YESU NITUMƐ TUMA
11Min, Luk, la sɔbi tɔn nɔ a nyɛ mu kunyan Tɛɔfilus ni nan. Mu funɛ piin te sɔbiu a nyɛ hin chenani Yesu fun biksi a tum saha naa o fun nyɛn ya wati. 2O laali saha funɛ wa dugli di o la, o fun nyɛ Koosa siim weri ŋɔ o nitumɛ ba naa o fun yisi a nyɛ o titi ni, chenani ba zi tum. O funɛ ya chene, Koosa zer un a zini o tɔha. 3Saha naa Koosa fun lɛli un a li o sou ni hali a la tel saha naa o fun bu zer un a zini o tɔhɔn ti, funɛ ya wuzu fumnaasiwa. Chen saha ti Yesu nitumɛ ta fun bu na Yesu bu damata, ba wa fun bura beeli un di o ya warɛ. O wa ba funɛ lagmi nyɛn, o fun biksi ba chenani Koosa zi wa dɔ nara. 4O gbanko fun ŋɔ ba, “Ma lisi chenani mu fun ŋɔ ma di mu nyana vɔu di o kpa o papaha a nyɛ ma. Ma nyɛn Jɛrusalɛm nɔ ni hali o wa kpa o papaha ti a wa nyɛ ma. 5Jɔn funɛ chaksi nara wa nire, amaa o wa zi vusi ka Koosa chaksi ma wa o siim weri ti ni.”
Koosa Fun Zer Yesu A Zini O Tɔha
6Wuzu digi Yesu wa o nitumɛ ta fun lagmi dɔŋ ni, ba pɛɛsi un, “Ya kunyana, i wa zi kpa Ju tim koora a nyɛ ba lalaknɔɔ?”
7Yesu fun ŋɔ ba, “Mu nyana duŋduŋ zim saha naa kin na zi ya. O wa ya di ma nisa nyɛn dooni. 8Koosa wa tum o siim weri ti di o nyɛn ma bambe ni, o kpok ti zi wa siu ma ni a nyɛ ma ŋɔ Jɛrusalɛm tima, Judia tima, Samaria tima awa ba naa nyɛn bawu maga ni mu wɛ.” 9Yesu funɛ sɛm peti, Koosa fun zer un a zini o tɔhɔn ti. Ba funɛ nyini un chene ka o zini a la, dobaal fun wa tɔ un.
10Ba funɛ nyini buudaha ni chene, nara balɛ vaan wa chiŋi ba suwachak ni ka ba kilaarɛ pilimi a la chaani. 11Nara balɛ ta digi fun ŋɔ ba, “Ma Galili tima, baŋnɛ ma chiŋi bar nɔ a nyini buudaha ni di ma ya? Chenani ma na ka Koosa zer o waa Yesu a zini o tɔhɔn ti, chene o vɛɛn kaa wa bur wa wuzu digi.”
Naa Funɛ Chiŋi Judas Bar Chiŋi Ni
12Kin naa maga funɛ ya a li bi naa ba yir Ɔlif chen, nyuhu nee. Koosa malaikasa funɛ kaali, Yesu nitumɛ ta fun tu bi ti ni a la zu Jɛrusalɛm. Dooni awa Jɛrusalɛm funɛ ya maali purigire. 13O nitumɛ ta sɔna funɛ ya Pita, Jems, Jɔn, Andiru, Filip, Tɔmas, Bartɔlɔmi, Matiu, Jems, Alfius be, Simɔn naa pulum kina nyɛn o bambi ni, awa Judas, Jems be. Ba fun la zu ba bar chɔɔli naa zɔŋ dɛ digi nyuhu ni. 14Ba wa nihaan bɔnɛ wa Mɛri, Yesu niina, wa o niinbisa funɛ sumi Koosa wa tuha kibɛgimnɛ.
15Wuzu digi Yesu gantɛl tiŋsa ba naa funɛ dugli nara kɔkwa awa fumlɛ, funɛ lagmi dɔŋ ni. Pita fun si a chiŋi ba bambaan ni a ŋɔ ba, 16“Mu dɔŋtima, ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni chenani Koosa siim weri ti fun nyɛ koor Devid te sɛm di Judas zi nyini ba naa funɛ kpak Yesuu. O sɛm ta fun ya wuti. 17Judas funɛ ya ya nidigirɛ, domi ya kunyana funɛ lisi un di o wa ya tum tuma a nyɛ Koosa ni.”
18O fun kpa o tum tagin malɛ a la yau ŋmaha. Wuzu digi o fun sou ka o lo fun fur o tuha kina maga li. 19Jɛrusalɛm tim maga fun nu chen wɛ a la yir o ŋmaha ti ‘Akɛldama’ a li ba titi sɛm ni. Chen mun ya, ‘ŋmaha naa chɛl buti dau’.
20“Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti bar digi naa ba yir Saams chen ni a ŋɔ,
‘Ma ta nyɛ nandigi bu nyɛn o dam ni.’
Ba gbanko funɛ sɔbiu a ŋɔ,
‘Ma nyɛ nandigi chiŋi o bar chiŋi ni.’
21-22“Baal naa ya kaa ya lisi chen, o lawa o ya ya nidigiu a li o piili ti ni a na chenani Jɔn funɛ chaksi nara wa ni ni ka o wa Yesu gba a biksi nara. Saha naa Koosa fun lɛli un a li o sou ni, baal nɔ fu zi fun na unu ka o zi a zini Koosa tɔhɔn ti.”
23Nara balɛwa ba fun lisi di ba nyini ba tuhu ni a lisi nibɛgim. Ba nidigi sɔn funɛ ya Josɛf. Bɔnɛ yir un Barsabas, bɔnɛ ka vɛɛna yir un Jastus. Ba nidigi sɔn ka fun ya Matias. 24Ba naa maga funɛ lagmi dooni fun sumi Koosa a ŋɔ, “Ya kunyana, hin zim chenani nibinsa maga bambe du. Biksi ya naa ya kaa ya lisi a li nara balɛ na tuhu ni, 25chen ni waa la zi ya nitumi a chiŋi Judas bar chiŋi ni a tum i tuma. Judas wa fun bu nyɛn ya wati a na chenani o daŋni.” 26Matias sɔnnɛ ba fun te pi a kpa un gbaari nitumɛ nara fi di nibɛgim ti ni.
2Koosa Siim Weri Ti Waali
1Ju tim ta wuzu zen naa ba funɛ yir Pɛntɛkɔst chen wa tel, Yesu gantɛl tiŋsi ta maga fun wa lagmi dɔŋ ni. 2Ba funɛ nyɛn doonee, chɛɛma fun vaan wa pirigi ba ni a li buudaha ni a chi do peha, a su doonani maga ba kani chen. 3Doone ba fun nyini a na ka o chi din ful purige a kani ba nyuuni ni, 4ka Koosa siim weri ti fun wa si ba bambe ni, a nyɛ ba fun piili a sɛm sɛm naa vɛ ya ba titi sɛma.
5Ju tim nidamata funɛ gba a la Jɛrusalɛm wuzu zen wuzu ti daha. Ba funɛ li pulum damatiwa a la sumi Koosa saha maga. 6Laaboora funɛ mɔɔli chenani maga yɛɛ, zɛmɛ kinkan fun lagmi dentil ni. Yesu gantɛl tiŋsi ta funɛ wa li a sɛm ba, zɛmɛ ta se wa fun su di ba zi nu ba sɛm ta a li ba titi sɛm niu. 7Alaazibu fun kpak ba kinkan. Ba fun ŋɔ dɔŋ ni, “Nara nama la sɛm sɛma ya wati nan ya Galili timwa. 8Yɛrɛ o du ya maga koti a nu sɛm nama a li ya titi sɛma ni? 9Ya ya Partia tima, Miid tima, Ilam tima, Mɛsɔpɔtemia tima, Judia tima, Kapadosia tima, Pɔntus tima, Azia tima, 10Frijia tima, Pamfilia tima, Ijipt tima, Libia tima ba naa nyɛnɛɛ a dugli Sairini, awa Room tima. Ba funɛ lul ya bɔnɛ Ju timwa. Bɔnɛ ka si a tiŋ Ju tim ta jɛɛmi nyinbaan. 11Ya bɔnɛ ka ya Krit tima awa Arab tima. Ya sɛm sɛm kurgɛwa, amaa ya nuu ka ba ŋɔ ya a li ya titi sɛma ni chenani Koosa fun tum alaazibu tuma.” 12Ba tusa maga funɛ buriu. Domi alaazibu funɛ kpak ba chen daha, ba bɔnɛ funɛ ŋɔ dɔŋ ni, “Kin nama mun ya baŋa?”
13Bɔnɛ ka fun mɔmsi Yesu gantɛl tiŋsi ta a ŋɔ dɔŋ ni, “Nara nama nyɔ sinnɛ a dɛɛsi.”
Pita Fun Biksi Jɛrusalɛm Tima Koosa Laaboor Weri Wɛ
14Koosa nitumɛ nara fidalɛ ta funɛ nu chenani zɛmɛ ta sɛm, Pita fun si a chiŋi a sɛm ta zaŋa a ŋɔ ba, “Ma Ju tima awa ma naa maga nyɛn Jɛrusalɛm ni, ma cheŋe ma diŋsa nɛnɛ a nu chenani mu kaa sɛm ma. 15Ma bɔnɛ ŋɔ dɔŋ ni di ya nyɔ sinnɛ a dɛɛsi, amaa o wa ya wuti. O ha ya chɔɔsau di nara ha vɛ di kundɔŋ a nyɔ sinu. 16Chenani mu kaa ŋɔ ma nan ya o wuti. Koosa witinsi ta digi sɔn funɛ ya Joel. Waa funɛ sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi di Koosa ŋɔ,
17‘Tɛɛnɛ nɔ maga siili saha wa dugli,
mu zi kpa mu siim weri tiu a du nara maga ni.
Ma bisa awa ma nihabichɛsa zi mɔɔli mu laaboorau a biksi nara.
Ma bunɔɔna awa nihɛɛta zi la mu wutiu a chi ba deesi.
18Hali mu zi kpa mu siim weri tiu a du mu nibaala awa nihaana tumtumsi ni di ba mɔɔli mu laaboor ti a biksi nara.
19Mu zi kpa chɛl awa din wa nyɔsau a chɛrgi buudaha awa tɛɛnɛ nɔ magau.
20Nha wa zi bu chaani ka pɛna sɛri a chi chɛl.
Kin nama maga zi wa te yau ka mu wuzu zen zi wa tel.
21Chen saha ti ba naa maga sumi min di mu yisi ba a li ba tum tagna ni,
n zi ya chenu.’
22“Ma Ju tima, maa nu chenani mu kaa ŋɔ ma nan nɛnɛ. Tum zene awa alaazibu tuma a naa Koosa nyɛ Yesu Nazarɛt nar fun tum, biksi ma di Koosa funɛ lisi un. Ma titi zim kin nama wɛu domi a ya ma bambaan nɛɛ. 23Waa funɛ ya naa ma kpak a du tum tagna nitumɛ nisi ni chen di ba la kpaasi un a mari daakakli ti ni o sou chen. Koosa funɛ te zimu di ma zi ya chenu. O funɛ ya o tutɔrɛ di o sou chen ni. 24O fun lɛli Yesu a li o sou ni a nyɛ o namsi ti peti. O wa fun deŋli di o kpalimi o sou ni. 25Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni di koor Devid ŋɔ o wɛ,
‘Mu yaa na mu kunyana mu suwachak ni.
Waa yaa suŋi min,
chen ni nara wa zi muksi min.
26Domi o yaa suŋi min nan daha,
mu sɛma biksi di mu tuha sɔɔnɛu.
Mu ya nibinere a chi nara maga,
amaa chenani mu kpak bambi bɛgim un ni nan zi nyɛ mu hiisiu.
27Mu zimu di o wa zi nyɛ mu kpalimi mu sou ni.
O wa zi nyɛ o tumtum naa o fun lisi bara pɔ.
28Waa funɛ biksi min nyinbaan naa mu zi nyɛn wuti nyɛni.
Domi waa nyɛn mu wati,
mu tuha sɔɔni hali a la gali.’
29“Mu dɔŋ tima, n daŋni ma zim ya nawaal Devid wɛu nɛnɛ. O funɛ sou, ba fun kpa un a sogli. O hugil wa bol wa bar nɔ ni. 30O ha funɛ kpak miisa, o funɛ ya Koosa witiinne. Koosa funɛ vɔu a chiŋsi un di o zi nyɛ o bi lulɛ ta digi di o koorau. 31Waa ya naa Koosa fun ŋɔ di o zi wa tumu wuzu digi chen. Devid funɛ te zimu di Koosa zi lɛli unu a li o sou ni a fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
‘Koosa wa fun gil un o kpalimi o sou ni di o bara pɔ.’
32Naa wɛ Devid fun sɔbi chen awa Yesu ya nibɛgimnɛ. Ya funɛ nau awa ya se ni ka Koosa lɛli un a li o sou ni, 33a kpa un a zini kaali Koosa nihɛɛti bar kani a li o tɔhɔn ti ni. O nyana funɛ kpa o siim weri tiu a nyɛ un a chi chenani o fun vɔu chen. Waa funɛ kpa chen siim weri ti a du ya bambe ni. Chenani ma nu a na zinan ya o waali ti mun. 34Koosa wa fun zer Devid a zini kaali o tɔhɔn ti, amaa ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni di Devid ŋɔ,
‘Mu kunyana Koosa funɛ ŋɔ mu kunyan ni,
kani mu nihɛɛti bar kani ni,
35ka mu nyɛ i dɔma burgi i yosa.’
36“Ma Ju tima, mu daŋni ma zimu nɛnɛ di Yesure ma fun kpu a li daakakli ti ni chen, waa ya nara maga nyuhu tiina. O gbanko ya naa Koosa fun vɔu di o zi tumu chen.”
37Pita sɛm ta funɛ zu zɛmɛ ta bambe niu kinkan. Ba fun ŋɔ un awa nitumɛ ba naa funɛ nyɛn dooni chen, “Ya dɔŋtima, yɛrɛ ya kaa ya?”
38Pita fun ŋɔ ba, “Ma te gil ma tum tagna a bur tiŋ Koosa, a nyɛ ya chaksi ma wa ni ni a li Yesu Kristo sɔn ni. Ma ya chen, Koosa zi gil ma tum tagnau a ta a kpa o siim weri ti a du ma ni. 39Chenani Koosa fun vɔu di o kpa a siim weri ti a du ya ni, o funɛ vɔu di o kpa nyɛ ma awa ma bisa wa ba naa nyɛn bar bole ni. Ba naa maga ya kunyan Koosa fun lisi a nyɛ o titi ni, o zi kpa unu a du ba bambe ni.”
40Sɛm ta maga laata Pita fun sɛm zɛmɛ ta. O funɛ kpaŋi o titirɛ di o sɛm ta zu ba bambe a ŋɔ, “Ma yisi ma titi a li tum tagna nitumɛ na wati, chen ni Koosa wa zi wa lɛrgi ma diŋsa a chi chenani o kaa wa lɛrgi ba kina.” 41Doone ba nidamata fun la nɔɔni di o sɛm ta ya wutiu. Ba fun gil ba tum tagna a bur tiŋ Koosa a nyɛ nitumɛ ta chaksi ba wa ni ni. Chen saha ti ba naa funɛ gbaari Yesu gantɛl tiŋsi ta ni, funɛ dugli nara tusugsa torau. 42Ba se funɛ sɛriu di nitumɛ ta biksi ba chenani ba zi tiŋ Yesu. Ba fun kpa ba kina a wa bɔni dɔŋa a yaa sumi Koosa a lagmi a di diwe.
Chenani Yesu Nitiŋɛ Ta Lagmi Nyɛn
43Koosa funɛ nyɛ o nitumɛ ta tum tum zene awa alaazibu tumwa kinkan. Tum na daha, Yesu gantɛl tiŋsi ta maga funɛ nyɛ ba jirima kinkan. 44Yesu nitiŋɛ ta maga fun kpalimi dɔŋ wati a kpa ba kina a bɔni dɔŋa. 45Ba fun yogli ba kina maga a nyɛ ba naa la daŋni a ni. 46Wuzu kam ba yaa fun la lagmi Koosa bar jɛɛmi dam ti niu a sumi Koosa aa go ba damsa a lagmi a di diwe awa tu sɔɔni. Ba nisa wa fun zuk wa ba lagmi a tum tuma. 47Ba yaa funɛ pɛgi Koosau ka Jɛrusalɛm tima lisi di ba ya nibin werewa. Wuzu kam Koosa fun kpa ba naa o yisi a li ba tum tagna ni, a gbaari ba ni.
3Pita Awa Jɔn Fun Tiibi Gbarigi
1Wuzu digi zaazɔn saha naa Ju tim ta yaa la sumi Koosa chen, Pita awa Jɔn fun la kaali Koosa bar jɛɛmi dam ti. Chen saha ti ya niparɛ yaa si a li ba par ni chen. 2Ba fun wa tel bulzɔɔnɔ naa ba yir kiweri chen ka baal digi kani dooni. Ba funɛ lul un gbarigirɛ. Wuzu kam o walɛ yaa fun zer unu a wa kansi bulzɔɔnɔ ti ni di o sumi kina a li ba naa wa zu Koosa bar jɛɛmi dam ti. 3O funɛ na Pita awa Jɔn ka ba daŋni ba zu, o funɛ sumi kina ba wati. 4Ba fun chiŋi a nyini o se ni ka Pita ŋɔ un, “Nyini ya.” 5O fun zer o nyuha buudaha a nyini ba a lisi di ba kaa nyɛ un kundɔŋnɛ. 6Pita fun bu ŋɔ un, “Ya wa kpak malɛ a la zi nyɛ hin, amaa ya zi nyɛ hin kundɔŋu. Kpa Yesu Kristo Nazarɛt nar kpok a si a val.” 7Pita fun kpak o nindil a zer un chiŋsi. O naŋgere fun vaan kpok. 8Kpok ti funɛ vaan wa zu un, o si za chiksi a val. Pita awa Jɔn funɛ la Koosa bar jɛɛmi dam ti, o tiŋ ba a za a chiksi a la pɛgi Koosa. 9Ba naa maga funɛ nyɛn Koosa bar jɛɛmi dam ti ni chen, fun na un ka o za a chiksi a la pɛgi Koosa chen. 10Ba fun zim di waa funɛ ya gbarigi a yaa kani bulzɔɔnɔ naa ba yir kiweri chen mun ni. Alaazibu fun kpak ba kinkan o si a val chen daha.
Pita Fun Biksi Nara Koosa Bar Jɛɛmi Dam ni
11Pita awa Jɔn funɛ wa tel zaŋ naa ba yir koor Solomon zaŋ, baal ti ha funɛ vɛɛn kpaksi ba nisawa. Nidamata fun chɔ a gor ba a du bambaan ni. 12Pita funɛ na ka zɛmɛ ta gbaari, o fun ŋɔ ba, “Ma Ju tima, yɛrɛ ma nyɛ alaazibu kpak ma chen? Yɛrɛ ma nyini ya se ni chen ni? O wa ya ya titi kpok nee koo chenani ya yaa jɛɛmi Koosa nɛnɛ nyɛ baal nɔ na alaafɛ. 13Koosa naa ma nawaalsa Abraham, Aizik awa Jakɔb funɛ jɛɛmi, kpa o jirima awa o chaani kinkan a nyɛ o tumtumna Yesu ni. Ma funɛ kpak unu a du gɔbnati nyuhu tiina naa ba yir Pailɔt nin ni. Pailɔt funɛ kpa un wa li ma suwachak a daŋni o gil un o la, ma fun vɛ. 14Ma ka fun sumi un di o kpa nara nikpuuli a nyɛ ma. Yesu nɔ funɛ ya tum were nitumirɛ ka Koosa fun lisi un di o tiŋ o tutɔ. 15Ma waa funɛ kpu naa kpa Koosa mi fali a nyɛ nara ni, amaa ya funɛ nau wa ya se ni ka Koosa lɛli un a li o sou ni. 16Yesu kpok ti funɛ nyɛ baal ti na alaafɛ. Chenani ma na aa zim kinkin naa ya zinan li chenani ya se su Yesu nee. Chendaha baal nɔ na alaafɛ bar nɔ ma suwachak ni.
17“Mu dɔŋtima, mu zimu di ma wa ma nihɛɛta wa fun zim chenani ma ya Yesu chen. 18Koosa funɛ nyɛ o witinsi ta mɔɔli saha digi di naa o vɔu di o zi wa tumu chen, zi wa namsiu. Koosa fun nyɛ ba sɛm ta ya wuti. 19Adaha ma gil ma tum tagna a bur tiŋ ma kunyana Koosa, chen ni o wa zi bu na ma galimsa. 20Ma ya chen, o zi nyɛ ma bambe bukoo na kpoku a gbaari a tum o be Yesu naa o piin lisi di o kpa nyɛ ma. Waa ya naa o fun vɔu di o zi tumu wuzu digi. 21Koosa funɛ nyɛ o witinsa ba naa o fun lisi a nyɛ o titi ni, mɔɔliu saha digi di wuzu digi o zi wa nyɛ kina maga burgi kifalɛu. O lawa Yesu kpalimi Koosa tɔhɔn ti niu hali saha ti wa tel. 22Ma nawaal Mosis funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
‘Ma kunyana Koosa zi wa lisi o witinsi ta digiu a li ma tuhu ni a tum un ma wati a chi chenani o fun tum min ma wati nan.
Maa tiŋ chenani maga o ŋɔ ma di ma tum.
23Ba naa maga vɛ tiŋ chen,
Koosa zi waligi bau a li o nara ni a ta ba yɔri.’
24Koosa witiina naa ba yir Samuɛl awa ba naa maga tiŋ o gantɛl, ba fun mɔɔli Koosa laaboora a te ŋɔ di kin nama zi yau saha nɔ. 25Vɔwɛ naa Koosa fun vɔu a nyɛ o witinsi ta kpa a a mɔɔli, awa chenani o wa ma nawaalsi ta fun ya nɔ bɛgim, a ya ma gbanko kinawa zinan. Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni di o ŋɔ Abraham ni,
‘Mu zi nyɛ i bi lulɛ kpa nyusumu a nyɛ tɛɛnɛ nɔ tim maga ni.’
26Chendaha Koosa fun lisi o be Yesu di o ya o tumtumna a te tum un ma wati di o kpa o nyusum a nyɛ ma ma gil ma tum tagni ta a bur tiŋ Koosa.”
4Pita Awa Jɔn Fun Kok Ba Titi Ju Tim Suwachak Ni
1Pita awa Jɔn ha funɛ vɛɛna sɛm zɛmɛ ta ni chene, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta, ba naa la il Koosa bar jɛɛmi dam ti nihɛɛ, awa ba naa ba yir Sajusi tima fun wa ba wati. 2Ba fun na paan a du nitumɛ nara balɛ ta ni, domi ba waa ŋɔ zɛmɛ ta ni di Koosa lɛlɛ Yesu a li o sou ni. Nan funɛ biksi ba di Koosa zi wa lɛli narau wuzu digi a li ba sou ni. 3Ba fun kpak ba a tɔ ba dɛ zaazɔn saha hali chɔɔsa wa pisi. 4Zɛmɛ ta nidamata fun la nɔɔni di Pita sɛm ta ya wutiu a nyɛ ba se su Yesu. Nibaala duŋduŋ funɛ dugli nara tusugsa nyuunu.
5Chɔɔsa funɛ wa pisi, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta, Ju tim ta nihɛɛti ta, Koosa chiksɛ nibiksɛ ta, 6Anas, Kaifas naa ha funɛ ya Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ, Jɔn, Alɛzanda, awa ba naa wa Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti ya lul bɛgim, ba maga funɛ lagmi dɔŋ ni a li Jɛrusalɛm ni. 7Ba fun nyɛ Pita awa Jɔn wa chiŋi ba suwachak ni a pɛɛsi ba, “Anti nyɛ ma kpok nɔ ma tiibi gbarigi ti o val nan? Anti nyɛ ma nyinbaan ma tum chen ni?”
8Koosa siim weri ti fun si Pita ni o ŋɔ ba, “Ma koorsi na awa ma nihɛɛta, 9ma daŋni ya ŋɔ mau chenani ya dɛ suŋi baal ti di o na alaafɛ. 10Ya daŋni ma awa Ju tim ta maga zim chenani mu kaa ŋɔ mau nɛnɛ. Yesu Kristo Nazarɛt nar kpokre ya kpa a tiibi un. Ma fun kpaasi Yesu a mari daakakli ti ni o sou, amaa Koosa fun lɛlɛ unu a li o sou ni. Yesu daharɛ baal nɔ na alaafɛ a wa chiŋi bar nɔ zinan nan. 11Ba funɛ sɔbi Yesu wɛu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
‘Buŋkul naa tɛsaalsa fun vɛ chen,
waa ya buŋkul kpok aa ya kibirigi.’
12“O duŋduŋ koti a yisi nara a li ba tum tagna ni di ba tiŋ Koosa. Nandigi wa to tɛɛnɛ nɔ maga ni a la zi koti a chiŋi o bar chiŋi ni a tum chen.”
13Ba naa funɛ lagmi dɔŋ ni chen fun nu Pita sɛma, alaazibu fun kpak ba kinkan. Ba fun na di Pita awa Jɔn ya nyu bilim timwa, amaa hansura tama wa fun kpak ba. Kin nama funɛ nyɛ ba lisi di ba wa Yesu funɛ ya kpɛgsiwa. 14Baal naa Pita awa Jɔn fun tiibi chen fun chiŋi ba naa funɛ lagmi dɔŋ ni, suwachak ni di ba na un. Chendaha ba fun moori a vɛ koti a sɛm wu digi. 15Ba fun ŋɔ ba kpa Pita awa Jɔn a li sal ka ba sɛm chenani ba zi ya ba. 16Ba fun ŋɔ dɔŋ ni, “Yɛrɛ ya kaa ya nara nama? Jɛrusalɛm tim ta maga zimu di Pita awa Jɔn tum tum zenu kinkan. Ya wa kikoti a tɔ chenani ba fun tum. 17Ma nyɛ ya tɛ ba nin di ba ta bu kpa Yesu sɔn a biksi nara, chen ni o wa zi mɔɔli a li tɔhɔn ti ni.”
18Ba funɛ sɛm dɔŋ ni peti, ba fun ŋɔ ba kpa Pita awa Jɔn a bu zu wa. Ba fun tɛ ba nin di ba ta bu kpa Yesu sɔn a sɛm koo a biksi nara tima. 19Amaa Pita awa Jɔn funɛ ŋɔ bau, “Ma ŋɔ ya chenani ya zi ya a deŋli Koosa suwachak ni. Ya tiŋ o nɔ koo ya tiŋ ma nɔɔ? 20Ya wa kigil di ya ŋɔ nara ni chenani ya fun na a nu.” 21Ba fun bukoo tɛ ba nin kpok ni a gbaari a nyɛ ba kaali. Ba wa fun koti a lɛrgi ba diŋsa, domi nara tima maga funɛ pɛgi Koosa a li chenani ya daha. 22Baal naa na alaafɛ a li tum zen nɔ ni funɛ kaali bun fumnaasiu.
Yesu Nitiŋɛ Fun Sumi Koosa O Nyɛ Ba Kpak Ba Bambe
23Pita awa Jɔn fun vaan bur kaali di ba la lagmi Yesu gantɛl tiŋsi ta ni a ŋɔ ba chenani Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa Ju tim nihɛɛti ta fun ŋɔ ba. 24Ba funɛ nu chen, ba maga funɛ sumi Koosa a ŋɔ, “Ya kunyana, i funɛ naami buudaha awa tɛɛnɛ nɔ maga wa teku awa kin naa maga kpak miisa a nyɛn. 25I funɛ nyɛ i siim weri ti ŋɔ ya nawaal Devid naa ya i tumtumna, chenani o zi sɔbi a li i sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
‘Baŋnɛ ba naa vɛ ya Ju tima fun na paan kinkan a tum tum yɔrisa a du hin ni?
26Tɛɛnɛ nɔ maga koorsa funɛ saksiu awa ba nihɛɛta funɛ lagmi dɔŋ ni di ba chem ya kunyana Koosa awa naa o fun vɔu di o zi wa tumu wuzu digi chen a li laal ni.’
27Chen vɛɛna, Hɛrɔd awa Pontius Pailɔt wa Ju tim ta wa ba naa vɛ ya Ju tima fun lagmi dɔŋ ni a go i be Yesu ni. I funɛ lisi un di o ya i tumtumna awa naa i fun ŋɔ di i zi wa tumu wuzu digi. 28I funɛ piin lisi chenani ba zi ya unu. I funɛ lisi chenu i kpok awa i tutɔ ti daha. 29Lalaknɔ wara, ya kunyana, i zim chenani ba sɛm hansura sɛma a du ya niu. Ya naa ya i tumtumsa, ya sumi hinu di i nyɛ ya bambi kpoka ya ŋɔ nara ni i laaboor weri ti wɛ. 30Nyɛ wichɔɔrsa na alaafɛ, chen ni nara zi zim di i kpak kpoku. Nyɛ ya kpa i be Yesu naa i fun lisi, sɔn a tum tum zene awa alaazibu tuma.”
31Ba funɛ sumi Koosa a peti, dɛ naa ba fun lagmi chen, zigsi ka o siim weri ti si ba bambe ni. Ba fun li a ŋɔ nara ni Koosa laaboor weri ti wɛ awa bambi kpoka ni.
Yesu Nitiŋɛ Fun Bɔni Kina Maga A Nyɛ Dɔŋ Ni
32Ba naa maga se su Yesu funɛ ya nibɛgimnɛ. Nandigi wa fun ŋɔ di o titi kina ha vɛɛn ya o kinawa. Ba fun kpa a maga a bɔni dɔŋa. 33Nitumɛ ta fun ŋɔ nara tima ni chenani ba fun na ka Koosa lɛli ba kunyana Yesu a li o sou ni wa ba se ni. Koosa funɛ suŋi ba kinkan di ba sɛm ta zu nara tima bambe nɛnɛ. 34Kundɔŋ wa fun pɔɔgi Yesu nitiŋɛ ta nidigi. Ba naa maga dɔ tɛɛnɛ koo damsa funɛ yogli au a kpa malɛ ta, 35a du nitumɛ ta nisa ni. Ba ka kpa a du ba naa la daŋni a nisa ni.
36Ba nidigi sɔn funɛ ya Josɛf. Nitumɛ ta gbanko funɛ yir un Barnabas. Barnabas ti mun ya, ‘naa la kpami nara’. O funɛ li lul naa ba yir Livai nɛɛ a li pulum ni gore. Ba yir dooni Saiprus. 37O funɛ ya ba nidigirɛ a yogli o tɛɛnɛ a kpa malɛ ta a du nitumɛ ta nisa ni.
