KƆRINT TE TEL TIMA TƆN
11Mu waa, Pɔɔl, awa ya niinbe Sɔstenis zaami mau. O funɛ sɔɔni Koosa tuhau o fun nyɛ mu ya Yesu Kristo nitumi.
2Min la sɔbi tɔn nɔ, a nyɛ Koosa nitiŋɛ ba naa nyɛn Kɔrint ni. Domi ma wa Yesu Kristo ya nibɛgimnɛ, lalaknɔ Koosa dɔ ma. Koosa titi funɛ yir ma di ma wa o wati a wa burgi o bisa. O gbanko funɛ yir ba naa nyɛn bawu maga ni a sumi un di o yisi ba a li ba tum tagna ni. Yesu ya ya kunyana awa ba kunyana.
3Ya kunyan Koosa awa ya kunyan Yesu Kristo zi suŋi mau aa nyɛ ma bara sɔɔna.
Koosa Funɛ Kpa O Siim Weri Papaha Maga A Nyɛ Ya
4Mu pɛgi Koosa saha maga ma daha. Waa la suŋi ma di ma tiŋ un Yesu Kristo daha. 5Ma wa un ya nibɛgimnɛ. Chendaha Koosa fun kpa o siim weri papaha a nyɛ ma, chen ni ma koti a sɛm nɛnɛ aa zim nɛnɛ. 6Chenani ma fun nu Yesu Kristo wɛ chen zu ma bambe niu nɛnɛ, 7domi Koosa funɛ kpa o siim weri ti papaha maga a nyɛ ma, a biksi di ma funɛ la unu. Maa pɔ ya kunyan Yesu Kristo bur waali. 8Waa la zi kpa o kpok a nyɛ ma maa tiŋ un nɛnɛ, chen ni o wa bur wa, o wa zi bu na ma galimsa. 9Koosa ya wuti tiina. O funɛ yir ma chen di o nyɛ ma wa o be Yesu Kristo ya chɛnsiwa.
Ma Titi Burgi Aa Di Dɔŋa Wa Amɔrɛ
10Mu niinbisa, mu sumi mau ya kunyan Yesu Kristo sɔn daha ma maga kiya nɔ bɛgim. Ma ta waligi ma titi, chen ni ma sɛma awa ma lise ni ma zi kpak nɔ bɛgimu. 11Mu niinbisa, haan naa ba yir Kloi chen, walɛ wau a wa ŋɔ min di ma titi burgi aa di dɔŋa wa amɔrɛ. 12Ma amɔrɛ ti biksi di ma wa tiŋ nyinbaan bɛgim. Ma bɔnɛ ŋɔ di maa tiŋ Pɔɔllɛ, bɔnɛ Apɔlɔs, bɔnɛ Sifas, bɔnɛ ka ŋɔ di maa tiŋ Kristore. 13Ma na, ma purigi Kristo tiu. Minnɛ ba fun kpaasi a mari daakakli ti a nyɛ ma chenn? Ba funɛ chaksi ma wa ni nɛ di ma tiŋ minnɛɛ?
14Mu funɛ nyɛn ma wati, mu fun chaksi Krispus awa Gaiyus duŋduŋnɛ, 15chen ni ma nidigi wa kiŋɔ di mu chaksi unu ka o tiŋ min. 16Mu gbanko funɛ chaksi Stɛfanas awa o dam walɛ magau. Mu wa lisi di mu funɛ chaksi nandigi a gbaariu. 17Kristo wa fun tum min di mu wa chaksi narawa. O funɛ tum minu di mu wa biksi Koosa laaboor weri ti a nyɛ nara maga ni. O wara daŋni mu sɛm nibinsa zimarɛ. Mu kpa chen a biksi Yesu daakakli ti siwi wɛ, chen zi tɔ o daakakli siwi ti kpoku.
Yesu Kristo Ya Koosa Kpok Awa O Zima
18Ba naa vɛ Koosa laaboor weri ti Yesu daakakli ti siwi ti wɛ, o wa kpak nyuha ba wati. Ba naa la ya chen tiŋ din dam nyinbaannɛ, amaa ya naa vɛ nyuksi aa tiŋ Koosa, Yesu daakakli ti siwi ti ya Koosa kpok naa o kpa nyɛ ya. 19Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni di o ŋɔ,
“Mu zi nyɛ nibin nɛɛgɛ zima wa ya yɔriu.”
20Ba naa la tiŋ tɛɛnɛ nɔ tim maga zima, ba wa zim Koosa. Koosa nyɛ tɛɛnɛ nɔ tim maga zima ti ya yɔriu.
21Ba zima ti wa nyɛ ba zim Koosa. Koosa nyɛ chen ya a li o zimi ni. Amaa o funɛ ŋɔ o zi la ba naa se su o laaboor weri tiu ka ya kpa un a biksi nara chen. Ba naa la tiŋ nibinsa zima ti lisiu di o laaboor weri ti ya yɔrirɛ. 22Ju tim ta daŋni ya la biksi ba alaazibu wɛ, ka Girik tima daŋni ya la biksi ba zima ti. 23Amaa ya wa la biksi ba Yesu daakakli ti siwi ti wɛ duŋduŋ. Chen ya tuzɔgrɛ Ju tim ta wati, a vɛɛn ya yɔri a li ba naa maga vɛ ya Ju tim wati. 24Amaa Ju tim ta maga awa Girik tima ba naa maga Koosa fun yir di ba wa o wati, Kristo ya Koosa kpok ti awa o zima ti ba wati. 25Koosa zima naa nibinsa lisi di o ya yɔrirɛ kaali ba zima ti kinkan. Koosa kpok naa nibinsa lisi di o wa kpok kaali ba kpok kinkan.
26Mu niinbisa, Koosa funɛ yir ma di ma wa o wati, ma lisi chenani ma fun du. Ma nara tama funɛ ya nibin nɛɛgɛ a li tɛɛnɛ nɔ tim maga se ni. Tam ka fun ya nibin zene tɛɛnɛ nɔ tim maga se ni. Tam ka ya nibin zene bisa. 27Koosa tutɔ nɛɛ o fun lisi ba naa nibinsa yir womna di ba filimi nibin nɛɛgɛ ta, a lisi ba naa nara funɛ ŋɔ di ba wa kpak kpok di ba filimi ba naa kpak kpok. 28O fun lisi nibinsa ba naa tɛɛnɛ nɔ tim maga zɛɛmi awa ba naa ba ŋɔ di ba ya yɔrirɛ, chen ni o zi wa ta kin nawara tɛɛnɛ nɔ tim maga ŋɔ di a ya kibirigewa yɔri. 29Chendaha nibine wa to a la zi koti a nyɛ o titi jirima Koosa wati, 30amaa Koosa funɛ nyɛ ma wa Yesu Kristo ya nibɛgim, a nyɛ o zima ti ya ya zima. Kristo daha, Koosa wa zi bu na ya galimsa o suwachak ni. Waa dɔ ya a fun la ya nyuuna a nyɛ ya. 31Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
“Ma ta nyɛ ma titi jirima.
Ma ka nyɛ Koosa jirima.”
2Yesu Kristo Fun Sou O Daakakli Ni Ya Daha
1Mu niinbisa, mu funɛ wa ma wati a sɛm Koosa sɛma a naa funɛ sogli ma wati, mu wa fun kpak nɔ lɛma awa nibinsa zima ti a biksi ma. 2Mu funɛ daŋni mu sɛm mau a li Yesu Kristo siwi daakakli ti daha ni duŋduŋnɛ. 3Mu funɛ nyɛn ma wati, mu wa fun kpok. Mu funɛ a ɔmu kinkan, ka mu bara vɛɛn a jigiri. 4Biksi ti maga mu fun biksi ma, o wa fun tiŋ nibinsa zimirɛ di o ya ma lɛmlɛm, amaa Koosa siim weri ti funɛ ya mu sɛm ta sɛhɛra a nyɛ a kpak kpok. 5O wa fun ya nibinsa zimarɛ nyɛ ma se su Yesu. Koosa kpok ti ka funɛ nyɛ ma se su un.
Koosa Siim Weri La Biksi Ya Koosa Zima Wɛ
6Mu yaa vɛɛn a sɛmu zima sɛmau a nyɛ ba naa la tiŋ Koosa ni nɛnɛ. O wa ya tɛɛnɛ nɔ tim maga zimarɛ akoo nibin zene zima mu sɛm a nyɛ ba. A nama ya yɔrirɛ a la zi vɛ vusi. 7Ya ka biksi ma Koosa zima ti wɛwa. O funɛ te lisi unu ya jirima daha a zi naami tɛɛnɛ nɔ maga. Hali saha nɔ Koosa ha vɛɛna sogli unu a li nibinsi ni. 8Ba naa maga dɔ tɛɛnɛ nɔ maga wa fun zim zima nɔ wɛ. Ba fu zimɛɛ, ba fu wa zi kpu ya kunyan ti o daakakli ti ni. 9Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
“Koosa funɛ kpa wu werewa a chiksi ba naa la daŋni un.
Nibinsa se ha wa na a,
akoo nibinsa diŋsa ha wa nu a wɛ.
Nibinsa wa lisi di o zi wa ya chenu.”
10Amaa lalaknɔ Koosa funɛ nyɛ o siim weri ti biksi ya kin nama wɛ. O siim weri ti nyini kina maga a zim Koosa wu sogle gbanko. 11Nibine siima zim o titi tuha lisi. Koosa siim weri ti duŋduŋ zim Koosa tuha lisi gbanko. 12Ya wara tiŋ nibinsa zimirɛ. Koosa funɛ zer o siim weri ti a du ya bambe ni, chen ni ya zi kotiu a zim o siim weri papaha naa o fun kpa nyɛ ya.
13Ya wara sɛm sɛma a li nibinsa zima ti ni. Koosa siim weri ti la biksi ya chenani ya zi sɛm. O sɛmwa ya kpa la biksi ma. 14Nibine naa vɛ kpak siim weri ti o nyɛn un ni, o vɛ Koosa siim weri ti kinawa. A ya yɔrirɛ o wati ka o vɛ zim a muna. 15Koosa siim weri ti nyɛn nibine ni, waa la zi koti a zim kina maga nyinbaan. Koosa siim weri ti ka vɛ nyɛn nibine ni, o wa kikoti a zim naa kpak Koosa siim weri ti. 16Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a pɛɛsi,
“Anti zim chenani Koosa lisi du?
Anti fun biksi un kundɔŋ?”
Amaa ya kpak Kristo lisiu.
