LUK
1Kin Naa Nyɛ Mu Sɔbi Tɔn Nɔ
1Min, Luk, la sɔbi tɔn nɔ a nyɛ mu kunyan Tɛɔfilus ni nan. Nidamata funɛ kpaŋi ba titiu a sɔbi kin naa maga funɛ ya ya wati. 2Ba waa funɛ sɔbi chenani ba nu a li sɛhɛra tima ba naa funɛ piin na a o piili ti ni a fun la biksi nara a wɛ. 3Adaha, mu kunyana, n funɛ kpa laaboor nɔ magau a lagmi dɔŋ ni a nyini a kpa a a chiŋsi a sɛmbiri bar chiŋɛ ni. 4Mu sɔbi tɔn nɔ a nyɛ hin nan, chen ni i zi zim di kin nawara ba fun biksi hin chen sir ya wutirɛ.
Koosa Malaikasi Ta Digi Fun Sɛm Chenani Ba Zi Lul Jɔn
5Baal digi funɛ nyɛn doon. Ba yir un Zɛkaraya. O funɛ ya Koosa dam kɔkɔɔrsa nidigirɛ. O funɛ ya kɔkɔɔrsi ta digi walɛrɛ. Ba funɛ yir un Abia. O haan sɔn funɛ ya Ɛlizabɛt. O nyana gbanko funɛ ya kɔkɔɔrrɛ. Saha naa ba fun nyɛn chen, koor digi funɛ nyɛn doon a dɔ Judia pulum. O sɔn funɛ ya Hɛrɔd. 6O wa o haan ti funɛ ya nibin werewa aa tiŋ Koosa chiksɛ nɛnɛ. 7Ba funɛ hɛɛsiu kinkan a vɛ kpak bisa, domi Ɛlizabɛt funɛ ya nihaan barirɛ.
8Wuzu digi o funɛ ya Zɛkaraya tum wuzurɛ ka o fun a tum Koosa tuma a li o bar jɛɛmi dam naa nyɛn Jɛrusalɛm ni chen. 9Koosa dam kɔkɔɔrsi ta yaa fun a yo walɛ di ba yisi nibɛgim a li ba tuhu ni o suk din a du poora naa sɔɔra were ni a nyɛ Koosa ni. A wuzu tirɛ ba fun yisi Zɛkaraya. O fun la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti a tum o tuma. 10O funɛ nyɛn doonee, zɛmɛ kinkan ba naa funɛ wa di ba wa jɛɛmi Koosa, ba maga funɛ chiŋi sal nɛɛ. 11Zɛkaraya funɛ suk pora ti, Koosa malaikasi ta digi fun wa li o wati a wa chiŋi doonani ba suk pora ti nindil ni. 12Zɛkaraya funɛ na un, hansura fun kpak un. 13Amaa malaika ti funɛ ŋɔ unu, “Zɛkaraya, ta ɔmi. Koosa funɛ nu chenani i sumi un, ka i haan Ɛlizabɛt zi lulu nibabichɛla. O wa lul, i du o sɔn Jɔn. 14O zi nyɛ i wa i haan awa nidamata tusa sɔɔniu kinkan. 15Koosa zi wa nyɛ o ya nibin zenu o se ni. O wa zi wa nyɔ sin kpok, ka Koosa kpa o siim weri a du un ni. Saha naa ba zi wa lul un a kpa la, Koosa siim weri ti zi wa si un niu. 16O zi wa nyɛ Ju tim nidamata bur wa tiŋ ba kunyana Koosau. 17Saha digi Koosa funɛ kpa o kpok a du o witiina Ɛlaija ni a nyɛ o ya o nitumi. Jɔn gbanko zi wa ya Koosa nitumi a chi un. O zi wa kpa bisa awa ba nyamau ba naa waligɛ dɔŋ ni a lagmi. Ba naa vɛ tiŋ Koosa nyinbaan, o zi wa nyɛ ba bur wau a wa tum tum were. O zi wa saksi Koosa narau ba la un.”
18Zɛkaraya fun ŋɔ malaika ti ni, “Yɛrɛ n kaa ya a zim di chenani i sɛm chen ya wutirɛ? Mu wa mu haan ti maga hɛɛsɛu.”
19Malaika ti fun ŋɔ un, “N sɔn ya Gabriɛl. N yaa chiŋi Koosa suwachak nɛɛ. Waa ya funɛ tum min di n wa sɛm hin laaboor weri nɔ. 20Chenani mu fun sɛm ma chen zi wa ya wutiu. I si wa su chen. Chendaha i wa zi koti a sɛm sɛma hali wuzu naa kin naa maga kaa wa ya.”
21Malaika ti funɛ sɛm sɛma Zɛkaraya wati chene, zɛmɛ ta funɛ chiŋi sal nɛɛ a pɔ un. Ba funɛ ŋɔ dɔŋ ni, “Yɛrɛ o vusi dam ti ni chen ni?” 22Malaika ti funɛ kaali, Zɛkaraya funɛ li dam ti niu a wa chiŋi nara tima suwachak ni. O funɛ vɛ koti a sɛm sɛm chen, o fun kpa o nisa a sɛm sɛma ba wati. Nara tima funɛ na Zɛkaraya ka o kpa o nisa a sɛm sɛm chen, ba fun a zim di o na kundɔŋnɛ o deesi ni a li dam ti ni.
23O tum saha funɛ wa peti a li Koosa bar jɛɛmi dam ti ni, o fun kaali o dama. 24Chen gantɛl nɛɛ, o haan Ɛlizabɛt fun kpak lo a fun vɛ li o dam ti ni pɛnsa nyuu. 25Doone o fun ŋɔ o chɛnsa maga ni, Koosa funɛ vusi di o suŋi min, amaa lalaknɔ o suŋi minu n na be. O yisɛ n hiisau a li nara se ni.
Koosa Malaika Ti Fun Sɛm Chenani Ba Zi Lul Yesu
26Ɛlizabɛt funɛ kpak lo pɛnsa nɔra, Koosa fun tum o malaika Gabriɛl a li tɔhɔn naa ba funɛ yir Nazarɛt. O nyɛn Galili pulum nɛɛ. 27Nihabichɛla digi fun nyɛn dooni. Ba funɛ yir un Mɛri. O funɛ la nɔɔniu di o yu baal naa ba yir Josɛf. Josɛf funɛ ya koor Devid be lulirɛ. 28Malaika ti fun wa zaami Mɛri a ŋɔ un, “Koosa dugli hinu a daŋni o suŋi hin.”
29Mɛri funɛ nu o sɛm ta, hansura fun kpak un kinkan. O funɛ daŋni o zim o sɛm ta mun. 30Malaika ti fun bukoo ŋɔ un, “Mɛri, ta nyɛ hansura kpak hin. Koosa la daŋni o suŋi hin. 31Koosa zi nyɛ i kpak lou a wa lul nibabichɛla. I wa lul un, ŋɔ i baal ni di o du o sɔn Yesu. 32O zi wa ya nibin zenu kinkan. O zi ya Koosa zen beu. Ya kunyana Koosa zi vɔu un koorau, a chi chenani o fun vɔu o nawaal Devid saha digi chen. 33O zi wa dɔ Jakɔb bi lulɛ magau hali saha naa vɛ kpak bɔ. O koor ti wa zi wa kpak bɔ.”
34Mɛri fun ŋɔ malaika ti ni, “N wa zim nibaal, ka yɛrɛ Koosa kaa ya a nyɛ min lo?”
35Malaika ti fun ŋɔ un, “Koosa zi wa kpa o siim weri tiu a du hin ni a kpa o kpok a nyɛ hin. Chen la zi wa nyɛ i kpak lo. Be naa i kaa wa lul chen, o zi wa ya tu chaan tiinau a ya Koosa be. 36I funɛ nu chenani ya i towe Ɛlizabɛtu, ba funɛ ŋɔ di o ya nihaan barirɛ. O funɛ ya nihaan hɛɛrɛ, amaa lalaknɔ o kpak lore pɛnsa nɔra. 37Koosa kpak kpok a tum tum maga.”
38Mɛri fun ŋɔ un, “Koosa dɔ min. Nyɛ o du min ni a chi chenani i ŋɔ chen.” O funɛ sɛm chen peti, malaika ti fun kaali.
Mɛri Fun La Zaami Ɛlizabɛt
39Mɛri funɛ vaan saksiu di o la tɔhɔn naa kuŋkule nyuuna go un a li Judia pulum ni. 40O funɛ la tel dooni, o fun la zu Zɛkaraya dama a zaami o haan Ɛlizabɛt. 41Ɛlizabɛt funɛ nu ka Mɛri zaami, o be ti fun si a go o tuha. A saha ti Koosa fun nyɛ o siim weri ti si Ɛlizabɛt ni, 42a ŋɔ Mɛri ni wa ta kpok ni, “Koosa nyɛ hin tu sɔɔna a kaali nihaana maga. I wa lul be, Koosa zi nyɛ o gbanko tu sɔɔnau. 43O wa deŋli mu wati di Koosa be niina wa zu mu dam ti. 44N funɛ nu i zaami ti, n tuha funɛ sɔɔniu ka n be si a go mu tuha. 45I si funɛ su di chenani Koosa fun ŋɔ hin chen zi yau, o sir ya wuti. Chendaha i tuha gbanko sɔɔni.”
Mɛri Fun Lɔ Bool A Pɛgi Koosa
46Doone Mɛri fun ŋɔ,
“N pɛgi Koosau wa mu bambi ni.
47Waa funɛ yisi min a li mu tum tagna ni di mu tiŋ un.
Chendaha mu tuha sɔɔni.
48Min ya o bichɛl tumtumna ka o lisi mu wɛ.
Saha nɔ kpa la,
nara maga zi wa zimu di Koosa funɛ suŋi min,
49domi o tum tum zenewa a nyɛ min.
O sɔn ti funɛ zenu kinkan,
ka o ya tu chaan tiina.
50O ɔm sikirɛ a nyɛ ba naa maga la nyɛ un jirima,
tɛɛnɛ nɔ maga piili ti ni hali wa zinan.
51O fun kpa o kpok kinkan a bur ba naa zer ba titi buudaha awa ba bambe sir yaali a tu tɛɛnɛ.
52O funɛ ur koor zeneu a ta,
a ka kpa jɛrgɛ tima a te ba suwachak.
53Ba naa zimɛɛ di Koosa ya ba wu werewa,
waa la zi suŋi ba,
amaa o burgi o gantɛllɛ a chak ba naa vɛ zim un.
54O fun a tum chenani o vɔu a nyɛ ya nawaalsi ni saha digi.
O fun wa suŋi o be Israɛl,
55a kiɔm Abraham siki.
O zi ɔm Abraham bi lulɛ maga gbanko sikiu hali saha naa vɛ kpak bɔ.”
56Mɛri funɛ sɛm peti, o fun kpalimi Ɛlizabɛt wati pɛnsa tora. O saha funɛ wa tel, o fun a bur kaali o dama.
Chenani Ba Fun Lul Jɔn
57Ɛlizabɛt luli saha funɛ wa tel, o fun lul nibabichɛla. 58O walɛ awa o dɔŋtima funɛ nu chenani Koosa ɔm o siki kinkan ka ba wa un kpak tu sɔɔna kinkan.
59Be ti funɛ wa tel wuzu bunɔpɛ wuzu, nihɛɛta fun wa dam naa ba lul un chen di ba wa teŋ un. Ba fun a ŋɔ o nyan ni di o nyɛ ba yir be ti gbanko Zɛkaraya, 60amaa be ti niina funɛ vɛu, a ŋɔ di ba yir un Jɔn.
61Ba fun ŋɔ un, “Nandigi wa kpak chen sɔn ti ya lul ni.” 62Doone ba fun kpa ba nisa a sɛm sɛma be ti nyan ti wati. Ba fun pɛɛsi un, “Sɔn baŋnɛ ii daŋni i du be ti?”
63Zɛkaraya fun ŋɔ ba di ba lisi tɔn awa kisɔbi a nyɛ un. Ba fun lisi a nyɛ un. O fun sɔbi tɔn ti ni a ŋɔ di o daŋni o be ti sɔn ya Jɔnnɛ. Alaazibu fun kpak ba maga. 64Zɛkaraya funɛ sɔbi peti, o fun vaan piili a sɛm sɛma bura a la pɛgi Koosa. 65Ba naa maga funɛ nyɛn dɛ ti ni chen, ba funɛ bu nu ka Zɛkaraya sɛm sɛma, hansura fun kpak ba kinkan. Ba fun li a mɔɔli laaboor naa ba nu a su tɔsi na kuŋkule nyuuna go a li Judia pulum ni. 66Ba naa maga funɛ nu laaboor ti, ba fun lisi o wɛ a la pɛɛsi dɔŋa, “Be nɔ wa ya nihɛɛ, yɛrɛ o kaa du?” Ba funɛ na di Koosa kpa o kpokre a nyɛ un. Chendaha ba funɛ pɛɛsi chen.
Zɛkaraya Fun Sɛm A Chi Koosa Witinsi Ta Digi
67Chen saha tirɛ Koosa siim weri ti fun si o nyan Zɛkaraya ti ni a sɛm a chi Koosa witinsi ta digi.
68O fun ŋɔ, “Ya kunyana naa ya Ju tim Koosa,
funɛ la o nara nyuunau a nyɛ ba.
Ma nyɛ ya pɛgi un nan daha.
69Waa funɛ nyɛ ya nibin zen naa ya Devid be luli.
Waa la zi yisi ya a li ya tum tagna ni ya tiŋ un.
70Saha digi Koosa funɛ ŋɔ o witinsa naa o fun lisi a nyɛ o titi ni di ba sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni,
71a ŋɔ di o vɔu di o zi wa yisi yau a li ya dɔm nisa ni.
72Ba gbanko fun ŋɔ di o zi ɔm ya nawaalsa sikiu a ta suglɛ chenani o wa ba ya nɔ bɛgim chen.
73-74O funɛ vɔu vɔu kpokre a nyɛ ya nawaal Abraham ni di o zi yisi ya a li ya dɔm nisa ni,
a nyɛ ya tiŋ un aa ta ɔmi.
75O gbanko funɛ vɔu di o zi nyɛ ya o kpoku di yaa tum tum were a ya tu chaan tima o wati a kpa la hali ya wuzuna nyɛni maga.”
76Doone Zɛkaraya fun ŋɔ,
“Mu be, hin la zi ya Koosa zen witiina.
Hin la zi te naa Koosa ŋɔ di o kaa tumu chen suwachak a saksi o nyinbaan a nyɛ un.
77Hin la zi ŋɔ o nara ni di ba gil ba tum tagna a bur tiŋ Koosa,
o zi yisi bau.
78Ya kunyan Koosa ya jɛrgi tiina a kpak ya siki.
Chenani o daŋni o yisi ya a li ya tum tagna ni chi nha yaa yɛli chene.
79O wara daŋni o na ya galimsa a ta ya yɔri,
amaa o ka daŋni o te ya suwachakrɛ a biksi ya o bar sɔɔn nyinbaan.”
80Zɛkaraya be Jɔn ti fun bi a burgi nibaal. O fun li a la nyɛn nyabaan ni, hali saha naa o fun la li a biksi Ju tim ta gbampulim ni.
2Chenani Ba Fun Lul Yesu Kristo
1A saha ti koor digi funɛ dɔ dooni. Ba funɛ yir un Ɔgastus. O funɛ daŋni o gur a zim nibinsa ba naa nyɛn o koor ti ni. 2O funɛ gur nara tima maga, baal digi funɛ ya nihɛɛ a li Siiriya pulum ni. Ba funɛ yir un Sairinius. 3Nara tima maga funɛ kaali ba tɔsau di ba la sɔbi ba sɔna a du tɔn ni.
4Josɛf fun li Nazarɛt naa nyɛn Galili pulum ni a kaali tɔhɔn naa ba yir Bɛtlihɛm a li Judia pulum ni. Ba fun lul koor Devid dooni saha digi. Josɛf funɛ ya koor Devid bi lulirɛ. Chendaha o fun kaali dooni. 5Mɛri, naa la nɔɔni di o yu un, wa un fun kaali. O funɛ kpak lore. 6Ba funɛ la tel Bɛtlihɛm, o saha fun wa tel di o lul, 7amaa dam naa hɔɔra fun nyɛn chen funɛ su wa nara ni. Chendaha o fun lul o tol be nibabichɛla a li sel bar nyɛni nɛɛ. O fun kpa gar a fɔu un a sak a diwe bar diili ni.
Piisi Gbaŋsa Fun La Chem Koosa Malaikasa
8Piisi gbaŋsa bɔnɛ funɛ nyɛn dooni a nyini piisisi ta dusum a li kɔha ni. 9Koosa malaikasi ta digi fun wa li ba wati, ka Koosa chaani kinkan fun wa tɔ ba. Hansura fun kpak ba kinkan, 10amaa malaika ti funɛ ŋɔ bau, “Ma ta ɔmi. Mu kpak laaboor weri naa la zi nyɛ nara maga tusa sɔɔni kinkan a kaa ŋɔ ma. 11Dusum nɔwa ba lul bichɛla a li Devid tɔha Bɛtlihɛm ni. Waa la zi wa yisi ma a li ma tum tagna ni maa tiŋ Koosa. Waa ya ya kunyan Kristo. 12Ma la dooni a la dɛu be ti. Ma zi na unu ka ba kpa gar a fɔu un a sak sela diwe bar diili ni. Chenani ma na dooni la biksi ma di mu sɛm ta ya wutirɛ.”
13Malaika ti funɛ sɛm chen peti, malaika damata fun li buudaha a wa gbaari un ni. Ba funɛ lɔ boola a pɛɛsi Koosa a ŋɔ,
14“Ma nyɛ ya nyɛ Koosa naa nyɛn o tɔha ni, jirima kinkan.
Naa o fa tum zi nyɛ ba naa la ya Koosa lɛmlɛm ya nɔ bɛgim wa dɔŋ ni.”
15Malaikasi ta funɛ lɔ bool ta peti, ba fun bur a kaali Koosa tɔhɔn ti. Piisi gbaŋsi ta fun ŋɔ dɔŋ ni, “Ma nyɛ ya la Bɛtlihɛm a la na be naa Koosa malaika ti ŋɔ ya o wɛ chen.”
16Ba fun chɔ kaali a la na Josɛf awa Mɛri wa be ti ka o nyɛn sela diwe bar diili ti ni. 17Piisi gbaŋsi ta funɛ na be ti, ba fun ŋɔ Josɛf awa Mɛri ni chenani Koosa malaika ti ŋɔ ba o wɛ. 18Ba naa maga funɛ nyɛn dooni, piisi gbaŋsi ta sɛm ta funɛ ya ba alaazibu kinkan. 19Mɛri fun lisi ba sɛm ta mun kinkan a kpa a a du o bambi ni. 20Piisi gbaŋsi ta fun bur a kaali ba piisisi ta wati. Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, ba fun lɔ boola a la pɛgi Koosa. Malaika ti sɛma awa be ti naali nyɛ ba tusa sɔɔni. Chenani malaika ti fun ŋɔ ba sir ya wutirɛ.
Chenani Yesu Nyana Fun Du O Sɔn
21Wuzu bunɔpɛ gantɛl nɛɛ, ba fun teŋ be ti ka o nyan du o sɔn Yesu. Sɔn nɔwa malaika ti fun te du un ka o niin zi kpak o lo.
Ba Fun Kpa Yesu A Nyɛ Koosa Ni A Li Jɛrusalɛm Ni
22Ju tim chiksɛ funɛ biksi ba di nar lulɛɛ, o kpa o wa be ti a la Jɛrusalɛm ba chaksi o lul chen doŋa a ta. Saha ti wa tel di Josɛf awa Mɛri ya chen, ba fun la kpa be ti a nyɛ Koosa ni dooni. 23Nannɛ ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
“Nibabichɛla naa ma te lul, ma zi kpa unu a la nyɛ Koosa ni, chen ni o zi dɔ unu.
24Ma gbanko zi kɔrigi kambugilsa lɛ a nyɛ Koosa ni.”
Chendaha Josɛf awa Mɛri funɛ daŋni ba ya chen.
25Baal digi funɛ nyɛn Jɛrusalɛm ni. Ba yir un Simiɔn. O funɛ ya narrɛ a la tiŋ Koosa nɛnɛ. O funɛ pɔ di Koosa tum naa kaa wa yisi Ju tim tum tagna. Koosa siim weri ti nyɛn un ni. 26Waa funɛ vɔu a nyɛ un di o wa zi wa sou, see o wa na Kristo naa Koosa fun ŋɔ di o zi wa tumu wuzu digi chen. 27Josɛf awa Mɛri wa be ti funɛ wa tel Jɛrusalɛm, ba fun la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti a tum chenani Koosa sɛm tɔn ti biksi ba. Ba funɛ la zu dooni, Koosa siim weri ti fun nyɛ Simiɔn gbanko fun zu pu ba. 28Simiɔn fun zer be ti a pɛgi Koosa a ŋɔ,
29“Mu kunyana, zinan nɔ i tum i vɔwi tiu.
Lalaknɔ i zi nyɛ n waa naa ya i tumtumna,
sou awa tu sɔɔn ni.
30Mu funɛ na naa la zi yisi nara tima tum tagna a tau awa mu se ni.
31I funɛ tum unu di o wa suŋi tɛɛnɛ nɔ maga nara.
32Be nɔ zi nyɛ Ju tima ba naa i lisi a nyɛ i titi ni chen burgi i jirima narau.
O gbanko zi chi i fitinau.
Waa la zi biksi ba naa vɛ ya Ju tima ba tiŋ i nyinbaan.”
33Josɛf awa Mɛri funɛ nu sɛm naa Simiɔn fun sɛm ba be ti we chen, alaazibu fun kpak ba kinkan. 34Simiɔn fun a sumi Koosa di o suŋi ba, a ŋɔ be ti niin ni, “Koosa funɛ tum i be nɔu di o wa chɔk Ju tim ba naa vɛ un a yisi ba naa la un a li ba tum tagna ni. Lalaknɔwa o nyɛn, Koosa zi muksi nara magau ba lisi chenani ba daŋni. Nidamata zi vɛ unu, 35ka ba wu lise naa sogli li gbampulim. I titi bambi zi botiu ka i na namsi kinkan. O zi chi ba kpa chise zenne di ba tau hin.”
36Koosa witinsi ta digi funɛ nyɛn doon a ya nihaan hɛɛ. Ba funɛ yir un Ana. O nyɛn baal dama ni bun fu nɔpɛwa ka o baal sou. O nyan sɔn funɛ ya Fanuɛl a li Asa lul ni. 37O funɛ ya luhaannɛ bun fummɛnasa danaasiwa. O funɛ nyɛn Koosa bar jɛɛmi dam ti nɛɛ a vɛ la bar digi. Nha wa dusum maga, o yaa funɛ jɛɛmi Koosarɛ a la sumi un a la vɔu nɔ. 38Saha naa Josɛf awa Mɛri funɛ sɛm Simiɔn wati, Ana fun wa gbaari ba ni dooni. O funɛ na be tiu, o fun a zaami Koosa o daha. O fun kaali a la ŋɔ Jɛrusalɛm tima ba naa maga funɛ pɔ di Koosa wa la ba nyuuna a nyɛ ba be ti wɛ ni.
Yesu Awa O Walɛ Fun Bur Kaali Nazarɛt
39Josɛf awa Mɛri funɛ tum chen peti chenani Koosa sɛm tɔn ti fun biksi ba, ba fun li Jɛrusalɛm ni a bur kaali ba tɔha Nazarɛt a li Galili pulum ni. 40Be ti funɛ biu a kpak kpok a gbaari. Koosa fun a suŋi un kinkan aa kpa o zima a nyɛ un.
Yesu Fun Nu Ju Tim Nibiksɛ A Li Koosa Bar Jɛɛmi Dam Ni
41Bun maga Yesu nyan ti awa o niin ti yaa la Jɛrusalɛm di ba la di wuzu zen naa ba funɛ yir val la gali. 42Yesu funɛ ya bun fidalɛ, ba fun la di wuzu zen wuzu ti dooni. 43Wuzu zen wuzu ti funɛ wa peti, o nyan ti awa o niin ti fun li dam nyinbaan. Ba wa fun zim di ba be Yesu ti ka kpalimi Jɛrusalɛm nɛɛ. 44Ba funɛ lisi di o lagmi nara nɛɛ. Ba funɛ val hali nha wa chɛl, ba fun gba ba dɔŋtima wati a dɛu o bar nyɛni. 45Ba wa fun na un, a bur kaali Jɛrusalɛm di ba la dɛu o bar nyɛni dooni. 46Wuzu butora gantɛl nɛɛ, ba fun la na un Koosa bar jɛɛmi dam ti ni. O wa Ju tim nibiksɛ funɛ kani a nu ba sɛma aa la pɛɛsi ba sɛma. 47Ba naa maga funɛ nyɛn dooni a nu chenani o sɛm ba wa nɛha sɛm ni, alaazibu fun kpak ba kinkan. 48O nyan ti awa o niin ti funɛ na un, alaazibu fun kpak ba gbanko kinkan. O niin ti fun ŋɔ un, “N be, yɛrɛ i ya ya nan? I nyana awa min nyini i bar nyɛni a vusi. I namsi yau kinkan.”
49O fun ŋɔ ba. “Yɛrɛ ma dɛu n bar nyɛni? Ma wa zim di o deŋlu wa mu fu nyɛn mu kunyan dam nii?” 50Amaa ba wa fun zim chenani o ŋɔ ba.
51Yesu wa ba fun a bur kaali Nazarɛt. Dooni o fun tiŋ ba nɔ. O niin ti fun kpa chenani maga yɛɛ a du o bambi ni. 52Yesu funɛ bi a kpak Koosa zima a gbaari. O fun ya Koosa awa nara tima lɛmlɛm kinkan a gbaari.
3Jɔn Fun Mɔɔli Nyabaan Ni
(Mat. 3.1-12; Maak 1.1-8; Jɔn 1.19-28)
1Jɔn naa funɛ ya Zɛkaraya be, funɛ la zu nyabaan di o biksi nara Koosa wɛ, kaŋkoor zen naa ba funɛ yir Tibɛrias, funɛ kani o kor ni bun fidanyuunwa. Baal naa funɛ dɔ Galili pulum, chen sɔn funɛ ya Hɛrɔd. O niinbe, naa ba funɛ yir Filip chen, ka fun dɔ Ituria pulum awa Trakɔnaitis pulum. Baal naa funɛ dɔ Abilini pulum, chen sɔn funɛ ya Lisanias. 2Koosa dam kɔkɔɔrsa nihɛɛta nara balɛ, ba naa funɛ nyɛn Jɛrusalɛm ni, chen sɔna funɛ ya Anas awa Kaifas. Chen saha ti, Koosa fun tum Jɔn nyabaan ti ni di o la biksi nara o wɛ. 3Jɔn fun gba a go nyabaan naa duglɛ mɔɔga naa ba funɛ yir Jɔɔdan chen jibaŋa. O funɛ biksi nara a ŋɔ ba, “Ma bur a li ma tum tagna ni, chen ni mu zi kotiu a chaksi ma wa ni ni. Ma ya chen, Koosa zi gil ma tum tagni tau a nyɛ ma. 4Koosa witiin naa ba funɛ yir Azaaya fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi a ŋɔ,
‘Nandigi la tɛsi nyabaan ti ni a ŋɔ,
ya kunyana wau.
Maa saksi ka o zi wa.
Maa kɔɔri o nyinbaan o deŋli.
5Maa su bar nɛŋɛ awa hɛɛra ni a teŋ nyinbaan a burigi kuŋkulsa nyuuna a mak dɔŋa.
Ba naa vɛ zim Koosa nyinbaan deŋli,
nyɛ ba bur a tiŋ un.
Ba naa tiŋ ba tutɔ daŋnɛ,
nyɛ ba bur a tiŋ o tutɔ.
6Ba naa maga tum chen,
Koosa zi gil ba tum tagnau a nyɛ ba.’ ”
7Zɛmɛ kinkan fun wa Jɔn wati di o chaksi ba wa ni ni. O fun ŋɔ ba, “Ma naa chi duma. Anti ŋɔ ma di Koosa na paan a du ma naa yaa tum tum tagna ni a la zi wa lɛrgi ma diŋsa ka ma chɔ? 8Ma gil ma tum tagna a ka la tum tum were a biksi nara chenani ma bambe burgi. Ma ta lisi di chenani ma ya Abraham bi lulɛ, chen zi chiŋi ma tum were bar chiŋi niu. Ma nyɛ mu ŋɔ ma di Koosa koti a kpa buŋkul nama a burgi Abraham bi lulɛ. 9Ma chi bugila naa vɛ nɔnirɛ. Koosa piin zer o saan zenu a teŋsi ma a du din ni.”
10Ba naa funɛ nu chen nidigi fun pɛɛsi un, “Yɛrɛ i daŋni ya tum?”
11O fun ŋɔ un, “Nara maga kpak taktasa lɛ, o lawa ba yisi digiu a nyɛ naa vɛ kpaki ni. Nara maga kpak diwe, o lawa ba purigi a nyɛ naa vɛ kpaki ni.”
12Lampo nilalɛ bɔnɛ fun wa di Jɔn chaksi ba wa ni ni. Ba fun pɛɛsi un, “Ya kunyana, yɛrɛ i daŋni ya tum?”
13O fun ŋɔ ba, “Ma ta la lampo ti a kaali chenani ma zi la.”
14Lanjimasa bɔnɛ ka fun wa pɛɛsi un, “Yɛrɛ ya gbanko kaa tum?”
O fun ŋɔ ba, “Ma ta kpak kpok a la nara malɛ a kisuni ba nɔɔni ni. Ma nyɛ ma tusa sɔɔni awa ma bɔta ni.”
15Zɛmɛ ta funɛ lisi ba bambe niu a gbaari di Jɔn funɛ ya Kristo naa Koosa fun ŋɔ di o zi tumu. 16Jɔn funɛ zim chenani ba lisiu a ŋɔ ba, “N kpa ni a chaksi ma bara. Naa nyɛn n gantɛl ni aa wa, o ka zi wa kpa Koosa siim weri tiu a du ma ni a chaksi ma a chi din zaamsi salma. Waa ya nihɛɛ a kaali min. N purɛu di mu ur a natausa a nyɛ un. 17O zi kpak o tundau di o tuk o mɛ a kpa a a du o zuŋkɔr ni. O ka zi kpa munzɔtau a du din naa nara vɛ koti a dusi ni.”
18Jɔn funɛ kpa nyinbaan damatarɛ a biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ nara ni. 19Koor Hɛrɔd fun kpa o niinbe haan naa ba yir Hɛrɔdias, a la tum tum tagna kinkan. Chendaha Jɔn fun a galimi un. 20Wuzu digirɛ Hɛrɔd fun kpak Jɔn a la tɔ un dɛ o funɛ zulimi un daha.
Jɔn Fun Chaksi Yesu Wa Ni Ni
21Nan gantɛl nɛɛ, Yesu fun wa Jɔn wati di o chaksi un wa ni ni. O funɛ sumi Koosa chene, o fun vaan na buudaha ka o puk, 22ka o na Koosa siim weri ti. O funɛ chi komne a tu wa a zɔŋ un ni. Ba fun nu ta a li buudaha ni ka o ŋɔ, “Mu be daŋni nɛɛnɛ. Mu si su nara chen.”