5Ananias Awa Safaya Wɛ
1Yesu nitiŋɛ ta digi sɔn funɛ ya Ananias. O haan sɔn funɛ ya Safaya. O gbanko fun yogli o tɛɛnɛ, 2a kpa malɛ ta bɔnɛ a du nitumɛ ta nisa ni, a ka kpa bɔnɛ pusi. O haan ti funɛ zim chenani o yau. 3Pita fun wa pɛɛsi un, “Ananias, i yogli i tɛɛnɛ ti chen, baŋnɛ i yisi malɛ ta bɔnɛ a pusi? Baŋnɛ i nyɛ sintana zu i bambi a daŋni o mur Koosa siim weri ti nan ni? 4I funɛ dɔ tɛɛnɛ ti chen, o funɛ ya i kinnɛ di i kpa un a tum chenani i daŋni. I funɛ yogli un a la malɛ ta chen, o ha funɛ vɛɛn ya i kinnɛ. Yɛrɛ i lisi i bambi ni di i ya nan? I daŋni i mur yau awa Koosa gbanko.” 5Ananias funɛ nu Pita sɛm ta, o fun vaan chel a sou. Ba naa maga funɛ nu chenani yɛɛ, hansura fun kpak ba kinkan. 6Bunɔɔn ta bɔnɛ fun si a zer gar a mɛɛsi un a la sogli un.
7O funɛ dugli hawasa torau, Ananias haan ti fun wa zu doonani ba maga fun lagmi chen. O wa fun zim o baal ti sou ni. 8Pita fun wa pɛɛsi un, “Tɛɛnɛ ti i yogli chen, malɛ ta maga nyɛnn mu wati nann?”
O fun ŋɔ, “A maga chen.”
9Pita fun ŋɔ un, “Yɛrɛ i wa i baal la nɔɔni di ma zaamsi ya kunyana Koosa siim weri ti? Ba naa sogli i baal ti nyɛn dentil ni a pɔ di ba sogli i gbanko.” 10O funɛ nu o sɛm ta, o fun vaan chel a sou. Bunɔɔni ta fun zu a na di o sowu ka ba kpa un gbaari o baal ti ni a sogli. 11Hansura fun kpak Yesu nitiŋɛ ta awa ba naa maga nu chenani yɛɛ kinkan.
Nitumɛ Fun Tum Alaazibu Tuma
12Nitumɛ ta fun tum tum zene awa alaazibu tuma nara tima suwachak ni. Ba yaa funɛ zu Koosa bar jɛɛmi dam ti a lagmi Solomon zaŋ ti tuhu ni. 13Ba naa vɛ ya Yesu nitiŋɛ ta funɛ ɔm di ba wa ba lagmi dooni, amaa Jɛrusalɛm tim ta funɛ nyɛ ba jirimau. 14Chen saha ti nibaala awa nihaana nidamata se funɛ su Yesu a gbaari ba ni. 15Domi tum zene naa nitumɛ ta funɛ tum daha, nara tima fun kpa ba wichɔɔrsa a wa dau kichɔɔlɛ daha a li nyinbaanisi ni, chen ni Pita barsɔn zi val ba dahau ba na alaafɛ. 16Nidamata ba naa nyɛn tɔsi ni a go Jɛrusalɛm, fun kpa ba wichɔɔrsa awa ba naa alizin tagna nyɛn ba nyuuni ni a wa nitumɛ ta wati ba tiibi ba maga.
Ju Tima Fun Muksi Nitumɛ Kinkan
17Doone Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti awa Sajusi tima ba naa funɛ nyɛn o wati, funɛ di handɔtirɛ a du nitumɛ ta ni ba tum were daha. 18Ba fun wa kpaksi ba maga a tɔ dɛ naa ba kpaksi nibin tagna duŋduŋ a tɔ chen. 19Dusum funɛ wa biri, Koosa malaikasi ta digi fun wa puk dɛ ti zɔɔnɔ a nyɛ ba li a la ŋɔ ba, 20“Ma la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti a ŋɔ ba naa nyɛn dooni Koosa mi fali ti wɛ, awa chenani o daŋni o kpa un a nyɛ nara ni.” 21Chɔɔsa funɛ wa pisi chɔsa, nitumɛ ta fun tiŋ malaika ti nɔ a la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti a biksi nara tima.
Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti awa ba naa funɛ nyɛn o wati, fun yir sɛria nidiile ta awa Ju tim nihɛɛti ta maga ba lagmi o wati a tum Koosa bar jɛɛmi dam ti niilɛ di ba lisi nitumɛ ba naa ba tɔ dɛ chen, a wa. 22Ba funɛ la tel di ba lisi ba, ba wa fun na ba. Ba fun bur kaali ba naa tum ba chen wati a la ŋɔ ba, 23“Ya funɛ la tel dooni, zɔɔnɔ ti faru a pir ka lanjimasa chiŋi dooni a il. Ya fun la puk zɔɔnɔ ti a vɛ na nandigi.” 24Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti awa Koosa bar jɛɛmi dam ti niilɛ ta nihɛɛ fun nu chenani ba sɛm a la lisi chenani ya ba. 25Ba funɛ sɛm dɔŋ ni chene, baal digi fun wa zu a ŋɔ ba, “Maa nu mu wati. Nitumɛ ta ma tɔ dɛ chen chiŋɛ Koosa bar jɛɛmi dam ti ni a biksi nara.” 26Koosa bar jɛɛmi dam niilɛ ta awa ba nihɛɛ ti fun kaali dooni lalaga a la kpa ba bur wa. Ba fun la kpa ba awa jirima ni a wa, domi hansura fun kpak ba di nara tima zi yaksi ba wa buŋkuli niu.
27Ba fun kpa ba wa nihɛɛta ba naa funɛ lagmi dooni suwachak. Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti fun pɛɛsi ba, 28“Ya wa fun tɛ ma nin di ma ta kpa Yesu sɔn a biksi nara timaa? Ma nyini na chenani ma ya. Ma mɔɔli o biksi tiu a li Jɛrusalɛm maga ni a la daŋni ya dɔ o sou.”
29Pita fun chiŋi nitumɛ ta bar chiŋi ni a sɛm a nyɛ ba, “O lawa ya tiŋ Koosa nɔu a kaali nibinsa nɔ. 30Ma waa funɛ kpaasi Yesu a mari daakakli ti ni o sou. Koosa, naa ya nawaalsi ta funɛ jɛɛmi, lɛli un a li o sou ni, 31a kpa un a zini kaali o tɔhɔn ti ni a nyɛ o kani Koosa nihɛɛti bar kani ni. Dooni o fun nyɛ o ya koora, chen ni Ju tim ta zi na nyinbaanu a gil ba tum tagna a bur tiŋ Koosa. Ba ya chen, Yesu zi yisi bau a li a ni ka Koosa zi gil a a ta. 32Kin nama wɛwa ya biksi nara tima. Koosa kpa o siim weri tirɛ a nyɛ ba naa tiŋ o nɔ. O gbanko la biksi ba chen.”
33Nihɛɛta ba naa funɛ lagmi chen, funɛ nu Pita sɛma, ba paan fun si ba ni ba daŋni ba kpu ba. 34Ba nidigi sɔn funɛ ya Gameliel. O funɛ ya Farisi tim ta digirɛ a ya Koosa chiksɛ nibiksɛ ta digi. Nara tima maga funɛ nyɛ un jirimau kinkan. O fun si chiŋi ba bambaan ni a ŋɔ ba lisi nitumɛ ta a li sal tama. 35O fun ŋɔ ba, “Mu dɔŋtima, ma doso chenani ma kaa ya nara nama. 36O wa fun vusi ka baal naa ba yir Tudas chen a ŋɔ di waa ya nara tima nyuhu tiina ka nara fun dugli kɔksa naasi a tiŋ un. 37O gantɛl nɛɛ ba fun wa gur nara maga. Chen saha ti nidamata fun li tiŋ baal naa funɛ li Galili pulum chen. O sɔn funɛ ya Judas. Lanjimasi ta fun kpu o gbanko ka o gantɛl tiŋsi ta pisi dɔŋ ni. 38Nara nama nin nyɛn nan, ma ta ya wu digi a du ba ni. Nibine ya ba nyuhu tiina a li chenani ba lisi a la tum, ba yaali ti zi ya yɔriu. 39Koosa ka ya ba nyuhu tiina, ma wa zi koti a nyaŋi chenani ba ya. Ma wara daŋni di ya wa un yo dɔŋa.”
40Gameliel funɛ sɛm peti, ba maga fun la nɔɔni a nyɛ un. Ba fun ŋɔ ba ba kpa nitumɛ ta a zu a nyɛ Koosa bar jɛɛmi dam ti niilɛ ta tuksi ba wa vurmsi ni. Doone ba fun bukoo tɛ ba nin di ba ta bu kpa Yesu sɔn a sɛm nara ni a nyɛ ba kaali. 41Ba funɛ li, nitumɛ ta tusa fun sɔɔni kinkan di Koosa funɛ lisi ba di ba tuksi ba Yesu daha. 42Wuzu kam ba yaa funɛ zu Koosa bar jɛɛmi dam tiu awa nara damsa di ba biksi nara di Yesu ya naa Koosa fun vɔu di o zi wa tumu wuzu digi chen.
6Yesu Nitiŋɛ Fun Lisi Nisuŋɛ Nara Banɔpɛ
1Chen saha ti Koosa yaa fun kpa nidamatau a gbaari Yesu nitiŋɛ ta ni. Wuzu kam nitumɛ ta yaa bɔni luhaana wa malɛu. Wuzu digi Yesu nitiŋɛ ba naa la sɛm Girik tim sɛm chen funɛ zulimi ba naa la sɛm Ju tim sɛm chen, domi ba luhaani ta wa funɛ la ba tutɔ malɛ maga. 2Nitumɛ nara fidalɛ ta funɛ nu chenani la ya, ba fun yir Yesu nitiŋɛ ta maga lagmi dɔŋ ni a ŋɔ ba, “Koosa wa fun lisi ya di ya nyini malɛ ta. O ka funɛ lisi yau di ya biksi nara tima o laaboor weri ti wɛ. 3Ya dɔŋtima, ma nyɛ ya lisi nara banɔpɛ ba naa nyɛn ya ni a kpak jirima awa nɛha kinkan a nyɛ Koosa siim weri ti te ba suwachak, kinyini malɛ ta. 4Ya tuma la zi ya yaa sumi Koosa a kibiksi nara o laaboor weri ti wɛ.”
5Ba sɛm ta funɛ nyɛ Yesu nitiŋɛ ta tu sɔɔnau kinkan. Doone ba fun lisi baal naa sɔn ya Stivin. O si funɛ su Yesu nɛnɛ ka Koosa siim weri ti fun te o suwachak. Ba gbanko fun lisi Filip, Prɔkɔrɔs, Nikanɔr, Timɔn, Parminas awa Nikolas naa funɛ si a bur tiŋ Ju tim jɛɛmi nyinbaan. O funɛ li tɔhɔn naa ba yir Antiɔk. Ba fun kpa ba a gbaari Stivin ni. 6Ba funɛ lisi ba peti a kpa ba a chiŋsi nitumɛ ta suwachak ni. Nitumɛ ta fun kpa ba nisa a saksi ba nyuuni ni a sumi Koosa a du ba ni.
7Koosa laaboor weri ti fun mɔɔli kinkan. Nara kinkan awa Koosa kɔkɔɔrsi ta nidamata fun nyɛ ba se su un a li Jɛrusalɛm ni a gbaari.
Ju Tima Fun Kpak Stivin
8Nara tima funɛ na chenani Koosa funɛ suŋi Stivin kinkan a la nyɛ un kpok di o tum tum zene awa alaazibu tuma a nyɛ ba. 9Ju tim ta bɔnɛ funɛ wau di ba wa nyɛn Jɛrusalɛm ni a li Sairini pulum awa tɔhɔn naa ba yir Alɛzandria ni. Ba yaa yir ba bar lagmi dɛ ‘Yisi nibinsa a ta ba yɔri’ dɛ. Wuzu digi ba wa Ju tima ba naa li Silisia pulum awa Azia pulum ni fun lagmi a di Stivin amɔrɛ. 10Koosa siim weri ti funɛ suŋi Stivin o sɛm nɛha sɛma a nyaŋi ba. 11Ba fun gil un a la dɛu nara bɔnɛ a bɔ malɛ a nyɛ ba di ba ŋɔ nara tima ni di ba funɛ nu di Stivin chɔk Koosa awa Mosis sɔnnɛ. 12Ba fun burgi nara tima bɔnɛ, Ju tim nihɛɛti ta awa Koosa chiksɛ nibiksɛ ta a du un ni a wa kpak un a chiŋsi Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa sɛria nidiile ta suwachak ni. 13Ba fun kpa nusun tima di ba sɛm a du un ni. Ba fun ŋɔ, “Baal nɔ yaa chɔk Koosa bar jɛɛmi dam naa o fun lisi a nyɛ o titi ni, sɔn. O gbanko yaa chɔk Koosa chiksɛ naa o fun kpa nyɛ Mosis ni chen, sɔnu. 14Ya funɛ nuu ka o sɛm di Yesu Nazarɛt nar zi chɔk bar nɔu a chɛrgi nyinbaan naa Mosis fun ŋɔ ya nawaalsi ta di ba tiŋ.” 15Ba funɛ sɛm peti, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa sɛria nidiile ta maga funɛ nyini Stivin se ni a na ka o se chi Koosa malaikasi ta digi se.
7Stivin Fun Kok O Titi Ju Tim Suwachak Ni
1Doone Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti fun ŋɔ Stivin ni, “Chenani nara nama fiksi hin nan ya wutirɛɛ?”
2O fun ŋɔ ba, “Mu nyana awa mu dɔŋtima, maa nu chenani mu kaa ŋɔ ma. Ya nyana Abraham funɛ te nyɛn Mɛsɔpɔtemia pulum nɛɛ a bu la nyɛn tɔhɔn naa ba yir Haran. Doonani o fun te nyɛn chen, wuzu digi Koosa naa kpak jirima awa chaani kinkan, fun wa, 3a ŋɔ un,
‘Gil i walɛ awa pulum nɔ ka mu biksi hin doonani i zi la.’
4Abraham fun tiŋ Koosa nɔ a li Mɛsɔpɔtemia pulum doonani Kaldia tima nyɛn, a la nyɛn Haran ni. O nyana funɛ sou, Koosa fun ŋɔ un o si a wa nyɛn bar nɔ. 5O funɛ wa tel bar nɔ, hali Koosa wa fun kpa tɛɛnɛ ti bar wewe a nyɛ un. Abraham wa fun kpak bisa, amaa Koosa funɛ vɔu di o wa o bi lulɛ zi wa dɔ unu wuzu digi. 6Chene Koosa fun ŋɔ un,
‘I bi lulɛ zi wa nyɛn hɔɔra pulum niu bunsa kɔksa naasi. Dooni ba zi wa ya nara tima yosau ka baa muksi ba kinkan. 7Bunsi ta wa peti, mu zi la di hɔɔri ta sɛriau a lɛrgi ba diŋsa a lisi i bi lulɛ ta di ba wa jɛɛmi min bar nɔ.’
8Koosa wa Abraham funɛ ya nɔ bɛgim ka Koosa fun ŋɔ un di o teŋsi nara tima ba zim chenani ba ya. Abraham fun lul be a du un Aizik. O funɛ wa ya wuzu mɛnasa ba fun teŋ un. Aizik fun wa bi a lul Jakɔb. Jakɔb gbanko fun wa bi a lul nara fidalɛ ba dɔ zɔɔnɔ.
9“Ba naa dɔ zɔɔnɔ ti chen fun di handɔta a du ba niinbe Josɛf ni a yogli un a nyɛ nara ni ba kpa un kaali Ijipt pulum a fun bu la yogli un doon o vɛɛn ya yoma. Koosa wa un funɛ nyɛn dooni, 10a na chenani o namsi a lisi un. O fun nyɛ o kpak zima kinkan a ya nibin weri Ijipt tim koora naa ba yir Fɛɛrɔ daŋni o na un. O funɛ wa o wati chene, o vɔu un di o ya pulum awa Fɛɛrɔ damsa koora a sak un ni. 11Chen saha ti lɔsa fun wa chel Ijipt pulum awa Kenan pulum naa ya nawaalsi ta fun nyɛn ni. Ba naa maga funɛ nyɛn doon, wa fun koti a na diwe a di a la namsi kinkan. 12Wuzu digi Jakɔb fun nu di diwe nyɛn Ijipt ni a fun tum o bisa di ba la yau diwe ta a wa. 13O funɛ tum ba a li Ijipt pulum ni bilɛ tima, Josɛf fun kpa o titi a la biksi ba. Fɛɛrɔ fun nu di Josɛf maanasa gbanko wau. 14Josɛf fun yir o nyana Jakɔb awa o walɛ di ba wa pu un Ijipt ni. Nara fumnɔpɛ danyuu funɛ ya o lul. 15Ba maga fun kaali a la nyɛn Ijipt ni. Doonee o wa o bisi ta fun siti. 16Abraham funɛ te yau tɛɛnɛ naa nyɛn doonani ba yir Sɛkɛm a li Kenan pulum ni a bɔ malɛ a nyɛ Hamor tim ni. Gbɛntɛl bɔ funɛ nyɛn dooni. Jakɔb wa o bisi ta funɛ siti, ba fun kpa ba a sogli un ni.
17“Saha funɛ dugli di Koosa ŋɔ Abraham ni chenani o vɔu chen mun, ya nara ba naa nyɛn Ijipt ni chen, funɛ gbaariu kinkan. 18Doone Ijipt tima fun bu vɔu koor fali dooni. O wa Josɛf wa fun zim dɔŋa. 19O fun mur ya nara a nyɛ ba na namsi. Hali o funɛ muksi bau di ba gil ba bichɛsa a ta kɔha ni ba siti. 20Saha tirɛ ba fun lul bichɛl pilim weri ba yir un Mosis. Ba fun dɛɛsi un o nyan dam ni pɛnsa tora. 21Ijipt tim ta fun muksi ba di ba kpa o gbanko a la ta kɔha ti ni. Doone Fɛɛrɔ nihabichɛla fun na un a la un a dɛɛsi a chi o ya o be. 22O funɛ wa bi, Ijipt tim ta fun biksi un a li ba zima ni o burgi nibin zen a li o sɛma awa o tuma daha.
23“Mosis funɛ wa tel bun fumnaasi, o fun lisi di o la na o dɔŋtim Ju tima. 24O funɛ la na ba chen, o fun na Ijipt tim digi ka o tuk Ju tim digi. O fun la gɔɔgi Ijipt tim baal a mo un a kpu. 25O fun baa di Ju tim ta zi zimu di Koosa zi nyɛ o yisi bau a li yosi ni. Amaa ba wa fun zim chen. 26Chɔɔsa funɛ wa pisi Mosis fun na ka Ju tim nara balɛ yo dɔŋa. O fun la gɔɔgi ba dɔŋ ni a ŋɔ ba di ba ya nɔ bɛgim. O fun ŋɔ ba,
‘Ma nu mu wati. Yɛrɛ ma ya niinbisa a la yo dɔŋa?’
27Naa funɛ te mo o dɔŋtiin ti chen bum yo a zak Mosis a ta a ŋɔ un,
‘I wa dɔ ya a kpak nyinbaan di i di ya sɛria.
28I daŋni i kpu minu a chi chenani i dɛ kpu Ijipt tim baal ti dɛrati chen?’
29Mosis funɛ nu o sɛm ta, o fun si chɔ li Ijipt ni a la nyɛn pulum naa ba yir Midian. Dooni o wa o haan fun lul bisa lɛ.
30“Bun fumnaasi gantɛl ni, wuzu digi Mosis funɛ gba nyabaan ni a wa dugli bi naa ba yir Sainai. O funɛ nyini a na ka din di bugil pum ka Koosa malaikasi ta digi fun nyɛn un ni. 31Alaazibu fun kpak un kinkan o la suwachak di o dugli un. Doone o fun nu ka ya kunyana Koosa ŋɔ un,
32‘Min ya Koosa naa i nawaalsa Abraham, Aizik awa Jakɔb funɛ jɛɛmi chen.’
Hansura fun kpak Mosis o bara jigiri o vɛ kpak bambi di o nyini. 33Koosa fun bukoo ŋɔ un,
‘Ur i natausa. Doonani i chiŋi chen chi natausa duuliu.
34Mu funɛ na chenani mu nara na namsi Ijipt ni kinkan.
Mu funɛ nuu ka ba fɔuli.
Chendaha mu tu wa di mu wa yisi ba a li ba fɔuli ti ni.
Kuwa mu kpa hin a la Ijipt.’
Koosa fun sɛm peti a kaali.
35“Ju tim nara balɛ ta Mosis fun gɔɔgi chen fun te ŋɔ un di o wa dɔ ba a kpak nyinbaan ti di o di ba sɛria. Koosa fun tum un di o bu bur kila Ju tima ba naa funɛ vɛ un, wati a nyɛ o malaika naa o na a li bugil pum din ti ni chen suŋi un o ya ba nyuhu tiina awa naa la zi yisi ba. 36Koosa fun suŋi un di o tum tum zene awa alaazibu tuma a li Ijipt ni a kpa ba li a ji ni naa ba yir ni sɛm chen. Saha ti hali a la tel bun fumnaasi o funɛ tum tum, zene tawa a nyɛ nara tima ni a li nyabaan ti ni. 37Mosis nɔ fun ŋɔ Ju tim ta ni,
‘Koosa zi lisi witinsi ta digiu a li ma ni a tum un ma wati a chi chenani o fun tum min ma wati nan.’
38Mosis ya naa wa ya nawaalsa Ju tim ta funɛ lagmi a li nyabaan ti ni. Koosa malaika ti fun ŋɔ un dooni a li bi Sainai a kpa Koosa chiksɛ naa biksi ba chenani ba zi nyɛn, a nyɛ un. Nannɛ ba fun kpa nyɛ ya di ya tiŋ.
39“Ya nawaalsi ta fun vɛ di ba wa zi tiŋ Mosis nɔ a la daŋni ba bur la Ijipt pulum. 40Chendaha ba fun ŋɔ baal naa ba yir Ɛrɔn ni,
‘Ya wa zim chenani ya Mosis naa kpa ya li Ijipt ni.
Kɔɔri vursa a nyɛ ya a te ya suwachak.’
41Chen saha ti Ɛrɔn fun kɔɔri vuk o chi nupɔl ka ba fun kɔɔri kɔɔra a du un ni. Ba tusa fun sɔɔni kinkan a li chenani Ɛrɔn ya nyɛ ba chen ni. 42Koosa funɛ na chenani ba ya, o fun burgi o gantɛl a ta ba di ba jɛɛmi wula a li buudaha ni. Koosa witinsi ta digi fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
‘Ma Ju tima,
ma funɛ nyɛn nyabaan ni bun fumnaasi,
ma wa fun kpa sela a kɔɔri kɔɔra a nyɛ min.
43Ma funɛ kɔɔri vuku a yir un Mɔlɔk a kpa gar a tɔ un nha daha.
Ma gbanko funɛ kɔɔri vuku a chi wul a yir un Refan.
Domi ma funɛ kɔɔri vuk na a jɛɛmi a daha,
mu zi nyɛ nara wa kpaksi mau a kpa ma kila a li pulum naa galɛ tɔhɔn naa ba yir Babilɔn ni.’
44“Ya nawaalsa funɛ gba a li nyabaan ni, ba yaa kpa ba lɛuu naa biksi ba di Koosa nyɛn ba watiu, a val. Mosis fun kɔɔri un a chi chenani Koosa fun ŋɔ un chen. 45Bun bɔnɛ tuhu ni Koosa fun duŋni ba dɔma a li pulum nɔ ni ka ba wa ba nyuhu tiina naa ba yir Jɔsua wa dɔ bar nɔ. Ba wa lɛu ti fun lagmi nyɛn bar nɔ, hali saha naa ba fun wa vɔu ya nawaal Devid koora. 46Chenani Devid fun tum sɔɔni Koosa tuha kinkan. O funɛ daŋni o sa bar jɛɛmi dama a nyɛ Koosa naa ya nawaal Jakɔb funɛ jɛɛmi chen o nyɛn. 47Amaa Koosa wa fun nyɛ un nyinbaan di o ya chen a nyɛ o be koor Sɔlɔmɔn sa un.
48“Amaa Solomon naa zenee kinkan a kaali a maga, o wa nyɛn damsi naa nibinsi sa ni. O witinsi ta digi fun sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni di o ŋɔ,
49‘Mu nyɛn mu tɔhɔn nɛɛ a dɔ kina maga,
ka tɛɛnɛ nɔ maga chi mu naŋgere bar zɔŋi.
Ma wa kikoti a sa dama o wer a mak mu bar kani hiisi,
50Domi min funɛ naami kina maga.’ ”
51Stivin fun bukoo ŋɔ ba naa lagmi dɔŋ ni chen ni, “Ma kpak bambi kpokwa a chi ba naa vɛ zim Koosa. Ma gbanko kpak bambi sitɛwa a chi ma nawaalsi ta a vɛ tiŋ Koosa siim weri ti nɔ a chi ba. 52Hali Koosa witinsi ta digi wa fun ka ma nawaalsi ta vɛ namsi un. Koosa funɛ tum ba di ba wa ŋɔ ma nawaalsi ta ni di o zi wa tum o tumtumna naa tiŋ o tutɔu wuzu digi. Ma nawaalsi ta funɛ kpu ba chen a chi chenani ma vɛ a kpu o tumtum ti chen. 53Koosa funɛ nyɛ o malaika ti kpa o chiksɛ ta a nyɛ ma nawaalsi ta ni a ka pu ma, amaa ma ha wa tiŋ a.”
Ju Tima Funɛ Yaksi Stivin Wa Buŋkula Ni
54Stivin funɛ sɛm peti chen, o sɛm ta fun zu ba naa nu chen, bambe ni. Ba paan fun si kinkan a du un ni, 55amaa Koosa siim weri ti fun si Stivin bambi ni a nyɛ o nyini a na Koosa jirima awa o chaani kinkan a li o tɔhɔn ti ni. O funɛ vɛɛn nyɛ o na Yesu ka o chiŋi Koosa nihɛɛti bar kani ni dooni. 56Stivin fun ŋɔ ba, “Ma nu mu wati nɛnɛ. Ba puk Koosa tɔha bulzɔɔnɔu ka mu na Yesu naa ya nibine be ka o chiŋi Koosa nihɛɛti ti bar kani ni.”
57Ba maga fun tɔ ba diŋsa a la chɛɛmi, chen ni ba wa zi bu nu o sɛm ta a si a la nyirgi un. 58Ba fun lɛrgi un li tɔhɔn ti ni a ur ba takta zene a nyɛ bunɔɔn naa ba yir Sɔɔl nyini a. Doone ba fun pini buŋkula a yaksi Stivin. 59Ba funɛ yaksi un chene, Stivin fun sumi ya kunyan ti a ŋɔ, “Mu kunyana Yesu, la mu siima.” 60O fun gbiri a sɛm ta zaŋ ni, “Mu kunyana, gil ba tum tagna naa ba tum a du min ni nan a nyɛ ba.” O funɛ sɛm chene a sou.
8Sɔɔl Fun Muksi Yesu Nitiŋɛ Kinkan
1Sɔɔl funɛ daŋni o sou. Saha ti kpa la, Ju tim ta fun nyɛ Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Jɛrusalɛm ni, na namsi kinkan. Ba maga fun pisi a su Judia pulum awa Samaria pulum. Nitumɛ ta duŋduŋ funɛ ka a nyɛn Jɛrusalɛm ni. 2Nara ba naa yaa jɛɛmi Koosa, bɔnɛ funɛ wi kinkan Stivin daha a kpa un a sogli.
3Sɔɔl funɛ namsi Yesu nitiŋɛ ta kinkan. O funɛ zu ba damsa bu bɛgim bɛgima a lɛrgi nibaala awa nihaana a li a tɔ ba dɛ.
Filip Fun Biksi Samaria Tima Koosa Laaboor Weri Wɛ
4Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ pisi chen fun kaali tɔ damata a la biksi nara Koosa laaboor weri ti wɛ. 5Filip fun kaali tɔhɔn naa ba yir Samaria chen a la biksi doon nara Kristo naa Koosa fun vɔu di o zi wa tumu wuzu digi chen wɛ. 6Ba maga fun nu chenani o sɛm chen nɛnɛ a na tum zene naa o tum. 7O funɛ ŋɔ alizin tagna ni di a li nara tima bɔnɛ ni a fun huusi kinkan a li ba ni. O gbanko fun tiibi ba naa nisa awa naŋgere sitɛɛ awa ba naa la chel chɛrsa. 8Samaria tim ta maga tusa funɛ sɔɔniu kinkan chenani o ya chen daha.
9Baal digi funɛ nyɛn doon ba yir un Simɔn. Bunsa mɛna tuhu ni o yaa funɛ tum tu bilim tumwa a nyɛ Samaria tim ta ni a ŋɔ di o funɛ ya nibin zenne. 10Tɔhɔn ti maga nara, ba naa funɛ ya bichɛsa hali a wa nihɛɛta maga, funɛ nu o sɛmau nɛnɛ a ŋɔ dɔŋ ni, “Baal nɔ kpok zen nyɛ o chi Koosa.” 11Chenani o yaa funɛ tum tu bilim tuma a nyɛ ba chen ya ba alaazibu kinkan. Chendaha ba fun nu o sɛm ta nɛnɛ. 12Filip funɛ wa biksi ba Yesu Kristo wɛ awa chenani Koosa daŋni o dɔ nara wɛ, nibaala awa nihaana kinkan fun nyɛ ba se su Koosa laaboor weri ti. Doone ba fun nyɛ o chaksi ba wa ni ni. 13Simɔn gbanko se funɛ su laaboor weri ti. Filip funɛ chaksi un wa ni ni peti, o fun la chiŋi o chakpal ni di o na tum zene awa alaazibu tum ta o tum chen. Alaazibu fun kpak un kinkan a daha.
14Nitumɛ ba naa funɛ kpalimi Jɛrusalɛm ni chen, funɛ nu chenani Samaria tim ta nidamata se su Koosa laaboor weri ti, ba fun tum Pita awa Jɔn ba wati. 15Ba fun la tel doon ni a sumi Koosa di o kpa o siim weri ti a du ba ni. 16Filip fun kpa ya kunyana Yesu sɔn a chaksi ba wa ni ni, amaa ba ha wa fun la Koosa siim weri ti. 17Pita awa Jɔn funɛ sumi Koosa peti, ba fun kpa ba nisa a saksi ba nyuuni ni Koosa siim weri ti zu ba ni.
18Simɔn fun chiŋi a nyini chenani Pita awa Jɔn kpa ba nisa a saksi ba ni ba la Koosa siim weri ti. O fun lisi malɛ a biksi Pita awa Jɔn, 19a ŋɔ ba, “Ma purigi ma kpok nɔ a nyɛ min, chen ni mu gbanko zi kotiu a kpa mu nisa a saksi nara ni di Koosa siim weri ti zu ba ni ka mu bɔ ma.”
20Pita fun ŋɔ un, “Kpa i malɛ kila. I wa kikoti a bɔ Koosa di o nyɛ hin kpok i kpa o siim weri ti a nyɛ nara ni. 21I wa ya wa ya nibɛgim, domi i tuha wa deŋli Koosa suwachak ni. 22Gil tum tagin naa i lisi a sumi ya kunyana Koosa di o gil un aa ta. 23N zimu di i tu haasa nyɛ i di handɔta kinkan a du ya ni. I tum tagna tɔ hin a du a dɛ ni.”
24Simɔn fun ŋɔ Pita awa Jɔn ni, “Ma sumi ma kunyana Koosa a nyɛ min, chen ni o wa zi nyɛ mu namsi a li chenani mu tum ni.”
25Ba wa Simɔn funɛ sɛm peti, ba fun biksi nara tima Koosa laaboor weri ti wɛ awa chenani ba zim Yesu wɛ a bur kaali Jɛrusalɛm. Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, ba funɛ biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ tɔsi naa nyɛn Samaria pulum tim bɔnɛ ni.