3Apɔlɔs Awa Min Ya Koosa Tumtumsa
1Mu niinbisa, mu wa fun koti a biksi ma a chi chenani mu funɛ biksi ba naa tiŋ Koosa siim weri ti nɛnɛ. O chi maa tiŋ tɛɛnɛ nɔ tim maga nyinbaannɛ. Chendaha mu sɛm ma a chi bichɛsa ba naa nyɛ ba se su Yesu. 2O funɛ chi illɛ mu kpa aa dɛɛsi ma domi ma ha wa mak ku diili. Ma ha wa mak ku diili, 3domi ma ha vɛɛna tiŋu a chi tɛɛnɛ nɔ tim maga. Chenani maa di handɔta awa dɔŋa a la di amɔrɛ wa dɔŋ ni biksi di ma wara tiŋ Koosa siim weri ti nyinbaan. Ma ka tiŋ tɛɛnɛ nɔ tim maga nyinbaannɛ. 4Ma bɔnɛ sɛm di ma tiŋ Pɔɔllɛ, bɔnɛ ka ŋɔ di ma tiŋ Apɔlɔsrɛ. Chenani ma ya chen biksi ma tuma.
5Apɔlɔs wa Pɔɔl ya nibin zenewa maa tiŋ baa? Aai. Ya waa ya Koosa tumtumsa a nyɛ ma nyinbaan di ma se su un. Waa funɛ nyɛ ya nara balɛ na tuma yaa tum. 6O chi mu waa, Pɔɔl, funɛ te wa chɔɔsi bugil. Doone Apɔlɔs ka yaa kpa ni a wa du, amaa Koosa duŋduŋ nyɛ bugil ti nyu a la zini. 7Naa chɔɔsɛ awa naa la du ni, ba wa ya kundɔŋ, amaa Koosa duŋduŋ nyɛ bugil ti zini. 8Naa chɔɔse awa naa la du ni, ba maga ya nibɛgimnɛ. Koosa la zi bɔ ba ba chim. 9Chenani Koosa dɔ ya chen, nyɛ ya wa un tum tuma. Waa dɔ ma gbanko.
Ma chi o ŋmaharɛ oo kɔɔri, a chi o dɛ oo sa. 10Koosa nyɛ min o kpok ti mu ya tɛsal weri a baŋ o dɛ ti sɛchik a nyɛ un. Nandigi wa wa sa zɔŋ o daha. Ba naa maga sa Koosa dɛɛna, ba doso a ya tɛsal were. 11Koosa piin nyɛ Yesu Kristo ya o dɛ ti sɛchik. Nandigi wa to a zi koti a ya dɛ ti sɛchik ti see Yesu duŋduŋ. 12Bɔnɛ kpa salma awa aniita wa buŋkula were a naa kpak malɛ kinkan, a wa sa zɔŋ dɛ ti sɛchik ti ni. Bɔnɛ ka kpa daasa awa kɔsa awa kɔlɛ a wa sa zɔŋ dɛ ti sɛchik ti ni. 13Saha naa Kristo wa bur wa, o zi wa kpa dinu a zaamsi chenani nara maga tuma duu. Chen la zi wa biksi a kiwere koo a wa wer. 14Din ti wa bu kaa vɛ koti a chɔk nar tuma, Koosa zi wa bɔ tum nawara o fun tumu. 15Amaa din ti wa di o tum ta, o wa zi na bɔta. Koosa zi wa yisi unu, amaa o zi wa chi nibine naa ba lisi un o dɛ ni ka din di o kina maga chenu.
16Ma wa zim di ma tusa ya Koosa bar nyɛnirɛɛ? O siim weri ti nyɛn ma niu. 17Nibine naa la chɔk Koosa bar nyɛni ti, Koosa zi chɔk o gbankou, domi o bar nyɛni ti ya bar birigirɛ o wati. Ma titi tusa ya Koosa bar nyɛnirɛ.
18Ma ta nyɛ nandigi wa mur o titi. O lisi di o kpak tɛɛnɛ nɔ tim maga zima, o kpa o zima ti a yo ta ka burgi wom, chen ni o zi kpak Koosa zimau. 19Tɛɛnɛ nɔ tim maga zima ti ya yɔrirɛ Koosa wati. Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
“O wa nyaŋi ba naa yaa kpa tɛɛnɛ nɔ tim maga zima ti aa tum tum tagna.”
20Ba funɛ vɛɛn sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
“Koosa zim di tɛɛnɛ nɔ tim maga zima ti lisi ya yɔrirɛ.”
21Adaha ma ta daŋni sɔn domi chenani tɛɛnɛ nɔ tim maga zima ti zi koti yau. Ma kpak kina magau. 22Pɔɔl, Apɔlɔs, Pita, tɛɛnɛ nɔ maga, miisa awa sou, a naa maga nyɛn lalaknɔ awa a naa vɛɛn kaa wa, ma kpak a magau. 23Yesu Kristo dɔ ma, ka Koosa ka dɔ Kristo.
4Ya Naa Ya Koosa Nitumɛ Tiŋ Gantɛl
1O weru di ma la yir ya Yesu tumtumsi chen. Koosa funɛ kpa o wu sogle a du ya nisa ni. Ya ka kpa a aa biksi nara. 2Tumtum naa la tum nɛnɛ a nyɛ o kunyan ni, chen weru. O kunyan ti zi wa ŋɔ di o ya wuti tiinnɛ. 3Mu bak wa to chenani ma wa nibinsa sɛm mu wɛ a la di min sɛria. Mu gbannɛ wa zi di mu titi sɛria. 4Hali mu ŋɔ di mu tuha chaanu di mu funɛ tum nɛnɛu, chen wa zi biksi di mu zi wa liu. Kristo ya naa la zi wa di min sɛria. 5Ma ta di sɛria ti lalaknɔ. Ma nyɛ Yesu wa bur wa. O wa wa, o zi kpa nibinsa wu sogle a li gbampulimu a biksi ba muna. O wa ya chen, o zi wa nyɛ ba jirimau a li ba tum were ni.
6Mu niinbisa, mu kpa mu tuma awa Apɔlɔs tuma di mu biksi ma ma se lɛli ma tiŋ chenani Koosa sɛm tɔn ti biksi ya chen. Maa tiŋ chen, ma wa zi lisi nibin digi a zer un a kaali digi. 7Anti ŋɔ ma di ma kaali ma dɔŋtima? Koosa funɛ nyɛ ma kin naa maga ma kpak. A maga li Koosa watɛɛ, ka yɛrɛ maa daŋni sɔn di ma titi kpokre ma kpak a nan?
8Ma lisi di ma piin kpak kin naa maga ma daŋniu a ya kin tima a burgi a chi koorsa. Chenani maa lisi, chen wa ya wuti. Ya fu daŋni ya wa ma burgi a chi koorsiwa. 9Mu wati Koosa nyɛ o nitumɛ ta tiŋ gantɛl, a chi ba naa ba funɛ di ba sou sɛria. Tɛɛnɛ nɔ tim maga awa Koosa malaikasa nyini ya a chi ya ya nibin tagniwa. 10Ya ya womniwa a li nibinsa wati Kristo daha, amaa ma waa ya o nibin nɛɛgɛwa. Ya waa ya o nibin ba naa vɛ kpak kpok a li nibinsa wati, amaa ma waa ya o nibin kpokwa. Nara la filimi ya, amaa ba waa la nyɛ ma jirima. 11Lɔsa awa nyɔksa yaa funɛ kpak yau hali wa zinan ni. Ya yaa laari kizɛrgɛwa. Nara yaa funɛ tuk yau. Ya wa fun kpak bar nyɛni a nyɛn aa go. 12Ya bara wilim nɛɛ ya funɛ di. Nara yaa pini yau, amaa ya yaa sumi Koosau di o suŋi ba. Ba yaa muksi yau kinkan, amaa ya yaa kpak kanyitau ba wati. 13Ba yaa chɔk ya sɔnau, amaa ya yaa fun sɛm sɛm wereu aa nyɛ ba. Ya yaa fun chi chaasiwa tɛɛnɛ nɔ tim maga wati hali wa zinan.
14Mu wa sɔbi nannɛ a nyɛ ma di mu nyɛ hiisa kpak ma, amaa mu daŋni mu dɛɛsi mau a chi mu titi bisa. 15Ma kpak nibinsa ba naa la zi biksi ma Kristo wɛ, nidamatau, amaa nibin bɛgim duŋduŋ ya ma nyana. Mu funɛ te biksi ma Koosa laaboor weri ti wɛu ma nu un a nyɛ ma se su Yesu Kristo. Chendaha mu ya ma nyana. 16Adaha mu sumi mau, maa tiŋ chenani muu tiŋ. 17Mu zi kpa Timotiu a tum ma wati di o wa biksi ma nyinbaan naa ma zi tiŋ wɛ. Waa ya mu bi daŋni a li Kristo ni a ya wuti tiina. Waa la zi wa lisi ma chenani muu tiŋ aa tum tuma Yesu Kristo wati. Chen nyinbaannɛ mu fun kpa biksi Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn bawu maga ni.
18Ma bɔnɛ zer ma titi kinkan, domi ma lisi di mu wa zi bur wa ma wati, 19amaa mu zi wau. Koosa la nɔɔni, mu zi wau lalaga a zim ba naa la zer ba titi chen. Anti la sɛm nan ni? Ba kpak kpok akoo ba wa kpak kpok, mu daŋni mu zim chen. 20Koosa koor ti wa ya nɔ sɛmi wɛwa. O ya o kpok ti wɛ wa. 21Ma biksi min chenani mu zi wa ma wati. Mu wa ma wati awa da ni a wa tuk ma akoo mu wa ma wati balimm a wa biksi ma chenani mu daŋni maa?
5Ma Nidigi La Tum Chɔkumsi Kinkan
1Mu nuu ka ba ŋɔ min di maa tum chɔkumsi tumiwa. Ma nidigi funɛ kpa o nyan haan a la chɔ. Hali ba naa vɛ zim Koosa chi chenu. 2Baŋnɛ ma zer ma titi nan? O fu lawa ma tusa chɔku kinkan, ka ma lisi baal naa ya chen a li ma lagmi ti ni. 3Mu wa ma bol dɔŋ niu, amaa mu waa piin di baal ti sɛriau ya kunyan Yesu sɔn daha a chi mu nyɛn ma wati. 4Chendaha mu ŋɔ mau ma yir ma titi a lagmi dɔŋ ni wa ya kunyan Yesu kpok ti ni. Ma wa lagmi, o zi chi mu gbanko nyɛn ma wati. 5Ma kpa un a du sintana nin ni o muksi un a chɔk o bara, chen ni a wuzu naa ya kunyan ti wa bur wa, Koosa zi wa yisi o miisau.