Yesu Kristo Nawaalsa Sɛmi
23Yesu funɛ wa dugli bun fumtora, o fun piili a gba a biksi nara. Nara fun sɛm di o ya Josɛf bere. Josɛf nyana sɔn funɛ ya Hɛli.
24Hɛli nyana funɛ ya Matat.
Matat nyana funɛ ya Livai.
Livai nyana funɛ ya Mɛlki.
Mɛlki nyana funɛ ya Janai.
Janai nyana funɛ ya Josɛf.
25Josɛf nyana funɛ ya Matatayas.
Matatayas nyana funɛ ya Amos.
Amos nyana funɛ ya Nahum.
Nahum nyana funɛ ya Ɛsli.
Ɛsli nyana funɛ ya Nagai.
26Nagai nyana funɛ ya Mat.
Mat nyana funɛ ya Matatayas.
Matatayas nyana funɛ ya Sɛmɛin.
Sɛmɛin nyana funɛ ya Josɛk.
Josɛk nyana funɛ ya Jɔda.
27Jɔda nyana funɛ ya Jɔanan.
Jɔanan nyana funɛ ya Rɛsa.
Rɛsa nyana funɛ ya Zɛrubabɛl.
Zɛrubabɛl nyana funɛ ya Sialtiɛl.
Sialtiɛl nyana funɛ ya Nɛri.
28Nɛri nyana funɛ ya Mɛlki.
Mɛlki nyana funɛ ya Adi.
Adi nyana funɛ ya Kɔsam.
Kɔsam nyana funɛ ya Elmadam.
Elmadam nyana funɛ ya Er.
29Er nyana funɛ ya Jɔsua.
Jɔsua nyana funɛ ya Elieza.
Elieza nyana funɛ ya Jɔrim.
Jɔrim nyana funɛ ya Matat.
Matat nyana funɛ ya Livai.
30Livai nyana funɛ ya Simɛɔn.
Simɛɔn nyana funɛ ya Juda.
Juda nyana funɛ ya Josɛf.
Josɛf nyana funɛ ya Jɔnam.
Jɔnam nyana funɛ ya Ilayakim.
31Ilayakim nyana funɛ ya Mɛlɛa.
Mɛlɛa nyana funɛ ya Mɛna.
Mɛna nyana funɛ ya Matata.
Matata nyana funɛ ya Natan.
Natan nyana funɛ ya koor Devid.
32Devid nyana funɛ ya Jɛsɛ.
Jɛsɛ nyana funɛ ya Ɔbɛd.
Ɔbɛd nyana funɛ ya Bɔaz.
Bɔaz nyana funɛ ya Salmɔn.
Salmɔn nyana funɛ ya Nasɔn.
33Nasɔn nyana funɛ ya Aminadab.
Aminadab nyana funɛ ya Admin.
Admin nyana funɛ ya Arni.
Arni nyana funɛ ya Hɛzrɔn.
Hɛzrɔn nyana funɛ ya Pirɛz.
Pirɛz nyana funɛ ya Juda.
34Juda nyana funɛ ya Jakɔb.
Jakɔb nyana funɛ ya Aizik.
Aizik nyana funɛ ya Abraham.
Abraham nyana funɛ ya Tɛra.
Tɛra nyana funɛ ya Nahɔr.
35Nahɔr nyana funɛ ya Sɛrug.
Sɛrug nyana funɛ ya Riu.
Riu nyana funɛ ya Pɛlɛg.
Pɛlɛg nyana funɛ ya Ɛber.
Ɛber nyana funɛ ya Sila.
36Sila nyana funɛ ya Kenan.
Kenan nyana funɛ ya Arpaksad.
Arpaksad nyana funɛ ya Sɛm.
Sɛm nyana funɛ ya Nowa.
Nowa nyana funɛ ya Lemɛk.
37Lemɛk nyana funɛ ya Mɛtusɛla.
Mɛtusɛla nyana funɛ ya Ɛnɔk.
Ɛnɔk nyana funɛ ya Jarɛd.
Jarɛd nyana funɛ ya Mɛhalalɛl.
Mɛhalalɛl nyana funɛ ya Kenan.
38Kenan nyana funɛ ya Inɔs.
Inɔs nyana funɛ ya Sɛt.
Sɛt nyana funɛ ya Adam.
Koosa funɛ te naami Adamnɛ.
4Sintana Fun Zaamsi Yesu
1Yesu funɛ li Jɔɔdan mɔɔga ti ni, Koosa siim weri ti fun si un ni a kpa un kaali kɔha. 2Sintana fun zaamsi un dooni wuzu fumnaasi ka o vɛ di kundɔŋ. Wuzu fumnaasi ti gantɛl nɛɛ, lɔsa fun kpak un kinkan.
3Sintana fun wa zaamsi un a ŋɔ, “I sir ya Koosa be, nyɛ buŋkul na burgi diwe i di.”
4Amaa Yesu wa fun la nɔɔni a ŋɔ un, “Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi a ŋɔ,
‘Nibinsa wa kise boroboro duŋduŋ a nyɛn.’ ”
5Ba fun li dooni, ka sintan ti fun kpa Yesu a zini bi ziŋziŋi nyuha a biksi un tɛɛnɛ nɔ maga koorsa awa a jirima kinkan. 6Sintan ti fun ŋɔ un, “A maga jirima nyɛn mu nin ni. Mu kpak kpok a la zi kpa kin naa maga a nyɛ naa mu lisi ni. 7I gbiree a jɛɛmi min, n zi nyɛ i wa dɔ a magau.”
8Yesu fun ŋɔ un, “Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
‘Kijɛɛmi i kunyan Koosa a tum aa nyɛ o duŋduŋ ni.’ ”
9Ba fun bu li dooni ka sintan ti fun kpa Yesu a la zɔŋ Koosa bar jɛɛmi dam ti mampil nyuhu ni a li Jɛrusalɛm ni a ŋɔ un, “I sir ya Koosa be, li mampil nɔ nyuhu ni a chel tɛɛnɛ ni. 10I zimu di ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
‘Koosa zi ŋɔ o malaikasi ta niu di a nyini hin.’
11Ba gbanko funɛ sɔbiu a ŋɔ,
‘A zi kpa a nisau a chak hin, chen ni i chiksi tɛɛnɛ ni, i naŋgere wa zi huusi.’ ”
12Yesu fun ŋɔ un, “Ba gbanko funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
‘O wa lawa i zaamsi i kunyan Koosa.’ ”
13Sintan ti fun zaamsi Yesu hali o wa peti, o fun kaali a ya tama.
Yesu Fun Piili A Biksi Nara
14Yesu fun li dooni a bur kaali Galili pulum. O bur waali laaboora fun mɔɔli tɔsi naa nyɛn doon maga ni. Koosa siim weri ti kpok funɛ nyɛn un ni. 15O fun la zu ba bar lagmi dɛɛna aa biksi ba Koosa wɛ. Nara maga yaa fun a nyɛ un jirima.
Chenani Nazarɛt Tima Fun Vɛ Yesu
16Wuzu digirɛ Yesu fun kaali o tɔha Nazarɛt. Ju tima hiisi wuzu funɛ wa tel, o fun la zu ba bar lagmi dɛ a chiŋi a karimi Koosa sɛm tɔn. 17Nara tima nidigi fun puk tɔn naa Koosa witiina Aizaya fun sɔbi chen bar digi a nyɛ Yesu ni. O fun karimi a ŋɔ,
18“Ya kunyan Koosa siim weri ti nyɛn min ni.
Waa funɛ lisi min di mu biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ ba naa la nɔɔni di Koosa suŋi ba.
Waa funɛ tum min di n wa yisi nara a li ba tum tagna awa ba namsi kinkan ni a lɛli nyuluma se.
19O gbanko funɛ tum min di n wa mɔɔli nara saha naa Koosa tuha sɔɔni di o suŋi o nara telu.”
20Yesu funɛ karimi peti, o fun tɔ tɔn ti a kpa un bur nyɛ a kani. Ba naa maga funɛ nyɛn ba bar lagmi dɛ ti ni se fun tɛ un ni. 21O fun bukoo ŋɔ ba, “Sɛm naa n karimi a nyɛ ma zinan nan, min nyɛ a ya wuti.”
22Yesu sɛm were fun ya ba lɛmlɛm ka alaazibu fun kpak ba kinkan. Ba bɔnɛ ka fun ŋɔ dɔŋ ni, “Baal nɔ, o wa ya Josɛf beree?”
23O fun ŋɔ ba, “Ma zi ŋɔ min ma jɛɛgɛu naa ŋɔɛɛ, ‘Lure tiina tiibi i titi.’ Ma gbanko zi ŋɔ minu di n tum alaazibu tuma bar nɔ a chi chenani mu funɛ tum a li Kapɛrnaum ni. 24Ma nyɛ mu ŋɔ ma di Koosa witiina tɔhɔn walɛ wara zaami un. 25Maa nu mu wati nɛnɛ. Saha naa Koosa witiina Ɛlaija fun nyɛn saha digi chen, doon wa funɛ mi bunsa tora awa pɛnsa nɔra. Lɔsa fun chel pulum ti ni kinkan. Chen saha ti luhaan damata funɛ nyɛn Ju tim pulum ni. 26Amaa Koosa wa fun tum Ɛlaija di o la suŋi hali Ju tim ta luhaan digi. O ka funɛ tum un di o la suŋi luhaan naa nyɛn tɔhɔn naa ba zir Zarɛfat. I funɛ nyɛn Saidɔn pulum nɛɛ. 27Saha naa Koosa witiina naa ba yir Ɛlisa fun nyɛn saha digi chen, zagum damata funɛ nyɛn Ju tim pulum ni. Amaa Koosa wa fun tum un di o la tiibi hali Ju tim ta zagum digi. O ka funɛ tum un di o la tiibi zagum naa ba funɛ yir Nɛɛman. O funɛ nyɛn Siiriya pulum nɛɛ.”
28Ba naa funɛ nyɛn ba bar lagmi dɛ ti ni nu Yesu sɛma, ba fun na paan kinkan a du un ni. 29Ba fun si lalaga a kpak un a lɛrgi un li tɔhɔn naa funɛ zɔŋ kuŋkule nyuhu ni. Ba wa un funɛ la tel bar wilsi, ba daŋni ba kpa un a yo du. 30Amaa Yesu funɛ na o titiu a val zɛmɛ ta bambaan ni a kaali.
Yesu Fun Duŋni Alizin Tagin A Li Baal Digi Ni
31Yesu funɛ kaali Kapɛrnaum a li Galili pulum ni. Ba hiisi wuzu ti funɛ wa tel, o fun la zu ba bar lagmi dɛ a biksi nara Koosa wɛ. 32Ba naa funɛ nu o biksi ti chen, o ya ba alaazibu. O sɛm ta fun kpak kpok kinkan. 33Doone baal naa alizin tagin fun kani o nyuhu ni chen digi fun wa ba bar lagmi dɛ ti a tɛsi kinkan a ŋɔ, 34“Hee, Yesu Nazarɛt nar, baŋnɛ ii daŋni ya wati? I wa bar nɔ di i wa chɔk yaa? Min zim di i ya tu chaan tiina. I ya Koosa bere.”
35Yesu fun ŋɔ alizin tagin ti ni, “Gil chɛɛma a kili baal ti ni.” Alizin tagin ti fun zer baal ti a lɔ ba suwachak ni a li un ni a vɛ huusi un.
36Nibinsa ba naa funɛ nyɛn dooni chen, o ya ba alaazibu kinkan. Ba fun ŋɔ dɔŋ ni, “Baŋ biksi fali nɛɛnɛ? Ma wa na chenani o kpak kpok di o koti a ŋɔ alizin tagna di a li nara ni a laa?” 37Ba naa maga funɛ nyɛn doon pulum ti ni fun nu chenani o tum.
Yesu Fun Tiibi Nidamata
38Yesu fun si a li ba bar lagmi dɛ ti ni a la zu baal naa ba yir Simɔn dama. O hila funɛ wi. Kabilima funɛ kpak un ka o fun chɔ dam ti ni. Saha naa Yesu fun la tel doon chen, ba ŋɔ un haan ti wɛ. 39Yesu fun zu o dɛ ti a ŋɔ un, “N daŋni i na alaafɛu.” O funɛ ŋɔ chen, o kabilima ti peti. O fun vaan si a piili a ya diwe di o nyɛ ba.
40Nha funɛ chel chen, ba naa wichɔɔrta funɛ kurgi, ba walɛ fun kpa ba a wa Yesu wati. O fun kpa o nisa a saksi ba maga ni a tiibi ba. 41Yesu funɛ duŋni alizin tagni ta a li nara ta ni. A fun a tɛsi a ŋɔ, “I ya Koosa bere.”
A funɛ zimu di waa ya Kristo naa Koosa fun ŋɔ di o zi wa tumu wuzu digi. Yesu fun ŋɔ a di a gil chɛɛma.
Yesu Fun Biksi Judia Tima Koosa Wɛ.
42Chɔɔsa funɛ wa pisi, Yesu fun si a li tɔhɔn ti ni a kaali bar digi o duŋduŋ. Nara tima funɛ nyini di o wa to, ba fun li dɛu un. Ba funɛ na un, ba fun a sumi un di o ta li ba tɔhɔn ti ni. 43Yesu fun ŋɔ ba, “O lawa mu si a la suwachak tɔ wisa a naa kaɛɛ, chen ni n zi la ŋɔ ba Koosa wɛu ba nu. Chendaha n fun wa.” 44O fun si a gba aa go Judia pulum a la biksi nara Koosa wɛ a li ba bar lagmi dɛɛni ni.
5Yesu Fun Yir Nyinkpaksa Nara Banaasi
1Wuzu digi Yesu fun chiŋi zɛmɛ bambaan ni a li bɛɛŋ naa ba funɛ yir Gɛnɛsarɛt nɔ ni. Ba funɛ murgi dɔŋa di ba pu un a nu Koosa laaboor weri ti biksi. 2O fun na ka nyinsa nikpaksɛ kpa arŋsa lɛ a wa chiŋsi ni nɔ ni. Ba fun kaali di ba la chaksi ba chamna. 3Baal naa ba funɛ yir Simɔn funɛ dɔ arŋsi ta digi. Yesu fun tum ba la yir un. Yesu fun zu arŋ ti a ŋɔ Simɔn ni di o zak arŋ ti a du ni ni tama a zu gbaari un ni. Ba funɛ la tel, Yesu fun vɛɛn piili a biksi zɛmɛ ta.
4O funɛ biksi zɛmɛ ta peti, o fun ŋɔ Simɔn ni, “Ma nyɛ ya la ni bar luŋi a la yo cham a kpaksi nyinsa.”
5Simɔn fun ŋɔ un, “Mu kunyana, ya tumu kinkan dusum maga a vɛ kpak kundɔŋ. I ŋɔ min, mu zi yo cham tiu.” 6O fun ya chen a kpaksi nyin damata cham ti daŋni o chɛɛsi. 7Simɔn fun vaan yir o chɛnsa di ba zu arŋ kinkin ti a wa suŋi un lalaga. Ba funɛ wa lagmi dɔŋ ni, ba fun luksi nyinsi ta a su arŋsa lɛ ta a daŋni a lim. 8Simɔn Pita funɛ na chenani yɛɛ, o fun gbiri Yesu suwachak ni a ŋɔ, “Mu kunyana, mu ya tum tagna nitumirɛ. Mu wa hin wa kilagmi.”
9O fun ya un alaazibu kinkan chenani ba fun kpaksi nyin damata chen. 10O chɛnsa ba naa funɛ wa suŋi un chen, sɔna funɛ ya Jems awa Jɔn, Zɛbɛdi bisa. O fun ya ba gbanko alaazibu kinkan. Doone Yesu fun ŋɔ Simɔn, “Ma ta ɔmi. Ma tum ya nyinsa kpaksirɛ hali wa zinan, amaa lalaknɔ mu kpa tum falirɛ a nyɛ ma di ma nyɛ nara wa a wa tiŋ min.”
11Ba fun bur kaali bɛɛŋ ti nɔ a kpa ba arŋsi ta a la chiŋsi a gil kina maga a tiŋ un.
Yesu Fun Tiibi Zagum
12Yesu funɛ nyɛn tɔ digi nɛɛ, doonee baal naa zagimta chesi o bara maga, fun wa gbiri Yesu suwachak ni a sumi un, “I fu la nɔɔni, i fu tiibi mu wichɔɔr ti nɔu.”
13Yesu fun kpa o nin a gbaŋsi un a ŋɔ, “N daŋni i na alaafɛu. N tiibi hinu.” O funɛ ŋɔ chen ni, zagumti ti vaan gil un ka o na alaafɛ. 14Yesu fun ŋɔ un, “I fiɛŋ i sɛm nandigi ni, amaa kila Koosa dam kɔkɔɔrsi ta digi wati, chen ni o zi koti a na hinu. O na hin, i nyɛ o kɔɔri kɔɔra a nyɛ hin a chi Mosis funɛ biksi ma saha digi chen. Chen la zi biksi nara di i zagumti ti petiu.”
15Amaa laaboor naa Yesu fun tum chen, funɛ mɔɔliu a gbaari. Zɛmɛ kinkan fun wa o wati di ba nu o biksi ti ka o tiibi ba wichɔɔrsa. 16Yesu yaa bur kaali bar boleu o duŋduŋ di o la sumi Koosa.
Yesu Fun Tiibi Naa Naŋgere Awa O Nisa Funɛ Sou
17Wuzu digi Yesu fun a biksi nara ka Koosa kpok nyɛn un ni o kpa un a tiibi wichɔɔrsa. Farisi tim ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ba naa funɛ li Jɛrusalɛm awa tɔsi naa nyɛn Galili pulum awa Judia pulum ni, ba waa funɛ kani a nu o sɛma. 18Nara bɔnɛ fun chuŋi baal naa nisa awa o naŋgere funɛ sou digi. Ba funɛ ya nara banaasiwa a kpa un a sak amaŋka ni a daŋni ba wa Yesu wati. 19Ba wa fun koti a kpa un tel doonani Yesu chiŋi chen, domi zɛmɛ funɛ iiu kinkan. Adaha ba fun zini pɛŋ ti daha a hur bɔ, a kpa ŋmɛnsa a vɔti amaŋka ti luksa naasi a kpa un a tu Yesu suwachak ni a li dɛ ti bambaan ni. 20Yesu funɛ zimu chenani ba se su un kinkan chen, o fun ŋɔ baal naa nisa awa o naŋgere funɛ sou chen, “Mu be, n waa nibine be funɛ gil i tum tagna a nyɛ hinu.”
21Farisi tim ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta funɛ lisi ba bambe niu, “Baal nɔ, baŋ sɛmwa o sɛm chen? Anti la zi koti a gil nara wu tagna a nyɛ ba? See Koosa duŋduŋ la zi koti chen. O sɛm sɛma nan ni, o wara tiŋ Koosa nɔ. O kpa o titirɛ a maksi Koosa.”
22Yesu funɛ piin zimu o tuhu ni chenani ba lisiu a pɛɛsi ba, “Baŋnɛ maa lisi ma bambe ni nan ni? 23Baal naa naŋgere awa o nisa funɛ sou chen, n ŋɔ un di Koosa gil o wu tagna a nyɛ un koo n ŋɔ un di o si a val, o leema bɔm? 24N daŋni ma zimu di n waa nibine be kpak kpok a li tɛɛnɛ nɔ maga ni, chen ni mu zi kotiu a gil nara wu tagna a nyɛ ba.” O fun ŋɔ wichɔɔr ti ni, “Mu sɛm hinu, si chiŋi a la dama.”
25Baal ti fun vaan si chiŋi ba maga suwachak ni a zer o kichɔɔli ti a li lalaga a la pɛgi Koosa. 26Ba naa funɛ chiŋi a nyini un, o fun ya ba alaazibu kinkan. Hansura fun kpak ba ka ba pɛgi Koosa a ŋɔ, “Ya na alaazibu tumau zinan.”
Yesu Fun Yir Livai
27Yesu fun bu si a li dooni. O funɛ la chene, o fun na baal naa ba yir Livai chen. O funɛ kani lampo bar laali nɛɛ a la lampo. Yesu fun ŋɔ un, “Si a tiŋ min a wa.” 28O fun gil o tuma a si tiŋ un a kaali.
29Yesu awa o gantɛl tiŋsi ta fun kaali Livai dama di ba la di diwe. Lampo nilalɛ awa nidamata fun tiŋ Yesu ka ba bɔnɛ la gbaari un ni awa o gantɛl tiŋsi ta ni. Ba maga fun kani a di diwe ta. 30Ba naa funɛ ya Farisi tim ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta bɔnɛ, funɛ na bau ka ba di diwe ta. Ba fun a zulimi a pɛɛsi o gantɛl tiŋsi ta, “Yɛrɛ ma kunyana awa wu tagna tima wa lampo nilalɛ ta lagmi a di diwe?”
31Yesu fun nu chenani ba pɛɛsi a ŋɔ ba, “Nibinsa ba naa kpak alaafɛ, ba wara la lure tiin wati. Amaa ba naa vɛ kpak alaafɛ, ba waa ka le la lure tiin wati. 32N wa wa di n wa yir ba naa nara yir ba nibin were. Ba naa nara yir nibin tagna daharɛ, mu wa.”
Chenani Yesu Gantɛl Tiŋsa Fun Vɛ Vɔu Nɔ
33Doone nara bɔnɛ fun wa ŋɔ Yesu ni, “Yɛrɛ Jɔn gantɛl tiŋsa awa Farisi tim ta gantɛl tiŋsa yaa vɔu nɔ a sumi Koosa ka i waa gantɛl tiŋsi ta vɛ vɔwi?”
34Yesu fun burgi a pɛɛsi ba, “Nar kpa haan ka o chɛnsa tusa bu chɔkuu? Aai. Ba wa zi ya chen. 35Saha naa ba zi wa kpak baal ti a kaali, chen wuzu ba zi wa vɔu nɔɔnau.”
36Doone Yesu fun jɛɛgi jɛɛgi a ŋɔ ba, “Ba wa kpa gar fali a lik takta buni bɔ di o vusi. Ba ka kpa gar fali ti a lik takta buni ti, o zi bukoo chɛɛsi kibuni tiu a gbaari. 37Ba wa kpa sin fali a du sin tɔk buni ni di o vusi. Ba ya chen ni, ka o wa bi a pursi, o zi chɔk tɔk tiu ka sin ti pisi. 38Sin fali daŋni tɔk falirɛ. 39Ma zi zimu di sin buni ti kpak kaali sin fali ti.” (O funɛ biksi ba chene ba zim di o biksi ti ya biksi falirɛ.)
6Chenani Yesu Fun Tum Ju Tim Hiisi Wuzu
1Hiisi wuzu digi Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun la zu kiparɛ tuha aa la. Ba funɛ la chene, lɔsa fun kpak o gantɛl tiŋsi ta ba pini kiparɛ ta a se. 2Farisi tim ta bɔnɛ funɛ na chenani ba tum, ba fun ŋɔ Yesu ni, “Yɛrɛ i gantɛl tiŋsi ta chɔk ya chiili wuzu hiisi?”
3Yesu fun burgi a pɛɛsi ba, “Ma yaa karimi koor Devid wɛ a li Koosa sɛm tɔn ti ni chen, ma wa zim o munn? 4Wuzu digi lɔsa funɛ kpak Devid awa o dɔŋtima, o fun kaali a la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti a la zer boroboro a chɔk a se a kpa nyɛ o dɔŋtim ta ni ba gbanko fun se. Nan boroboro nɔ funɛ chi wa seeliu, see Koosa dam kɔkɔɔrsi ta duŋduŋ funɛ se.”
5Yesu fun bu ŋɔ ba, “Mu waa nibine be dɔ hiisi wuzu ti gbanko.”
Yesu Fun Tiibi Baal Naa Nin Siwɛɛ
6Hiisi wuzu digi funɛ bu wa tel, Yesu fun la zu ba bar lagmi dɛ di o biksi nara. Baal digi funɛ nyɛn doon. O nin fun sou. 7Farisi tim ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta bɔnɛ funɛ nyɛn dooni a nyini Yesu di ba na o zi tiibi baal ti hiisi wuzu tiu koo o wa zi tiibi. Ba funɛ nyiniu di ba na Yesu galimsa a koti a fiksi un. 8Yesu funɛ zim chenani ba lisiu a ŋɔ baal naa nin funɛ sou chen, “Si a wa,” 9a ŋɔ nara tima ni, “Ma zim Koosa chiu. Hiisi wuzu ti ma ya chi di ma ya wu werewa a nyɛ nara ni, akoo ma ya chi di ma ya wu tagniwa a nyɛ nara nii? Ma nyɛ nara miisa koo ma kpu nara, o leemawa maa chi?” 10Yesu fun nyini a go a ŋɔ baal ti ni di o tuuni o nin ti. O fun tuuni o nin ti. O nin ti fun vaan peti.
11Farisi tim ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta, ba paan fun si ba ni kinkan. Ba funɛ na dɔŋa chenani ba zi ya Yesu.
Yesu Fun Lisi O Nitumɛ Nara Fidalɛ
12Yesu fun li dooni a kaali kuŋkule nyuha a sumi Koosa dusum maga. 13Chɔɔsa funɛ wa pisi, o fun yir o gantɛl tiŋsi ta ba wa o wati. O fun lisi ba nara fidalɛ ba tuhu ni a vɔti ba o nitumɛ. 14Ba naa o fun lisi chen sɔna funɛ ya Simɔn (Yesu fun du un sɔn fali Pita), awa o niinbe Andiru, Jems, Jɔn, Filip, Bartɔlɔmi, 15Matiu, Tɔmas, Jems, Alfius be, awa Simɔn naa o pulum wa fun nyɛn o bambi ni, 16Judas, Jems be, awa Judas Iskariɔt naa funɛ li Yesu gantɛl chen.
Yesu Funɛ Biksi A La Tiibi Wichɔɔrsa
17Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun li kuŋkule nyuhu ti a wa tu. Ba naa funɛ nyɛn o wati dooni funɛ iiu kinkan. Ba funɛ la tel tɛɛnɛ doonani mak dɔŋa, ba fun chem zɛmɛ kinkan a li Jɛrusalɛm awa Judia pulum maga ni awa tɔsi naa ba yir Taaya awa Saidɔn a naa funɛ nyɛn teku nɔ ni. 18Ba maga funɛ lagmi doon niu di ba nu o sɛma ka o tiibi ba wichɔɔrsa. Ba naa alizin tagna fun nyɛn ba nyuuni ni aa muksi ba, ba gbanko funɛ wau. Yesu fun tiibi ba maga. 19Koosa kpok ti funɛ nyɛn un ni o kpa tiibi ba. Chendaha nara tima maga funɛ kpaŋi ba titiu di ba gbaŋsi un.
Tu Sɔɔna Awa Tu Chɔka
20Yesu funɛ tiibi wichɔɔrsi ta peti, o funɛ burgi a ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni,
“Ma naa zimɛɛ di ma daŋni Koosa suŋi ma,
o zi wa dɔ mau a nyɛ ma tu sɔɔna.
21Ma naa la daŋni kinkan di ma tiŋ Koosa tutɔ,
o zi nyɛ ma tu sɔɔna lalaknɔ.
Wuzu digi ma zi wa koti a tiŋ un hali a wa peti.
Ma naa tusa chɔkɛɛ ma tum tagna daha,
Koosa zi nyɛ ma tusa sɔɔniu lalaknɔ.
Wuzu digi ma tusa zi wa sɔɔniu a la gali.
22“Nara ha ma a vɛ ma a pini ma zoma a ŋɔ di ma ya tum tagna timawa domi maa tiŋ n waa nibine be daha, ma tusa zi sɔɔniu. 23Koosa funɛ kpa o papaha zenu a chiŋsi o tɔha ni di o nyɛ ma. Chendaha ma nyɛ ma tusa sɔɔni kinkan a la gali. Chene Ju tim nawaalsa funɛ muksi Koosa witinsa, ba naa funɛ nyɛn saha digi, kinkan.
24Yɛrɛ o kaa wa du ma naa vɛ daŋni Koosa suŋi ma lalaknɔ.
O wa zi koti a wa dɔ ma.
25Yɛrɛ o kaa wa du ma naa tiŋ ma tutɔ daŋnɛ lalaknɔ.
Ma nisa kin naa ma kpa ma bambe a tiŋ,
a zi wa petiu wuzu digi.
Yesu o kaa wa du ma naa tusa sɔɔnɛ ni lalaknɔ.
Ma tusa zi wa chɔku ka ma wi.
26“Nara maga yaa nyɛ ma sɔn weriu saha maga, yɛrɛ o kaa wa du ma ni. Ju tim nawaalsa yaa nyɛ witinsa ba naa vɛ zim Koosa sɔn were saha maga.”
Chenani Ya Zi Daŋni Ya Dɔma
(Mat. 5.38-48; 7.12)
27“Maa nu mu sɛm na nɛnɛ. Maa daŋni ma dɔma. Maa tum tum were a nyɛ ba naa ha ma ni. 28Ma sumi Koosa di ba naa ŋɔ nɔɔsa a nyɛ ma na alaafɛ a sumi un a nyɛ ba naa la namsi ma. 29Nandigi mo ma nindil lɛha, ma nyɛ o mo ma ningal lɛha gbanko. Nar zer i takta wewe, ma nyɛ un ma takta zenzen a gbaari. 30Nandigi sumi ma kundɔŋ, ma nyɛ un. Nandigi zer ma kin, ma ta nyɛ o kpa bur waali. 31Ma tum wu were a nyɛ ma dɔŋtim ni a chi chenani maa daŋni ba tum kinyɛ ma.
32“Ma daŋni ba naa la daŋni ma duŋduŋ, chen zi ya Koosa wa lɛmlɛmuu? Hali ba naa la tum tum tagna gbanko daŋni chene. 33Ma tum tum were a nyɛ ba naa tum tum were a nyɛ ma, chen zi ya Koosa wa lɛmlɛmuu? Hali ba naa la tum tum tagna gbanko tum chene. 34Ma kpa ma kina a pɛŋ ba nawara ma zim di ba zi kpa bur wau, chen zi ya Koosa wa lɛmlɛmuu? Hali ba naa la tum tum tagna, gbanko tum chene. 35Ma ta tiŋi a chi ba. Maa daŋni ma dɔma aa tum tum were a nyɛ ba. Ma kpa ma kina a pɛŋ ba, a ta lisi di ba zi kpa bur wau. Ma ya chen, Koosa naa zenee, zi nyɛ ma burgi o titi bisau a kpa o papaha zen a nyɛ ma. Oo suŋi ba naa vɛ zaami un awa ba naa la tum tum tagna. Maa tiŋ a chi un. 36Waa la ɔm nara maga siki. Chendaha ma gbanko kiɔm nara maga wa siki.”