Filip Fun Pu Itiopia Tim Nihɛɛ
26Wuzu digi Koosa malaikasi ta digi fun wa ŋɔ Filip ni, “Si a la doonani nha yɛli nindil nyinbaan naa chɔɛɛ Jɛrusalɛm awa tɔhɔn naa ba yir Gaza bambaan ni chen.” Nyinbaan ti chɔ la li nyabaannɛ. 27Filip fun tum chenani malaika ti nɔ un. Nibin zen digi funɛ val nyinbaan ti ni a ya namugil a wuzu ti. O funɛ ya nihɛɛrɛ a li pulum naa ba yir Itiopia ka nihaan digi fun nyɛn doon a ya ba koora. Ba funɛ yir un Kandese. O fun kpa o malɛ a du nihɛɛ ti nin ni. O funɛ la Jɛrusalɛmnɛ a la jɛɛmi Koosa, 28a bur a wa o pulum. O funɛ nyɛn loori munzuha nɛɛ ka zaaga lɛrgi un. O funɛ nyɛn nyinbaan ti ni a la chene, o funɛ karimi Koosa witiina Azaaya tɔn naa o fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni bar digi. 29Koosa siim weri ti fun ŋɔ Filip ni, “Kila a la tiŋ o gantɛl.” 30Filip fun chɔ la tiŋ un a nu ka o karimi a li Azaaya tɔn ti ni. O fun ŋɔ un, “I zim chenani i karimi chen munuu?”
31Baal ti fun ŋɔ un, “Nandigi vɛ ŋɔ min, mu wa kizim o mun.” Doone o fun yir Filip o wa zu a gbaari un ni. 32Nannɛ o funɛ karimi,
“O funɛ chi piisire ba kpa un a kɔrigi.
O gbanko funɛ chi piisi be naa ba ka funi o pusa ka o vɛ chɛɛmirɛ.
O yaa fun mooriu.
33Nara fun nyini un a chi bichɛla.
Nandigi wa fun to a chiŋi o gantɛl ni di ba kok un ka ba kpu un.
Doone o miisa fun peti a li tɛɛnɛ nɔ maga ni ka o vɛ kpak bisa ba zi chiŋi o bar chiŋi ni.”
34Baal ti fun ŋɔ Filip ni, “Mu sumi hinu di i ŋɔ min naa wɛ Azaaya fun sɔbi chen. O funɛ sɔbi o titi wɛwa koo nandigii?” 35Filip fun te ŋɔ un chenani o karimi chen mun a zi biksi un Koosa laaboor weri ti awa Yesu wɛ. 36Ba funɛ nyɛn nyinbaan ti ni a la chene a la dugli pul. Baal ti fun ŋɔ Filip ni, “Ya duglɛ ni bar nyɛniu. Mu daŋni i chaksi min wa ni ni, nandigi wa to a la zi ŋɔ hin di i gil.” (( 37Filip fun ŋɔ, “I si su Yesu wa i bambi maga ni, mu zi chaksi hin wa ni ni.” Namugil ti fun jɛrgi a ŋɔ un, “Mu si su di Yesu Kristo ya Koosa bere.”))
38Ba fun la tel dooni, o nyɛ zaaga ti chiŋi. O wa Filip fun li loori munzuha ti ni a la tu ni ti ni. Filip fun chaksi un dooni. 39Ba funɛ wa li ni ti ni, ya kunyana Koosa siim weri ti fun vaan zer Filip a kaali, chen ni baal ti wa zi bu na un. Baal ti fun bu zu o loori munzuha ti a la wa tu sɔɔn kinkan ni. 40Koosa siim weri ti fun nyɛ Filip kaali tɔhɔn naa ba yir Asdɔd. O funɛ biksi nara Koosa laaboor weri ti wɛ a li tɔsa maga ni hali a la tel tɔhɔn naa ba yir Siizaria.
9Sɔɔl Fun Nyɛ O Si Su Yesu
1Sɔɔl ha funɛ vɛɛna namsi Yesu nitiŋɛ tau Jɛrusalɛm ni a daŋni o kpu ba. O fun la Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti wati, 2a ŋɔ un di o saksiu o la tɔhɔn naa ba yir Damaskus chen a la dɛu nibaal awa nihaana ba naa la tiŋ Yesu nyinbaan, bɔnɛ a kpa ba bur wa Jɛrusalɛm. O fun sumi un di o sɔbi tɔna a nyɛ Ju tim ba naa la pu dɔŋa a li ba bar lagmi dɛɛna a biksi ba nibin ne naa ya un, chen ni ba zi suŋi unu.
3O funɛ nyɛn nyinbaan ni a wa dugli Damaskus, kundɔŋ fun nyiksi a li buudaha ni a chaani a du un ni. 4O fun chel tɛɛnɛ ni a nu ta ka o ŋɔ un, “Sɔɔl, baŋnɛ ii namsi min chen ni?”
5O fun ŋɔ, “Mu kunyana, anti ya hin?”
Ta ti fun ŋɔ, “Min ya Yesu naa i namsi chen. 6Si a la zu tɔhɔn ti. Nandigi zi ŋɔ hinu chenani i zi yau dooni.”
7Ba naa wa Sɔɔl funɛ gba chen fun chiŋi a gil chɛɛma. Ba fun nu ta a vɛ na nandigi. 8Sɔɔl fun si a lɛli o se a vɛ na kundɔŋ. Adaha o dɔŋtim ta nidigi fun kpak o nin a te o suwachak a la zu Damaskus tuha. 9O wa funɛ na wuzu butora wuzu. O wa fun vɛɛna di diwe a la nyɔ.
10Yesu nitiŋɛ ta digi funɛ nyɛn doon ba yir un Ananias. Ya kunyan ti fun wa ŋɔ un a chi o deesi, “Ananias.”
O fun ŋɔ un, “Mu kunyana, minnɛ.”
11Ya kunyan ti fun bu ŋɔ un, “Si a la baal naa ba yir Judas chen dama a li nyinbaan naa ba yir deŋli. I la tel dooni, i pɛɛsi Sɔɔl naa li tɔhɔn naa ba yir Taasus chen wɛ. O la sumi Koosa, 12a na a chi deesi ka i zu o dɛ a kpa i nisa a sak un ni di o se ta bu lɛli.”
13Ananias fun ŋɔ un, “Mu kunyana, nibin damata funɛ ŋɔ min baal ti wɛ awa chenani o nyɛ Koosa nara namsi kinkan a li Jɛrusalɛm ni. 14Lalaknɔ o chiŋi Koosa dam kɔkɔɔrsi ta bar chiŋi ni a wa bar nɔ di o kpaksi ba naa maga kpa i sɔn a jɛɛmi hin.”
15Ya kunyan ti fun bu ŋɔ un, “Mu funɛ lisi un di o tum mu tuma a kibiksi Ju tim ta, ba naa vɛ ya Ju tima awa ba koorsa mu wɛ. Adaha la tum chenani mu ŋɔ hin. 16Mu zi biksi un chenani o zi biksi ba a na namsi kinkanu.”
17Ananias fun si a la zu dam ti a kpa o nisa a sak Sɔɔl ni a ŋɔ un, “Mu niinbe Sɔɔl, ya kunyana Yesu naa i na nyinbaan ni chen, funɛ tum min di mu wa lɛli i se. O gbanko funɛ tum min di o nyɛ Koosa siim weri ti zu hin ni a te i suwachak.” 18O funɛ sɛm sɛm ta peti, Sɔɔl se ta fun vaan bu lɛli. O funɛ chi nyinsa pɛrɛ tɔ a a lɛligi. O fun si a nyɛ ba chaksi un wa ni ni. 19O fun di diwe o kpok bu bur a wa. Doone o fun nyɛn Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Damaskus ni chen wati wuzu bilɛ.
Sɔɔl Fun Biksi Damaskus Tima Koosa Laaboor Weri Wɛ
20A funɛ ya tamnɛ, o fun vaan si a zu Ju tim ta bar lagmi dɛɛna aa biksi ba di Yesu ya Koosa bere.
21Alaazibu fun kpak ba naa maga nu o sɛm ta kinkan. Ba fun ŋɔ dɔŋ ni, “Baal nɔ nyɛ ba naa maga nyɛn Jɛrusalɛm ni a kpa Yesu sɔn a jɛɛmi un, na namsiu kinkan. Lalaknɔwa o wa di o wa kpaksi Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn bar nɔ, a bur kila Koosa dam kɔkɔɔrsi ta wati. Chen mun ya yɛrɛ?”
22Nidamata funɛ nu Sɔɔl biksi ti a gbaari. O fun biksi ba di Yesu ya naa Koosa fun vɔu di o zi wa tumu wuzu digi chen nɛnɛ, chen ni Ju tim ba naa nyɛn dooni chen, wa kidi un amɔrɛ.
23Wuzu bilɛ gantɛl ni, Ju tim ta fun lagmi dɔŋ ni di ba zim chenani ba zi kpu un. 24Nha wa dusum maga ba yaa funɛ pɔu a li tɔhɔn ti bulzɔɔnɔ ni di ba kpak un kpu. Amaa Sɔɔl funɛ nu chenani ba daŋni ba ya unu. 25Wuzu digi dusum Yesu nitiŋɛ ta fun kpa un a zini chechepure naa ba sa go tɔhɔn ti chen nyu daha a du chenchise ni a vɔti un wa ŋmɛnsi ni. Doone ba fun kpak ŋmɛnsi ta ka chenchise ti tu wa tɛɛnɛ.
Sɔɔl Fun Kaali Jɛrusalɛm
26O fun wa tel tɛɛnɛ, Sɔɔl li un ni a kaali Jɛrusalɛm a daŋni o lagmi Yesu nitiŋɛ ta ni dooni. Ba se wa fun su di o ya Yesu nitiŋɛ ta digirɛ. Chendaha ba funɛ ɔm un. 27Doone Barnabas fun wa suŋi un a kpa un kaali nitumɛ ta wati. O fun ŋɔ ba chenani Sɔɔl fun chem ya kunyana Yesu nyinbaan ni ba sɛm sɛma. O gbanko fun ŋɔ ba chenani Sɔɔl fun kpak bambi a biksi Damaskus tima Yesu wɛ. 28Ba fun nyɛ o nyɛn ba wati ka ba wa un gba Jɛrusalɛm a biksi nara ya kunyan ti wɛ. 29O wa Ju tima ba naa funɛ sɛm Girik tim sɛma, funɛ di dɔŋa wa amɔrɛ. Ba fun di amɔrɛ ti hali a wa ku a la nyini di ba na nyinbaan a kpu un. 30O dɔŋtim ta funɛ nu chenani ba daŋni ba kpu un, ba fun tum Sɔɔl Siizaria ni o zu arŋa a kaali Taasus.
31Saha ti kpa la, Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn Judia pulum, Galili pulum awa Samaria pulum ni, wa fun bu namsi. Koosa siim weri ti fun nyɛ ba se su a gbaari a la nyɛ ya kunyan ti wa jirima saha maga. Nidamata fun nyɛ ba se su un a gbaari ba ni.
Pita Fun La Nyɛn Lida Awa Jɔpa Ni
32Saha tirɛ Pita fun gba a la tɔ damata a la tel tɔhɔn naa ba yir Lida ka Koosa nara bɔnɛ nyɛn doon. 33Baal digi funɛ nyɛn doon ba yir un Ɛnɛus. O nisa awa o naŋgere fun sou. O fun chɔ o kichɔɔli ni bun mɛnasa. 34Pita fun wa ŋɔ un, “Ɛnɛus, Yesu Kristo nyɛ i na alaafɛ. Si a guti i kichɔɔli.” Ɛnɛus fun vaan na alaafɛ a si a guti un. 35Lida tim ta awa ba naa maga nyɛn tɛɛnɛ naa mak dɔŋ ni fun nu chenani yɛɛ, a nyɛ ba se su ya kunyan ti.
36Yesu nitiŋɛ ta nidigi funɛ ya nihaannɛ ba yir un Tabita. Girik tima sɛm ni ba ka yir un Dɔɔkas. O mun funɛ ya ‘cherga’. O fun nyɛn tɔhɔn naa ba yir Jɔpa. O yaa funɛ tum tum werewa a la suŋi fara tima. 37Chen saha ti wichɔɔrta fun wa kpak un o sou. O walɛ fun sɔ un ni a kpa un dau dɛ naa ba sa a zɔŋ o dɔŋtiina nyuhu ni. 38Jɔpa awa Lida wa fun bol wa dɔŋ ni. Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Jɔpa ni, funɛ nu di Pita nyɛn Lida ni, ba fun tum nara balɛ o wati ba la ŋɔ un di o ta vusi a kuwa. 39Pita fun vaan si a tiŋ ba. Pita wa ba funɛ wa tel Jɔpa, ba fun kpa un zini dɛ naa Dɔɔkas nyɛn chen. Nidamata fun lagmi dooni a wi. Luhaana gbanko fun wa gbaari ba ni a pa takta wisa awa takta zene naa o fun nyɛn o miisa ni a sɔ a biksi Pita. 40Pita fun nyɛ ba kpa a maga a li a gbiri a sumi Koosa. Doone o fun burgi o titi a chem Dɔɔkas a ŋɔ un, “Tabita, si kani.” O fun lɛli o se a na Pita a vaan si kani. 41Pita fun kpak o nin a suŋi un o si chiŋi. Doone o fun yir nara tima awa luhaana ba naa funɛ ya Koosa nara, ba zu wa. O fun kpa Dɔɔkas a nyɛ ba. 42Laaboor naa funɛ ya chen, fun mɔɔli Jɔpa tɔhɔn ti maga. Nidamata se fun su ya kunyan ti chen daha. 43Baal digi funɛ nyɛn Jɔpa ni ba yir un Simɔn. O tuma yaa fun ya sela tɔna tuma. Pita fun nyɛn o dam ni a vusi.
10Kɔnilius Fun Yir Pita O Wa O Dama
1Lanjima nihɛɛ digi funɛ nyɛn Siizaria ni. Ba funɛ yir un Kɔnilius. O funɛ ya lanjimasa kɔkwa nyuhu tiinnɛ. Ba maga funɛ li pulum naa ba yir Itali chene. 2O wa o walɛ yaa funɛ sumi Koosa a la jɛɛmi un. O gbanko yaa funɛ suŋi Ju tim fara tim tau. 3Wuzu digi zaazɔn saha naa niparɛ yaa si ba par ni chen, o fun na Koosa malaikasi ta digi a chi o deesi. Malaika ti fun wa ŋɔ un, “Kɔnilius.”
4Kɔnilius fun kpa o se a zɔŋ un ni. Hansura kpak un a li o nyini ti ni. O fun ŋɔ un, “Mu kunyana, baŋnɛ i daŋni mu suŋi hin?” Malaika ti fun bu ŋɔ un, “Chenani ii sumi Koosa a la suŋi fara tim ta chen sɔɔnɛ o tuha. Chendaha o fun tum min i wati. 5Tum i walɛ ta bɔnɛ ba la yir baal naa ba yir Pita chen a li Jɔpa ni. O sɔn digi ya Simɔn. 6O nyɛn Simɔn naa la tum sela tɔna tuma chen dam nɛɛ a dugli teku nɔ.” 7Malaika ti funɛ kaali, Kɔnilius fun yir o dam bisa lɛ awa o lanjimasa nibɛgim ba wa o wati. Lanjima ti yaa funɛ jɛɛmi Koosau ka o si su un kinkan. 8O fun ŋɔ ba chenani yɛɛ a tum ba Jɔpa ni.
9Chɔɔsa funɛ wa pisi di ba nyɛn nyinbaan nɛɛ a wa dugli Jɔpa. Nha sal baan nyuha, Pita fun zini dɛ naa nyuha mak dɔŋa a li Simɔn dam ti ni di o sumi Koosa. 10Lɔsa fun kpak un kinkan o daŋni diwe o di. Ba funɛ ya diwe, o fun na kin bɔnɛ a chi o deesi. 11O fun nyini a na gar zen ka o li Koosa tɔhɔn ti a tu wa tɛɛnɛ a chi nara kpaksi nɔɔsa. 12Sela awa zimebisa awa a nawara la nyɛ hala maga kikurgɛ funɛ nyɛn gar zen ti tuha ni. 13O fun nu ta ka o ŋɔ un, “Pita, si a kpu a se.”
14Pita fun ŋɔ, “Mu kunyana, mu wa kiya chen. N ha wa di diwe naa ba ŋɔ di mu chi.”
15Ta ti fun bukoo ŋɔ un, “Ta chi diwe naa Koosa ŋɔ di o wa ya kichiili.” 16Ta ti funɛ sɛm un chene butora tiina, ka gar ti fun bu zini kaali Koosa tɔhɔn ti.
17Pita fun lisi chenani o fun na a chi deesi chen mun. O funɛ lisi chene, ba naa Kɔnilius fun tum chen fun na doonani Simɔn dam ti nyɛn a chiŋi o bulzɔɔnɔ ni. 18Ba fun pɛɛsi, “Simɔn Pita nyɛn bar nɔuu?”
19Pita ha funɛ vɛɛna lisi chenani o fun na chen mun ka Koosa siim weri ti fun ŋɔ un, “Kinu mu wati. Nara batora chiŋɛ bulzɔɔnɔ ti ni a daŋni ba na hin. 20Si tu la ba wati a ta ɔmi di i tiŋ ba, domi min tum ba i wati.” 21Pita fun si tu a la ŋɔ ba, “Min ya naa ma dɛu chen. Baŋnɛ maa daŋni mu suŋi ma?”
22Ba fun ŋɔ un, “Ya kunyana Kɔnilius naa ya lanjimasa nihɛɛ, tum ya i wati. O ya nibin werire a yaa jɛɛmi Koosa ka Ju tim ta maga nyɛ un jirima kinkan. Koosa malaikasi ta digi funɛ wa ŋɔ un di o yir hin i wa o dama, chen ni o zi nu chenani i daŋni i ŋɔ unu.” 23Pita funɛ nu ba sɛm ta, o fun yir ba di ba wa chɔ.
Chɔɔsa funɛ wa pisi, ba maga fun si a tiŋ dɔŋa a kaali. Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn Jɔpa ni, bɔnɛ fun gbaari ba ni a kaali. 24Chɔɔsa fun bu wa pisi, ba funɛ tel Siizaria. Kɔnilius, o walɛ ta awa o pɛgsa ba naa o fun yir chen funɛ pɔ ba di ba zaami ba. 25Pita funɛ daŋni o zu dam ti, Kɔnilius fun wa chem un di o zaami. O fun gbiri a kpa o tila a baŋ tɛɛnɛ ni. 26Pita fun ŋɔ un, “Si chiŋi. Mu ya nibine a chi hin.” 27Ba funɛ zu la chene ba sɛm sɛma dɔŋ wati. Nidamata funɛ lagmi dam ti tuhu ni. 28Pita fun ŋɔ ba, “Ma zimu nɛnɛ di Ju tim ta chiksɛ biksɛɛ di ya wa ba naa vɛ ya Ju tima ta lagmi dɔŋ ni. Koosa ka funɛ biksi minu di mu zi kotiu a lagmi nara maga ni. 29Chendaha ma yir min, mu vɛ bur gantɛl. Ma ŋɔ min chenani mu zi suŋi ma.”
30Kɔnilius fun ŋɔ un, “Wuzu bunaasi gantɛl ni saha naa niparɛ yaa si ba par ni chen, mu funɛ nyɛn bar nɔwa a sumi Koosa. Chen saha ti awa lalaknɔ funɛ ya kibɛgimnɛ. Baal digi fun laari kichaani a vaan wa chiŋi mu suwachak ni, 31a ŋɔ, ‘Kɔnilius, chenani ii sumi Koosa a la suŋi fara tim ta chen sɔɔnɛ o tuha. 32Tum i walɛ ta bɔnɛ ba la yir baal naa ba yir Pita chen a li Jɔpa ni. O sɔn digi ya Simɔn. O nyɛn Simɔn naa la tum sela tɔna tuma chen dam nɛɛ a dugli teku nɔ.’ 33Mu fun vaan tum ba di ba la yir hin. I ka ya nibin weri a wa. Lalaknɔ ya maga lagmi bar nɔwa Koosa suwachak ni a pɔ di i ŋɔ ya chenani o ŋɔ hin.”
Pita Fun Biksi Kɔnilius Koosa Laaboor Weri Wɛ
34Doone Pita fun ŋɔ ba, “Lalaknɔwa mu zim di o ya wutirɛ di Koosa wara daŋni digi a ka digi. 35Ba naa maga yaa tum tum were a la nyɛ un jirima a li pulumsi maga ni, o zi la ba duu. 36Ma zim chenani o fun tum Yesu Kristo, naa ya kina maga nyuhu tiina, di o biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ Ju tim ta ni a nyɛ ba nyinbaan ba wa Koosa bu ya nɔ bɛgim. 37Ma gbanko zim chenani Jɔn fun te chaksi Yesu wa ni ni ka chenani zi ya a li Galili pulum awa Judia tɔsa maga niu. 38Yesu Nazarɛt narrɛ, Koosa fun lisi un a kpa o siim weri ti a du un ni. Koosa gbanko fun kpa o kpok ti a nyɛ Yesu ni di o tum tum were a yisi ba naa maga sintana fun dɔ a li o nin ni. Koosa funɛ nyɛn o wati. Chendaha o fun koti a ya chen. 39Ya waa funɛ na chenani maga o tum a li Jɛrusalɛm awa Ju tim ta pulum naa go un chen awa ya se ni. Ba fun kpa un a kpaasi a mari daakakli ti ni o sou. 40Wuzu butora wuzu, Koosa fun lɛli un a li o sou ni a nyɛ ya bu na un. 41Nandigi wa fun bu na un, amaa ya naa Koosa fun lisi di ya na un wa ya se ni duŋduŋ na un, chen ni ya zi ŋɔ nara niu o wɛ. A gantɛl nɛɛ Koosa fun lɛli un a li o sou ni, hali ya wa un lagmi a di diwe a nyɔ. 42O fun ŋɔ ya di o lawa ya lau a la biksi nara Koosa laaboor weri ti wɛ awa chenani Koosa fun lisi un di wuzu digi o zi wa di nisitɛ awa ba naa vɛ siti sɛriau. 43Koosa witinsi ta maga funɛ sɛm o wɛu saha digi. Ba fun biksi di ba naa maga se su un, Koosa zi gil ba tum tagnau a nyɛ ba Yesu sɔn daha.”
Kɔnilius Awa O Walɛ Fun La Koosa Siim Weri
44Pita ha funɛ vɛɛna sɛm chene, Koosa siim weri ti fun wa zu ba naa maga la nu chen, bambe ni. 45Alaazibu kinkan fun kpak Ju tim ba naa ya Yesu nitiŋɛ ka ba wa Pita fun li Jɔpa a wa chen. Hali saha ti Koosa wa fun kpa o siim weri ti a du ba naa vɛ ya Ju tim ni. Chendaha alaazibu fun kpak ba chen. 46Hali ba fun nu ba naa vɛ ya Ju tim chen funɛ sɛm sɛm kurgɛ a la pɛgi Koosa o tum zene ta o tum a nyɛ ba chen daha. Doone Pita fun ŋɔ ba, 47“Koosa funɛ kpa o siim weri ti a du nara nama ni a gbaari ya ni. Ya kaa ya chaksi ba wa ni ni, nandigi wa to a la zi ŋɔ di ya ta chaksi ba.” 48Doone o fun ŋɔ ba di ba la kpa Yesu sɔn a chaksi ba wa ni ni. Doone ba fun sumi Pita o nyɛn ba wati wuzu bilɛ.
11Pita Fun Bur Kaali Jɛrusalɛm
1Nitumɛ ta awa Yesu nitiŋɛ ba naa maga nyɛn Judia pulum ni, fun nu di ba naa vɛ ya Ju tim chen, bɔnɛ nyɛ ba se su Koosa laaboor weri ti. 2Pita fun li Jɔpa ni a kaali Jɛrusalɛm. Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ ya Ju tima a nyɛn dooni, bɔnɛ funɛ daŋni ba teŋsi Yesu nitiŋɛ ba naa vɛ ya Ju tim chen. Pita funɛ la tel dooni, ba fun wa zulimi un a pɛɛsi, 3“Baŋnɛ i la nyɛn ba naa vɛ teŋsi ni wati? Hali ba ŋɔ yau di i gbaari ba ni a di diwe.”
4Doone Pita fun ŋɔ ba chenani maga funɛ ya a li o piili ni. Nannɛ o fun ŋɔ ba, 5“Mu funɛ nyɛn tɔhɔn naa ba yir Jɔpa nɛɛ a sumi Koosa a fun na kundɔŋ a chi mu deesi. O fun nyini a na gar zen ka o li Koosa tɔhɔn ti a tu wa tɛɛnɛ a chi nara kpaksi o nɔɔsa a wa dugli min. 6Mu fun nyini o tuhu ni a na naŋgere naasi tima awa zimebisa awa a nawara la nyɛ hala. 7Mu fun nu ta ka o ŋɔ min, ‘Pita, si a kpu a se.’ 8Amaa mu funɛ ŋɔ, ‘Mu kunyana, mu wa kiya chen. N ha wa di diwe naa ba ŋɔ di mu chi.’ 9Ta ti fun bu sɛm min a li buudaha ni, ‘Ta chi diwe naa Koosa ŋɔ di o wa ya kichiili.’ 10Ta ti funɛ sɛm un chene butora tiina, ka gar ti fun bu zini kaali Koosa tɔhɔn ti. 11Gar ti funɛ zini a la, nara batora fun wa chiŋi dam naa mu nyɛn chen bulzɔɔnɔ ni. Ba kunyana naa nyɛn Siizaria ni, funɛ tum ba mu wati. O sɔn funɛ ya Kɔnilius. 12Koosa siim weri ti fun ŋɔ min di mu si tu la ba wati a ta ɔmi di mu tiŋ ba. Yesu nitiŋɛ nara banɔra ba naa nyɛn Jɔpa ni, fun wa gbaari ya ni. Ya maga fun kaali Siizaria a la zu Kɔnilius dama. 13Waa funɛ ŋɔ ya di o na Koosa malaikasi ta digiu o dam ti ni. Malaika ti fun ŋɔ un, ‘Tum i walɛ ta bɔnɛ ba la yir baal naa ba yir Pita chen a li Jɔpa ni. O sɔn digi ya Simɔn. 14Waa la zi ŋɔ ma chenani i wa i walɛ zi ya, chen ni Koosa zi wa yisi mau a li ma tum tagna ni ma bur a tiŋ un.’ 15Mu funɛ la tel dooni a sɛm ba chene, Koosa siim weri ti fun wa zu ba naa maga la nu chen, bambe ni a chi chenani o fun te zu ya. 16Doone mu fun lisi chenani ya kunyan ti fun biksi ya a ŋɔ, ‘Jɔn funɛ kpa nire a chaksi nara, amaa Koosa ka kaa kpa o siim weri tire a chaksi ma bambe.’ 17Ya se funɛ su ya kunyana Yesu Kristo, Koosa fun kpa o siim weri ti a du ya ni. Lalaknɔwa o ya chen a nyɛ ba naa vɛ ya Ju tim ni. Min ya anti a la zi nyɛ Koosa gil chenani o daŋni o tum?”
18Yesu nitiŋɛ ta fun nu o sɛm ta, ba fun gil Pita zulimi a la pɛgi Koosa a ŋɔ dɔŋ ni, “Lalaknɔwa ya zim di Koosa funɛ nyɛ ba naa vɛ ya Ju tima nyinbaanu di ba gil ba tum tagna a bur tiŋ un, chen ni ba zi wa na o mi fali tiu.”
Nidamata Fun Bur Tiŋ Yesu Antiɔk Ni
19Ju tim ta funɛ kpu Stivin a nyɛ Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Jɛrusalɛm ni, na namsi, ba nidamata fun pisi a kaali bar bole. Ba bɔnɛ fun kaali Fonisia pulum awa tɔhɔn naa ba yir Antiɔk. Bɔnɛ ka zu arŋa a kaali pulum naa ba yir Saiprus ka ni go un. Ba maga fun kpa Koosa laaboor weri ti a biksi Ju tim ta duŋduŋ. 20Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ li Saiprus pulum awa Sairini pulum a wa nyɛn Jɛrusalɛm ni, ba gbanko fun pisi a la Antiɔk. Ba waa funɛ biksi Koosa laaboor weri ti ya kunyan Yesu wɛ a nyɛ Ju tim ta awa ba naa vɛ ya Ju tim ni. 21Nidamata kinkan funɛ nyɛ ba se su ya kunyan ti ka ba bur a tiŋ un, domi Koosa kpok ti funɛ nyɛn ba biksi ti ni.
22Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn Jɛrusalɛm ni, funɛ nu chenani ya Antiɔk ni a tum Barnabas dooni. 23O funɛ la tel a na chenani Koosa nyɛ ba nyusum, o tuha fun sɔɔni kinkan. O fun kpami ba di ba kpak ya kunyana nɛnɛ awa ba tuha bɛgim ni. 24Barnabas funɛ ya nibin werire. O si funɛ su Yesu nɛnɛ ka Koosa siim weri ti fun te o suwachak. Nidamata fun nyɛ ba se su ya kunyan ti o daha.
25O wa fun vusi ka Barnabas li dooni a kaali Taasus di o la dɛu Sɔɔl. 26O funɛ na un, Barnabas fun kpa un a bur kaali Antiɔk. Ba fun nyɛn doon bun bɛgim aa biksi Yesu nitiŋɛ ba naa i kinkan chen. Saha tirɛ ba naa funɛ nyɛn doon chen fun te chɛrgi chenani ba yir Yesu nitiŋɛ ta a du ba Yesu Kristo nitiŋɛ ta.
27Saha naa Barnabas awa Sɔɔl fun nyɛn Antiɔk ni, Koosa witinsi ta bɔnɛ fun li Jɛrusalɛm a kaali dooni. 28Ba nidigi sɔn funɛ ya Agabus. Wuzu digi Koosa siim weri ti fun nyɛ o si nara tima suwachak ni a fun te ŋɔ di lɔsa tagin zi wa chelu tɛɛnɛ nɔ maga ni. Bunsi naa Klɔdius fun di Koosi ta nyuhu tiina Siiza chen bambaan nɛɛ, lɔsa tagin ti fun wa chel. 29Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn Antiɔk ni, funɛ daŋni ba suŋi ba niinbisa ba naa nyɛn Judia pulum ni. Ba nibɛgim bɛgima fun lisi chenani ba nyaŋi a li ba malɛ ni, 30a kpa lagmi dɔŋ ni a du Barnabas awa Sɔɔl nin ni di ba kpa la nyɛ Yesu nitiŋɛ ta nihɛɛti ni dooni.
12Koor Hɛrɔd Fun Muksi Yesu Nitiŋɛ Kinkan
1Chen saha ti koor Hɛrɔd funɛ namsi Yesu nitiŋɛ ta bɔnɛ. 2O fun kpak Jems naa ya Jɔn maana, a ŋɔ o lanjimasi ta digi ni o kpa o chise zen a kpu un. 3Hɛrɔd funɛ na di chenani o fun ya Jems chen funɛ sɔɔni Ju tim ta tusau. Nan daha o fun la kpak Pita gbanko. Saha tirɛ Ju tim ta fun nyɛn ba wuzu zene a naa ba yir val la gali ti bambaan ni a se boroboro naa ba yaa vɛ du luri chen. 4Ba fun kpa Pita a la tɔ dɛ a lisi lanjimasa pukpuk bu naasi di ba il un. Ba wuzu zene ta funɛ wa gali, Hɛrɔd funɛ lisi di o zi kpa Pitau a li nara tima suwachak a di un sɛria. 5Ba funɛ tɔ un dɛ chene, Yesu nitiŋɛ ta funɛ sumi Koosa awa tu bɛgim ni a nyɛ un.
