun wa gbiri o suwachak ni a ŋɔ, “Mu kunyana, mu sumi hinu di i suŋi min.”
26Yesu fun ŋɔ un, “O wa deŋli wa ba kpa bichɛsi diwe a nyɛ vasi ni a di.”
27Nihaan ti fun ŋɔ, “Mu kunyana, o ya wutirɛ, amaa vasi ta ka yaa di diwe naa bichɛsi ta yaa di ka a chesi chene.”
28Yesu fun ŋɔ un, “I si su min kinkanu. Mu zi tum chenani i daŋniu a nyɛ hin.” O funɛ sɛm chene, o be ti vaan na alaafɛ.
Yesu Fun Tiibi Nidamata
29Yesu fun li dooni a fun la gba Galili bɛɛŋ nɔ. O funɛ la li bar digi, o fun la zini kuŋkule nyuha a kani. 30O funɛ kani dooni chen, zɛmɛ kinkan ba naa funɛ tiŋ un, wa o wati. Ba fun kpa ba wichɔɔrsa ba naa la chel chɛrsa awa nyuluma awa gbarɛgɛ awa womna a kansi o suwachak ni. O fun a tiibi ba maga. 31Zɛmɛ ta maga funɛ nu womni ta sɛm sɛma a na gbarɛgsi ta val awa chɛrchelsi ta ka ba deŋli a val awa nyuluma ka ba na, alaazibu kinkan fun kpak ba. Ba funɛ pɛgi Ju tima Koosa a la nyɛ un jirima kin nama daha.
Yesu Fun Kpa Diwe A Dɛɛsi Nara Tusugsa Naasi
32Yesu fun yir o gantɛl tiŋsi ta a ŋɔ ba, “Nara nama wɛ kpak min sikirɛ, domi wuzu butoranɛ ba nyɛn mu wati a vɛ kpak diwe a diili. N ta ba nyinbaan di ba la ba damsa awa lɔsa ni, ba zi la gbarigi nyinbaan niu.”
33O gantɛl tiŋsi ta fun ŋɔ, “Ei, bar nɔ ya nyabaannɛ. Yɛrɛ ya kaa ya na boroboro a nyɛ nara nama ni ba se?”
34O fun burgi a pɛɛsi ba, “Boroborosa ŋmɛnwa ma kpak ma wati?”
Ba fun ŋɔ, “Boroborosa nɔpɛ awa nyinsi tamnɛ ya kpak ya wati.”
35O fun a nyɛ zɛmɛ ta maga kani tɛɛnɛ ni. 36O fun kpa boroborosa nɔpɛ awa nyinsi ta a sumi Koosa a du a ni, a chɔksi a a nyɛ o gantɛl tiŋsi ta ni di ba kpa a bɔni zɛmɛ ta. Ba fun kpa a bɔni ba. 37Ba fun se puŋ a ka. Ba funɛ se peti chen, Yesu gantɛl tiŋsi ta fun pa ba kidikaalɛ a su chenchisa nɔpɛ. 38Ba naa funɛ se boroborosi ta awa nyinsi ta chen, ba nibaala duŋduŋ funɛ ya tusugsa naasiwa.
39Yesu fun ta nara tima nyinbaan ni, ka o wa o gantɛl tiŋsi ta fun la zu arŋa a la tel pulum naa ba yir Magdala.
16Ju Tima Funɛ Daŋni Ba Na Alaazibu Tum
1Farisi tim ta awa Sajusi tim ta bɔnɛ fun wa Yesu wati a daŋni o tum alaazibu tuma a biksi ba ba zim di o kpok sir li Koosa watɛɛ. 2O fun ŋɔ ba, “Nha wa chel ka buudaha sɛri, ma zim di doon wa zi mi. 3Nha ka wa yɛli ka buudaha buri, ma zim di doon zi miu. Ma zim di doon zi miu koo o wa zi mi, amaa ma wa koti a zim kin nawara la ya zinan mun.” 4Yesu fun bukoo ŋɔ ba, “Ma zinan nibinsa vɛ Koosirɛ kinkan a la tum tum tagna. Mu wa la nɔɔni di mu tum alaazibu tum a nyɛ ma lalaknɔ. Alaazibu tum naa ma zi wa na wuzu digi zi chi chenani Koosa fun tum nyɛ o witiina Joona ni saha digi chene.”
Yesu fun gil ba a kaali.
Farisi Tima Awa Sajusi Tima Biksi
5Ba funɛ la jibaŋ kinkin ti, Yesu gantɛl tiŋsi ta fun sugli ba diwe. 6Yesu fun ŋɔ ba, “Ma kpak ma titi nɛnɛ aa kidoso Farisi tim ta awa Sajusi tim ta lure naa ba yaa kpa a du boroboro ni.”
7O funɛ ŋɔ chene, ba fun a pɛɛsi dɔŋa, “Ya vɛ kpak boroboro daha o sɛm ya nann?”
8Yesu funɛ zimu di ba wa zim di Farisi tim ta biksirɛ o biksi ba chen, o fun a pɛɛsi ba, “Ka yɛrɛ boroboro naa ma sugli chen wɛ muksi ma ka ma pɛɛsi dɔŋa nan? Ma se wa su min nɛnɛ. 9Ma ha wa vɛɛn zimm? Ma wa bur a lisi chenani n fun zer boroborosa nyuun ta a chɔksi bɔni ma awa nara tusugsa nyuun ta chenn?” 10O fun bu pɛɛsi ba, “N funɛ bukoo zer boroborosa nɔpɛ ta a chɔksi bɔni ma awa nara tusugsa naasi ta chen, chenchisa ŋmɛnwa kidikaalɛ ta fun su? 11N funɛ piin te ŋɔ mau di ma doso ma titi ni Farisi tim ta awa Sajusi tim ta lure naa ba kpa a du boroboro ni chen wɛ. N wa funɛ sɛm chenani ma sugli diwe ta a ta chen wɛwa.”
12Ba funɛ nu o sɛm ta, ba fun zim di o ŋɔ ba di ba doso Farisi tim ta awa Sajusi tim ta biksi ti ni. O wa funɛ ŋɔ ba di ba doso lure naa ba yaa kpa a du boroboro ni chen.
Chenani Pita Fun Sɛm Yesu Wɛ
13Doone Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun si a kaali tɔsi naa nyɛn Sɛsarɛa Filipai pulum ni. Ba funɛ la tel dooni, o fun pɛɛsi ba, “Yɛrɛ nibinsa yaa yir min?”
14Ba fun ŋɔ, “Bɔnɛ yaa yir hin Jɔn naa la chaksi nara wa ni ni chen. Bɔnɛ ka yir hin Ɛlaija. Bɔnɛ ka ŋɔ di Jɛrɛmaya koo Koosa witinsi tima digi bur wa.”
15O fun pɛɛsi ba, “Yɛrɛ ma ka yir min?”
16Simɔn Pita fun ŋɔ un, “Hin ya Koosa naa nyɛn chen be. I gbanko ya Kristo naa Koosa fun ŋɔ di o zi wa tumu wuzu digi chene.”
17Yesu fun ŋɔ un, “Simɔn, Jɔn be, Koosa zi nyɛ i tuha sɔɔniu kinkan. Nibine wa fun koti a biksi hin wuti sɛm naa i sɛm nan, amaa mu nyana naa nyɛn o tɔhɔn ti ni, waa ka funɛ biksi hin. 18Adaha mu gbanko ŋɔ hinu, Pita, ba naa Koosa dɔ chi dam naa n sarɛ. I waa ya o sɛchik. Sintana awa o alizin tagna maga wa zi kut a chɔk un. 19N zi kpa Koosa koor ti saafibisa a nyɛ mau. Kin nawara i kpa chiŋsi tɛɛnɛ nɔ maga ni di nara tiŋ, a zi chiŋi Koosa tɔhɔn ti gbanko niu. Kin nawara i vɛ kpa chiŋsi tɛɛnɛ nɔ maga ni, a wa zi chiŋi dooni.”
20Doone Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni di ba fiɛŋ ba ŋɔ nandigi ni di waa ya Kristo naa Koosa fun ŋɔ di o zi wa tumu wuzu digi chen.
Yesu Fun Sɛm Di O Zi Namsiu A Sou
21Chen saha ti kpa la, Yesu fun a biksi o gantɛl tiŋsi ta a ŋɔ ba, “O lawa mu la Jɛrusalɛmu. Doonee tɔhɔn nihɛɛta awa Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta zi wa nyɛ mu namsiu kinkan ka ba kpu min. Amaa wuzu butora wuzu n zi si a li mu sou niu.”
22Pita fun yir un a li cheŋcheŋa a galimi un a ŋɔ, “Koosa suŋi hin chen ta wa ya hin.”
23Yesu fun burgi a ŋɔ Pita ni, “Tur dooni, domi i lisi chi sintannɛ. I tɔ min nyinbaannɛ. Chenani i sɛm chen wa li Koosa wati. A li nibinsa watɛɛ.”
24Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Nar la daŋni o tiŋ min, o vɛ o tutɔ a zer o daakakli a baasi aa tiŋ min. 25Nar la daŋni o si sɛrɛ wa o titi nyɛni, o zi wa chelu. Nar ka kpa min awa Koosa laaboor weri ti a te o tutɔ nyɛni, o zi wa na Koosa mi fali tiu. 26Nar koti a na tɛɛnɛ nɔ maga lɛmlɛm, baŋ nyɔɔrrɛ o wa di? O wa zi wa na Koosa mi fali ti. Baŋnɛ nibine zi bukoo zer a kpiŋi a na lɛmlɛm titi? 27N waa nibine be zi wa bur wau awa Koosa kpok ni awa o malaikasa awa o jirima ni. N wa bur wa, n zi pa nara magau a li ba tum ni. 28Ma nyɛ mu ŋɔ ma nan. Nara nyɛn bar nɔ a la zi vɛ siti hali ba wa na mu waa nibine be ka mu wa a chi koora.”
17Chenani Yesu Se Fun Chaani A Chi Nha
1A wuzu bunɔra gantɛl ni, Yesu fun yir Pita, Jems awa o niinbe Jɔn. Ba fun la zini bi digi nyuha a fun nyɛn doon ba duŋduŋ. 2Ba funɛ nyɛn dooni, Yesu si nyine fun a chɛrgi ba suwachak ni. O se funɛ chaaniu a chi nha. O kilaarɛ gbanko fun chɛrgi a pilimi kinkan aa chaani. 3Ba fun a nyini ka Ɛlaija awa Mosis fun nyɛn Yesu wati a sɛm sɛma. 4Pita fun ŋɔ Yesu ni, “Mu kunyana, o ya wu werire ya nyɛn bar nɔ nan. Nyɛ ya du lɛuwa tora a nyɛ ma, chen ni i kpak kibɛgim, Mosis kpak kibɛgim, Ɛlaija gbanko kpak kibɛgim.”
5Pita funɛ sɛm chene, dobaal naa la chaani fun wa tɔ ba, zuuuu. Ba fun nu ta dobaal ti ni ka o ŋɔ, “N be daŋni nɛɛnɛ. Waa la ya min lɛmlɛm kinkan. Maa nu o sɛma.”
6Yesu gantɛl tiŋsi ta funɛ nu ta ti, hansura fun kpak ba kinkan. Ba bara jigiri. Ba fun pimi tɛɛnɛ ni. 7Yesu fun wa gbaŋsi ba a ŋɔ. “Ma si. Ma ta ɔmi.” 8Ba fun si a nyini aa go. Ba wa fun bukoo na nandigi, amaa Yesu duŋduŋ funɛ nyɛn ba wati dooni.
9Saha naa ba fun li bi ti nyuhu ti a tu wa chen, Yesu fun ŋɔ ba, “Kinkin naa ma na nan, ma fiɛŋ ma wa sɛm nandigi ni, hali a wuzu naa mu waa nibine be wa si a li mu sou ni.”
10Ba fun pɛɛsi un, “Yɛrɛ Koosa chiksɛ nibiksɛ ta yaa ŋɔ di Ɛlaija kaa te wa a zi nyɛ Koosa Kristo ni?”
11O fun ŋɔ ba di, “Wutirɛ Ɛlaija funɛ sir te wau a wa ya kina maga siri. 12N ŋɔ mau di Koosa witiina Ɛlaija funɛ piin wau. Nara wa fun zim di o ya warɛ ka ba fun ya un chenani ba daŋni. Ba gbanko zi wa ya mu waa nibine be chenani ba daŋniu.”
13O gantɛl tiŋsi ta funɛ nu chenani o sɛm ba chen, ba funɛ zimu di o sɛm ba Jɔn naa la chaksi nara wa ni ni chen, wɛwa.
Yesu Fun Duŋni Alizin Tagin A Li Be Digi Ni
14Ba wa un funɛ sɛm peti, ba fun wa tel o gantɛl tiŋsi kinkin wati ka nara kinkan fun chiŋi a go ba. Baal digi fun wa gbiri Yesu suwachak ni, 15a ŋɔ, “Mu kunyana, kpak mu nibabichɛl nɔ siki. Kigbimgbiŋ nyɛn un ni a namsi un. Saha maga o yaa chesi din nɛɛ awa ni ni a daŋni o kpu o titi. 16Mu funɛ wa sumi i gantɛl tiŋsi tau di ba tiibi un, ba ka wa fun koti a tiibi un.”
17Yesu fun ŋɔ un, “Ma zinan nara se wa su min. Saha maga ma yaa tum tum tagniwa. Saha yɛrɛ mu kaa nyɛn ma wati hali ma wa zim min? Saha yɛrɛ n zi ya ma kanyita? Kpa be ti kuwa mu wati.” 18Ba fun kpa un a wa. Yesu fun ŋɔ alizin tagin ni di o li be ti ni. Be ti fun vaan na alaafɛ.
19A gantɛl nɛɛ o gantɛl tiŋsi ta fun wa Yesu wati ba duŋduŋ a pɛɛsi un, “Yɛrɛ ya vɛ koti a duŋni alizin tagin ti a taali?”
20O fun ŋɔ ba, “Ma se wa su min kinkan. Chendaha ma vɛ koti a duŋni un a taali. Ma nyɛ mu ŋɔ ma, ma se suuli awa ‘mastad’ kiduha naa ya kiwewe chen mak dɔŋa, ma zi koti a ŋɔ kuŋkule nɔ ni, si a la bar nɔ. O si a kaali dooni. Chen ni ma zi kotiu a tum tum maga.” (( 21Nan alizin tagin nɔ ka ma vɛ sumi Koosa nɛnɛ, ma wa kikoti a duŋni un a ta.))
Yesu Fun Bu Sɛm O Sou Ti Wɛ
22Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun gil dooni a wa Galili. Ba funɛ nyɛn doonee, o fun ŋɔ ba, “Nara zi wa kpa n waa nibine be a nyɛ ba naa la zi kpu min nisa niu. 23Amaa ba wa kpu min, wuzu butora wuzu n zi si mu sou niu.” O gantɛl tiŋsi ta fun nu o sɛma, ba tusa chɔk.
Chenani Yesu Fun Bɔ O Lampo
24Yesu awa o gantɛl tiŋsi ta funɛ wa tel Kapɛrnaum, Koosa bar jɛɛmi dama lampo nilalɛ fun wa Pita wati a wa pɛɛsi un, “I kunyan ti bɔ Koosa bar jɛɛmi dam lampo tiuu?”