6Ma sɔn daŋni ti wa wer. Ma wa zim di luri tama yaa nyɛn boroboro sau ni, o yaa nyɛ sau ti maga fɔɔsiu chenn? 7Ma lisi nibin tagin nɔ a li ma ni, chen ni o wu tagin wa zi bu ma. Doone ma zi chi boroboro naa vɛ kpak luri a chi a naa Ju tim ta yaa di wuzu zen naa ba yir val la gali. Chen wuzu zen tirɛ ba yaa kpu piisibisau a nyɛ Koosa ni. Ju tim ta funɛ kpak Yesu Kristo a kpu chen, o funɛ chi ya wuzu zen piisibere. 8Yaa tiŋ Yesu, o wa werwa ya bur a tum ya titi tum bunɛ a lisi lise tagna a kitum tum tagna. Ma nyɛ ya kpa a nama maga a ta. A waa chi luri ti. Ma nyɛ ya sɛm wuti duŋduŋ a nyɛ ya tusa chaani nɛnɛ. A waa chi boroboro naa vɛ kpak luri ti.
9Mu funɛ te sɔbi tɔnu a nyɛ ma a ŋɔ di ma ta nyɛ ma wa ba naa la tum chɔkumsa tuma kilagmi. 10Mu wa ŋɔ ma di ma wa ba naa vɛ tiŋ Yesu a la tum nan kilagmi dɔŋ ni. Ba naa la daŋni nihaana yɔri yɔri a la daŋni malɛ a burgi ba kina a la ŋmɛ a la jɛɛmi vuga, ba waa nyɛn bawu maga ni. 11Amaa mu funɛ sɔbiu a nyɛ ma a ŋɔ di nibine daŋni nihaana yɔri yɔri a daŋni malɛ a burgi o kina a jɛɛmi vuga a chɔk nara sɔna a nyɔ sin a dɛɛsi a ŋmɛ a la yir o titi Yesu nitiŋi a la ya nan, ma ta nyɛ ma wa n lagmi hali a di diwe.
12Ba naa vɛ ya Yesu nitiŋɛ ta, mu laata kaa wa di ba sɛria. Koosa kaa wa di ba sɛria, 13amaa ba naa ya Yesu nitiŋɛ, ma waa dɔ ba di ma wa di ba sɛria.
“Adaha ma yisi chen nibin tagin tiina a li ma ni.”
6O Lawa Ma Titirɛ Di Ma Kina Sɛria
1Ma naa ya Yesu nitiŋɛ nan ka ma wa ma dɔŋtima kpak dɔŋa, baŋnɛ maa yaa vɛ kpa la Yesu nitiŋɛ ta wati ba la di ma sɛria? Amaa ma yaa la ba naa vɛ tiŋ Yesure. Chen deŋluu? 2Ma wa zim di wuzu digi Yesu nitiŋɛ ta zi wa di tɛɛnɛ nɔ tim maga sɛriauu? Ma kaa wa ya chen wuzu digi, yɛrɛ ma vɛ koti a di wu wisa sɛria lalaknɔ? 3Ma wa zim di wuzu digi Yesu nitiŋɛ ta zi wa di malaika tagna sɛriauu? Ma kaa wa ya chen wuzu digi, yɛrɛ ma vɛ koti a di ma nyɛni kina sɛria? 4Ma wa ma dɔŋtima kpak dɔŋa, ma yaa la ba naa vɛ ya Koosa nara di ba di ma sɛria. 5Chen deŋluu? Hiisa wa kpak ma. Ma wa kpak nibin nɛɛgɛ ba naa la zi koti a kɔɔri ma wu wisa a li ma nii? 6Ma naa ya Yesu nitiŋɛ ta yaa kpa dɔŋa a la sɛria bar diili dɛ di ba naa vɛ tiŋ Yesu di ma sɛria.
7Chenani maa kpa dɔŋa a la sɛria bar diili dɛ ti nan, biksi di ma galimu. Ma wa ma dɔŋtima kpak wu digi, hali ba ŋmɛ ma kundɔŋ, ma gil un a nyɛ ba la. Waa bɔɛɛ wa ma kpa dɔŋa a la sɛria bar diili dɛ ti. 8Ma tum tum tagniwa a du dɔŋ ni a la ŋmɛ dɔŋa kina. Chene maa ya a nyɛ ma dɔŋtima ta ni. 9Ma wa zim di nibin tagna wa kizu Koosa koor tii? Ma mur ma titirɛ. Ba naa la tum chɔkumsa tuma a la nyɛ vursa jirima, a la daŋni nihaana yɔri yɔri, 10a la ŋmɛ, a kpa malɛ a burgi ba kina, a la nyɔ sin a dɛɛsi, a la chɔk nara sɔna a la fuksi nara a la kpaksi nara kina kpok ni, ba nidigi wa kikoti a zu Koosa koor ti. 11Ma bɔnɛ funɛ ya chene, amaa lalaknɔ Koosa funɛ chaksi ma tum tagnau a li ma ni. Koosa dɔ ma. Ma wa bu kpak galimsa o wati Yesu Kristo awa Koosa siim weri ti tum daha.
Ma Kpa Ma Bara Aa Nyɛ Koosa Jirima
12Ma bɔnɛ yaa ŋɔ dɔŋ ni, “Ya kpak nyinbaanu ya ya kina maga ya daŋniu.” Amaa mu ŋɔ ma di kina maga la ta wer wa ya. Ya wa zi la nɔɔni a nyɛ kin nama dɔ ya. 13Ma bɔnɛ gbanko sɛm dɔŋ ni, “Lo daha diwe nyɛn. Diili daha lo gbanko nyɛn.” Amaa wuzu digi Koosa zi wa chɔk a magau. Ya bara wa nyɛn chɔkumsa tuma daharɛ. Ya kunyan daharɛ a nyɛn. Ya kunyan ti gbanko dɔ ya bara di ya kpa a aa tum a nyɛ un. 14Koosa funɛ lɛli ya kunyan ti a li o sou ni. Chene o zi wa kpa o kpok ti a wa lɛli ya gbanko.
15Ma wa zim di ma bara ta ya Kristo bara luk pɛksiwaa? Mu kpa Kristo bara luk pɛkha a la lagmi a chɔ nihaan sakaal, chen weruu? Aai. 16Ma wa zim di nar wa sakaal chɔ, ba bara ya nibɛgimnɛɛ? Koosa sɛm tɔn ti biksi ya nan wɛ, a ŋɔ,
“Nara balɛ lagmi dɔŋ ni a chɔ,
a burgi nibɛgim.”
17Amaa ba naa wa ya kunyan ti ya nibɛgim, ba siimsa gbanko ya kibɛgimnɛ.
18Adaha ma chɔ li doonani chɔkumsi nyɛn. Wu tagin maga naa nara tum, a wa ya ba barawa baa ya chen. Amaa nibine naa la daŋni nihaana yɔri yɔri, o chɔk o titi barawa. 19Ma wa zim di ma bara ya Koosa siim weri ti bar nyɛnirɛɛ? Koosa funɛ kpa o siim weri ti a nyɛ ma. 20Ma wa dɔ ma titi, domi Koosa yau ma o titi. Ma yawi funɛ iiu kinkan. Adaha ma doso a kpa ma bara ta aa nyɛ un jirima.
7Chenani Nihaana Awa Ba Baalasa Nyɛn
1Ma funɛ sɔbi tɔnnɛ a pɛɛsi min di nibaal vɛ kpa haan, chen weruu? 2O weru. Amaa chɔkumsi kinkan daha, o deŋlu di nibaal kpak o titi haanu. Nihaan gbanko kpak o titi baal. 3O wa lawa nibaal ŋɔ di o wa o haan wa zi lagmi chɔ. Nihaan gbanko ta ŋɔ di o wa o baal wa zi lagmi chɔ. 4Nihaan wa dɔ o bara. O baal ti dɔ o bara. Chen vɛɛna, o baal ti wa dɔ o titi bara. O haan ti dɔ o bara. 5Adaha ma ta vɛ dɔŋa. Nibaal awa o haan vɔwɛɛ a ŋɔ di ba ha gil dɔŋa wuzu bilɛ, chen ni ba zi sumi Koosau awa tu kibɛgim ni a bu wa lagmi dɔŋ ni, chen weree. Amaa o vɛ ya chene, ma ta waligi dɔŋ ni, chen ni sintana wa zi koti a zaamsi ma, domi ma wa kikoti a kpak ma titi nɛnɛ.
6O wa ya Koosa chiksi kpokre di nibaal kpa haan, 7amaa mu wati, nibaala maga fun ya bazooma a chi mu ya bazoom nan, chen fu zi bɔ wa ba kpak nihaana. Amaa o wa ya di nara maga nɛɛ Koosa nyɛ ba chen papaha ti di o nyɛn a ta kpak haan. Koosa papaha naa o kpa nyɛ nara ni, a kuurgu.
8Mu daŋni mu ŋɔ bazooma, luhaana awa butoosa watɛɛ. Ma fu tiŋ min a vɛ deu haanasa awa baalasa yuuli, chen bɔɛɛ. 9Amaa ma vɛ koti a kpak ma titi, ma kpa haanasa aa yu baalasa. Chen bɔɛɛ ma vɛ koti a kpak ma titi.
10Mu daŋni mu ŋɔ nihaana ba naa piin kpak baalasa ba ta vɛ ba baalasi ta. A wa ya mu titi sɛmwa. A ya Koosa sɛmwa. 11Amaa o vɛ o baal, o ta bu yu baal digi. O zim di o zi bur wa o baal buni ti watiu ba bu ya nɔ bɛgim, o bur kila o wati. Nibaal gbanko ta wa duŋni o haan.