Koosa Malaika Fun Yisi Pita Nara Bar Tɔɔli Ni
6Ba fun kpa zɔgli a vɔu Pita a kpa bar digi a vɔu lanjimasi ta digi o nindil wati, a fun bu kpa digi a vɔu un a kpa bar digi a vɔu lanjimasi ta digi a li o ningal ni. Lanjimasi ta bɔnɛ ka funɛ il dɛ ti zɔɔnɔ. Dusum digi Pita fun nyɛn lanjimasa lɛ ta bambaan ni a chɔ do. A wuzu ti chɔɔsa funɛ kaa pisi, Hɛrɔd kaa yisi un a di un sɛria nara tima suwachak ni. 7Koosa malaikasi ta digi fun vaan wa chiŋi dɛ ti ni ka o vaan chaani kinkan. Malaika ti fun la ziigi Pita hampɛɛm o yɛrsi dooni o ŋɔ un, “Si lalaga.” Zɔglɛ ta fun vaan turgi o nisa ni. 8Pita fun si chiŋi. Malaika ti fun bu ŋɔ un, “Vɔu i takta we a mari i titi a laari i takta zen a sak a du i natausa a tiŋ min a wa.” Pita fun tum chenani malaika ti ŋɔ un, 9a tiŋ un di ba li dɛ naa ba tɔ nara chen ni. Pita wa fun zim di o ya wutiu. O funɛ baa di o ya deesire. 10Ba fun val lanjimasi ta bambaan a wa li dɛ ti zɔɔnɔ ti ni a bu la li lanjimasi ta bɔnɛ bambaan ni a zi la tel bulzɔɔnɔ naa nyinbaan chɔɛɛ a la li tɔha. Ba funɛ kpa lugɛ a kɔɔri bulzɔɔnɔ ti. O fun puk o titi ka ba val dooni a tiŋ nyinbaan ti a kaali. Ba funɛ nyɛn nyinbaan ti ni a la chene, malaika ti fun vaan nyuksi a ka Pita.
11Doone Pita fun zim chenani yɛɛ a ŋɔ o titi ni, “O ya wutirɛ ya kunyan Koosa fun tum o malaikasi ta digi di o wa yisi min a li Hɛrɔd nin ni. O gbanko funɛ yisi minu a li chenani Ju tim ta kaa namsi min niu.”
12O funɛ vaan zim chenani yɛɛ, o fun kaali Mɛri, Jɔn Maak niina, dama. Yesu nitiŋɛ ta nidamata funɛ lagmi dooni a sumi Koosa aa nyɛ un. 13O fun chiŋi dentil ni a mo bulzɔɔnɔ a yir. Dam ti nihabichɛl digi sɔn funɛ ya Roda. O fun wa bulzɔɔnɔ ti a wa pɛɛsi, “Antirɛ?” 14O fun nu ta ti a zim di Pitarɛ. O tu sɔɔn fun nyɛ o sugli bulzɔɔnɔ ti pugi a chɔ bur kaali o dɔŋtim ta wati di o la ŋɔ ba di Pita wau. 15Ba fun ŋɔ un, “I zu galɛŋwa. O wa kiya un.” O fun bukoo ŋɔ ba di o ya wutirɛ. Ba fun ŋɔ un, “O ya Koosa malaika naa dɛɛsɛ Pitarɛ.”
16Ba funɛ kpak sɛm ta chene, ka Pita ha fun vɛɛn a mo bulzɔɔnɔ ti a la yir. Ba fun la puk bulzɔɔnɔ ti a na un ka o chiŋi. Alaazibu fun kpak ba kinkan. 17O fun kpa o nin a ya ba ba gil chɛɛma a ŋɔ ba chenani ya kunyan ti yisi un a li dɛ naa ba tɔ nara chen ni. O fun ŋɔ ba, “Ma la ŋɔ Jems awa Yesu nitiŋɛ ta chenani yɛɛ.” Doone o fun gil ba a kaali bar digi.
18Chɔɔsa funɛ wa pisi, lanjimasa ba naa funɛ il Pita dɛ ti ni chen, tusa fun buri kinkan. Ba fun ŋɔ dɔŋ ni, “Leene o zi kaali nan?” 19Koor Hɛrɔd funɛ nu Pita wɛ, o fun ŋɔ ba di ba la dɛu un, amaa ba wa fun koti a na un. Doone o fun yir ba naa la il Pita chen di ba ŋɔ un chenani yɛɛ a ŋɔ di ba kpa ba a la kpu.
A gantɛl nɛɛ, Hɛrɔd fun li Ju tim ta pulum a kaali Siizaria a la nyɛn doon wuzu bilɛ.
Chenani Koor Hɛrɔd Fun Sou
20Wuzu digi Hɛrɔd fun na paan kinkan a du Taaya tima awa Saidɔn tim ni. Ba funɛ nu o paan ti wɛ, ba fun lisi nara a li ba tɔsi ta tuhu ni ba la na un. Ba funɛ daŋni ba wa un ya nɔ bɛgim, domi o pulum ti la nyɛ ba diwe kinkan. Baal naa Hɛrɔd fun kpa o dama a du o nin ni sɔn funɛ ya Blastus. Taaya tima awa Saidɔn tim ta funɛ te nyɛ o ya ba chɛnnɛ ka ba zi chem Hɛrɔd.
21A wuzu naa Hɛrɔd fun lisi di o di ba sɛria, o fun laari o takta were a la kani o kor ni a sɛm sɛma a nyɛ nara ni. 22Chenani o fun sɛm ba chen nyɛ ba chɛɛmi a ŋɔ dɔŋ ni, “O wa bura sɛm a chi nibine. O chi Koosarɛ.” 23Koosa malaikasi ta digi fun vaan nyɛ wichɔɔrta kpak Hɛrɔd dau, domi o funɛ la nɔɔniu chenani ba yir un chen a kpa o titi a maksi Koosa. O wa fun vusi ka katamsa se o tuha nawura o sou.
24Nidamata fun nyɛ ba se su Koosa laaboor weri ti aa gbaari.
25Barnabas awa Sɔɔl funɛ kpa Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn Antiɔk ni, malɛ a du Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Jɛrusalɛm ni, nihɛɛti ta nin ni. Doone Barnabas awa Sɔɔl fun kpa Jɔn Maak a gbaari ba ni a kaali Antiɔk.
13Yesu Nitiŋɛ Fun Tum Barnabas Awa Sɔɔl Bar Bole Ni
1Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn Antiɔk ni, bɔnɛ yaa mɔɔli Koosa laaboor weri ti. Bɔnɛ ka yaa biksi ba o mun. Ba funɛ yir ba sɔna, Barnabas, Simiɔn naa funɛ ya nibin bilim, Lusius naa funɛ li Sairini pulum, Manayɛn naa wa koor Hɛrɔd funɛ lagmi a bi, awa Sɔɔl. 2Wuzu digi Yesu nitiŋɛ ta funɛ jɛɛmi ya kunyan ti a la vɔu nɔ, Koosa siim weri ti fun ŋɔ ba, “Min funɛ lisi Barnabas awa Sɔɔl di ba tum tum digi a nyɛ min. Ma waligi ba a nyɛ min.”
3Yesu nitiŋɛ ta fun sumi Koosa chen daha a kpa ba nisa a saksi ba ni a nyɛ ba kaali.
Barnabas Awa Sɔɔl Fun Kaali Saiprus Pulum
4Koosa siim weri ti fun ŋɔ Barnabas awa Sɔɔl ni di ba la tɔhɔn naa ba yir Selusia a la zu arŋa a la Saiprus pulum naa ni go chen. 5Ba fun tum chenani o sɛm ba a kpa Jɔn Maak a gbaari ba titi ni. Ba funɛ la tel tɔhɔn naa ba yir Salamis a li Saiprus pulum ni, ba fun gba a zu Ju tim ta bar lagmi dɛɛna aa biksi ba Koosa laaboor weri ti.
6Doone ba fun gba hali a bu la li ni ti nɔ digi a la tel tɔhɔn naa ba yir Pafɔs. Dooni ba fun pu tu bilim tiina naa ba yir Bayesu. O funɛ ya Ju tim baallɛ a ŋɔ di o ya Koosa witinsi ta digirɛ. 7Baal naa ba funɛ yir Sɛjius Pɔlɔs funɛ ya Saiprus pulum ti gɔbnati nyuhu tiina. O funɛ ya nibin nɛɛgirɛ ka o wa Bayesu funɛ ya chɛnsa. Gɔbnati nyuhu tiin ti funɛ nu di Barnabas awa Sɔɔl wau, o fun yir ba ba wa biksi un Koosa laaboor weri ti wɛ. 8Bayesu sɔn digi funɛ ya Ɛlimas a li Girik tima sɛm ni. O funɛ nu nara balɛ ta ka ba biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ gɔbnati nyuhu tiin ti ni, o fun kpaŋi o titi di o lisi un a li o se suuli ti ni. 9Sɔɔl sɔn digi funɛ ya Pɔɔl. O funɛ na chenani Ɛlimas ya, Koosa siim weri ti fun si un ni o nyini o se ni, 10a ŋɔ, “I waa naa chi sintana, yaa mur narawa a duŋni tum were aa ta. Saha maga i yaa chɛrgi ya kunyan ti sɛm wutɛu di a burgi nusuna. 11Nan daha, Koosa zi lɛrgi i diŋnau lalaknɔ. Nyulumsa zi kpak hinu hali wuzu naa Koosa fun lisi di o wa lɛli i se ta chen wa tel.”
Pɔɔl funɛ sɛm chene, birsa fun vaan wa tɔ Ɛlimas se o daŋni nandigi o kpak o nin a te o suwachak. 12Gɔbnati nyuhu tiin ti funɛ na chenani yɛɛ, o se fun su Koosa laaboor weri ti. Alaazibu fun kpak un kinkan a li chenani Barnabas awa Sɔɔl fun biksi un ya kunyan ti wɛ.
Barnabas Awa Pɔɔl Fun La Tel Antiɔk A Li Paisidia Ni
13Pɔɔl awa o dɔŋtima fun la zu arŋa a li Pafɔs ni a la tel tɔhɔn naa ba yir Pɛɛga a li Pamfilia pulum ni. Doonee Jɔn Maak fun ta ba a bur kaali Jɛrusalɛm. 14Pɔɔl awa Barnabas fun la gali Pɛɛga ni a kaali Antiɔk a li Paisidia pulum ni. Ju tim ta hiisi wuzu funɛ wa tel, ba fun la zu ba bar lagmi dɛ a kani. 15Nandigi funɛ karimi a li chiksɛ naa Koosa fun kpa nyɛ Mosis ni awa tɔni naa Koosa witinsi ta fun sɔbi ni. Doone bar lagmi dɛ ti nihɛɛta fun tum nandigi di o la ŋɔ ba, “Ya niinbisa, ma zim chenani ma zi sɛm a kpami nara tima, ya nyɛ ma nyinbaanu di ma ya chen.” 16Doone Pɔɔl fun si chiŋi a kpa o nin a viigi ba suwachak ni di ba moori a ŋɔ ba, “Mu niinbisa Ju tima awa ma naa vɛ ya Ju tima a la jɛɛmi Koosa, maa nu mu wati nɛnɛ. 17Koosa naa ya Ju tim ta jɛɛmi, funɛ lisi ya nawaalsi ta a nyɛ o titi ni a nyɛ ba ya hɔɔra a li Ijipt pulum ni. Ba funɛ nyɛn doon chene, ba fun i a gbaari. Doone o fun kpa o kpok zen ti a lisi ba li dooni, 18a suŋi ba bun fumnaasi a li nyabaan ni. Hali ba funɛ namsi unu kinkan, amaa o wa fun gil ba suŋi. 19O fun suŋi ba ba chɔk buuri bunɔpɛ a li pulum naa ba funɛ yir Kenan ni a nyɛ ba dɔ un. 20Saha naa Koosa fun lisi Ju tim ta a nyɛ o titi ni chen awa saha naa o fun nyɛ ba wa dɔ Kenan pulum funɛ ya bun kɔksa naasi awa fumnyuunwa. O fun te yisi sɛria nidiile a vɔti ba ba nihɛɛta.
“A gantɛl nɛɛ ba vɛ wa nyɛni ka o kpa o witiina naa ba yir Samuɛl a vɔu ba nihɛɛ o chiŋi ba bar chiŋi ni. 21Wuzu digi ba fun wa ŋɔ Samuɛl ni di ba daŋni koorre o nyini ba ka Koosa fun lisi baal naa ba yir Sɔɔl, Kis be, a vɔu un ba koora. O funɛ li Bɛnjamin buuri nee a nyini ba bunsa fumnaasi. 22Doone Koosa fun lisi un a li o koor ti ni a nyɛ Devid chiŋi o bar chiŋi ti ni. Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni di Koosa funɛ ŋɔ o wɛu,
‘Mu zimu di Devid, Jɛsɛ be,
ya naa mu bambi daŋni,
domi o zi tum chenani maga mu daŋni o tumu.’
23Koosa funɛ vɔu saha digi di o zi wa tum Devid bi lulɛ ta digiu o lisi Ju tim ta tum tagna a li ba ni. Yesu funɛ ya naa Koosa vɔu di o tum chen. 24Jɔn fun te biksi ba di o lawa ba gil ba tum tagnau a bur tiŋ Koosa a nyɛ o chaksi ba wa ni ni, ka Yesu zi wa. 25Jɔn tuma funɛ wa dugli peti, o fun ŋɔ nara tima ni, ‘Ma nu mu wati nɛnɛ. Mu laata ya naa maa lisi di mu yau. Nandigi tiŋ mu gantɛl a wa. Mu purɛu wa mu ur o natausa.’
26“Mu niinbisa, ma naa ya Abraham bi lulɛ, awa ma naa vɛ ya Ju tima a la jɛɛmi Koosa. Laaboor weri naa la biksi chenani Koosa daŋni o lisi nara a li ba tum tagna ni ba tiŋ un ya ya kinnɛ. 27Jɛrusalɛm tim ta awa ba nihɛɛta wa fun zim di Yesu ya naa Koosa fun ŋɔ di o zi ya chenu a nyɛ ba. Ba gbanko wa fun zim chenani Koosa witinsi ta fun sɔbi o wɛ a li Koosa sɛm tɔn naa ya yaa karimi ya hiisi wuzuna, ni chen mun. Jɛrusalɛm tim ta awa ba nihɛɛti ta funɛ di Yesu sou sɛria, ba fun nyɛ Koosa witinsi ta sɛm ta ya wuti. 28Yesu nisa wa fun toli, amaa Jɛrusalɛm tim ta awa ba nihɛɛti ta fun sumi Pailɔt naa funɛ ya gɔbnati nyuhu tiina, di o nyɛ o lanjimasi ta kpa un a kpu. 29Ba funɛ ya chenani maga Koosa witinsi ta fun sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni a du un ni peti, Yesu nitiŋɛ ta fun yisi un a tu daakakli ti ni a kpa un a zu sogli gbɛntɛl bɔ ni. 30Doone Koosa fun lɛli un a li o sou ni, 31ka ba naa funɛ piin te tiŋ un a li Galili pulum ni a kaali Jɛrusalɛm, ba fun bu na un wa ba se ni bu damata. Laaboor weri nɔ ya ba tuma lalaknɔ ba kpa un a biksi Ju tim ta. 32Chendaha ya wa bar nɔ zinan. Chenani Koosa fun vɔu a nyɛ ya nawaalsi ta ni chen, 33ya chenani o fun lɛli Yesu a li o sou ni a nyɛ ya naa ya ba bi lulɛ ni chen. Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti bar digi naa ba yir Saams chen ni di Koosa ŋɔ,
‘Zinan mu fa biksi narau gbampulim ni di mu ya i nyana.’
34Koosa gbanko biksi yau a li tɔn ti tuha ni chenani o zi wa lɛli Yesu a li o sou ni a ta nyɛ o pɔɔli. O fun ŋɔ,
‘Mu zi sir kpak ma sikiu a chi chenani mu kpak koor Devid siki chen.’
35Naa funɛ sɔbi tɔn ti gbanko funɛ sɛm Koosa wɛwa,
‘I wa zi nyɛ i tumtum naa i fun lisi,
bara pɔ.’
36Devid funɛ kpak miisa, o funɛ tiŋ Koosa nɔu hali a wa sou. Ba fun kpa un a sogli a dugli o nawaalsi ta hugilsa ka o fun pɔ, 37amaa naa Koosa fun lɛli un a li o sou ni chen, o bara wa fun kpalimi hugil ti ni a pɔ. 38Mu niinbisa, mu daŋni ma zimu nɛnɛ di baal nɔ sɔnnɛ ya kpa a biksi ma di Koosa daŋni o gil ma tum tagnau a nyɛ ma. 39Ba naa la tiŋ chiksɛ naa Koosa fun kpa nyɛ Mosis ni duŋduŋ, Koosa ha fun vɛɛn na ba galimsa. Ba naa se ka funɛ su Yesu, Koosa wa fun na ba galimsa. 40Ma doso chenani Koosa witinsi ta fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni wa zi wa ya ma. 41Ba fun ŋɔ,
‘Ma naa la pini Koosa sɛma zoma chen,
ma nu mu wati.
Tum nawara mu tum ma se ni nan,
hali nandigi wa ŋɔ ma a mun,
ma se wa zi su a.
Chendaha Koosa zi wa na ma galimsau a ta ma yɔri,
alaazibu zi kpak mau chen daha.’ ”
42Pɔɔl funɛ sɛm peti, nara ta maga fun si a li. Ba bɔnɛ fun wa ŋɔ Pɔɔl awa Barnabas ni di ba bur wa biksi ba a gbaari a li ba hiisi wuzu kinkin ti ni. 43Ba fun si a la damsa, ba naa ya Ju tim ta awa ba naa vɛ ya Ju tima a la jɛɛmi Koosa, ba nidamata fun tiŋ nara balɛ ta. Ba funɛ la chene, Pɔɔl awa Barnabas fun sɛm ba a kpami ba di ba kpak chenani Koosa suŋi ba chen nɛnɛ.
44Ba hiisi wuzu ti funɛ wa tel, o funɛ duuti ba tɔhɔn ti maga lagmi dooni di ba nu ya kunyan ti laaboor weri ti. 45Ju tim ta bɔnɛ funɛ na zɛmɛ ta, ba funɛ di handɔta kinkan. Ba funɛ pini Pɔɔl zoma a ŋɔ o sɛm ta wa ya wuti. 46Chenani ba funɛ sɛm nyɛ Pɔɔl awa Barnabas bambe kpok ka Pɔɔl ŋɔ ba, “O deŋlu wa ya te kpa Koosa laaboor weri ti a biksi ma Ju tima. Ya waa funɛ nyɛ ma nyinbaan di ma nu un a la Koosa mi fali naa vɛ kpak bɔ ka ma vɛ a. Chenani ma vɛ chen, ya wa zi bu biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ Ju tim ta ni. Ya ka zi biksi unu a nyɛ ba naa vɛ ya Ju tim ta duŋduŋ nɛɛ. 47Ya kunyan ti funɛ lisi sɛm na a li Koosa sɛm tɔn ti ni o biksi ya chenani ya zi tiŋ. Ba funɛ sɔbi a ŋɔ o wɛ,
‘I chi fitinne a chaani nyinbaan ni di ba naa vɛ ya Ju tima chen,
na a tiŋ.
I daha Koosa koti a yisi tɛɛnɛ nɔ tim maga a li ba tum tagna ni ba tiŋ un.’ ”
48Chenani Pɔɔl fun sɛm nyɛ ba sɔɔni ba naa vɛ ya Ju tima tusa kinkan ka ba pɛgi ya kunyan ti o laaboor weri ti daha. Doone ba naa Koosa fun lisi di o kpa o mi fali naa vɛ kpak bɔ a nyɛ ba, ba se fun su o laaboor weri ti.
49Koosa laaboor weri ti fun mɔɔli tɔsi naa maga go dooni. 50Amaa Ju tim ta funɛ nyɛ tɔhɔn ti nihɛɛta awa nihaana ba naa la jɛɛmi Koosa a ya malɛ tima, paan fun siu a du Pɔɔl awa Barnabas ni. Ba fun muksi ba kinkan a duŋni ba a li dooni. 51Pɔɔl awa Barnabas funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, ba fun pisi ba naŋgere hɛɛra a ta di Ju tim ta zim di o wa li ba ni, a kaali tɔhɔn naa ba yir Ikonium. 52Yesu nitiŋɛ ba naa se su Koosa laaboor weri ti a li Antiɔk ni, ba tusa funɛ sɔɔniu kinkan ka Koosa siim weri ti te ba suwachak.
14Barnabas Awa Pɔɔl Fun Nyɛn Ikonium
1Pɔɔl awa Barnabas fun la tel Ikonium a la zu Ju tim ta bar lagmi dɛ a sɛm ba a chi chenani ba fun sɛm a li Antiɔk ni. Ju tim ta awa ba naa vɛ ya Ju tima nidamata fun nyɛ ba se su Koosa laaboor weri ti ba sɛm ta daha. 2Ju tima ba naa se funɛ vɛ suuli funɛ nyɛ ba naa vɛ ya Ju tim ta, bɔnɛ paan fun si a du nara balɛ ta ni. 3Pɔɔl awa Barnabas fun nyɛn dooni a vusi a kpak bambe kpok di ba la biksi nara ya kunyan ti wɛ. Waa funɛ nyɛ ba o kpok ti di ba tum tum zene awa alaazibu tuma a nyɛ un, chen ni nara zi zimu di chenani ba biksi ba di Koosa daŋni o suŋi bau funɛ ya wuti. 4Tɔhɔn ti tima ba naa funɛ lagmi dooni, a purigi a li chenani ba lisi ni. Bɔnɛ fun nyɛn Ju tim ta wati. Bɔnɛ ka fun nyɛn Pɔɔl awa Barnabas wati.
5Doone Ju tim ta, ba nihɛɛta awa ba naa vɛ ya Ju tima ka ba se vɛ suuli, fun si a la chem ba wa yo ni a pini buŋkula a yaksi ba. 6Pɔɔl awa Barnabas funɛ na ba ka ba wa, ba fun si lalaga a li dooni a kaali tɔsa a naa ba yir Listira awa Dɛɛbɛ awa tɔsa naa go a a li Laikonia pulum ni. 7Doonee ba fun biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ ba nara ni.
Barnabas Awa Pɔɔl Fun Nyɛn Listira Awa Dɛɛbɛ
8Pɔɔl awa Barnabas funɛ la tel Listira, ba fun la pu baal naa ba lul wa gbarigisa ka o kani dooni. O ha wa piin maksi vali. 9O fun nu chenani Pɔɔl biksi tɔhɔn tima Koosa laaboor weri ti wɛ. Doone Pɔɔl fun wa zaami un a zim di o si su di o zi kotiu a tiibi un. O fun nyini o se ni, 10a sɛm wa ta zaŋa ni, “Si a chiŋi.” Gbarigi ti fun vaan si za a chiksi a val a go. 11Zɛmɛ ta funɛ na chenani Pɔɔl fun tiibi un, ba funɛ tɛsi a la ŋɔ dɔŋ ni a li ba titi sɛm ni, “A naa ya yaa jɛɛmi chen funɛ burgiu a chi nibinsa a li buudaha ni a tu wa.” 12Ba fun du Barnabas sɔn digi Zuus. Pɔɔl ka funɛ di sɔn digi Hɛmis, domi waa yaa funɛ sɛm sɛm ta. 13Zuus bar jɛɛmi dama funɛ dugli tɔhɔn tirɛ. O dam kɔkɔɔrsa funɛ nu chenani nara tima sɛm, o fun la kpaksi nuwala awa bugilfita a wa tɔhɔn ti bulzɔɔnɔ di o wa zɛmɛ ta kɔɔri kɔɔra a nyɛ Pɔɔl awa Barnabas ni.
14Ba funɛ nu chenani tɔhɔn ti tima daŋni ba ya nyɛ ba, ba fun chɛɛsi ba kilaarɛ di zɛmɛ ta zim di ba wa la nɔɔni a chɔ zu ba bambaan a tɛsi a ŋɔ, 15“Ma ta kɔɔri kɔɔra a nyɛ ya a kijɛɛmi ya. Ya ya nibinsiwa a chi ma. Ya wa bar nɔu di ya wa biksi ma Koosa laaboor weri ti wɛ. Koosa naa nyɛnɛɛ funɛ naami buudaha awa tɛɛnɛ wa teku wa kin naa maga nyɛn a ni. Waa la daŋni ma gil kin nawara ma jɛɛmi a ya yɔri a bur tiŋ un. 16Hali wa zinan waa nyɛ nara maga jɛɛmi a li chenani baa daŋni ni. 17Tum were naa o yaa tum a nyɛ ya chen biksi ya chenani o du. Waa nyɛ doon mi ya kiparɛ bi, chen ni ya zi na diwe a di wa tu sɔɔni.” 18Hali ba funɛ sɛm ba chen maga, o funɛ bɔmu a li Pɔɔl awa Barnabas wati di ba nyɛ zɛmɛ ta gil chenani ba daŋni ba tum amaa ba funɛ koti a gil.
19O wa fun vusi ka Ju tim ta bɔnɛ li Antiɔk a li Paisidia pulum awa Ikonium a la tel Listira. Ba fun nyaŋi zɛmɛ ta awa ba sɛm ni ka ba wa ba fun kpak Pɔɔl a yaksi un wa buŋkula ni. Ba fun baa di o sowu a lɛrgi un a li tɔhɔn ti ni a ta. 20Yesu nitiŋɛ ta fun go un wa kaali di ba na ba kisuŋi unu, amaa o funɛ kotiu a si chiŋi. O wa ba bur kaali tɔhɔn ti tuha. Chɔɔsa fun bu wa pisi o wa Barnabas fun li dooni a kaali Dɛɛbɛ.
Barnabas Awa Pɔɔl Fun Bur Kaali Antiɔk A Li Siiriya Ni
21Ba fun la biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ nara ni dooni ka nidamata fun nyɛ ba se su un. Doone ba fun vɛɛn bur a chi chenani ba wa chen a la gali Listira awa Ikonium a la tel Antiɔk a li Paisidia pulum. 22Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, ba fun nyɛ Yesu nitiŋɛ ta se suuli gbaari a kpami ba di ba kpak Yesu nɛnɛ. Ba fun ŋɔ ba, “O deŋlu wa ya te namsiu kinkan ka Koosa zi wa dɔ ya a peti.” 23Doone ba fun lisi nihɛɛta a li Yesu nitiŋɛ ta tuhu ni di ba nyini ba a li tɔsi ta ni. Pɔɔl awa Barnabas funɛ vɔti ba nɔɔna a sumi Koosa peti, ba fun kpa Yesu nitiŋɛ ta a du ya kunyan ti nin ni a kaali.
24Ba fun la gali Paisidia pulum ni a la zu Pamfilia pulum. 25Ba fun bu la tel Pɛɛga a biksi Koosa laaboor weri ti doon a li a kaali tɔhɔn naa ba yir Atalia, 26a la zu arŋa dooni a bur kaali Antiɔk naa nyɛn Siiriya pulum ni chen. Antiɔk ti nɛɛ Yesu nitiŋɛ ta fun te kpa Pɔɔl awa Barnabas a du Koosa nin ni di o suŋi ba ba la tum o tuma a li tɔsi naa bole ni a peti.
27Ba fun la tel Antiɔk a yir Yesu nitiŋɛ ta maga a lagmi dɔŋ ni a ŋɔ ba chenani maga Koosa suŋi ba ba tum awa chenani Koosa nyɛ ba naa vɛ ya Ju tima nyinbaan di ba se su Koosa laaboor weri ti. 28Ba fun nyɛn Yesu nitiŋɛ ta wati dooni a vusi.
15Yesu Nitiŋɛ Fun Lagmi Jɛrusalɛm Ni A Na Dɔŋa
1Wuzu digi nibin bɔnɛ fun li Judia pulum a kaali Antiɔk a la biksi Yesu nitiŋɛ ba naa ya ya nibinsa a nyɛn dooni, a ŋɔ ba, “Koosa wa kikoti a yisi ma a li ma tum tagna ni see ba teŋsi ma a chi chenani Ju tim ta chiksɛ ta biksi ya.” 2Pɔɔl awa Barnabas wa ba fun di amɔrɛ kpok a li ba biksi nɔ ni. Yesu nitiŋɛ ta fun lisi Pɔɔl, Barnabas awa ba bɔnɛ a li ba tuhu ni ba la Jɛrusalɛm ba wa nitumɛ ta awa nihɛɛti ta na dɔŋa chenani ba zi ya.
3Yesu nitiŋɛ ta maga fun tiŋ ba a li ta nyinbaan ni. Ba funɛ nyɛn nyinbaan ni a la chene, ba fun ŋɔ Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Fonisia pulum awa Samaria pulum chenani ba naa vɛ ya Ju tima nidamata funɛ gil ba tum tagna a bur tiŋ Koosa. Chenani Antiɔk tim ta fun ŋɔ ba nyɛ ba tusa sɔɔni kinkan. 4Ba funɛ la tel Jɛrusalɛm, nitumɛ ta, nihɛɛti ta awa Yesu nitiŋɛ ta maga fun wa zaami ba. Doone ba fun ŋɔ ba naa nyɛn dooni, chenani maga Koosa yaa funɛ suŋi ba ba tum o tuma. 5Saha ti Yesu nitiŋɛ ba naa ya Farisi tim ta bɔnɛ fun si chiŋi ba suwachak ni a ŋɔ, “O lawa Yesu nitiŋɛ ta tiŋ Ju tim chiksɛ tau a nyɛ ba teŋsi ba.”
6Nitumɛ ta awa nihɛɛti ta fun li ba duŋduŋ a na dɔŋa chenani ba zi ya. 7Ba funɛ sɛm chene a vusi, Pita fun si chiŋi ba bambaan ni a ŋɔ ba, “Mu niinbisa, ma zimu di Koosa funɛ lisi min a li ma ni saha digi di mu la biksi o laaboor weri ti a nyɛ ba naa vɛ ya Ju tim ni, chen ni ba zi nu unu a nyɛ ba se su un. 8Koosa naa zim chenani nibinsa bambe du, fun kpa o siim weri ti a du ba ni a chi chenani o fun te kpa du ya ni chen. Nan funɛ biksi ya di ba naa funɛ vɛ ya Ju tima zi kotiu a wa zim un a chi ya. 9Koosa funɛ gil ba tum tagna a nyɛ ba domi ba se su o laaboor weri ti daha. Nan biksi ya di ya naa ya Ju tima awa ba naa vɛ ya Ju tima ya nibɛgimnɛ. 10Chenani ba fun teŋsi ya nawaalsi ta awa ya titi awa chenani ba wa ya fun kpaŋi di ya tiŋ Ju tim ta chiksɛ ta, chen wa fun suŋi ya. Chendaha Koosa vɛ daŋni ya ya kpa kin naa vɛ ya kibirigi a gbaari Yesu nitiŋɛ ba naa vɛ ya Ju tima. 11Chenani ya kunyana Yesu fun suŋi ya ya se su un, ka Koosa fun yisi ya a li ya tum tagna ni ya tiŋ un awa chenani o tum nyɛ ba ya kibɛgimnɛ. Kin nama ya kibirige.”