25Pita fun ŋɔ un, “O bɔu.”
Pita funɛ zu gbaari Yesu ni dam ti ni di o ŋɔ un chenani yɛɛ, Yesu fun te pɛɛsi un, “Simɔn Pita, anti bɔ lampo a nyɛ pulum nɔ nihɛɛ ti ni? Hɔɔra koo pulum ti timaa? Yɛrɛ i lisi?”
26Pita fun ŋɔ un, “Hɔɔri ta bɔu.” Yesu fun bukoo ŋɔ di, “Chen duuti pulum ti tima wa zi bɔ, 27amaa ya wara daŋni ya muksi nara nama. Ma la bɛɛŋ ti a la yo konkunte a kpaksi nyinsa. Nyine naa ma wa te kpak, ma zi na malɛu o nɔ ni. Malɛ ta zi iiu a bɔ mu awa hin Koosa bar jɛɛmi dam lampo. Kpa a a la bɔ lampo nilalɛ ta.”
18Anti Ya Nihɛɛ A Li Ma Tuhu Ni?
1Chen saha ti Yesu gantɛl tiŋsi ta fun wa o wati a pɛɛsi un, “Ba naa maga Koosa dɔ, anti ya ba nihɛɛ?”
2Yesu fun zer be a nyɛ o chiŋi ba bambaan ni, 3a ŋɔ ba, “Ma nyɛ mu ŋɔ ma, di Koosa wa kiwa dɔ ma, see ma kpa ma titi a burgi chi bichɛla. 4Nar la nyini Koosa se ni a chi chenani o nyini o nyan se ni, waa ya ba naa maga Koosa dɔ nihɛɛ. 5Nar la be nɔ a du di o tiŋ min daha, minnɛ o la du chen.”
Ma Ta Bur A Li Yesu Tiŋi Ni
6“Nar wa na bichɛla naa si su min a la mur un di o tiŋ wu tagna nyinbaannɛ, ba kpa ŋmɛn a vɔu nam a zer laari o baŋna a kpa la yo du mɔɔga ni, chen fu zi bɔ o nyɛniu. 7Nibin bɔnɛ yaa daŋniu di ba mur nara ba tiŋ wu tagna nyinbaan.
8“Nibine kpa o nin koo o naŋgeri a tum tum tagna, o teŋ o nin ti koo o naŋgeri ti a yo ta. Nibine naa kpak nin bɛgim koo naŋgeri bɛgim a kpak Koosa miisa, waa bɔɛɛ wa o kpak nisa lɛ koo naŋgere lɛ a la zu din dam ti. 9Nibine ka kpa o si a tum tum tagna, o yisi o si ti a yo ta. Nibine naa kpak si bɛgim a kpak Koosa miisa, waa bɔɛɛ wa o kpak se lɛ a la zu din dam ti.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Piisi Nyuksi Wɛ
10“Ma doso ma ta wa ŋɔ di bisa nama ya yɔrirɛ. Ma nyɛ mu ŋɔ ma di ba malaikasa nyɛn mu kunyan Koosa naa nyɛn o tɔha ti ni suwachak ni. (( 11Mu waa nibine be funɛ wa dɛu a na ba naa nyuksɛɛ chen.))
12“Nar kpak o piisisi kɔkwa ka a kibɛgim nyuksi, yɛrɛ ma lisi di o zi yau? O zi gil o dɔŋtimau kuŋkule nyuuna ni a la dɛu un. 13N ŋɔ mau, o la na un chen, o tuha sɔɔnɛ kinkan o daha a kaali piisisi naa vɛ nyuksi chen. 14Chen vɛɛna, i nyan Koosa naa nyɛn o tɔha ni, o wara daŋni bichɛsi ta nidigi nyuksi.”
I Dɔŋtiina Tum Tum Tagin A Nyɛ Hin
(Luk 17.3)
15“I dɔŋtiina tum tum tagin a nyɛ hin, kila o titi wati a la ŋɔ un di o tum galimsau. O la nɔɔni, o wa hin bu ya nɔ bɛgim. 16O vɛ nu i nɔ, i kpa chɛn bɛgim koo nara balɛ, chen ni ba waa la zi ya i sɛhɛra tima a li chenani i wa i dɔŋtiina ŋɔ dɔŋ ni. 17O gbanko vɛ nu ba nɔ, la ŋɔ ba naa ya Koosa nitiŋɛ ni o wɛ ta maga. O vɛ nu ba nɔ, ma ta kpak wu digi wa un ni a chi chenani ma vɛ kpak wu digi wa lampo nilalɛ awa hɔɔra ni chen.”
Chenani Ma Zi Lagmi Dɔŋ Ni A Sumi Koosa
18“Wutirɛ mu ŋɔ ma, kin nawara ma kpa chiŋsi tɛɛnɛ nɔ maga ni di nara tiŋ, a zi chiŋi Koosa tɔha gbanko niu. Kin nawara ma vɛ kpa chiŋsi tɛɛnɛ nɔ maga ni, a wa zi chiŋi dooni.
19“Ma nyɛ mu sɛm ma gbaari ma nara balɛ lagmi a sumi kundɔŋ Koosa wati ka ma la nɔɔni chenani ma sumi chen, ma kunyan Koosa naa nyɛn o tɔha ti ni, zi kpa nyɛ mau. 20Nara balɛ akoo nara batora wa lagmi dɔŋ ni mu sɔn daha, n wa ba zi lagmi nyɛnu.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Koor Digi Tumtumna Wɛ
21Doone Pita fun wa Yesu wati a wa pɛɛsi un, “Mu kunyana, bu ŋmɛnwa mu dɔŋtiina zi koti tum tum tagna a du mu ni ka mu gil a nyɛ un? Gil a nyɛ un bu nɔpɛɛ?”
22Yesu fun ŋɔ un, “Ta gil nyɛ un bu nɔpɛ duŋduŋ. Gil a nyɛ un aa la. 23Ma nyɛ mu ŋɔ ma chenani o du. Koosa koor ti chi koor digirɛ. Wuzu digirɛ o fun yir o tumtumsa di o pɛɛsi ba chenani ba tum. 24Ba wa koor ti funɛ lagmi, ba fun yisi o tumtumsi ta digi a chiŋsi o suwachak ni. O funɛ pɛŋ o malɛ kinkan. O chim wa fun kpak bɔ. 25O wa fun koti a bɔ o chim ti. Adaha o kunyan ti fun ŋɔ ba di ba kpa o kina maga a yogli a kpa o wa o haan awa o bisa maga a yogli ba burgi yosa, chen ni o zi na o malɛu. 26O tumtum ti funɛ nu koor ti sɛm ta chen, o fun la gbiri o suwachak ni a sumi un, ‘Mu kunyana, ya min kanyita. N zi bɔ hin i malɛ ta magau.’ 27Koor ti fun kpak un siki kinkan a ŋɔ un, ‘Gil chim ti. Ta bu bɔ malɛ ta. Ma nyɛ o la.’
28“O tumtum ti fun li a la chem baal naa la tum koor ti wati. Baal ti funɛ pɛŋ tumtum ti malɛ tamnɛ. Tumtum ti fun la kpak baal ti baŋna a hɛmsi a ŋɔ un, ‘Bɔ min n malɛ naa i fun pɛŋ chen.’ 29Baal ti fun gbiri o suwachak ni a sumi un, ‘Ya min kanyita. N zi bɔ un i malɛ ta magau,’ 30amaa tumtum ti funɛ vɛu di o wa zi kpak un kanyita. O fun kpa un a la tɔ dɛ hali o fun wa koti a bɔ un o malɛ ta maga. 31Koor ti tumtumsi ta bɔnɛ fun na chenani yɛɛ, o fun muksi ba kinkan. Ba fun kaali ba kunyan ti wati a fun la ŋɔ un chenani ba na. 32Adaha koor ti fun yir o tumtum ti di o wa o wati. O fun wa, koor ti ŋɔ un, ‘I ya tumtum yɔrirɛ. I funɛ sumi min chene, n fun gil malɛ naa maga i fun pɛŋ n wati a nyɛ hin. 33Mu funɛ kpak hin sikiu. I gbanko fu zi kpak baal naa pɛŋ i malɛ chen wa sikiu.’ 34Koor ti fun na paan kinkan ka o fun kpak un a la tɔ dɛ di ba lɛrgi o diŋna hali o wa bɔ o chim ti maga.”
35Yesu funɛ sɛm a la mak o bɔ, o fun ŋɔ ba naa la nu chen, “Chen vɛɛna, ma vɛ gil nyɛ ma dɔŋtim ni ma bambe ni, mu kunyan Koosa naa nyɛn o tɔha ni gbanko wa zi gil nyɛ ma.”
19Yesu Fun Biksi Ba Haan Vɛɛli Wɛ
1Yesu funɛ sɛm peti chen, o fun li Galili ni a bu kaali Judia pulum a la ji Jɔɔdan jibaŋ kinkin ti. 2Zɛmɛ kinkan fun wa lagmi o wati ka o tiibi ba wichɔɔrsa dooni.
3Farisi tim ta bɔnɛ fun wa di ba wa mo o lo a na o galimsa. Ba fun pɛɛsi un, “Nar duŋni o haan a ta, chen ya chiree?”
4Yesu fun ŋɔ ba, “Ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni di,
‘Saha naa Koosa fun naami tɛɛnɛ nɔ maga a li o piili ni, nibaal awa nihaannɛ o fun naami,’
5a ŋɔ di,
‘Chen weru di nibaal zi gil o nyana awa o niinau a kpa haan, chen ni ba nara balɛ ta zi burgi nibɛgimu.’
Ma funɛ karimi chenuu? 6Ba naa Koosa fun a nyɛ ba burgi nibɛgim chen, o wa deŋli di nibine nyɛ ba nyinbaan di ba waligi dɔŋ ni.”
7Farisi tim ta fun pɛɛsi un, “Chenani i ŋɔ, chen ya wutirɛ, amaa baŋnɛ Mosis funɛ biksi nara saha digi di nar vɛ o haan, o sɔbi tɔn a biksi nara di o vɛ unu?”
8Yesu fun ŋɔ ba, “Ma bambe ya bambi sitɛwa. Chendaha Mosis fun sɔbi chen di maa tiŋ. Amaa Koosa funɛ naami tɛɛnɛ nɔ magau, o ka wa fun du chen.” 9Yesu fun bukoo ŋɔ ba, “Nar haan si vɛ su un ka o vɛ un a bu kpa haan digi, o tum galimsau a du o haan ti ni. O ya chɔkumsa tiinne.”
10O gantɛl tiŋsi ta fun ŋɔ un, “O ya di nibaal awa o haan nyɛn nannɛ, nar vɛ kpa haan, chen bɔɛɛ.”
11O fun ŋɔ ba, “Nara maga wa zi koti a tiŋ ma biksi nɔ. Ba naa Koosa fun lisi duŋduŋ koti a tiŋ chen. 12Ba lul nibaal bɔnɛu ba si a vɛ koti a luli. Ba chɛrgi bɔnɛ di ba ya namugilsa. Ba naa Koosa dɔ bɔnɛ ka wa kpa haanasa o koor ti daha. Ba naa koti a tiŋ mu biksi nɔ, ma nyɛ ba tiŋ un.”
Yesu Fun Sumi Koosa A Nyɛ Bichɛsi Ni
13Nara fun a kpa ba bisa a wa Yesu wati di o kpa o nisa a gbaŋsi ba a sumi Koosa a du ba ni. O gantɛl tiŋsi ta fun a nyiigi ba. 14Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ma nyɛ bichɛsa ta kuwa mu wati. Ma ta duŋni ba. Ma wa zim di ba naa se su min a chi bichɛsa, ba waa nyɛn Koosa koor ti nii?”
15O fun kpa o nisa a gbaŋsi ba a kaali.
Bunɔɔn Naa Funɛ Ya Kin Tiina
16Yesu funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, bunɔɔn digi fun wa pɛɛsi un, “Mu kunyana, baŋ tum werire mu kaa tum a wa na Koosa miisa naa vɛ kpak bɔ?”
17Yesu fun burgi a pɛɛsi un, “Yɛrɛ i pɛɛsi min kinkin naa were wɛ? Nandigi wa to a koti a ya nibin weri hali o wa peti see Koosa duŋduŋ. I daŋni i na o miisa naa vɛ kpak bɔ, ii tiŋ o chiksɛ.”
18Bunɔɔn ti fun pɛɛsi un, “Chiksɛ baŋwa?”
Yesu fun ŋɔ, “Koosa chiksɛ ta nɛɛnɛ.
‘Ma ta kpu nibinsa,
a gil chɔkumsi tumi a ta ŋmɛɛli a ta suni wɛ a nyɛ dɔŋ ni.
19Maa nyɛ ma nyana awa ma niina jirima a kidaŋni dɔŋa a chi ma titi.’ ”
20Bunɔɔn ti fun ŋɔ un, “Kin naa magawa mu yaa tiŋ. Baŋa ka mu kaa ya?”
21Yesu fun ŋɔ, “Ii daŋni Koosa nyɛ hin o mi fali, kila a la kpa i kina maga a yogli a kpa malɛ ta a nyɛ fara tim ni a wa tiŋ min. I ya chen, i zi wa na kinau a li Koosa wati.”
22Bunɔɔn ti funɛ ya kin tiinne. O funɛ nu Yesu sɛm ta chen, o tuha fun chɔk kinkan ka o kaali.
23Doone Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ba naa ya kin tima, o zi bɔmu ba wati hali ba wa koti a zu Koosa koor ti. 24Ma nyɛ mu bukoo ŋɔ ma, bɔla koti a zu nɛɛsi bɔ, kin tiina gbanko zi koti a wa zu Koosa koor tiu.”
25O sɛm ta fun ya o gantɛl tiŋsi ta alaazibu kinkan a kaali a maga. Ba fun ŋɔ un, “O chi nan, anti la zi koti a zu Koosa koor ti?”
26Yesu fun a nyini ba a ŋɔ, “O li nibinsa wati, ba wa kikoti a wa zu dooni. Amaa o li Koosa wati, kundɔŋ wa to o zi ya a vɛ koti.”
27Doone Pita fun ŋɔ un, “Kina, ya gil ya kina magau aa tiŋ hin. Yɛrɛ o zi du ya ni?”
28Yesu fun ŋɔ un, “Wutirɛ n kaa ŋɔ ma nan. Mu waa nibine be wa bur wa di mu wa dɔ tɛɛnɛ nɔ maga nara a di ba sɛria, ma gantɛl tiŋsa nara fidalɛ na gbanko zi wa di Ju tim buri fidalɛ sɛriau. 29Nar gil o dama, o maanasa, o niinbisa, o nyana awa o niina, awa o bisa awa o ŋmaha mu daha, Koosa zi wa kpa a kina kɔkwau a gbaari un a kpa o mi fali naa vɛ kpak bɔ a nyɛ un. 30Nara kinkan ba naa te suwachak a ya nihɛɛta lalaknɔ, ba zi wa burgiu a tiŋ gantɛl. Ba naa tiŋ gantɛl zi wa burgi nihɛɛtau a te suwachak.”