12Mu ŋɔ nannɛ a nyɛ mu dɔŋtim ta ni. Nibaal naa ya Yesu nitiŋi aa kpak haan naa vɛ ya Yesu nitiŋi, ka ba lagmi nyɛn wa dɔŋ ni ka chen wer wa haan ti ni, o baal ti ta duŋni un taali. Mu titi zima nɛɛ mu ŋɔ nan. Ya kunyan ti laata ŋɔ. 13Nihaan gbanko ya Yesu nitiŋi ka o baal vɛ ya Yesu nitiŋi, ka ba lagmi nyɛn wa dɔŋ ni ka chen wer wa baal ti, o haan ti ta wa vɛ un. 14Nibaal naa vɛ ya Yesu nitiŋi a kpak haan naa la tiŋ Yesu, Koosa zi suŋi unu, domi o wa o haan ti ya nibɛgimnɛ. Nihaan naa gbanko vɛ tiŋ Yesu ka o baal ya Yesu nitiŋi, Koosa zi suŋi o haan tiu domi o wa o baal ti ya nibɛgimnɛ. O fu vɛ ya chen, Koosa fu wa zi suŋi ba bisa. Amaa ba nibɛgim ya Yesu nitiŋi daha, Koosa zi suŋi ba bisau. 15Amaa nibaal koo nihaan ba naa vɛ ya Yesu nitiŋɛ, daŋni o vɛ nihaan koo nibaal ba naa ya Yesu nitiŋɛ, ma ta tɔ ba nyinbaan. Naa vɛ ya Yesu nitiŋɛ daŋni o ya chen, Yesu nitiŋɛ ta la nɔɔni a nyɛ un. Koosa funɛ yir ma di ma wa o wati a wa kpak bara sɔɔna. 16Ma nihaana, ma wa zim di Koosa zi kotiu a yisi ma baalasa a li ba tum tagna ni ma dahaa? Ma nibaala, ma wa zim di Koosa zi kotiu a yisi ma haanasa a li ba tum tagna ni ma dahaa?
Ma Ta Chɛrgi A Li Ma Nyɛni Ni
17Adaha nara maga kitum aa di a chi chenani o fun piinsa tum aa di hali Koosa fun yir un. Chene Koosa daŋni nara maga kitum aa di. Mu biksi Koosa nitiŋɛ ta bawu maga ni a chi chen. 18Ba te teŋ nar ka Koosa zi yir un, o ta kpak o bara kiyaali a duuti ba wa teŋ un. Ba vɛ te teŋ nar ka Koosa zi yir un, o ta bu nyɛ ba teŋ un. 19Ba teŋ un o ya yɔrirɛ. Ba vɛ teŋ un, chen gbanko ya yɔrirɛ. Amaa Koosa nɔ tiŋi ya wu birigi. 20Adaha ma tum aa di a chi chenani ma fun piinsa tum aa di hali Koosa fun yir ma. 21I funɛ ya yoma ka Koosa yir hin, ta nyɛ chen muksi hin. Amaa ba daŋni ba lisi hinu a chausi, i la nɔɔni. 22Domi nibine naa ya yoma ka ya kunyan ti yir un, o ya nibine naa dɔ o titirɛ o wati. Nibine naa dɔ o titi ka ya kunyan ti yir un, o ya Kristo yomne. 23Waa funɛ yau ma. Ma yawi funɛ iiu kinkan. Adaha ma ta lisi di maa tum a nyɛ nibinsi nee. 24Mu niinbisa, chenani ma fun nyɛn ka Koosa yir ma chen, ma vɛɛn nyɛn chen o wati.
Chenani Hazoma, Baalzoma Awa Luhaana Nyɛn
25Ma funɛ sɔbi tɔnnɛ a pɛɛsi min ba naa vɛ kpak baalasa awa ba naa vɛ kpak haanasa wɛ. Ya kunyan ti wa nyɛ min chen chiksi, amaa mu zi sɛm ma chenani mu yaa funɛ lisiu. Waa funɛ ɔm min siki, chen ni mu ya o wuti tiina.
26Wu namsɛ zi wa pu yau lalaga. Chendaha o weru mu wati chenani nibine nyɛn nan, o kut kpak chen. 27I kpak haan, ta vɛ un. I ka vɛ kpak haan, ta dɛu haan. 28I kaa kpa haan, o wa ya di i tum galimsau. I kaa yu baal, o wa ya di i tum galimsau. Ba naa kpak baalasa awa haanasa, ba waa la na namsi a kaali ba naa vɛ kpak baalasa awa haanasa. Mu wara daŋni ma namsi a chi ba.
29Mu niinbisa, wu namsɛ saha duglɛu. Nan daha ma naa kpak haanasa, ma nyɛn a chi ba wa kpak haanasa. 30Ma naa la wi nan, ma nyɛn a chi ma tusa sɔɔnɛu. Ma naa kpak tu sɔɔna, ma nyɛn a chi ma tusa wa sɔɔni. Ma naa la yausi kina gbanko, ma nyɛn a chi kin ta wa ya ma kina. 31Ma naa kpa ma bambe maga a du tɛɛnɛ nɔ maga kina ni, ma nyɛn a chi ma se wa sɛri a ni, domi o wa zi vusi ka tɛɛnɛ nɔ maga wa chɔk.
32Mu wara daŋni tɛɛnɛ nɔ maga kina kimuksi ma tusa kinkan. Nibaal naa vɛ kpak haan, o nyɛ o si sɛri a du ya kunyan ti tum ni, chen ni o tuha zi sɔɔniu. 33Amaa nibaal naa kpak haan, o si yaa sɛri a du tɛɛnɛ nɔ maga kina ni, chen ni o zi sɔɔni o haan ti tuhau. O yaa vɛɛn a daŋni di o si sɛri a du ya kunyan ti tum ni, chen ni o tuha zi sɔɔniu. 34Nihaan naa vɛ yu baal, o si yaa sɛri a li ya kunyan ti tum ni, chen ni o zi dɔ o bara awa o siimau. Nihaan naa yu baal, o si yaa sɛri a li tɛɛnɛ nɔ maga kina ni, chen ni o zi sɔɔni o baal ti tuhau.
35Mu la sɛm ma nan, mu daŋni mu suŋi mau. Mu wara daŋni mu tɔ ma nyinbaan. Mu daŋni ma ya wi naa deŋlee ka nyɛ ma si sɛri aa kitum ya kunyan ti tuma duŋduŋ.
36Nibaal naa kpak butowe a vɔu di o wa kpa un ka o bambi chɛrgi di chen wa deŋli wa o kpa un, amaa o bambi nyɛn un ni kinkan, o kpa un. Chen wa ya wu tagin, 37amaa o lisee nɛnɛ di chen wa deŋli wa o kpa un, kundɔŋ wara muksi un. O kpak o titi nɛnɛ. O bambi nyɛn un ni di o ta kpa un, o ya nɛnɛu. 38Adaha nibaal kpa butowe naa o vɔu di o kpa, o ya nɛnɛu. Amaa o vɛ kpa un, chen bɔɛɛ.
39Nihaan naa kpak baal, o wa bu kpak nyinbaan wa o gil o baal ti a la yu baal digi. Amaa o baal ti sowɛɛ, o kpak nyinbaanu wa o yu baal naa o daŋniu. Chen tiina lawa o ya Yesu nitiŋirɛ. 40Mu wati, o gil baal yuuli, o tuha zi sɔɔniu a kaali o yu baal. Mu la sɛm nan, mu lisu di Koosa siim weri ti biksi min.
8Ma Ta Di Vursa Diwe
1Ma funɛ sɔbi tɔnnɛ a pɛɛsi min sela a naa ba yaa kɔrigi a nyɛ vursi ni chen wɛ.
Mu zim di ya maga kpak Koosa zima ti a chi chenani ma sɛm, amaa zima nyɛ nara zer ba titi. Amaa yaa daŋni dɔŋa, chen la zi suŋi ya. 2Nar lisi di o nɛɛgɛu, o wa zim kundɔŋ a chi chenani o fu zi zim, 3amaa nar la daŋni Koosa, warɛ Koosa zim.
4Ma nyɛ ya bur gantɛl a la sela a naa ba yaa kɔrigi a nyɛ vursi ni. Ya zimu di vursa wa to tɛɛnɛ nɔ maga ni a kpak miisa. Ya zimu di Koosa bɛgim duŋduŋ nyɛnɛɛ. 5Kin nawara nibinsa yir ba vursa awa ba kunyama, a iiu kinkan. Ba sɛm di a nyɛn buudaha ni awa tɛɛnɛ nɔ maga ni. 6Amaa ya wati, Koosa bɛgim nyɛnɛɛ. Waa ya ya kunyan ti a fun naami kina maga. Ya ya o bisiwa. Ya kunyana Yesu Kristo gban ya nibɛgimnɛ. Koosa funɛ nyɛ o naami kina maga a nyɛ ya miisa.
7Amaa nara nidamata laata zim di nan ya wutiu. Nibinsa ba naa funɛ nyɛ vursa jirima kinkan, bɔnɛ wa se vursa nɛmɛ, ba yaa lisi di ba jɛɛmi vursi tawa. O fun muksi ba di nɛmɛ naa ba se chen, zi nyɛ ba doŋu. 8Diwe wa kikoti a kpa ya la Koosa wati. Ya di a koo ya chi, a mak ya kibɛgimnɛ.
9Amaa ma doso. Ma vɛ chi a a la se vursa namsa, ma ta nyɛ ma yaali ti mur ba naa ŋɔ di namsi ta zi nyɛ ma dɔŋu, a wa chel. 10Ma nibɛgim zim wuti nɔ a la doonani ba kɔɔri vursa a la se namsa ka i dɔŋtiina naa vɛ zim wuti nɔ nɛnɛ, na hin dooni, o gbanko zi kpak bambiu a la zu dooni a se namsi ta. O wa se peti, o tuha zi chɔku kinkan namsi ta daha. 11Kristo funɛ wa sou i dɔŋtiin ti daharɛ, amaa ma chɔk unu ma zima ti daha. 12I ya i dɔŋtima nan ni, ba tusa zi chɔku, domi ba wa fun zim wuti nɔ nɛnɛ. Chenani ma tum tum tagna a du ba ni nyɛ ma tum chen a du Kristo gbanko ni. 13Adaha nɛmɛ mu zi se bur mu dɔŋtima gantɛl, mu wa zi bu se un, chen ni mu dɔŋtim ta wa zi wa chel.
9Nitumɛ Kpak Nyinbaan A La Zi Tum Tum Damata
1Mu wati, mu wa dɔ mu titii? Mu wa ya Yesu Kristo nitumɛ ta digirɛɛ? Mu wa fun na ya kunyan Yesuu? Ma waa tiŋ Yesu domi mu funɛ wa ma wati a biksi ma Koosa laaboor weri ti wɛɛ? 2Bɔnɛ wara la nɔɔni di mu ya Kristo nitumirɛ. Yɛrɛ ma lisi? Chenani maa tiŋ ya kunyan ti biksi nara di mu ya o nitumirɛ.