12Pita funɛ sɛm peti, ba maga fun moori di ba nu Barnabas awa Pɔɔl wati. Ba fun ŋɔ ba chenani Koosa fun suŋi ba ba tum tum zene awa alaazibu tuma a nyɛ ba naa vɛ ya Ju tim ni. 13Ba sɛm ta gantɛl nɛɛ, Jems fun ŋɔ ba maga ni, “Mu niinbisa, ma nu mu wati. 14Simɔn Pita fa ŋɔ ya di Koosa funɛ lisi ba naa vɛ ya Ju tim chen nidamata a nyɛ o titi ni. Nan biksɛɛ di Koosa daŋni bau. 15Chenani Koosa witinsi ta fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni chen funɛ chiŋi o sɛm ta gantɛl ni. Ba fun sɔbi di Koosa ŋɔ,
16‘Koor Devid walɛ chi damnɛ mu fun sa ka o chel.
Wuzu digi mu zi wa bur wa sa unu,
17chen ni ba naa maga vɛ ya Ju tima mu fun lisi a nyɛ mu titi ni zi dɛu mu bar nyɛniu.
18Kin namawa mu fun kpa biksi nara tima saha digi.’ ”
19Jems fun bukoo ŋɔ ba, “Ba naa vɛ ya Ju tima nidamata bur aa tiŋ Koosa. O ya mu tutɔrɛ ya vɛ kpa kin nama a gbaari ba. 20Ma nyɛ ya sɔbi tɔn a ŋɔ ba di o wa lawa ba di vursi diwe domi a ya doŋwa a vɛɛn ŋɔ ba di ba ta tum chɔkumsi tuma a ta se nɛmɛ naa ba vɛ kɔrigi o li chɛl. 21Ba naa vɛ ya Ju tima funɛ piin zimu di chenani mu sɛm chen ya wu birigirɛ, domi Ju tim ta yaa funɛ biksi chenani Mosis fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni saha digi a li ba bar lagmi dɛɛni ni tɔsi maga ni a vusi.”
Nitumɛ Fun Sɔbi Tɔn A Nyɛ Ba Naa Vɛ Ya Ju Tim Ni
22Jems funɛ sɛm peti, nitumɛ ta, nihɛɛti ta awa Yesu nitiŋɛ ta maga fun lisi nara balɛ a li ba tuhu ni di ba la lagmi Pɔɔl awa Barnabas ni ba la Antiɔk. Ba sɔna funɛ ya Judas Barsabas awa Sailas. Yesu nitiŋɛ ta maga fun nyɛ ba jirima kinkan. 23Nannɛ ba fun sɔbi a li tɔn nɔ ni.
“Nitumɛ ta awa Yesu nitiŋɛ nihɛɛta, ba naa ya ma niinbisa, sɔbi tɔn nɔ a zaami Yesu nitiŋɛ ba naa vɛ ya Ju tima a nyɛn Antiɔk, Siiriya pulum awa Salisia pulum ni. 24Ya funɛ nu di ba naa li ya tuhu ni bɔnɛ funɛ wa buti ma awa ba biksi ni. Ya wa fun nyɛ ba nyinbaan di ba ya chen. 25Zinannɛ ya maga lagmi di ya na dɔŋa a zim chenani ya zi ya a lisi nara balɛ di ba lagmi Pɔɔl awa Barnabas ni ba la ma wati. Ya daŋni Pɔɔl awa Barnabasrɛ kinkan, 26domi baa tum ya kunyan Yesu Kristo tumau a li bar tagni ni. 27Nara balɛ ta ya lisi a gbaari ba ni chen sɔna ya Judas awa Sailas. Chenani ba zi sɛm ma awa chenani ya sɔbi a li tɔn ti ni ya kibɛgimnɛ. 28Koosa siim weri ti te ya suwachak di ya ta bu kpa chiksɛ a gbaari ma, amaa ma doso aa tiŋ ya sɛm na. 29Ma ta di vursi diwe a ta se nɛmɛ naa ba vɛ kɔrigi o li chɛl a ta tum chɔkumsi tuma. Ma gil nan kin nama yaali, ma zi tiŋ Yesuu nɛnɛ. Ma zaami dɔŋa a nyɛ ya.”
30Nitumɛ ta awa nihɛɛti ta fun kpa tɔn ti a la nyɛ nara banaasi ta ni ba kpa kaali Antiɔk. Ba fun la tel doon a lagmi Yesu nitiŋɛ ta maga dɔŋ ni a kpa tɔn ti a nyɛ ba. 31Chenani ba fun karimi tɔn ti ni, chen fun kpami ba a sɔɔni ba tusa kinkan. 32Judas awa Sailas funɛ ya Koosa witinsi ta nara balɛwa. Ba gbanko fun kpami Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn dooni, di ba kpak Yesu nɛnɛ a vusi. 33Doone Yesu nitiŋɛ ta fun tiŋ ba a li ta nyinbaan ni a bur kaali Jɛrusalɛm. (( 34Amaa Sailas funɛ lisi di o kpalimi dooni.))
35Pɔɔl awa Barnabas fun kpalimi Antiɔk ni. Ba wa Yesu nitiŋɛ ta fun biksi nara Koosa laaboor weri ti wɛ.
Pɔɔl awa Barnabas Fun Waligi Dɔŋ Ni
36Wuzu digi Pɔɔl fun ŋɔ Barnabas ni, “Ya funɛ biksi narau a li tɔ damati ni. Ma nyɛ ya bur kila a la na chenani Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn dooni, se su.” 37Barnabas funɛ daŋni o yir Jɔn Maakrɛ a gbaari ba ni, 38amaa Pɔɔl wa fun la nɔɔni, domi Maak funɛ waligi o titiu a li ba ni a li Pamfilia pulum ni a vɛ peti tum ta. 39Pɔɔl awa Barnabas funɛ di amɔrɛ kpok o daha a waligi dɔŋ ni. Barnabas fun kpa Maak a la zu arŋa ba kaali Saiprus pulum. 40Yesu nitiŋɛ ta fun kpa Pɔɔl awa Sailas naa o fun lisi, a du Koosa nin ni di o suŋi ba. Ba fun li dooni, 41a kaali Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn Siiriya pulum awa Sailisia pulum ni, a suŋi ba ba kpak Yesu nɛnɛ a gbaari.
16Timoti Fun Gbaari Pɔɔl Awa Sailas Ni Ba Kaali
1Pɔɔl awa Sailas fun bur kaali Dɛɛbɛ awa Listira. Yesu nitiŋɛ ta digi funɛ nyɛn doon ba yir un Timoti. O niina gbanko funɛ ya Yesu nitiŋirɛ. O niin ti funɛ ya Ju timwa ka o nyana ka ya Girik tima. 2Ya niinbisa ba naa maga nyɛn Listira awa Ikonium ni, funɛ sɛm di Timoti ya narrɛ. 3Ju tima ba naa maga funɛ nyɛn dooni, fun zim di ba wa teŋ Timoti, domi o nyan ti wa fun ya Ju tima. Chendaha Pɔɔl fun te nyɛ ba teŋ un ka o kpa un gbaari ba ni. 4Ba funɛ li tɔsi ni, ba yaa fun ŋɔ Yesu nitiŋɛ ta ni chenani nitumɛ ta awa nihɛɛta ba naa funɛ nyɛn Jɛrusalɛm ni, fun sɔbi a li ba tɔn ti ni. Ba gbanko fun ŋɔ ba di o lawa ba tiŋ chenani ba sɛmu. 5Saha tirɛ Yesu nitiŋɛ ta fun kpak Yesu nɛnɛ a gbaari ka nidamata nyɛ ba se su un a gbaari ba ni wuzu kama.
Pɔɔl Fun Kaali Troas
6Pɔɔl awa o kpɛgsa fun gba a la li Frijia awa pulum naa ba yir Galesia. Ba funɛ la tel pulum naa ba yir Azia, Koosa siim weri ti wa fun nyɛ ba nyinbaan di ba zu a biksi Koosa laaboor weri ti dooni. 7Ba fun wa tel doonani ba yir Misia a daŋni ba zu pulum naa ba yir Baitinia. Ya kunyan Yesu siim weri ti ha wa fun vɛɛn la nɔɔni di ba zu. 8Ba fun la gali Misia a la tel tɔhɔn naa ba yir Troas naa nyɛn teku nɔ ni. 9A wuzu ti dusum Pɔɔl funɛ na baal digirɛ a chi o deesi ka o li pulum naa ba yir Masɛdonia. O fun chiŋi Pɔɔl suwachak ni a sumi un, “Ji a wa suŋi ya.” 10Baal ti funɛ kaali, ya wa Pɔɔl fun saksi di ya la Masɛdonia, domi Koosa funɛ biksi ya di ya ŋɔ ba naa nyɛn dooni o laaboor weri ti wɛ.
Lidia Si Funɛ Su Yesu Filipai Ni
11Ya fun zu arŋa a li Troas ni a kpa ya se a chem doonani ba yir Samotres ka ni go un. Chɔɔsa funɛ wa pisi, ya fun la tel tɔhɔn naa ba yir Niapɔlis. 12Ya fun kpa teku ti a ta ya gantɛl ni a la tel tɔhɔn naa ba yir Filipai. O funɛ ya tɔ birigirɛ a li Masɛdonia pulum ti ni. Roman tima funɛ sa un. Ya fun nyɛn doon wuzu damata. 13Ju tim ta wuzu hiisi funɛ wa tel, ya fun li tɔhɔn ti ni a la val pul nɔ ni, a dɛu doonani Ju tim ta yaa lagmi a sumi Koosa. Ya funɛ na un, ya fun la lagmi nihaani ni a kani dooni a sɛm. 14Nihaani tima digi sɔn funɛ ya Lidia ka o nu ya sɛm ta. O yaa funɛ yogli gar naa ya ti bɛgim a laksi kibilima awa kisɛma ka a malɛ kpok kinkan. O funɛ li tɔhɔn naa ba yir Tiataya a li Azia pulum ni. O yaa funɛ jɛɛmi Koosau ka ya kunyan ti puk o bambi di o nu Pɔɔl sɛm ta. 15Ya funɛ zim di o nu au, ya fun chaksi o wa o walɛ wa ni ni. Doone o fun ŋɔ ya, “Ma zimu di mu si su ya kunyan ti wuti, adaha wa nyɛn mu wati wuzu bilɛ.” O fun nyɛ ya bambe chɛrgi a la o wati.
Ba Fun Tɔ Pɔɔl Awa Sailas Dɛ Filipai Ni
16Wuzu digi ya funɛ la doonani Ju tim ta yaa sumi Koosa a la chem nihabichɛl naa ya yoma. Alizin tagin funɛ nyɛn o nyuhu ni a nyɛ o yaa ŋɔ nara ni chenani kaa wa ya. O tima fun na nyɔɔra kinkan a li chenani o ya a nyɛ nara ni chen. 17O fun tiŋ ya wa Pɔɔl gantɛl a tɛsi a la ŋɔ, “Nara nama ya Koosa zen tumtumsiwa. Ba waa funɛ mɔɔli ma a li chenani Koosa zi wa yisi ma a li ma tum tagna ni ma tiŋ un.” 18Nihabichɛl ti fun tiŋ ya a gba wuzu bilɛ. O fun wa tel o bɔ, Pɔɔl fun burgi a ŋɔ alizin tagin ti ni, “N kpa Yesu Kristo sɔnnɛ a ŋɔ hin di i li un ni.” Alizin tagin ti fun vaan li un ni. 19Baa naa dɔ nihabichɛl ti chen funɛ na chenani Pɔɔl ya, ba fun zim di ba wa zi bu na nyɔɔra a li un ni. Ba fun kpak Pɔɔl awa Sailas a zaksi ba a la yawa doonani ba di sɛriasa chen. 20Ba fun kpa Pɔɔl awa Sailas a kaali sɛria nidiile suwachak a ŋɔ ba, “Ju tim na muksi ya tɔhɔn narau kinkan. 21Ya waa ya Roman tima. Ya chiksɛ ka wa nyɛ ya nyinbaan di ya tiŋ ba biksi.” 22Ba funɛ sɛm chene, zɛmɛ fun go ba a wa kaali a tuksi Pɔɔl awa Sailas.
Doone sɛria nidiile ta fun ŋɔ lanjimasa ba naa nyɛn dooni, di ba ur ba kilaarɛ bɔnɛ a chɛɛsi a la tuk ba wa vurmsi ni. 23Lanjimasi ta fun tuk Pɔɔl awa Sailas kinkan, a kpa ba a la tɔ dɛ a ŋɔ niili ni di o nyini ba nɛnɛ. 24Niili ti funɛ nu ba sɛm ta, o fun kpa Pɔɔl awa Sailas a zu la far dɛ digi tuhu ni a furgi bɔɔsa a li dagumsi ni a kpa ba naŋgere a du a ni.
25O fun wa dugli tɔhɛɛsa, Pɔɔl awa Sailas funɛ sumi Koosa a lɔ boola a pɛgi un. Ba naa ba fun kpa gbaari ba ni dɛ ti ni fun kani a nu ba wati. 26Tɛɛnɛ fun vaan zigsi kinkan. Hali dɛɛna gbanko zɛchigsa funɛ zigsi. Zɔɔnɔsa maga puk a titi ka kin nawara funɛ vɔti ba kasi. 27Niili ti fun yɛrsi a na di zɔɔnɔsi ta maga puku. O fun foŋ o chise zen a daŋni o kpu o titi, domi o funɛ lisi di ba naa maga o il chen liu. 28Doone Pɔɔl fun tɛsi kinkan a ŋɔ un, “Ta kpu i titi. Ya maga nyɛnu.”
29Niili ti fun ŋɔ di ba kpa fitin kuwa a chɔ a la gbiri Pɔɔl awa Sailas suwachak ni. Hansura fun kpak un kinkan o bara jigiri. 30O bara ta funɛ gil jigiri, o fun te ba suwachak a li a pɛɛsi ba, “Mu kunyana, yɛrɛ mu kaa ya ka Koosa yisi min a li mu tum tagna ni?”
31Ba fun ŋɔ un, “Nyɛ i si su ya kunyana Yesu ka Koosa zi yisi i wa i walɛ a li ma tum tagna ni.” 32Doone Pɔɔl awa Sailas fun biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ un awa ba naa maga nyɛn o dam ni. 33Tɔhɛɛsa funɛ wa gali tama, niili ti fun kpa ni a wa chaksi ba bar huusɛ. O funɛ ya chen peti, ba fun kpa Yesu sɔn a chaksi o wa o walɛ ta wa ni ni. 34Doone niili ti fun kpa Pɔɔl awa Sailas a kaali o dam ti a la ya diwe ba di. O wa o walɛ ta tusa fun sɔɔni kinkan, domi ba se su Koosa.
35Chɔɔsa funɛ wa pisi, sɛria nidiile ta fun tum lanjimasi ta di ba la ŋɔ niili ti ni o lisi Pɔɔl awa Sailas a nyɛ ba la.
36Niili ti fun wa ŋɔ Pɔɔl ni, “Sɛria nidiile ta funɛ tum ba wa ŋɔ min di mu lisi i wa Sailas a nyɛ ma la. Maa la a ta chɛɛmi.”
37Pɔɔl fun la ŋɔ lanjimasi ta ni, “Ma sɛria nidiile ta wa dɛ na ya galimsa, amaa ba nyɛ ma tuksi ya wa vurmsi ni nara tima suwachak ni a kpa ya tɔ dɛ. Ya ya Ju narawa a vɛɛn ya Roman tima, adaha ba wa kpak nyinbaan wa ba nyɛ ma ya ya chen. Lalaknɔ ba daŋni ba sogli a lisi ya a ta. Ya wa la nɔɔni chenani ba daŋni ba ya chen. Ma bur la ŋɔ ba di ba titi kuwa a wa lisi ya.”
38Lanjimasi ta fun bur kaali sɛria nidiile ta wati a la ŋɔ ba chenani Pɔɔl sɛm ba. Sɛria nidiile ta funɛ nu di Pɔɔl awa Sailas ya Roman timwa, hansura fun kpak ba. 39Ba fun si a la ŋɔ Pɔɔl awa Sailas ni di ba gil ba tum tagna a nyɛ ba. Doone sɛria nidiile ta fun te ba suwachak a li dɛ ti ni a sumi ba di ba li ba tɔhɔn ni. 40Pɔɔl awa Sailas fun kaali Lidia dama di ba la na ba niinbisa ba naa lagmi dooni. Ba fun sɛm sɛma a kpami ba a li tɔhɔn ti ni.
17Pɔɔl Fun Kaali Tɛsalɔnika
1Ba fun la gali tɔsa naa ba yir Amifipolis awa Apolonia a la tel tɔhɔn naa ba yir Tɛsalɔnika. Ju tim ta funɛ kpak ba bar lagmi dɛrɛ dooni. 2Pɔɔl yaa fun la jɛɛmi Koosa Ju tim ta bar lagmi dɛɛni nɛɛ. Chendaha ba hiisi wuzu ti funɛ wa tel, o kaali a la zu ba bar lagmi dɛ naa nyɛn dooni. O fun lisi Koosa sɛm tɔn ti bar digi o wa ba di doonmani mun amɔrɛ. Hiisi wuzu bilɛ tiina funɛ vɛɛn wa tel, o fun vɛɛn ya chen. 3O fun biksi ba di Yesu ya Kristo naa Koosa fun ŋɔ di o zi wa tumu wuzu digi chen a karimi Koosa sɛm tɔn ti bar digi doonani ba fun sɔbi di o zi wa namsiu a sou ka Koosa lɛli un a li o sou ni. 4Ju tim ta bɔnɛ se funɛ suu di chenani Pɔɔl sɛm chen ya wutirɛ a chiŋi o wa Sailas gantɛl ni. Girik tima ba naa funɛ jɛɛmi Koosa awa nihaana ba naa ya nibirige nidamata gbanko funɛ ya chene.
5Ju tima ba naa funɛ ka chen funɛ di handɔta a du Pɔɔl awa Sailas ni. Ba fun lagmi ba naa chiŋi a ya yɔri a li yau ni a nyɛ ba dam tɔhɔn ti. Ba fun lisi di Pɔɔl awa Sailas nyɛn baal naa ba yir Jesɔn dam nɛ a wa chɔk dam ti di ba lisi ba a li zɛmɛ ta suwachak. 6Ba funɛ vɛ na ba, ba fun kpak Jesɔn awa Yesu nitiŋɛ ta bɔnɛ a zaksi ba a la tɔhɔn ti nihɛɛta suwachak a tɛsi a ŋɔ, “Doonani nara nama la, ba yaa muksi narawa kinkan. Lalaknɔwa ba tel ya tɔha, 7a zu Jesɔn dama a nyɛn doon. Ba waa chɔk chiksɛ naa koorsi ta nyuhu tiina Siiza fun kpa nyɛ ya. Hali ba yaa biksi di ba kunyana Yesu ya koorsi ta nyuhu tiina a chi un.” 8Tɔhɔn ti nihɛɛti ta awa zɛmɛ ta funɛ nu ba sɛma, o fun muksi ba kinkan. 9Nihɛɛti ta fun nyɛ Jesɔn awa Yesu nitiŋɛ, ba naa ba kpa wa ba wati, fun bɔ malɛ a nyɛ ba kaali.
Pɔɔl Fun Kaali Bɛrɛa
10Dusum funɛ wa biri, Yesu nitiŋɛ ta fun tum Pɔɔl awa Sailas a li tɔhɔn naa ba yir Bɛrɛa. Ba fun la tel doon a la zu Ju tim ta bar lagmi dɛ. 11Ba naa nyɛn dooni chen, bambe funɛ puku a kaali ba naa nyɛn Tɛsalɔnika ni, domi ba funɛ kpak un ba bambe ni di ba nu chenani Pɔɔl kaa sɛm. Wuzu kam ba yaa fun karimi Koosa sɛm tɔn tiu di ba na chenani Pɔɔl biksi ba chen ya wutirɛ. 12Ju tim ta awa nibaala wa nihaan birige, ba naa maga ya Girik tima nidamata, fun nyɛ ba se su Koosa laaboor weri ti. 13Ju tima ba naa funɛ nyɛn Tɛsalonika ni, funɛ nu di Pɔɔl biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ Bɛrɛa tim ta ni, ba bɔnɛ fun wa gbaari Bɛrɛa tim ta ni a lagmi zɛmɛ di ba dam tɔhɔn ti. 14Ya niinbisi ta fun vaan lisi ba bɔnɛ a li ba ni di ba wa Pɔɔl kila ni nɔ. Sailas awa Timoti fun kpalimi Bɛrɛa ni. 15Ba funɛ tel tɔhɔn naa ba yir Atɛns, Pɔɔl fun tum ba naa tiŋ un chen, ba bur kaali Bɛrɛa di ba la ŋɔ Sailas awa Timoti ni di ba wa gbaari un ni lalaga.
Pɔɔl Fun Nyɛn Atɛns
16Pɔɔl funɛ pɔ di ba wa gbaari un ni, o fun gba a go tɔhɔn ti a na di vursu damata funɛ nyɛn dooni. 17O yaa fun la zu Ju tim ta bar lagmi dɛ a biksi ba awa ba naa vɛ ya Ju tima a la jɛɛmi Koosa, Yesu wɛ. O biksi ti fun nyɛ ba wa un di amɔrɛ. O gbanko yaa fun la yawa a ŋɔ ba naa chiŋɛɛ di ba nu o sɛm ta. 18Nibiksɛ ba naa ba yir Ɛpikurian awa Stɔik wa Pɔɔl gbanko funɛ di amɔrɛ. Ba bɔnɛ fun ŋɔ dɔŋ ni, “Nyu bilim tiin nɔ wa zim chenani o biksi chen mun.”
Ba bɔnɛ ka fun ŋɔ dɔŋ ni, “O chi o biksi vursa a naa hɔɔra nyɛ a jirima wɛwa.” Ba funɛ sɛm chene, domi Pɔɔl funɛ biksi ba Yesu wɛ awa chenani Koosa fun lɛli un a li o sou ni. 19Tɔhɔn nihɛɛta yaa lagmi a li kuŋkule nyuhu naa ba yir Arɛɔpɔgus ni. Nibiksɛ ta fun kpa Pɔɔl a kaali ba suwachak a ŋɔ un, “Ya maga daŋni i ŋɔ ya i biksi fali ŋɔ wɛu. 20Ya ha wa nu un. Chendaha yaa daŋni ya zim o mun.” 21Atɛns tima awa hɔɔra ba naa nyɛn dooni, maga funɛ kpa ba saha magawa a sɛm sɛma awa biksi fali ti tiŋ gantɛl a wa chen wɛ.
22Pɔɔl fun chiŋi dooni a ŋɔ nihɛɛti ta awa nibiksɛ ta, “Ma Atɛns tima, mu zimu di ma daŋni vursau kinkan. 23Mu funɛ valu a go ma tɔhɔn ti a na ka ma nyɛ a jirima. Hali mu fun na digi ka nandigi sɔbi un ni, ‘Koosa naa ya vɛ zimi nɛɛnɛ.’ Koosa naa ma nyɛ jirima a vɛ zimi nan, o wɛwa mu kaa ŋɔ ma nan. 24Koosa funɛ naami tɛɛnɛ nɔ maga awa kin naa maga nyɛn un ni a dɔ o wa buudaha. Chendaha o wa koti a nyɛn dam naa nibinsa sa a nyɛ un ni. 25Waa kpa miisa a nyɛ kihiisɛ maga ni a la nyɛ nibinsa kin naa maga ba daŋni. O wara daŋni kundɔŋ a li nibinsa wati ba zi nyɛ un. 26Koosa funɛ te naami nibaal bɛgimnɛ. O tuhu nɛɛ nibinsa maga li a purigi a pisi a su tɛɛnɛ nɔ maga. O fun te lisi ba bar nyɛni wɛ awa saha naa ba zi li dooni a zi naami ba. 27O funɛ ya chene, chen ni ba zi na nyinbaanu a dɛu un a na. O wa ya wa bol dɔŋ ni. 28Nandigi funɛ sɔbi chen wɛ saha digi a ŋɔ,
‘Koosa kpa o kpok ti a du ya ni,
chen ni ya zi koti nyɛnu.’
Ma walɛ ta digi funɛ sɔbi a ŋɔ di,
‘Ya ya o bisiwa.’
29Chenani o fun sɛm chen ya wuti, ya wa zi lisi di nara zi kpa salma akoo aniita koo buŋkul a naami vura wa nɛha ni a ŋɔ di waa chen. 30Hali saha nɔ Koosa wa fun lɛrgi ba naa vɛ zim o wɛ diŋsa, amaa o fun ŋɔ ba naa nyɛn bawu maga ni lalaknɔ di ba gil ba tum tagna a bur tiŋ un. 31O fun lisi a wuzu naa o nyɛ naa o fun lisi chen wa di tɛɛnɛ nɔ tim maga sɛria. Koosa fun lɛli Yesu a li o sou ni di o biksi ya di waa ya naa la zi tum chen.”
32Nihɛɛti ta awa nibiksɛ ta bɔnɛ nu ka Pɔɔl sɛm di Koosa funɛ lɛli Yesu a li o sou ni, ba funɛ mɔmsi un. Bɔnɛ ka fun wa ŋɔ un, “Ya daŋni i bur wa biksi yau a gbaari.” 33Doone Pɔɔl fun gil ba. 34Ba naa funɛ nyɛn dooni chen bɔnɛ nyɛ ba se su Koosa a chiŋi Pɔɔl gantɛl ni. Ba bɔnɛ sɔna funɛ ya Diɔnisius naa ya tɔhɔn nihɛɛti ta digi, awa Damaris naa ya nihaan.
18Pɔɔl Fun Kaali Kɔrint
1Wuzu bilɛ wuzu, Pɔɔl fun li Atɛns ni a kaali tɔhɔn naa ba yir Kɔrint. 2O fun la tel dooni a pu Ju tim baal naa ba yir Akwila. Ba funɛ lul un Pɔntus pulum nɛɛ ka o wa o haan naa ba yir Prisila, fun nyɛn Room ni a li Itali pulum ni. Koorsi ta nyuhu tiina Siiza Klɔdius fun ŋɔ Ju tim ta maga ni di ba li Room ni. Chendaha Akwila awa o haan ti fun nyɛn Kɔrint ni. 3Pɔɔl fun la nyɛn ba dam ni, domi o wa Akwila funɛ ya sela tɔna nikɔɔrɛwa. 4Pɔɔl yaa funɛ zu Ju tim ta bar lagmi dɛu ba wuzu hiise wuzu o wa ba awa ba naa vɛ ya Ju tima di amɔrɛ di o nyɛ ba se su o sɛma.
5Sailas awa Timoti funɛ la tel Kɔrint a la Masɛdonia pulum ni, Pɔɔl fun gil o sela tɔn ta kɔɔri a kpa o saha maga a biksi nara Koosa laaboor weri ti wɛ. O fun kpak o titi a biksi Ju tim ta a li gbampulim ni di Yesu ya Kristo naa Koosa fun vɔu di o zi wa tumu wuzu digi chen. 6Ju tim ta wa fun la nɔɔni a nu chenani o biksi ba chen a sɛm sɛm tagna a du un ni. Pɔɔl fun burgi o gantɛl a chak ba a ŋɔ ba, “Koosa na ma galimsa a ta ma yɔri a li ma nɛɛ. O wa li min ni. Saha nɔ kpa la n wa zi bu biksi ma. Mu ka zi la biksi ba naa vɛ ya Ju tim tau.” 7Pɔɔl fun gil ba a la nyɛn baal naa ba yir Titius Jastus dam ni. O funɛ ya ba naa vɛ ya Ju tim ta nidigirɛ a la jɛɛmi Koosa. O dam ti funɛ sak Ju tim ta bar lagmi dɛ ti nɛɛ. 8Ba bar lagmi dɛ ti nihɛɛta digi sɔn funɛ ya Krispus. O wa o walɛ fun nyɛ ba se su ya kunyan ti. Ba naa funɛ nyɛn Kɔrint ni, nidamata fun nu Koosa laaboor weri ti a nyɛ ba se su un. Doone Yesu nitiŋɛ ta fun chaksi ba wa ni ni.
9Dusum digi Pɔɔl fun na ya kunyan ti a chi o deesi ka o ŋɔ un, “Ta ɔmi. Ta bur gantɛl a li laaboor weri ti biksi ti ni, 10domi mu nyɛn i wati. Min dɔ ba naa nyɛn tɔhɔn nɔ nidamata. Chendaha nandigi wa zi koti a tum hin tum tagin.” 11Ya kunyan ti funɛ kaali, Pɔɔl fun si a nyɛn doon a biksi nara bun birigi awa pɛnsa nɔra.
12Doone Roman tima fun lisi baal naa ba yir Galio a vɔu un gɔbnati nyuhu tiina a li Girik tim pulum ni. Chen saha tirɛ Ju tim ta fun lagmi a kpak Pɔɔl a kpa un la Galio suwachak di ba fiksi un. 13Ba fun ŋɔ Galio ni, “Baal nɔ yaa biksi ya nara di ba jɛɛmi Koosa aa chɔk ya chi.”
14Pɔɔl funɛ daŋni o sɛmu amaa Galio wa fun nyɛ o na nɔ a sɛm a ŋɔ Ju tim ta ni, “Baal nɔ fu tum tum naa vɛ deŋli, mu fu zi sɔɔni mu barau a nu chenani ma zi sɛm. 15Ma la sɛm di o biksi ti chɔk ma chire. Ma waa la zi lisi chenani ma zi ya. Mu wa zi di chen sɛria.” 16O funɛ sɛm peti chen, o fun nyɛ o lanjimasa duŋni ba a ta. 17Ba nidigi sɔn funɛ ya Sɔstenis. O wa funɛ ya ba bar lagmi dɛ ti nihɛɛti ta digi. Ba funɛ li sal ti, ba naa funɛ nyɛn doon chen, bɔnɛ fun kpak un a tuk dooni. Nandigi fun la ŋɔ Galio ni chenani ba ya un, amaa o baga wa fun to.
Pɔɔl Fun Bur Kaali Antiɔk A Li Siiriya Pulum Ni
18A gantɛl nɛɛ Pɔɔl fun nyɛn Kɔrint ni a vusi. Doone Yesu nitiŋɛ ta fun tiŋ o wa Akwila awa Prisila a la ta nyinbaan ni ba la tɔhɔn naa ba yir Kɛnkrɛa. Doonee Pɔɔl fun vɔu vɔwi a nyɛ Koosa ni di o zi tiŋ unu a gbaari a nyɛ ba funi o nyuha di nara zim. Ba fun zu arŋ naa le la Siiriya pulum. 19Ba fun la tel tɔhɔn naa ba yir Ɛfɛsus ka Pɔɔl fun la zu Ju tim ta bar lagmi dɛ di o wa ba di o biksi ti amɔrɛ. 20Ba bɔnɛ fun ŋɔ un di o nyɛn ba wati a vusi. O fun ŋɔ ba di o wa kikoti. 21Pɔɔl fun chausi Akwila awa Prisila dooni a ŋɔ ba naa la daŋni o nyɛn ba wati chen, “Koosa nyɛ min nyinbaan, mu zi bur wa ma watiu.” Doone o fun bu a la zu arŋ ti a kaali.