20Tumtumsa Ba Naa Nyɛn Ŋmaha Ni
1“Koosa koor ti chi ŋmaha tiinne. Chɔɔsa fun pisi, o li a gba di o dɛu tumtumsa ba la par o ŋmaha. 2O funɛ lagmi ba, o fun ŋɔ ba di o zi bɔ a wuzu ti malɛu. Ba la nɔɔni ka o nyɛ ba kaali o ŋmaha ti. 3Nha ha funɛ vɛ wa num kinkan, o fun kaali yawa a la na nara bɔnɛ ka ba chiŋi. 4O fun ŋɔ ba, ‘Ma la mu ŋmaha a la par. N zi bɔ ma chenani deŋliu.’ Ba fun kaali. 5Nha sal baan nyuha awa zazɔɔn saha, o funɛ nyɛ niparɛ bɔnɛwa a kaali. 6Nha funɛ wa dugli cheli, o fun bu kaali yawa a la na nara ka ba chiŋi. O pɛɛsi ba, ‘Baŋnɛ ma chiŋi bar nɔ a ya zinan maga?’ 7Ba fun ŋɔ un, ‘Nandigi wa kpa ya a la o ŋmaha.’ O fun bukoo ŋɔ ba, ‘Ma gban kila n ŋmaha a la par.’
8“Nha funɛ wa chel, ŋmaha ti tiin ti fun ŋɔ tumtumsi ta nihɛɛ ni, ‘Yir niparɛ ta di ba wa. Ba wɛɛ, i bɔ ba ba malɛ. Te a piili a bɔ ba naa tiŋ gantɛl a wa chen, a bɔ a la peti ba naa te wa chen ni.’ 9Doone nihɛɛ ti fun bɔ ba naa funɛ wa ka nha dugli cheli chen ba wuzu ti malɛ. 10Nihɛɛ ti funɛ wa bɔ ba naa funɛ te wa chɔɔsa chen, ba funɛ lisi di ba malɛ zi kaali ba naa tiŋ gantɛl wa chen malɛu. Amaa nihɛɛ ti gbanko funɛ bɔ ba ba wuzu ti malɛ. 11O funɛ bɔ ba ba malɛ, ba fun a piili zulimi a du ŋmaha tiin ni. 12Ba nidigi fun wa ŋɔ un, ‘Ba naa i nyɛ ba tiŋ gantɛl a kaali i ŋmaha ti di ba la par chen, ba wa fun tum vusi. Ya ka tum nha birigi magwa ka i bɔ ba nha birigi malɛ a chi chenani i la nɔɔni di i bɔ ya chen.’ 13Ŋmaha ti tiina fun ŋɔ baal ti ni, ‘N chɛna, kinu n wati. Mu wa di ma, domi ma wa min la nɔɔni di ma zi la wuzu bɛgim malɛu. 14Adaha ma zer ma malɛ a la dama. N zi nyɛ ba naa tiŋ gantɛl a wa chen gbanko wuzu birigi malɛu. 15N wa kpak nyinbaan naa n zi tum chenani mu daŋnii? I di handɔtarɛ domi mu bɔ nara namau a kaali chenani mu fu zi bɔ ba.’ ”
16Yesu funɛ sɛm jɛɛgi ti peti, o fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ba naa te suwachak, ba zi wa bur gantɛlu. Ba naa ka tiŋ gantɛl wa te suwachak.”
Yesu Fun Bukoo Sɛm O Sou Ti Wɛ
17Yesu awa o gantɛl tiŋsi ta funɛ nyɛn nyinbaan ni aa la Jɛrusalɛm, o fun ŋɔ ba ba duŋduŋ. 18O funɛ ŋɔ ba, “Maa nu, ya la Jɛrusalɛmnɛ. Ya wa tel dooni, ba zi wa kpak n waa min nibine beu a kpa min a du Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta nisa niu. Ba zi wa di mu sou sɛriau, 19a kpa min du ba naa vɛ ya Ju tim ta nisa ni. Ba zi wa mɔmsi minu a tuk min a zi kpu min. Wuzu butora wuzu Koosa zi lɛli minu a li n sou ni.”
Jems Awa Jɔn Niina Fun Sumi Yesu
20Doone Jems awa Jɔn, Zɛbɛdi bisa, awa ba niina fun wa Yesu wati. Ba niin ti fun wa gbiri o suwachak ni a sumi un.
21Yesu fun pɛɛsi un, “Baŋnɛ ii daŋni n ya a nyɛ ma?”
O fun ŋɔ un, “Saha naa i wa di i koor ti, i vɔu a nyɛ min di mu bisa lɛ kaa wa ya i mun nikanɛ, digi wa kani i nindil ni, digi ka wa kani i ningal ni.”
22Yesu fun ŋɔ un, “Kin naa i sumi chen, i wa zim chenani o kaa wa du o gantɛl ni. Namsi naa n kaa wa namsi nan, i bisi ta zi wa koti namsi chenuu?” Ba fun ŋɔ di ba zi kotiu.
23Yesu fun ŋɔ ba, “Wutirɛ namsi naa mu kaa wa namsi chen, ma gbanko zi wa namsi chenu. Amaa mu mun nindil nikani awa mu mun ningal nikani, Koosa piin yisi ba a chiŋsiu, chen ni ba zi wa kani dooniu. N waa laata dɔ ba lisi.”
24O gantɛl tiŋsa nara fi funɛ nu chenani Jems awa Jɔn niina fun pɛɛsi Yesu ba daha, ba na paan kinkan. 25Yesu fun lagmi ba a ŋɔ, “Ma zimu di ba naa vɛ ya Ju tima koorsa, ba wa dɔ ba tɔhɔn ti tima a la biksi ba kpok. Ba nihɛɛta gbanko fun biksi ba kpok, 26amaa o wa lawa ma ya chen. 27Nar la daŋni o wa ya ma koora, see o tum a chi yoma a nyɛ ma. 28N waa min nibine be wa fun wa di n wa dɛu tumtumsa di ba wa tum a nyɛ min. N ka funɛ wau di n wa tum a nyɛ tɛɛnɛ nɔ maga nara nɛɛ a sou a la nibinsa nyuuna a nyɛ ba.”
Yesu Fun Tiibi Nyulum Nara Balɛ
29Ba funɛ wa tel tɔ digirɛ ba yir Jɛriko. Nidamata fun lagmi Yesu wati. 30Ba funɛ wa a la li dooni, nyulum nara balɛ fun nyɛn dooni a kani nyinbaan nɔ ni. Ba funɛ nu di Yesu la kaali chen, ba fun a tɛsi a yir un a ŋɔ, “Hin koor Devid bi luli, ɔm ya siki a suŋi ya.”
31Ba naa funɛ nyɛn dooni chen, tɛsi di ba gil chɛɛma, amaa ba fun vɛ a tɛsi kinkan a kaali chenani ba fa te tɛsi chen, a yir un a ŋɔ, “Hin koor Devid bi luli, ɔm ya siki a suŋi ya.”
32Yesu fun a chiŋi a yir ba ba wa o wati. O pɛɛsi ba, “Baŋnɛ maa daŋni mu ya nyɛ ma?”
33Ba fun ŋɔ un, “Yaa daŋni i lɛligi ya sewa a nyɛ ya.”
34Yesu fun ɔm ba siki a kpa o nin a gbaŋsi ba se ta. Ba se ta fun vaan lɛli. Ba fun tiŋ un a kaali.
21Yesu Fun La Zu Jɛrusalɛm
(Maak 11.1-11; Luk 19.28-40; Jɔn 12.12-19)
1Ba fun wa tel tɔha naa ba yir Bɛtfaji chen a fun wa tel bi naa ba yir Ɔlif chen a wa dugli Jɛrusalɛm. Yesu fun a tum o gantɛl tiŋsa nara balɛ a ŋɔ ba, 2“Ma te ya suwachak a la zu tɔhɔn ti. Ma vaan la zu dooni, ma zi na kokuma awa o be pɔlu, a naa ba vɔu chiŋsi doon chenu. Ma pur a a kpa wa. 3Ma wa pur a ka nandigi wa pɛɛsi ma, ‘Yɛrɛ ma pur a?’ Ma ŋɔ un, ‘Ya kunyana la daŋni a’. Baal ti zi nyɛ ma nyinbaanu ma pur a aa la.”
4Yesu fun ŋɔ ba nan di chenani Koosa witinsi ta digi fun sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni saha digi, zi wa ya wutiu. 5O funɛ sɔbiu a ŋɔ,
“Ma la a la ŋɔ tɔhɔn naa ba yir Zaiyɔn chen nara ni.
Ma koora naa ya jɛrgi tiina zi zini kokum be pɔlu a wa ma wati.”
6O gantɛl tiŋsa nara balɛ ta fun te ba suwachak a tum chenani Yesu ŋɔ ba chen. 7Ba fun la pur kokum ti awa o be pɔl ti a bur wa o wati. Ba fun ur ba kilaarɛ bɔnɛ a saksi kokum be pɔl ti ni. Yesu fun zini a kani un ni. 8Zɛmɛ kinkan funɛ go ba. Nidamata fun kpa ba gata a pogli bɛrigi nyinbaan ni, chen ni Yesu zi kpa kokum tiu a val a daha. Bɔnɛ ka fun kaali nyinbaan nɔ a la teŋsi bugil hulsa a wa bɛrigi dau. 9Ba funɛ nyɛn nyinbaan ti ni a la chene, ba naa funɛ te o suwachak awa ba naa funɛ tiŋ o gantɛl, ba maga fun a nyɛ un jirima a la chɛɛmi a ŋɔ,
“Tabarkala.
I waa Devid bi luli naa Koosa tum chen,
yaa zaami hinu kinkan.”
10Yesu funɛ la zu Jɛrusalɛm, tɔhɔn ti maga fun dam. Nara ta maga funɛ pɛɛsi dɔŋa, “Baŋ baal nɛɛnɛ?”
11Zɛmɛ ta bɔnɛ ba naa wa Yesu zu tɔhɔn ti, fun ŋɔ ba, “Koosa witiina Yesure. O li Nazarɛt naa nyɛn Galili pulum ni chene.”
Yesu Fun La Zu Koosa Bar Jɛɛmi Dama
(Maak 11.15-19; Luk 19.45-48; Jɔn 2.13-22)
12Yesu fun la zu Koosa bar jɛɛmi dama ka niyogle awa niyawɛ fun nyɛn dooni. O fun la duŋni ba maga a ta. O fun burgi malɛ nichɛrɛ tima tebulsa a naa funɛ chiŋi dooni, a burgi ba naa la yogli kosa chen kuta a ta, 13a ŋɔ ba, “Ma wa zim chenani ba fun sɔbi a du Koosa sɛm tɔn ti ni chenn? Ba funɛ sɔbiu di,
‘N dam nɔ ya nara maga Koosa bar jɛɛmi damnɛ.’
Ba funɛ sɔbi nannɛ, amaa ma wa kpa a burgi ŋmɛɛrsa bar kani.”
14Nyuluma awa gbarɛgɛsa funɛ wa Yesu wati dooni ka o tiibi ba. 15Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta funɛ na chenani o tum alaazibu tuma awa chenani bichɛsa funɛ pɛgi un a ŋɔ, “Yaa zaami koor Devid bi luliu,” ba fun na paan a du un ni. 16Ba fun wa zulimi un a ŋɔ, “I wara nu chenani baa zaami hin chenn?”
Yesu fun la nɔɔni a pɛɛsi ba, “Ma funɛ karimi chenani ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
‘Koosa funɛ lisi bichɛsa awa bichɛl wisa a nyɛ o titi ni di ba pɛgi un.’ ”
17Yesu fun gil ba a li tɔhɔn ti ni a kaali tɔhɔn naa ba yir Bɛtani a la chɔ dooni.
Yesu Fun Ŋɔ Nɔ A Nyɛ Bugil Digi Ni
18Chɔɔsa funɛ wa pisi, ba fun bur kaali Jɛrusalɛm. Lɔsa fun wa kpak Yesu. 19Ba funɛ la chene, o fun na bugil naa ba yir ‘fig’ ka o chiŋi nyinbaan nɔ ni. O fun kaali o mun a daŋni o di o nɔna. O ka wa fun na kundɔŋ. Kpachak duŋduŋnɛ o fun kpak. Yesu fun ŋɔ bugil ti ni, “Nandigi wa zi bu di i nɔna zinan wuzu nɔ kpa la saha maga.” Bugil ti kpachaga fun vaan loori ka o sou.
20O gantɛl tiŋsi ta fun na chen, o ya ba alaazibu kinkan. Ba fun a pɛɛsi dɔŋa, “Yɛrɛ bugil ti sou lalaga?”
21Yesu fun ŋɔ ba, “Ma nyɛ mu ŋɔ ma, ma se su min ka ma vɛ beeli, ma zi wa koti a tum a chi chenani mu ya bugil ti. Hali ma zi wa kotiu a ŋɔ kuŋkule ŋɔ ni di o si a la chiŋi mɔɔga ni. O si a la chiŋi dooni. 22Ma se su min nɛnɛ, ka ma sumi Koosa di o nyɛ ma kundɔŋ, o zi nyɛ mau.”
Kpok Naa Nyɛ Yesu Tum O Tuma
23Ba fun a bur wa Jɛrusalɛm a la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti. Yesu funɛ biksi nara chene, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Ju tim nihɛɛti ta fun wa lagmi a pɛɛsi un, “Anti kpa kpok nɔ a nyɛ hin i koti aa tum tum na nan? Anti nyɛ hin nyinbaan di i val aa kiya nan?”
24Yesu fun ŋɔ ba, “N gbanko kpak pɛɛsiu a zi pɛɛsi ma. N pɛɛsi ma ka ma koti a ŋɔ min o mun, n gbanko zi biksi ma naa nyɛ kin kpak ti muu tum kin maa maga chenu.
25“Tɔ. Jɔn naa funɛ chaksi nara wa ni ni chen, Koosa funɛ nyɛ un chen kpok ti akoo nibinsiwaa?” O funɛ pɛɛsi ba chene, ba di dɔŋa amɔrɛ a ŋɔ, “Ya ŋɔ di Koosa funɛ nyɛ un chen kpok ti, o zi burgi a pɛɛsi yau, yɛrɛ ya se fun vɛ su un?” 26Bɔnɛ fun ŋɔ di, “Ya ka wa kiŋɔ di nibinsa funɛ nyɛ un chen kpok ti, zɛmɛ ta zi na paanu a du ya ni, domi ba funɛ yir Jɔn Koosa witiinne.” 27Ba fun ŋɔ Yesu ni, “Ya wa zim.”
Yesu ka fun a ŋɔ ba, “N gbanko wa zi biksi ma naa nyɛ min kpok ti muu tum kin naa maga chenu.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Bichɛsi Nara Balɛ Wɛ
28“Ma nu mu sɛm na. Baal digi funɛ nyɛn dooni a kpak nibaal bichɛsa lɛ. Wuzu digi o fun kaali a bi hɛɛ wati a ŋɔ un, ‘Kila a la par mu ŋmaha zinan ni.’ 29O be ti fun ŋɔ un, ‘N wara daŋni mu la.’ O fun ya tama o bambi fun chɛrgi ka o fun kaali ŋmaha ti. 30O nyan ti funɛ kaali a la ŋɔ bichɛl tiin ni di o gbanko kila o ŋmaha ti. O fun la nɔɔni di o zi lau, amaa o ka wa fun la.” 31Doone Yesu fun pɛɛsi ba, “Ba nara balɛ na, anti tum chenani ba nyana daŋni?”