3Bɔnɛ beeliu di mu wa ya o nitumi ti, nannɛ mu ya ŋɔ ba. 4Kristo nitumɛ ta kpak nyinbaan di nara nyɛ ba diwe awa kinyɔɔli ba tum daha. Mu wa kpak chen nyinbaan? 5Kristo nitumɛ ta, ya kunyan ti niinbisa awa Pita, ba maga funɛ kpak haanasiwa. Ba wa ba haanasi ta la tiŋ dɔŋa a gba, mu gbanko wa kpak chen nyinbaan? 6Mu wa Barnabas duŋduŋ kaa tum aa di ya bar wilim nii? 7I ya lanjima a li la laal ni, o wa ya i kunyan malɛwa i kaa la dii? I par i ŋmaha, i wa zi di o diwee? I gbaŋ nuhɛ, i wa zi nyɔ nuhɛ ta nuill?
8O wa ya nibinsa duŋ wɛ la biksi chen. Koosa sɛm tɔn ti funɛ biksi chene. 9Mosis funɛ sɔbiu a ŋɔ,
“Ma ta vɔu nuha naa la sɔrgi niŋmɛna di o chɛri a, nɔ.”
Koosa funɛ daŋni nuhɛ ta duŋduŋ suŋirɛ daha o fun nyɛ Mosis sɔbi nan nii? 10Akoo o funɛ kaa suŋi nibinsiwa a fun nyɛ o sɔbi nann? Wuti ni o chi ya daharɛ o fun sɔbi chen, chen ni ya zi zimu di ba naa la par ba ŋmaha ba kipar wa bambi bɛgim, ka ba naa la kum, ba kikum wa bambi bɛgim. 11Chenani ya fun a biksi ma Koosa wɛ nan, o wa deŋli di ya la diwe ma watii? 12Ma nyɛ bɔnɛ ni chene. Ba kpak chen nyinbaan a la diwe ma wati, ya waa wa kpak chen nyinbaan a kaali baa? Ya ha wa ŋɔ ma di ma ya chen a nyɛ ya.
Ya kpak kanyitarɛ kina maga ni, chen ni ya wa zi tɔ Kristo laaboor weri ti nyinbaan. 13Ma zimu di ba naa la tum Koosa bar jɛɛmi dam ti ni a li Jɛrusalɛm ni di a li ba tum nɛɛ. Ba naa la kɔɔri kɔɔra, baa di kɔɔri ti bar digirɛ. 14Chene ya kunyan ti fun sɛm a nyɛ ba naa la biksi nara Koosa laaboor weri ti wɛ di ba di a li ba tum ta ni.
15Mu kpak nyinbaan naa mu zi tum a nama magau, amaa mu wa tiŋ chen. Mu wa sɔbi tɔn nɔ a nyɛ ma di ma ya chen a nyɛ min. Mu daŋni mu te biksi ma Koosa laaboor weri tiu a sou wa lɔsa a zi ŋɔ ma ma nyɛ min diwe. 16O wa deŋli wa muu daŋni sɔn domi mu la biksi nara Koosa laaboor weri ti wɛ daha. O funɛ kpak minu a ŋɔ min mu ya chen. Mu vɛ biksi o laaboor weri ti, yɛrɛ o zi du min ni? 17O fu ya mu titi tutɔrɛ mu biksi nan, o fu deŋlu wa mu la nyɔɔra a niu. Amaa Koosa funɛ kpa o laaboor weri ti a du mu nin ni a ŋɔ di mu kpa un aa nyɛ nara ni. Adaha mu laata kpa mu titi aa tum nan ni. 18Mu tum ta nyɔɔra ya baŋa? Mu nyɔɔra ya mu kpa Koosa laaboor weri ti a nyɛ nara ni a ta la kundɔŋ. Saha maga mu wara tiŋ nyinbaan naa mu kpak, domi mu ya Yesu Kristo nitiŋɛ ta digirɛ.
19Nandigi wa dɔ min, amaa mu funɛ kpa mu titirɛ a burgi yoma a tum a nyɛ nara maga ni, chen ni mu zi kotiu a la ba nidamata a nyɛ Koosa ni. 20Mu wa Ju tim ta lagmi nyɛn, mu yaa kpa mu titiu a burgi ba, chen ni mu zi la ba bɔnɛu a nyɛ Koosa ni. Mu wa ba naa tiŋ Ju tim ta chiksɛ ta wa lagmi, mu gbanko yaa tiŋ ba chiksɛ tawa, chen ni mu zi la ba bɔnɛu a nyɛ Koosa ni. 21Mu wa ba naa vɛ ya Ju tima a vɛ tiŋ Ju tim chiksɛ ta, wa lagmi, mu yaa kpa mu titiu a burgi ba, chen ni mu gbanko zi la ba bɔnɛu a nyɛ Koosa ni. Mu kpa mu titi a burgi nara nama, mu ha vɛɛn tiŋ Koosa nɔrɛ. Muu tiŋ chenani Yesu fun biksi ya di yaa tiŋnɛ. 22Mu wa ba naa se vɛ su Yesu nɛnɛ, wa lagmi, mu yaa burgi ba warɛ, chen ni mu zi suŋi bau di ba tiŋ un nɛnɛ. Chenani nibinsa du, mu gbanko du chene, chen ni mu zi la ba bɔnɛu a nyɛ Koosa ni.
23Mu ya chene o laaboor weri ti daha, chen ni mu zi wa na kiwere a naa Koosa fun vɔu di o nyɛ ya chenu. 24Ma zim di nara yaa chɔ chɔchɔha di ba la di chen, nara kinkan yaa chɔ a la, amaa nibɛgim yaa la di. Ma Yesu tiŋi chi chɔchɔharɛ. Maa chɔ nɛnɛ, chen ni ma zi wa diu. 25Nar la buksi chɔchɔha, o yaa kpak o titirɛ a li kina maga ni. O yaa chɔu di o la di nyuchik naa ba yaa kpa a chik o nyuha. Nara yaa chɔu a la di ba la di papaha. Chen papaha ti wara vusi a la chɔk, amaa ya waa chɔu di ya la di papaha naa la zi vɛ wa chɔki. 26Chendaha mu yaa chɔu a deŋli a la tel o bɔ. Mu gban chi nara nitukirɛ. Mu wa mou a kru. 27Mu yaa muksi mu barawa aa kpak mu titi nɛnɛ, chen ni mu titi wa zi wa nyuksi laaboor weri ti papaha naa mu kpa biksi nara chen.
10O Wa Lawa Ma Jɛɛmi Vursa
1Mu niinbisa, mu daŋni ma lisiu di Koosa dobaal funɛ kok Ju tim nawaalsa ba naa maga funɛ tiŋ Mosis saha digi. Ba maga funɛ val a gali ni sɛm ti niu a kaali. 2O chi ba funɛ chaksi bau a li dobaal ti ni awa ni ti ni ka ba fun a tiŋ Mosis. 3Koosa funɛ tum alaazibu tuma a kpa diwe a nyɛ ba di ba di, 4a kpa ni a nyɛ ba di ba nyɔ. Ba fun na ka Mosis nyɛ ni li gbɛntɛl ni. Kristo chi gbɛntɛl tirɛ a tiŋ ba aa la, 5amaa Koosa tuha wa fun sɔɔni a li ba nidamata ni, ka o fun chɔk ba nyabaan ni di ba siti.
6Chenani ba funɛ siti chen biksi ya di ya doso a ta tum tum tagna a chi ba. 7Ya ta nyɛ vursa wa jirima a chi chenani ba bɔnɛ ya. Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
“Nara kanɛɛ a di kikɔrigɛ ta a nyɔ sin kpoka a si a gɔ.”
8Ya ta tum chɔkumsa tuma a chi chenani ba bɔnɛ funɛ tum chɔkumsa tum chen. Koosa fun kpu ba nara tusugsa fumlɛ datura wuzu bɛgim. 9Ya ta zaamsɛ ya kunyan ti a chi chenani ba bɔnɛ funɛ zaamsi un chen. O fun nyɛ duma dusi ba ba siti. 10Ya ta zulimi a du Koosa ni a chi chenani ba bɔnɛ funɛ zulimi a du un ni chen. O fun nyɛ malaika naa funɛ kpu nara chen, wa kpu ba.
11Kin na funɛ ya bau di a biksi ya. Ba fun sɔbi chenani funɛ ya di o biksi ya naa nyɛn tɛɛnɛ nɔ maga peti saha, di ya fiɛŋ ya wa tiŋ a chi chenani ba funɛ tiŋ.
12Chendaha naa lisɛɛ di o chiŋɛ nɛnɛu, o doso a ta wa cheli a chi ba. 13Sintana zaamsi nibine magau di ba tum tum tagna. Chenani o zaamsi ba, o zaamsi ma gbankou. Amaa Koosa ya wuti tiina. O wa zi nyɛ wu zaamsɛ a naa kaali ma kpok, wa pu ma, chen ni ma wa zi wa chel. O zi nyɛ ma kpoku ma kpak kanyita wa wu zaamsɛ ni a yisi ma a li a ni.
14Mu bi daŋnɛ, ma gil vursa jirima nyɛɛli. 15Ma ya nibin nɛɛgɛwa. Adaha ma nu chenani mu ŋɔ ma nan nɛnɛ. 16Ya wa lagmi di ya lisi ya kunyan ti siwi we, kinyɔɔli naa ya sumi Koosa a du a kpa nyɔ chen, ya wa yaa lisi o chɛl naa funɛ li a suŋi ya chenee? Boroboro naa ya yaa kpa se chen, ya wa yaa lisi o bara naa funɛ sou a suŋi ya chenee? 17Ya maga ya nibɛgim boroboro bɛgim ti daha.
18Ma lisi Ju tim wɛ. Ba naa la di kikɔɔrɛ a naa ba kɔɔri a nyɛ Koosa ni chen, bɔnɛ ba wa a ya kibɛgimnɛɛ? 19Chenani mu daŋni mu ŋɔ ma ya di vursi ta kidigi wa ya kundɔŋ, akoo kikɔɔrɛ ta ba kɔɔri aa nyɛ a chen, a wa ya kundɔŋ. 20Mu ŋɔ mau di ba naa vɛ ya Ju tima, ba yaa kɔɔri kɔɔrɛ a nyɛ alizin tagna nɛɛ. O wa ya Koosarɛ ba kɔɔri aa nyɛ. Mu wara daŋni ma wa alizin tagni ta ya kibɛgim. 21Ma wa kilagmi a nyɔ ya kunyan kinyɔɔli ti a bu la nyɔ alizin tagna kinyɔɔlɛ. Ma wa kilagmi a se ya kunyan boroboro ti a bu la se alizin tagna namsa. 22Ya daŋni ya kunyan ti na paannɛ a du ya nii? Ya waa kpok a kaali unn?