Ma Ta Na Ma Dɔŋtima Galimsa
37“Ma ta na ma dɔŋtima galimsa, chen ni Koosa gbanko wa zi na ma galimsa. Maa gil ma dɔŋtima tum tagna a nyɛ ba, Koosa gbanko zi gil ma tum tagna a nyɛ ma. 38Maa nyɛ ma dɔŋtima kina nawara ba daŋni, chen ni Koosa zi nyɛ ma gbanko kina nawara ma daŋniu. Koosa kpa o kina a nyɛ ma, o wara nyɛ ma kilok. O ka ya nyɛ mau a su hali a la gali. O zi tiŋ chen nyinbaanu a chi chenani maa tiŋ ma dɔŋtima chen.”
39Doone Yesu fun jɛɛgi jɛɛgi a ŋɔ ba, “O bɔmu di nyuluma lɛ lɛrgi dɔŋa. Ba ya chen, ba maga zi chel bɔ niu. 40Nibuksi wa to aa la zi zim kaali o nibiksi. O wa buksi peti, o nyɛ o tuha sɔɔni ka ba mak dɔŋa.
41“O chi danugil nyɛn ma dɔŋtiin se ni ka dagume nyɛn ma se ni. Yɛrɛ ma kaa ya a na danugil ti ma dɔŋtiin ti si ni? 42Yɛrɛ ma ya a ŋɔ ma dɔŋtiin ni, ‘Nyɛ ya lisi danugil ti a ta i si ni ka ma kpak dagume a li ma se ni?’ Ma mur ma titirɛ. Ma te a lisi dagume ti a ta ma se ni, a zi koti a na a lisi danugil ti a ta ma dɔŋtiin si ni.”
Bugil Nɔni Awa Naa Vɛ Nɔni Wɛ
43“Bugil weri wa kinɔn nɔn tagna. Bugil tagin wa kinɔn nɔn were. 44Bugil nɔn nɛɛ, ma ya kpa a zim bugil ti. Koom bugil wara nɔn soom nɔɔna. Kpaglim bugil wara nɔn maŋgo nɔna. 45Nibine bambi chi o kina bar chiŋsirɛ. Kiwere nyɛn dooni, o zi kpa a li sɛmu. Nibine sɛm a li chenani o bambi du nɛɛ.”
Nara Balɛ Sa Ba Damsa
46“Yɛrɛ maa yir min ‘ma kunyana’ a vɛ tum chenani mu ŋɔ ma? 47Nara maga nu mu sɛm na aa tiŋ a, n zi biksi ma chenani ba bambe duu. 48Ba chi nibine naa funɛ hur o dam sɛchik a li gbɛntɛl nyuhu ni a sa zɔŋ. Wuzu digi pula fun su a pal a la mo dam ti. Amaa o wa fun chel, domi o sɛchik ti funɛ kpoku. 49Nara maga nu mu sɛm na aa vɛ tiŋ a, ba waa chi nibine naa vɛ hur o dam sɛchik bar saali. Wuzu digi pul ta fun su a pal a la mo dam ti. O fun vaan chel. Baŋ namsirɛ dam ti tiin namsi ka o chel nan.”
7Yesu Fun Tiibi Lanjima Nihɛɛ Tumtumna
1Yesu funɛ sɛm sɛm ta maga a peti, o fun li dooni a kaali Kapɛrnaum. 2Lanjima nihɛɛ funɛ nyɛn dooni. O tumtum naa o daŋni kinkan, funɛ wi a daŋni siwi. 3Lanjima nihɛɛ ti funɛ nu di Yesu wa tel tɔhɔn tiu, o fun tum Ju tim nihɛɛti bɔnɛ o wati di ba la ŋɔ un o wa tiibi o tumtumna. 4-5Ba fun wa Yesu wati a sumi un nɛnɛ a ŋɔ un, “Lanjima nihɛɛ nɔ daŋni ya walɛu a fun sa ya bar lagmi dɛ a nyɛ ya. Adaha i kpaŋi i titi a wa suŋi un.”
6Doone Yesu fun a tiŋ ba. O funɛ dugli dam tirɛ, o fun chem lanjima nihɛɛ ti chɛnsa nyinbaan ni. Ba fun ŋɔ un, “Ta namsi i titi. Lanjima nihɛɛ ti tum ya di ya wa ŋɔ hin di o wa ya nibin weri naa i zi zu o dama, 7koo o wa i wati o titi. Doonani ya nyɛn nan, i wa sɛm sɛma, o tumtumna na alaafɛu. 8O kpak nihɛɛ zeneu ba naa la zi ŋɔ un chenani o zi tumu. O gbanko kpak lanjimasa ba naa o zi ŋɔ di ba tum tumau. O yaa ŋɔ digi ni di o la. O kaali. O yaa ŋɔ digi ni, kuwa. O wa. O yaa ŋɔ o yom ni, tum nan. O tum chen.”
9Ba sɛm ta fun jɛri Yesu kinkan. O fun burgi a ŋɔ zɛmɛ naa funɛ tiŋ un chen, “Wutirɛ n ŋɔ ma, n funɛ pu Ju tim nidamatau ba naa se su min. Baal naa vɛ ya Ju nan si suuli kaali ma.”
10Yesu funɛ sɛm chen, nitumɛ ta fun bur kaali lanjima nihɛɛ ti dam ti a fun la na ka o tumtum ti na alaafɛ.
Yesu Fun Lɛli Luhaan Be A Li O Sou Ni
11Wuzu naa sakɛɛ, Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta awa zɛmɛ kinkan fun li dooni a kaali tɔhɔn naa ba yir Neen. 12Ba funɛ la tel tɔhɔn ti bulzɔɔnɔ, nara kinkan fun li tɔhɔn ti ni a chuŋi nibin siwi. Nibaal naa funɛ sou chen, niina funɛ ya luhaannɛ. O funɛ lul nibabichɛl duŋduŋnɛ. O wa zɛmɛ kinkan fun li tɔhɔn ti ni aa la di ba la sogli un. 13Yesu funɛ na luhaan ti, o fun kpak un siki ka o tuha chɔk a gbaari. O fun ŋɔ un, “Ta wiili.” 14O fun kaali a la gbaŋsi waga naa ba kpa fɔu un chen. Ba naa funɛ chuŋi un chen toŋ un dau. Yesu fun ŋɔ baal naa sou chen ni, “Bunɔɔn, si.” 15Bunɔɔn ti fun vaan si a kani a sɛm sɛma. Yesu fun kpa un a bur la nyɛ o niin ti ni.
16Zɛmɛ ta funɛ na chenani Yesu fun tum, hansura fun kpak ba kinkan. Ba funɛ pɛgi Koosa a ŋɔ, “Hin ya witiin zen ti.” Ba gbanko ŋɔ, “I wau di i wa suŋi i nara.”
17Laaboor naa Yesu tum wɛ fun li a mɔɔli Judia pulum maga awa tɔsa naa go un.
Jɔn Fun Tum O Gantɛl Tiŋsa Yesu Wati
18Jɔn gantɛl tiŋsa fun ŋɔ un chenani maga Yesu fun tum. O fun yir ba nara balɛ, 19a tum ba Yesu wati di ba la pɛɛsi un, “Hin ya baal naa ya kunyana fun ŋɔ di i kaa wa chen, akoo yaa nyini nandigi nyinbaan nii?”
20Ba funɛ wa tel Yesu wati, ba fun ŋɔ un, “Jɔn naa kpa ni a chaksi nara chen, funɛ tum ya di ya wa pɛɛsi hin, ‘Naa hin ya baal naa Koosa fun ŋɔ di i kaa wa chen, akoo yaa nyini nandigi nyinbaan nii?’ ”
21A wuzu ti Yesu funɛ tiibi wichɔɔr damatau a duŋni alizin tagna a li ba bɔnɛ ni a nyɛ nyulum damata se lɛli ba na. 22Yesu fun ŋɔ ba naa Jɔn tum chen ni, “Ma bur kila gantɛl a la ŋɔ Jɔn ni chenani ma nu a na. Nyuluma bukoora nau, gbarigisa val, ka mu tiibi zaguma gbanko. Diŋgbiti tima gbanko nuu, ka n fun lɛli nara a li ba sou ni. Fara timnɛɛ mu gbanko fun sɛm Koosa laaboor weri ti a nyɛ. 23Ba naa vɛ beeli mu wɛ, ba tusa sɔɔnɛu.”
24Jɔn gantɛl tiŋsi ta funɛ bur a la o wati, Yesu fun burgi a ŋɔ zɛmɛ ta ni Jɔn wɛ. O fun ŋɔ ba, “Ma funɛ li a kaali Jɔn wati nyabaan ni chen, baŋnɛ ma funɛ daŋni ma na? Ma funɛ daŋni ma na bambi bilɛ tiinnɛɛ? 25Ma funɛ daŋni ma li na baal digi ka o laari kilaarɛ weree? Ba naa la laari kilaarɛ were a chi chen, nyɛn koor damsi nɛɛ. 26Ma funɛ daŋni ma li na, Koosa witinsi ta digirɛɛ? Mu funɛ ŋɔ mau di ma funɛ na nibine naa kaali Koosa witinsi ta magau. 27Ba funɛ sɔbi Jɔn wɛu a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi di Koosa ŋɔ,
‘Mu nitumi nɛɛnɛ. Mu zi te tum unu i suwachak ni o la kɔɔri nyinbaan a nyɛ hin.’
28Wutirɛ mu sɛm ma, Jɔn kaali nara maga ba naa funɛ nyɛn o piili ti ni. Amaa naa ya gantɛl tiŋna a li Koosa koor ti ni, waa kaali Jɔn.”
29Nara maga awa lampo nilalɛ, ba naa funɛ nu Yesu sɛmau, ba funɛ piin na ba galimsau a li Koosa wati a nyɛ Jɔn chaksi ba wa ni ni. 30Amaa Farisi tim ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta ka funɛ vɛu di ba wa zi nu Koosa nɔ a nyɛ Jɔn chaksi ba.
31Yesu fun bu ŋɔ ba, “Mu daŋni n ŋɔ ma chenani zinan nara du. 32Ba chi bichɛsa ba naa lagmi a kani yau ni a yir ba dɔŋtima a ŋɔ ba, ‘Ya funɛ mo guro a du ma, amaa ma ka wa funɛ gɔ. Ya funɛ lɔ zɛɛm boolau, amaa ma tusa ka wa fun chɔk.’ 33Jɔn naa funɛ chaksi nara wa ni ni chen, funɛ wa a vɔu o nɔ, nara maga fun ŋɔ di alizin tagin kanɛ o nyuhu ni. 34N waa min nibine be funɛ wa a vɛ vɔu n nɔ, nara maga fun ŋɔ di, ‘Ma nyini baal nɔ. O ya pumpo tiinnɛ a la nyɔ sin kinkan. O ya lampo nilalɛ chɛnnɛ awa ba naa la tum tum tagna gbankore.’ 35Koosa biksi nara o wuti nyinbaan a naa kurgɛu.”
Yesu Fun La Di Diwe Farisi Tim Dam Ni
36Wuzu digi Farisi tim ta nidigi fun ŋɔ Yesu ni di o wa o dama o wa un di diwe. Yesu fun kaali a la lagmi un ni ba di. 37Haan digi funɛ nyɛn tɔhɔn ti ni a ya tum tagna tiina. O funɛ nu di Yesu wa Farisi tim ta nidigi la di diwe, o fun zer nu naa sɔɔra weree ka o nyɛn luluk ni a la zu dam ti. 38O fun wa gbiri Yesu chakpal ni. O fun a wi ka o sini chesi a pɔr Yesu naŋgere. O fun kpa o nyuk ziŋɛ a fiisi a a hul. O fun mɔksi a a biti nu naa sɔɔra weree a du o naŋgere ta ni. 39Farisi tim ta baal naa funɛ yir Yesu di o wa ba di diwe chen, funɛ na chenani nihaan ti tum, o fun lisi o bambi ni, “Baal nɔ sir ya Koosa witinsa ta digirɛ, o fu zi zim di haan naa la gbaŋsi un nan, ya tum tagna nitumirɛ.”
40Yesu fun ŋɔ un, “Simɔn, n daŋni n ŋɔ hin wu digirɛ.”
O fun ŋɔ, “Mu kunyana, ŋɔ min.”
41Yesu fun bukoo a ŋɔ un, “Nara balɛ funɛ nyɛn dooni. Ba fun wa pɛŋ malɛ a li malɛ tiin wati. Digi funɛ pɛŋ sidi tusugsa nyuunwa, digi ka pɛŋ sidi tusuga. 42Nara balɛ ta maga wa fun koti a bɔ un malɛ ta, adaha malɛ tiin ti fun gil malɛ ta a nyɛ ba. Nara balɛ ta tuhu ni, anti funɛ daŋni un kinkan?”
43Simɔn fun ŋɔ un, “Naa funɛ pɛŋ sidi tusugsa nyuun ka malɛ tiin ti fun gil a nyɛ un chen.”
Yesu fun ŋɔ un, “I sɛm wutirɛ. 44Kina haan nɔ nyɛn bar nɔ. N funɛ wa zu i dam ti, i wa fun kpa ni a nyɛ min di n sɛm n naŋgere, amaa waa ka funɛ kpa o sini a sɛm mu naŋgere ta a fiisi a a hul awa o nyuk ziŋɛ ta ni. 45N funɛ wa zu i dam ti, i wa fun zaami min wa mɔksi ni, amaa o waa ka wa fun gil mu naŋgere ta mɔksi. 46I wa fun biti nu a du n nyuhu ni di i nyɛ min jirima, amaa o ka wa tɔ mu naŋgere ta maga wa nu naa sɔɔra were ni. 47N ŋɔ hinu di mu gil o tum tagna a nyɛ un. Chendaha o biksi di o daŋni minu kinkan. Ba naa la tum tum tagna tama ka n gil nyɛ ba, ba gbanko daŋni min tamnɛ.”
48Doone Yesu fun burgi a sɛm haan ti ni, “N gil i wu tagnau a nyɛ hin.”
49Ba naa maga awa Simɔn wa Yesu funɛ kani a di diwe chene, ba fun ŋɔ dɔŋ ni, “Anti ya baal nɔ o koti a gil nara wu tagna a nyɛ ba nan?”
50Amaa Yesu funɛ ŋɔ haan ti niu, “Kila dama. I si suuli nyɛ mu gil i tum tagna a nyɛ hin.”
8Nihaan Ba Naa Funɛ Gba A Suŋi Yesu
1Wuzu bile wuzu Yesu wa a gantɛl tiŋsa fidalɛ ta fun gba a zu tɔ damata awa tɔ wisa a biksi Koosa laaboor weri ti di o daŋni o dɔ narawa. 2-3Nihaan ba naa o fun a tiibi wichɔɔrsa a duŋni alizin tagna a li ba ni chen bɔnɛ, ba waa funɛ tiŋ un a suŋi un a li ba kin ni. Ba nara batora sɔna funɛ ya Meri, naa ba funɛ yir Magdala, Joana, awa Suzana. Joana baal naa ba funɛ yir Kuza, funɛ ya koor Hɛrɔd dam nihɛɛ.
Yesu Fun Ŋɔ Ba Nipari Naa Zaasi Kiduha Wɛ
4Nara kinkan fun li tɔsi naa go dooni a wa Yesu wati. Zɛmɛ kinkan funɛ lagmi dɔŋ ni, o fun jɛɛgi jɛɛgi a ŋɔ ba, 5“Baal digi funɛ nyɛn doon a fun si a kaali o ŋmaha di o la zaasi kiduha. O funɛ zaasi chene, kiduhu ti bɔnɛ fun chesi nyinbaan ni ka o nɔsi a ni. Zimebisa fun wa pini a naa chesi nyinbaan ti ni chen maga a di. 6Bɔnɛ fun chesi buŋkula tuhu ni. Doon hɛɛri ta wa fun kpak sɔnsɔn. Chendaha kiduhu ti fun nyu a fiimi a siti. 7Kiduhu ti bɔnɛ ka fun chesi sɔta bar nyɛni ni a nyu a zini. Sɔti ta gbanko fun nyu a si a tɔ a. Chendaha a wa fun koti a lul. 8Bɔnɛ ka fun chesi tɛɛn weri ni a nyu a zini a lulsi kɔkkɔkwa a bi nɛnɛ.” Doonee Yesu fun ŋɔ ba, “Ma naa kpak diŋsa aa nu, maa nu nɛnɛ.”
Chenani Yesu Fun Jɛɛgi Jɛɛgɛ A Nyɛ Nara Ni
9O gantɛl tiŋsi ta fun ŋɔ Yesu ni di o ŋɔ ba jɛɛgi ti mun. 10O fun ŋɔ ba, “Koosa funɛ kpa o koor ti kin naa o fun kpa a sogli chen a chiŋsi a nyɛ ma a li gbampulim ni di ma zim a muna. Ba naa ka la nu mu wati, ba kpak seu a vɛ naali. Mu ŋɔ bau, ba ka wa zim mu sɛm ta mun. Chendaha mu jɛɛgi jɛɛgɛ a nyɛ ba.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Nipari Naa Zaasi Kiduha Chen Mun
11“Ma nyɛ mu ŋɔ ma jɛɛgi ti mun. Kiduha ti chi Koosa laaboor weri tirɛ. 12Kiduha naa funɛ chesi nyinbaan ti ni chen chi o laaboor weri naa nibinsa nurɛ. Sintana fun si lalaga a wa yisi laaboor ti a li ba bambe ni, chen ni ba se wa zi su un. Koosa wa zi koti a yisi ba a li ba tum tagna ni. 13Kiduha naa funɛ chesi buŋkul ta tuhu ni chen chi ba naa nu laaboor weri ti ka ba tusa sɔɔni. Amaa laaboor ti wa fun ta lur ta ba ni. Ba funɛ tiŋ tamnɛ, amaa saha naa namsi wa kpak ba chen laaboor weri ti daha, ba vɛ un a bu vɛ tiŋi. 14Kiduhu naa funɛ chesi sɔti ta bar nyɛni ni chen chi ba naa nu laaboor ti, amaa tɛɛnɛ maga wi yaalɛ awa ba malɛ daŋni kinkan wa zu ba bambe ni a chɔk laaboor weri ti, chen ni o wa koti a lul ba tusa ni. 15Kiduha naa funɛ chesi tɛɛn weri ni chen chi ba naa nu laaboor weri ti ka ba bambe kpak un a tiŋ un nɛnɛ. Ba waa kpak kanyita a lulsi kinkan.”
Nar Suk Fitina, Leene O Kpa Un A Chiŋsi?
16Doone Yesu fun pɛɛsi ba, “Nar suk fitina, o zi bu kpa tempile a chik un niu koo o zi kpa un a chiŋsi o bar chiŋsi niu o chaani kinkan?
17“Kin naa maga soglee, a maga zi wa li gbampulimu, chen ni ma zi na au.
18“Ma doso a kinu mu biksi nɔ nɛnɛ. Nar la nu nɛnɛ, Koosa zi suŋi unu o zim a gbaari. Nar ka vɛ nu nɛnɛ, tam naa o zim chen, Koosa zi yisi au o wati.”
Yesu Nitiŋɛ Ya O Wuti Walɛ
19Yesu funɛ sɛm chene, o niina awa o niinbisa fun wa tel a wa chiŋi dam ti dentil ni. Ba wa fun koti a wa o wati zɛmɛ ta daha. 20Nandigi fun wa ŋɔ un di o niina awa o niinbisa nyɛn dentil ni a pɛɛsi o wɛ.
21Yesu fun ŋɔ ba naa nyɛn doon maga ni, “Ba naa maga nu Koosa laaboor weri ti a tiŋ un, ba waa ya mu numa awa mu niinbisa.”
Yesu Fun Jiŋ Peha
22Wuzu digi Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ma nyɛ ya zu arŋa a la ji bɛɛŋ ti jibaŋ kinkin ti.” Ba fun zu aa la. 23Ba funɛ la chene, pe kpok fun wa si aa viigi. O fun a mo arŋ ti kinkan, a teŋ ni ti a du arŋ ti tuhu ni o daŋni o lim. Ba funɛ nyɛn bar tagin nɛɛ kinkan. Amaa Yesu funɛ chɔ dore. 24O gantɛl tiŋsi ta fun a laasi un a ŋɔ, “Ya kunyana, yaa daŋni ya sou. La ya a ta.”
Yesu fun si o do ti ni a ŋɔ pehe ti ni di o chiŋi a ŋɔ ni ti ni di o du balimm. Pehe ti fun chiŋi. Ni ti gbanko fun a du balimm, hali o wa fun a dam tama. 25O fun ŋɔ ba, “Ma se wa su minn?” O fun ya ba alaazibu kinkan ka hansura zu ba.
Ba funɛ pɛɛsi dɔŋa, “Baal nɔ, baŋ nibine ya un? Hali o koti a sɛm sɛma peha awa ni wati a nu o nɔ.”
Yesu Fun Tiibi Alizin Tagna A Li Nar Ni
26Ba funɛ la ji bɛɛŋ jibaŋ kinkin ti, ba fun wa tel Gadaria tima pulum. 27Baal digi funɛ nyɛn doon a kpak alizin tagna o nyuhu ni. Kundɔŋ wa fun tɔ o bara. O fun nyɛn hugilsa bar nyɛn nɛɛ. 28-29Nara yaa fun kpa zɔglɛ a vɔti o naŋgere awa o nisa hali ba wa ku, amaa alizin tagni ta yaa fun siu a kasi a maga a duŋni un o kaali nyabaan. Yesu funɛ wa li arŋ ti ni, baal ti fun chɔ a wa gbiri o suwachak ni a zaami un. Yesu fun ŋɔ alizin tagin ti ni di o li baal ti ni. O fun tɛsi kinkan a pɛɛsi un, “Baŋnɛ ii daŋni n wati, i waa Yesu, Koosa zen be? Kinyini Koosa a gil mu muksi.”
30Yesu fun pɛɛsi un, “I sɔn ya baŋa?”
O fun ŋɔ di o sɔn ya ‘zɛmɛ’. Alizin tagna damata funɛ nyɛn un ni. Chendaha o fun ŋɔ chen. 31Alizin tagni ta fun sumi Yesu di o wa zi tum a a li a bar leli ti ni.
32Kurchusa funɛ nyɛn kuŋkule nyuhu ni a di diwe. Alizin tagni ta fun a sumi Yesu di o nyɛ ba la zu kurchusi ta ni. O fun nyɛ a nyinbaan. 33A fun li a la zu a ni. Kurchusi ta fun si a chɔ a la wilsi a chesi bɛɛŋ ni ti ni. Ni ti fun di a maga.
34Ba naa funɛ nyini kurchusi ta chen, ba fun chɔ kaali dama a la ŋɔ ba naa nyɛn dooni awa ba naa ba pu kɔha ti ni. 35Tɔhɔn ti tima fun li a wa Yesu wati di ba la na kin naa yɛɛ. Ba fun wa na baal naa alizin tagna kinkan fun kani un ni chen laari gar a kani Yesu suwachak ni. O wa fun bu a zu galɛŋa. Hansura fun kpak ba. 36Ba naa funɛ nyɛn dooni a na chenani funɛ ya alizin tagni ta awa kurchusi ta, ba fun ŋɔ ba naa wa chen. 37Ba funɛ nu ba sɛm chen, hansura fun kpak ba maga kinkan. Ba fun wa sumi Yesu di o li ba pulum ni. Saha naa o fun si a la zu arŋ ti chen, 38baal naa funɛ kpak alizin tagni ta chen, fun wa sumi Yesu di o nyɛ o tiŋ un ba la.
Yesu fun ŋɔ un, “Aai. 39Kila i dam walɛ wati a la ŋɔ ba chenani Koosa suŋi hin.”
O fun kaali a la ŋɔ tɔhɔn ti maga nara ni chenani Yesu fun ya nyɛ un.
Yesu Fun Tiibi Ju Tim Nihɛɛ Nihabichɛla
40Yesu fun la ji bɛɛŋ ti jibaŋ kinkin ti. O funɛ la tel dooni, zɛmɛ kinkan fun piin chiŋi dooni a pɔ un. Ba tusa fun sɔɔni kinkan ba na un chen. 41Ba bar lagmi dɛ nihɛɛ digi funɛ gbaari zɛmɛ ta ni. O sɔn funɛ ya Jairus. Saha naa o fun wa na Yesu, o fun la gbiri o suwachak ni a sumi un, 42“Mu kpak nihabichɛl bɛgim duŋduŋnɛ. O ya bun fidalɛwa. O wiu a daŋni o sou. Kuwa mu dama a wa suŋi min.” Yesu fun tiŋ Jairus a kaali.
Nara kinkan gbanko funɛ tiŋ un aa zaksi un. 43Nihaan digi funɛ nyɛn doon a kpak wichɔɔr digi bun fidalɛ. O fun ya nin ka o vɛ peti. O fun a chɔk o malɛ maga a nyɛ luri tim ni, amaa nandigi wa fun koti a tiibi un. 44O fun zu zɛmɛ ta ni a la pu Yesu a gbaŋsi o kilaarɛ gantɛl. O funɛ la gbaŋsi o kilaarɛ ti chen, o nin ti fun vaan teŋ. 45Yesu fun a burgi gantɛl a pɛɛsi zɛmɛ ta, “Anti gbaŋsi mu takta nan ni?”
Ba maga fun tɔ ka Pita ŋɔ, “Mu kunyana, i waa na zɛmɛ ta la ŋmurgi nan ni ka i pɛɛsi nan nii?”
46Yesu fun ŋɔ un, “Nandigi gbaŋsi min, domi mu kpok ti bar digi li min ni.” 47Haan ti wa fun bu koti a sogli o titi a li zɛmɛ tima ni. Hansura fun a kpak un kinkan. O bara fun a jigiri. O fun wa gbiri o suwachak ni a ŋɔ un chenani o gbaŋsi o takta a vaan na alaafɛ. Zɛmɛ ta maga fun chiŋi a go un a nu chenani o sɛm Yesu ni. 48Yesu fun ŋɔ un, “N be, i si suuli nyɛ i na alaafɛu. Kila dama awa tu sɔɔn ni.”
49Yesu ha funɛ vɛɛn a sɛm, baal digi fun a li ba bar lagmi dɛ nihɛɛ ti dama a wa nihɛɛ ti wati a ŋɔ un, “I be nihabichɛl ti sowu. Ta bu muksi nibiksi ti di o waali.”
50Yesu fun nu chenani ba sɛm chen a ŋɔ nihɛɛ ti, “Ta nyɛ o muksi hin. Nyɛ i si su min ka o zi o sou ni.”
51O funɛ la tel nihɛɛ ti dama, o fun nyɛ Pita, Jɔn, Jems awa be ti nyana awa o niina duŋduŋ gbaari un ni a zu. 52Ba naa funɛ nyɛn dam ti ni chen, fun a chɛɛmi a la wi kinkan. Yesu fun ŋɔ ba, “Yɛrɛ ma wi nan? Be ti wa sou. O chɔ dore.”
53Ba funɛ zimu di be ti sou. Chendaha ba fun a mɔmsi un. 54O fun la zu be ti dɛ chɔɔli ti a kpak o nin a ŋɔ un, “N be nihabichɛla, kisi.” 55Nihabichɛl ti fun vaan si o sou ni. Yesu fun ŋɔ di ba ya diwe a nyɛ un. 56O fun ya o nyana awa o niina alaazibu kinkan. Yesu fun ŋɔ ba kpok ni, “Ma ta nyɛ nandigi zim kinkin naa yɛɛ.”
9Yesu Fun Tum O Gantɛl Tiŋsa Baa Tiibi Nara
1Wuzu digirɛ Yesu fun yir o gantɛl tiŋsa fidalɛ ta ba wa o wati. Waa funɛ nyɛ ba kpok di ba duŋni alizin tagna a li nara ni a kitiibi ba wichɔɔrsa. 2O funɛ daŋni o tum bau ba la biksi nara di Koosa daŋni o dɔ bau. 3O fun ŋɔ ba, “Ma wa kaa la ma fiɛŋ ma zer buna a chi kapursa, diwe, malɛ, koo taktasa lɛ. 4Ma wa la tel tɔha, ma nyɛn dam bɛgim naa ba nyɛ ma di ma chɔ chen, hali a wuzu naa ma wa li tɔhɔn ti ni. 5Amaa ma wa zu tɔ digi ka tɔhɔn ti nara vɛ la ma duuli, ma li dooni a piisi ma naasa hɛɛra a ta, chen ni ba zi zim di a li ba nɛɛ. O wa li ma ni.”
6O funɛ sɛm chen peti, o gantɛl tiŋsi ta fun gba kaali tɔsi ta maga a la biksi nara Koosa laaboor weri ti wɛ a la tiibi nidamata.
Chenani Yesu Fun Tum Muksi Hɛrɔd Kinkan
7Hɛrɔd naa funɛ ya Galili tim koor chen, funɛ nu chenani Yesu gantɛl tiŋsi ta fun tum chen, o fun a muksi un kinkan. O fun nu ka nara bɔnɛ sɛm di Jɔn naa la chaksi nara wa ni ni chen si o sou niu. 8Bɔnɛ fun ŋɔ di Koosa witiina Ɛlaija funɛ bur wa. Bɔnɛ ka ŋɔ di Koosa witinsi ta digi si o sou ni. 9Hɛrɔd fun ŋɔ o titi ni, “Min funɛ teŋ Jɔn nyuha. Anti ya baal nɔ mu nu o wɛ nan?” Chen saha ti o funɛ kpaŋiu di o na Yesu.
Yesu Fun Kpa Diwe A Dɛɛsi Nara Tusugsa Nyuu
(Mat. 14.13-21; Maak 6.30-44; Jɔn 6.1-14)
10Yesu nitumɛ fidalɛ ba naa o fun tum chen, bur wa o wati a ŋɔ un kin naa maga ba tum. Ba funɛ sɛm peti, o wa ba fun kaali tɔhɔn naa ba yir Bɛtseida chen ba duŋduŋ. 11Zɛmɛ ta funɛ nu di ba kaalu, ba fun tiŋ ba kaali. Yesu fun la ba du a biksi ba Koosa koor ti wɛ a tiibi ba wichɔɔrsa.
12Nha funɛ wa dugli cheli, o gantɛl tiŋsa fidalɛ ta fun wa ŋɔ un, “Bar nɔ ya nyabaannɛ. Nyɛ zɛmɛ ta kila ŋmaana awa tɔ wisa a naa go bar nɔ a la yau diwe a di a dɛu bar hiisi.”
13Yesu fun ŋɔ ba, “Ma titi nyɛ ba diwe ba di.”
Ba fun pɛɛsi un, “Ei, yɛrɛ ya kaa ya na diwe a nyɛ nara nama ni ba di? Ya kpak boroborosa nyuu awa nyinsa lɛwa ya wati bar nɔ.” 14Nara tusugsa nyuu funɛ nyɛn doon a daŋni ba di diwe.
Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni di ba nyɛ nara tima maga kani pukpuka a la tel fumnyuu.
15Ba fun tiŋ chenani o sɛm chen a nyɛ ba maga kani. 16Doone Yesu fun zer boroborosa nyuun ta awa nyinsa lɛ ta a nyini buudaha ni a sumi Koosa a du a ni a chɔksi a nyɛ o gantɛl tiŋsi ta ni di ba kpa a bɔni nara tima. 17Ba maga fun se puŋ. Ba funɛ se peti chen, Yesu gantɛl tiŋsi ta fun pa ba kidikaalɛ tima a su chenchisa fidalɛ.