Ba fun ŋɔ un, “Nihɛɛ ti.”
Yesu fun bukoo ŋɔ ba, “Wutirɛ mu sɛm ma, lampo nilalɛ ta awa nihaana ba naa la daŋni nibaala yɔri yɔri, ba waa la zi gil ba tum tagna a te ma suwachak a zu Koosa koor ti. 32Jɔn naa funɛ chaksi nara wa ni ni chen, funɛ wau di o wa biksi ma nyinbaan deŋli ma tiŋ, amaa ma se wa fun su o biksi ti. Lampo nilalɛ ta awa nihaana ba naa la daŋni nibaala yɔri yɔri, ba se ka funɛ su o biksi ti. Hali ma yaa fun a na nan, ma vɛ gil ma tum tagna a tiŋ un.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Tumtumsa Ba Naa Il Ŋmaha Wɛ
33Yesu fun bukoo ŋɔ ba, “Ma nyɛ mu ŋɔ ma jɛɛgi digi. Baal digi funɛ nyɛn doon a par o ŋma we. O fun baŋsi daasa a go un a du chɛɛnsa a baŋsi zaŋa a dɛu tumtumsa di ba wa il o ŋma we ti. O funɛ wa ya chen maga peti, o fun bu kaali tɔ bar boli. 34Chɛɛnsi ta pini saha fun wa tel, o fun tum o dam bisa o tumtumsi ta wati di ba la la chɛɛnsi ta bɔnɛ a wa. Ba fun kaali ba wati. 35Tumtumsi ta fun kpaksi ba a tuk digi a kpu digi a yaksi digi wa buŋkuli ni. 36Ŋmaha ti tiina fun bukoo tum o dam bisi ta nidamata a kaali chenani o fa tum chen, amaa tumtumsi ta funɛ vɛɛn ya ba chene. 37O sɛmbiri be daŋni duŋduŋ funɛ wa ka, ŋmaha ti tiina fun ŋɔ o titi ni, ‘N zi tum n titi beu. O la doon, ba zi nyɛ un jirimau.’ O fun tum un. O kaali ba wati. 38O tumtumsi ta funɛ na o be ti, ba fun a ŋɔ dɔŋ ni, ‘Be nɔ nyana wa sou, o zi la o kina magau. Adaha ma nyɛ ya kpu un, chen ni ka o nyan ti wa sou, o kin ta zi burgi ya kinau.’ 39Ba fun la kpak un a kpu a lɛrgi un a li ŋma we ti ni.
40“Ŋmaha ti tiin ti nu chenani ba ya chen, yɛrɛ o kaa wa ya ba? 41O zi wa kpak bau a kpu a kpa o ŋmaha ti a bu nyɛ nara bɔnɛ ni, chen ni chɛɛnsi ta pini saha wa tel, o zi na o toriu.”
42Yesu fun pɛɛsi ba, “Ma ha wa karimi Koosa sɛm tɔn ti aa zim o muna doonani o ŋɔ di,
‘Buŋkul naa tɛsaalsa fun vɛ chen,
waa ya buŋkul kpok aa ya kibirigi?
Koosa zi kpa un a baŋ dɛ ti zɛchik ni.
Koosa tuma funɛ chi chene.
A fun ya nara alaazibu kinkan.’ ”
43Yesu funɛ sɛm a la mak o bɔ, o fun ŋɔ ba, “Baal ti ŋmaha ti chi Koosa koor tire. Koosa zi wa duŋni mau a li o koor ti ni a bu nyɛ ba naa la tum tum were chiŋi ma bar chiŋi ni.” (( 44Buŋkul ti wa min ya kibɛgimnɛ. Ba naa vɛ nyɛ ba se su min chi ba naa val a wa mosi minnɛ. Ba naa se vɛ su min ka ba wa siti, o chi mu kaa wa chel ba nɛɛ a mɛrigi ba a du hɛɛra ni.))
45Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Farisi tim ta fun nu chenani Yesu sɛm a zim di o bi ba warɛ. 46Ba funɛ daŋni ba kpak un, amaa zɛmɛ ta daha hansura fun kpak ba. Zɛmɛ ta yaa lisi di Yesu ya Koosa witinsi ta digirɛ.
22Yesu Fun Ŋɔ Ba Haan Kpaali Wɛ
1Yesu funɛ bukoo a sɛm jɛɛgɛu a nyɛ zɛmɛ ta ni. 2O fun ŋɔ ba, “Koosa koor ti chi koora naa saksɛ a yir nara di ba wa o dama a wa di diwe domi o be funɛ kpa haan. 3O funɛ tum o tumtumsiwa di ba la yir ba, ba ka wa funɛ daŋni ba wa. 4O fun bukoo yir nibɔnɛ a ŋɔ ba, ‘Ma la ŋɔ nara tima ni, ya kunyana diwe zene ta ya siriu. O lisɛ o nuhɛ awa o piisi daŋnɛwa a kɔɔrigi di o nyɛ ma. Adaha ma kpaŋi ma titi a wa.’ O funɛ sɛm peti chene, o fun tum ba ba wati, 5amaa nara tima ba naa ba kunyan ti fun yir chen, ba baga wa fun nyɛn. Ba nidigi funɛ kaali o ŋmaharɛ, digi ka fun kaali yawa o la yogli kina. 6Ba naa funɛ ka chen, fun kpaksi koor ti tumtumsi ta kpok ni a tuksi ba hali ba wa siti. 7Koor ti funɛ nu chenani ba ya o tumtumsi ta, o fun na paan kinkan. O fun a tum o lanjimasa di ba la ba tɔha. Ba funɛ la tel dooni, ba fun kpu ba naa funɛ kpu o tumtumsi ta chen, a chɔk tɔhɔn ti maga wa din ni. 8O lanjimasi ta funɛ nyɛn nyinbaan na aa la, koor ti funɛ bukoo yir tumtumsi nifalɛwa ba wa o wati. O ŋɔ ba, ‘Diwe zene naa n zɔŋ chen ya siriu, amaa ba naa n yir chen tusa wa tɔɔri di ba wa. 9Adaha ma la nyinbaan chaksa a la yir ba naa maga ma na dooni di ba wa mu dam ti a wa di diwe.’ 10O tumtumsi ta fun kaali nyinbaan chaksisi ta a la yir ba naa maga ma na dooni. Nibin were awa nibin tagna funɛ wa lagmi a su koor ti dam ti.
11“Ba maga funɛ wa lagmi chen, koor ti fun la zu doonani ba nyɛn a zaami ba a na baal digi ka o laari takta zɛrki. 12Koor ti fun ŋɔ un, ‘N chɛna, yɛrɛ i ya zu bar nɔ a vɛ laari i takta weri?’ Baal ti wa fun sɛm un wu digi. 13Doone koor ti fun burgi a ŋɔ o tumtumsi ta ni, ‘Ma kpak baal nɔ a kpa o naŋgere awa o nisa a lagmi dɔŋ ni a vɔu. Ma kpa un a la yo ta birsi ni bar boli ni. Dooni o zi wi kinkan a se o nyina.’ ”
14Yesu funɛ sɛm la mak o bɔ, o fun ŋɔ zɛmɛ ta ni, “Koosa yir nidamata di ba wa o wati, amaa o funɛ lisi nara tamnɛ.”
Lampo Bɔɔli Wɛ
15Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Farisi tim ta fun gil un a la daŋni ba mo o lo a na chenani o zi sɛm ka ba na nyinbaan a kpu un. 16Ba fun tum ba nitiŋɛ bɔnɛ awa Hɛrɔd nitiŋɛ Yesu wati a wa ŋɔ un, “Ya kunyana, ya zimu di i ya wuti tiinne. I bak wa to chenani nibinsa sɛm i wɛ. I wara ɔm nibin zene se wa wuti ti sɛmi. 17Ya yaa bɔ ya lampo a nyɛ koorsi ta nyuhu tiina Siiza ni, chen weru koo o wa wer? Ya yaa kibɔ koo ya ta bɔɔlii?”
18Yesu fun zim di ba daŋni ba mo o lore a ŋɔ ba, “Ma ya nusun timwa. Yɛrɛ murirɛ ma mur min nan? 19Ma kpa malɛ naa ma kpa bɔ lampo chen a wa mu na.”
Ba fun kpa a a wa o wati. 20O fun pɛɛsi ba, “Anti nyuha awa o sɔn sak un ni nan?”
21Ba fun ŋɔ di, “Koor Siiza nyuhu tiina awa o sɔnnɛ.” O fun ŋɔ ba, “Tɔ, ma kpa koor Siiza nyuhu tiina kina a nyɛ un a ka kpa Koosa kina a nyɛ un.”
22Ba funɛ nu chen, o fun ya ba alaazibu kinkan. Ba fun gil un a kaali.
A Wuzu Naa Nara Maga Zi Wa Si Ba Sou Ni
23Doone Sajusi tim ta bɔnɛ fun wa Yesu wati. Ba yaa fun a ŋɔ di nara siwɛɛ, ba wa zi bu koti a si ba sou ni. 24Ba fun ŋɔ un, “Ya nawaalsa nihɛɛ, Mosis, funɛ biksi ya a li Koosa sɛm tɔn ti ni, nandigi kpa haan ka o wa o haan ti vɛ luli ka o sou, ya nyɛ o niinbe kpa o maan ti haan ti a lul bisa a nyɛ o maan ti ni, chen ni o sɔn wa zi sou. 25Nibaala nara banɔpɛ funɛ nyɛn dooni, ba naa ya niin bɛgim awa nyan bɛgim bisa. Ba nihɛɛ fun wa si a kpa haan. O wa o haan ti wa fun lul be ka o baal ti sou. O niinbe fun kpa o haan ti. O wa o gbanko wa fun lul be ka o gbanko sou. 26Chen funɛ ya ba nara banɔpɛ ta maga. 27Nara banɔpɛ ta maga funɛ sitiu, a gantɛl nɛɛ haan ti gbanko fun wa sou. 28Tɔ. A wuzu naa nara maga zi wa si ba sou ni, haan nɔ, anti kaa wa dɔ un? Ba nara banɔpɛ ta maga funɛ kpa unu.”
29Yesu fun ŋɔ ba, “Ma wa zim Koosa sɛm tɔn ti ni nɛnɛ. Chendaha ma nyuksi nyinbaan. Ma wa vɛɛn zim o kpok gbanko. 30A wuzu naa nara maga zi wa si ba sou ni, nibaal wa zi bu kpa haanasa. Nihaana gbanko wa zi bu yu baalasa. Ba maga zi wa chi Koosa malaikasa, ba naa nyɛn Koosa tɔha ti ni chene. 31Ma waa tɔ di nibinsa wa zi si ba sou niu, ma ha wa karimi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a zim chenani o ŋɔ o mun. O fun ŋɔ di,
32‘Min ya Koosa naa ma nawaalsa Abraham,
Aizik awa Jakɔb yaa jɛɛmi.’
Ba naa sitɛɛ laata la jɛɛmi Koosa,
amaa ba naa kpak miisa.”
33Zɛmɛ ta funɛ nu chenani o biksi ba, alaazibu fun kpak ba kinkan.
Koosa Chiksi Naa Kpokee
34Farisi tim ta funɛ nu chenani Sajusi tim ta fun a pɛɛsi Yesu ka o biksi a nyinbaan nɛnɛ a nyɛ ba chen, ba fun lagmi a wa o wati. 35Ba nidigi funɛ ya Koosa chiksɛ nibiksi a daŋni o mo Yesu lo a pɛɛsi un, 36“Koosa chiksɛ naa o leema kpok a kaali a maga?”
37Yesu fun ŋɔ un,
“ ‘Maa daŋni Koosa wa ma bambe ni awa ma siima awa ma lise maga ni.’
38Chiksɛ nɔ kpok kaali a maga. 39Nara sak un ni chi nan ni,
‘Maa daŋni dɔŋa a chi chenani maa daŋni ma titi.’
40Chiksɛ naa maga Koosa fun ŋɔ ma nawaal Mosis ni chen awa Koosa witinsi ta maga biksi ti nyini chiksɛ lɛ na se nee.”
Naa Koosa Fun Ŋɔ Di O Zi Tumu Chen Wɛ
41A gantɛl nɛɛ Farisi tim ta fun bu lagmi a wa Yesu wati, o fun pɛɛsi ba, 42“Anti be lulirɛ ma ya ŋɔ di Kristore?”
Ba fun ŋɔ, “O ya koor Devid be lulirɛ.”
43O fun bu pɛɛsi ba, “O ya di wutirɛ, yɛrɛ Koosa siim weri ti funɛ biksi Devid di o yir Kristo o kunyana. Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni di Devid ŋɔ,
44‘Mu kunyana Koosa funɛ ŋɔ mu kunyan ti ni,
kani mu nihɛɛti bar kani ni,
ka mu nyɛ i dɔma burgi i yosa.’
45Devid titi funɛ yir un o kunyan ti chen ni, yɛrɛ o bu kaa ya a zen a kaali un?”
46Nandigi wa fun bu koti a sɛm sɛma o wati. Saha ti kpa la, nandigi wa fun kpak un o bambi ni di o pɛɛsi un wu digi.
23Yesu Fun Tɛ Ba Nin A Du Ju Tim Nibiksɛ Ta Ni
(Maak 12.38-40; Luk 11.43, 46; 20.45-46)
1Yesu fun bukoo biksi zɛmɛ ta awa o gantɛl tiŋsi ta ni. 2O fun ŋɔ ba, “Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Farisi tim ta, ba duŋduŋ kpak nyinbaan a yaa biksi ma chiksɛ naa Koosa kpa nyɛ Mosis ni chen. 3Ba titi wara tiŋ chenani ba biksi nɛnɛ. Chendaha o lawa maa tiŋ chenani ba biksi ma, amaa ma ta tiŋ chenani ba tumi. 4Ba fun a saksi bun yuga a lagmi dɔŋ ni a nyɛ nara chuŋi a, amaa ba wa fun kpa ba nisa a gbaŋsi bun tima. 5Ba fun kpa Koosa sɛm tɔn ti kiwiwisa a naa ba fun guti a vɔti ba tilsa awa ba nisa, ba funɛ gutiu a zen. Zɔsɛ naa ba fun kpa gbaari ba kilaarɛ ziŋziŋɛ ni, ba fun nyɛ a gbanko zen. Ba funɛ ya chene di nibinsa nyɛ ba sɔna. 6Ba wa lagmi a di diwe wuzu zen wuzu, ba yaa daŋni ba di nihɛɛta bar diili nee. Ba yaa daŋni ba kani kor were ni a li ba bar lagmi dɛɛni ta ni. 7Ba yaa daŋni narawa kizaami ba a li yau ni a kinyɛ ba jirima a kiyir ba nibiksɛ. 8Ma ta daŋni sɔn aa nyɛ nara kiyir ma nibiksɛ. Ma maga ya niinbisiwa a kpak nibiksi bɛgim duŋduŋ. 9Ma ta yir ba naa maga nyɛn tɛɛnɛ nɔ maga ni mu kunyana. Ma maga kpak kunyan bɛgim duŋduŋnɛ. O nyɛn o tɔhɔn ti ni. 10Ma ta daŋni sɔn aa nyɛ nara kiyir ma nyuhu tima. Min, naa ba yir Kristo, mu duŋduŋ ya ma maga nyuhu tiina. 11Ma daŋni ma zen a kaali ma dɔŋtima, ma kpa ma titi a burgi ba tumtumna. 12Nar laa daŋni sɔn, Koosa zi nyɛ o bur gantɛlu. Nar laa daŋni o ya jɛrgi, Koosa ka zi nyɛ o ya suwachak tiinau.”