22O fun la tel Siizaria a li arŋ ti ni a la zaami Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Jɛrusalɛm ni a gali kaali Antiɔk a li Siiriya pulum ni. 23O funɛ ya tama o fun li dooni a gba a go Frijia awa Galesia pulum a kpami Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn dooni di ba kpak Yesu nɛnɛ.
Apɔlɔs Fun Kaali Ɛfɛsus Awa Kɔrint
24Ju tim ta nidigi funɛ nyɛn doon ba yir un Apɔlɔs. Ba funɛ lul un a li tɔhɔn naa ba yir Alɛzandria a li Ijipt pulum ni. O funɛ zim Koosa sɛm tɔn ti munu kinkan a koti a kpa un a biksi nara nɛnɛ. Wuzu digi o fun wa Ɛfɛsus. 25O funɛ zim chenani nara tiŋ ya kunyan ti, amaa ba wa fun kpa Yesu sɔn a chaksi un. Ba ka funɛ kpa nire a chaksi un a chi chenani Jɔn fun chaksi nara wa ni ni chen. O funɛ biksi Ɛfɛsus tima wuti awa si sɛm nɛɛ Yesu wɛ. 26O fun la zu Ju tim ta bar lagmi dɛ a kpak o bambi a sɛm sɛma a nyɛ ba. Akwila awa Prisila funɛ nu o sɛm ta, ba fun kpa un kaali dama a la biksi un chenani nara zi tiŋ ya kunyan ti a kaali chenani o zim. 27O fun wa ya wuzu bilɛ Apɔlɔs fun lisi di o zi la Girik tim pulumu. Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn Ɛfɛsus ni, daŋni ba suŋi un a sɔbi tɔn a nyɛ ba niinbisa ba naa nyɛn dooni. Ba fun sɔbi a ŋɔ di o wa tel ba la un nɛnɛ a du. O fun la tel doon a suŋi ba naa Koosa fun suŋi a nyɛ ba, se su un chen kinkan. 28Apɔlɔs wa Ju tim ta fun di amɔrɛ kpok a nyaŋi ba a li nara tima suwachak ni. O fun lisi Koosa sɛm tɔn ti bar digi a biksi ba a li gbampulim ni di Yesu ya Kristo naa Koosa fun ŋɔ di o zi wa tumu wuzu digi chen.
191Apɔlɔs funɛ nyɛn Kɔrint ni, Pɔɔl fun gba a la li Ɛfɛsus. O fun la pu Yesu nitiŋɛ ta bɔnɛ dooni, 2a pɛɛsi ba, “Ma funɛ nyɛ ma se su Koosa laaboor weri ti chen, ma la Koosa siim weri tiuu?”
Ba fun ŋɔ un, “Ya ha wa nu un di Koosa siim weri ti nyɛnu.”
3Pɔɔl fun bu pɛɛsi ba, “Anti sɔnnɛ ba kpa a chaksi ma?”
Ba fun ŋɔ, “Nirɛ ba fun kpa chaksi ya a chi chenani Jɔn funɛ chaksi nara chen.”
4Pɔɔl fun ŋɔ ba, “Jɔn funɛ chaksi ba naa gil ba tum tagna a bur tiŋ Koosa chene. O gbanko funɛ biksi Ju tim ta di ba nyɛ ba se wa su naa tiŋ o gantɛl a wa chen. Chen tiina ya Yesu.”
5Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn Ɛfɛsus ni, funɛ nu Pɔɔl sɛm ta, ba fun nyɛ o kpa ya kunyan Yesu sɔn a chaksi ba wa ni ni. 6Pɔɔl fun kpa o nisa a saksi ba ni di Koosa siim weri ti wa zu ba bambe ni. Ba fun piili a sɛm sɛm kurgɛ a la sɛm nara ni Koosa laaboor weri ti wɛ. 7Ba funɛ ya nara fidalɛwa.
8Pɛnsa tora Pɔɔl yaa fun la zu Ju tim ta bar lagmi dɛ a kpak o bambi a biksi nara. O wa ba di amɔrɛ di o nyɛ ba se su di saha naa Koosa dɔ nara chen telu. 9Ba bɔnɛ bambe funɛ kpoku ka ba se vɛ su o sɛm ta. Ba fun sɛm wu tagna a du ya kunyan ti nyinbaan tiŋi ti ni a li nara tima maga suwachak ni. Pɔɔl funɛ nu chenani ba sɛm, o wa Yesu nitiŋɛ ta fun gil ba a la zu dɛ zen digi. Nibiksi naa ba yir Tiranus gbanko yaa funɛ biksi narau dooni. Wuzu kam Pɔɔl yaa funɛ biksi Yesu nitiŋɛ ta dooni ka ba lɛusi un. 10O funɛ biksi dooni bunsa lɛwa hali Ju tim ta maga awa ba naa vɛ ya Ju tima aa nyɛn Azia pulum ni fun nu ya kunyan ti laaboor weri ti wɛ.
Chenani Funɛ Ya Skiiva Bisa
11Chen saha ti Koosa fun suŋi Pɔɔl o tum tum zene naa nara ha vɛ naali. 12Yesu nitiŋɛ ta fun kpa Pɔɔl tum kilaarɛ a la gbaŋsi wichɔɔrsa ba na alaafɛ. Ba fun vɛɛn kpa a a gbaŋsi ba naa alizin tagna nyɛn ba nyuuni ni a li ba ni. 13Ju tim ta bɔnɛ yaa funɛ gbau a go a duŋni alizin tagna a li nara ni. Ba funɛ nu chenani Pɔɔl funɛ ya, wuzu digi ba fun ŋɔ alizin tagin ni, “Ya kpa Yesu naa Pɔɔl sɛm o wɛ chen, sɔnnɛ a ŋɔ hin di i li.” 14Koosa dam kɔkɔɔrsa nihɛɛ naa ba yir Skiiva digi fun lul nibaala nara banɔpɛ. Ba waa funɛ ya ba naa la tum chen.
15Alizin tagin ti fun ŋɔ ba, “Mu zim Yesu awa Pɔɔl, amaa anti ya ma?”
16Alizin tagin ti fun si baal ti ni a la muksi ba wa kpok ni a huusi ba a puuni ba kilaarɛ a nyɛ ba chɔ kaali. 17Ju tim ta maga awa ba naa vɛ ya Ju tima aa nyɛn Ɛfɛsus ni fun nu chenani yɛɛ. Hansura fun kpak ba kinkan, chen ni ba fun nyɛ ya kunyana Yesu awa jirima kinkan a gbaari. 18Yesu nitiŋɛ ta nidamata fun lagmi dɔŋ ni a sɛm chenani ba tum tuma a vɛ sɔɔni Koosa tuha. 19Ba naa funɛ ya tu bilim tima nidamata fun kpa ba tɔna a wa dau nara maga suwachak ni a fu a. Tɔn ta malɛ funɛ tel sidi tusugsa fumnyuunu. 20Chenani maga funɛ ya nyɛ nidamata se su ya kunyan ti laaboor weri ti a gbaari.
Ɛfɛsus Tɔhɔn Tima Fun Dam
21A gantɛl nɛɛ Pɔɔl fun lisi di o zi gbau a la Masɛdonia pulum awa Girik tima pulum a bur wa Jɛrusalɛm. O gbanko fun lisi di chen gantɛl ni o zi li dooniu a la Room. 22O fun tum o nisuŋi nara balɛ, Timoti awa naa ba yir Ɛrastus chen, ba te o suwachak a kaali Masɛdonia pulum. O fun kpalimi Ɛfɛsus naa nyɛn Azia pulum ni.
23Chen saha ti nidamata funɛ tiŋ ya kunyan ti nyinbaan. Chendaha ba naa funɛ nyɛn Ɛfɛsus ni nyɛ o dam. 24Ɛfɛsus tim ta yaa funɛ jɛɛmi vuk nihaan naa ba yir Atimis a kpa un a du dam zen ni. Ba naa funɛ nyɛn Ɛfɛsus ni chen bɔnɛ yaa fun kpa aniita a kɔɔri dam wisa a chi vuk ti dam zen ti a na nyɔɔra kinkan a li a ni. Ba nihɛɛ sɔn funɛ ya Dimitrius. 25Wuzu digi o fun yir o tumtumsi ta a lagmi dɔŋ ni a ŋɔ ba, “Mu tumtum dɔŋsa, ma zimu di yaa na nyɔɔra kinkannɛ a li ya dam wisi ta kɔɔri nɔ ni. 26Ma zimu chenani Pɔɔl nɔ biksi nara tima di ba bur a li vursi naa nibinsa kɔɔri jɛɛmi ni, domi a ya yɔrirɛ. Nidamata funɛ tiŋ o nɔ a li Ɛfɛsus nɔ awa Azia tim pulum maga ni. 27Chenani ya yaa kɔɔri dam wisi ta a chi vuk ti dam zen ti a na nyɔɔra kinkan chen, ya zi chelu a ta bu na nyɔɔra. Azia tim ta maga awa nidamata a li bawu maga ni yaa jɛɛmi ya nihaan vuk zen naa ba yir Atimis. Chenani Pɔɔl biksi chen mɔɔli aa gbaari, nandigi wa zi bu nyɛn a jɛɛmi vuk ti ka dam zen naa ya kpa un a du chen chesi.”
28Dimitrius tum dɔŋsi ta funɛ nu o sɛm ta, ba fun na paan kinkan a la tɛsi a ŋɔ, “Ma nyɛ yaa nyɛ Ɛfɛsus tim ta vuk naa ba yir Atimis jirima.” 29Ba fun li a tɛsi a go tɔhɔn tuha a chi chenani ba fa te tɛsi chen a nyɛ tɔhɔn ti dam. Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Masɛdonia pulum ni chen, nara balɛ wa Pɔɔl funɛ wa Ɛfɛsus. Ba sɔna funɛ ya Gaiyus awa Aristakus. Zɛmɛ ta fun kpaksi nara balɛ ta a ka Pɔɔl a chɔ kaali doonani tɔhɔn ti tima yaa lagmi. 30Pɔɔl funɛ nu chenani yɛɛ, o funɛ daŋni o la sɛm zɛmɛ ta ni a la ba, amaa Yesu nitiŋɛ ta funɛ lisiu di chen wa kpak nyinbaan. 31Azia tim koorsa ba naa funɛ nyɛn Ɛfɛsus ni, bɔnɛ funɛ ya Pɔɔl chɛnsiwa. Ba funɛ nu chenani Pɔɔl daŋni o ya, ba fun tum nara ba la ŋɔ un di o ta la dooni. 32Zɛmɛ ba naa funɛ lagmi a dam chen funɛ tɛsi kinkan. Ba nidamata wa fun zim kinkin naa nyuhu ni ba ya chen. Chendaha ba maga fun tɛsi a kurgɛ. 33Ju tim ba naa funɛ nyɛn zɛmɛ ta ni, bɔnɛ fun kpak baal naa ba yir Alɛzanda a zak un li zɛmɛ ta suwachak di o ŋɔ ba chenani o kpak. O fun a viigi o nin di ba gil chɛɛma. 34Ba funɛ wa zim di o ya Ju narrɛ, ba chɛɛm ti fun wa lagmi kibɛgim ka ba chɛɛmi aa la ŋɔ, “Ma nyɛ yaa nyɛ Ɛfɛsus tim ta vuk naa ba yir Atimis jirima.” Hali karifisa lɛ ba funɛ chɛɛmi chene.
35A gantɛl ni tɔhɔn ti witiina fun wa chiŋi zɛmɛ ta suwachak ni a nyɛ ba gil chɛɛma. O fun ŋɔ ba, “Ma Ɛfɛsus tima, ba naa maga nyɛn tɛɛnɛ nɔ maga ni zimu di wuzu digirɛ buŋkul zen fun li buudaha a chel awa chenani ya fun sa dama a kpa un du a du un sɔn Atimis a la jɛɛmi un. 36Nara maga zimu di chenani ya chen ya wutirɛ. Chendaha o wa lawa ma lagmi a chɛɛmi kinkan a kitum tum naa vɛ kpak nyuha. 37Nara balɛ na ma kpa wa bar nɔ nan wa ŋmɛ kina a li vuk damsi ni koo a chɔk ya vuk nihaan ti sɔn. 38Dimitrius awa o tum dɔŋsi ta daŋni ba fiksi ba, ma nyɛ ba kpa ba a la a wuzu naa ba puk sɛria bar diili dɛ ti. Doonee nara koti a fiksi nara sɛria nidiili ti suwachak ni. 39Wu digi nyɛn Dimitrius awa o tum dɔŋsi ta bambe ni, ba pɔ a wuzu naa ya tɔhɔn ti tim maga yaa lagmi a na dɔŋa a nyɛ a deŋli. 40Roman tim ta nu chenani tɔhɔn ti dam zinan, ba zi wa pɛɛsi o munu. Ya wa zi koti a ŋɔ ba chenani o du ka ba muksi ya.” 41O funɛ sɛm nan peti, o fun nyɛ ba pisi a li lagmi ti ni.
20Pɔɔl Fun Kaali Masɛdonia Awa Girik Tim Pulum
1Wuzu bilɛ gantɛl ni, Pɔɔl fun yir Yesu nitiŋɛ ta a lagmi dɔŋ ni a ŋɔ ba di o daŋni o la Masɛdonia pulumnɛ. O fun kpami ba a chausi ba a kaali. 2O fun gba a go Masɛdonia pulum a kpami Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn dooni. O fun li dooni a kaali Girik tim pulum, 3a la nyɛn dooni pɛnsa tora. O funɛ nyɛn doon a saksi di o bur la Siiriya pulum, o fun nu di Ju tim ta dɛu nyinbaannɛ di ba kpu un. Chendaha o fun chɛrgi o bambi a lisi di o bur la tiŋ Masɛdonia pulum a la. 4-5Nara banɔpɛ awa Pɔɔl funɛ te ya suwachak a la pɔ ya Troas ni. Ba sɔna funɛ ya Sopata, Pirus be a li Bɛrɛa ni, Aristakus awa Sɛkundus a li Tɛsalɔnika ni, Gaiyus a li Dɛɛbɛ ni, Taikikus awa Trofimus a li Azia pulum ni, awa Timoti. 6Ju tim ta wuzu zen naa ba yaa se boroboro ka luri vɛ nyɛni chen, petiu, ya fun li Girik tim pulum a kaali Filipai a la zu arŋa a kaali Troas. Wuzu bunyuu gantɛl ni ya fun tel doon a nyɛn wuzu bunɔpɛ.
Chenani Funɛ Ya Yutikus Troas Ni
7Asibri wuzu zaazɔn ya wa Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn Troas ni, fun lagmi a di diwe. Ya funɛ di peti, Pɔɔl fun si a ŋɔ ya ni. O funɛ sɛm chene hali tɔhɛɛsa. Chɔɔsa zi wa pisi, o funɛ daŋni ya li dooni. Chendaha o fun sɛm a vusi. 8Ba funɛ sa dɛ naa tuhu ni ya lagmi chen a zɔŋ dɛ naa lɛ nyuhu nɛɛ. Fitin damata funɛ chiŋi dooni. 9Bunɔɔn digi fun nyɛn dooni ba yir un Yutikus. O fun kani tokoro mun ni. Pɔɔl funɛ sɛm chene, ka o chuk do hali a wa chɔ peti a tu wa chel tɛɛnɛ ni. Yesu nitiŋɛ ta fun taŋsi a tu wa suŋi un, amaa o funɛ sou. 10Pɔɔl ka fun tiŋ ba gantɛl a tu wa a zer un a kur a ŋɔ ba, “Ma ta nyɛ o muksi ma. O bu kpak miisau.” 11Ya maga fun bu zini kaali ya bar lagmi ti. Pɔɔl fun zer boroboro a chɔksi a sumi Koosa a du a kpa a bɔni ya a chi chenani ya kunyan ti biksi ya, a bu ŋɔ ya. Nha wa yɛli chɔsa, o fun sɛm peti ka ya li kaali. 12Ya funɛ kaali chene, Yesu nitiŋɛ ta wa zer bunɔɔn naa funɛ sou a bu si chen a kaali dama. Chenani o fun bu na miisa chen sɔɔni ba tusa kinkan.
Pɔɔl Fun Kaali Mailitus
13Pɔɔl fun waligi ya ni a kaali tɔhɔn naa ba yir Asɔs o duŋduŋ. Ya ka fun zu arŋa a la pu un dooni a chi chenani o fun ŋɔ ya chen. 14Ya funɛ la tel Asɔs, o fun wa gbaari ya ni a li arŋ ti tuhu ni. Ya fun li dooni a kaali tɔhɔn naa ba yir Mitilini. 15Chɔɔsa funɛ wa pisi, ya fun li dooni a kaali pulum naa ba yir Kiɔs ka teku ni go un. Chɔɔsa funɛ bu wa pisi, ya fun li dooni a kaali pulum naa ba yir Samɔs ka teku ni vɛɛn go un. Chɔɔsa funɛ wa pisi butora tiina, ya fun li dooni a kaali tɔhɔn naa ba yir Mailitus a li Azia pulum ni. 16Pɔɔl wa funɛ daŋni o nyɛn Azia pulum ti ni. O ka funɛ daŋni o gali Ɛfɛsus nɛɛ a la tel Jɛrusalɛm lalaga. Ju tim ta wuzu zen naa ba yir val la gali ti chen funɛ dugli. O daŋni o te la dooni ka o zi tel.
Pɔɔl Fun Chausi Ɛfɛsus Nihɛɛta
17Pɔɔl funɛ nyɛn Mailitus nɛɛ a tum nara ba la ŋɔ Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Ɛfɛsus ni, nihɛɛta di ba wa pu un. 18Ba funɛ la tel dooni, Pɔɔl fun ŋɔ ba, “Saha naa mu wa ma fun nyɛn Azia pulum ni, ma zim chenani mu fun duu. 19Mu yaa funɛ tum ya kunyan ti tuma awa jɛɛgisi nɛɛ. Hali Ju tim ta funɛ na nyinbaanasa di mu namsi kinkan chen ni mu zi wiu, nannɛ mu funɛ tum. 20Mu funɛ biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ ma nara suwachak ni a vɛɛn biksi ma a li ma damsi ni. Kinkin naa la zi suŋi ma wa ka mu vɛ ŋɔ ma. 21Mu funɛ tɛ Ju tim ta awa ba naa vɛ ya Ju tima ninu di o lawa ba gil ba tum tagnau a burgi a tiŋ Koosa a nyɛ ba se su ya kunyana Yesu. 22Lalaknɔ mu tiŋ Koosa siim weri ti nɔ a le la Jɛrusalɛm. Mu wa zim chenani maga kaa ya min dooni. 23Mu zimu di doonani maga mu funɛ gba, waa funɛ ŋɔ min di mu zi na namsiu ka nara tɔ min dɛ. 24Mu baga wa to kin naa ya min ni. Ya kunyana Yesu fun lisi min di mu biksi nara Koosa laaboor weri ti wɛ awa chenani Koosa daŋni o suŋi ba. Mu bambi maga nyɛn tum nɔ o kpa nyɛ min di mu tum a peti nannɛ.
25“Mu wa ma funɛ nyɛn, mu funɛ biksi ma di saha naa Koosa kaa wa dɔ nara telu. Mu zimu di saha nɔ kpa la, ma wa zi bu na min. 26Nan daha, mu sɛm ma wutirɛ, a wuzu naa Koosa wa na ma galimsa a ta ma yɔri, o wa ya mu wi. 27Kin naa maga Koosa daŋni o tum wa ka mu vɛ biksi ma. 28Waa funɛ nyɛ o be sou a nyɛ ya, chen ni ya zi kotiu a bur a tiŋ un a ya o nara. O siim weri ti funɛ lisi ma di ma ya Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn Ɛfɛsus ni, nihɛɛta. Ba waa chi piisisa ka ma ka chi ba nigbaŋɛ. Ma kpak Yesu nɛnɛ, chen ni ma zi kotiu a kok ba. 29Mu funɛ kaali chen gantɛl nɛɛ, mu zimu di nara zi wau a chi gbesa a chem ba naa ma nyini chen a muksi ma kinkan. 30Hali saha zi wa telu di ma Yesu nitiŋɛ ta bɔnɛ zi wa siu a suni wɛ, chen ni bɔnɛ zi purigiu a la tiŋ ba. 31Ma doso a kilisi chenani mu fun kpak un mu bambi ni di mu biksi ma bunsa tora a ta hiisi tama.
32“Lalaknɔ mu kpa ma a du Koosa nin ni. O laaboor weri ti chenani o suŋi nara wɛ zi nyɛ ma kpak unu nɛnɛ a gbaari. Wuzu digi o zi wa kpa kin nawara o fun kpa chiŋsiu a nyɛ ba naa maga o fun lisi a nyɛ o titi ni. 33Mu wa ma funɛ nyɛn, mu wa funɛ daŋni nandigi salma koo aniita koo gar. 34Mu yaa funɛ tum a li mu bara wilim nee a nyini mu wa mu pɛgsa. 35Mu funɛ tum nannɛ di mu biksi ma chenani ma gbanko zi wa tum a koti a suŋi fara tima. Ma lisi chenani ya kunyana Yesu fun biksi ya. O funɛ ŋɔ, ‘Nar lisi a li o kin ni a nyɛ nandigi ni, o tuha zi sɔɔniu a kaali nara nyɛ un kina.’ ”
36Pɔɔl funɛ sɛm peti, o wa ba fun gbiri tɛɛnɛ ni a sumi Koosa. 37Doone ba fun si a chausi un. Nidamata funɛ wi ka bɔnɛ kpa ba nisa a kur un a mɔksi. 38Chenani o fun te ŋɔ ba di o wa zi bu na ba fun chɔk ba tusa kinkan, ka ba gil un o zu arŋ ti.
21Pɔɔl Fun Kaali Jɛrusalɛm
1Ya fun li dooni a kpa ya se a zɔŋ pulum naa vɛ zeni ni ka ni go un. Ba yir un Kɔs. Chɔɔsa funɛ wa pisi, ya fun li dooni a kaali pulum naa ba yir Rood ka ni vɛɛn go o gbanko. Ya fun li dooni a kaali tɔhɔn naa ba yir Patara. 2Ya fun li arŋ ti ni dooni a la zu arŋ naa la daŋni o la Fonisia pulum. Ya fun li Patara ni, 3a la gali Saiprus pulum naa ni go ka o nyɛn ya ningal ni a la tel Taaya a li Siiriya pulum ni. Bun tima arŋ ti fun chuŋi chen funɛ ya doon kinawa. Ya fun gil arŋ ti, 4a dɛu Yesu nitiŋɛ a nyɛn ba wati wuzu bunɔpɛ. Koosa siim weri ti fun nyɛ ba ŋɔ Pɔɔl ni di o ta la Jɛrusalɛm. 5Arŋ ti funɛ bu saksi di o si, ba wa ba haanasa awa ba bisa fun tiŋ ya a la li ni ti nɔ a gbiri a sumi Koosa. 6Ya fun chausi ba a bu zu arŋ ti ka ba bur kaali dama.
7Ya fun li dooni a tiŋ ni nɔ kaali tɔhɔn naa ba yir Tɔlimeis. Ya fun bu gil arŋ ti dooni a la zaami Yesu nitiŋɛ ta a nyɛn ba wati wuzu bɛgim. 8Chɔɔsa funɛ wa pisi, ya fun bu zu arŋ ti a li dooni a kaali Siizaria. Ya fun gil arŋ ti a la zu Filip dama a nyɛn o wati. Waa yaa funɛ biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ nara ni. O funɛ ya nara banɔpɛ ta digirɛ Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Jɛrusalɛm ni fun lisi di o nyini ba malɛ ta. 9O funɛ kpak nihabichɛsa nara banaasiwa ba gbaari un ni a biksi nara Koosa laaboor weri ti wɛ. Ba ha wa fun yu baalasa. 10Wuzu bilɛ gantɛl ni Koosa witiinsi ta digi fun li Judia pulum a wa. O sɔn funɛ ya Agabus. 11O fun kaali Pɔɔl wati a la ŋɔ un di o kpa o chɛra kikirisa a nyɛ un. Pɔɔl fun kpa a nyɛ un. Agabus fun kani a kpa un a vɔu o nisa awa o naŋgere a ŋɔ, “Ma nu chenani Koosa siim weri ti fun ŋɔ minu. Chɛra kikirisi nɔ tiina la tel Jɛrusalɛm, Ju tima ba naa nyɛn dooni, zi wa vɔu unu a chi chenani mu vɔu mu titi nan, a kpa un a du ba naa vɛ ya Ju tim nisa ni.”
12Ya funɛ nu o sɛm ta, ya wa ba naa funɛ nyɛn dooni, fun sumi Pɔɔl di o ta la Jɛrusalɛm. 13O fun ŋɔ ya, “Yɛrɛ ma nyɛ mu wɛ muksi ma a nyɛ mu bambi buti? N saksɛu di ba kpak min a vɔu ya kunyan Yesu daha. Hali mu saksɛu di mu sou a nyɛ un.”
14Ya zim di ya sɛm na wa zi nyɛ o gil laali, ya fun ŋɔ un, “I zimɛɛ di ya kunyana daŋni i ya chen, o deŋlu wa i ya chen.”
15Wuzu bilɛ gantɛl ni, ya fun lagmi ya kina a kaali Jɛrusalɛm. 16Yesu nitiŋɛ ba naa funɛ nyɛn Siizaria ni, bɔnɛ fun gbaari ya ni a kaali. Ya funɛ la tel Jɛrusalɛm, ba fun te ya suwachak a kpa ya a la baal naa ba yir Manasɔn, dama di ya nyɛn dooni. O funɛ li Saiprus pulum nɛ ka o se su ya kunyan ti a vusi.
Pɔɔl Fun La Zaami Jems Jɛrusalɛm Ni
17Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Jɛrusalɛm ni fun la ya du num num ni. 18Chɔɔsa funɛ wa pisi, ya wa Pɔɔl fun kaali a la zaami Jems. O wa Yesu nitiŋɛ nihɛɛti ta maga funɛ lagmi dɔŋa a kani. 19Pɔɔl fun zaami ba maga a ŋɔ ba chenani maga Koosa fun suŋi un di o tum a nyɛ ba naa vɛ ya Ju tim ni. 20O funɛ sɛm peti, Jems awa nihɛɛti ta fun pɛgi Koosa chenani o tum chen daha. Ba fun ŋɔ Pɔɔl ni, “Ya niinbe, i zimu di Ju tima ba naa nyɛn bar nɔ, tusugsa funɛ nyɛ ya se su ya kunyan ti a kpak un ba bambe ni kinkan di ba tiŋ ba chiksɛ ta. 21Nara funɛ ŋɔ ba chenani i yaa biksi Ju tima ba naa nyɛ ba se su ya kunyan ti ka ba nyɛn bar boli ni di ba ta bu tiŋ ba chiksɛ ta. I gbanko yaa biksi bau di ba ta bu teŋsi ba bisa a ta bu tiŋ ba nawaalsi ta nyinbaan. 22Nara nama zi nu i wɛu a daŋni ba wa zaami hin. Ya wara daŋni i wa ba wa di amɔrɛ kpok. 23Adaha tiŋ chenani ya kaa ya ŋɔ hin. Nara banaasi nyɛn ya ni a vɔu vɔwi a nyɛ Koosa ni di ba zi tiŋ unu nɛnɛ a gbaari. 24Kpa i titi a gbaari ba ni a nyɛ nara chaksi ma wa ni ni a funi ma nyuuna a biksi nara di Koosa la chaani ma bambe ni o suwachak ni. Bɔ a nyɛ ma maga ni, chen ni nara maga zi zimu di chenani ba sɛm i wɛ chen wa ya wuti. Ba gbanko zi zimu di i ha wa gil ya chiksɛ ta tiŋi. 25Ya funɛ piin sɔbi tɔnu a nyɛ ba naa vɛ ya Ju tim ni a nyɛ ba se su Yesu. Ya funɛ ŋɔ bau di ba ta di vursi diwe a ta se nɛmɛ naa ba vɛ kɔrigi o li chɛl a ta tum chɔkumsi tuma.”
26Chɔɔsa funɛ wa pisi Pɔɔl fun la gbaari nara tima ni a nyɛ nara chaksi ba wa ni ni a biksi nara di Koosa la chaani ba bambe ni o suwachak ni. Doone ba fun la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti a ŋɔ Koosa dam kɔkɔɔrsi ta ni di wuzu bunɔpɛ wuzu ba zi wa kɔɔri kɔɔra a nyɛ Koosa ni a biksi nara di chenani o funɛ chaani ba bambe ni chen mak o bɔu.
Ju Tima Fun Kpak Pɔɔl Koosa Bar Jɛɛmi Dam Ni
27Wuzu bunɔpɛ ta funɛ wa dugli peti, Ju tima ba naa funɛ li Azia pulum, bɔnɛ fun na Pɔɔl a li Koosa bar jɛɛmi dam ti ni. Ba fun nyɛ ba naa maga nyɛn dooni chen dam a la kpak un. 28Ba fun tɛsi a ŋɔ, “Ma Ju tima, ma wa suŋi ya. Baal naa ya kpak nan, waa ya naa yaa biksi nara bar damati ni di Ju tim ta, ba chiksɛ ta awa Koosa bar jɛɛmi dam nɔ ya yɔrirɛ. Hali lalaknɔ o kpa ba naa vɛ ya Ju timwa a wa zu bar nɔ a chɔk doonani Koosa fun lisi a nyɛ o titi ni chen.” 29Ba funɛ piin te na Pɔɔl awa Trofimus naa li Ɛfɛsus ni ka ba lagmi a gba tɔhɔn ti ni. Ba fun baa di Pɔɔl kpa un a wa zu Koosa bar jɛɛmi dam ti. Chendaha ba fun ŋɔ chen.
30Ba naa funɛ dam chen nidamata fun pisi a su tɔhɔn ti maga. Ba naa funɛ ka a vɛ li dam ti tuha fun chɔ la lagmi dɔŋ ni a li doonani ba kpak Pɔɔl chen a suŋi ba ba lɛrgi un a li sal. Nara tima wa Pɔɔl fun kaali, ba naa la il Koosa bar jɛɛmi dam ti fun vaan far bulzɔɔnɔ. 31Zɛmɛ ta funɛ saksi di ba kpu Pɔɔl chene, nandigi fun chɔ a la zini a ŋɔ Roman tim lanjimasa nihɛɛ nyuhu tiin ni di Jɛrusalɛm tim maga funɛ damu. 32O wa o lanjimasa awa ba nihɛɛta fun vaan chɔ tu a la doonani zɛmɛ ta tuk Pɔɔl chen. Zɛmɛ ta funɛ na lanjimasa nihɛɛ nyuhu tiin ti ka o wa o lanjimasi ta wa, ba fun gil Pɔɔl tuki. 33Lanjimasa nihɛɛ nyuhu tiin ti fun ŋɔ o lanjimasi ta ni ba kpa zɔglɛ abalɛ a vɔu Pɔɔl a burgi pɛɛsi zɛmɛ ta, “Anti ya baal nɔ? Baŋnɛ o tum?” 34Nara tima bɔnɛ fun tɛsi a ŋɔ wu digi. Ba bɔnɛ ka fun tɛsi aa sɛm kundɔŋ. Chɛɛm ti fun lagmi dɔŋ ni o vɛ nu chenani ba sɛmi. Nan daha o fun ŋɔ o lanjimasi ta ni di ba kpa Pɔɔl a la zu ba dam kpok naa nara vɛ zu yɔri. 35Saha naa ba wa un fun la tel naŋgere bar nɔsɛ ta, zɛmɛ ta funɛ zaksi dɔŋa a gbaari di ba la pu Pɔɔl a la un. Lanjimasi ta fun zer un a tɛ buudaha ni, chen ni ba zi kpa unu a tel ba dam kpok ti. 36Zɛmɛ ta funɛ chɛɛmi kinkan a ŋɔ, “Ma nyɛ ya kpu un.”