Chenani Pita Fun Sɛm Yesu Wɛ
18Wuzu digi Yesu funɛ sumi Koosa o duŋduŋ, o gantɛl tiŋsi ta fun wa o wati. O fun burgi a pɛɛsi ba, “Yɛrɛ nibinsa yaa yir min?”
19Ba fun ŋɔ, “Bɔnɛ yaa yir hin Jɔn naa la chaksi nara wa ni ni chene. Bɔnɛ yir hin Ɛlaija. Bɔnɛ ka ŋɔ di Koosa witinsi tima digi bur wa.”
20O fun pɛɛsi ba, “Yɛrɛ ma ka yir min?”
Pita fun ŋɔ, “Hin ya Kristo naa Koosa fun ŋɔ di o zi wa tumu wuzu digi chen.”
Yesu Fun Sɛm Di O Zi Namsiu A Sou
(Mat. 16.20-28; Maak 8.30–9.1)
21Yesu fun ŋɔ ba, “Ma doso ma ta ŋɔ nandigi ni chen wɛ. 22Ba zi wa ya n waa nibine be n namsi kinkan. Tɔhɔn nihɛɛta, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta zi wa vɛu a kpu min, amaa wuzu butora wuzu n zi si a li mu sou niu.”
23Doone o fun burgi a ŋɔ zɛmɛ ta ni, “Nar la daŋni o tiŋ min, o vɛ o tutɔ a zer o daakakli a baasi aa tiŋ min. 24Nar la daŋni o si sɛrɛ wa o titi nyɛni, o zi wa chelu. Nar kpa min a te o tutɔ nyɛni, o zi wa na Koosa mi fali tiu. 25Nar koti a na tɛɛnɛ nɔ maga lɛmlɛm, baŋ nyɔɔra o wa di? O wa zi wa na Koosa mi fali ti. 26Nar kpa hiisa a du mu biksi nɔ ni lalaknɔ, saha naa n waa nibine be wa bur wa awa Koosa jirima awa o malaikasi ta, n gbanko zi wa kpa hiisa a du un niu. 27Maa nu mu wati. Ma bɔnɛ nyɛn bar nɔ, ma wa zi sou hali Koosa zi wa dɔ nara awa kpok ni.”
Chenani Yesu Se Fun Chaani A Chi Nha
28A wuzu bunɔra gantɛl ni Yesu funɛ daŋni o la sumi Koosa. O fun yir Pita, Jems awa Jɔn ba la zini bi digi nyuha. 29Yesu funɛ sumi Koosa chene, o si nyine fun a chɛrgi ba suwachak ni. O kilaarɛ gbanko fun chɛrgi a pilimi kinkan aa chaani. 30Ɛlaija awa Mosis fun vaan yɛli a wa li Yesu wati a sɛm sɛma. 31Ba bara awa ba kilaarɛ gbanko funɛ chaaniu. Yesu wa ba fun sɛm di o wa zi vusi ka o tiŋ Koosa tutɔ a la sou Jɛrusalɛm ni. 32Pita awa o dɔŋtima funɛ chɔ dore. Ba fun yɛrsi a na Yesu wa nara balɛ ta ka ba chaani. 33Nara balɛ ta fun saksi di ba la, Pita fun ŋɔ Yesu ni, “Mu kunyana, o ya wu werire ya nyɛn bar nɔ nan. Nyɛ ya du lɛuwa atora a nyɛ ma, chen ni i kpak kibɛgim, Mosis kpak kibɛgim, Ɛlaija gbanko kpak kibɛgim.” O wa zim chenani o sɛm.
34O funɛ sɛm chene, dobaal fun wa tɔ ba, zuuuu. Dobaal ti yaali fun nyɛ hansura kpak Yesu gantɛl tiŋsa nara batora ta. 35Ba fun nu ta dobaal ti ni ka o ŋɔ, “Mu be nɛɛnɛ mu fun yisi a nyɛ mu titi ni. Maa nu o sɛma.”
36Ba funɛ nu peti, ba wa fun bukoo na nandigi amaa Yesu duŋduŋ funɛ nyɛn ba wati dooni. Ba wa Yesu funɛ li bi ti nyuha a tu wa, ba wa fun ŋɔ nandigi ni chenani ba na.
Yesu Fun Duŋni Alizin Tagin A Li Be Digi Ni
37Chɔɔsa funɛ wa pisi, zɛmɛ kinkan fun wa Yesu wati. 38Zɛmɛ ta nidigi fun ŋɔ un, “Mu kunyana, nyini mu be bɛgim nɔ bar nɔ. 39Alizin tagin nyɛn un ni a yaa nyɛ o huusi. O bara maga yaa gigmi o chel tɛɛnɛ ni ka nantɔ fukla li o nɔ ni. O nyɛ o namsi kinkan a vɛ li un ni. 40N sumi i gantɛl tiŋsi ta di ba duŋni alizin tagin ti a li mu be ti ni. Ba wa fun koti a duŋni un.”
41Yesu fun burgi a ŋɔ zɛmɛ ta ni, “Ma zinan nara tum tum tagniwa ka ma se vɛ su min. Saha yɛrɛ mu kaa nyɛn ma wati hali ma wa zim min? Saha yɛrɛ n zi ya ma kanyita?” O fun ŋɔ be ti nyan ni, “Kpa i be ti kuwa mu wati.”
42O funɛ kpa be ti a wa, alizin tagin ti fun si un ni kinkan a zer un a lɔ tɛɛnɛ ti ni. Yesu fun ŋɔ alizin tagin ti ni o li be ti ni ka o tiibi un a nyɛ o bur kaali o nyan ti wati.
Yesu Fun Bu Sɛm O Sou Ti Wɛ
43O ya zɛmɛ ta alaazibu kinkan di Koosa funɛ nyɛ Yesu o kpok zenu di o tum chen. Kin naa maga Yesu funɛ tum ya ba alaazibu chene, o fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, 44“Ma ta suglɛ chenani mu ŋɔ ma. Ba zi wa kpa n waa nibine beu a du nara nisa ni.” 45Amaa o sɛm ta mun funɛ sogli ba wati. Chendaha ba wa fun zim a mun a la ɔm di ba pɛɛsi un.
Anti Ya Nihɛɛ A Li Ma Tuhu Ni?
46Wuzu digi Yesu gantɛl tiŋsi ta funɛ di naa kaa ya nihɛɛ amɔrɛ. 47Yesu funɛ zim kinkin naa nyuhu ni ba di amɔrɛu, o fun zer be a chiŋsi o chakpal ni, 48a ŋɔ ba, “Nar la be nɔ a du di oo tiŋ min daha, minnɛ o la du chen. Nar la min, naa tum min chene o la du. Nar kpa o titi a burgi bichɛl tiina a tum a nyɛ o dɔŋtim ni, waa ya suwachak tiina.”
Ba Naa La Tum Yesu Tuma Wɛ
49Jɔn fun ŋɔ un, “Mu kunyana, ya funɛ na baal digirɛ ka o kpa i sɔn aa duŋni alizin tagna a li nara ni. O wa fun ya ya nidigi. Chendaha ya fun ŋɔ un di o gil.”
50Yesu fun ŋɔ o wa o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ma bu na un ka o ya chen, ma ta nyɛ o gili. Nar wa ya vɛ yo dɔŋa, ya wa un ya nibɛgimnɛ.”
Chenani Samaria Tima Fun Vɛ Di Ba Wa La Yesu A Du
51Saha naa wuzu fun wa dugli di Yesu bur kila Koosa tɔhɔn ti, o fun kpak un o bambi ni di o bur a la Jɛrusalɛm. 52O fun te tum ba naa tiŋ un bɔnɛ o suwachak ni di ba la tel tɔ digi ba saksi a pɔ un. Ba naa ba funɛ yir Samaria tima funɛ nyɛn dooni. 53Yesu funɛ la tel dooni, ba wa fun la un du. Ba funɛ zimu di o nyɛn nyinbaan nɛɛ a la Jɛrusalɛm. 54O gantɛl tiŋsi ta, Jems awa Jɔn, funɛ nu chenani tɔhɔn ti tima fun sɛm, ba pɛɛsi Yesu ni, “Ya kunyana, i daŋni ya yir Koosarɛ o kpa din a li buudaha a wa chɔk baa?”
55Yesu fun burgi a zulimi ba a ŋɔ di ba si dooni. 56Ba fun kaali tɔ digi.
Ba Zi Ya Yesu Gantɛl Tiŋsau
57Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni aa la, baal digi fun wa ŋɔ Yesu ni, “N saksɛu di n tiŋ hin a la doonani ii la.”
58Yesu fun ŋɔ un, “Helsa nyɛn bɔ ni ka zimebisa nyɛn zaŋ ni, amaa n waa nibine be, n wa kpak doonani n zi chɔ a chɔ do.”
59Yesu fun ŋɔ baal digi ni, “Tiŋ min.” Amaa o funɛ ŋɔu, “Mu kunyana, n gbanko daŋni n tiŋ hinu, amaa nyɛ mu te a la sogli mu nyana.”
60Yesu fun ŋɔ un, “Tiŋ min lalaknɔ a la biksi nara di Koosa daŋni o dɔ bau. Nyɛ ba naa vɛ tiŋ min sogli un.”
61Baal digi fun wa ŋɔ Yesu ni, “N zi tiŋ hinu, amaa nyɛ mu te la chausi mu dam walɛ.”
62Yesu fun ŋɔ un, “Nar tiŋ min a la nyini gantɛl ni, mu wa kilisi un o biksi nara Koosa koor ti wɛ.”
10Yesu Fun Tum O Gantɛl Tiŋsa Nara Fumnɔpɛ Dalɛ
1Wuzu bilɛ wuzu Yesu funɛ lisi nara fumnɔpɛ dalɛwa di ba te o suwachak aa la zu tɔsi naa o kaa wa biksi chen. 2O fun ŋɔ ba, “Kikumɛ damata funɛ nyɛn a daŋni kumi, amaa tumtumsi tama funɛ nyɛn. Ma sumi kikumɛ ta tiina di o kpa tumtumsi nidamata a wa gbaari ba ni. 3Mu la tum ma di ma la a chi chenani nar ya tum piisibisa gbesa bambaan ni chen. 4Ma waa la, ma ta zer buna a chi kapursa awa bɔtɛ koo natausa. Ma ta chiŋi aa sɛm sɛma nyinbaan ni. 5-6Ma wa la tel dam digi a zu ka ba la ma a du, ma zaami ba a ŋɔ, ‘Koosa nyɛ ma bar sɔɔna’. Ba ka vɛ la ma duuli, Koosa wa zi nyɛ ba. 7O deŋlu wa tumtumna kila o bɔta. Chendaha ma na dam naa nara zi zaami ma. Ma nyɛn dooni a di diwe aa kinyɔ kina maga ba kpa nyɛ ma. Ma ta nyɛn a go damsa. 8Ma la zu tɔha ka ba naa nyɛn dooni chen zaami ma, ma di diwe naa ba kpa nyɛ ma. 9Ma tiibi ba wichɔɔrsa aa ŋɔ ba naa nyɛn dooni chen, ‘Saha ti telu di Koosa dɔ nara’. 10Ma la zu tɔha ka ba naa nyɛn dooni chen vɛ zaami ma, maa gba a val nyinbaanisi ni a ŋɔ nara maga ni, 11‘Ya funɛ wa di ya biksi ma di saha ti telu di Koosa dɔ nara, amaa ma vɛ nu ya sɛma. Chendaha ya kpa ma tɔhɔn ti hɛɛra a naa nyɛn ya naŋgere ni chen a pisi a a ta.’ 12Maa nu mu sɛm na. A wuzu naa Koosa kaa wa di tɛɛnɛ nɔ maga nara sɛria, o zi wa kpak Sɔdɔm tima sikiu a kaali tɔhɔn ti tima.”
Tɔsi Tima Wa Fun Nyɛ Ba Se Su Yesu
13“Ma Kɔrezin tima, yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma Bɛtseida tima, yɛrɛ o kaa wa du ma gbanko ni? N fu tum alaazibu tum na a li Taaya awa Saidɔn tɔsa ni a chi chenani n fun tum ma wati nan, ba naa funɛ nyɛn doon saha digi chen, ba fu zi gil ba tum tagnau. Ba fu zi laari takta naa la lɔk ba bara a kpa tɔ a buk ba se. Chen fu zi biksi di ba burgu a tiŋ Koosa nyinbaan. 14Koosa zi wa di tɛɛnɛ nɔ maga tima sɛriau, o zi wa kpak Taaya awa Saidɔn tima sikiu a kaali ma. 15Ma Kapɛrnaum tima. Ma waa la daŋni ma zer ma titi buudaha. A wuzu ti wa tel, ba waa la zi zer ma a yo du din dam ni.”
16Doone Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Nara maga nu ma nɔ, mu nɔɔrɛ ba nu chen. Nara maga vɛ ma nɔ, mu nɔɔrɛ ba vɛ chen. Nara maga vɛ min, Koosa naa tum minnɛ ba vɛ.” Yesu fun ŋɔ ba peti chen a tum o gantɛl tiŋsa nara fumnɔpɛ dalɛ ta.
Yesu Gantɛl Tiŋsa Nara Fumnɔpɛ Dalɛ Fun Bur
17A funɛ vusi tamau ka nara fumnɔpɛ dalɛ ta fun bur wa Yesu wati awa tu sɔɔn kinkan ni. Ba fun ŋɔ un, “Ya kunyana, ya funɛ ŋɔ alizin tagna ni di ba li nara ni a li i sɔn daha, ba yaa nu ya nɔu a li ba ni.”
18Yesu fun ŋɔ ba, “N fun na sintanau ka o li buudaha aa wa a chi nasɛha nyiksɛɛ. Mu sɔn funɛ kpok a kaali o sɔn. 19Maa nu mu sɛma. N funɛ kpa n kpoku a nyɛ ma, chen ni ma zi kpak kpoku a kaali sintan ti kpok saha maga. Hali ma zi kotiu a val duma awa numsi daha ka a ta ya ma wu digi. 20Chenani alizin tagni ta nu ma nɔna nyɛ ma tusa sɔɔniu. Koosa funɛ sɔbi ma sɔnau a du o tɔn ni a li o tɔha ti ni. Ma nyɛ ma tusa sɔɔni nan daha a kaali chenani a fun te sɔɔni.”
Yesu Tu Fun Sɔɔni Kinkan
21Chen saha ti Koosa siim weri ti funɛ nyɛ Yesu tu sɔɔniu kinkan. O fun sumi Koosa a ŋɔ, “Mu kunyana, koor naa dɔ buudaha awa tɛɛnɛ maga ni. Kin nawara i fun kpa sogli a li ninɛɛgɛ wati chen, i funɛ kpa biksi ba naa ya nyu bilim timwa. Mu kunyana, i funɛ tum chenani i titi daŋniu.”
22Doone Yesu fun burgi a sɛm zɛmɛ ta ni, “Mu kunyana funɛ kpa kina magau a nyɛ min. Mu wa mu nyana duŋduŋ zim dɔŋa. Mu nyɛ ba naa mu lisi zim o gbanko.”
23Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun tur la li bar digi ba duŋduŋ. O fun ŋɔ ba, “Ma wa kpak nyusumu a na chenani mu fun tum. 24Koosa witinsa nidamata awa koorsa funɛ daŋniu kinkan di ba na kin nawara ma na, amaa ba wa fun koti a na a. Ba funɛ daŋniu kinkan di ba nu sɛm naa ma nu, amaa ba wa fun koti a nu a.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Samaria Tim Baal Naa Funɛ Kpak Siki Wɛ
25Koosa chiksɛ nibiksɛ ta digi funɛ wa Yesu wati di o wa mo o lo. O fun pɛɛsi un, “Mu kunyana, yɛrɛ mu kaa ya a wa na miisa naa vɛ kpak bɔ?”
26Yesu fun burgi a pɛɛsi un, “Ba naa funɛ sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni chen, yɛrɛ ba fun biksi hin o wɛ?”
27Baal ti fun ŋɔ un, “Ba funɛ sɔbiu di nibine daŋni o na miisa naa vɛ kpak bɔ, o lawa o daŋni Koosa awa o bambi awa o siima, awa o lisi, awa o kpok maga ni. Ba gbanko funɛ sɔbiu di o lawa o daŋni o dɔŋtimau a chi chenani o daŋni o titi chen.”
28Yesu fun ŋɔ un, “I sɛm ta deŋlu. I tiŋ chenani i sɛm min, i zi na miisa naa vɛ kpak bɔu.”
29Amaa baal ti funɛ zimu o bambi ni di o bɔmu o wati di o daŋni nara maga. Adaha o fun bu pɛɛsi Yesu, “Anti ya mu dɔŋtiina?”
30Yesu fun ŋɔ un, “Baal digi funɛ nyɛn Jɛrusalɛm ni a gba aa la tɔhɔn naa ba yir Jɛriko chen. O funɛ nyɛn nyinbaan ni aa la chene, ŋmɛɛrsa fun wa go un a kpak un kpok ni. Ba fun a chɛɛsi o kilaarɛ a ur a, a tuk un kinkan. Ba fun kaali a ka un dooni a chɔ a hɔɔgi. 31O funɛ chɔ dooni a ya tama, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nidigi fun gba nyinbaan ti ni. O funɛ wa na baal ti ka o chɔ a hɔɔgi, o fun bɛ nyinbaan cheŋcheŋa a wa kaali. 32O fun bu ya tama baal digi gbanko funɛ gba nyinbaan ti ni. O funɛ ya Livait tim digirɛ a li Jɛrusalɛm ni. Livait tim ta funɛ tum Koosa tumawa a li o bar jɛɛmi dam ti ni. O funɛ wa na baal ti ka o chɔ a hɔɔgi, o gbanko fun bɛ nyinbaan cheŋcheŋa a wa kaali. 33O wa fun bu vusi ka baal digi val wa. O funɛ ya Samaria tim baallɛ. O funɛ na baal ti, o we fun kpak un siki kinkan. 34O fun la li o wati a gbiri o suwachak ni. O fun chaksi o bar hɔɔsɛ ta a yisi nu awa kinyɔɔli a li o kapur ni a yoli a du a ni. Doone o fun yisi gar a mɛɛsi un a zer un a kansi o titi kokum daha ni. O fun kpa un kaali hɔɔra dama naa duglɛ nyinbaan nɔ a la nyini un. 35Chɔɔsa funɛ wa pisi, o fun a lisi malɛ aniita lɛ a nyɛ hɔɔra dam tiin ni a ŋɔ un, ‘N daŋni mu lau, adaha i nyini un. N wa bur wa, n zi bɔ hin malɛ naa i kpa a tiibi un chenu.’ ”
36Yesu funɛ sɛm a la mak o bɔ, o fun pɛɛsi Koosa chiksɛ nibiksi ti, “Nara bator ta tuhu ni, anti ya baal naa ŋmɛɛrsa fun kpak nyinbaan ni chen dɔŋtiina?”
37Nibiksi ti fun ŋɔ un, “Naa funɛ kpak un siki chen.”
Yesu fun ŋɔ un, “La daŋni i dɔŋtiina a chi chenani o daŋni chen.”
Yesu Fun La Zaami Marta Awa Mɛri
38Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta funɛ nyɛn nyinbaan ni aa la, ba fun wa tel tɔ digi. Haan digi funɛ nyɛn dooni. Ba yir un Marta. O fun la ba du o dam ni. 39O funɛ kpak niinbere. Ba yir un Mɛri. Yesu funɛ piili a biksi o gantɛl tiŋsi ta, Mɛri fun wa kani o suwachak ni aa nu o sɛm ta. 40Marta funɛ ya diwewa hali o miisa wa mou un. O fun la pɛɛsi Yesu, “Mu kunyana, yɛrɛ i nyɛ min duŋduŋ ya diwe. Ŋɔ Mɛri ni di o si a wa suŋi min.”
41Yesu fun ŋɔ un, “Marta, yɛrɛ i nyɛ wɛ kinkan muksi hin? 42Chenani i ya diwe a nyɛ ya, chen weru, amaa ya zi di diwe ta petiu. Mu sɛm naa Mɛri nu, o ka zi kpak au o bambi ni hali saha naa vɛ kpak bɔ.”
11Chenani Ya Zi Sumi Kina Koosa Wati
1Wuzu digirɛ Yesu fun la nyɛn bar digi ni a sumi Koosa. O funɛ sumi a peti, o gantɛl tiŋsi ta digi fun ŋɔ un, “Mu kunyana, biksi ya yaa sumi Koosa a chi chenani Jɔn fun biksi o gantɛl tiŋsa ta chen.”
2Yesu fun ŋɔ ba, “Nan nyinbaan nɔ wa ma zi sumi Koosa,
‘Ya kunyan Koosa,
ya daŋni i sɔn naa la chaani chiŋiu.
Ya daŋni i wa dɔ narawa.
3Nyɛ ya zinan wuzu nɔ diwe,
4aa gil ya taali a pɛŋ ya,
ka ya ka gil aa pɛŋ ba naa laa tum ya wu tagna.’ ”
5Yesu fun bukoo sɛm sɛm naa chi jɛɛgi a ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ma nidigi la ma dɔŋtiin dama tɔhɛɛsa a ŋɔ un, ‘Pɛŋ min boroborosa tora. 6N chɛna naa gba aa la bar digi chene, waa wa mu dama ka n vɛ kpak diwe n zi nyɛ un.’ 7Ma dɔŋtiin ti ŋɔ hinu a li sal tuhu ni, ‘Ta muksi min, kila. N piin far mu bulzɔɔnɔu ka mu wa n bisa chɔ do. N wa kisi a nyɛ ma kundɔŋ.’ 8Ma nyɛ mu ŋɔ ma, i waa naa ya o chɛna, wa sumi un, o wa zi si a nyɛ hin. I sumi vusi, o zi siu a nyɛ hin kin naa maga ii daŋni. 9Ma sumi Koosa di o nyɛ ma kundɔŋ, o zi nyɛ mau. Ma daŋni kundɔŋ o wati, ma zi na unu. Ma yir un o zi wa puk zɔɔnɔu, ma zu o wati. 10Nara maga sumi Koosa di o nyɛ ba kundɔŋ, o zi nyɛ bau. Nara maga la daŋni kundɔŋ o wati, ba zi na unu. Ba yir un, o zi wa puk zɔɔnɔu ba zu o wati. 11Ma naa ya nyama nan, lɔsa kpak ma bisa ka ba daŋni nyinsa di ba se, ma zi zer dum a nyɛ bauu? 12Ba daŋni hala di ba di, ma zi kpaksi numsa a nyɛ bauu? 13Ma ya nibin tagna, amaa maa zim chenani ma zi kpa kiwere a nyɛ ma bisi niu. Ma kunyan Koosa naa nyɛn o tɔhɔn ti ni, waa kaali ma a kpa o siim weri ti a nyɛ ba naa la sumi un ni.”
Chenani Yesu Fun Duŋni Alizin Tagna A Li Nara Ni
14Doone nara bɔnɛ fun kpa baal digi a wa Yesu wati. O funɛ ya womnɛ domi alizin tagin funɛ nyɛn un ni. Yesu fun tiibi un, chen ni o fun bur a sɛm. Alaazibu fun kpak zɛmɛ ta. 15Amaa ba bɔnɛ funɛ ŋɔ dɔŋ niu, “Biɛlzɛbub, naa ya alizin tagna maga koora, nyɛn un ni a la nyɛ un kpok saha maga, chen ni o zi kotiu duŋni alizin tagni ta a li nara ni.”
16Ba bɔnɛ ka funɛ daŋni Yesu tum alaazibu tuma a biksi ba di ba zim di o kpok ti sir li Koosa wa nɛɛ. 17Yesu funɛ zim chenani ba lisiu a ŋɔ ba, “Tɔhɔn tima vɛ kpak nɔ bɛgim, ba dɔma wa zi wa a chɔk ba tɔhɔn tii? Dam bɛgim nara burgi a yo dɔŋa, chen dam ti zi pisiu a chel. 18Sintana awa o nitumɛ yo dɔŋa, o wa zi chɔk o koor tii? O gbanko wa zi chiŋ vusi. Ma wa la ŋɔ zɛmɛ ta ni di Biɛlzɛbub yaa kpa o kpok a nyɛ min, chen ni mu zi kotiu aa duŋni alizin tagni ta a li nara ni. 19Ma gantɛl tiŋsa gbanko koti a duŋni a a li nara ni. Anti nyɛ ba chen kpok ti? Ba waa biksi di chenani ma sɛm mu wɛ wa ya wuti. 20Koosa titi nyɛ min o kpok mu yaa duŋni alizin tagni ta a li nara ni. Nan biksi ma di saha ti telu di Koosa wa dɔ ma.
21“Nikpok saksɛ o laal kina a dau a il o titi dama, nandigi wa zi wa ŋmɛ o kina. 22Naa kpok kaali un wa chem un a nyaŋi un, o zi kpa baal ti laal kin ta o kpa a pɔ o titi chenu. O zi kpa o kin ta maga gbanko a bɔni.
23“Nar vɛ di o wa zi chiŋi mu gantɛl ni, waa la chɔk chenani mu tum. Nar vɛ gbaari min ni a gbaŋ ba naa chi mu piisisa, o pisi au.”
Alizin Tagin Ti Awa O Chɛnsa Nɔpɛ
24O fun bu ŋɔ ba, “Alizin tagin li nar nyuhu ni, o ya gbau a kaali nyabaan a la nyini doonani o zi nyɛn. O vɛ koti a na bar digi doonani o zi nyɛn, o zi ŋɔ o titi niu, ‘N zi bur la zu baal naa nyuha mu fun li chenu.’ 25Adaha o bur kaali a la zu dooni a na un ka o chiŋi a wer. 26O bukoo li a gba a dɛu o dɔŋtima alizin tagna kina nɔpɛ a kpa a a bur wa zu dooni. Alizin tagna nɔpɛ ta tum tagna kaali o tuma. Saha naa alizin tagin ti fun tum o tuma peti, chenani baal ti du fun bukoo tagini a kaali o piili ti ni.”
A Li Wuti Bambi Sɔɔni
27Yesu funɛ sɛm peti chen, nihaan digi a li zɛmɛ ta ni fun huusi a ŋɔ un, “Nihaan naa funɛ lul hin a dɛɛsi hin chen, yɛrɛ o tu fun sɔɔni kinkan.”
28Yesu fun burgi a ŋɔ un, “Ba naa laa nu Koosa sɛma a la tiŋ a, ba tusa sɔɔnɛ kinkan a kaali mu niina.”
Nara Funɛ Daŋni Ba Na Alaazibu Tum
29Zɛmɛ ta funɛ go Yesu chene, o fun ŋɔ ba, “Ma zinan nibinsa la tum tum tagna. Ma daŋni mu tum alaazibu tum a nyɛ ma ma zim di Koosa chiŋɛ mu gantɛl niu. Mu wa la nɔɔni di mu tum chen a nyɛ ma lalaknɔ. Alaazibu tum naa ma zi wa na wuzu digi kaa wa chi chenani Koosa fun tum a nyɛ o witiin naa ba funɛ yir Joona ni saha digi chene. 30Chenani Koosa fun suŋi un saha digi biksi ba naa funɛ nyɛn tɔhɔn naa ba yir Ninivi ni, di Koosa tum un ba wati. Chenani Koosa zi wa suŋi n waa nibine be zi biksi zinan narau di Koosa tum min ba wati. 31Koosa wa wa di o wa di tɛɛnɛ nɔ maga nara sɛria, koor nihaan naa nyɛn doonani ba yir Siba chen, zi wa siu a fiksi ma. O funɛ li bar bolire a wa koor Solomon wati di o wa nu o zima sɛma. Mu waa naa nyɛn ma wati bar nɔ nan, min kaali Solomon kinkan. 32Koosa wa wa di o wa di tɛɛnɛ nɔ maga nara sɛria, Ninivi tima zi wa siu a fiksi ma. Joona funɛ biksi ba Koosa wɛ saha digi, ba fun gil ba tum tagna a tiŋ un. Mu waa naa nyɛn ma wati bar nɔ nan, min kaali Joona kinkan.”
Chenani Ya Se Nyɛ Ya Na
33“Nandigi wa zi suk fitina a kpa gbaŋa a chik un ni. O ka suk un a chiŋsi fitin bar chiŋi nɛɛ. Doonee o zi chaani nara maga ni a li dɛ ti ni. 34Ma se nyɛ ma bara la doonani ma daŋni. Ma se weree, ma zi na nyinbaanu nɛnɛ. Chen vɛɛna, ma tusa weree, ma zi tiŋ Koosa nyinbaanu nɛnɛ. Amaa ma ya nyuluma, ma wa zi zim doonani ma la. Chen vɛɛna, ma tusa vɛɛn biriu, ma wa zi na o nyinbaan a nyuksi. 35Ma doso, ma ta chi nyuluma. 36Ma nyɛ ma se wer. Ma ya chen, ma zi chi naa kpa fitina a chiŋsi o watiu, ka o bara maga yaa chaaniu.”
Yesu Fun Fiksi Farisi Tima Awa Koosa Chiksɛ Nibiksɛ
37Yesu funɛ sɛm peti, Farisi tim ta baal digi fun yir un di o wa un di diwe o dam ni. Yesu fun la gbaari un ni ba di diwe ta. 38Farisi tim ta baal ti funɛ na di Yesu wa fun sɛm o nisa a la di, chen fun jɛri un kinkan. 39Yesu funɛ zim chenani o lisiu a ŋɔ un, “Ma Farisi tim ta daŋni ma di diwe, ma doso a sisi ma gbakmisa awa ma kurwasa, amaa ma tusa yaa kpak doŋau. Ma kpa kpoku a fuksi kina nara wati a ya tum tagna tima. 40Ma ya womniwa. Koosa nyɛ ma diwe diili awa ma tusa gbanko. 41Ma zer ma diwe awa ma kinyɔɔlɛ ta a nyɛ fara tim ni. Ma ya chen, ma tusa wa zi bu kpak doŋa.
42“Ma Farisi tim ta, yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma nyɛ ya lisi kin nawara ma kpa du ma disa ni a lɛm. Koosa chiksɛ ta biksɛɛ di ma lisi kibɛgim a li kin fi ni a nyɛ Koosa ni. Ma tiŋ au ka chen wer. Koosa chiksɛ ta gbanko biksi di maa tum tum werewa a nyɛ nara ni a kidaŋni Koosa. Kin nama ya wu birigi a kaali suwachak kin tima kinkan, amaa ma wara tum a.
43“Ma Farisi tim ta, yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma yaa daŋni ma kani kor were ni a li ma bar lagmi dɛɛni ni. Ma yaa daŋni narawa kizaami ma a li yau ni a kinyɛ ma jirima. 44Yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma chi hugilsa naa ba vɛ danirɛ. Chendaha nara val a daha ni aa vɛ zimi.”
45Koosa chiksɛ nibiksɛ naa funɛ chiŋ doon digi fun ŋɔ Yesu ni, “Mu kunyana, chenani i sɛm chen, i pini ya gban zomwa.”