Yesu Fun Na Ju Tim Nibiksɛ Ta Galimsa
(Maak 12.40; Luk 11.39-42, 44, 52; 20.47)
13“Ma Koosa chiksɛ nibiksɛ awa Farisi tima, yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma ya nusun timwa. Chenani maa biksi nara chi ma tɔ Koosa koor ti bulzɔɔnɔ a nyɛ ba. Ma titi wara daŋni Koosa wa dɔ ma. Ma gbanko daŋni ma tɔ ba naa la wa Koosa wati nyinbaannɛ. (( 14Ma Koosa chiksɛ nibiksɛ awa Farisi tima, yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma ya nusun timwa. Ma yaa zaami Koosa wa ma zaamirɛ a vusi a bu ŋmɛ luhaana kina. Koosa wa di ma sɛria, ma zi wa na namsiu kinkan a kaali ma dɔŋtima.))
15“Ma Koosa chiksɛ nibiksɛ awa Farisi tima, yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma ya nusun timwa. Ma se sɛrɛu kinkan di ma nyɛ nibinsa bur tiŋ ma Koosa jɛɛmi nyinbaan. Ba wa burgi, ba zi tum tum tagnau a kaali chenani ma tum.
16“Ma naa te nara suwachak a vɛ na nyinbaan. Yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma waa la biksi ba di nar hɛɛsɛ Koosa bar jɛɛmi dam ti, o kikpak o vɔwi koo o wa kikpak un. Amaa o ka hɛɛsɛ salma malɛ naa nyɛn Koosa bar jɛɛmi dam ti ni, o lawa o kpak unu. 17Ma ya womniwa a chi ba naa ya nyuluma. Koosa bar jɛɛmi dam naa o nyɛn wa kaali salma malɛ naa nyɛn dooni chen. 18Ma gbanko la biksi ba di nar hɛɛsɛ bar kɔɔri naa nyɛn Koosa bar jɛɛmi dam ti ni, o kikpak o vɔwi koo o wa kikpak un. O ka hɛɛsɛ Koosa papaha naa nyɛn bar kɔɔri ti ni, o lawa o kpak unu. 19Ma ya womniwa a chi ba naa ya nyuluma. Bar kɔɔri ti wa kaali Koosa papaha naa nyɛn un ni chen. 20Nar hɛɛsɛ bar kɔɔri naa nyɛn Koosa bar jɛɛmi dam ti ni, o hɛɛsɛ warɛ awa Koosa papaha naa nyɛn un ni chen. 21Nar hɛɛsɛ Koosa bar jɛɛmi dam ti, o hɛɛsɛ warɛ awa Koosa naa nyɛn dooni chen. 22Nar hɛɛsɛ Koosa tɔhɔn ti, o hɛɛsɛ o kor ti awa Koosa naa kani un ni chene.
23“Ma Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Farisi tim ta. Yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma ya nusun timwa. Ma nyɛ ya lisi kin nawara ma kpa du ma disa ni a lɛm. Koosa chiksɛ ta biksɛɛ di ma lisi kibɛgim a li kin fi ni a nyɛ Koosa ni. Ma tiŋ au ka chen wer. Koosa chiksɛ ta gbanko biksi di maa tum tum werewa a kpak nara siki aa ya wuti tima. Kin nama ya wu birigi a kaali suwachak kin tima kinkan, amaa ma wara tum a. 24Ma naa te nara suwachak a vɛ na nyinbaan. Ma chi nandigi yaa lisi chɛnyɛ a ta a li o ni nyɔɔli ni a wa lil lakom, killim.
25“Ma Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Farisi tim ta. Yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma ya nusun timwa. Ma daŋni ma di diwe, ma doso a sisi ma gbakmisa awa ma kurwasa, amaa ma tusa yaa kpak doŋau. Ma kpa kpoku a fuksi kina nara wati a ya se tima. 26Ma Farisi tim ta, ma naa chi nyuluma. Ma te chaksi ma tusa ka nara zi zim di maa tum tum were wutirɛ.
27“Ma Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Farisi tim ta. Yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma ya nusun timwa. Ma chi hugilsa a naa bara weree ka hoga awa birsa su a tusiwa. 28Chene ma vɛɛn a mur nara di ma tum tum werewa, amaa ma tusa su wa tum tagna awa nusunsiwa.”
Chenani Koosa Zi Lɛrgi Ba Diŋsa
29“Ma Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Farisi tim ta, yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma ya nusun timwa. Ma fun kɔɔri Koosa witinsa awa nibin were, ba naa funɛ siti saha digi, hugilsa a wer. 30Ma yaa fun a ŋɔ dɔŋ niu, ya fun nyɛn ya nawaalsa saha ti, ya fu wa zi kpa ya titi a gbaari ba naa funɛ kpu Koosa witinsi ta ni. 31Ma sɛm nama biksɛɛ di ma ya ba naa funɛ kpu Koosa witinsi ta chen, bisiwa. 32Ma kpa min a peti chenani ma nawaalsi ta fun piili a chiŋsi. 33Ma nawaalsa funɛ chi dumwa. Chendaha ma chi ba. Koosa wa wa di o wa di tɛɛnɛ nɔ maga tima sɛria, o zi wa na ma galimsau a kpa ma du din dam ti ni. Yɛrɛ ma kaa wa ya a chɔ li dooni? 34Adaha mu ŋɔ mau, n zi wa tum witinsa awa nibin nɛɛgɛ awa nibiksɛ ba wa ma watiu. Ma zi kpaasi ba bɔnɛu a marigi daakaklɛ niu a kpu ba. Ma ka zi wa tuk ba bɔnɛ awa vurmsi niu a li ma bar lagmi dɛɛni ta ni a duŋni ba a li ma tɔsi ni. 35Ma nawaalsi ta funɛ te kpu nar ba yir Abel naa nin funɛ vɛ nyɛni chen. Ba funɛ kpu nibin were damatiwa. A gantɛl nɛɛ ba fun kpu Zɛkaraya, Barakaya be, gbanko a dugli bar kɔɔri ti a li Koosa bar jɛɛmi dam ti ni. Koosa zi lɛrgi ma diŋsau a ŋɔ di ma wa dɔ ba naa maga nisa vɛ nyɛni nan sou. 36Wutirɛ n ŋɔ ma, Koosa zi wa lɛrgi Ju tima ba naa nyɛn zinan diŋsau a ŋɔ di ba wa dɔ kin nama.”
Chenani Yesu Funɛ Daŋni Jɛrusalɛm Tima
37Doone Yesu fun ŋɔ, “Ma Jɛrusalɛm tima. Ma yaa kpu witinsa ba naa Koosa tum ma wati. Mu yaa daŋniu n kok ma maga bu damata a chi zimi kok o bisa awa o chɛnɛ ni chen. Amaa ma wara daŋni n kok ma. 38O wa zi vusi ka ma damsa wa chɔk. 39Mu ŋɔ mau lalaknɔ ma wa zi bu na min, hali n zi wa bur wa ka ma ŋɔ,
‘Ma nyɛ ya pɛgi naa Koosa tum nan.’ ”
24Chenani Nara Zi Chɔk Koosa Bar Jɛɛmi Dama
1Yesu funɛ wa si dooni a li Koosa bar jɛɛmi dam ti ni, o gantɛl tiŋsi ta fun yir un di o wa nyini Koosa bar jɛɛmi dam ti dɛɛna. 2O fun ŋɔ ba, “Ma nyɛ mu ŋɔ ma bar nɔ wɛ. Saha zi wa wau, nara zi wa chɔk kina maga a li bar nɔ ni. Ba wa zi wa gil buŋkul bɛgim o sak o dɔŋtiin ni.”
Tɛɛnɛ Nɔ Siili Saha Namsi
3Ba fun la zini bi Ɔlif ti nyuha daha a kani dooni, o gantɛl tiŋsi ta fun wa Yesu wati ba duŋduŋ. Ba fun pɛɛsi un, “Saha leemawa chen kaa wa ya? Baŋa kaa wa te ya a biksi ya di tɛɛnɛ nɔ maga siili awa i waali saha telu?”
4Yesu fun ŋɔ ba, “Ma doso ma ta nyɛ nandigi wa mur ma. 5Nidamata zi wa wau a kpa mu sɔn a yir ba titi. Ba maga zi wa ŋɔu di ba ya Kristo naa Koosa fun ŋɔ di o zi tumu wuzu digi chen a mur nidamata. Adaha ma fiɛŋ ma wa tiŋ ba. 6Ma wa nu laal wɛ ka a duglɛ akoo bar nyɛni bol, ma ta ɔmi. Chen wa biksi di tɛɛnɛ nɔ maga siili ti saha duglɛu. 7Tɛɛnɛ nɔ maga nara awa ba koorsa zi wa siu a chem dɔŋa wa laal ni. Tɛɛnɛ zi wa jimu kinkan ka lɔsa zi wa chel pulumsi ta maga niu. 8Kina maga kaa wa piili wiilire.
9“Saha naa kina maga wa kaa ya, ba zi wa kpa ma a du ba naa la namsi nara nisa niu ba kpu ma. Nara maga zi wa ha mau, domi maa tiŋ min daha. 10Chen saha ti nidamata se wa zi bu wa su min. Ba zi wa li dɔŋ gantɛlau a ha dɔŋa. 11Witinsi ta nidamata ba naa vɛ zim Koosa, zi wa wau a mur nara kinkan, 12domi nibinsa tum tagna la pisi bawu maga ni, nidamata wa zi bu daŋni dɔŋa. 13Nar di kanyita a vusi hali muksi ti wa peti, Koosa zi wa la o nyuhau a nyɛ un. 14Nibinsa zi wa kpa Koosa laaboor weri tiu a biksi nara di Koosa daŋni o dɔ bau. Nara maga zi wa na nyinbaanu a nu o laaboor weri ti ka tɛɛnɛ nɔ maga peti.”
Kundɔŋ Kitagin Naa Nyɛ Nara Na Namsi
15“Maa nu mu sɛm na nɛnɛ. Koosa witiina naa ba funɛ yir Daniɛl funɛ sɔbi saha digi kundɔŋ kitagin naa kaa nyɛ nara wa na namsi kinkan a li Koosa sɛm tɔn ti ni. Ma zi na unu ka o chiŋi doonani o vɛ lawa o chiŋi, 16ba naa nyɛn Judia pulum ni, ba si chɔ lalaga a la sogli kuŋkule nyuuna bar nyɛni ni. 17Ba naa duglɛ dama a nu nan wɛ, ba ta zu ba dɛɛna a pa ba kina. 18Ba naa nyɛn ŋmaana ni a nu nan wɛ, ba ta bur la tɔhɔn ti di ba la pa ba gata. 19Nihaan naa kpak lo awa ba naa kpak bi pilimsa, o zi wa bɔmu kinkan ba wati chen saha. 20Maa sumi Koosa chen ni a wuzu ti ta wa ya o wuzu naa o zi wa bɔm wa nibinsi gbaali akoo hiisi wuzu. 21Koosa funɛ te naami nibinsa saha digi hali wa zinan, namsi kinkan ha wa zin nyɛn. Namsi wa bu to a zi wa maksi nara a kaali chen. 22Koosa piin bɔɔgi namsi wuzuni tau, domi ba naa o fun lisi di ba tiŋ un chen daha. O funɛ vɛ bɔɔgi namsi wuzuni ta, nandigi fu wa zi wa li namsi ti ni.
23“Chen saha ka nandigi wa ŋɔ, ‘Kina, Kristo nyɛn bar nɔ.’ Nandigi ka wa ŋɔ, ‘Kristo nyɛn dooni,’ ma ta tiŋ o nɔ. 24Nara bɔnɛ zi wa siu a mur nara a ŋɔ di ba ya Kristore. Bɔnɛ ka wa ŋɔ di ba ya Koosa witinsiwa. Ba zi wa tum alaazibu tumau kinkan a daŋni ba mur ba naa Koosa fun lisi di ba tiŋ un chen. 25Maa nu mu sɛm nama nɛnɛ. Mu piin te ŋɔ mau chenani ba zi wa yau.
26“Chen saha nandigi wa ŋɔ, ‘Kina, Kristo nyɛn nyabaan ti ni.’ Nandigi ka wa ŋɔ, ‘Kina, Kristo sogli nyɛn dɛ ni,’ ma ta tiŋ o nɔ. 27Mu waa nibine be wa bur wa, n zi wa chi nasɛha din ya nyiksi a su buudaha maga chene.
28“Ma zim chenani zuugsa yaa wa go kisiweu. Chen vɛɛna, tɛɛnɛ nɔ maga wa si, ma zi zimu di mu wau.”
N Waa Nibine Be Bur Waali
29“A wuzuni ta namsi ti wa peti,
‘Nha wa pɛna zi wa burgi birsau ka wula wa li buudaha a chesi.
Kin nawara nyɛn buudaha ni a kpok,
zi wa na muksiu kinkan.’
30Kin nama maga la zi biksi di mu waa nibine be zi wa nyɛn nyinbaan ni a dugli. Tɛɛnɛ nɔ maga nara zi wa kpak hansurau kinkan. Ba zi wa na min ka mu li dobaal tuha a wa awa kpok ni awa n jirima ni a kichaani kinkan. 31Koosa malaikasi ta digi zi wa hu kabulu kinkan. Doone mu zi wa tum ba di ba pisi a su tɛɛnɛ nɔ maga a lagmi o nara ba naa Koosa fun lisi di ba tiŋ un chen.”
Chenani Totoha Bugil Biksi Ya
32“Ma nyɛ totoha bugil biksi ma nɛha. Ma wa na a kpachak falɛ, ma yaa zimu di pari duglɛu. 33Chen vɛɛna, ma wa na kin nama ka a wa ya, ma zi zimu di namsi saha ti waali duglɛu. 34Ma nyɛ mu ŋɔ ma, zinan nara wa zi wa siti hali kin naa maga wa ya. 35Buudaha awa tɛɛnɛ zi wa petiu wuzu digi, amaa mu sɛma wa zi kut peti.”