23Ma bɔnɛ yaa ŋɔ dɔŋ ni, “Ya kpak nyinbaanu wa yaa ya kina maga ya daŋniu.” Amaa kina maga laata la suŋi ya di ya tiŋ Koosa aa gbaari. 24O wa werwa nibine kidaŋni o duŋduŋ suŋi, amaa o lawa o daŋni o dɔŋtima suŋi gbankou.
25Ma kpak nyinbaan wa ma se nɛmɛ a naa maga ba yogli a li yau ni, a ta beeli a pɛɛsi doonani o liili. 26Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ, “Ya kunyan ti dɔ tɛɛnɛ nɔ maga awa kin naa maga nyɛn un ni.”
27Ba naa se vɛ su Koosa digi yir ma di ma wa un lagmi dɔŋ ni a di ka ma vɔu di ma la, ma di diwe naa o kpa nyɛ ma chen, a ta beeli a pɛɛsi doonani o liili. 28Amaa nandigi ŋɔ ma di ba kɔɔri vurrɛ, ma ta diili, domi ma daŋni ma suŋi ma dɔŋtimwa. 29O wa ya ma lisi daharɛ, amaa ma dɔŋtim ta lise daha. Chendaha mu ŋɔ ma di ma ta diili.
Ma nidigi zi ŋɔ minu, “Mu vɛ chi chen, baŋnɛ mu kaa kpak mu titi mu dɔŋtim ta lisi daha? 30Mu zaami Koosa a la di, yɛrɛ nandigi kaa galimi min diwe naa mu sumi Koosa a du a la di ni?”
31Amaa kina maga maa ya a la di koo a nyɔ, maa ya a maga a kinyɛ Koosa wa jirima. 32Ma doso ma ta wa ya wu digi naa la zi chɔk ma dɔŋtim ta lisi aa muksi ba. Ju tim ta akoo ba naa vɛ ya Ju tima koo ba naa ya Yesu nitiŋɛ, ma ta wa ya chen a nyɛ nandigi ni. 33Maa tiŋ chenani muu tiŋ chen. Kina maga mu ya, mu yaa kpaŋiu di mu sɔɔni nara maga tusa. Mu wara lisi mu duŋduŋ nyɔɔra naali, amaa nidamata nyɔɔra naalirɛ muu lisi, chen ni mu zi kotiu a la ba a nyɛ Koosa ni.
111Adaha maa tiŋ min a chi chenani mu ya Yesu nitiŋi a la tiŋ un nan.
O Lawa Nihaana Tɔ Ba Nyuunau A Kijɛɛmi Koosa
2Mu pɛgi mau domi maa tiŋ biksi naa maga Koosa fun biksi min chen ka mu kpa un a biksi ma. 3Mu daŋni ma zimu di Kristo ya nibaal nyuhu tiina ka nibaal ka ya o haan nyuhu tiina. Koosa gbanko ka ya Kristo nyuhu tiina. 4Ma wa lagmi dɔŋ ni, nibaal naa la sumi Koosa akoo a kpa o siim weri ti kpok a sɛm sɛma a kpa kundɔŋ a tɔ o nyuha, o du Kristo wa hiisau. 5Nihaan naa la sumi Koosa akoo a kpa o siim weri ti kpok ti a sɛm sɛma a ka vɛ kpa kundɔŋ a tɔ o nyuha, o du o baal wa hiisau. O haan ti chi nibine naa yaa funi o nyuhurɛ. 6Nihaan vɛ kpa kundɔŋ a tɔ o nyuha, o vaan funi o nyuksi ta a ta. Chenani o ya hiisa wa nihaan funi o nyuha, o werwa o kpa kundɔŋu aa tɔ o nyuha. 7O wa werwa nibaal tɔ o nyuha, domi o ya Koosa chɛmsarɛ a biksi chenani o kpok ti jirima du. Nihaan ya o baal chɛmsarɛ a biksi chenani o kpok ti jirima du. 8Koosa wa fun naami nibaal a li nihaan wati, amaa o funɛ naami nihaan a li nibaal watɛɛ. 9Koosa wa fun naami nibaal nihaan daharɛ, amaa o funɛ naami nihaan nibaal daharɛ. 10Chendaha o lawa nihaan yaa zer kundɔŋu a tɔ o nyuha. Chen la zi biksi di nibaal dɔ un. Koosa malaikasa la nyini ma, adaha maa ya chen. 11Chenani ya tiŋ ya kunyan ti nan, nibaala awa nihaana ya nibɛgimnɛ o wati. 12Saha digi nihaan funɛ li nibaal watɛɛ, amaa lalaknɔ nihaan la lul nibaal. Kina maga li Koosa watɛɛ.
13Maa lisi nɛnɛ a ŋɔ min. O werwa nihaan kisumi Koosa ka kundɔŋ vɛ tɔ o nyuhauu? 14Ma nyɛni ni o biksi ma di nibaal nyuksa wa i kinkan, o wa wer. Chen yaa ya un hiisarɛ. 15Amaa nihaan nyuksa nyu aa ziŋ, chen weru. Chen la zi nyɛ o wer. Koosa nyɛ un chen di o tɔ o titi. 16Amaa nandigi daŋni o di amɔrɛ, chene ya wa Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn bawu maga ni, yaa tiŋ.
Chenani Ma Zi Di Ya Kunyana Diwe Wa Wuti Ni
(Mat. 26.26-29; Maak 14.22-25; Luk 22.14-20)
17Kin namawa mu daŋni mu biksi ma maa tiŋ a. Mu wa zi pɛgi ma kin ta daha. Ma wa lagmi dɔŋ ni chen wara suŋi ma, amaa o ya tau barigi mau a kaali kiwere. 18Nara funɛ ŋɔ min ma wɛu di ma wa lagmi dɔŋ ni a sumi Koosa, ma wara kpak nɔ bɛgim. Mu lisi di a bɔnɛ ya wutirɛ ba sɛm. 19O wa kpak beeli waligi nyɛn ma ni, chen ni ma zi kotiu a na ba naa la tiŋ wuti ti. 20Ma yaa lagmi di ma di ya kunyana Yesu diwe, ma wara di wa o nyinbaan ni. 21Domi ma bɔnɛ yaa di ma titi diwewa lalaga. Lɔsa yaa kpak bɔnɛ. Bɔnɛ ka yaa nyɔu hali a dɛɛsi. 22Yɛrɛ? Ma wa kpak damsa doonani ma zi di aa kinyɔɔ? Ma wara zɛɛmi Yesu nitiŋɛ taa? Ma wara du Yesu nitiŋɛ ba naa ya fara tim ta wa hiisarɛɛ? Yɛrɛ ma bur a daŋni mu ŋɔ ma? Mu pɛgi maa? Aai. Mu wara pɛgi ma.
23Nannɛ ya kunyan Yesu fun biksi min mu fun kpa un a nyɛ ma. Dusum nɛ Judas fun li ya kunyan Yesu gantɛl, o wa o gantɛl tiŋsi ta fun lagmi a di diwe. O fun kpa boroboro, 24a sumi Koosa a du a chɔksi a ŋɔ, “Mu bara nɛɛnɛ mu kpa a nyɛ ma. Maa ya chen a kilisi mu wɛ.” 25Ba funɛ di diwe ta peti, o zer gbakme a ŋɔ, “Kinyɔɔli naa chi mu chɛl nan, biksi ya wu fali bɛgimnɛ di ya wa Koosa ya nɔ bɛgimnɛ. Maa nyɔ un a kilisi mu wɛ.”
26Saha naa maga ma wa se boroboro ti a la nyɔ kinyɔɔli ti, nara zi lisi chenani ya kunyan ti sowu. Maa ya chen hali a wuzu naa o kaa wa bur wa. 27Nandigi wa se boroboro naa nyɛ ma lisi chenani o fun sou wɛ a vɛ tiŋ o nyinbaan, o wara nyɛ ya kunyan ti bara wa jirima. Nandigi wa nyɔ kinyɔɔli naa nyɛ ma lisi chenani o fun sou wɛ a vɛ tiŋ o nyinbaan ti, o wara nyɛ ya kunyan ti chɛl ti wa jirima. 28Adaha o lawa nibine maga te zaamsi o titiu nɛnɛ a zi se boroboro ti aa nyɔ kinyɔɔli ti. 29O vɛ ya chen ka nibine se a la nyɔ a, o nyɛ Koosarɛ na paan a du un ni, domi o wa te zaamsi o titi nɛnɛ a lisi di o ya ya kunyan ti barawa awa o chɛllɛ. 30Chendaha ma nidamata wi a vɛ kpak kpok ka ma bɔnɛ fun siti. 31Ya fu te zaamsi ya tusa, Koosa fu wa zi di ya sɛria a kimuksi ya. 32Wuzu digi ya kunyan ti zi wa bur wau a na tɛɛnɛ nɔ tim maga galimsa a ta ba yɔri. Chendaha o di ya sɛria a lɛrgi ya diŋsa lalaknɔ, chen ni ya wa zi gbaari ba ni.
33Mu niinbisa, ma yaa lagmi dɔŋ ni di ma di ya kunyan ti diwe ta, ma yaa kipɔ dɔŋa. Ma ta yaa kitaŋsi a kidiili. 34Lɔsa kpak ma nidigi, o yaa di o dam ni a zi wa. Ma ta di diwe naa vɛ kpak nyinbaan wa ma diili, chen ni Koosa wa zi na paan a du ma ni. Mu wa bur wa ma wati, mu zi biksi ma wɛ naa kaɛɛ.
12Koosa Siim Weri Papaha Wɛ
1Mu niinbisa, ma gbanko funɛ sɔbi tɔnnɛ a pɛɛsi min papaha a naa Koosa funɛ nyɛ ma a li o siim weri ti ni chen wɛ.
Mu daŋni ma zim a wutirɛ. 2Ma zimu di saha naa ma ha fun vɛ zim Koosa chen, vursa a naa vɛ kpak miisa chen, funɛ dɔ ma a nyɛ ma nyuksi. 3Adaha mu daŋni ma zimu di nibine naa Koosa siim weri ti nyɛn, o wa zi koti a ŋɔ nɔ a nyɛ Yesu ni. Nibine wa to a la zi koti a sɛm nara ni di Yesu ya o kunyannɛ, see Koosa siim weri ti nyɛn un ni.