46Yesu fun ŋɔ un, “Ma Koosa chiksɛ nibiksɛ ta, yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma fun a saksi bun yuga a lagmi dɔŋ ni a nyɛ nara chuŋi a, amaa ma wa fun kpa ma nisa a gbaŋsi bun tima. 47Yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Ma fun kɔɔri witinsa ba naa ma nawaalsa fun kpu chen, hugilsa a wer. 48Ma la nɔɔniu di chenani ma nawaalsa fun kpu Koosa witinsa ta chen, ba funɛ ya nɛnɛu. Chendaha ma fun kɔɔri a chen. 49Koosa naa ya zima tiina fun ŋɔ saha digi di o zi wa tum o witinsi ta awa o nitumɛ ta Ju tim watiu. O funɛ zimu di Ju tim ta zi wa kpu ba bɔnɛu a namsi ba bɔnɛ. 50Koosa zi lɛrgi Ju tima ba naa nyɛn zinan diŋsau a ŋɔ di ba wa dɔ chenani ba nawaalsi ta fun kpu o witinsi ta maga o piili saha ti kpa la. 51Ma nawaalsi ta funɛ te kpu nar ba yir Abɛl a fun wa tiŋ gantɛl a kpu Zɛkaraya gbanko a dugli bar kɔɔri ti a li Koosa bar jɛɛmi dam ti ni. Wutirɛ n ŋɔ ma chen, Koosa zi lɛrgi Ju tima ba naa nyɛn zinan diŋsau a ŋɔ di ba wa dɔ a naa maga siti nan.
52“Ma Koosa chiksɛ nibiksɛ ta, yɛrɛ o kaa wa du ma ni? Chenani maa biksi nara chi ma tɔ chenani ba zim di Koosa kaa wa yisi ba tum tagniwa. Ma titi wara daŋni Koosa yisi ma tum tagna a ta. Ma gbanko daŋni ma tɔ ba naa la wa Koosa wati nyinbaannɛ.”
53Yesu funɛ sɛm chen peti, Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Farisi tim ta fun na paan kinkan a du un ni. Saha ti kpa la ba fun a pɛɛsi un wu damata wɛ, 54a kpaŋi ba titi a mo o lo di ba na o galimsa a li o sɛm ta ni.
12Yesu Fun Ŋɔ Ba Di Ba Doso Wa Nusun Tim Ni
1Nara tusugsa funɛ lagmi dɔŋ ni aa zaksi dɔŋa, Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Farisi tim ta ya nusun timwa. Chendaha ma doso ba biksi ni. 2Kisogle zi wa li gbampulimu. 3Chendaha o lawa ma biksi nara gbampulim ni chenani mu sogli a biksi ma.”
Naa Ma Zi Ɔm
4“Ma ŋɔ mau, mu chɛnsa, ma ta ɔm ba nawara koti a kpu ma bara, amaa ba wa fun koti a tum chen a kaali. 5Ma ka ɔm Koosa naa koti a chɔk ma bara a kpa kpok a zi kpak ma a du din dam ti ni. Wutirɛ mu ŋɔ ma, maa ɔm un.
6“Ma koti a kpa kobosa lɛ a yau zimebisa nyuu a li yau ni. Koosa nin nyɛn a maga ni. 7Ma wa wara hali Koosa funɛ gur ma nyuksau a li ma nyuhu ni. Adaha ma ta ɔm chenani nibinsa kaa ya ma. Ma wa kaali zimebisa kinkan Koosa wati.”
Chenani Ya Zi Ŋɔ Nara Ni Yesu Wɛ
(Mat. 10.32-33; 12.32; 10.19-20)
8“Nibine naa maga ŋɔ nara ni di min dɔ ba, n waa nibine be zi sɛm chenu a nyɛ Koosa malaikasi ta ni. 9Nibine naa maga ka vɛ ŋɔ nara ni di min dɔ ba, n waa nibine be wa zi sɛm chen a nyɛ Koosa malaikasi ta ni.
10“Nara pini n waa nibine be, Koosa zi koti a gil chen a nyɛ bau. Nara ka pini Koosa siim weri ti, Koosa wa zi koti a gil a nyɛ ba.
11“Nara zi wa kpa ma a la ba bar lagmi dɛɛna awa koorsa awa nihɛɛta suwachak di ba di ma sɛria. Chen wa ya, ma ta nyɛ chenani ma kaa wa sɛmi kimuksi ma. 12Koosa siim weri ti zi biksi ma chenani ma zi sɛmu.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Malɛ Tiin Naa Funɛ Ya Wom Wɛ
13Baal digi funɛ nyɛn zɛmɛ ta ni. O fun ŋɔ Yesu ni, “Mu kunyana, ya nyana sou a ka o kina. Ŋɔ mu maan ni di o purigi a bɔnɛ a nyɛ min.”
14Yesu fun ŋɔ un, “N chɛna, o wa deŋli wa mu di ma sɛria a purigi a a nyɛ ma.” 15Yesu fun burgi a ŋɔ zɛmɛ ta ni, “Nibine kpak un o bambi ni di o ya kin tiina, o tuha wara sɔɔni. Chendaha ma doso a ta tiŋ chen.”
16Doone Yesu fun jɛɛgi ba jɛɛgi a ŋɔ, “Malɛ tiin digi funɛ nyɛn dooni a kpak o ŋmaha. O ŋmaha ti kiparɛ fun wer. Saha naa kin kumi fun wa tel, 17o fun lisi o tuhu ni, ‘N wa zim chenani mu kaa ya. N wa kpak bar chiŋsi a la zi koti a chiŋsi n kina magau. 18N zim chenani n zi tumu. N zi chɔk n kin bar chiŋsɛ tau a bukoo kɔɔri kinkin naa zene a kaali a. N ya chen, n zi koti a chiŋsi mu kikumɛ ta awa mu kina magau. 19Saha naa ba wa kpa n kina maga a chiŋsi dooni, n zi kpak diweu hali bun damata. N zi koti a hiisiu a kiya mu tutɔ.’ 20O funɛ peti chenani o lisi o bambi ni, Koosa fun wa ŋɔ un, ‘I ya nibin womnɛ. Dusum nɔ i zi sowu. I kin naa maga i kpa chiŋsi nan, a wa zi kpak wu digi wa hin.’ ”
21Yesu funɛ sɛm a wa mak o bɔ, o fun ŋɔ zɛmɛ ta ni, “Ba naa ya malɛ tima ba titi wati, amaa ba wa kpak wu digi Koosa wati, nannɛ o zi wa du.”
Koosa Nyɛ Ya Kin Naa Maga Ya Daŋniu
22Yesu fun bukoo ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Nan nyinbaan nɛɛnɛ n sɛm ma. Saha maga maa daŋni diwe awa kilaarɛ. Ma ta nyɛ kin nama muksi ma. 23Ma miisa wa kaali ma diwe taa? Ma bara wa kaali kilaarɛ ta ma laarɛ chenn? 24Ma nyini kosi naa la za buudaha ni. A wara par ŋmaana koo a kum kiparɛ koo a kpa a a du napagsi ni. Koosa la nyini a. Ma wa kaali kosi ta kinkann? 25O muksi ma a li bunsa naa ma zi nyɛn ni, chen wa zi gbaari a ni. 26O muksi ma chenani ma zi nyɛn ka chen vɛ gbaari ma bunsi ni, yɛrɛ ma nyɛ kizenzen wɛ muksi ma? 27Maa nyini chenani kɔsa yeligisa du. A wara tum tuma koo a ar kilaarɛ a nyɛ a titi ni. Amaa n ŋɔ mau, ma lisi koor naa ba funɛ yir Solomon chen. O funɛ ya malɛ tiinnɛ saha digi a kaali ba maga, amaa o wa fun laarɛ kilaarɛ a wer a chi kɔsa yeligisa na. 28Koosa la nyɛ kɔsa wa kilaarɛ. A wa bi a vusi ka limaŋ wa pisi, din yaa di a. O wati ma wa kaali kɔsa kinkan. O wa zi bu koti a nyɛ ma kilaarɛɛ? Ma se wa su un nɛnɛ.
29“Ma ta muksi ma titi a ŋɔ, ‘Yɛrɛ ya kaa ya na diwe a di? Yɛrɛ ya kaa ya na kilaarɛ a laarɛ?’ 30Kin namawa ba naa vɛ ya Ju tima yaa daŋni chen, amaa ma kunyana Koosa zimu di maa daŋni kin ta magau. 31O lawa ma nyɛ chenani Koosa dɔ ma te nyɛ ma bambe ni. Maa lisi nan, o zi kpa kin naa maga ma daŋniu a nyɛ ma.”
Chenani Ya Zi Chiksi Kidamata A Li Koosa Tɔhɔn Ni
32“Ma naa chi mu piisisa, ma ta ɔmi. Chenani ma kunyana Koosa dɔ ma ya un lɛmlɛmu kinkan. 33Ma kpa ma kina maga a suŋi ba naa la daŋni a. Ma ta chiŋsɛ kidamata a li tɛɛnɛ nɔ maga ni. Ma ka chiŋsɛ kidamata a li Koosa tɔhɔn ti ni. Chau wa zi wa chɔk a ka ŋmɛɛrsa wa chɔk dɛ ti a ŋmɛ a dooni. 34Ma bambe zi nyɛn doonani ma kidamata nyɛnu.”
O Lawa Ya Chi Tumtumsa Ba Naa Yaa Pɔ Ba Kunyana
35“Ma saksi a kirsi ma kilaarɛ aa suksi ma fitina, 36a chi chenani tumtumsa yaa pɔ ba kunyana di o li haan fali dama a bur wa chene. O wa tel a yir, ba zi koti a puk zɔɔnɔu lalaga. 37Ba kunyan ti na ba ka ba si a saksi a pɔ un chen, o tumtumsi ta tusa zi sɔɔniu. O zi saksi o titiu a kpa diwe a wa nyɛ ba. 38O wa bur a wa tɔhɛɛsa koo saha naa zimal hɛɛta yaa yeligi chen ka o tumtumsi ta saksi a pɔ un, ba tusa zi sɔɔniu kinkan. 39Maa nu mu sɛm na. Dam tiin zimɛɛ di ŋmɛɛr kaa wa zu ŋmɛ un, o zi saksiu a pɔ un, chen ni ŋmɛɛr ti wa kiwa koti a zu. 40Saha naa ma vɛ wa lisi di n waa nibine be zi bur wau. Chendaha maa saksi saha maga.”
Tumtumna Weri Awa Tumtumna Tagin Wɛ
41Pita fun ŋɔ Yesu ni, “Mu kunyana, i biksi nan jɛɛgi nɔ a nyɛ ya nɛɛ koo nara maga ni?”
42Yesu fun ŋɔ un, “Ma anti la zi ya wuti tima awa ninɛɛgɛ a li kin nama maga ni? O chi dam tiin naa lisɛ o tumtumsa nidigi di o nyini o dam nara a kinyɛ ba diwe diili saha. 43O kunyan ti wa la a bur wa a na di o tum chenani o ŋɔ un, o tumtum ti tuha zi sɔɔniu. 44N ŋɔ ma wutirɛ, o kunyan ti zi nyɛ o nyini o kina magau a nyɛ un. 45Amaa tumtum naa o lisɛ chen vɛ ya wuti tiina, o titi niu di o kunyan ti zi vusiu. Adaha o zi tuk o daŋ tumtumsi ta. O gbanko zi la lagmi ba naa nyɔ sin a dɛɛsiu a di diwe. 46A wuzu naa o vɛ lisi di o kunyan ti zi wau, o zi wau. O kunyan ti zi wa na paanu kinkan a kpa un a gbaari ba naa vɛ tum chenani ba ŋɔ ba a ta un yɔri. Dooni o zi wa wiu kinkan a se o nyina.
47“Tumtum zim chenani o kunyana daŋni o tum, ka o baga vɛ nyɛni di o tum chen, o kunyan ti zi tuk unu wa vurmsi niu kinkan. 48Tumtum naa vɛ zim chenani o kunyana daŋni o tum ka o kunyan ti tu vɛ sɔɔni wa chenani o tumi, o zi tuk unu wa vurmsi ni tama. Koosa zi pɛɛsi ba naa zim chenani o daŋni ba tum a kaali ba naa vɛ zim chenani o daŋni.”
Chenani Nara Zi Purigi Dɔŋ Ni
49Yesu fun bukoo ŋɔ ba, “Ma zimu chenani din yaa di ka tɛɛnɛ weru. Mu biksi ti chi chene. Mu daŋni kinkan di tɛɛnɛ nɔ maga nara zi wa na nyinbaanu a nu un. 50O lawa mu namsiu kinkan. Mu tuha wa sɔɔni hali mu namsi saha wa peti. 51Ma ta lisi di mu biksi nɔ zi nyɛ nara lagmi a nyɛn wa bar sɔɔni. O ka zi nyɛ nara purigi dɔŋ niu. 52Nan saha nɔ a kpa la, n zi wa lisi nibaal awa o haan wa bisa nara banyuunu a purigi ba. N zi purigi nara baturau a du nara balɛ ni. 53N zi wa burgi nyama a du ba nibabichɛsa ni, nihabichɛsa a du ba num ni, awa ba bisa haanasa a du ba hilsa ni.”
Ju Tima Wa Zim Ba Saha Ti Mun
54Yesu gbanko fun ŋɔ zɛmɛ ta ni, “Ma na dobaala ka a li nha bar yɛli a la nha bar cheli, ma zim di doon kaa mi. Ma sɛm wutirɛ. 55Ma ya na ka fufuk wa ya, ma yaa zimu di limaŋ saha pisu. O sir ya wuti. 56Ma ya nusun timwa. Ma zi nyini buudahau awa tɛɛnɛ aa zim chen mun. Yɛrɛ ma vɛ zim chenani mu duuli?”
Ma Nyɛ Ma Wa Ma Dɔma Ya Chɛnsa
57“Yɛrɛ ma titi vɛ lisi chenani were a tumi? 58Nar kpa ma la sɛria bar diili dɛ, nyɛ ma wa un ya chɛnsa a la nyinbaan ni. Ma vɛ ya chen ka ma la tel, o zi kpa mau a du sɛria nidiile tima digi nin ni. Nidiili ti ka kpa ma a nyɛ lanjima ni o tɔ ma dɛ. 59N ŋɔ mau, ma zi nyɛn dooniu hali ma wa bɔ ma chim maga.”
13Ma Gil Ma Tum Tagna A Kpak Miisa
1A saha ti nara bɔnɛ funɛ wa ŋɔ Yesu ni Galili tim bɔnɛ wɛ. Ba funɛ kɔɔri kɔɔra a nyɛ Koosa ni a li o bar jɛɛmi dam ti ni chene, gɔbnati nyuhu tiina naa ba funɛ yir Pailɔt fun tum o lanjimasa ba la kpu ba. 2Yesu fun ŋɔ ba, “Chenani Galili tim ta fun siti biksɛɛ di ba tum tagna kaali ba dɔŋtim tum tagnaa? 3Aai. N ŋɔ mau di ma vɛ gil ma tum tagna a bur tiŋ Koosa nyinbaan, ma maga zi sitiu a chi chenani ba fun siti chen. 4Ma lisi dɛ ziŋziŋi naa ba fun sa a li Jɛrusalɛm. Ba funɛ yir dooni Siloam. Wuzu digi o funɛ botiu a chel a kpu nara fumlɛ alɛ wa to. Chenani ba fun siti biksɛɛ di ba tum tagna kaali Jɛrusalɛm tim tum tagnaa? 5Aai. N ŋɔ mau di ma vɛ gil ma tum tagna a bur tiŋ Koosa nyinbaan, ma maga zi sitiu a chi chenani ba fun siti chen.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Bugil Naa Vɛ Kpak Nɔn Chen Wɛ
6Doone Yesu fun jɛɛgi jɛɛgɛ a ŋɔ ba, “Baal digi funɛ du bugil o ŋmaha ni. Wuzu digirɛ o fun la di o la tɔti bugil ti nɔn. Amaa bugil ti ha wa fun nɔn. 7Bunsa tora gantɛl ni ka bugil ti ha vɛɛn nɔni, o fun yir o ŋmaha be a ŋɔ un, ‘Bugil nɔ vusu a ha vɛɛn nɔni. Teŋ un lɔ. O chɔk tɛɛnɛrɛ.’ 8Amaa ŋmaha be ti funɛ ŋɔ unu, ‘Gil un o chiŋi bun bɛgim. N zi hur o munu a go a du kolum. 9Bun bɛgim ti gantɛl ni ka o nɔn, chen weru. O vɛ nɔni, n zi teŋ unu a lɔ a nyɛ hin.’ ”
Yesu Fun Tiibi Nihaan Naa Huunɛ A Val
10Hiisi wuzu digi Yesu funɛ biksi narawa a li ba bar lagmi dɛ ni. 11Haan digi funɛ nyɛn doon. Alizin tagin fun nyɛn o nyuhu ni, ka o fun vɛ kpak alaafɛ bun fumlɛ alɛ wa to. O fun huuni a val aa vɛ deŋli. 12Yesu funɛ na un, o fun a yir un a ŋɔ, “Nihaan, n daŋni i na alaafɛu.” 13Haan ti fun wa o wati ka o fun kpa o nisa a sak un ni. O fun vaan a koti a deŋli o titi, a piili a pɛgi Koosa.
14Ba bar lagmi dɛ ti nihɛɛ funɛ na chenani Yesu tiibi haan ti hiisi wuzu ti, o fun na paan. Adaha o fun si a ŋɔ ba naa funɛ nyɛn dooni chen, “Ma ta kpa ma wichɔɔrsa a wa bar nɔ hiisi wuzu di ba na alaafɛ. Ma kpa ba a wa ya tum wuzu bunɔra ta tuhu ni.”
15Yesu fun nu o sɛm ta a ŋɔ un, “I wa ba naa tiŋ i nɔ ya nusun timwa. Ma zi pur ma nuha koo kokuma a kpa un la pul di o la nyɔ ni hiisi wuzu tiuu? 16Nihaan nɔ nyɛn bar nɔ nan ya Abraham be lulɛ ta digirɛ. Sintana fun dɔ un bun fumlɛ alɛ wa to. Yɛrɛ ma ŋɔ di o wa deŋli di mu tiibi un hiisi wuzu ti?” 17Yesu dɔma funɛ nu chenani o sɛm, hiisa fun kpa ba kinkan. Zɛmɛ ba naa maga ka funɛ tiŋ un chen, ba tusa funɛ sɔɔniu o alaazibu tum daha.
Yesu Fun Ŋɔ Ba Kidusi Maga Kiwewe Wɛ
18Yesu fun bu a lisi jɛɛgi naa o zi biksi ba ba zim chenani Koosa koor ti chi a pɛɛsi ba, “Baŋ kinnɛ ya zi koti a lagmi Koosa koor ti a nyini a zi maksi o koor ti? 19Koosa koor ti chi kiduha naa ba yir ‘mastad’ ba yaa kpa aa du chene. A gantɛl ni a bi a burgi bugila, zimebisa yaa wa du a zaŋa a hulsi ni.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Sinmuna Wɛ
20Yesu fun bukoo jɛɛgi jɛɛgi a ŋɔ ba, 21“Koosa koor ti chi sinmuna naa nihaan yaa kpa a gbaari sau ni o maga fosi chen ni.”
Nyinbaan Wewe Tiŋi
22Yesu funɛ la Jɛrusalɛm, o fun val a la zu tɔsa awa tɔ wisa a biksi nara. 23O funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, nandigi fun wa pɛɛsi un, “Mu kunyana, Koosa kaa wa yisi nara tama tum tagniwa a nyɛ ba tiŋ unn?”
Yesu fun burgi a ŋɔ zɛmɛ ta ni, 24“Koosa koor ti bulzɔɔnɔ fɛmɛu. Ma kpaŋi ma titi kinkan a la zu dooni. Nidamata daŋni ba zu unu, amaa ba wa koti. 25Wuzu digi mu zi wa siu a far Koosa koor ti bulzɔɔnɔ ti. Ma zi wa chiŋi bulzɔɔnɔ ti gantɛl niu a yir, ‘Ya kunyana, puk bulzɔɔnɔ ti ka ya zu.’ Mu zi ŋɔ mau, ‘N wa zim doonani ma li.’ 26Ma zi ŋɔ minu, ‘Ya wa hin funɛ lagmi a di diwe a la nyɔ chen. I gbanko funɛ biksi yau a li ya tɔhɔn ni.’ 27Mu zi bukoo ŋɔ mau, ‘N wa zim doonani ma li. Ma naa la tum tum tagna nan, ma la. Ma wa kpak nyinbaan a la zi zu bar nɔ.’ 28Ma wa na Abraham, Aizik, Jakɔb awa Koosa witinsi ta maga Koosa koor ti tuhu ni ka ma waa chiŋi o bulzɔɔnɔ ti gantɛl ni, ma zi namsiu aa wi kinkan. 29Nara zi wa li bawu magau a lagmi a di diwe Koosa koor ti ni. 30Ba naa tiŋ gantɛl lalaknɔ nan, ba zi wa teu. Ba naa ka te suwachak lalaknɔ nan, ba zi wa tiŋ gantɛlu.”
Chenani Yesu Funɛ Daŋni Jɛrusalɛm Tima
31Chen saha ti Farisi tim ta bɔnɛ funɛ wa ŋɔ Yesu ni, “Hɛrɔd daŋni o kpu hinu. Si bar nɔ a la.”
32Yesu fun ŋɔ ba, “Baal ti chi gbehere. Ma la ŋɔ un di zinan awa chɛ mu zi duŋni alizin tagnau a li nara ni aa tiibi wichɔɔrsa. Si chɔɔsirɛ n zi peti mu tuma. 33Mu nyɛn nyinbaan nɛɛ aa la Jɛrusalɛm. Wu digi wa zi kak min. Ju tim ta yaa funɛ daŋni di ba kpu Koosa witinsi ta digi, doonee ba yaa kpu ba chen.”
34Doone Yesu fun burgi a ŋɔ zɛmɛ ba naa funɛ li Jɛrusalɛm chen, “Ma Jɛrusalɛm tima. Ma yaa kpu witinsa ba naa Koosa tum ma wati. Mu yaa daŋniu n kok ma maga bu damata a chi zimi kok o bisa awa o chɛnɛ ni. Amaa ma wara daŋni n kok ma. 35O wa vusi ma damsa zi wa chɔku. Mu ŋɔ mau lalaknɔ ma wa zi bu na min, hali n zi wa bur wa ka ma ŋɔ, ‘Ma nyɛ ya pɛgi naa Koosa tum nan.’ ”
14Yesu Fun Tiibi Baal Naa Nisa Awa O Naŋgere Funɛ Fɔɔsi
1Hiisi wuzu digirɛ Yesu fun la Farisi tim ta nihɛɛ dama di o wa un di diwe. Ba naa wa un funɛ lagmi nyɛn dam ti ni chen, funɛ nyini un nɛnɛ. 2Baal digi funɛ nyɛn dooni a fun wa Yesu wati. O nisa awa o naŋgere funɛ fɔɔsiu. 3Yesu fun na un a pɛɛsi Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Farisi tim ba naa nyɛn dooni, “Yɛrɛ Ju tim ta chiksɛ ta biksi ya? O deŋlu mu tiibi baal nɔ hiisi wuzu ti koo o wa deŋlii?”
4Amaa ba fun moori. Yesu fun a tiibi baal ti a nyɛ o kaali. 5Baal ti funɛ kaali, o fun burgi a ŋɔ ba, “Ma be koo ma nuha chel bugul ni hiisi wuzu, ma wa zi la lalaga a la lisi unn?”
6Ba fun bu moori.
Ya Ya Jɛrgɛ Tima, Koosa Zi Wa Kpa Yau A Kaali Buudaha
7Yesu fun na chenani nara tima bɔnɛ lisi doonani weree a kani. O fun jɛɛgi jɛɛgɛ a ŋɔ ba maga ni, 8“Nandigi yir ma di ma wa o haan fali dama a wa di diwe, ma ta zu kani bar weri ni. Haan fali baal ti yir nibirige a kaali ma, 9o zi wa ŋɔ mau, ‘Nyɛ nara nama kani ma bar kani ti ni.’ Nan yɛɛ, ba naa maga kanɛ dooni zi nau ka ma si a la kani bar tagin ni. Hiisa zi kpak mau kinkan. 10Amaa nandigi yir ma di ma wa o haan fali dama a wa di diwe, ma la zu kani bar tagin ni. Haan fali baal ti na ma ka ma kani dooni, o zi wa ŋɔ mau, ‘Mu chɛnsa, ma si wa kani bar weri nɔ ni.’ Ba naa maga kanɛ dooni a na ka ma si chen, ba zi nyɛ ma jirimau. 11Nan jɛɛgi nɔ mun ya di nar zer o titi, o zi wa chelu. Nar ka ya jɛrgi, zi wa na zenzenu.”
12Doone Yesu fun burgi Farisi tim ta nihɛɛ ti wati a ŋɔ un, “I yir nara di ba wa i dama a wa di diwe, ta yir i chɛnsa koo i niinbisa koo i walɛ koo i dɔŋtima ba naa ya malɛ tima. Ba gbanko kpak nyinbaanu a la zi yir hin di i wa ba damsa a wa di diwe a bɔ hin chenani i fun ya ba chen. 13Amaa i yir nara di ba wa di diwe i dam ni, yir fara tima awa gbarɛgɛ awa ba naa la chel chɛra awa nyuluma. 14Ba wa kpak nyinbaan a la zi bɔ hin chenani i ya ba chen. Chenani i suŋi ba zi nyɛ i tuha sɔɔniu. Tɛɛnɛ nɔ maga siili wa tel ka Koosa wa lɛli niwere ta a li ba sou ni, o zi wa bɔ hin i chimu i tim were daha.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Haan Kpaali Wɛ
15Nara tima nidigi naa funɛ lagmi wa Yesu a li Farisi tim ta nihɛɛ ti ni ba di diwe chen, o funɛ nu Yesu sɛma, o fun ŋɔ un, “Ba naa kaa lagmi Koosa koor ti ni di ba di diwe nan, ba tusa zi sɔɔniu kinkan.”
16Yesu fun ŋɔ un, “Baal digi funɛ ya diwe damata a fun yir nidamata di ba wa di. 17Diwe ta funɛ wa ya siri, o fun a tum o tumtumna di o la yir nara tima ba wa, 18amaa ba wa funɛ daŋni ba wa. Digi fun ŋɔ tumtum ti ni, ‘N funɛ yau ŋmaharɛ a daŋni n la na un. Adaha n sumi mau.’ 19Digi fun bukoo ŋɔ un, ‘N funɛ yau nu parɛ nyuunwa a daŋni n kpa a a la zaamsi. Adaha n sumi mau.’ 20Digi ka fun ŋɔ un, ‘N ha vaan kpa haannɛ nan. Chendaha n wa kikoti a wa.’ 21Tumtum ti fun bur kaali o kunyan ti wati a ŋɔ un chenani ba ŋɔ un. O kunyan ti funɛ nu o sɛm ta, paan fun kpak un kinkan. O fun ŋɔ o tumtum ti ni, ‘Kili tɔhɔn ti nyinbaanasa lalaga a la kpa fara tima awa gbarɛgɛsa awa nyuluma awa ba naa la chel chɛra a wa.’ 22O tumtum ti fun li a kaali a la tum chenani o kunyan ti ŋɔ un. O funɛ bu bur wa, o fun ŋɔ un, ‘Mu tum chenani i daŋniu, amaa i dam ti ha wa vɛɛn su.’ 23Adaha kunyan ti fun bukoo ŋɔ o tumtum ti ni, ‘Kila nyinbaanasa naa vɛ dugli tɔhɔn nɔ a la kpaksi nara a wa su mu dam ti. 24Mu ŋɔ hinu, mu wa zi bu yir ba naa mu fun te yir ya lagmi a di diwe.’ ”
O Lawa Ya Kpa Yesu A Te Kina Maga Suwachaku
25Yesu funɛ li dooni chen, zɛmɛ kinkan fun a tiŋ un. O fun burgi a ŋɔ ba, 26“Nar wa mu wati a la daŋni o nyana, o niina, o haan, o bisa, o niinbisa awa o toosa a gbaari o titi a kaali min, o wa kikoti a tiŋ min. 27Nar vɛ saksi di o namsi koo o wa sou mu daha, o wa kikoti a tiŋ min. 28Ma nidigi daŋni o sa dam zen, o yaa te lisi malɛ naa o zi kpa sa dam tiu a peti. 29O vɛ lisi chen, o zi piili dam ti sɛchiku a vɛ koti a sa un peti, chen ni nara val a kaali a na dam ti, ba zi mɔmsi unu. 30Ba zi ŋɔ dɔŋ niu, ‘Baal nɔ piili a sa o dama, amaa o wa koti a sa un peti.’ 31Koor digi funɛ kpa nara tusuk fi di o la chem laal. O dɔŋtiin koora ka fun a kpa nara tusuk fumlɛ di o la chem un o zi te kaniu a lisi a na o kpak kpoku a la zi chen nara tusuk fumlɛ tiu. 32O vɛ kpak kpok naa o zi chem ba, o zi tum narau bar boli ni di ba la ŋɔ o dɔŋtiina koor ti ni di o gil laal tiu. 33Chen vɛɛna, ma nidigi wa kiya mu gantɛl tiŋna, see o kpa min a te suwachak a gil o walɛ awa o kina.”
Yisa Naa Mɛlsi Liɛɛ
34“Ma ya mu gantɛl tiŋsa, ma chi yi mɛlsɛwa. Amaa o mɛlsi ti wa peti, yɛrɛ ba zi koti a bu ya o lɛm? 35Hali o wa werwa ma kpa a a chiŋsi kolum bar chiŋsi ni. Ma kpa a a yo ta. Adaha ma lisi chenani mu sɛm chen.”
15Yesu Fun Ŋɔ Ba Piisi Nyuksi Wɛ
1Wuzu digirɛ lampo nilalɛ awa ba naa la tum tum tagna damata fun wa Yesu wati di ba wa nu o sɛma. 2Farisi tim ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta bɔnɛ funɛ lagmi dooni. Ba funɛ na lampo nilalɛ ta awa tum tagna nitumɛ ta ka ba chiŋi dooni, ba zulimi a la ŋɔ dɔŋ ni, “Baal nɔ, o tuha funɛ sɔɔniu o na ba ka ba wa chen. Hali o wa ba lagmi a di diwe.”
3Yesu funɛ zim chenani ba ŋɔ dɔŋ niu, o fun jɛɛgi jɛɛgɛ a ŋɔ ba, 4“Nar kpak o piisisi kɔkwa ka a kibɛgim nyuksi, yɛrɛ ma lisi di o zi yau? O zi gil o dɔŋtim ta aa di diwe a la dɛu unu. 5O wa la na un, o tuha zi sɔɔniu kinkan. O zi zer unu a baasi a la dama, 6a yir o chɛnsa awa o dɔŋtima di ba wa lagmi o dam ni. Ba wa lagmi, o zi ŋɔ bau, ‘Mu na piisi nyuksi tiu, adaha ma nyɛ ma wa min tusa sɔɔni.’ ” 7Doone Yesu fun ŋɔ Farisi tim ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta ni, “Tum tagna tiina gil o tum tagna yaali a burgi tiŋ Koosa nyinbaan, ba naa nyɛn o tɔhɔn ti ni, tusa zi sɔɔniu o daha a kaali nara kɔkwa di kibɛgim wa to ba naa piin bur tiŋ un.”