Pɔɔl Fun Kok O Titi Zɛmɛ Suwachak Ni
37Lanjimasi ta awa Pɔɔl funɛ la dugli zuuli, Pɔɔl fun burgi a ŋɔ lanjimasi ta nihɛɛ nyuhu tiin ti ni, “I zi nyɛ mu sɛm hin wu digiuu?”
O fun ŋɔ un, “Mu wa zim di i sɛm Girik tim sɛm tau. 38Wuzu bu mɛna gantɛl ni Ijipt tim baal digi fun wa lagmi nara tusugsa naasi a li nyabaan ni a nyɛ ba laal kicheme di ba chem ya. Mu funɛ baa di i wa un ya nibɛgimnɛ.”
39Pɔɔl fun ŋɔ un, “Ju tima lul min tɔ birigi naa ba yir Taasus a li Sailisia pulum ni. Mu sumi hinu, nyɛ mu sɛm a nyɛ zɛmɛ ta ni.”
40Lanjimasi ta nihɛɛ nyuhu tiin ti fun nyɛ un nyinbaan. Pɔɔl fun chiŋi naŋgere bar nɔsɛ nyuhu ti ni a viigi o nin di zɛmɛ ta gil chɛɛma. Ba fun moori ka o sɛm sɛma a nyɛ ba a li Ju tim sɛm ni.
221O fun ŋɔ ba, “Nihɛɛta awa mu dɔŋtima, ma nu mu wati. Chenani mu kaa sɛm nan la zi biksi di mu nin wa toli.” 2Zɛmɛ ta funɛ nu ka o sɛm ba a li ba titi sɛm ni, ba fun bukoo moori a gbaari.
3Pɔɔl fun bukoo ŋɔ ba, “Ju tima lul min tɔhɔn naa ba yir Taasus a li Sailisia pulum ni, amaa mu funɛ biu a burgi nihɛɛ a li Jɛrusalɛm nɔ ni. Ya nibiksi zen naa ba yir Gameliel funɛ biksi min di mu tiŋ ya nawaalsi ta chiksɛ ta nɛnɛ. Chenani mu se fun sɛri di mu tiŋ Koosa chen saha ti awa chenani ma kina sɛri zinan ya kibɛgimnɛ. 4Nara funɛ ŋɔ min chenani nara bɔnɛ funɛ tiŋ Yesu nyinbaan, mu fun namsi ba kinkan a fun kpaksi ba nidamata a tɔ ba dɛ a kpaŋi mu titi a kpu bɔnɛ. 5Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti awa tɔhɔn ti nihɛɛti maga zimu di mu ŋɔ ma wutirɛ. Ba fun sɔbi tɔna a nyɛ min di mu kpa la nyɛ Ju tima ba naa nyɛn Damaskus ni, chen ni ba zi suŋi minu. Mu fun la tel doon a kpaksi Yesu nitiŋɛ ta nidamata a kpa zɔglɛ a vɔti ba a kpa ba bur wa bar nɔ di mu lɛrgi ba diŋsa.”
Pɔɔl Fun Ŋɔ Zɛmɛ Ta Chenani O Si Su Yesu
6“Nha funɛ wa tel sal baan nyuha, mu funɛ nyɛn nyinbaan ni a wa dugli Damaskus. Kundɔŋ fun vaan nyiksi a li buudaha ni a chaani du min ni. 7Mu fun chel tɛɛnɛ ni a nu ta ka o ŋɔ min, ‘Sɔɔl, baŋnɛ ii namsi min chen ni?’ 8Mu fun ŋɔ, ‘Mu kunyana, anti ya hin?’ Ta ti fun ŋɔ, ‘Min ya Yesu Nazarɛt nar naa i namsi chen.’ 9Ba naa wa min funɛ gba chen fun na chaani ti, amaa ba wa fun nu ta ti. 10Mu fun bukoo ŋɔ, ‘Mu kunyana, baŋnɛ ii daŋni mu ya?’ Ta ti fun ŋɔ min, ‘Si a la zu Damaskus. Nandigi zi wa ŋɔ hinu chenani Koosa daŋni i yau dooni.’ 11Kundɔŋ naa funɛ chaani a du min ni chen nyɛ mu burgi nyulumnɛ. Adaha mu dɔŋtim ta nidigi fun kpak mu nin a te mu suwachak a la zu tɔhɔn ti tuha.
12“Baal digi funɛ nyɛn doon ba yir un Ananias. Waa yaa funɛ jɛɛmi Koosa wa wuti ni aa tiŋ ya chiksɛ ta nɛnɛ. Ju tim ba naa maga nyɛn Damaskus ni, funɛ nyɛ un jirima kinkan. 13O fun wa pu min a wa chiŋi mu suwachak ni a ŋɔ, ‘Mu niinbe Sɔɔl, mu wa i se ta bar lɛlirɛ.’ Mu se ta fun vaan lɛli ka mu na un ka o chiŋi mu suwachak ni. 14O fun bukoo ŋɔ min, ‘I funɛ nyɛn nyinbaan ti ni a wa chene, Koosa naa ya nawaalsi ta funɛ jɛɛmi, nyɛ i na Yesu ka i wa un sɛm sɛma. Waa ya o tumtumna naa yaa tiŋ o tutɔ. Koosa funɛ lisi hin di i tum chenani o daŋni, 15a ŋɔ nidamata ni naa i na ka i wa un sɛm sɛma wɛ. 16Ta bu nyɛ ya chiŋi aa pɔɔli. Si a nyɛ mu kpa Yesu sɔn a chaksi hin wa ni ni, chen ni Koosa zi chaksi i bambiu a gil i tum tagna a nyɛ hin.’ ”
Zɛmɛ Ta Fun La Muksi Pɔɔl Di Ba Kpu Un
17“Mu fun bur kaali Jɛrusalɛm a la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti di mu sumi un. Mu sumi ti bambaan ni, 18mu fun na mu kunyan ti a chi mu deesi. O fun ŋɔ min, ‘Si lalaga a li Jɛrusalɛm ni, domi i ŋɔ ba naa nyɛn bar nɔ nan, chenani i chem min nyinbaan ni ka mu wa hin sɛm sɛma dɔŋ wati, ba wa zi nu i wati.’ 19Mu fun ŋɔ un, ‘Ju tim ta zimu nɛnɛ di mu gba a go ba bar lagmi dɛɛna a kpaksi ba naa se su hin a tuksi. 20Saha naa ba fun kpak Stivin anti funɛ biksi ba i wɛ, a kpu un, mu titi funɛ nyɛn dooniu a na. Mu funɛ nyini ba naa la yaksi un chen taktasa a la nɔɔni chenani ba funɛ ya chen ni.’ 21Mu kunyan ti fun bukoo ŋɔ min, ‘Mu kaa tum hin i la ba naa vɛ ya Ju tim watɛɛ a li tɔ bar bole ni. Adaha kila.’ ”
22Zɛmɛ ta fun nu Pɔɔl sɛma hali o wa tel sɛm ta mun di ya kunyan ti funɛ tum un di o la ba naa vɛ ya Ju tim wati. Ba fun vaan tɛsi ta zaŋa a ŋɔ, “Ma kpa un kila a la kpu. O wa lawa o nyɛn.” 23Ba fun tɛsi kinkan a chɛsi ba kilaarɛ a zɔk hɛɛra a yo buudaha ni di ba biksi nara di chenani Pɔɔl sɛm chen pini Koosa zomwa. 24Roman lanjimasa nihɛɛ nyuhu tiin ti fun ŋɔ o lanjimasi ta ba kpa Pɔɔl a la zu ba dam kpok naa nara vɛ zu yɔri, a tuk un wa vurmsi ni. O funɛ ŋɔ ba di ba ya chene, chen ni Pɔɔl zi ŋɔ unu kin naa ya zɛmɛ ta chɛɛmiu. 25Lanjimasi ta fun kpa ganɛsa a vɔu Pɔɔl a saksi di ba tuk un. O fun burgi a ŋɔ ba nihɛɛ naa chiŋi dooni, “Mu ya Ju tim baallɛ a vɛɛn ya Roman tim gbanko. Ma wa kpak nyinbaan naa ma zi tuk min wa vurmsi ni, domi ma ha wa kpa min la sɛria bar diili dɛ a na mu galimsa.”
26Lanjimasi ta nihɛɛ ti funɛ nu o sɛm ta, o fun kaali ba nihɛɛ nyuhu tiin ti wati a la ŋɔ un, “Mu sumi hinu doso baal ti ni. O ŋɔ min di o ya Roman tim baallɛ.”
27Lanjimasi ta nihɛɛ nyuhu tiin ti fun la pɛɛsi Pɔɔl, “O ya wutirɛ i ŋɔ di i ya Roman tim baallɛ nann?”
Pɔɔl fun ŋɔ, “O ya wutirɛ.”
28Nihɛɛ nyuhu tiin ti fun ŋɔ un, “Mu funɛ bɔ malɛ damatiwa ka ba nyɛ mu burgi Roman tim baal.”
Pɔɔl fun ŋɔ un, “Roman tima funɛ lul min.”
29Lanjimasa ba naa funɛ daŋni ba tuk Pɔɔl chen, fun vaan bur gantɛl. Nihɛɛ nyuhu tiin ti funɛ zim di Pɔɔl funɛ sɛm wutirɛ, hansura fun kpak un, domi o wa fun kpak nyinbaan di o kpak un a kpa zɔglɛ ta a vɔu un.
Ju Tima Nihɛɛta Fun Lagmi Di Ba Di Pɔɔl Sɛria
30Nihɛɛ nyuhu tiin ti funɛ daŋni o zim chenani Pɔɔl ya Ju tim ta fiksi un. Chɔɔsa funɛ wa pisi, o fun ŋɔ o lanjimasi ta ni ba pur zɔglɛ ta Pɔɔl ni a fun ŋɔ Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa tɔhɔn ti nihɛɛti ta ni ba lagmi. Doone o fun kpa un a chiŋsi ba suwachak ni.
231Pɔɔl fun nyini ba se ni a ŋɔ, “Mu niinbisa, chenani mu nyɛn hali wa zinan, mu kpak tuha kibɛgimu awa Koosa ni.” 2Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ naa ba yir Ananias funɛ nu o sɛm ta, o fun ŋɔ naa chiŋi a dugli un digi o chɛɛgi o lɛha. 3Pɔɔl fun ŋɔ Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti ni, “I chi zɛgbɛra naa yɛlɛɛ ba pɛɛrirɛ. Koosa zi wa bɔ hinu a li chenani i ya min chen. I kani bar nɔwa aa di mu sɛria a li ya chiksɛ ta nyinbaan ni ka i titi chɔk a a ŋɔ baal nɔ di o chɛɛgi mu lɛha.”
4Ba naa funɛ chiŋi a dugli Pɔɔl chen nidigi fun ŋɔ un, “Yɛrɛ i nyuha kpok i pini Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ ti zoma?”
5Pɔɔl fun ŋɔ ba maga ni, “Mu niinbisa, chenani ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni chen ya wutirɛ. Ba funɛ ŋɔ,
‘Ma fiɛŋ ma wa pini koor naa dɔ ma zoma.’
Amaa chenani o fun ya min chen, mu wa fun zim di waa ya ya koor ti.”
6Pɔɔl fun na di tɔhɔn ti nihɛɛti ta wa ya nibɛgim. Bɔnɛ funɛ ya Farisi timwa. Bɔnɛ ka ya Sajusi tima. O fun sɛm ta zaŋa a ŋɔ ba, “Mu niinbisa, Farisi tima funɛ lul min. Mu kpak bambi bɛgimu di wuzu digi Koosa zi wa lɛli nisitɛu a li ba sou ni. Chendaha ma lagmi bar nɔ zinan di ma di mu sɛria.”
7O funɛ sɛm nan, Farisi tim ta awa Sajusi tima fun vaan purigi a di amɔrɛ wa dɔŋ ni. 8Sajusi tim ta fun biksi nara di Koosa wa zi lɛli nisitɛ a li ba sou ni ka o malaikasa awa siimsa vɛ nyɛni. Farisi tim ta ka funɛ biksi nara di wuzu digi Koosa zi wa lɛli nisitɛu a li ba sou ni ka o malaikasi ta awa siimsi ta nyɛn. 9Doone Koosa chiksɛ nibiksɛ ba naa funɛ ya Farisi tim chen bɔnɛ fun chɛɛmi a tɔ chɛɛm ti a ŋɔ, “Ya se su di Koosa funɛ tum a malaikasi ta digi koo o siimsi ta digi a wa sɛm nyɛ un. Chendaha o nin wa toli.”
10Chenani Farisi tim ta awa Sajusi tima funɛ di amɔrɛ chen wa burgi yo. Hansura funɛ kpak lanjimasi ta nihɛɛ nyuhu tiin ti di ba zi huusi Pɔɔlu. O fun ŋɔ o lanjimasi ta ni ba zu kpak un yo ti bambaan ni a li a bur la zu ba dam kpok ti.
11Dusum funɛ wa biri, Pɔɔl fun bu na ya kunyan ti a chi o deesi. Ya kunyan ti fun ŋɔ un, “Kpak bambi. Mu zi nyɛ i la Roomu a la ŋɔ ba naa nyɛn dooni, mu wɛ a chi chenani i ya bar nɔ nan.”
Ju Tima Fun Vɔti Nɔɔna Di Ba Kpu Pɔɔl
12Chɔɔsa funɛ wa pisi, Ju tim ta bɔnɛ fun lagmi dɔŋ ni a vɔti nɔɔna a ŋɔ di ba vɛ kpu Pɔɔl, ba wa zi di diwe koo a nyɔ ni. 13Ba naa funɛ vɔti nɔɔni chen funɛ kaali nara fumnaasiu. 14Ba fun la ŋɔ Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa nihɛɛti ta ni, “Ya fun lagmi dɔŋ ni a vɔti nɔɔna a ŋɔ di ya vɛ kpu Pɔɔl, ya wa zi di diwe koo a nyɔ ni. 15Ya sumi mau di ma tum nandigi o la ŋɔ Roman tim nihɛɛ nyuhu tiin ti ni di o kpa Pɔɔl a wa, domi ma daŋni Pɔɔllɛ ŋɔ ma a gbaari. Ya zi chem un nyinbaan niu a kpa un.”
16Pɔɔl towe be fun nu chenani ba daŋni ba ya a la zini a zu lanjimasi ta dam kpok ti a ŋɔ Pɔɔl ni. 17Pɔɔl funɛ nu o sɛm ta, o fun yir lanjimasi ta nihɛɛti ta digi o wa. O fun ŋɔ un, “Kpa bunɔɔn ti kila i nihɛɛ nyuhu tiin ti wati. O kpak wu digirɛ a kaa ŋɔ un.” 18Nihɛɛ ti fun kpa un kaali o ŋɔ nihɛɛ nyuhu tiin ti ni, “Pɔɔl naa i tɔ dɛ chen yir min, a ŋɔ min di mu kpa bunɔɔn nɔ a wa i wati. O kpak wu digirɛ a kaa ŋɔ hin.”
19Nihɛɛ nyuhu tiin ti fun kpa bunɔɔn ti nin a kpa un a la ba digi a la pɛɛsi un, “Yɛrɛ i kpak a kaa ŋɔ min chen?”
20O fun ŋɔ, “Ju tim ta nihɛɛti ta la nɔɔniu di ba chɛ lagmi chɛ a ŋɔ hin i bu kpa Pɔɔl a wa, amaa ba funɛ zigu a la daŋni o ŋɔ ba a gbaari. 21Ta tiŋ chenani ba ŋɔ hin. Ju tim ta bɔnɛ funɛ lagmi dɔŋ ni a vɔti nɔɔna a ŋɔ di ba vɛ kpu Pɔɔl, ba wa zi di diwe koo a nyɔ ni. Nɔɔna nivɔtɛ ta funɛ kaali nara fumnaasiu. Ba zi chem ma nyinbaan niu a kpu un. Hali ba saksɛu a pɔ di ba na baŋa kaa ya.”
22Nihɛɛ nyuhu tiin ti fun ŋɔ un, “Ta bu ŋɔ nandigi ni chenani i ŋɔ min nan,” a nyɛ o kaali.
Ba Fun Tum Pɔɔl Filiks Wati
23Doone nihɛɛ nyuhu tiin ti fun yir o nihɛɛta nara balɛ ba wa o ŋɔ ba, “Ma lagmi lanjimasa kɔksa lɛ, lanjimasa ba naa la zini zaagna fumnɔpɛ awa lanjimasa ba naa la chem laal wa tima ni, kɔksa lɛ a nyɛ ba saksi Siizaria laali. Ma nyɛ ba wa la dusum diwe diili peti saha. 24Ma dɛu zaagna a nyɛ Pɔɔl ni o zini a kok un a la tel gɔbnati nyuhu tiin nihɛɛ dama dooni. O sɔn ya Filiks.” 25Doone lanjimasi ta nihɛɛ nyuhu tiin ti fun sɔbi tɔn a nyɛ o nihɛɛti ta ni di ba kpa la nyɛ Filiks ni. Nannɛ o fun sɔbi tɔn ti ni.
26“Min, Klɔdius Lisias, la sɔbi tɔn nɔ a nyɛ gɔbnati nyuhu tiina nihɛɛ naa ba yir Filiks ni a zaami hin. 27Min la tum baal nɔ awa tɔn nɔ ma wati. Ju tim ta fun kpak un a daŋni ba kpu un, ka mu wa mu lanjimasi ta fun la lisi un ba bambaan ni. Ba funɛ ŋɔ min di o ya Roman tim baallɛ. Chendaha mu fun ya chen. 28Mu fun ŋɔ Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa tɔhɔn ti nihɛɛti ta di ba lagmi dɔŋ ni a kpa un kaali ba suwachak di mu zim chenani o ya Ju tim ta fiksi un. 29Mu fun wa dɛu a na di o wa tum tum tagin naa la zi nyɛ mu di o sou sɛria koo a tɔ un dɛ. Ba ka fun ŋɔ di o chɔk ba titi chire. 30Mu funɛ nu di Ju tim ta bura daŋni ba kpu unu, mu fun lisi di mu nyɛ mu lanjimasi ta kpa un wa i wati. Mu fun ŋɔ ba naa la fiksi un chen di ba tiŋ o gantɛl a wa fiksi un i suwachak ni. Zaami i walɛ maga a nyɛ min.”
31Lanjimasi ta fun tiŋ ba nihɛɛ nyuhu tiin ti nɔ a kpa Pɔɔl a kaali. Chɔɔsa funɛ wa pisi di ba tel tɔhɔn naa ba yir Antipatris. 32Lanjimasa ba naa funɛ val naŋgere awa ba naa la chem laal wa tima ni, fun purigi ba titi a bur kaali Jɛrusalɛm. Lanjimasa ba naa la zini zaagna fumnɔpɛ fun kpa Pɔɔl ba wa un kaali. 33Ba fun la tel Siizaria a zer ba nihɛɛ nyuhu tiin ti tɔn a nyɛ Filiks ni a kpa Pɔɔl a du o nin ni. 34Filiks fun karimi tɔn ti a pɛɛsi Pɔɔl pulum naa o li. O funɛ zim di o li Sailisia pulum nɛ, 35o fun ŋɔ un, “O wa zi vusi ka ba naa la fiksi hin chen wa. Ba wa wa, mu zi di i sɛriau.” O fun ŋɔ o lanjimasi ni di ba kpa Pɔɔl a la tɔ un dɛ a li dam zen naa koor Hɛrɔd fun sa chen ni a la il un.
24Ju Tima Fu Fiksi Pɔɔl Filiks Suwachak Ni
1Wuzu bunyuu gantɛl ni, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta nihɛɛ, Ananias, tɔhɔn nihɛɛta, ba naa funɛ li Jɛrusalɛm, awa naa la chiksi ba sɛria ka ba yir un Tatolos, fun wa tel Siizaria. Filiks funɛ nu di ba wau, o fun ŋɔ a lanjimasi ta ni ba la kpa Pɔɔl a wa chiŋsi o suwachak ni. 2Doone o fun ŋɔ di Tatolos gbanko wa chiŋi o suwachak ni a fiksi Pɔɔl. Tatolos fun ŋɔ, “I waa naa ya ya gɔbnati nyuhu tiina nihɛɛ, ya zaami hinu. I waa naa kpak ya wa nɛha ni a nyɛ ya bara sɔɔni, hin vɛɛn tum tum were a nyɛ ya pulum tim ni. 3Ya tusa sɔɔnɛu kinkan i koti a suŋi ya chen. 4Ya wara daŋni ya kpak hin a vusi. Ya sumi di i nu ya sɛm tam nɔ. 5Pɔɔl nɔ chiŋɛ i suwachak ni nan, yaa muksi ya narau a huusi ma Roman tima ma naa dɔ ya. Doonani maga o la, ka Ju tim ta nyɛn, o yaa nyɛ tɔhɔn ti damu. O gbanko ya ba naa la tiŋ Nazarɛt nar, nidigi nyuhu tiinnɛ. 6Wuzu bilɛ gantɛl ni, o fun la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti a li Jɛrusalɛm ni a chɔk ya chi ti. ((Chendaha ya fun kpak un. 7Amaa lanjimasi ta nyuhu tiina naa ba funɔ yir Lisias fun wa awa kpok ni a wa fuksi un ya nisani, a ŋɔ ya di ya wa bar nɔ a wa na o galimsa i suwachak ni.)) 8I wa pɛɛsi un, i zi zim kin naa nyɛ ya fiksi unu.” 9Ju tim ba naa Tatolos fun chiŋi ba gantɛl ni a sɛm a nyɛ chen, fun ŋɔ di o sɛm ta ya wutirɛ.
Pɔɔl Fun Kok O Titi Filiks Suwachak Ni
10Doone Filiks fun ŋɔ Pɔɔl ni di o saha telu wa o sɛm. Pɔɔl fun ŋɔ, “Mu zimu di i di ya nara sɛriau bun damata. Chendaha mu tuha sɔɔni di mu kok mu titi i suwachak ni zinan. 11Nyɛ mu ŋɔ hin chenani mu na. O funɛ dugli wuzu fidalɛ gantɛl nɛɛ, mu fun la Jɛrusalɛm a la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti di mu jɛɛmi un. 12Mu funɛ nyɛn dooni mu wa nandigi wa fun di amɔrɛ. Hali a wa li a gba tɔhɔn ti a zu ba bar lagmi dɛɛna, mu wa fun nyɛ tɔhɔn tima dam. 13Mu zimu di ba wa koti a biksi hin di chenani ba fiksi min chen ya wutirɛ, 14amaa chenani mu kaa ŋɔ hin chen ya wutirɛ. Mu yaa tiŋ Koosa jɛɛmi nyinbaan naa Ju tim ta ŋɔ di o wa ya wuti. Waa funɛ ya naa ya nawaalsi ta jɛɛmi a kpa a chiksɛ ta a nyɛ Mosis ni a nyɛ o witinsi ta sɔbi o sɛm ta a du o sɛm tɔn ti ni. O chiksɛ ta awa chenani maga ba sɔbi a du o sɛm tɔn ti ni ha vɛɛn ya mu kinawa. 15Chenani Ju tim ba naa nyɛn bar nɔ nan kpak bambi bɛgim di wuzu digi Koosa zi wa lɛli ba naa la tum tum were awa ba naa la tum tum tagnau a li ba sou ni, awa chenani min du ya kibɛgimnɛ. 16Mu yaa fun kpak unu mu bambi ni di mu tum mu tuma wa tu bɛgim ni Koosa awa nara suwachak ni.
17“Saha naa mu fun nyɛn Jɛrusalɛm ni, o funɛ vusiu ka mu la dooni. Ju tim ta bɔnɛ fun lagmi malɛ a du mu nin ni di mu kpa la Jɛrusalɛm. Mu gbanko fun la dooni di mu jɛɛmi Koosa. 18Wuzu digi mu fun la zu Koosa bar jɛɛmi dam ti a ŋɔ Koosa dam kɔkɔɔrsi ta ni di wuzu bunɔpɛ wuzu ba zi wa kɔɔri kɔɔrau a nyɛ Koosa ni a biksi nara di chenani o funɛ chaani mu bambi ni chen mak o bɔu. Zɛmɛ wa fun go min. Chɛɛm gbanko wa fun toli. 19Ju tima ba naa funɛ li Azia pulum a wa chen, bɔnɛ funɛ nyɛn dooni a kpak min. Ba kpak wu digi a du min ni, ba waa fu la zi nyɛn i suwachak ni bar nɔ ni a fiksi min. 20Ba vɛ waali nan, nyɛ ba naa lagmi dɔŋ ni a li Jɛrusalɛm ni chen ŋɔ hin chenani ba fun di mu sɛria a na mu galimsa. 21Mu fun ŋɔ ba di mu kpak bambi bɛgimu di wuzu digi Koosa zi wa lɛli nisitɛu a li ba sou ni. Ba na mu galimsa nan dahauu?”
22Filiks funɛ zim chenani nara tiŋ Yesu nyinbaanu kinkan. O fun ŋɔ ba di lagmi ti petiu a vɛɛn ŋɔ, “Nihɛɛ nyuhu tiin ti, Lisias, wa wa, mu zi lisi chenani mu kaa yau.” 23O fun ŋɔ o lanjimasa ba naa funɛ il Pɔɔl chen, nihɛɛ di ba ta bu tɔ un dɛ a nyɛ o chɛnsa wa nyinbaan ba kpa kin naa o daŋni a wa nyɛ un.
Pɔɔl, Filiks Awa Drusila Fun Na Dɔŋa Ba Duŋduŋ
24Wuzu bilɛ gantɛl ni Filiks wa o haan naa ba yir Drusila, fun ŋɔ ba kpa Pɔɔl a wa ba wati. O haan ti funɛ ya Ju tim nihaannɛ. Ba funɛ daŋni ba wa un sɛm chenani nara se su Yesu Kristo. 25Pɔɔl fun ŋɔ ba chenani ba naa se su Yesu fun kpaŋi ba titi di ba tum tum were a nyɛ un a ya bambe tima. O gbanko funɛ ŋɔ bau chenani Koosa zi wa di tɛɛnɛ nɔ tim maga sɛriau wuzu digi. Pɔɔl sɛm ta fun nyɛ hansura kpak Filiks ka o ŋɔ un, “O magu. Kila. Mu wa na nyinbaan, mu zi yir hinu i wa sɛm ya gbaari.” 26Filiks fun kpak bambi bɛgim di Pɔɔl zi kpa malɛu a nyɛ un a nyɛ o la. Chendaha o wa un fun lagmi a sɛm sɛma bu damata.
27Filiks funɛ daŋni o sɔɔni Ju tim ta tusau. Chendaha o nyɛ o lanjimasi ta il Pɔɔl a vɛ nyɛ o laali. Bunsa lɛ gantɛl ni, baal naa ba funɛ yir Pɔsius Festus fun burgi gɔbnati nyuhu tiina nihɛɛ a chiŋi Filiks bar chiŋi ni.
25Pɔɔl Fun Sumi Fɛstus Di O Nyɛ Siiza Di O Sɛria
1Wuzu butora gantɛl ni, Fɛstus fun li Siizaria a kaali Jɛrusalɛm. 2Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa tɔhɔn ti nihɛɛti ta funɛ nu di o wau, ba fun la fiksi Pɔɔl o suwachak ni, 3a sumi un di ba kpa Pɔɔl kuwa Jɛrusalɛm o di o sɛria. Ba funɛ daŋni ba kpu un nyinbaan nɛɛ. Chendaha ba fun sɛm chen. 4Fɛstus fun ŋɔ ba, “Mu wa la nɔɔni di mu kpa un wa bar nɔ. O wa zi vusi ka mu bur kaali Siizaria. 5Baal nɔ fu tum tum tagin ka ma daŋni ma fiksi un mu suwachak ni, ma lisi nara a li ma tuhu ni a gbaari min ni ya la nu chenani sɛm ta kaa du.”
6Fɛstus funɛ kpalimi Jɛrusalɛm ni wuzu mɛnasa koo wuzu fi a li dooni a bur kaali Siizaria. Chɔɔsa funɛ wa pisi, o fun la kani sɛria bar diili dɛ ni a ŋɔ ba kpa Pɔɔl a wa. 7Pɔɔl funɛ zu dɛ ti, Ju tima ba naa funɛ li Jɛrusalɛm a wa, fun vaan go un a fiksi un a ŋɔ di o tum tum tagna damatiwa, amaa ba wa fun koti a biksi di chenani ba sɛm chen ya wutirɛ. 8Pɔɔl fun la chiŋi Fɛstus suwachak ni a ŋɔ un, “Mu wa fun chɔk Ju tim ta chiksɛ koo a sɛm sɛm tagin a du Koosa bar jɛɛmi dam ti ni koo a chɔk koorsi ta nyuhu tiina Siiza sɔn.”
9Festus funɛ daŋni o sɔɔni Ju tim ta tusa a pɛɛsi un, “Mu nyɛ ba kpa hin a la Jɛrusalɛm di mu di i sɛria dooni, yɛrɛ o zi du hin ni?”
10Pɔɔl fun ŋɔ un, “Yɛrɛ ma vɛ kaa di min sɛria ti bar nɔ a kaa kpa min la bar digi? Hin ya gɔbnati nyuhu tiin zen a chiŋi koorsi ta nyuhu tiina Siiza bar chiŋi ni. I zimu nɛnɛ di mu wa tum tum tagin digi a du Ju tim ta ni. 11Mu fu chɔk chiksɛ ta koo a tum tum tagin naa i zi di mu sou sɛria, mu saksɛu di mu namsi. Chenani ba fu fiksi min chen vɛ ya wuti, i wa kpak nyinbaan naa i zi kpa min a du ba nisa ni. Mu sumi hinu di i nyɛ i lanjimasi ta kpa min a la koor Siiza wati o di mu sɛria.”
12Fɛstus fun burgi o wa ba naa la suŋi un o di sɛria chen sɛm sɛma dɔŋ wati. Ba funɛ sɛm peti, o fun burgi Pɔɔl wati a ŋɔ un, “I sumi minu di mu nyɛ ba kpa hin a la koor Siiza wati o di i sɛria. Mu zi nyɛ ba kpa hin a la o watiu.”