4Koosa siim weri papaha a naa o kpa nyɛ ya chen, kurgu. Amaa siim weri bɛgim ti, waa nyɛ a. 5Tum ta ya kunyan ti bɔni ya chen kurgu. Amaa ya maga tum ya kunyan bɛgim ti watɛɛ. 6Kpok naa maga Koosa bɔni ya chen, a maga kurgu, amaa Koosa bɛgim ti waa nyɛ ya kpok ti maga. 7Koosa siim weri ti funɛ kpa o papaha a nyɛ ma nibɛgim bɛgim ni di maa suŋi dɔŋa. 8Koosa bɛgim siim weri ti funɛ nyɛ bɔnɛ wa nɛha sɛma a nyɛ bɔnɛ kpak zima. 9Waa nyɛ bɔnɛ se suuli a nyɛ bɔnɛ kpak kpok a koti a tiibi nara, 10a nyɛ bɔnɛ kpok di baa tum alaazibu tuma. Bɔnɛ koti aa sɛm Koosa wɛ a li o kpok ti ni, ka bɔnɛ koti aa zim papaha a naa li Koosa wati awa papaha a naa vɛ li o wati. Bɔnɛ sɛm sɛm kurgɛ, ka bɔnɛ koti a biksi a muna aa nyɛ nara ni. 11Amaa Koosa bɛgim siim weri ti kpa papaha nama maga a nyɛ ya. O tutɔ nɛɛ, o nyɛ ya papaha a kurgi.
Ya Bara Luk Pɛksa Iiu
12Ma nyini chenani ya bara du. O ya kibɛgimnɛ amaa o luk pɛksa iiu. Amaa o luk pɛksa kurgɛ ta lagmi dɔŋ ni a burgi bara bɛgim. Chene Kristo du. 13Ya bɔnɛ ya Ju timwa. Ya bɔnɛ ka wa ya Ju tima. Ya bɔnɛ ya yosa ka ya bɔnɛ ka dɔ ya titi. Amaa Koosa funɛ kpa o siim weri tiu a du ya maga ni ya burgi nibɛgim. 14Nibine bara luk pɛkha duŋduŋ laata ya bara, amaa a iiu. 15Nibine naŋgeri ŋɔɛɛ di o wa ya nin, chendaha o wa to o bara ni, o sunu. O wa ya nin, amaa o gbanko nyɛn a bara nɛɛ. 16Nibine diŋna gban ŋɔɛɛ di o wa ya si, chendaha o wa to o bara ni, o sunu. O wa ya si, amaa o gbanko nyɛn o bara nɛɛ. 17Bara fu kpak se duŋduŋ a vɛ kpak diŋsa, yɛrɛ o fu kaa ya aa nu? Bara fu kpak diŋ duŋduŋ a vɛ kpak misa, yɛrɛ o fu kaa ya aa nu sɔɔra? 18Amaa chen laata Koosa fun naami ya. O funɛ kpa ya bara luk pɛksiwa a lagmi a chi chenani o daŋni. 19Bara fu ya luk pɛk bɛgim duŋduŋ, bara fu wa zi nyɛn. 20Amaa bara luk pɛksa iiu. A maga ka ya kibɛgimnɛ.
21Se wa kikoti a ŋɔ nin ni di o wara daŋni un. Nyuha gbanko wa kikoti a ŋɔ naŋgere ni di o wara daŋni un. 22Aai. Bara luk pɛksa a naa vɛ kpoki, a ya kibirige kinkan. 23A naa vɛ kpak jirima, a waa ya a naa ya daŋni aa la nyɛ jirima kinkan. Bara luk pɛksa a naa vɛ weri nan, ya waa la nyini a. 24Amaa a naa weree, ya ta bu nyini a kinkan. Chendaha Koosa fun kpa ya bara luk pɛksa a lagmi dɔŋ ni, chen ni ya zi nyɛ a naa vɛ kpak jirima chen, wa jirimau. 25Adaha waligi wa to bara titi ni, amaa o luk pɛksa a naa kurgɛ chen, a maga baga nyɛn dɔŋ niu. 26Bara luk pɛkha vɛ kpak alaafɛ, o bara maga la wi chen. Nara pɛgi bara luk pɛkha digi, ba pɛgi bara magawa.
27Ma maga ya Kristo barawa. Ma maga nibɛgim bɛgim ya o bara luk pɛksiwa. 28Koosa nyɛ ma nibɛgim bɛgim tum naa ma zi tum. Koosa nitumɛ ta ya ba naa funɛ te ma suwachak. O witinsa ba naa la mɔɔli o laaboor weri ti, tiŋ o nitumɛ tawa. Koosa nibiksɛ ta gbanko tiŋ ba warɛ. Ba naa la tum alaazibu tuma gbanko tiŋ Koosa nibiksɛ tawa. Ba naa la tiibi nara awa ba naa la suŋi nara, ba gbanko tiŋ ba warɛ. Ba naa ya ba nihɛɛta aa kpami nara ka ba naa la sɛm sɛm kurgɛ gbanko tiŋ ba warɛ. 29Ma maga wa ya Koosa nitumɛ ta. Ma maga wa ya o witinsi ta. Ma maga wa ya o nibiksɛ ta. Ma maga wara tum alaazibu tum ta. 30Ma maga wara tiibi nara akoo a sɛm sɛm kurgɛ, koo a biksi sɛm kurgɛ ta muna, 31amaa ma nyɛ ma se sɛri Koosa papaha birige ta ni.
Ma nyɛ mu biksi ma kinkin naa kaali a nama maga.
13Chenani Ya Daŋni Dɔŋa Ya Kibirigi A Kaali A Maga
1Mu koti a sɛm sɛm kurgɛ hali awa malaikasa sɛma a vɛ daŋni nara, mu chɛɛmiu a chi nibine naa ba yaa mo luŋa ka o vɛ zim o mun. 2Mu koti a biksi nara Koosa wɛ nɛnɛ o kpok ti ni, a nɛɛgi kinkan a zim Koosa kisogle a kpak kpok a zi koti a ŋɔ bi ni di o si o bar chiŋi ti ni aa la bar digi. Mu koti aa tum nan maga a vɛ daŋni nara, o ya yɔrirɛ. 3Mu kpa mu kina maga a nyɛ fara tim ni a kpa mu titi a la du din ni a sou Koosa daha a vɛ daŋni nara, o nyɔɔra ya baŋa?
4Nibine naa la daŋni nara, o yaa kpak kanyitarɛ wa nara maga ni aa la ɔm ba siki saha maga. O wa zi kpak handɔta akoo a zer o titi a daŋni sɔn. 5O wa zi sɛm wu yɔrisa a nyɛ nara ni. O wa zi ya si tiina koo paan tiina. O wa zi lisi wu tagna naa nara tum a nyɛ un. 6Nara tum tum tagna, nibine naa la daŋni ba, tuha wa zi sɔɔni. Nara ka tum tum were, o tuha zi sɔɔniu. 7Nibine naa la daŋni nara wa na namsi, o wa zi gil nara daŋni a vɛɛn tiŋ Koosa. Kina maga yɛɛ, o yaa lisi wu werewa a nyɛ ba, a kpak bambi bɛgim wa ba ni.
8Sɛm naa ba yaa sɛm a li Koosa kpok ti ni a nyɛ nara ni, a zi wa kpak bɔu wuzu digi. Sɛm kurgɛ ta ba yaa sɛm a li Koosa kpok ti ni, a zi wa gilu wuzu digi. Zima naa nara kpak, o gbanko zi wa gilu wuzu digi. Amaa daŋni wa kpak peti. 9Lalaknɔ ya wa zim kina maga a vɛ koti a sɛm sɛma a li Koosa kpok ti ni nɛnɛ. 10Yesu wa bur wa, ya zi wa ya kina maga petiu.
11Mu funɛ ya bichɛla, mu funɛ sɛmu aa la lisi bichɛl lise. Amaa mu funɛ wa bi a burgi nihɛɛ, mu funɛ gil bichɛsi yaaliu. 12Kin nawara ya yaa na nan, a chi chenani ya yaa nyini diga buni ni chene. Amaa wuzu digi ya zi wa na kina magau nɛnɛ. Zima zen naa ha nyɛn gantɛl ni aa wa nan, kaali zima naa maga ya kpak nanu. Saha wa tel, mu zi wa zim kina magau nɛnɛ a chi chenani Koosa zim min nan.
13Adaha kina tora nyɛnɛɛ a ya wu birige. A waanɛ, si suuli, bambi bɛgim kpaki, awa daŋni. Amaa daŋni kaali a maga.
14Koosa Siim Weri Papaha Kinkan Wɛ
1Ma nyɛ ma se sɛri awa nara daŋni ni. Ma gbanko nyɛ ma se sɛri wa papaha a naa Koosa siim weri ti kpa nyɛ ma ni. Papaha naa nyɛ yaa sɛm Koosa sɛma a li o kpok ti ni, waa kaali a maga. 2Nibine naa la sɛm sɛm kurgɛ, o wa ya di nar nɛɛ o sɛm aa nyɛ, amaa Koosa nɛɛ o sɛm aa nyɛ. A ya wu soglewa o sɛm a li Koosa siim weri ti kpok ti ni, amaa nara wa zim a muna. 3Amaa naa la sɛm a nyɛ nara ni a li Koosa kpok ti ni, waa la suŋi ba di ba zim Koosa wɛ a la kpami ba a la belimi ba. 4Nibine naa la sɛm sɛm kurgɛ, o suŋi o titirɛ, amaa naa la sɛm a li Koosa kpok ti ni, waa la suŋi Yesu nitiŋɛ ta maga.
5Ma maga kote aa sɛm sɛm kurgɛ, mu fu daŋni chenu. Amaa ma kote aa sɛm a li Koosa kpok ti ni, chen zi sɔɔni mu tuhau kinkan. Nibine naa la sɛm a li Koosa kpok ti ni, waa bɔ wa naa la sɛm sɛm kurgɛ, see o koti a biksi a muna a suŋi Yesu nitiŋɛ ta. 6Mu niinbisa, mu wa wa ma wati a la sɛm sɛm kurgɛ, yɛrɛ mu kaa ya suŋi ma? Mu ya chen ni, mu wa kikoti a sɛm ma chenani Koosa fun biksi min akoo biksi ma zima koo a sɛm ma a li Koosa kpok ti ni koo a nyɛ ma zim Koosa nyinbaan wɛ.