Nihaan Naa Nyuksɛ O Malɛ
8Yesu fun jɛɛgi jɛɛgɛ digi a ŋɔ ba, “Nihaan digi funɛ kpak malɛ aniita kin fi. A kibɛgim nyuksɛɛ, yɛrɛ o kaa ya? O zi suk fitinau a chaasi o dɛ a doso a nyini o bar mak ni hali a wa na un. 9O na o malɛ ti, o tuha zi sɔɔniu kinkan. O zi yir o chɛnsau awa o dɔŋtima di ba wa lagmi o dam ni. O zi ŋɔ bau di o na o malɛ tiu. Chendaha ba nyɛ ba tusa gbanko sɔɔni.” 10Yesu fun ŋɔ ba, “Chen vɛɛna, tum tagna tiin digi wa gil o tum tagna yaali a burgi tiŋ Koosa nyinbaan, o malaikasi ta tusa ya sɔɔniu kinkan.”
Baal Naa Nyuksɛ O Be A Bu Na Un
11Yesu fun jɛɛgi jɛɛgɛ digi a gbaari a ŋɔ ba, “Baal digi funɛ nyɛn a kpak bisa lɛ. 12Wuzu digi bichɛl tiina fun wa o nyan ti wati a ŋɔ un, ‘Mu nyana, i wa sou, mu maana awa min zi purigi i kin tau, amaa purigi a lalaknɔ a nyɛ min n tori.’ O nyan ti fun la nɔɔni a purigi o kin tima a bɔni o bisa nara balɛ ta. 13Wuzu bilɛ wuzu bichɛl tiin ti fun kpa o tori ti a yogli, a fun kpa o malɛ a li dam ti ni. O funɛ gbau a kaali tɔ bar boli a la di o malɛ ta maga womsini. 14O funɛ di o malɛ ta womsini chen, lɔsa fun wa chel tɔhɔn ti ni. Kundɔŋ ka waa fun bu to o zi yau diwe a di. 15Adaha o fun kaali di o la tum tuma baal digi wati tɔhɔn ti ni. Baal ti fun kpa un a kaali o ŋmaha di o la nyini o kurchusa. 16Lɔsa funɛ kpak un kinkan, o daŋni o gbaari kurchusi ta ni a di sinpire ta. Nandigi wa fun nyɛ un diwe di o di. 17O fun ya chen wuzu bilɛ a kpak o titi. O fun lisi o tuhu ni, ‘Mu nyana tumtumsa maga yaa di diweu a puŋ aa ka. Amaa min ka nyɛn bar nɔ, lɔsa daŋni o kpu min. 18N zi siu a la mu nyan wati a la ŋɔ un di n tum wu taginu a du o wa Koosa ni. 19O wa bu deŋli di o yir min o be, amaa o kpa min a burgi o tumtumsi ta digi.’ 20O fun lisi o tuhu ti ni peti, o fun si a bur kaali o nyan dama.
“O funɛ wa dugli o nyan dam ti chen, o nyan ti fun na un ka o wa. O be ti wɛ fun ya un siki kinkan. O fun chɔ a la chem un nyinbaan ni a kpa o nisa a kur un a mɔksi un. 21Be ti fun ŋɔ o nyan ti ni, ‘Mu nyana, mu funɛ tum wu taginu a du i wa Koosa ni. O wa bu deŋli di i yir min i be.’ 22Amaa o nyan ti funɛ burgiu a yir o tumtumsi ta a ŋɔ ba, ‘Ma val lalaga a la zer mu gar weri a kuwa a wa laari un a la zer gbin gbanko a wa du o nin awa natausa a wa du o naŋgere. 23Ma wa ya nan a peti, ma la kpak mu nuchamsi a kpu a ya diwe ya wa lagmi a di awa tu sɔɔni. 24N funɛ baa di n be nɔ sowu, amaa o ha vɛɛn nyɛnu. Mu funɛ nyuksi unu, amaa lalaknɔ mu na unu.’ O fun kpa o be ti wa di ba lagmi a di diwe.
25“Be ti nyan ti funɛ zaami un nyinbaan ti ni, bi hɛɛ ti waa funɛ nyɛn ŋmaha nɛɛ. O funɛ li ŋmaha ti a wa dugli dama, o fun nu kimuse awa boola a li o nyan ti dam ni. 26O fun a yir o nyan ti tumtumsi ta digi a pɛɛsi un, ‘Baŋa la ya dam ni nan?’ 27Tumtum ti fun ŋɔ un, ‘I niinbe ti bur wa dama awa alaafɛ ni. I nyan ti kpu o nuchamsi a nyɛ un o bur wa dam daha.’ 28O funɛ nu sɛm ta, o fun na paan kinkan di o wa zi la zu dam ti. O nyan ti funɛ nu di o bi hɛɛ ti na paannɛ, o fun li a wa sumi un di o wa gbaari ba ni. 29Amaa o fun ŋɔ o nyan ti ni, ‘Kunu mu wati. Bunsa naa maga n tum a nyɛ hinu a chi yoma a la nu i nɔ. I wa nyɛ min hali buun di n wa mu chɛnsa kɔɔrigi a di diwe. 30Amaa i be nɔ funɛ di i malɛ magwa womsini a kpa a a daŋni nihaana yɔri yɔri. O funɛ wa bur wa dama, i funɛ kpu i nuchamsirɛ a nyɛ un.’ 31O nyan ti fun ŋɔ un, ‘N be, i waa nyɛn dam nɛɛ saha maga. Kin naa maga n kpak ya i kinawa, 32amaa n funɛ baa di i niinbe ti sowu, amaa o ha vɛɛn nyɛnu. N funɛ nyuksi unu amaa lalaknɔ n na unu. Chendaha ya kpu mu nuchamsi ti a lagmi a di diwe wa tu sɔɔni ni.’ ”
16Malɛ Tiina Tumtum Naa Kpak Nɛha
1Yesu funɛ biksi o gantɛl tiŋsi ta a ŋɔ ba, “Malɛ tiina funɛ nyɛn doon. O funɛ kpak nihɛɛrɛ naa funɛ nyini o kina maga. Wuzu digirɛ nandigi fun wa ŋɔ malɛ tiin ti ni di baal naa o nyɛ o nyini o kina chen, chɔk au. 2O fun yir nihɛɛ ti a ŋɔ un, ‘Nandigi wa sɛm min i wɛ. Kpa tɔn naa biksi di mu nin kina maga nyɛn dooni a nyɛ min. I wa zi bu ya mu nihɛɛ wuzu digi.’ 3Nihɛɛ ti funɛ nu o kunyan ti sɛma chen o fun lisi o bambi ni, ‘Mu kunyana la daŋni o duŋni min a li mu tum ni. Mu wa zim chenani mu kaa ya. N wa kpak kpok kinkan a la zi par ŋmaha ni, ka hiisa kpak min wa mu sumi. 4Mu kunyan ti wa duŋni min a li mu tum ni, n zim chenani n zi yau n chɛnsa la min du ba dam ni.’ 5Adaha o fun yir ba naa maga funɛ pɛŋ o kunyan ti malɛ ba lagmi o wati. O fun la pɛɛsi ba digi, ‘Aŋmɛnwa i fun pɛŋ?’ 6O fun ŋɔ un, ‘N funɛ pɛŋ nu gbaŋa kɔkrɛ.’ Nihɛɛ ti fun ŋɔ un, ‘I tɔn ti i fun pɛŋ nu a sɔbi du chen nɛɛnɛ. Nyɛ ya chɛɛsi un a ta a sɔbi kifali di i pɛŋ nu gbaŋsa fumnyuunwa.’ 7O fun bukoo ŋɔ digi ni, ‘Aŋmɛnwa i fun pɛŋ?’ O fun ŋɔ un, ‘N funɛ pɛŋ mɛ boto kɔkrɛ.’ Nihɛɛ ti fun ŋɔ un, ‘I tɔn ti i fun pɛŋ mɛ ta a sɔbi du chen nɛɛnɛ. Nyɛ ya chɛɛsi un a ta a sɔbi kifali di i pɛŋ mɛ boto fummɛnasarɛ.’ 8O kunyan ti funɛ nu di o nihɛɛ ti mur unu, o funɛ pɛgi un di o tum nɛha tumau.” Yesu funɛ sɛm chen peti, o fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Tɛɛnɛ nɔ maga nara yaa lagmi a tum nɛha tumawa a kaali chenani tu chaan tima tum.”
9Yesu fun bukoo sɛm ba, “Wutirɛ mu ŋɔ ma, ma kpa ma kina a li ma nyɛni ni a suŋi nara, chen ni a bu vɛ wa kpak wu digi wa ma, Koosa zi wa la ma du o tɔhɔn naa nyɛn hali saha naa vɛ kpak bɔ. 10Nar si su a li kin tam naa Koosa nyɛ un, o si gbanko zi su kidamatau. Nar si vɛ su a li kin tam naa Koosa nyɛ un, o si gbanko ka wa zi su kidamata. 11Ma se vɛ su a li kin naa Koosa kpa nyɛ ma ma nyɛni nɔ ni, o wa zi bu wa kpa o kin naa nyɛn o tɔhɔn ti ni a du ma nisa ni wuzu digi. 12Ma se vɛ su nandigi kina nyini ni, Koosa wa zi kpa kin naa ma dɔ o tɔhɔn ti ni a du ma nisa ni wuzu digi.
13“Nibɛgim wa kisuŋi nihɛɛti nara balɛ. O kaa ya chen, o zi daŋni digiu a vɛ digi. O si zi su digiu a ta nyɛ digi wa jirima. Chen vɛɛna, ma wa kisuŋi Koosa a kpak kina a ya ma nihɛɛ.”
Yesu Fun Bu Biksi Farisi Tima
(Mat. 11.12-13; 5.31-32; Maak 10.11-12)
14Farisi tim ta funɛ ya malɛ timwa. Chendaha ba funɛ nu chenani Yesu sɛm chen, ba mɔmsi un. 15Yesu fun ŋɔ ba, “Ma tum tum were chen ni nara zi na au, amaa Koosa zim ma bambe wɛu. Chenani maa tum la zi nyɛ nara nyɛ ma jirima. Koosa wati a ya kipɔntiwa.
16“Chiksɛ naa Koosa fun kpa nyɛ Mosis ni awa chenani Koosa witinsi ta fun sɔbi chen biksi ma chenani ma zi nyɛn, hali saha naa Jɔn fun wa a biksi ma di Koosa duglɛu wa o dɔ nara. Lalaknɔ nidamata se sɛrɛu di o dɔ ba. 17Hali kina maga wa si peti, nandigi wa zi koti a nyɛ Koosa chiksɛ ta kiwewe wa si peti.
18“Nar vɛ o haan a bu kpa haan digi, o tum galimsau a du o haan buni ti ni. Nar haan vɛ un a bu yu baal digi, o tum galimsau a du o baal buni ti ni.”
Malɛ Tiina Awa Fara Tiina
19Yesu fun bukoo ŋɔ ba, “Malɛ tiin digi funɛ nyɛn doon a laari kilaarɛ naa malɛ kpokee kinkan. O funɛ kpak kin naa maga o daŋniu. 20Fara tiina gbanko funɛ nyɛn dooni. Ba funɛ yir un Lazarus, ka o kpak chɔɔra kinkan o bara ni. O dam walɛ yaa fun kpa un a la kansi malɛ tiin ti bulzɔɔnɔ ni, 21chen ni o zi na nyinbaanu a di o kidikaalɛ. O yaa fun kani doonee, vasa wa leeni o chɔɔri ta. 22Wuzu digirɛ fara tiin ti fun sou. Koosa malaikasi ta fun wa zer un di o wa Abraham lagmi nyɛn a li Koosa tɔhɔn ti ni. Malɛ tiin ti gbanko funɛ wa sou, o walɛ ka fun wa sogli un. 23O funɛ namsiu kinkan a li din dam ti ni, o fun a lɛli o se a na Lazarus ka o la kani Abraham wati bar boli ni. 24Doone o fun tɛsi a ŋɔ, ‘Mu kunyana Abraham, ɔm min siki. Mu namsi kinkannɛ a li din dam nɔ ni. Tum Lazarus o la zɔk ni tama a wa nyɛ min mu nyɔ.’ 25Abraham fun ŋɔ un, ‘Mu be, lisi chenani i fun nyɛn awa i miisi ni a kpak kina kinkan ka Lazarus vɛ kpak kundɔŋ. Lalaknɔ i namsiu kinkan ka o tuha sɔɔni kinkan bar nɔ. 26Nɛŋtɛŋbɔ luŋi nyɛn ya wa ma bambaan ni. Ya wa kiji un a la dɔŋ wati.’ 27Malɛ tiin ti funɛ nu Abraham sɛma, o fun ŋɔ un, ‘Mu kunyana, mu sumi hinu di i tum Lazarus o bur a la mu dama, 28a la ŋɔ mu niinbisa nyuun ba naa nyɛn dooni di ba gil ba tum tagna. Ŋɔ ba di ba vɛɛ, ba zi wa gbaari min niu a li bar namsi nɔ ni.’ 29Abraham fun ŋɔ un, ‘Mosis awa Koosa witinsi ta funɛ sɔbi sɛm damatau a wa biksi nara bar namsi ti wɛ a du Koosa sɛm tɔn ti ni. Nyɛ i niinbisa karimi chenani ba sɔbi chen aa tiŋ ba nɔ.’ 30Malɛ tiin ti fun ŋɔ un, ‘Mu kunyana Abraham, mu wa la nɔɔni. Lazarus si o sou ni a kaali ba wati, ba zi gil ba tum tagnau.’ 31Amaa Abraham funɛ ŋɔ unu, ‘Hali nandigi wa si o sou ni, ba wa zi nu o sɛma, domi ba piin vɛ Mosis awa Koosa witinsi ta nɔu.’ ”
17Ma Doso Ba Naa La Mur Nara Di Ba Tiŋ Wu Tagna Nyinbaan
(Mat. 18.6-7, 21-22; Maak 9.42)
1Yesu fun bukoo biksi o gantɛl tiŋsi ta a ŋɔ ba, “Nibin bɔnɛ yaa daŋniu di ba mur nara ba tiŋ wu tagna nyinbaan. Yɛrɛ o kaa wa du nibinsa ba naa la tum chen ni? 2Nar mur bichɛla di o tiŋ wu tagna nyinbaan, ba kpa ŋmɛn a vɔu nam a zer laari o baŋna a kpa la yo du mɔɔga ni, chen fu zi bɔ o nyɛniu. 3Ma doso. Ma niinbisa tum tum tagna a nyɛ ma, ma ŋɔ ba di ba ta bu wa tum chen.
“Ba gil ba tum tagna ma gil a nyɛ ba. 4O tum tum tagna nɔpɛ a nyɛ ma wuzu bɛgim. Saha naa maga o wa ŋɔ ma di ma gil nyɛ un, ma gil a nyɛ un.”
Chenani Si Suuli Tama Nyɛ Ma Tum Tum Zene Kinkan
5Doone Yesu nitumɛ ta digi fun ŋɔ un, “Ya daŋni chenani ya se su hin iiu a gbaari.”
6Yesu fun ŋɔ ba, “Ma lisi ŋmaga be wɛ. Ma se suuli iiee a chi a kibɛgim, ma zi koti a ŋɔ koom bugil niu di o si a la chiŋi teku ni. O nu ma nɔ.”
Chenani Ya Chi Koosa Dam Bisa
7“Ma nyɛ n ŋɔ di ma nidigi kpak tumtumna ka o par i ŋmaha ni koo o nyini i piisisiwa. O wa tum peti a bur zu i dama, i zi ŋɔ un di o la ya diwe a di o titiuu? 8Aai. Ma ya nyɛ o ya diwe a te nyɛ ma. Ma wa di diwe ta peti, o kaa zi na nyinbaanu a la di o diwe. 9Tumtumna zim tum naa o tum, o wa bur a daŋni zaami. 10Ma tum ma tuma a nyɛ Koosa ni a chi tumtum ti. Ma tum chen peti, ma lisi ma tusa ni, ‘Ya duŋduŋ ya o tumtumsa. Ya tum chenani o daŋni ya tumu.’ ”
Yesu Fun Tiibi Zaguma Nara Fi
11Yesu funɛ nyɛn nyinbaan ni a li Jɛrusalɛm chene, o fun la gali Samaria pulum awa Galili pulum ni. 12Wuzu digirɛ o fun la zu tɔ digi ka zaguma nara fi fun la chiŋi bar boli ni, 13a tɛsi a ŋɔ, “Ya kunyana Yesu. Ɔm ya siki.”
14Yesu fun na ba a ŋɔ, “Ma la Koosa dam kɔkɔɔrsi ta digi wati o la nyini ma.” Ba fun burgi a kaali.
Ba funɛ nyɛn nyinbaan ti ni a la chene, ba maga fun na alaafɛ. 15Ba nidigi funɛ na di o na alaafɛu, o fun bu kaali Yesu wati a la pɛgi Koosa kinkan. 16O fun a gbiri a kpa o tila a gbaŋ tɛɛnɛ Yesu suwachak ni a zaami un kinkan. O funɛ ya Samaria tim baallɛ. 17Yesu fun ŋɔ un, “Mu tiibi nara fire. Leene nara dikto ti kaali a vɛ bu waali? 18Hɔɔr nɔ duŋduŋ bur wa di o wa pɛgi Koosa.” 19Doone Yesu fun bukoo ŋɔ un, “Si a la. Chenani i si su min nyɛ i na alaafɛu.”
Saha Naa Koosa Koor Ti Kaa Wa Wa
20Wuzu digi Farisi tim ta bɔnɛ fun wa pɛɛsi Yesu, “Saha leemawa Koosa koor ti kaa wa?” O fun ŋɔ ba, “Ma wa kikoti a na un wa ma se ni. 21O nyɛn nibinsa bambe nee. Chendaha nandigi wa kiŋɔ, ‘Ma na un bar nɔ koo dooni.’ ”
22Doone Yesu fun burgi a ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta na, “Namsi saha wa pu ma, ma zi daŋni ma na n waa nibine beu, amaa ma wa zi na min. 23Chen saha ka nandigi wa ŋɔ, ‘Kina waa nyɛn bar nɔ.’ Nandigi ka wa ŋɔ, ‘Waa nyɛn dooni,’ ma ta tiŋ o nɔ. 24Mu waa nibine be wa kaa bur wa, n zi wa chi nasɛha din ya nyiksi a su buudaha maga chenu. 25Amaa o zi wa te a namsiu kinkan ka tɛɛnɛ nɔ maga nara zi vɛ un. 26Mu waali ti zi wa chi chenani o fun du Nowa saha tirɛ. 27Saha naa Nowa funɛ kɔɔri o arŋ zen chen, nara maga funɛ nyɛn ba tutɔ nyɛnirɛ. Ba yaa funɛ di diweu a la nyɔ kinyɔɔlɛ ka nibaali kpa haanasa. 28Mu waali ti zi wa chi chenani o fun du Lɔt saha tirɛ. Nara maga yaa funɛ di diweu a la nyɔ kinyɔɔlɛ a yau kina a la yogli bɔnɛ a chɔɔsi kina a la sa dɛɛna. 29A wuzu naa Lɔt fun li Sɔdɔm ni, Koosa fun nyɛ din awa buŋkula li buudaha ni a chel ba ni. Ba maga fun siti. 30N waa nibine be waali zi wa chi chen saharɛ.
31“Ba naa duglɛ dama a nu di mu bur wau, ba ta zu ba dɛɛna a pa ba kina. Ba naa nyɛn ŋmaana ni, ba ta bur la tɔhɔn ti. 32Ma lisi chenani funɛ ya Lɔt haan. 33Nar la daŋni o si sɛrɛ wa o titi nyɛni, o zi wa chelu. Nar kpa min a te o tutɔ nyɛni, o zi wa na Koosa mi fali tiu. 34Nara balɛ zi wa chɔ dɛ bɛgim niu. Ba zi wa zer digiu a ka digi. 35Nihaana nara balɛ kaa wa nam sau. Ba zi wa zer digiu a ka digi.” (( 36A wuzu ti nara balɛ zi wa par ŋmaha niu. Koosa malaikasi ta zi wa zer digiu a ka digi.))
37Doone Yesu gantɛl tiŋsi ta fun a pɛɛsi un, “Ya kunyana, yɛrɛ o kaa wa du ba naa ka chen ni?”
Yesu fun ŋɔ ba, “Ma zim chenani zuugsa yaa wa go kisiweu. Chen vɛɛna, kin nama maga wa ya, ma zi zim di mu wau.”
18Yesu Fun Ŋɔ Ba Luhaan Awa Sɛria Nidiili Wɛ
1Doone Yesu fun biksi ba jɛɛgi nɔ, chen ni ba zi sumi Koosa saha maga a ta bur gantɛl. 2O fun ŋɔ ba, “Sɛria nidiili funɛ nyɛn tɔ digi ni. O wara nyɛ Koosa awa nara jirima. 3Luhaan digi gbanko funɛ nyɛn tɔhɔn ti ni. O yaa funɛ wa sɛria nidiili ti wati di o suŋi un o di o dɔŋtiina a li sɛria bar diili ni. 4O funɛ vusiu ka o vɛ suŋi un. A gantɛl nɛɛ o fun lisi o tuhu ni, ‘Mu wara nyɛ Koosa awa nara jirima, 5amaa luhaan nɔ muksi minu kinkan. Chendaha mu zi suŋi unu o di o dɔŋtiin ti a li sɛria bar diili ti ni. N vɛ suŋi un, o zi muksi minu saha maga hali n wa ku.’ ”
6Yesu funɛ ŋɔ jɛɛgi ti peti, o fun ŋɔ ba, “Ma lisi chenani sɛria nidiili tagin ti tum. 7Koosa wa chi un. Ba naa o fun lisi a nyɛ o titi ni yaa sumi unu di o suŋi ba, o wa zi vusi a ya chen. 8Ma nyɛ mu ŋɔ ma, o zi di ba sɛria tiu a nyɛ ba lalaga. Hali n waa nibine be wa vusi tɛɛnɛ nɔ bur waali ni, ma doso a ta nyɛ ma se suuli bur gantɛl.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Farisi Tim Baal Awa Lampo Nilali Wɛ
9Yesu gbanko funɛ ŋɔ jɛɛgi nɔ a nyɛ ba naa funɛ baa di ba yaa tum tum werewa aa nyini ba dɔŋtima a chi bichɛsa. 10O fun ŋɔ ba, “Nara balɛ funɛ nyɛn doon. Wuzu digi ba fun kaali Koosa bar jɛɛmi dam ti di ba la sumi Koosa. Digi funɛ ya Farisi tim ta baallɛ. Digi ka ya lampo nilali. 11Farisi tim ta baal ti fun la chiŋi o duŋduŋ a sumi Koosa a ŋɔ, ‘Mu kunyana Koosa, mu zaami hinu di n wa nara wa ya kibɛgim. Ba waa la daŋni malɛ ka ba se vɛ su ba dɔŋtima, ka ba daŋni nihaana yɔri yɔri. N zaami hinu n wa chi lampo nilali naa chiŋi dooni chen. 12N yaa vɔu nɔ bilɛwa wuzu bunɔpɛ tuhu ni, aa lisi kin nawara maga n la chen fi a nyɛ hin.’ 13Lampo nilali naa funɛ kpak o titi a chiŋi gantɛl ni, fun gur o nyuha a du tɛɛnɛ ni a mo o bambi a ŋɔ, ‘Mu kunyana Koosa, mu ya tum tagna nitumirɛ. Mu sumi hinu, ɔm min siki.’ ” 14Yesu funɛ sɛm jɛɛgi ti peti, o fun ŋɔ nara tima ni, “Nara balɛ ta funɛ kaali ba damsa, Koosa wa fun bu na lampo nilali ti galimsa ka Farisi tim ta baal ti galimsa kpalimi un ni. Nar la zer o titi buudaha, Koosa zi nyɛ o chelu. Nar ka kpa o titi a burgi gantɛl tiŋna, Koosa zi zer un buudahau.”
Yesu Fun Sumi Koosa A Nyɛ Bichɛsi Ni
(Mat. 19.13-15; Maak 10.13-16)
15Nara fun kpa ba bisa a wa Yesu wati di o kpa o nisa a gbaŋsi ba a du ba alaafɛ. O gantɛl tiŋsi ta fun a nyiigi ba. 16Amaa Yesu fun yir bisi ta di ba wa, a ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ma ta duŋni ba. Ma wa zim di ba naa se su min a chi bichɛsa, ba waa nyɛn Koosa koor ti nii? 17Ma nyɛ mu ŋɔ ma, nar la nɔɔni a chi bichɛla di Koosa dɔ un, Koosa zi wa dɔ unu.”
Ju Tim Nihɛɛ Naa Funɛ Ya Kin Tiina
(Mat. 19.16-30; Maak 10.17-31)
18Chen saha ti Ju tim ta nihɛɛ digi fun wa pɛɛsi Yesu, “Mu kunyan weri, yɛrɛ n kaa ya a wa na Koosa miisa naa vɛ kpak bɔ?”
19Yesu fun burgi a pɛɛsi un, “Yɛrɛ i yir min i kunyan weri? Nandigi wa to a koti a ya nibin weri hali o wa peti see Koosa duŋduŋ. 20I piin zim Koosa chiksɛ tau. Koosa funɛ ŋɔ di,
‘Ma gil chɔkumsi tuma a ta kpuuli a ta ŋmɛɛli a ta suni wɛ.
Maa nyɛ ma nyama awa ma numa jirima.’ ”
21O fun ŋɔ, “Mu kunyana, kin naa maga n fun tiŋ n bichɛsi ni hali wa zinan.”
22Yesu funɛ nu o sɛm ta, o fun ŋɔ un, “Wu bɛgim kaɛɛ i ha vɛ yaali. Kila a la kpa i kina maga a yogli a kpa malɛ ta a nyɛ fara tim ni. I ya chen, i zi wa na kinau a li Koosa wati a wa tiŋ min.” 23Ju tim ta nihɛɛ ti funɛ ya kin tiinnɛ kinkan. O funɛ nu Yesu sɛm ta chen, o tuha fun chɔk kinkan.
24Yesu funɛ na o sewa a zim di o tuha chɔku, o fun ŋɔ ba naa chiŋi dooni chen, “Ba naa ya kin tima, o zi bɔm ba watiu hali ba wa koti a zu Koosa koor ti. 25Bɔla koti zu nɛɛsi bɔ, kin tima gbanko zi koti a wa zu Koosa koor ti.”
26Ba nidigi fun pɛɛsi un, “Anti la zi koti a zu Koosa koor ti?”
27Yesu fun ŋɔ, “O li nibinsa wati, ba wa kikoti a zu Koosa koor ti. O ka li Koosa wati, ba zi koti a zu dooni.”
28Doone Pita fun ŋɔ un, “Kina, ya gil ya damsau a tiŋ hin.”
29Yesu fun ŋɔ un, “Wutirɛ n kaa ŋɔ ma nan. Nar gil o dama, o haan, o niinbisa, o nyana, o niina awa o bisa Koosa koor ti daha, 30Koosa zi wa bɔ un o chimu a bukoo gbaari un kinkan lalaknɔ a kpa o miisa naa vɛ kpak bɔ a nyɛ un.”
Yesu Fun Bukoo Sɛm O Sou Ti Wɛ
(Mat. 20.17-19; Maak 10.32-34)
31Yesu awa o gantɛl tiŋsa nara fidalɛ funɛ nyɛn nyinbaan nɛɛ aa la, o fun kpa ba a kaali ba duŋduŋ a ŋɔ ba, “Yaa la Jɛrusalɛmnɛ. Ya wa tel dooni, chen naa maga Koosa witinsi ta fun sɔbi mu waa nibine be wɛ zi wa ya wutiu. 32Ba zi wa kpak min a du ba naa vɛ ya Ju tima nisa niu. Ba zi wa mɔmsi minu a pini mu zoma a tɔɔsi nantɔsa a du min ni, 33a tuk min wa vurmsi ni a kpu min. Wuzu butora wuzu Koosa zi lɛli minu a li mu sou ni.”
34Yesu gantɛl tiŋsi ta wa fun zim o sɛm ta mun. A muna funɛ sogliu ba wati.
Yesu Fun Tiibi Nyulum
(Mat. 20.29-34; Maak 10.46-52)
35Ba funɛ wa dugli Jɛriko, baal digi fun nyɛn doon a kani nyinbaan nɔ ni. O funɛ ya nyulumnɛ a la sumi kina. 36O funɛ nu zɛmɛ ta la kaali chen, o fun pɛɛsi ba bɔnɛ, “Anti la wa?”
37Ba fun ŋɔ un, “Yesu naa ya Nazarɛt narrɛ.”
38O funɛ nu di Yesu la wa, o fun a tɛsi a yir un a ŋɔ, “Yesu, hin koor Devid bi luli. Ɔm min siki a suŋi min.”
39Ba naa funɛ val Yesu suwachak ni chen, fun nyiigi un a tɛsi di o gil chɛɛma. Amaa o fun vɛ a tɛsi kinkan a kaali chenani o fa tɛsi chen a yir un a ŋɔ, “Yesu, hin koor Devid bi luli. Ɔm min siki a suŋi min.”
40Yesu fun a chiŋi a ŋɔ di ba yir un o wa. Yesu fun pɛɛsi un, 41“Baŋnɛ ii daŋni mu ya nyɛ hin?”
O fun ŋɔ, “Mu kunyana, muu daŋni i lɛli mu sewa a nyɛ min.”
42Yesu fun ŋɔ un, “Kina. I si suuli nyɛ i se ta lɛliu.”
43O se ta fun vaan lɛli. O fun tiŋ Yesu a la pɛgi Koosa. Zɛmɛ ta funɛ na chenani yɛɛ, ba gbanko funɛ pɛgi Koosa.
19Yesu Awa Lampo Nilali Nihɛɛ
1Wuzu digirɛ Yesu fun zu a la gali Jɛriko ni. 2Lampo nilali nihɛɛ funɛ nyɛn dooni. O funɛ ya malɛ tiinnɛ ka ba yir un Zakius. 3O fun a daŋni o na Yesu, amaa o funɛ turu ka zɛmɛ ta fun tɔ un o vɛ koti a na un. 4O fun chɔ a la te zɛmɛ ta suwachak a la zini bugil ziŋi nyinbaan nɔ ni di o na un. 5Yesu fun li dooni a chiŋi a nyini bugil ti daha ni a ŋɔ, “Zakius, kitu lalaga. Mu daŋni n la hiisi i dam nɛɛ zinan.”
6Zakius fun vaan tu bugil ti ni a zaami un awa tu sɔɔn kinkan ni a kpa un a kaali o dama. 7Zɛmɛ ta funɛ na chenani yɛɛ, ba funɛ zulimi Yesu a la ŋɔ dɔŋ ni, “Baal nɔ zu wu tagni tiina damnɛ.”
8Yesu funɛ nyɛn dam ti ni chene, Zakius fun si chiŋi a ŋɔ un, “Mu kunyana, kinu mu wati. Mu zi kpa mu kinau a purigi bilɛ a kpa bɔnɛ a nyɛ fara tim ni. Mu di nandigi, n zi bɔ unu bunaasi bilɛu a chi chenani n di un chen daha.”