Fɛstus Fun Ŋɔ Agripa Awa O Haan Ni Pɔɔl Wɛ
13Wuzu bilɛ gantɛl ni, koor naa ba yir Agripa awa o haan naa ba yir Bɛrnisi, fun wa Siizaria di ba zaami Fɛstus. 14Ba funɛ nyɛn doon tama, Fɛstus fun ŋɔ koor ti Pɔɔl wɛ. O fun ŋɔ, “Saha naa Filiks fun ya gɔbnati nyuhu tiin zen bar nɔ chen, o fun kpak baal naa ba yir Pɔɔl chen a tɔ un dɛ. 15Saha naa mu fun te la Jɛrusalɛm, Koosa dam kɔkɔɔrsi ta awa tɔhɔn ti nihɛɛti ta fun fiksi un mu suwachak ni a sumi min di mu na o galimsa. 16Mu fun ŋɔ ba di Roman tima wara di nar sɛria hali o wa na nyinbaan a kok o titi a li ba naa la fiksi un chen suwachak ni. 17Ba naa funɛ fiksi un fun gbaari min ni a wa bar nɔ, mu wa fun vusi chen yaali ni. Chɔɔsa funɛ wa pisi, mu fun la kani sɛria bar diili dɛ ti ni a ŋɔ ba kpa Pɔɔl a wa mu wati. 18Ju tim ta fun vaan chiŋi di ba fiksi un. Tum tagna naa ba fun ŋɔ min di o tumu chen, wa ya chenani mu funɛ lisi. 19Ba wa un yaa fun piinsa di amɔrɛ a li chenani Ju tim ta jɛɛmi Koosa awa baal naa funɛ sou wɛ. Ba fun ŋɔ di o sɔn ya Yesu. Pɔɔl ka fun ŋɔ di o wa bu sou, amaa Koosa funɛ lɛli unu a li o sou ni. 20Mu wa vaan zim chenani ba sɛm chen mun. Chendaha mu fun pɛɛsi Pɔɔl di yɛrɛ o lisi mu kpa un a la Jɛrusalɛm a la di o sɛria dooni. 21Pɔɔl fun vaan sumi min di mu nyɛ ba kpa un a la koor Siiza nuha tiina wati o di o sɛria. Mu fun la nɔɔni a ŋɔ mu lanjimasa ta ni di ba il un hali saha naa mu kaa wa tum un.”
22Fɛstus funɛ sɛm peti, Agripa fun ŋɔ un, “Mu daŋni n pu baal nɔ a nu chenani o zi sɛm.” Fɛstus fun ŋɔ un, “Mu chɛ zi nyɛ ba kpa un wau i nu o wati.”
23Chɔɔsa funɛ wa pisi, Agripa awa o haan, Bɛrnisi, lanjimasa nihɛɛ nyuhu tima, awa tɔhɔn ti nibin birige fun si lagmi a la zu bol zen. Zɛmɛ fun lagmi a lɔ boola a la gɔ di ba nyɛ Agripa awa o haan ti jirima. Ba maga funɛ wa gil chɛɛma, Festus fun ŋɔ ba kpa Pɔɔl a wa. 24Fɛstus fun ŋɔ, “Koor Agripa awa ba naa maga lagmi ya wati bar nɔ. Ma na baal nɔ chiŋɛ ya suwachak ni nan. Ju tima ba naa maga nyɛn bar nɔ awa Jɛrusalɛm ni daŋni mu na o galimsau a di o sou sɛria. Ba fɔuli di o ta bu nyɛn vusi. 25Mu zaamsɛ unu a na di o wa tum tum tagin digi. Chendaha mu wa koti a di o sou sɛria. O funɛ sumi minu di mu nyɛ ba kpa un a la koorsi ta nyuhu tiina Siiza wati o di o sɛria. Mu fun la nɔɔni a nyɛ o kaali. 26Mu zi sɔbi tɔnu a ŋɔ Siiza ni o wɛ, amaa mu si ha wa su chenani mu zi sɔbi. Chendaha mu kpa un wa ma maga wati zinan, chen ni i waa, koor Agripa, zi di o sɛriau a na wu digi a nyɛ min mu du mu tɔn ti ni. 27Mu wa lisi di o deŋliu wa mu tum Pɔɔl Room ni a vɛ sɔbi tɔn a biksi chenani o tumu a gbaari un.”
26Pɔɔl Fun Kok O Titi Agripa Suwachak Ni
1Agripa fun ŋɔ Pɔɔl ni, “I kpak nyinbaanu a zi kok i titi.” Pɔɔl fun viigi o nin a ŋɔ, 2“Koor Agripa, mu tuha sɔɔni di mu kok mu titi i suwachak ni a li chenani maga Ju tim ta fiksi min chen zinan ni. 3I zimu nɛnɛ chenani Ju tim ta nyɛn awa chenani ba yaa lagmi dɔŋ ni a sɛm ba amɔrɛ sɛma. N sumi hinu di i kpak kanyita a kinu mu wati.
4“Ju tim ta maga zim chenani mu fun nyɛn mu sɛmbiri pulum awa Jɛrusalɛm ni a li mu bichɛsi ni. 5Ba zimu di mu ya Farisi tim nidigirɛ a li o piili ni. Ba waa kpak si sɛm a jɛɛmi Koosa a kaali kinkin tima. Ju tima ba naa nyɛn bar nɔ daŋni, ba zi ŋɔ hinu di chenani mu sɛm chen ya wutirɛ. 6Koosa funɛ vɔu vɔwiu a nyɛ Ju tim ta nawaalsi ta ni saha digi a ŋɔ o zi wa lɛli nisitɛu a li ba sou ni. Mu kpak bambi bɛgimu a li chenani o fun sɛm ba chen ni. Chendaha i di mu sɛria zinan ni. 7Ya buuri nara fidalɛ ba naa maga yaa jɛɛmi Koosa, kpak bambi bɛgimu a li vɔwi ti ni. Koor Agripa, Ju tim ta fiksi minu i suwachak ni zinan, domi mu gbanko kpak bambi bɛgimnɛ un ni. 8Pɔɔl fun burgi a ŋɔ Ju tima ba naa funɛ chiŋi dooni, ‘Ma Ju tima, o bɔmu di ma se su di Koosa zi wa lɛli nisitɛu a li ba sou ni. Yɛrɛ o bɔm ma ni chen?’
9“O fun burgi a bu ŋɔ Agripa ni, ‘Mu fun lisi di mu zi kpak unu mu bambi ni kinkan di mu chɔk Yesu Nazarɛt nar sɔn. 10Koosa dam kɔkɔɔrsi ta funɛ nyɛ min kpok di mu kpaksi Koosa nara ba naa nyɛn Jɛrusalɛm ni, nidamata a tɔ ba dɛ. Ba funɛ di ba sou sɛria, mu gbanko fun la nɔɔni a nyɛ ba. 11Mu fun gba a go Ju tim ta bar lagmi dɛɛna a lɛrgi Koosa nara ba naa nyɛn dooni, diŋsa a kpaŋi mu titi di mu nyɛ ba bur a li Yesu nyinbaan tiŋi ni. Ba fun nyɛ mu paan si kinkan ka mu kaali tɔ bar bole di mu la nyɛ ba namsi dooni.’ ”
Pɔɔl Fun Ŋɔ Agripa Chenani O Si Su Yesu
12“Wuzu digi Koosa dam kɔkɔɔrsi ta fun sɔbi tɔn a nyɛ min di mu kpa la nyɛ Ju tima ba naa nyɛn Damaskus ni. Tɔn ti funɛ ŋɔ ba di ba suŋi min mu la kpaksi Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn dooni. 13Koor Agripa, nha funɛ wa tel sal baan nyuha, mu funɛ nyɛn nyinbaan ni a wa dugli Damaskus. Kundɔŋ fun vaan nyiksi a li buudaha ni a chaani du mu wa ba naa la val chen ni. O funɛ chaaniu a kaali nha. 14Ya maga fun chesi tɛɛnɛ ni. Mu fun nu ta ka o ŋɔ min a li Ju tim ta sɛm ni, ‘Sɔɔl, baŋnɛ ii namsi min chen ni? I nyɛ i titi dɛŋarɛ a chi nuwal naa yaa galimi a pa o kunyan chen.’ 15Mu fun pɛɛsi un, ‘Mu kunyana, anti ya hin?’ O fun ŋɔ min, ‘Min ya Yesu naa i namsi chen. 16Si a chiŋi. Mu wa i watiu di mu wa lisi hin i ya mu tumtumna. Mu daŋni i la ŋɔ nara niu chenani i wa min pu dɔŋa zinan awa kin nawara mu zi biksi hin. 17Mu zi tim hin ba naa vɛ ya Ju tima watiu a yisi hin a li ba wa Ju tim ta nisa ni. 18O chi ba naa vɛ ya Ju tima, ya nyulumwa a nyɛn birsi ni domi sintana dɔ ba. Mu zi nyɛ i la lisi ba a li birsi ti niu a lɛli ba se, chen ni Koosa zi wa dɔ bau. Waa la zi gil ba tum tagna a nyɛ ba a gbaari ba naa o fun lisi a nyɛ o titi ni chen, domi ba se su min.’ Mu kunyan ti fun sɛm chen peti a kaali.”
Pɔɔl Fun Ŋɔ Agripa Chenani O Mɔɔli Koosa Laaboor Weri
19“Koor Agripa, mu funɛ tiŋ naa li Koosa tɔhɔn ti ka mu na un a chi mu deesi, nɔ. 20Mu funɛ te biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ Damaskus tim ni a zi kaali Jɛrusalɛm awa Judia pulum awa ba naa vɛ ya Ju tima a la biksi doonma ni. Mu fun biksi ba di o lawa ba gil ba tum tagnau a bur tiŋ Koosa a tum tum were di ba biksi nara chenani ba tum. 21Mu biksi nɔ daha, Ju tim ta fun kpak min a li Koosa bar jɛɛmi dam ti ni a daŋni ba kpu min. 22Koosa la suŋi min saha maga. Chenani mu chiŋi i suwachak ni a li ba naa ya nibin birige awa ba naa vɛ ya nibin birige suwachak ni a kok mu titi nan, waa la suŋi min. Mosis awa Koosa witinsi ta fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni a biksi chenani nara zi wa ya naa Koosa vɔu di o zi wa tum wuzu digi chenu. Ba sɛma awa chenani mu sɛm ya kibɛgimnɛ. 23Ba funɛ sɔbiu a ŋɔ di nara wa kpu un, Koosa zi lɛli unu a li o sou ni, chen ni Ju tim ta awa ba naa vɛ ya Ju tima zi na nyinbaanu a gil ba tum tagna a bur a tiŋ un. Nan chi fitinne a chaani ba ni a li birsi ni.”
24Pɔɔl funɛ kok o titi chene, Fɛstus fun teŋ o nɔ a tɛsi a ŋɔ, “Pɔɔl, i zima kinkan nyɛ i zu galɛŋa.”
25Pɔɔl fun ŋɔ un, “Festus naa nara nyɛ jirima, mu wara zu galɛŋa. Mu kpak alaafɛu ka mu sɛma ya wuti.” 26Pɔɔl fun burgi a ŋɔ koor Agripa ni, “Koor Agripa, i zim chenani mu sɛm chen munu. Chendaha mu kpak bambi a sɛm hin. Nara fu zi ŋɔ hin kin nama wɛu, domi a wa funɛ sogli a ya. 27Koor Agripa, mu zim di i si su chenani Koosa witinsi ta fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni chenu.”
28Agripa fun ŋɔ un, “Mu lisi di sɛm tam nɔ i sɛm min nan i daŋni mu ya Yesu nitiŋirɛ.”
29Pɔɔl fun ŋɔ, “Mu na nyinbaan a sɛm sɛm tama koo sɛm damata, mu zi sumi Koosau di i wa ba naa maga nyɛn bar nɔ nan zi burgi Yesu nitiŋɛu a chi chenani mu ya Yesu nitiŋi, amaa mu wa zi sumi un di ba tɔ ma dɛ a chi chenani ba fun tɔ min dɛ chen.”
30Doone Agripa awa o haan, Bɛrnisi, awa Fɛstus fun si li. Ba funɛ li peti chene ka nara tima maga pisi. 31Nibin birige nara batora ta funɛ li sal, ba fun ŋɔ dɔŋ ni, “Pɔɔl ha wa tum tum tagin naa la zi nyɛ ba tɔ un dɛ koo a di o sou sɛria.” 32Agripa fun ŋɔ Fɛstus ni, “O fu vɛ sumi hin di i nyɛ ba kpa un la koorsi ta nyuhu tiina Siiza wati o di un sɛria, i fu zi nyɛ o lau.”
27Pɔɔl Fun La Zu Arŋa A Kaali Room
1Saha fun wa tel di ba kpa Pɔɔl kila Itali pulum doonani koorsi ta nyuhu tiina Siiza nyɛn. Lanjimasa nihɛɛ digi funɛ nyɛn doon ba yir un Julius. Koor Siiza fun kpa o titi sɔn a du Julius lanjimasa puk ti. Ba fun kpa Pɔɔl awa ba naa ba tɔ ba dɛ bɔnɛ a du Julius nin ni. 2Ya fun la zu arŋa naa la daŋni o si a la Azia pulum ni nɔ a kaali. O funɛ li tɔhɔn naa ba yir Adramitiumnɛ. Baal naa ba funɛ yir Aristakus funɛ gbaari ya ni. O funɛ li Tɛsalɔnika naa nyɛn Masɛdonia pulum nɛɛ. 3Chɔɔsa funɛ wa pisi, ya fun la tel Saidɔn. Julius funɛ ya nibin werire Pɔɔl wati a nyɛ un nyinbaan di o gil arŋ ti a la zaami o chɛna, chen ni ba zi nyɛ un kin nawara o daŋniu. 4Pɔɔl fun bur wa zu arŋ ti ka ya burgi a kaali. Peha funɛ mo ya suwachak ni, ya fun val Saiprus pulum ni nɔ a la doonani pehe ti vɛ vali. 5Ya fun val la li ni naa chɔ gbampulim ni a la tel Sailisia pulum awa Pamfilia pulum ni nɔ a la li tɔhɔn naa ba yir Maira a li Lisia pulum ni. 6Doonee lanjimasa nihɛɛ ti fun na arŋa a li Alɛzandria ni ka o saksi di o la Itali pulum. O fun bur la zu arŋa naa kpa ya li Siizaria a wa lisi ya a bur du arŋ digi ni.
7Ya fun li dooni a val tama wuzu bilɛ, domi pehe ti wa funɛ suŋi ya. Chendaha o funɛ bɔm ya niu di ya la dugli tɔhɔn naa ba yir Sinidus. Ya wa fun bu koti a la suwachak tama a burgi a la gali Krit pulum zuuli bar digi doonani ba yir Salmone. 8Ya fun val a la dugli ni nɔ ka o fun bɔm ya ni di ya tel doonani ba yir, bar hiisi weri. O wa tɔhɔn naa ba yir Lasɛa chen, wa bol dɔŋ ni.
9Ya fun nyɛn dooni a vusi. Ju tim ta wuzu zen funɛ wa tel di Koosa dam kɔkɔɔrsi ta yaa fun kɔɔri kɔɔra a nyɛ Koosa ni, chen ni o zi gil ba tum tagnau a nyɛ ba, chen fun wa tagin ni di nibinsa kival ni ti ni. Pɔɔl fun tɛ niduse nin a ŋɔ ba, 10“Mu nivalɛ dɔŋtima, mu zimu di ya chiŋɛ bar nɔ aa la, o zi tagini ya niu. Bun nawara arŋ ti chuŋi chen zi wa chɔku ka ya bɔnɛ siti.” 11Lanjimasa nihɛɛ ti wa la nɔɔni chenani o sɛm chen ni. O ka fun la nɔɔni chenani niduse ta nihɛɛ awa arŋ ti tiina sɛm. Ba funɛ daŋni ba li dooni a la. 12Fufuk saha funɛ dugliu. Doonani arŋ ti fun chiŋi chen wa fun wer di fufuk saha wa pu un dooni. Niduse ta nidamata funɛ daŋni ba li doon a kpaŋi a tel tɔhɔn naa ba yir Finiks chen. O funɛ chem nha bar chelire. Doon funɛ ya bar weri di arŋsa chem fufuk saha.
Chenani Peha Fun Teŋ Ni Kinkan A Du Pɔɔl Ni
13Wuzu digi peha naa vɛ kpoki fun ya a li pul mun. Niduse ta fun lisi di ba si awa arŋ ti ni a la a lisi lugɛ yuga naa kpak arŋ ti o vɛ laali a li ni ti ni. Ya fun si dooni a val a dugli Krit pulum ni nɔ. 14Ya funɛ la chene, pe kpok kinkan fun vaan si a ya ni ti nɔ chemchem ni. Niduse ta yir chen pehe ti, ‘nha bar yɛli ningal peha’. 15O funɛ mo arŋ ti a teŋ ni ti kinkan. Niduse ta fun luk a ku chenani ba zi ya o deŋli. Pehe ti fun nyɛ arŋ ti la doonani ba vɛ daŋni o laali. 16Ya fun la gali pulum we naa ni go chen ya nindil ni ka pehe ti fun baligi a bu si. Ba funɛ yir dooni Kɔdɔ. O funɛ bɔmu kinkan ya wati ka ya kpak arŋ we naa kizen ti lɛrgi chen. 17Ya fun lisi un a nyɛ o zɔŋ arŋ zen ti buudaha ni a kpa ŋmɛnsa a vɔu a a go a mari arŋ zen ti, chen ni ni naa pehe ti teŋ wa zi chɔk un. Hansura fun kpak niduse ta di arŋ ti zi la fir hɛchɛ naa duglɛ Libia pulum ni nɔ niu. Ba fun pur gata naa yaa suŋi arŋ ti o val kinkan chen, chen ni arŋ ti wa zi val kinkan. 18Pe kpok naa funɛ teŋ ni ti kinkan chen fun ya hali dusum maga. Chɔɔsa funɛ wa pisi, niduse ta fun luksi bun ta bɔnɛ a yo du ni ti ni. 19Chɔɔsa fun bu wa pisi, ba fun pirigi kin nawara suŋi arŋ ti o la chen, bɔnɛ a du ni ti ni. 20Pe kpok ti funɛ ya chene wuzu damata. Dobaala fun tɔ buudaha ya vɛ na nha koo wula. Ya lɔk fun wa li peti, ya maga funɛ lisi di ya kaa ya sitiu.
21Nandigi wa fun koti a ya diwe a di a vusi. Chen saha ti Pɔɔl fun si chiŋi ya maga suwachak ni a ŋɔ, “Mu dɔŋtima, ma fu nu mu wati a nyɛn Krit pulum ni, ma fu wa zi namsi nan a nyuksi ma kin ta maga. 22Mu sumi mau di ma kpak ma bambe. Arŋ ti zi wa chɔku, amaa nandigi wa zi wa sou. 23Dusum ti Koosa naa dɔ min awa naa mu jɛɛmi, fun tum o malaikasi ta digi o wa ŋɔ min, 24‘Pɔɔl, ta ɔmi. Koosa zi nyɛ i la koorsi ta nyuhu tiina Siiza watiu o di i sɛria. O ya niweri daha, o wa zi nyɛ hin koo ba naa wa hin lagmi nyɛn nan nidigi sou.’ 25Mu dɔŋtima, chendaha mu ŋɔ ma di ma kpak ma bambe. Mu si su di Koosa zi tum chenani o ŋɔ minu. 26O wa zi vusi ka pehe ti kizak ya a la li pulum naa ni go chen nɔ.”
27Pe kpok naa funɛ teŋ ni naa ba yir Mɛditɛrɛnian, kinkan funɛ yau wuzu fidanaasi. Dusum ti tɔhɛɛsa, niduse ta fun lisi di arŋ ti wa dugli ni nɔu. 28Ba fun kpa ŋmɛn a vɔu kiyuk a kpa un du ni ti ni o tu kaali ni mun. Ba fun wa lisi un a zaamsi a na di ni ti luŋluŋ ya naŋgere kɔk di fumlɛwa. A fun ya tama, ba bukoo kpa kiyuk ti a du ni ti ni. Ba fun bu lisi un a zaamsi a na di ni ti luŋluŋ ti ya naŋgere fumdiktore. 29Hansura fun kpak niduse ta di arŋ ti zi la mo gbɛntɛlau. Ba fun kpa lugɛ yuga a naa yaa nyɛ arŋ ti chiŋi, a banaasi a kaali arŋ ti gantɛl a la du ni ti ni a tu kaali ni mun a funɛ pɔ di chɔɔsa pisi. 30Doone ba fun kpa arŋ we ti a wa mari arŋ zen ti chakpal ni ti ni di ba zu a ŋɔ di ba kaa la zer lugɛ yuk kinkin tawa a la du ni ti ni arŋ ti suwachak ni. 31Pɔɔl funɛ na ka niduse tima daŋni ba gil arŋ ti ta a ta bu bur laali, o fun ŋɔ lanjimasi ta awa ba nihɛɛ ti ni, “Ma ta nyɛ niduse tima kaali a ka ya. Ba kaalɛɛ, ya maga zi sitiu.” 32Lanjimasa nihɛɛ ti fun ŋɔ o lanjimasi ta ni ba teŋsi ŋmɛnsa a naa vɔu arŋ we ti a mari arŋ zen ti chakpal ni a waligi dɔŋ ni.
33Chɔɔsa funɛ wa pisi a wa, Pɔɔl fun sumi ba maga di ba di diwe. O fun ŋɔ ba, “Ma namsi kinkanu a ha vɛ di kundɔŋ wuzu fidanaasi. 34Mu sumi mau di ma di diwe, chen di arŋ ti wa chɔk, ya zi kotiu a li awa ya miisi ni. Mu si su di ya nidigi wa zi huusi.” 35Pɔɔl funɛ sɛm peti, o fun zer boroboro a sumi Koosa a du a chɔk se. 36Nan funɛ kpami kinkin tima ba gbanko di diwe. 37Ya naa funɛ lagmi dɔŋ ni a nyɛn arŋ ti tuhu ni a gba chen, funɛ ya nara kɔksa lɛ di fumnɔpɛ danɔrawa. 38Ya maga funɛ di puŋ, niduse ta fun luksi bun nawara kaɛɛ a ya mɛ chen a du ni ti ni, ka arŋ ti fuŋsi a zɔŋ ni daha ni.
Pɔɔl Arŋ Zuuli Fun Mo Ni Nɔ A Chɔk
39Chɔɔsa funɛ wa pisi peti, ya maga fun koti a na jibaŋ, amaa niduse ta wa fun zim doonani ya nyɛn. Ba fun na ni ti nazaŋa ka hɛchɛ kinkan nyɛn dooni. Ba fun lisi di ba zi nyɛ arŋ ti val hɛchɛ ti dahau dooni. 40Lugɛ yuga a naa yaa nyɛ arŋ ti chiŋi, ha funɛ vɛɛn vɔti arŋ tiu. Niduse ta fun la teŋsi lugɛ yuga ŋmɛnsi ta a ta a pur kinkin naa yaa nyɛ arŋ ti deŋli aa val. Ba fun kpa gata naa la suŋi arŋ ti o val kinkan a tɛ buudaha pehe ti mo un a la dugli ni ti nɔ. 41Ba funɛ nyɛn ni ti ni a la chene, arŋ ti fun vaan la zini hɛchɛ a li ni ti ni. Arŋ ti suwachak fun la kak ka ni naa pehe ti teŋ kinkan chen funɛ mo arŋ ti mun o kpɛligi.
42Lanjimasi ta fun lisi di ba kpu ba naa maga ba il chen, chen ni ba wa zi la tu ni ti a di a chɔ kaali. 43Lanjimasi ta nihɛɛ ti wa fun nyɛ lanjimasi ta kpu ba, domi o wa funɛ daŋni Pɔɔl sou. O fun purigi ya maga chen bilɛ. O fun ŋɔ ba naa zim ni diili chen ba te tu ni ti a di a la zini jibaŋ, 44a ka fun ŋɔ ba naa vɛ zim ni diili chen ba tu ni ti a kpaksi arŋ kpɛligi ta a kpa ba a la tel jibaŋ ti. Ya maga fun ya chen a fosi ni ti ni.
28Chenani Mɔltɔ Tima Fun Suŋi Pɔɔl Awa O Dɔŋtima
1Ba naa funɛ nyɛn doon ka ni ti go ba chen, fun ŋɔ ya di doon sɔn ya Mɔltɔ. 2Ba funɛ ya nibin werewa ya wati a la ya a du. Doon funɛ mi ka wa nyɛn. Chendaha ba fun biksi din di ya weeri. 3Pɔɔl funɛ lagmi daasa a du din ti ni chene, dum fun li dooni a gasi o nin. Din ti nunum funɛ nyɛ dum ti li. 4Ba naa funɛ nyɛn pulum ti ni fun na dum ti ka o gasi Pɔɔl nin ti. Ba fun ŋɔ dɔŋ ni, “Baal nɔ funɛ kpu nandigirɛ. Hali ni ti vɛ di un chen, amaa lalaknɔwa o na o nyɔɔra a zi sou.” 5Pɔɔl fun misi dum ti o chel din ti ni, ka o vɛ ya un wu digi. 6Ba funɛ nyini un a la pɔ di o fɔɔsi a chel tɛɛnɛ ni a sou. Ba fun nyini a vusi a na di wu digi wa ya un. Ba fun chɛrgi ba bambe a li chenani ba fun te ŋɔ di o kpu nandigirɛ chen a ŋɔ di Koosa funɛ kok un.
7Ya wa pulum ti koor bar nyɛni wa fun bol dɔŋ ni. O sɔn funɛ ya Publius. O fun la ya a du ya nyɛn o wati wuzu butora. 8Kabilima funɛ kpak Publius nyana ka o chaari a chɔ o kichɔɔli ni. Pɔɔl fun nu o wichɔɔrti ti wɛ a fun la zu o dɛ chɔɔli ti a sumi Koosa a nyɛ un a kpa o nisa a sak un ni a tiibi un. 9Chenani o fun tum chen laaboora mɔɔli pulum naa ni go chen maga. Ba naa maga funɛ wi a nyɛn dooni fun wa Pɔɔl wati o tiibi ba. 10Ba fun kpa papaha damata a nyɛ ya. Ya funɛ saksi di ya li pulum ti ni pɛnsa tora gantɛl ni, ba fun kpa ya papaha a gbaari kin nawara ya daŋni ya kpa li ya val ti ni.
Pɔɔl Fun La Tel Room
11Alɛzandria tima arŋa funɛ nyɛn doone fufuk saha ti. Ba funɛ yir un, ‘vursa a naa ya leusisa’. Ya fun la zu un a kaali. 12Ya fun la tel tɔhɔn naa ba yir Sirakus a nyɛn dooni wuzu butora. 13Wuzu butora ta gantɛl nɛɛ, ya fun li dooni a kaali tɔhɔn naa ba yir Rɛjium a li Itali pulum ni. Chɔɔsa funɛ wa pisi, peha fun ya a li pul mun ni ka ya li dooni. Wuzu bilɛ gantɛl ni ya fun la tel tɔhɔn naa ba yir Puteoli, a li arŋ ti ni dooni. 14Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn dooni, fun nyɛ ya wa nyɛn ba wati. Wuzu bunɔpɛ gantɛl ni, ya fun li dooni a kaali Room. 15Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn dooni, fun val nyinbaan ziŋi a wa chem ya. Bɔnɛ fun chem ya a li yawa naa ba yir Apius. Ba wa ya fun val tama ka ba naa tiŋ ba gantɛl a wa chen, fun chem ya a li hɔɔra bar chɔɔli damsi butora. Pɔɔl funɛ na ba chen, o kpami un o zaami Koosa chen daha.
Chenani Pɔɔl Fun Na Room Ni
16Ya funɛ la tel Room, ba fun nyɛ Pɔɔl nyɛn o duŋduŋ ka lanjima il un.
17Wuzu butora gantɛl, o fun yir Ju tima ba naa nyɛn dooni, nihɛɛta ba lagmi a wa o wati. O fun ŋɔ ba, “Mu niinbisa, mu wa fun tum tum tagin a du ya walɛ ni. Mu ka wa fun vɛɛn biksi nara di ba ta bu tiŋ ya nawaalsi ta nyinbaan. Hali nan daha, ba fun kpak min a tɔ dɛ a li Jɛrusalɛm ni a kpa min a du Roman tim nisa ni. 18Ba fun di mu sɛria a na di mu wa ya wi naa la zi nyɛ mu sou a la daŋni ba lisi min. 19Ya walɛ ta wa funɛ daŋni ba lisi min a fun namsi min di mu la sumi gɔbnati nyuhu tiin nihɛɛ naa nyɛn dooni, di o kpa min la nyɛ koorsi ta nyuhu tiina Siiza ni o di mu sɛria. Mu wa wa bar nɔ di mu wa fiksi bau. Ba funɛ muksi minu. Chendaha mu wa. 20Ya Ju tima kpak bambi bɛgimu di Koosa zi tum naa o fun vɔu di o tumu ba wati wuzu digi. Roman tim ta funɛ kpa zɔgliu a vɔu mu nisa a nyɛ lanjima nɔ il min domi naa ya nara kpak bambi bɛgim a nyɛ chen daha. Chendaha mu yir ma di ma wa min na dɔŋa.”
21Ju tima ba naa funɛ nyɛn Room ni, fun ŋɔ un, “Ya niinbisa ba naa nyɛn Judia pulum ni, digi wa to a sɔbi i wɛ a du tɔn ni a nyɛ ya. Nandigi wa gba a li dooni a wa ŋɔ ya i laaboora koo a chɔk i sɔn ya wati. 22Ya zimu di ba naa nyɛn bawu maga ni ka ba sɛm sɛm tagna a du ba naa wa hin la tum tum ni. Chendaha ya daŋni ya nu chenani i lisi.”
23Ba fun la nɔɔni di ba wa Pɔɔl zi bu lagmiu. A wuzu ti fun wa tel, ba fun i a gbaari a wa doonani o nyɛn chen. A piili chɔɔsa hali nha wa chel, o fun biksi ba di saha naa Koosa zi wa dɔ nara telu mun. O fun karimi Koosa sɛm tɔn ti bar digi a li chiksɛ naa o fun lisi a nyɛ Mosis ni chen awa sɛm naa Koosa witinsi ta fun sɔbi di o biksi ba chenani o fun ŋɔ Yesu wɛ chen ya wutirɛ. 24Ba bɔnɛ fun nyɛ ba se su o biksi ti. Ba bɔnɛ ka wa fun nyɛ ba se su un. 25Pɔɔl sɛm ta fun nyɛ Ju tim ta di dɔŋa wa amɔrɛ ka ba funɛ daŋni ba la, amaa Pɔɔl funɛ nyɛ ba chiŋiu o sɛm ba sɛm tama a gbaari. O funɛ ŋɔ bau, “Koosa siim weri ti fun nyɛ Koosa witiina Azaaya sɛm wuti sɛma a nyɛ ma nawaalsi ta ni saha digi. 26O fun sɛm di Koosa ŋɔ un,
‘La ŋɔ Ju tim ta ni,
ba kpak seu a vɛ naali.
Mu ŋɔ bau, ba ka wa zim mu sɛm ta mun.
27Nara nama bambe situ.
Ba tɔ ba diŋsiwa awa ba se gbanko.
O vɛ ya chen, ba bambe fu zi lisiu ka ba nu mu sɛm ta a koti a na.
Ba bambe zi chɛrgiu,
chen ni mu gil ba tum tagna a nyɛ ba.’ ”
28Pɔɔl fun bukoo ŋɔ ba, “Mu daŋni ma zimu di ba naa vɛ ya Ju tima na nyinbaanu di ba nu Koosa laaboor weri ti di o daŋni o yisi bau a li ba tum tagna ni ba tiŋ un. Ba nidamata zi nu unu.” (( 29Pɔɔl funɛ sɛm chen Ju tim ta funɛ di dɔŋa wa amɔrɛ a ta.))
30Pɔɔl fun la nyɛn nandigi dam ni a la bɔ un dam ti nyuhu ni bunsa lɛ. O fun la ba naa maga wa di ba zaami un a du. 31O fun kpak bambi a biksi ba di saha naa Koosa kaa wa dɔ nara chen telu awa ya kunyana Yesu Kristo wɛ. Nandigi wa fun to a tɔ un nyinbaan di o ta sɛmi.