Nandigi Wa Zim Mu Bur Waali Wuzu
(Maak 13.32-37; Luk 17.26-30, 34-36)
36“Nandigi wa zim saha naa n waa nibine be waali ti wuzu. Hali mu wa Koosa malaikasi ta gbanko wa zim. Mu kunyana Koosa duŋduŋ zimɛɛ. 37Mu waali ti zi wa chi chenani o fun du Nowa saha tirɛ. 38Saha naa Nowa funɛ kɔɔri o arŋ zen chen, nara maga funɛ nyɛn ba tutɔ nyɛnirɛ. Ba yaa funɛ di diweu a la nyɔ kinyɔɔlɛ ka nibaala kpa haanasa. Ba funɛ ya chene hali a wuzu naa Nowa fun wa peti o arŋ ti a zu o tuha. 39Ba wa fun zim di Koosa zi wa tum niu o wa su tɛɛnɛ nɔ maga. Ba ka wa fun saksi di ba siti a siti. N waa nibine be waali ti zi wa chi chen saharɛ. 40A wuzu ti nara balɛ zi wa par ŋmaha niu. Koosa malaikasi ta zi wa zer digiu a ka digi. 41Nihaana nara balɛ gbanko zi wa nam sawu. Ba zi wa zer digiu a ka digi. 42Ma wa zim a wuzu naa ma kunyana zi wa bur wa. Adaha maa il nɛnɛ. 43Ma nyɛ mu ŋɔ ma nan. Dam tiin zim a saha naa ŋmɛɛr zi wa wa a zu o dama, o wa zi chɔ do a kpak un. 44Ma wa zi wa lisi di mu waa nibine be zi bur wau, ka mu bur wa. Adaha o lawa maa saksiu saha maga.”
Tumtumna Weri Awa Tumtumna Tagin Wɛ
45“Ma anti la zi ya wuti tiina awa ninɛɛgɛ a li kin nama maga ni? O chi dam tiina naa lisɛ o tumtumsa nidigi di o nyini o dam nara a kinyɛ ba diwe ba diwe diili saha. 46O kunyan ti wa la a bur wa a na di o tum chenani o ŋɔ un, o tumtum ti tuha zi sɔɔniu. 47N ŋɔ ma wutirɛ, o kunyan ti zi nyɛ o nyini o kina magau a nyɛ un, 48amaa tumtum naa o lisɛ chen vɛ ya wuti tiina, o zi ŋɔ o titi niu di o kunyan ti zi vusiu. 49Adaha o zi tuk o dɔŋtim tumtumsi tau. O gbanko zi la lagmi ba naa nyɔ sin a dɛɛsiu a di diwe. 50A wuzu naa o vɛ lisi di o kunyan ti zi wau, o zi wau. 51O kunyan ti zi wa na paanu kinkan. O zi kpa unu a gbaari ba naa ya nusun tim ni a ta un yɔri. Dooni o zi wa wiu kinkan a se o nyina.”
25Yesu Fun Ŋɔ Ba Nihabichɛsa Fi Wɛ
1“Mu bur wa, Koosa koor ti zi wa chi nihabichɛsa fi, ba naa funɛ siu a zer ba fitinsa a kaali di ba la chem haan fali baal. 2Ba nara banyuu funɛ ya womna. Ba nara banyuu ka fun ya ninɛɛgɛ. 3Womni ta fun zer ba fitinsi ta a vɛ zer a nu a gbaari, 4amaa ninɛɛgɛ ta wa ka funɛ zer nurɛ a gbaari ba fitinsi ta ni. 5Haan fali baal ti funɛ vusiu ka nihabichɛsa ta fun chɔ do.
6“O funɛ wa ya tɔhɛɛsirɛ, baal digi fun tɛsi a ŋɔ, ‘Haan fali baal ti wau. Ma wa chem un.’ 7Nihabichɛsa nara fi ti fun yɛrsi a si a dusi ba fitinsi ta, 8amaa womni ta fitinsi ta nu funɛ petiu. Ba ŋɔ ninɛɛgɛ ta ni di ba yoli ba nu ti a nyɛ ba. 9Ninɛɛgɛ ta fun ŋɔ ba, ‘Ya nu ti wa kimak ya maga. Ma la niyogle wati a la yau.’ 10Nihabichɛl womni ta fun li a kaali a la yau. Ba funɛ kaali chen, haan fali baal ti fun wa. Nihabichɛl nɛɛgɛ ba naa funɛ saksi awa ba nu ti ni, ba wa un fun la zu o dama di ba la di diwe. Ba funɛ la zu, ba tɔ bulzɔɔnɔ.
11“A funɛ wa ya tamnɛ, nihabichɛl womni ta ka bur wa a na di bulzɔɔnɔ ti faru. Ba fun wa mo un a yir di ba wa puk. 12Haan fali baal ti funɛ nu ba ta a ŋɔ ba, ‘Ma gil ma chɛɛm ti. N wa zim ma.’ ”
13Yesu funɛ sɛm peti, o fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Maa saksi. Ma wa zim saha naa mu kaa bur wa.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Tumtumsa Nara Batora Wɛ
14“Mu bur wa, Koosa koor ti zi wa chi baal naa la saksi di o li o dam ni a gbau. O fun yir o tumtumsa a fun a kpa o kina maga a du ba nisa ni. 15O funɛ bɔni o kin timau a nyɛ ba a li chenani ba tum nɛɛ. Nibɛgim fun la sidi tusugsa nyuu, digi fun la sidi tusugsa lɛ, digi ka la sidi tusuga. O fun bɔni chen peti a kaali. 16Tumtum naa funɛ la sidi tusugsa nyuu chen, funɛ kpa au a la yausi kina aa piŋi a na nyɔɔra sidi tusugsa nyuu. 17Tumtum naa funɛ la sidi tusugsa lɛ chen, funɛ kpa au a na nyɔɔra sidi tusugsa lɛ. 18Amaa tumtum naa funɛ la sidi tusuga chen, fun la hur bɔ a kpa o kunyan malɛ ta a sogli dooni.
19“O funɛ vusiu ka tumtumsi ta kunyan bur wa a fun yir ba ba lagmi o wati. O fun pɛɛsi ba chenani ba kpa o malɛ ta a tum. 20Tumtum naa funɛ la sidi tusugsa nyuu chen, o fun wa o suwachak a ŋɔ un, ‘Mu kunyana, i funɛ kpa sidi tusuga nyuunwa a nyɛ min. Mu ka gbaari sidi tusugsa nyuu.’ 21O kunyan ti fun ŋɔ un, ‘I kpaŋi i titiu. I ya nibin werire a la tum tum were. Mu funɛ kpa malɛ tamnɛ a du i nin ni ka i ya wuti tiina. Lalaknɔ mu zi kpa malɛ damatau a du i nin ni. I wa min zi kpak tu sɔɔnau.’ 22Tumtum naa funɛ la sidi tusugsa lɛ chen, o fun wa o suwachak a ŋɔ un, ‘Mu kunyana, i funɛ kpa sidi tusugsa lɛwa a nyɛ min. Mu ka gbaari sidi tusugsa lɛ.’ 23O kunyan ti fun ŋɔ un, ‘I kpaŋi i titiu. I gbanko ya nibin werire a la tum tum were. Mu funɛ kpa malɛ tamnɛ a du i nin ni. I wa min zi kpak tu sɔɔnau.’ 24Tumtum naa funɛ la sidi tusuga chen, o fun wa o suwachak a ŋɔ un, ‘Mu kunyana, n zim di i kpak tu haasau. I kum kina doonani i vɛ duuli a pa be naa i vɛ tugi. 25I funɛ kpa i malɛ ta a nyɛ min chen, hansura fun kpak min. N fun kaali a la hur bɔ a kpa a a sogli dooni. Kina, i malɛ ta nɛɛnɛ mu wati bar nɔ.’ 26O kunyan ti fun na paan a du un ni a ŋɔ, ‘I waa ya nibin tagin awa zanyɛrka tiinnɛ. I lisi di mu kum kina doonani mu vɛ duuli a kpa be naa mu vɛ tugi. 27I fu kpa mu malɛ ta a la nyɛ naa fu zi la a wa gbaari min nyɔɔra tama.’ 28Doone o kunyan ti fun burgi a ŋɔ ba naa funɛ chiŋi dooni digi di o la malɛ ta o wati a nyɛ mu tumtum naa kpak sidi tusugsa fi ni. 29Nar la kpaŋi, waa la zi na a gbaari. Nar ka vɛ kpaŋi, o zi chel a maga niu. 30Ma lisi tumtum yɔri ti tiina a ta birsi bar nyɛni ni. Dooni o zi wiu kinkan a se o nyina.”
Chenani Mu Zi Bur Wa A Di Tɛɛnɛ Nɔ Tim Sɛria
31“N waa nibine be wa Koosa malaikasi ta zi wa wau, mu zi wa kani mu kor niu a dɔ tɛɛnɛ nɔ maga, 32a yir nara maga ba lagmi mu wati. Mu zi purigi ba bilɛu a chi piisi gbaŋna yaa waligi piisisa a li buuna ni chen. 33Mu zi kpa ba naa chi piisisi ta chenu a chiŋsi mu nindil ni a ka kpa ba naa chi buuni ta chen a chiŋsi mu ningal ni. 34Mu naa dɔ tɛɛnɛ nɔ maga zi ŋɔ ba naa nyɛn mu nindil ni, ‘Mu kunyana Koosa nyɛ ma nyusum. O funɛ naami tɛɛnɛ nɔ maga chen, o fun saksi kina a chiŋsi ma. Ma wa a wa la a lalaknɔ. 35Lɔsa funɛ kpak min, i nyɛ min diwe mu di. Nyɔksa gbanko fun kpak min, i nyɛ min ni mu nyɔ. Mu funɛ ya hɔɔrrɛ, ma la min a du ma damsi ni. 36Mu wa fun kpak kilaarɛ, ma nyɛ min kilaarɛ mu laari. Wichɔɔrta fun kpak min, ma nyini min. Ba fun tɔ min dɛ, ma wa zaami min.’ 37Ba naa funɛ ya tum were nitumɛ a chiŋi mu nindil ni chen, ba nidigi zi wa ŋɔ minu, ‘Mu kunyana, saha leemawa ya fun na hin ka lɔsa kpak hin, ya nyɛ hin diwe i di? Saha leemawa ya fun na hin ka nyɔksa kpak hin, ya nyɛ hin ni i nyɔ? 38Saha leemawa ya fun na hin ka i ya hɔɔr, ya la hin a du ya damsi ni? Saha leemawa ya fun na hin ka i vɛ kpak kilaarɛ, ya nyɛ hin kilaarɛ i laari? 39Saha leemawa ya fun na hin ka wichɔɔrta kpak hin akoo ka ba tɔ hin dɛ, ya wa zaami hin?’ 40Mu zi ŋɔ bau, ‘Wutirɛ n ŋɔ ma, chen naa maga ma fun ya a nyɛ mu gantɛl tiŋsi ta ni hali ba bichɛl tiin ni, mu nɛɛ ma tum nyɛ chen.’
41“Doone mu zi burgi a ŋɔ tum tagna nitumɛ, ba naa nyɛn mu ningal niu, ‘Ma naa Koosa fun ŋɔ nɔ a nyɛ chen, ma la mu wati. Ma la din dama naa Koosa fun kɔɔri a chiŋsi sintana awa o malaikasa. 42Lɔsa funɛ kpak min, ma wa fun nyɛ min diwe mu di. Nyɔksa funɛ kpak min, ma wa fun nyɛ min ni mu nyɔ. 43N funɛ ya hɔɔr, ma wa fun la min a du ma damsi ni. N funɛ vɛ kpak kilaarɛ, ma wa fun nyɛ min kilaarɛ mu laari. Wichɔɔrta funɛ kpak min ka ba fun tɔ min dɛ, ma wa fun wa nyini min.’ 44Ba naa funɛ chiŋi o ningal ni, ba nidigi zi wa ŋɔ minu, ‘Mu kunyana, saha leemawa ya fun na lɔsa kpak hin, akoo nyɔksa kpak hin? Saha leemawa ya fun na hin ka i ya hɔɔr akoo i vɛ kpak kilaarɛ? Saha leemawa ya fun na hin ka wichɔɔrta kpak hin akoo ba tɔ hin dɛ, ka ya vɛ wa suŋi hin?’ 45N zi bukoo ŋɔ bau, ‘Wutirɛ n ŋɔ ma, saha naa maga ma wa vɛ suŋi mu gantɛl tiŋsi ta hali ba bichɛl tiina, ma vɛ mu suŋirɛ.’ 46Koosa zi kpa ba naa la tum tum tagna chenu a du namsi naa vɛ kpak bɔ bar ni, amaa o ka zi kpa ba naa la tum tum were chenu a nyɛ ba o miisa naa vɛ kpak bɔ.”
26Chenani Ju Tim Funɛ Daŋni Ba Kpak Yesu
(Maak 14.1-2; Luk 22.1-2; Jɔn 11.45-53)
1Yesu funɛ biksi o gantɛl tiŋsi ta kina maga a peti, o fun ŋɔ ba, 2“Wuzu zen naa Ju tima yir val la gali ti chen wa tel wuzu bilɛ wuzu. A wuzu ti wa tel, ba zi wa kpa n waa nibine beu a du ba naa la zi kpaasi min a mari daakakli ti ni mu sou nisa niu.”
3Chen saha tirɛ Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Ju tim nihɛɛti ta fun lagmi dɔŋ ni a li Kaifas naa ya ba koora dam zen ti ni, 4a dɛu nyinbaan ba duŋduŋ chenani ba zi ya a kpak Yesu a kpu un. 5Amaa ba fun ŋɔ dɔŋ ni, “Ya kpak un ba naa lagmi di ba di wuzu zen ti tuhu ni, ba zi damu.”
Haan Digi Fun Yoli Tulale A Du Yesu Ni
6Wuzu digirɛ Yesu fun nyɛn Bɛtani ni Simɔn naa funɛ ya zagum a peti chen dam ni a kani a di diwe. 7Haan digi fun wa o wati a kpak tulale naa malɛ funɛ kpok a weli du o nyuhu ni. 8O gantɛl tiŋsi ta funɛ na chenani o ya, ba fun na paan. Ba fun lisi ba tusa ni, “Yɛrɛ haan nɔ zer tulale nɔ a chɔk ta nan ni? 9O fu kpa tulale nɔ a yogli malɛ damata a fu kpa a a nyɛ fara tim ni, chen fu wa bɔɔ?”
10Yesu funɛ zim chenani ba lisiu a ŋɔ ba, “Ma gil un. Yɛrɛ ma muksi un chen? O ya wu werire a nyɛ min. 11Saha maga fara tim ta yaa nyɛn ma watɛɛ, amaa mu wa zi nyɛn ma wati aa la. 12Haan ti funɛ kpaŋiu kinkan. O funɛ te kɔɔri mu barau di ba wa sogli min. 13Mu ŋɔ ma wutirɛ, doonani maga ba zi wa biksi Koosa laaboor weri ti, ba zi wa sɛm nihaan nɔ wɛu awa chenani o fun a tum nyɛ minu. O sɔn zi wa chɔu aa la.”
Judas Fun La Nɔɔni Di O Li Yesu Gantɛl
14Yesu gantɛl tiŋsi ta nibɛgim naa ba funɛ yir Judas Iskariɔt, o fun si kaali Koosa dam kɔkɔɔrsi ta wati, 15a ŋɔ ba, “N kpa Yesu a du ma nisa ni, baŋnɛ ma kaa nyɛ min?” Ba fun kpa malɛ aniita fumtora a nyɛ un. 16Chen saha ti a kpa la, Judas fun piili a dɛu nyinbaan di o li Yesu gantɛl.