9Yesu fun ŋɔ un, “Wutirɛ i sir ya Abraham bi luli digirɛ. Koosa wa bu na i wa i dam walɛ galimsa zinan kpa la. 10N waa min nibine be funɛ wa tɛɛnɛ nɔ maga di n wa dɛu ninyuksɛ ta a chi ma, chen ni Koosa wa zi bu na ba galimsa.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Salma Malɛ Wɛ.
11Ba naa funɛ nu o sɛm ta fun lisi di Koosa koor ti zi wau lalaga. Yesu funɛ dugli Jɛrusalɛm. Chendaha ba fun lisi chen. Adaha o fun jɛɛgi jɛɛgi, 12a ŋɔ ba, “Nibahɛɛ funɛ nyɛn dooni. O funɛ daŋni o gba a la pulum digi di o la di doon koora a bur wa dama. 13O funɛ saksi di o la, a fun yir o tumtumsa nara fi ba wa o wati. O fun lisi salma malɛ kin fi a bɔni ba maga kibɛgim bɛgima a ŋɔ ba, ‘N wa kaali ma kpa malɛ ta a tum tuma a na nyɔɔra.’ 14Ba naa koora o fun ya chen, bɔnɛ funɛ ha unu. O funɛ kaali tama, ba fun tum nara di ba la pu un a ŋɔ un di o ta bur waali. Ba fun ŋɔ un di ba wara daŋni o bu ya ba koora.
15“Nibahɛɛ ti fun la di koor ti bar boli ni a bur wa. O fun vaan yir o tumtumsa ba naa o fun a kpa malɛ ta nyɛ chen di ba wa o wati. O funɛ daŋni o na nee ba na nyɔɔrau. 16Tumtumna naa o fun te nyɛ salma ti chen, fun wa ŋɔ un, ‘Mu kunyana, i funɛ nyɛ min salma malɛ kibɛgimnɛ. N fun kpa un a piŋi a na nyɔɔra salma dikto a gbaari.’ 17Nibahɛɛ ti fun ŋɔ un, ‘I kpaŋi i titiu. I ya nibin werire a la tum tum were. Mu funɛ kpa malɛ tamnɛ a du i nin ni ka i ya wuti tiina. Lalaknɔ n zi kpa tosi fiu a du i nin ni.’ 18Tumtumsi ta digi naa o fun nyɛ salma ti chen fun wa ŋɔ un, ‘Mu kunyana, i funɛ nyɛ min salma malɛ kibɛgimnɛ. N fun kpa un a piŋi a na nyɔɔra salmasa naasi a gbaari.’ 19Nibahɛɛ ti fun ŋɔ un, ‘I kpaŋi i titiu. Mu zi kpa tɔsa nyuunu a du i nin ni.’ 20Gantɛl tiŋ ti fun wa ŋɔ un, ‘Mu kunyana, i salma malɛ bɛgim ti nɛɛnɛ. N funɛ kpa unu a sogli mu gar nɛɛ. 21N zimu di i kpak tu haasa. Chendaha hansura fun kpak min. I kum kina doonani i vɛ duuli a pa a naa vɛ ya i kina.’ 22O kunyan ti fun na paan a du un ni a ŋɔ, ‘I ya nibin taginnɛ. I sɛma nyɛ i na galimsa. I zimu di mu kpak tu haasa ka mu kum kina doonani mu vɛ duuli a pa a naa vɛ ya mu kina. 23I fu kpa mu malɛ ta a la nyɛ naa fu zi la a wa gbaari min nyɔɔra tama.’ 24Doone nibahɛɛ ti fun burgi a ŋɔ ba naa funɛ chiŋi dooni chen, nidigi, ‘La malɛ ta o wati a nyɛ mu tumtum naa kpak salma malɛ kin fi ti ni.’ 25Ba nidigi fun ŋɔ un, ‘Mu kunyana, yɛrɛ i kpa a gbaari o kidamata ni?’ 26O fun ŋɔ un, ‘Nar la kpaŋi, waa la zi na a gbaari. Nar ka vɛ kpaŋi, o zi chel a maga niu. 27Mu dɔm ba naa vɛ daŋni mu ya ba koora chen. Ma la kpa ba a wa kpu mu suwachak ni.’ ”
Yesu Fun La Zu Jɛrusalɛm
(Mat. 21.1-11; Maak 11.1-11; Jɔn 12.12-19)
28Yesu funɛ sɛm nan peti, o fun te ba suwachak a la Jɛrusalɛm. 29Ba fun wa tel tɔsi naa ba yir Bɛtfaji awa Bɛtani chen a fun wa tel bi naa ba yir Ɔlif chen. Yesu fun tum o gantɛl tiŋsa nara balɛ, 30a ŋɔ ba, “Ma te ya suwachak a la zu tɔhɔn ti. Ma vaan la zu dooni, ma zi na kokum be pɔlu ka ba vɔu un chiŋsi dooni. Nandigi ha wa zini un. Ma pur un a kpa wa. 31Ma wa pur ka nandigi wa pɛɛsi ma, ‘Yɛrɛ ma pur un?’ Ma ŋɔ un, ‘Ya kunyana la daŋni un.’ ”
32Ba fun kaali a la na chenani Yesu ŋɔ ba maga. 33Ba funɛ pur kokum be pɔl ti chene, o tima fun pɛɛsi ba, “Yɛrɛ ma pur un?”
34Ba fun ŋɔ ba, “Ya kunyana la daŋni un.” 35Ba fun kpa un a wa tel Yesu wati. Ba fun ur ba kilaarɛ bɔnɛ a saksi kokum be pɔl ti ni a suŋi Yesu o zini a kani un ni. 36Nidamata fun kpa ba gata a pogli a bɛrigi nyinbaan ni di Yesu kpa kokum ti a val a daha ni.
37Yesu funɛ wa tel bi Ɔlif nyinbaan wilsi a daŋni o zu Jɛrusalɛm tuha, ba naa maga funɛ tiŋ un fun lisi tum zene naa maga ba fun na ka Yesu tum wɛ. Ba fun chɛɛmi a zaami a la pɛgi Koosa a daha a ŋɔ,
38“Koosa suŋi koor naa o tum ya wati nan,
chen ni ya wa un zi bu ya nɔ bɛgimu.
Ma nyɛ ya nyɛ Koosa jirima kinkan.”
39Farisi tim ta bɔnɛ funɛ gbaari zɛmɛ ta niu aa la. Ba nidigi fun ŋɔ Yesu ni, “Mu kunyana, ŋɔ i gantɛl tiŋsi ta ni di ba gil chɛɛma.”
40Yesu fun ŋɔ un, “Wutirɛ mu ŋɔ hin, ba mooree, buŋkula naa ya nɔsi fu zi chɛɛmiu.”
Yesu Fun Wi A Nyɛ Jɛrusalɛm Tim Ni
41Yesu funɛ wa dugli Jɛrusalɛm, o fun chiŋi a wi o daha. 42O fun ŋɔ, “Ma Jɛrusalɛm tima, ma fu nu mu biksi ti, ma bara fu zi sɔɔniu. Amaa ma wa kikoti a nu. 43Ma wuzu duglɛu ma dɔma zi wa go ma a tɔ ma du dooni. Ba zi wa zu ma tɔhau bawu maga ni, 44a kpu ma maga a chɔk kina maga. Hali ba wa zi wa gil chaŋgbaŋa a zɔŋsi dɔŋ ni a li dooni. Ba zi wa ya chenu, domi ma wa fun nu chenani Koosa fun wa yisi ma a li ma tum tagna ni di ma tiŋ un.”
Yesu Fun La Zu Koosa Bar Jɛɛmi Dama
(Mat. 21.12-17; Maak 11.15-19; Jɔn 2.13-22)
45Chen saha ti Yesu fun la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti a duŋni ba naa maga la yau a la yogli dooni. 46O fun ŋɔ ba, “Ma wa zim chenani ba fun sɔbi a du Koosa sɛm tɔn ti ni chenn? Ba funɛ sɔbiu,
‘Dam nɔ ya Koosa bar jɛɛmi damnɛ.’
Ba funɛ sɔbi nannɛ, amaa ma waa kpa a burgi ŋmɛɛrsa bar kani.”
47O funɛ duŋni ba peti, o fun biksi nara dooni wuzu bilɛ. Koosa dam kɔkɔɔrsi ta, Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Ju tim nihɛɛti ta funɛ daŋni ba wa kpu un, 48amaa ba wa fun koti nara daha. Ba se funɛ sɛriu di ba nu o biksi ti.
20Kpok Naa Nyɛ Yesu Tum O Tuma
(Mat. 21.23-27; Maak 11.27-33)
1Wuzu digi Yesu funɛ biksi nara Koosa laaboor weri ti wɛ a li o bar jɛɛmi dam ti ni chene, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta, Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Ju tim nihɛɛti ta fun wa lagmi a pɛɛsi un, 2“Anti kpa kpok nɔ a nyɛ hin i koti aa tum tum na nan? Anti nyɛ hin nyinbaan di i val aa kiya nan?”
3Yesu fun ŋɔ ba, “N gbanko kpak pɛɛsiu a zi pɛɛsi ma. 4Jɔn naa funɛ chaksi nara wa ni ni chen, Koosa funɛ nyɛ un chen kpok ti akoo nibinsiwaa?”
5O funɛ pɛɛsi ba chene, ba di dɔŋa wa amɔrɛ a ŋɔ, “Ya ŋɔ di Koosa funɛ nyɛ un chen kpok ti, o zi burgi a pɛɛsi yau, yɛrɛ ya se fun vɛ su un?” 6Bɔnɛ fun ŋɔ, “Ya ka wa kiŋɔ di nibinsa funɛ nyɛ un chen kpok ti, zɛmɛ ta zi yaksi yau wa buŋkul ni, domi ba yir Jɔn Koosa witiinne.” 7Ba fun ŋɔ Yesu ni, “Ya wa zim naa kpa kpok ti a nyɛ un.”
8Yesu ka fun a ŋɔ ba, “N gbanko wa zi biksi ma naa nyɛ min kpok ti muu tum kin naa maga chenu.”
Yesu Fun Ŋɔ Ba Tumtumsa Ba Naa Il Ŋmaha Wɛ
9Yesu fun bukoo jɛɛgi jɛɛgɛ a ŋɔ nara tima ni, “Baal digi funɛ nyɛn doon a par o ŋma we. O fun dɛu tumtumsa di ba wa il un, a li a kaali tɔha bar boli a la vusi kinkan. 10Chɛɛnsa pini saha fun wa tel, o fun tum o dam be o tumtumsi ta wati di o la la chɛɛnsi ta bɔnɛ a wa. O fun kaali ba wati. Ba fun kpak un a tuk a vɔm un chɛɛnsi ta a duŋni un a ta. O fun bur a kaali. 11Ŋma we ti tiina fun bukoo a tum o dam be digi ba wati. Ba fun bukoo kpak un a tuk a du un hiisa a nyɛ o bur kaali huli. 12O fun bukoo tum bator tiina. Ba fun tuk un a huusi a kpa un a yo ta. 13Nara bator ta tiina funɛ bur wa, ŋmaha ti tiina fun lisi o bambi ni a ŋɔ, ‘Min zim chenani n zi ya. N zi tum mu titi be daŋniu. O la doon, ba zi nyɛ un jirimau.’ O fun tum un. O kaali. 14O tumtumsi ta funɛ na o be ti, ba fun ŋɔ dɔŋ ni, ‘Be nɔ nyana wa sou, o zi la o kina magau. Adaha ma nyɛ ya kpu un, chen ni ka o nyan ti wa sou, o kin ta zi burgi ya kinau.’ 15Ba fun la kpak un a kpu a lɛrgi un a li ŋma we ti ni. Ma zim chenani ŋma we ti tiina zi wa ya bauu? 16O zi wa kpak bau a kpu a kpa o ŋmaha ti a bu nyɛ nara bɔnɛ ni.”
Nara tima funɛ nu chenani Yesu sɛm o sɛm ta peti, ba fun ŋɔ un, “Wutirɛ ba wa zi tum chen.”
17Yesu fun nyini ba a pɛɛsi, “Ma ha wa karimi Koosa sɛm tɔn ti a zim o muna doonani o ŋɔ di,
‘Buŋkul naa tɛsaalsa fun vɛ chen,
waa ya buŋkul kpok a ya kibirigii?’
18Buŋkul ti wa min ya kibɛgimnɛ. Ba naa vɛ nyɛ ba se su min chi ba naa val a wa mosi minnɛ. Ba naa se vɛ su min ka ba wa siti, o chi mu kaa wa chel ba nɛɛ a mɛrigi ba a du hɛɛra ni.”
Lampo Bɔɔli Wɛ
(Mat. 22.15-22; Maak 12.12-17)
19Koosa chiksɛ nibiksɛ ta awa Koosa dam kɔkɔɔrsa ta funɛ zimu di Yesu funɛ jɛɛgi jɛɛgi nɔu a nyɛ ba. Ba funɛ daŋni ba vaan kpak un, amaa ba funɛ ɔm nara timawa. 20Ba funɛ daŋni ba kpak un a du doon gɔbnati nyuhu tiina nin ni. Adaha ba fun tum nara ba naa la mur nibinsa di ba ya bambi timwa bɔnɛ di ba la mo Yesu lo a nu chenani o zi sɛm. 21Ba fun ŋɔ Yesu ni, “Ya kunyana, ya zimu di i ya wuti tiinnɛ. I bak wa to chenani nibinsa sɛm i wɛ. I wara ɔm nibin zene se wa wuti ti sɛmi. 22Ya yaa bɔ ya lampo a nyɛ koorsi ta nyuhu tiina Siiza ni, chen weru koo o wa wer?”
23Yesu fun a zim di ba daŋni ba mo o lore a ŋɔ ba, 24“Ma kpa malɛ ta a wa n na.” Ba fun kpa a a wa o wati.
O pɛɛsi ba, “Anti nyuha awa o sɔn sak a ni nan?”
25Ba fun ŋɔ, “Koor Siiza nyuha awa o sɔnnɛ.” O fun ŋɔ ba, “Tɔ, ma kpa koor Siiza kina a nyɛ un a ka kpa Koosa kina a nyɛ un.”
26Ba funɛ nu chen, o fun ya ba alaazibu kinkan. Ba wa fun bukoo koti a mo o lo nara tima suwachak ni. Ba fun moori.
A Wuzu Naa Nara Maga Zi Wa Si Ba Sou Ni
(Mat. 22.23-33; Maak 12.18-27)
27Doone nara bɔnɛ ba naa ba yir Sajusi wa o wati. Ba yaa fun a ŋɔ di nara siwɛɛ, ba wa zi bu koti a si ba sou ni. Ba fun ŋɔ Yesu ni, 28“Ya nawaalsa nihɛɛ, Mosis, funɛ biksi ya a li Koosa sɛm tɔn ti ni, ‘Nandigi kpa haan ka o wa o haan ti vɛ luli ka o sou, ya nyɛ o niinbe kpa o maan ti haan ti a lul bisa a nyɛ o maan ti ni, chen ni o sɔn wa zi sou.’ 29Nibaala nara banɔpɛ funɛ nyɛn dooni a ya niin bɛgim awa nyan bɛgim bisa. Ba nihɛɛ fun a si a kpa haan. O wa o haan ti wa fun lul be ka o baal ti sou. 30Doone nara funɛ sak un ni chen ka kpa o haan ti, o wa o gbanko wa fun lul be ka o gbanko sou. 31Ba tora tiin ti gbanko funɛ ya chene. Ba nara banɔpɛ ta maga fun kpa luhaan ti. Ba nidigi wa un wa fun lul be, ka ba maga siti. 32Haan ti gbanko fun wa sou. 33Tɔ. A wuzu naa nara maga zi wa si ba sou ni, haan nɔ, anti kaa wa dɔ un? Ba nara banɔpɛ ta maga funɛ kpa unu.”
34Yesu fun ŋɔ ba, “Lalaknɔ nyɛni nɔ, nibaala kpa haanasiwa. 35Ba wa siti, Koosa zi wa lɛli ba naa o fun lisi a nyɛ o titi niu a li ba sou ni a nyɛ ba o mi fali naa vɛ kpak bɔ. Chen nibaali ta wa zi kpa chen nihaani ta. 36Ba zi wa chi o malaikasi tawa a ta bu siwi. Koosa zi wa lɛli bau a li ba sou ni ba ya o bisa. 37Ma ha wa karimi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a zim o muna doonani Mosis fun la na ka din di bugil pum chenn? Chen biksi ya di Koosa zi lɛli nisitɛu a nyɛ ba o miisa. Mosis funɛ na bugil pum ti, Koosa fun ŋɔ un,
‘Min ya Koosa naa ma nawaalsa Abraham, Aizik awa Jakɔb yaa jɛɛmi.’
38Ba naa sitɛɛ laata la jɛɛmi Koosa, amaa ba naa kpak miisa. Nara maga kpak miisa o suwachak ni.”
39Koosa chiksɛ nibiksɛ ba naa funɛ chiŋi dooni bɔnɛ fun ŋɔ, “Ya kunyana, i sɛm ta ya wutirɛ.” 40Sajusi tim ta funɛ nu chenani Yesu sɛm, ba wa bu kpak nyinbaan di ba pɛɛsi wu digi.
Naa Koosa Fun Ŋɔ Di O Zi Tumu Chen Wɛ
(Mat. 22.41-46; Maak 12.35-37)
41Saha tirɛ Yesu fun ŋɔ Koosa chiksɛ nibiksɛ ta ni, “Yɛrɛ ma yaa sɛm di Kristo ya koor Devid lullɛ? 42Devid titi funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti bar digi naa ba yir Saams chen ni a ŋɔ,
‘Mu kunyana Koosa funɛ ŋɔ mu kunyan ni,
kani mu nihɛɛti bar kani ni,
43ka mu nyɛ i dɔma burgi i yosa.’
44Devid titi funɛ yir un o kunyana chen ni, yɛrɛ o bu kaa ya a zen a kaali un?”
Yesu Fun Tɛ Ba Nin A Du Ju Tim Nibiksɛ Ta Ni
45Zɛmɛ ta maga funɛ nu Yesu biksi ti chene, Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, 46“Ma doso ma ta nyɛ Koosa chiksɛ nibiksɛ ta yaa kimur ma. Baa daŋni takta ziŋɛ laarɛ kinkan a la daŋni ba val yau ni, chen ni nara zi nyɛ ba jirimau a kizaami ba. Ba yaa daŋni ba kani kor were ni a li ba bar lagmi dɛɛni ni. Ba wa lagmi a di diwe wuzu zen wuzu, ba yaa daŋni ba di nihɛɛta bar diili nɛɛ. 47Ba yaa zaami Koosa wa ba zaamirɛ a vusi a bu ŋmɛ luhaana kina. Koosa wa di ba sɛria, ba zi wa na namsiu kinkan a kaali ba dɔŋtima.”
21Luhaan Fara Tiina Fun Kpa O Kin Maga A Nyɛ Koosa Ni
1Wuzu digirɛ Yesu funɛ nyini malɛ tima ka ba kpa ba male a dau a li Koosa bar jɛɛmi dam ti bar dawi ni. 2O funɛ nyini ba chen, o fun na luhaan fara tiina ka fun wa a wa kpa kobosa lɛ a dau. 3Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Maa nu. Luhaan fara tiin nɔ kobosa lɛ kaali kin tim na malɛ. 4Ba lisɛ ba malɛ damata tuhu nɛɛ a wa dau, amaa o waa kpa o malɛ magwa a wa dau.”
Chenani Nara Zi Chɔk Koosa Bar Jɛɛmi Dama
5O gantɛl tiŋsi ta bɔnɛ funɛ sɛm chenani salmasa awa papaha naa nara fun kpa nyɛ chen nyɛ Koosa bar jɛɛmi dam ti di bunɔtau. Yesu fun ŋɔ ba, 6“Saha zi wa wau kin naa maga maa na nan zi vɛ wa nyɛni. Ba wa zi wa gil buŋkul bɛgim o sak o dɔŋtiin ni.”
Tɛɛnɛ Nɔ Siili Saha Namsi
7Ba nidigi fun pɛɛsi un, “Mu kunyana, saha leemawa chen kaa wa ya? Baŋa kaa wa te a ya a biksi ya di saha ti telu?”
8Yesu fun ŋɔ ba, “Ma doso ma ta wa nyɛ nandigi wa mur ma. Nidamata zi wa wau a kpa mu sɔn a yir ba titi a ŋɔ di ba ya minnɛ. Ba gbanko zi wa ŋɔ mau di saha ti telu. Ma fiɛŋ ma wa tiŋ ba. 9Ma wa nu laal wɛ awa chenani nara yo dɔŋa di ba la kina maga a du ba nin ni, ma ta ɔmi. Chen wa biksi di tɛɛnɛ maga siili ti saha duglɛu.”
10O fun bukoo ŋɔ ba, “Tɛɛnɛ nɔ maga nara awa ba koorsa zi wa siu a chem dɔŋa wa laal. 11Tɛɛnɛ zi wa jimu kinkan ka lɔsa zi wa chel pulumsi ta maga ni, ka wichɔɔr kpok zi wa kpu nidamatau. Nara zi wa na daani zenzenu a li buudaha gbanko ni. Hansura zi wa kpak bau kinkan a daha. 12Kin naa mu ŋɔ ma nan wa zi te ya. Ba zi wa te kpak mau kpok ni a muksi ma kinkan. Ba zi wa kpa mau a kaali ba bar lagmi dɛɛna di ba di ma sɛria a tɔ ma dɛ. Ba gbanko zi wa kpa ma la koorsa suwachaku ba di ma sɛria min daha. 13Ba wa kpa ma a la sɛria bar diili, ma zi na nyinbaanu a ŋɔ ba naa nyɛn dooni Koosa laaboor weri ti wɛ. 14Ma ta nyɛ chenani ma kaa wa la sɛm sɛria nidiile ta wati kimuksi ma. 15Min kaa wa biksi ma chenani ma kaa wa la sɛm awa nɛha ni, chen ni ma dɔma wa zi wa koti a vɛ ma sɛma a tɔ di laaboor weri ti wa deŋli. 16Ma nyama awa ma numa, ma niinbisa, ma walɛ awa ma chɛnsa zi wa kpa mau a du ba naa la zi kpu ma bɔnɛ nisa niu. 17Nara maga zi wa ha mau n sɔn daha. 18Chenani maga ba ya ma, Koosa zi nyɛn ma watiu. 19Ma di kanyita a vusi hali namsi ti wa peti, Koosa zi wa la ma nyuunau a nyɛ ma.”
Chenani Nara Zi Wa Chɔk Jɛrusalɛm.
(Mat. 24.15-21; Maak 13.14-19)
20“Ma wa na ka lanjima damata go Jɛrusalɛm, ma zim di ba zi chɔk unu lalaga. 21Nan wa ya, ka ba naa la zi nyɛn Judia pulum ni, ba si chɔ lalaga a la sogli kuŋkule nyuuna bar nyɛni ni. Ba naa nyɛn Jɛrusalɛm ni, o lawa ba wa liu. Ba naa la zi nyɛn tɔ wisi naa go dooni ta bu zu tɔhɔn ti. 22Koosa kaa wa di Ju tim ta sɛria chene, sɛm naa maga ba fun sɔbi a du o sɛm tɔn ti ni, chen zi wa ya wutiu. 23Nihaan naa kpak lo awa ba naa kpak bi pilimsa, o zi wa bɔmu kinkan ba wati chen saha. Koosa zi wa na paanu a du nara nama ni kinkan a lɛrgi ba diŋsa. Chen la zi wa nyɛ ba na namsi kinkan. 24Ba nidamata zi wa sitiu a li yo ti ni. Ba zi wa kpaksi ba bɔnɛu kpok ni a kaali bar boli pulumsa. Ba naa vɛ zim Koosa zi wa chɔk Jɛrusalɛmu a kpalimi dooni hali Koosa wa ŋɔ di ba li.”
N Waa Nibine Be Bur Waali
(Mat. 24.29-31; Maak 13.24-27)
25“Mu waa nibine be waali saha wa dugli, daanɛ zi wa nyɛn nha awa pɛna awa wula niu. Teku zi damu a chɛɛmi kinkan. Hansura zi wa kpak tɛɛnɛ nɔ maga narau kinkan a la gali. 26Kpok kin naa nyɛn buudaha ni zi wa na muksiu kinkan. Tɛɛnɛ nɔ maga nara wa pɔ chenani kaa wa ya, hansura zi wa kpak bau ba hɔɔgi. 27Pɔɔli ti saha wa gali, ba zi wa na n waa nibine beu ka mu li dobaal tuha a wa awa kpok awa n jirima ni a kichaani kinkan. 28Ma wa na min, ma si chiŋi a zer ma nyuuna buudaha ni. Saha naa mu kaa la ma nyuuna a nyɛ ma duglɛu.”
Chenani Totoha Bugil Biksi Ya
(Mat. 24.32-35; Maak 13.28-31)
29Doone Yesu fun ŋɔ ba jɛɛgi nɔ, “Ma nyɛ totoha bugil awa bugil naa maga nyɛnɛɛ biksi ma nɛha. 30Ma wa na a kpachak falɛ, ma yaa zimu di pari duglɛu. 31Chen vɛɛna, ma wa na kin nama ka a wa ya, ma zi zimu di Koosa koor ti duglɛu.
32“Ma nyɛ mu ŋɔ ma, zinan nara wa zi wa siti hali kin naa maga wa ya. 33Buudaha awa tɛɛnɛ zi wa petiu wuzu digi, amaa mu sɛma wa zi kut peti.”
Ya Daŋni Ya Ilu
34“A wuzu naa mu kaa wa zi pirigi ma niu. Adaha ma doso ma ta vaan kpa ma bambe a tiŋ lalaknɔ yaali. Ma ta nyɛ ma wa ma dɔŋtima lagmi a diili a kinyɔ sin kpoka. 35Ma bur waali zi pirigi tɛɛnɛ nɔ maga nara niu. 36Ma doso a kiil saha maga. Maa sumi Koosa di o nyɛ ma o kpok ma di namsi naa kaa wa chen a wa chiŋi n waa nibine be suwachak ni.”
37Yesu funɛ nyɛn Koosa bar jɛɛmi dam ti nɛɛ a biksi nara wuzu bilɛ. Dusum yaa fun a biriu, o li tɔhɔn ti ni a la chɔ Ɔlif bi nyuhu ni. 38Chɔɔsa yaa fun pisi, o wa nara ta bu lagmi Koosa bar jɛɛmi dam ti di o la biksi ba.
22Chenani Ju Tima Funɛ Daŋni Ba Kpak Yesu
(Mat. 26.1-5; Maak 14.1-2; Jɔn 11.45-53)
1Ju tim ta wuzu zen naa ba yir val la gali ti chen, funɛ wa dugli. 2Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta funɛ dɛu nyinbaan di ba kpu Yesu, amaa ba wa funɛ daŋni ba kpak un zɛmɛ ta se ni.
Judas Fun La Nɔɔni Di O Li Yesu Gantɛl
(Mat. 26.14-16; Maak 14.10-11)
3Judas, naa ba yir Iskariɔt, funɛ ya Yesu gantɛl tiŋsi ta digirɛ. Saha tirɛ sintana fun wa zu o bambi ni. 4O fun si a kaali Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa lanjima nihɛɛta ba naa la il Koosa bar jɛɛmi dam ti. O wa ba fun sɛm chenani o zi kpak Yesu a du ba nisa ni. 5Ba funɛ nu o sɛm ta chen, ba tusa sɔɔni. Ba fun ŋɔ un di o koti tum chen, ba zi bɔ unu. 6Judas wa ba fun ya nɔ bɛgim, o fun piili a dɛu nyinbaan di o li Yesu gantɛl. Amaa o wa ba wa funɛ daŋni ba kpak un zɛmɛ ta se ni.
Yesu Fun Saksi Di O Di Val La Gali Diwe
(Mat. 26.17-25; Maak 14.12-21; Jɔn 13.21-30)
7Ju tim ta wuzu zen ti funɛ wa tel, ba fun saksi di ba kpu val la gali ti piisisa. 8Yesu fun ŋɔ Pita awa Jɔn ni, “Ma la a la saksi ya val la gali ti diwe ya wa di.”
9Ba fun a pɛɛsi un, “Leene i daŋni ya la a la saksi a?”
10O fun ŋɔ ba, “Maa nu nɛnɛ. Ma wa la zu tɔhɔn ti, ma zi chem nandigiu ka o chuŋi ni. Ma tiŋ un a la zu dam naa o kaa zu, 11a ŋɔ dam ti tiin ni, ‘Ya kunyana tum ya di ya wa pɛɛsi hin di, leene dɛ nyɛn o wa o gantɛl tiŋsi ta kaa wa di val la gali ti diwe ta?’ 12O zi biksi mau dɛ zenzen bɛgim naa ba kɔɔri weru. Ba funɛ sa un a zɔŋ dɛ digi nyuhu nɛɛ. Ma la zu dɛ ti a saksi ya wa.”
13Pita awa Jɔn fun kaali a la zu tɔhɔn ti tuha a fun na chenani Yesu fun ŋɔ ba. Ba fun la saksi val la gali ti diwe ta dooni.
Yesu Fun Sumi Koosa A Du Kidiili Ta Ni
(Mat. 26.26-30; Maak 14.22-26; 1 Kɔr. 11.23-25)
14Ba diili saha funɛ wa tel, Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun wa kani aa di. 15Ba funɛ di chene, Yesu ŋɔ ba, “Mu kpak unu mu bambi ni n wa ma te di val la gali ti diwe na ka ni zi wa namsi. 16Diwe naa ya di val la gali ti wuzu zen biksi ya di wuzu digi Koosa zi wa dɔ tɛɛnɛ nɔ magau. N ŋɔ ma wutirɛ, n wa zi bu di un hali a wuzu ti wa tel.”
17Doone Yesu fun zer gbakmi di o nyɔ kinyɔɔli a sumi Koosa a du un ni a kpa nyɛ ba a ŋɔ, “Ma kpa a purigi a nyɛ dɔŋ ni. 18Mu ŋɔ ma wutirɛ, kinyɔɔli naa mu nyɔ nan, n wa zi bu nyɔ un hali Koosa koor ti waali wa tel.”
19O fun bukoo zer boroboro a sumi Koosa a du a chɔksi a bɔni ba a ŋɔ, “Ma zer a di. Mu bara nɛɛnɛ n kpa a nyɛ ma. Ma ya chen aa kilisi mu wɛ. 20Kinyɔɔli naa ma purigi a bɔni dɔŋ chen, ya mu chɛllɛ. Chenani mu kpa nyɛ ma nan, biksi nara di Koosa wa ba ya nɔ bɛgimnɛ.
21“Ma na, ma naa wa min lagmi a di diwe digi li mu gantɛl. 22O ya Koosa tutɔrɛ n waa nibine be zi wa sou lalaga. Naa kaa wa li mu gantɛl nan, yɛrɛ o zi wa du un ni?”
23Ba funɛ nu chen, ba fun piili a pɛɛsi dɔŋa di ba anti kaa wa ya chen.
Anti Ya Ya Nihɛɛ?
24Wuzu digi o gantɛl tiŋsi ta funɛ di dɔŋa amɔrɛ anti ya ba nihɛɛ? 25Yesu funɛ nu chen, o fun ŋɔ ba, “Koorsa ba naa vɛ zim Koosa, ba waa dɔ ba pulum nara ka ba nara tima yir ba nizenzene. 26Chen nyinbaan laata ma tiŋ chen. O lawa ma nihɛɛ kpa o titirɛ a burgi bichɛla ka naa ya ma koora ka kpa o titi a burgi tumtumna. 27Nar kanɛɛ di o di diwe waa ya nizenzen a kaali naa ya diwe ta a wa. N wa ma nyɛnɛɛ a chi diwe niyaali nɔ.
28“Nara tima biksi bɔmu ka ba bɔnɛ muksi min kinkan. Amaa ma se su min ka ma chiŋi mu gantɛl ni. 29Mu kunyana funɛ vɔu min koora di mu dɔ nara. Mu gbanko vɔu ma koora. 30Wuzu digi ma wa min zi wa di diweu a li mu koor ti ni ka ma kani koorsa bar kanɛ ni di ma di Ju tim buri fidalɛ ti sɛria.”
Yesu Fun Ŋɔ Pita Ni Chenani O Zi Vɛ Un
(Mat. 26.31-35; Maak 14.27-31; Jɔn 13.36-38)
31Saha tirɛ Yesu fun ŋɔ Pita ni, “Simɔn, kinu mu wati. Koosa funɛ nyɛ sintana nyinbaanu di o zaamsi ma maga a chi nihaan chɛɛrɛ munzɔta a li mɛ ni. 32N funɛ sumi Koosa a nyɛ hinu di chenani i si su min wa zi bur gantɛl hali a wa peti. Sintana wa zaamsi hin, i zi chelu, amaa i burɛɛ a tiŋ min nɛnɛ, n daŋni i chiŋi i dɔŋtima gantɛl nɛɛ.”
33Pita fun ŋɔ un, “Mu kunyana, ba wa tɔ hin dɛ, nyɛ ba wa kpak mu gbanko a wa gbaari hin ni. Ba wa kpu hin, mu gbanko zi sou.”
34Yesu fun bukoo ŋɔ un, “Pita, kinu chenani mu kaa sɛm hin nan. Dusum nɔ i zi te tɔ butorau di i wa min wa zim dɔŋa, ka zimal zi yeli.”
Kin Nawara Yesu Gantɛl Tiŋsi Daŋni
35Doone Yesu fun ŋɔ o gantɛl tiŋsi ta ni, “Ma lisi chenani n fun tum ma di ma la biksi a kitiibi nara. N funɛ ŋɔ mau di ma ta zer kapursa awa bɔtɛ akoo natausa. Kundɔŋ nya kpak mauu?”
Ba fun ŋɔ un, “Kundɔŋ nya wa kpak ya.”
36Yesu fun bu ŋɔ ba, “Chene mu fun ŋɔ ma saha ti. Amaa lalaknɔ nar kpak kapur awa bɔtɛ, o zer a a kpa la. Nar vɛ kpak chise zen, o kpa o takta a yogli a la yau digi. 37Ma nyɛ mu ŋɔ ma di chenani ba fun sɔbi mu wɛ a li Koosa sɛm tɔn ti ni, chen zi wa ya wutiu. Ba funɛ ŋɔ di,
‘Ba kpa min a gbaari ba naa la tum tum tagna chen ni.’ ”
38O gantɛl tiŋsi ta fun ŋɔ un, “Ya kunyana, kina. Ya kpak chise zene lɛwa.”
O ŋɔ ba, “Chen weru.”
Yesu Fun Sumi Koosa A Li Gɛtsamanɛ Ni
(Mat. 26.36-46; Maak 14.32-42)
39Yesu wa o gantɛl tiŋsi ta fun li dooni a kaali bi Ɔlif. 40Ba funɛ wa tel bar digi, o fun ŋɔ ba, “Ma chiŋi bar nɔ a sumi Koosa, chen ni sintana wa zi wa zaamsi ma.”
41O duŋduŋ fun a kaali ba suwachak tama a la gbiri a sumi Koosa a ŋɔ, 42“Mu kunyana, mu sumi hinu, lisi namsi nɔ a li mu nin ni. Nyɛ i tutɔ ti ya a kaali mu tutɔ.” 43Koosa malaika digi fun li buudaha a wa Yesu wati a nyɛ un kpok. 44O fun na bar wiha kinkan, a fun sumi Koosa wa si sɛm ni ka o wilim fun chi chɛl aa chesi tɛɛnɛ ni.
45O funɛ la sumi Koosa peti chen, o fun a bur wa o gantɛl tiŋsi ta wati ka ba chɔ do. Ba tu chɔk kinkan funɛ nyɛ ba bara yɔɔriu. 46O fun ŋɔ ba, “Yɛrɛ ma chɔ do? Ma si a sumi Koosa, chen ni sintana wa zi wa zaamsi ma.”
Chenani Ba Fun Kpak Yesu
(Mat. 26.47-56; Maak 14.43-50; Jɔn 18.3-11)
47O ha funɛ vɛɛn a sɛm chene, Judas naa ya o gantɛl tiŋsi ta digi chen, fun wa te zɛmɛ ta suwachak a wa Yesu wati a wa mɔksi un. 48Yesu fun ŋɔ un, “Judas, i wau di i wa mɔksi min a li n waa nibine be gantɛll?”
49Yesu gantɛl tiŋsi ta funɛ na di zɛmɛ ta daŋni ba kpak unu, ba nidigi fun pɛɛsi un, “Ya kunyana, ya foŋsi ya chise zene a chem baa?” 50Baal ti funɛ sɛm chene, ba nidigi fun foŋ o chise zen a kpa ŋmɛn Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ yom digi nindil diŋna.
51Yesu fun ŋɔ un di o gil chen tumi a kpa o nin a gbaŋsi baal ti diŋna a tiibi un.
52Doone Yesu fun ŋɔ Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa lanjimasa nihɛɛta ba naa la il Koosa bar jɛɛmi dam ti awa tɔhɔn nihɛɛta, ba naa wa di ba kpak un ni, “Mu ya ŋmɛɛrrɛ ma kpa chise zene awa daasa di ma wa kpak minn? 53N yaa fun kaniu a biksi nara a li Koosa bar jɛɛmi dam ti ni ka ma vɛ wa kpak min. Sintana, naa nyɛn birsi ni, kpok ma kpa wa di ma wa kpak min.”
Pita Fun Vɛ Di O Wa Zim Yesu
(Mat. 26.57-58, 69-75; Maak 14.53-54, 66-72; Jɔn 18.12-18, 25-27)
54Ba fun kpa Yesu a kaali Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti dama. Pita fun sogli gantɛl ni a tiŋ ba. 55Ba fun la tel dooni, Pita la zu sal a la gbaari a kani ba naa funɛ weeri din wati bambaan ni. 56Nihabichɛl digi funɛ nyɛn doon a ya Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti dam be. Waa funɛ na un ka o weeri di dooni. O fun a nyini un hali a vusi, a ŋɔ ba naa kani dooni, “Baal nɔ ya Yesu gantɛl tiŋsi ta digirɛ.”
57Pita fun tɔ a ŋɔ un, “N wa zim naa i bi chen.”
58O fun a ya tama, baal digi fun na un a sɛm, “I ya Yesu gantɛl tiŋsi ta digirɛ.”
Pita fun bu tɔ a ŋɔ un, “N wa zim baal nɔ.”
59O fun a vusi tama, baal digi fun bu ŋɔ wa kpok ni ba naa nyɛn dooni, “Baal nɔ ya Galili narrɛ. Mu si su di o ya Yesu gantɛl tiŋsi ta digirɛ.”
60Amaa Pita fun ŋɔ un, “Baal naa maa sɛm nan, n wa zim un.”
Pita ha funɛ vɛɛn a sɛm chene, ka zimal yeli. 61Yesu fun burgi a nyini Pita. O fun vaan lisi chenani Yesu fun ŋɔ un di o zi wa tɔ butorau di o wa un wa zim dɔŋa, ka zimal yeli zinan. 62Chenani maga o fun lisi zu o nyuha. O fun si li a la wi kinkan.
Lanjimasa Fun Mɔmsi Yesu A Tuk Un
63Lanjimasa ba naa funɛ il Yesu chen funɛ mɔmsi unu a la tuk un. 64Ba fun kpa gar a vɔu o se a pɛɛsi un di o zim naa tuk un nanu. 65Ba fun pini o zoma gbanko a du un ni.
Ba Fun Kpa Yesu A La Nihɛɛta Bar Lagmi
(Mat. 26.59-66; Maak 14.55-64; Jɔn 18.19-24)
66Chɔɔsa funɛ pisi, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ, ba naa funɛ ya Ju tim sɛria nidiile, fun a lagmi dɔŋ ni. Ba fun kpa Yesu a chiŋsi ba suwachak ni. 67Ba nidigi fun pɛɛsi un, “Hin ya Kristo naa Koosa fun ŋɔ di o kaa tumu chenn?”
O fun ŋɔ ba, “N ŋɔ ma, ma se wa zi su chenani mu ŋɔ ma. 68N pɛɛsi ma wu digi, ma wa zi ŋɔ min. 69O wa zi vusi ka n waa nibine be wa kani Koosa naa kpak kpok a kaali kina maga nihɛɛ bar kani ni.”
70Ba bɔnɛ fun ŋɔ un, “I ya Koosa beree?”
O fun ŋɔ ba, “Min ya un.”
71Ba funɛ nu ka o sɛm chen, ba fun ŋɔ dɔŋ ni, “Yɛrɛ ya bukoo o dɛu sɛhɛra tima? O fun chel a li o titi sɛm ni.”
23Ba Fun Kpa Yesu A La Nyɛ Pailɔt Ni
(Mat. 27.1-2, 11-14; Maak 15.1-5; Jɔn 18.28-38)
1Ba maga fun si a kpa Yesu a kaali Pailɔt naa ya gɔbnati nyuhu tiin wati. 2Ba fun fiksi Yesu o suwachak ni a ŋɔ, “Baal nɔ yaa mur ya narawa a ŋɔ ba di ba ta bɔ lampo a nyɛ koorsi ta nyuhu tiina Siiza ni. O titi fun ŋɔ di waa ya koor zen naa ba yir Kristo chen.”
3Ba funɛ sɛm peti, Pailɔt fun pɛɛsi Yesu, “Hin ya Ju tim koor chenn?”
O fun ŋɔ, “Chenani i kut ŋɔ chen.”
4Doone Pailɔt fun burgi a ŋɔ Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa zɛmɛ ba naa tiŋ un a la Pailɔt dama, “Baal nɔ nisa wa to.”
5Ba fun a fiksi un a kaali chenani ba fun te fiksi a ŋɔ un, “Chenani baal nɔ yaa biksi nara tima zi nyɛ ba damu. O fun piili a biksi ba a li Galili pulum ni a la gali Judia pulum ni hali a wa li bar nɔ.”
Ba Fun Kpa Yesu A La Nyɛ Hɛrɔd Ni
6Pailɔt funɛ nu sɛm ta, o fun pɛɛsi ba, “Baal nɔ ya Galili tim baallɛɛ?” 7Ba fun ŋɔ, “O ya Galili tim baallɛ.” Hɛrɔd funɛ ya Galili tim koora a fun gba la Jɛrusalɛm chen saha ti. Pailɔt funɛ nu di Yesu li o pulum nɛ, o fun ŋɔ o lanjimasi ta ni di ba kpa un a la Hɛrɔd wati. 8Ba funɛ kpa Yesu a la tel o dama, Hɛrɔd tuha funɛ sɔɔniu kinkan. O yaa funɛ nyini o nyinbaan niu di o na un, chen ni o zi tum alaazibu tumau o na. 9Hɛrɔd fun pɛɛsi Yesu wu damata, amaa o wa fun ŋɔ wu digi. 10Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ, ba naa funɛ tiŋ Yesu a la Hɛrɔd dam ti chen, ba fun bukoo fiksi Yesu kinkan. 11Hɛrɔd awa o lanjimasa fun a mɔmsi Yesu a la pini o zoma a kpa gar weri a laari un. Ba funɛ ya chen peti, ba kpa un a bur kaali Pailɔt wati. 12Hɛrɔd awa Pailɔt funɛ ya dɔmwa hali a wuzu ti. A wuzu naa ba fun kpa Yesu a wa Hɛrɔd wati, o wa Pailɔt fun bu ya nɔ bɛgim.
Ju Tima Fun Di Yesu Siwi Sɛria
(Mat. 27.15-26; Maak 15.6-15; Jɔn 18.39–19.16)
13Saha tirɛ Pailɔt fun yir Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa tɔhɔn nihɛɛti ta awa zɛmɛ ta ba lagmi o wati. 14O fun ŋɔ ba, “Ma funɛ kpa baal nɔu a wa mu wati a fiksi un di o daŋni nara tima damu. Mu zaamsɛ unu ma suwachak ni a zim di o nisa wa to chenani ma fiksi un chen ni. 15Hɛrɔd gbanko funɛ sɛmu di o nisa wa to a nyɛ o bur wa mu wati. O wa tum kinkin naa la zi nyɛ o sou. 16N zi nyɛ mu lanjimasi ta tuk un wa vurmsi niu a nyɛ o la.” (( 17Ba wuzu zen wuzu Pailɔt yaa fun puk dɛ naa ba yaa tɔ nara chen zɔɔnɔ a nyɛ nibɛgim li.))
18Zɛmɛ ta funɛ nu chenani Pailɔt sɛm, ba fun tɛsi, “Kpu un. Puk dɛ naa ba tɔ chen zɔɔnɔ a lisi baal naa ba yir Barabas chen, a nyɛ ya.” 19Barabas funɛ nyɛ nara tima dam chene ka o kpu baal ti. Chendaha ba fun kpak un a tɔ dɛ.
20Pailɔt funɛ daŋni o nyɛ Yesure la. O fun bukoo kpaŋi o titi di o ŋɔ zɛmɛ ta ni, 21amaa ba funɛ tɛsiu kinkan a ŋɔ, “Nyɛ ba kpa un a la kpaasi a mari daakakli daha ni o sou.”
22Chɛɛm ti funɛ sɔɔni, Pailɔt fun ŋɔ zɛmɛ ta ni butora a pɛɛsi ba, “Yɛrɛ? Tum tagna baŋnɛ o tum? Mu zimu di o wa tum kinkin naa la zi nyɛ o sou. N zi nyɛ mu lanjimasi ta tuk un wa vurmsi niu a nyɛ o la.”
23Ba funɛ chɛɛmi ta zaŋa a ŋɔ, “Kpaasi un a mari daakakli ti daha ni o sou.” Ba funɛ chɛɛmi chene, 24hali Pailɔt wa la nɔɔni chenani ba daŋni. 25O fun lisi naa nyɛ nara tima dam chen a kpu a nyɛ ba, a kpa Yesu a du ba nisa ni.
Ba Fun Kpak Yesu A Kpaasi A Mari Daakakli Ni
(Mat. 27.32-44; Maak 15.21-32; Jɔn 19.17-27)
26Zɛmɛ ta awa lanjimasi ta fun kpa Yesu a kaali. Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, ba fun la chem baal naa ba yir Simɔn a li Sairini pulum ni. O fun li kɔha bar boli aa wa. Ba fun lɛrgi un a nyɛ o zer Yesu daakakli ti a baasi a tiŋ ba kaali.
27Zɛmɛ kinkan fun tiŋ Yesu gantɛl. Nihaan bɔnɛ funɛ nyɛn zɛmɛ ta ni aa wi kinkan chenani ba zi wa la ya un. 28Yesu fun burgi a ŋɔ ba, “Ma Jɛrusalɛm nihaana, ma ta wi n daha. Maa wi ma titi awa ma bisa nyuhu ni. 29Saha wau nara zi wa ŋɔ di yɛrɛ nyusumnɛ ba naa vɛ luli nan dɛɛsi bisa. 30A wuzu ti wa tel, nara tima zi chɔ a la sogli kuŋkule nyuuna bar nyɛni niu a daŋni bɛ tɔ ba. 31Ba naa nisa vɛ nyɛn tum tagna ni zi wa chɔ a sogli a chi chen ni, yɛrɛ o kaa wa du ba naa yaa tum tum tagna ni?”
32Lanjimasi ta gbanko funɛ kpak ŋmɛɛrsa lɛwa ba naa wa Yesu zi wa siti. 33Ba funɛ la tel bar digi ba yir nyukɔkri bar. Ba fun kpaasi Yesu a mari daakakli ti ni dooni. Ba fun kpaasi ŋmɛɛrsa lɛ ta gbanko a marigi ba daakaklɛ a kpa digi a baŋ Yesu nindil ni, digi o ningal ni. 34Ba funɛ tum chene, Yesu fun sumi Koosa a ŋɔ, “Nara nama wa zim chenani baa tum. Gil ba tum tagna a nyɛ ba.”
Ba funɛ tum peti, ba fun kpa o gata a dau di ba yo walɛ di ba na anti kaa di a. 35Zɛmɛ ta maga fun chiŋi a go aa nyini. Ju tim nihɛɛta ba naa funɛ nyɛn zɛmɛ ta ni, mɔmsi un a ŋɔ dɔŋ ni, “O laata fun yisi nara chen. O ya Kristo naa Koosa fun lisi a nyɛ o titi ni chen, ma nyɛ o lisi o titi.”
36Lanjimasi ta gbanko fun mɔmsi un a zɔk kinyɔɔli haasi a nyɛ un, 37a ŋɔ, “I ya Ju tim koora, yisi i titi.”
38Ba gbanko funɛ sɔbi a ŋɔ di, “Ju tim koor ti nɛɛnɛ,” a mari o nyuha daha ni.
39Ŋmɛɛrsi ta nidigi funɛ pini Yesu zoma a ŋɔ un, “I sir ya Kristo naa Koosa ŋɔ di o kaa wa tumu chen, yisi ya maga.”
40O dɔŋtiin ŋmɛɛr ti fun a zulimi un a ŋɔ, “I sɛm chen, i wara nyɛ Koosa jirima. O wa zi vusi ka ya maga siti. 41Ya wu tagna daha, o deŋlu wa ya siti, amaa baal nɔ ha wa fun tum tum tagin.” 42Doone o fun ŋɔ Yesu ni, “Yesu, i wa di i koor ti, i lisi mu wɛ.”
43Yesu fun ŋɔ un, “Mu ŋɔ hinu wuti ni, i wa min zi zu Koosa koor ti niu zinan.”
Chenani Yesu Fun Sou
(Mat. 27.45-56; Maak 15.33-41; Jɔn 19.28-30)
44Nha funɛ wa tel sal baan nyuha, doon fun wa biri a vusi hali saha naa niparɛ yaa par a si chen. 45Saha naa o fun biri chen, gar zen naa ba fun kpa purigi Koosa bar jɛɛmi dam ti chen, o fun chɛɛsi a li buudaha ni hali a wa peti tɛɛnɛ ni. 46Doone Yesu fun tɛsi kinkan a ŋɔ, “Mu kunyana, n kpa mu siima a du i nin niu.” O fun sɛm sɛm ta peti a sou.
47Lanjimasa kɔkwa nihɛɛ naa funɛ chiŋi dooni a na chenani Yesu sou, o funɛ pɛgi Koosa a ŋɔ, “Wuti baal nɔ sir ya nibin werire.”
48Zɛmɛ naa funɛ lagmi a chiŋi dooni a na chenani la zi ya, ba nidamata fun na galimsa a li chenani ba tum ni. Ba fun kaali dama a la mosi ba bambe. 49Yesu chɛnsa awa nihaana ba naa funɛ tiŋ un a li Galili a wa chen, ba waa funɛ chiŋi bar boli ni a nyini chenani yɛɛ.
Ba Fun Kpa Yesu A La Sogli Un
(Mat. 27.57-61; Maak 15.42-47; Jɔn 19.38-42)
50-51Ju tim baal digi funɛ nyɛn doon a li tɔhɔn naa ba funɛ yir Arimatia. O sɔn funɛ ya Josɛf. O funɛ ya tum were tiinnɛ a kpak sɔn weri nara wati a nyini di o wa na saha naa Koosa zi wa dɔ nara. O funɛ ya sɛria nidiile ta nidigirɛ, amaa o tuha wa fun sɔɔni chenani ba di Yesu sɛria chen. 52O fun si a kaali Pailɔt wati a la ŋɔ di o kpa Yesu bara a nyɛ un. 53Pailɔt fun nyɛ un nyinbaan. Josɛf fun la lisi Yesu a li o daakakli ti ni, a kpa gar a mɛɛsi un a kpa un a la du gbɛntɛl bɔ fali naa ba yaa sogli ba nara ni. 54O funɛ ya chene ka hiisi wuzu ti kaa wa piili dusum.
55Nihaana ba naa funɛ tiŋ Yesu a li Galili ni chen, ba wa Josɛf funɛ tiŋ dɔŋa a la na chenani Yesu bara fun chɔ hugil ti ni. 56Ba fun kaali dama a la kɔɔri kin nawara sɔɔra weree di ba kpa la du o bara ni.
Hiisi wuzu ti funɛ wa tel, ba funɛ hiisiu a chi chenani Koosa fun chiŋsi chen.
24Chenani Yesu Fun Si A Li O Sou Ni
(Mat. 28.1-10; Maak 16.1-8; Jɔn 20.1-10)
1Chɔɔsa funɛ pisi chɔsa, nihaana fun si a zer kin nawara sɔɔra weree chen a kaali Yesu hugil ti. 2Ba funɛ la tel dooni, buŋkul naa ba fun kpa tɔ hugil ti zɔɔnɔ chen, fun bilimsi a ka zɔɔnɔ ti. 3Ba fun la zu hugil ti a vɛ na Yesu bara. 4Ba fun chiŋi a nyini dɔŋ se ni a la lisi chenani ba zi sɛm. Nara balɛ fun vaan chiŋi a dugli ba a laari gar chaanɛ. 5Hansura fun kpak nihaan tima kinkan ka ba wa gbiri ba suwachak ni. Ba naa laari gar chaanɛ ta chen digi fun ŋɔ ba, “Yɛrɛ ma wa siwɛ bar sogli nɔ a wa dɛu naa kpak miisa? 6Yesu wa bu to bar nɔ. O si o sou niu. Ma lisi chenani ma wa un fun nyɛn Galili ni ka o sɛm ma chen. 7O fun ŋɔ di nara zi wa kpa o wa nibine be a du ba naa la tum tum tagna nisa ni. Ba zi wa kpa unu a la kpaasi a mari daakakli ti ni o sou. Wuzu butora wuzu, Koosa zi wa lɛli unu a li o sou ni.”
8Nihaan tima fun lisi chenani Yesu fun sɛm chen, 9a li hugil ti ni a kaali dama a la ŋɔ o gantɛl tiŋsa nara fi di nibɛgim awa ba naa maga nyɛn dooni chenani yɛɛ. 10Ba bɔnɛ sɔna funɛ ya Mɛri Magdala, Joana, awa Mɛri, Jems niina. Ba waa funɛ ŋɔ nitumɛ ta ni chenani ba na. 11Nitumɛ ta se wa fun su chenani nihaan tima ŋɔ ba chen. Ba funɛ lisiu di ba sɛm ta wa kpak nyuha. 12Amaa Pita funɛ siu a chɔ kaali hugil ti a la kugili nyini o tuhu ni a na Yesu gar mɛɛsɛ ta ka a chɔ a duŋduŋ. O fun bur kaali dama a la beeli kinkin naa yɛɛ.
Yesu Gantɛl Tiŋsa Nara Balɛ Fun Bu Chem Un
13A wuzu ti vɛɛna, nara balɛ ba naa funɛ tiŋ Yesu chen, fun li Jɛrusalɛm a la tɔ we naa ba funɛ yir Ɛmɛus. O wa Jɛrusalɛm funɛ ya maalisa nɔpɛwa. 14Ba funɛ sɛm dɔŋ ni chenani maga yɛɛ. 15Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, Yesu titi fun gbaari ba ni. O wa ba tiŋ dɔŋa. 16Amaa Koosa wa fun nyɛ ba zim un. 17Yesu fun pɛɛsi ba, “Yɛrɛ maa val nyinbaan ni a la sɛm nan?”
Yesu funɛ sɛm chen, ba chiŋi a dɔri ba se. 18Ba nidigi sɔn funɛ ya Klɛɔpas. O fun ŋɔ Yesu ni, “I ya hɔɔrrɛ a vɛ zim kinkin naa la ya bar nɔ wuzu bilɛ na tuhu nii?”
19Yesu fun pɛɛsi un, “Baŋa ya?”
O fun ŋɔ un, “Kin naa ba ya Yesu Nazarɛt nar. O funɛ ya witiin naa Koosa tum ya watɛɛ. Waa funɛ kpa o kpok a nyɛ o sɛm sɛm kpoka a la tum tum kpoka a nyɛ un. Chendaha nara maga nyɛ un jirima kinkan. 20Ya Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa ya nihɛɛti ta fun kpa un a la du Pailɔt nin ni di o di o sou sɛria a kpaasi un a mari daakakli ti ni o sou. 21Ya funɛ kpak bambi bɛgimu waa la zi la Ju tim nyuuna a nyɛ ba. Wuzu butora gantɛl nɛɛ, kin nama maga fun ya. 22Chɔɔsa funɛ wa pisi chɔsa, ya nihaan tima bɔnɛ fun kaali o hugil ti ni, 23amaa ba wa fun na o bara. Ba fun bur wa ŋɔ ya di ba la pu Koosa malaikasiwa a fun ŋɔ ba di o si o sou niu. 24Ya nibaal ta bɔnɛ gbanko fun la hugil ti a vɛ na un. Ba fun zim di chenani nihaan ta sɛm chen, o sir ya wutirɛ.”
25Yesu fun ŋɔ ba, “Yɛrɛ ma wom mak. Ma sɔɔnɛu wa ma zim Koosa witinsi ta sɛma naa ba fun sɔbi saha digi chen. 26Ba funɛ ŋɔ di, ‘Naa Koosa fun vɔu di o tum chen, waɛɛ, o zi namsiu a sou a si la zu Koosa tɔhɔn ti.’ O wa deŋli di o ya chenn?” 27Ba ha funɛ vɛɛn a val nyinbaan ni chene, Yesu fun biksi ba chenani Mosis awa Koosa witinsi ta maga fun sɔbi o wɛ saha digi chen a li Koosa sɛm tɔn ti ni.
28Ba fun wa dugli tɔ we naa ba la chen ka Yesu funɛ daŋni o ha vɛɛn gali kila. 29Ba wa funɛ daŋni o waligi ba ni a ŋɔ un, “Dusum daŋni o biriu, adaha nyɛn ya wati.” O fun la nɔɔni ka o wa ba fun la zu tɔ we ti a nyɛn dooni. 30Ba funɛ lagmi di ba di diwe, Yesu fun zer boroboro a sumi Koosa a du a chɔksi un a bɔni ba. 31O funɛ zer boroboro a sumi Koosa a du a chɔksi a bɔni chene, ba fun vaan a zim un ka o nyuksi. 32O funɛ kaali chene, ba ŋɔ dɔŋ ni, “Ya wa un funɛ nyɛn nyinbaan ni aa la ka o fun a biksi ya chenani ba sɔbi o wɛ a li Koosa sɛm tɔn ti ni, ya tusa sɔɔni ka yaa dɛɛsi.”
33Ba fun si dooni lalaga a bur kaali Jɛrusalɛm. Yesu gantɛl tiŋsa nara fi di nibɛgim awa ba naa tiŋ un chen, fun lagmi a kani dooni, 34a ŋɔ dɔŋ ni, “Ya kunyana sir siu o sou niu. Simɔn Pita funɛ na unu.”
35Nara balɛ naa funɛ na Yesu nyinbaan ni chen, fun la tel Jɛrusalɛm. Ba fun ŋɔ ba chenani o biksi ba nyinbaan ni awa chenani o fun zer boroboro a sumi Koosa a du a chɔksi a bɔni ba ka ba zim un.
Yesu Gantɛl Tiŋsa Fun Bu Na Un
(Mat. 28.16-20; Maak 16.14-18; Jɔn 20.19-23; Tuma 1.6-8)
36Nara balɛ ta funɛ sɛm chene, Yesu fun vaan wa chiŋi ba bambaan ni a zaami ba.
37Hansura fun kpak ba hali a la gali. Ba funɛ baa di Yesu ya lɛlɛrɛ. 38O fun ŋɔ ba, “Yɛrɛ ma nyɛ hansura kpak ma a la gali? Yɛrɛ maa beeli di o ya minnɛ? 39Ma nyini mu nisa awa mu naŋgere a zim di minnɛ. Ma gbaŋsi min ma zi zimu ma bambe ni di mu wa ya lɛlɛ. Lɛlɛ wa kpak bara a chi mu bara na.”
40O funɛ sɛm chene, a kpa o nisa awa o naŋgere a biksi ba. 41Alaazibu funɛ kpak ba ka ba tusa sɔɔni kinkan a la gali, chen ni ba wa kikoti a nyɛ ba se su di o bur wau. Yesu fun pɛɛsi ba, “Ma kpak diwe nɔ a la zi kpa a nyɛ minuu?” 42Ba fun zer nyin zɔŋi a nyɛ un. 43O fun se un ba suwachak ni.
44Yesu fun ŋɔ ba, “O deŋlu di kin naa maga Mosis awa Koosa witinsi ta awa ba naa sɔbɛ boola funɛ sɔbi mu wɛwa saha digi a li Koosa sɛm tɔn ti ni, a ya wutirɛ. Ma wa lisi di saha naa mu fun nyɛn ma wati chen, mu fun biksi ma a wɛɛ?”
45Doone o fun puk ba diŋsa di ba zim kinkin naa nyɛn Koosa sɛm tɔn ti ni, 46a ŋɔ ba di ba sɛm di naa Koosa vɔu di o tum chen zi wa namsiu a sou ka Koosa lɛli un a li o sou ni wuzu butora wuzu. 47O fun ŋɔ ba, “Koosa laaboor weri ti biksi nara gil ba tum tagna a bur a tiŋ Koosa, o zi gil ba tum tagnau a nyɛ ba chen tiin sou daha. Ba fun bukoo sɔbi di o lawa o gantɛl tiŋsi ta te biksi laaboor nɔ a li Jɛrusalɛm ni a zi biksi bawu maga ni. 48Ma waa ya mu sou awa mu siili sɛhɛra tima. Ma piili chen tuma. 49Mu kunyana Koosa funɛ vɔu di o zi kpa o kpoku a nyɛ ma. Mu wa waligi ma ni, ma la zu tɔhɔn ti tuha a pɔ. Mu zi nyɛ o kpok ti wa ma watiu.”
Chenani Yesu Fun Si A Bu Ziŋi Koosa Tɔha
50Doone Yesu fun te ba suwachak a kaali a la tel Bɛtani. O fun a zer o nisa buudaha ni a sumi Koosa a du ba ni. 51O funɛ sumi Koosa a du ba ni chene, a zini kaali buudaha Koosa wati. 52Ba fun jɛɛmi un dooni a bur li kaali Jɛrusalɛm wa tu sɔɔni kinkan ni. 53Ba yaa fun la pɛgi Koosau a li o bar jɛɛmi dam ti ni o daha.