Yesu Wa O Gantɛl Tiŋsa Fun Di Val La Gali Diwe
(Maak 14.12-21; Luk 22.7-14, 21-23; Jɔn 13.21-30; 1 Kɔr. 11.23-26)
17Wuzu zen wuzu naa Ju tima funɛ yir val la gali ti chen wa tel. A wuzu ti ba yaa fun piili a se boroboro naa ba vɛ du luri chen. Yesu gantɛl tiŋsi ta fun wa o wati a wa pɛɛsi un, “Leene i daŋni ya la a la saksi val la gali ti diwe ta i wa di?”
18O fun ŋɔ ba, “Ma la baal digi wati a li tɔhɔn ti ni a la ŋɔ un, ya nibiksi tum ya di ya wa ŋɔ hin di o siwi saha duglɛu. O wa ya daŋni ya wa di val la gali diwe ta i dam nɛɛ.”
19O gantɛl tiŋsi ta fun tum chenani o ŋɔ ba a fun a ya diwe ta dooni.
20Nha funɛ wa chel, Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun lagmi a kani di ba di diwe ta. 21Ba funɛ di chene, Yesu fun ŋɔ ba, “Mu ŋɔ ma wutirɛ, ma nidigi la daŋni o li mu gantɛl.”
22O gantɛl tiŋsi ta tusa fun chɔk. Ba pɛɛsi un nibɛgim bɛgima, “Mu kunyana, i bi minɛɛ?”
23Yesu fun ŋɔ ba, “Nar wa min kpa boroboro a suk disa a li hɛn bɛgim ni nan, waa kaa wa li mu gantɛl. 24N waa nibine be zi wa sou a chi chenani ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni chen. Yɛrɛ o kaa wa du naa kaa wa li mu gantɛl. Ba fu vɛ lul chen tiina, o fu bɔu.”
25Judas naa funɛ daŋni o li Yesu gantɛl chen fun pɛɛsi un, “Mu kunyana, i bi minɛɛ?”
Yesu fun ŋɔ un, “Hinnɛ.”
Yesu Fun Sumi Koosa A Du Kidiili Ta Ni
(Maak 14.22-26; Luk 22.14-20; 1 Kɔr. 11.23-25)
26Ba funɛ di chene, Yesu fun zer boroboro a sumi Koosa a du a chɔksi a bɔni o gantɛl tiŋsi ta, a ŋɔ ba, “Mu bara nɛɛnɛ. Ma zer a di.”
27O fun bu zer gbakme awa kinyɔɔli a sumi Koosa a du a kpa nyɛ ba. O fun ŋɔ ba, “Mu chɛl nɛɛnɛ. Ma kpa a purigi a nyɛ dɔŋ ni. 28N zi kpa unu a nyɛ nidamata ni, chen ni Koosa zi gil ba tum tagnau a nyɛ ba. Mu ya chen, chen la zi biksi di o wa nara ya nɔ bɛgimnɛ. 29Mu sɛm ma wutirɛ, kinyɔɔli naa mu nyɔ nan, n wa zi bu nyɔ un hali mu wa ma wa lagmi a nyɔ kinyɔɔli fali a li Koosa koor ti ni.”
30Ba funɛ di diwe ta peti, ba fun lɔ bool a nyɛ Koosa ni a si a li kaali Ɔlif bi ti nyuha.
Yesu Fun Ŋɔ Pita Ni Chenani O Zi Vɛ Un
(Maak 14.27-31; Luk 22.31-34; Jɔn 13.36-38)
31Yesu fun ŋɔ ba, “Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni,
‘Koosa zi wa kpu piisi nigbaŋiu ka o piisisi ta maga pisi dɔŋ ni.’
Dusum nɔ ma maga kaa wa pisiu a gil min. 32Amaa mu wa si n sou ni, n zi wa te ma suwachaku a la Galili.”
33Doone Pita fun ŋɔ un, “Hali nara maga wa vɛ hin a ta, n waa wa zi gil hin.”
34Yesu fun ŋɔ, “Nyɛ n ŋɔ hin. Dusum nɔ i zi te tɔ butorau di i wa min wa zim dɔŋa, ka zimal zi yeli.”
35Pita fun ŋɔ kpok ni, “Aai, mu wa zi kut ŋɔ di n wa zim hin. Hali n wa hin zi sou, n wa zi ŋɔ chen.”
O gantɛl tiŋsi ta maga fun ŋɔ chen.
Yesu Fun Sumi Koosa A Li Getsamanɛ
36Ba fun wa tel doonani ba yir Getsamanɛ. Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ma kani bar nɔ ka mu la sumi Koosa a wa.” 37O funɛ la chene, o fun nyɛ Pita, Jems awa Jɔn, Zɛbɛdi bisa, fun tiŋ un. O fun piili a na namsi kinkan a chi o kaa sou. O tuha fun chɔk kinkan. 38O fun ŋɔ ba, “Tu chɔk naa nyɛn mu tuhu ni nan zenu. Ma kani bar nɔ a il min.” 39O fun la suwachak tama a la pimi tɛɛnɛ ni a sumi Koosa a ŋɔ, “Mu kunyana, mu sumi hinu di o ya i tutɔrɛ i lisi namsi nɔ a li min ni. Nyɛ i tutɔ ti ya a kaali mu tutɔ.”
40O fun a bur kaali o gantɛl tiŋsi nara bator ta wati a la na ka ba chɔ do. O fun ŋɔ Pita ni, “Yɛrɛ ma vɛ koti a kani a il tama aa la chɔ do? 41Ma si a il a kisumi Koosa, chen ni sintana wa zi wa mur ma ma tiŋ o nɔ. Ma tusa daŋni ma ya chenani mu sɛm chenu, amaa ma bara vɛ kpoki.”
42O fun bukoo a la sumi Koosa a ŋɔ, “Mu kunyana, i daŋni mu na namsi nɔ, nyɛ i tutɔ ti ya.” 43O fun bur a wa. O wa fun ya o gantɛl tiŋsi ta tutɔrɛ ba chɔ do chen. Do bar funɛ kpak ba kinkan.
44Yesu fun vɛɛn a la sumi Koosa a chi chenani o fun te la sumi chen. 45O fun bur wa ba wati a pɛɛsi ba, “Ma ha vɛɛn a hiisiu a la chɔ doo? Kina maga petiu. Saha telu wa ba kpa mu waa nibine be a du ba naa la tum tum tagna nisi ni. 46Ma si. Yaa la. Maa na, baal naa li mu gantɛl la wa chen.”
Chenani Ba Fun Kpak Yesu
(Maak 14.43-50; Luk 22.47-53; Jɔn 18.3-12)
47O ha funɛ vɛɛn a sɛm chene, Judas naa ya o gantɛl tiŋsi ta digi chen, wa zɛmɛ kinkan fun wa. Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Ju tim nihɛɛti ta fun a tum ba. Ba fun kpak chise zene awa daasa a wa kpak un. 48Nar funɛ li Yesu gantɛl chen fun te ŋɔ ba, “Ya wa pu ba, mu zi zaami nandigiu a mɔksi un. Tiina chen. Ma kpak un kpok.”
49Ba funɛ wa tel ba wati, Judas fun vaan kaali Yesu wati a la zaami un a ŋɔ, “Mu kunyana,” a mɔksi un a chi chɛnsa yaa mɔksi dɔŋ chen.
50Yesu fun ŋɔ un, “Mu chɛna, kitum chenani i daŋni i tum.”
Ba naa funɛ tiŋ Judas chen, fun wa kpak un kpok ni. 51Yesu gantɛl tiŋsi ta nidigi fun foŋ a chise zen a kpa ŋmɛn Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ yom digi diŋna. 52Yesu fun ŋɔ un, “Kpa i chise zen ti a du o lɔk ni. Nar zer chise zen a la laal ni, o vɛ doso, chise zenne ba zi kpa a kpu un. 53Ma wa zim di n zi koti a yir mu kunyana o nyɛ o malaikasa a naa i kinkan a wa suŋi min? 54Mu ya chen, kin nawara ba fun a sɔbi n wɛ a li Koosa sɛm tɔn ti ni chen, wa zi wa ya wuti.”
55Yesu fun burgi a ŋɔ zɛmɛ ta ni, “Mu ya ŋmɛɛrrɛ ma kpa chise zene awa daasa di ma wa kpak minn? N yaa fun kaniu a biksi ma a li Koosa bar jɛɛmi dam ti ni ka ma vɛ wa kpak min. 56Chenani Koosa witinsi ta fun sɔbi saha digi a li o sɛm tɔn ti ni, chen la ya zinan.”
Doone o gantɛl tiŋsi ta maga fun si chɔ kaali a ka un.
Ba Fun Kpa Yesu A La Nihɛɛta Bar Lagmi
(Maak 14.53-65; Luk 22.54-55, 63-71; Jɔn 18.13-14, 19-24)
57Ba fun kpa Yesu a kaali Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ naa ba funɛ yir Kaifas, dama. Ba funɛ la tel dooni, Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Ju tim nihɛɛti ta fun lagmi dɔŋ ni. 58Pita fun sogli a tiŋ gantɛl a wa zu Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti sal a la kani Koosa dam bisa wati di o na chenani kaa ya. 59Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa sɛria nidiile ta maga funɛ nyɛn dooni a nyini di ba na nandigi o wa ba suwachak a wa ŋɔ ba di o na Yesu ka o tum tum tagna, chen ni ba zi na nyinbaanu a kpu un. 60Ba funɛ nyiniu hali a wa ku. Nidamata fun li ba suwachak a sɛm sɛma a du Yesu ni, amaa ba sɛm ta wa fun ya wuti. Doone nara balɛ fun wa li ba suwachak, 61a ŋɔ, “Ya funɛ nu chenani Yesu sɛm di o zi chɔk Koosa bar jɛɛmi dam tiu a burgi a sa un wuzu butora wuzu.”
62Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti fun si a chiŋi ba bambaan ni a pɛɛsi Yesu, “Sɛm naa maga nara nama sɛm a du hin ni nan ka i moori. I wa kpak wu digi a la zi sɛm?” 63Yesu fun moori. O fun ŋɔ un, “Mu daŋni i hɛɛsi Koosa naa nyɛn nan daharɛ a sɛm min wuti. I laata ya Koosa be, Kristo tii?”
64Yesu fun ŋɔ, “Min ya un. Nyɛ mu ŋɔ hin di wuzu digi i zi wa na mu waa nibine beu ka mu kani Koosa nihɛɛ bar kani ni, a bukoo na min n wa bur wa dobaala tuhu ni.”
65O funɛ ŋɔ chen, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti fun chɛsi chɛsi o gar a ŋɔ, “Yɛrɛ ya bukoo kaa ya a dɛu sɛhɛra tima? Ma maga fun a nu chenani o kpa o titi a maksi Koosa. 66O chelu akoo o wa chell?”
Ba maga fun ŋɔ di o chelu. Waa dɛu o sou.
67Ba bɔnɛ fun si a tɔɔsi nantɔsa a du un ni a la tuk un, 68a ŋɔ, “Hin ŋɔɛɛ di i ya Kristore. Ŋɔ ya ba naa la tuksi hin nan.”
Pita Fun Vɛ Di O Wa Zim Yesu
(Maak 14.66-72; Luk 22.56-62; Jɔn 18.15-18, 25-27)
69Ba funɛ ya chen maga, Pita ha funɛ vɛɛn nyɛn sal nɛɛ. Nihabichɛl digi funɛ nyɛn doon a ya Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti dam be. Waa funɛ na un a ŋɔ, “I gbanko wa tiŋ Yesu naa li Galili pulum nɛɛ?”
70O fun tɔ ba naa maga funɛ chiŋi doon chen suwachak ni a pɛɛsi un, “Yɛrɛ i sɛm chen? N wa zim chenani i sɛm chen,” 71a fun si a la chiŋi bulzɔɔnɔ ni. Dam ti nihabichɛl digi fun bukoo na un a ŋɔ ba naa funɛ chiŋi dooni chen, “Baal nɔ ya Yesu Nazarɛt gantɛl tiŋsi ta digirɛ.”
72O fun bukoo tɔ a ŋɔ, “Mu hɛɛsɛu mu wa zim baal ti.”
73O fun ya tama ba naa funɛ chiŋi dooni chen, ŋɔ un, “I sɛmu a chi Galili tim baal. Chendaha i ya ba nidigirɛ.”
74Doone Pita fun hɛɛsi Koosa a nyɛ o titi ni a ŋɔ, “Baal naa ma sɛm nan, n wa zim un.”
Zimal fun vaan yeli. 75Pita vaan lisi chenani Yesu fun ŋɔ un chen di o zi wa tɔ butorau di o wa un wa zim dɔŋa, ka zimal yeli. Chenani maga o fun lisi zu o nyuha. O fun kaali a la wi kinkan.
27Ba Fun Kpa Yesu A La Nyɛ Pailɔt Ni
(Maak 15.1; Luk 23.1-2; Jɔn 18.28-32)
1Chɔɔsa funɛ wa pisi, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Ju tima nihɛɛti ta maga fun lagmi a na dɔŋa di ba kpu Yesu. 2Ba funɛ sɛm peti, ba fun vɔu o nisa a kpa un a la nyɛ gɔbnati nyuhu tiina naa ba yir Pailɔt ni chen.
Chenani Judas Fun Sou
3Judas, naa funɛ li Yesu gantɛl, o funɛ na ka ba di Yesu sou sɛria, o tuha fun chɔk. O fun bur kaali Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa nihɛɛti ta wati di o la nyɛ ba malɛ aniita fumtora naa ba bɔ un chen, 4a ŋɔ ba, “Koosa na mu galimsa. N funɛ li naa nin vɛ nyɛn ni gantɛl niu. Ma di o sou sɛria lalaknɔ.” Ba fun ŋɔ un, “Baŋnɛ chen ya ya? I tum chen.”
5Judas funɛ nu ba sɛma, o fun zer malɛ ta a yo ta Koosa bar jɛɛmi dam ti bambaan ni. O fun kaali a la tɛ o titi wa ŋmɛn a sou.
6Judas funɛ li, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta fun wa a wa pini malɛ ta a ŋɔ dɔŋ ni, “Malɛ na funɛ yau baal ti sou. Ya chiksɛ ta wa la nɔɔni di ya kpa a a gbaari Koosa bar jɛɛmi dam malɛ ta ni.” 7Ba funɛ wa na dɔŋ peti, ba fun kpa malɛ ta a yau tɛɛnɛ naa ba funɛ yir tempilsa bar kɔɔri. Ba funɛ daŋni ba kpa dooni a burgi hɔɔra bar hugsiwa. 8Chendaha ba yir doon tɛɛnɛ ti chɛl bar nyɛni hali wa zinan.
9Koosa witiina Jɛrɛmaya funɛ sɔbi nannɛ saha digi a ŋɔ di,
“Ju tim ta funɛ la nɔɔniu di ba zi bɔ malɛ aniita fumtorau a yau tempilsa bar kɔɔri tɛɛnɛ ti.
10Adaha ba fun kpa malɛ ta a yau dooni a chi chenani Koosa fun ŋɔ min chen.”
Chenani Koosa dam kɔkɔɔrsi ta fun tum nyɛ Jɛrɛmaya sɛm ya wuti.
Pailɔt Fun Pɛɛsi Yesu Awa Sɛma
(Maak 15.2-5; Luk 23.3-5; Jɔn 18.33-38)
11Yesu fun chiŋi Pailɔt suwachak ni. Pailɔt fun pɛɛsi un, “Hin ya Ju tim koor chenn?”
O fun ŋɔ, “Chenani i kut ŋɔ chen.” 12Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Ju tim nihɛɛti ta funɛ fiksi unu, o moori.
13Pailɔt fun bukoo pɛɛsi un, “Wu damata naa ba sɛm a du hin ni nan, i wara nu aa? I wa kpak wu digi a la zi sɛmm?”
14Yesu fun moori a vɛ sɛm wu digi. O fun ya Pailɔt alaazibu kinkan.
Ju Tima Fun Di Yesu Siwi Sɛria
(Maak 15.6-15; Luk 23.13-25; Jɔn 18.39–19.16)
15Ba wuzu zen wuzu Pailɔt yaa fun puk dɛ naa ba yaa tɔ nara chen zɔɔnɔ a nyɛ nibɛgim li. 16Ba naa maga funɛ lagmi Jɛrusalɛm ni funɛ zim ba naa ba tɔ dɛ ni chen digiu. Ba funɛ yir un Barabas. 17Zɛmɛ ta fun wa lagmi Pailɔt dam til ni. O fun pɛɛsi ba, “Ma daŋni mu yisi Barabasrɛ a nyɛ ma koo mu yisi Yesu naa ba yir Kristo chen a nyɛ maa?” 18Pailɔt funɛ zimu di Koosa dam kɔkɔɔrsi tima handɔta daha ba fun kpak Yesu a wa o wati.
19Pailɔt funɛ kani sɛria bar diili dɛ ti ni, o haan fun holi a ŋɔ un, “Dusum ti mu dɛ namsu kinkannɛ baal nɔ daha a li mu deesi ni. O nin wa to. Adaha i yisi un a ta.”
20Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa tɔhɔn nihɛɛti ta fun ŋɔ zɛmɛ ta ni di ba sumi Pailɔt o yisi Barabas a kpu Yesu. 21Pailɔt fun bu pɛɛsi ba, “Nara balɛ na, antirɛ ma daŋni mu lisi?”
Ba fun ŋɔ, “Ya daŋni Barabasrɛ.”
22Pailɔt fun bu pɛɛsi ba, “Baal naa ba yir Kristo nan, yɛrɛ n kaa ya un?”
Ba fun ŋɔ, “Nyɛ ba kpaasi un a mari daakakli daha ni o sou.”
23Pailɔt fun bu pɛɛsi ba “Yɛrɛ? Tum tagna baŋnɛ o tumm?”
Ba fun tɛsi kinkan a ŋɔ, “Nyɛ ba kpaasi un a mari daakakli ti daha ni o sou.”
24Pailɔt funɛ zimu di o wa zɛmɛ ta sɛm ta wa kpak mun ka ba daŋni ba dam, o fun zɔk ni a sɛm o nisa zɛmɛ ta maga suwachak ni a ŋɔ, “Mu nisa wa to baal nɔ sou ni. Ma waa dɔ un.”
25Zɛmɛ ta maga fun ŋɔ un, “Koosa la zi na ya wa ya nilulɛ galimsa a lɛrgi ya diŋsa o sou daha.”
26Doone Pailɔt fun yisi Barabas a nyɛ ba, a nyɛ ba ka tuk Yesu wa vurmsi ni. Ba funɛ tuk un peti, o fun ŋɔ di ba kpa un a la kpaasi mari daakakli ti o sou.
Lanjimasa Funɛ Mɔmsi A La Zɔ Yesu
27O lanjimasa fun kpa un a la zu Pailɔt dɛ zen, a fun yir ba dɔŋtima ba wa. 28Ba fun ur Yesu kilaarɛ a zer ba gar sɛm digi a wa laari un. 29Ba fun kpa sɔta a wa sɔ a chi koora nichiga a kpa chik o nyuha a kpa da a baŋ o nindil ni. Ba fun wa gbiri o suwachak ni a mɔm un a ŋɔ, “Ju tim koora, ya zaami hinu.” 30Ba fun tɔɔsi nantɔsa a du un ni a kpiti da ti a mo o nyuha. 31Ba fun mɔmsi un peti a kpa gar sɛm ti a ur a zer o titi kilaarɛ a laari un, a kpa un li di ba la kpaasi un a mari daakakli ti ni o sou.
Ba Fun Kpak Yesu A Kpaasi A Mari Daakakli Ni
(Maak 15.21-32; Luk 23.26-43; Jɔn 19.17-27)
32Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, ba fun la chem baal naa ba yir Simɔn a li Sairini pulum ni. Ba fun lɛrgi un a nyɛ o zer Yesu daakakli ti a baasi a tiŋ ba kaali. 33Ba fun la tel doonani ba yir Gɔlgɔta. Chen mun ya, ‘nyukɔkri bar’. 34Doone ba fun kpa luri a wa nyɛ Yesu ni a daŋni o nyɔ. O fun lɛmsi un a vɛ nyɔɔli.
35Ba fun kpak un a kpaasi a mari daakakli ti ni a kpa o gata a dau di ba yo walɛ di ba na anti kaa di a. 36Ba funɛ peti a maga, ba fun kani a hiisi a la nyini un. 37Ba fun wa sɔbi o yaali a ŋɔ, “Yesu nɛɛnɛ. Waa ya Ju tim koora.” Ba fun kpa chenani ba sɔbi chen a mari o nyuha a li daakakli ti ni. 38Ba fun kpaasi ŋmɛɛrsa nara balɛ gbanko a gbaari Yesu ni, digi o nindil ni, digi o ningal ni.
39Ba naa funɛ nyɛn dooni chen, fun val la gali a la gumsi ba nyuuna a pini o zoma a ŋɔ, 40“Hin funɛ ŋɔ di i zi chɔk Koosa bar jɛɛmi dam ti a bur sa un wuzu butora chen niuu? I sir ya Koosa bere, yisi i titi a tu wa daakakli ti ni ya na.”
41Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa tɔhɔn nihɛɛti ta, ba gbanko funɛ mɔmsi un a la ŋɔ dɔŋ ni, 42“Maa na. O laata fun yisi nara chen a vɛ koti a yisi o titii? O funɛ ŋɔ di o ya Ju tim koorrɛ. Ma nyɛ ya na o zi yisi o titi daakakli ti ni a tu wa tɛɛnɛ, chen ni ya se zi su unu. 43O ŋɔ di o ya Koosa bere ka o si su un. Ma nyɛ ya na Koosa baga nyɛn di o wa yisi un lalagau.”
44Ŋmɛɛrsi naa ba fun kpaasi a gbaari un ni chen, gbanko funɛ pini unu.
Chenani Yesu Fun Sou
(Maak 15.33-41; Luk 23.44-49; Jɔn 19.28-30)
45Nha funɛ wa tel sal baan nyuha, doon fun wa biri a vusi hali saha naa niparɛ yaa par a si chen. 46Chen saha tirɛ Yesu fun tɛsi kinkan a ŋɔ a li o titi sɛm ni, “Ɛli, ɛli, lama sabagtani.” Chen mun ya, “Koosa, Koosa, yɛrɛ i gil min?”
47Nara bɔnɛ fun chiŋi dooni a nu chenani o sɛm chen a ŋɔ dɔŋ ni, “O yir Koosa witiina Ɛlaijarɛ.” 48Ba nidigi fun chɔ a la zer kizɛrgi a tau kinyɔɔli haasi ni a kpa sak da ni a tɛ un.
49Ba naa funɛ chiŋi dooni ŋɔ dɔŋ ni, “Ma nyɛ ya pɔ a na Ɛlaija zi wa suŋi unu.”
50Yesu fun bukoo tɛsi kinkan a sou.
51O funɛ wa sou, gar zen naa ba fun kpa purigi Koosa bar jɛɛmi dam ti chen, o fun chɛɛsi a li buudaha ni hali a wa peti tɛɛnɛ ni. Tɛɛnɛ fun zigsi ka gbɛntɛla pɛgsi. 52Hugilsa fun puk ka Koosa nara ba naa funɛ siti chen bɔnɛ si ba sou ni. 53Yesu funɛ si o sou ni wuzu butora wuzu, ba fun kaali a la zu Jɛrusalɛm. Nidamata fun na ba dooni.
54Lanjimasa kɔkwa nihɛɛ awa o lanjimasa ba naa funɛ chiŋi bɔnɛ a il Yesu, ba funɛ na tɛɛnɛ zigsɛɛ awa chenani maga yɛɛ, hansura fun kpak ba kinkan. Ba funɛ sɛm dɔŋ ni, “Wuti baal nɔ sir ya Koosa bere.”
55Nihaana ba naa funɛ tiŋ un a la suŋi un a li Galili ni chen, gbanko fun a chiŋi bar boli ni a nyini chenani funɛ ya. 56Ba bɔnɛ sɔna funɛ ya Mɛri Magdala awa Mɛri, Jems awa Josɛf niina, awa Zɛbɛdi bisa niina.
Ba Fun Kpa Yesu A La Sogli Un
(Maak 15.42-47; Luk 23.50-56; Jɔn 19.38-42)
57Dusum funɛ wa biri, malɛ tiin digi fun wa dooni. O sɔn funɛ ya Josɛf. O tɔha funɛ ya Arimatia, ka o tiŋ Yesu. 58O fun kaali Pailɔt wati a la sumi di ba yisi Yesu a li daakakli ti ni a nyɛ un o la sogli. Pailɔt fun la nɔɔni a tum chen. 59Ba funɛ yisi un a dau, Josɛf fun zer gar gali a mɛɛsi un, 60a kpa un a la du gbɛntɛl bɔ fali naa ba fun te kɔɔri a nyɛ Josɛf ni. Ba fun bilimsi gbɛntɛl zen a tɔ bɔ ti zɔɔnɔ a kaali. 61Mɛri Magdala awa o tɔguma Mɛri ba naa funɛ tiŋ Josɛf chen, ba fun kpalimi dooni aa nyini hugil ti.
Lanjimasa Funɛ Il Yesu Hugil Ti
62Asibri wuzu fun wa pisi, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Farisi tim ta fun lagmi a wa Pailɔt wati. 63Ba fun ŋɔ un, “Ya kunyana, nusun tiin ti ha funɛ vɛɛn nyɛn, ya funɛ lisi o wɛu di o ŋɔ ya di wuzu butora wuzu Koosa zi wa lɛli unu a li o sou ni. 64Tum i lanjimasi ta ba la il o hugil ti hali wuzu butora wa tel. I ya chen, o gantɛl tiŋsi ta wa zi koti a la ŋmɛ un a ŋɔ nara ta ni di Koosa lɛli un a li o sou ni. Ba la ŋɔ nan, o zi bɔmu a kaali chenani o fa du ya wati.”
65Pailɔt fun la nɔɔni a ŋɔ ba, “N zi nyɛ ma lanjimasi tau ma wa ba la il o hugil ti chenani ma daŋni.”
66Ba wa lanjimasi ta fun kaali a la tel Yesu hugil ti mun. Ba fun pɛɛsi zɔɔnɔ ti buŋkul fari ti, a kpa lanjimasi ta a chiŋsi ba bar chiŋɛ ni.
28Chenani Yesu Fun Si A Li O Sou Ni
(Maak 16.1-10; Luk 24.1-12; Jɔn 20.1-10)
1Ba hiisi wuzu ti funɛ wa gali, aleedi wuzu chɔɔsa funɛ wa pisi, Mɛri Magdala awa o tɔguma Meri fun si a la nyini hugil ti. 2Ba funɛ la tel hugil ti mun, tɛɛnɛ fun zigsi kinkan ka Koosa fun tum o malaikasi ta digi di o wa bilimsi buŋkul ti a ta hugil ti nɔ ni a kani o daha ni. 3O kilaarɛ funɛ pilimiu kinkan. Chiŋi o nyuhu ni awa o naŋgere maga funɛ chɛr ba se. 4Hansura fun zu lanjimasi ta kinkan. Ba bara funɛ jigiriu a gigmi a chi siwɛ bara.
5Malaika ti fun ŋɔ nihaan tima ni, “Ma ta ɔmi. N zimu di ma dɛu Yesu naa ba fun kpu daakakli ti ni chene. 6O wa bu to bar nɔ. O si o sou niu a chi chenani o fun ŋɔ ma chen. Ma wa nyini doonani ba fun kpa un dau chen a na. 7Ma la lalaga a la ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni di o si o sou ti niu. O piin te ba suwachakrɛ a la Galili. Doonee ba zi wa la na unu. Ma ta suglɛ chenani mu ŋɔ ma chen.”
8Nihaan tima tusa fun sɔɔni kinkan amaa hansura gbanko funɛ nyɛn ba niu. Ba fun si a chɔ kaali lalaga di ba la ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni chenani malaika ti sɛm ba.
9Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni a chɔ la, Yesu titi fun chem ba a zaami. Ba fun la gbiri o suwachak ni a kpak o naŋgere a la jɛɛmi un. 10Yesu fun ŋɔ ba, “Ma ta ɔmi. Ma la ŋɔ mu gantɛl tiŋsi ta ni di ba wa pu min Galili ni.”
Lanjimasa Fun Bur La Ŋɔ Chenani Yɛɛ
11Nihaan tima funɛ nyɛn nyinbaan ni aa la, lanjimasa ba naa funɛ il hugil ti bɔnɛ, fun a bur wa tɔhɔn tuha, a wa ŋɔ Koosa dam kɔkɔɔrsi ta kina maga yɛɛ. 12Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Ju tim nihɛɛti ta fun wa lagmi dɔŋ ni a lisi chenani ba zi ya. Ba funɛ wa na dɔŋ peti, ba fun kpa malɛ damata a la nyɛ lanjimasa ta ni, 13a ŋɔ ba, “Nara maga pɛɛsi ma chenani yɛɛ, ma ŋɔ ba di ma funɛ chɔ dore, ka baal ti gantɛl tiŋsi ta fun wa dusum a wa lisi un a li o hugil ti ni. 14Pailɔt nu nan wɛ, ya zi chaasi ya tusau a ŋɔ un o lisi ma a li namsi ni. Chendaha ma ta nyɛ o muksi ma.”
15Lanjimasi ta fun zer malɛ ta a tiŋ chenani ba fun ŋɔ ba. Ju tim ta yaa mɔɔli laaboor tiu bawu maga ni hali wa zinan.
Yesu Gantɛl Tiŋsa Fun Bu Na Un
(Maak 16.14-18; Luk 24.36-49; Jɔn 20.19-23)
16Yesu gantɛl tiŋsa nara fi di nibɛgim fun kaali kuŋkule nyuha a li Galili pulum ni doonani Yesu fun ŋɔ ba di ba wa pu un. 17Ba funɛ la pu unu a jɛɛmi un, ba bɔnɛ funɛ beeli di Yesu laata. 18Yesu fun la dugli ba a ŋɔ, “Koosa funɛ kpa buudaha awa tɛɛnɛ kpok magau a nyɛ min. 19Ma la biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ nibinsa ba naa nyɛn bawu maga ni. Ma chaksi ba wa ni ni, chen ni ba zi burgiu mu wa mu kunyan Koosa awa o siim weri ti gantɛl tiŋsa. 20Ma biksi ba baa tiŋ kin naa maga n fun biksi ma chen. Ma lisi nan. Mu zi nyɛn ma watiu hali tɛɛnɛ nɔ maga siili saha wa tel.”