7Kina nawara vɛ kpak miisa, a waa la biksi ma kin nama. Ba hu lewa akoo ba mo luŋa amaa a kuuli wara li nɛnɛ, yɛrɛ nara tima kaa yaa nu a kuuli ti? 8Ba wa hu laal kaabul nara zi nuu aa saksi a la laal ni, amaa ba vɛ hu un nɛnɛ, anti la zi koti a zim aa saksi? 9Chen ya ma gbanko ma sɛm sɛma a naa ba zi vɛ koti a nuuli, yɛrɛ ba kaa ya zim a muna? O ya di chene, ma chɛɛmi aa du ba nɛɛ. 10Tɛɛnɛ nɔ maga sɛma iiu kinkan, amaa a kidigi wa to a vɛ kpak mun. 11Amaa mu vɛ nu nandigi sɛma, o duuti mu ya womne o wati ka o gbanko duuti o ya womne mu wati. 12Chenani ma se sɛri wa ma kpak papaha a naa Koosa siim weri ti nyɛ ma, o lawa ma daŋni a naa la zi suŋi Yesu nitiŋɛ ta ba tum tum were a gbaari.
13Adaha naa la sɛm sɛm kurgɛ, o lawa o sumi Koosau o nyɛ un papaha naa la zi biksi un a muna. 14Mu sumi Koosa wa sɛm kurgɛ ni, mu siima ya naa la sumi chen, amaa mu bambi wa zim chenani mu sumi chen. 15Yɛrɛ mu kaa ya? Mu zi sumiu awa mu siim ti ni a sumi awa mu bambi gbanko ni. Mu zi lɔ boolau awa mu siim ti ni, a lɔ wa mu bambi gbanko ni. 16Ma vɛ ya chen, a la zaami Koosa awa ma siima duŋduŋ ni, yɛrɛ nara kaa ya a la nɔɔni a ŋɔ ami. Ba wa zim chenani maa zaami chen. 17Ma zaami nɛnɛ, amaa ba bambe wa to ma wati.
18Mu zaami Koosau di o nyɛ mu gbanko sɛm sɛm kurgɛ a kaali chenani ma maga sɛm nan. 19Amaa mu wa Yesu nitiŋɛ ta wa lagmi di ya jɛɛmi Koosa, mu yaa daŋni mu sɛm ba sɛm tama naa la zi suŋi bau. Chen bɔ wa mu sɛm ba sɛm damata a naa vɛ kpak suŋi.
20Mu niinbisa, ma wa lagmi dɔŋ ni, ma ta chi bichɛsa ba naa vɛ kpak nɛsa. Ma ka lisi nihɛɛta lise. Amaa maa daŋni a chi bichɛsa, ba naa vɛ koti a tum tum tagna kinkan. 21Ba funɛ sɔbiu Koosa sɛm tɔn ti ni di o ŋɔ,
“Mu zi nyɛ hɔɔra ba naa la sɛm sɛm kurgɛ,
sɛm mu tuma wɛu a nyɛ nara nama ni,
amaa ba wa zi nu mu wati.”
22Koosa funɛ nyɛ nara sɛm sɛm kurgɛ di ba biksi ba naa se vɛ su un di o sɛm ta ya wutiu, amaa o funɛ nyɛ nara sɛm a li o kpok ti ni di ba biksi ba naa se su un di o sɛm ta ya wutiu.
23Adaha ma Yesu nitiŋɛ ta wa lagmi dɔŋ ni ka ma maga sɛm sɛm kurgɛ, ba naa vɛ nu ba sɛm ta chen awa ba naa se vɛ su Koosa wa zu, ba wa zi ŋɔ di ma zu galɛŋwaa? 24Amaa ma maga sɛm a li Koosa kpok ti ni, ba naa se vɛ su Koosa awa ba naa maga vɛ zim sɛm kurgɛ ta wa zu, ba zi nuu a la nɔɔni di ba ya tum tagna nitumɛwa. Ma sɛm maga zi zu ba bambeu. 25Ba tuha maga wu sogle zi liu ka ba zi gbiri Koosa suwachak ni a sumi un aa kiŋɔ nara ni di wuti Koosa nyɛn ma watiu.
O Lawa Ya Lagmi, Yaa Vɛ Kpak Chɛɛmau
26Mu niinbisa, yɛrɛ mu zi bu a chiksi ma maa zim? Ma wa lagmi dɔŋ ni, ma nibɛgim yaa lisi Koosa pɛgi boola maa lɔ, digi biksi ma, digi ka biksi sɛm sogle naa Koosa biksi un, muna, digi ka sɛm sɛm kurgɛ, ka digi ka biksi a muna. Ma nyɛ a nama maga maa ya chen kisuŋi dɔŋa. 27Ba naa la sɛm sɛm kurgɛ, ma nyɛ ba ya nara balɛ akoo nara batora duŋduŋ a nyɛ ba nibɛgim bɛgima nyinbaan ba sɛm, aa nyɛ nibɛgim kibiksi a muna. 28Ma wa lagmi dɔŋ ni, nandigi vɛ nyɛn dooni a la zi koti a biksi a muna, ma nyɛ ba gil, amaa ma nyɛ ba sɛm ba bambe ni a nyɛ Koosa ni. 29Koosa witinsa ba naa la zi sɛm a li Koosa kpok ti ni, ma nyɛ ba ya nara balɛ akoo nara batora duŋduŋ nyɛ ba dɔŋtima kani a nu ba sɛm tima nɛnɛ aa kilisi a maga wɛ. 30Nandigi kanɛɛ ka Koosa biksi un kundɔŋ di o wa sɛm, naa la sɛm chen gil a nyɛ nikani ti si sɛm. 31Ma maga kisɛm a li Koosa kpok ti ni bu bɛgim bɛgima, chen ni ma maga zi buksi dɔŋ watiu a na kpami. 32Ba naa la sɛm a li o kpok ti ni, o lawa ba kpak ba titiu nɛnɛ. 33Koosa ha wa yir ya di ya ya diŋ vɛ nuusawa, amaa di ya du balimmnɛ.
34Doonani maga Yesu nitiŋɛ ta wa lagmi, o lawa nihaana gil sɛmau. O wa deŋli di ba ya kisɛm dooni. Koosa chiksɛ naa o fun kpa nyɛ Ju tim ta ni chen biksi di nihaana tiŋ nibaala nɔɔna. 35Nihaani ta kpak wu digi di ba pɛɛsi, ba yaa la ba damsa ba pɛɛsi ba baalasa. Yesu nitiŋɛ ta yaa lagmi dɔŋ ni di ba sumi Koosa, nihaana sɛm sɛma dooni, ba zi na hiisau.
36Ma watɛɛ Koosa wɛ piilii? Ma duŋduŋ daharɛ nara fun wa biksi ma o wɛɛ? 37Ma naa la sɛm di maa sɛmu a li Koosa kpok ti ni, akoo ma kpak o siim weri ti papaha tirɛ, o lawa ma gbanko zimu di chenani mu sɔbi a nyɛ ma nan ya ya kunyan ti chiksirɛ. 38Ma bɔnɛ vɛ daŋni ma nu mu sɛm nama, ma naa kaɛɛ ta nu ba sɛma.
39Mu niinbisa, ma nyɛ ma se sɛri a kisɛm Koosa sɛma a li o kpok ti ni. Amaa ma ta tɔ ba naa la sɛm sɛm kurgɛ chen nyinbaan. 40O lawa ma kiya kin maga balimmnɛ.
15Yesu Kristo Sou Siili Wɛ
1Mu niinbisa, ma nyɛ mu lisi ma Koosa laaboor weri naa mu fun kpa nyɛ ma chen wɛ. Ma funɛ la nɔɔniu ka ma ha vɛɛn kpak un nɛnɛ. 2Ma nu laaboor weri ti, Koosa zi wa yisi mau a li ma tum tagna ni hali o wa peti. Ma se vɛ su un wuti, o wa zi wa ya chen a nyɛ ma.
3Wu birigi zen naa mu fun la Koosa wati chen, mu funɛ kpa biksi mau. Waa nɛɛnɛ. Yesu funɛ sou ya tum tagna daharɛ a chi chenani Koosa sɛm tɔn ti fun sɛm di o zi wa tumu saha digi chen. 4Ba funɛ sogli unu, amaa o funɛ si o sou niu wuzu butora wuzu a chi chenani Koosa sɛm tɔn ti fun sɛm saha digi chen. 5Pita fun bu te na un. Doone o nitumɛ fidalɛ ta fun bu na un. 6Chen saha ti o nitiŋɛ tusugsa nyuu gbanko funɛ lagmi a na un. Ba nidamata ha vɛɛn nyɛn dooni, amaa bɔnɛ situ. 7Jems gbanko fun bu na un. Doone o nitumɛ ta maga gbanko fun bukoo na un.
8Min tiŋ gantɛl a na un. O funɛ duuti ba tiŋ gantɛllɛ a lul min mu na un. 9Min tiŋ gantɛl a li Yesu nitumɛ ta ni. O wa deŋli di ba yir min o nitumi, domi min funɛ muksi Yesu nitiŋɛ ta kinkan chen. 10Amaa Koosa funɛ ɔm min sikiu a suŋi min. O funɛ suŋi min chen daha, mu koti a du chenani mu du nan. Amaa chenani o fun suŋi min, mu wa kpa a a ta. Mu funɛ siu aa tum o tuma kinkan hali a kaali ba maga. Mu wara tum o tuma a li mu titi kpok ni, amaa Koosa la suŋi min. 11Chenani mu biksi awa chenani ba biksi, a maga ya kibɛgimnɛ. Chendaha ma se fun su un.
Chenani Yesu Zi Wa Lɛli Ya A Li Ya Sou Ni
12Ya funɛ biksi ma Kristo wɛ di Koosa funɛ lɛli unu a li o sou ni, yɛrɛ ma bɔnɛ sɛm di Koosa wa kilɛli nara a li ba sou ni? 13Koosa vɛ wa koti a lɛli nara a li ba sou ni, o wa fun lɛli Kristo a li o sou ni. 14Koosa vɛ lɛli Kristo a li o sou ni, ya biksi ti ya yɔrirɛ awa ma Yesu se suuli ti gban ya yɔri. 15Chen sir ya wuti, ya suni Koosa nɔ nɛɛ. Nibinsa vɛ wa si ba sou ni, Koosa wa fun lɛli Yesu a li o sou ni. Ya fun ŋɔ ma di Koosa funɛ lɛli unu a li o sou ni. 16Nara vɛ wa si ba sou ni, Koosa wa fun lɛli un a li o sou ni. 17Koosa vɛ lɛli Kristo o sou ni, ma Yesu se suuli ti ya yɔrirɛ, ka ma tum tagna ha vɛɛn nyɛn ma ni. 18Ba naa se funɛ su Kristo gbanko ka ba siti chen, ta yɔriu. 19Ya nyɛni nɔ duŋduŋ ya kpak bambi bɛgim wa Kristo niu, o lawa nara kiɔm ya sikiu kinkan a kaali tɛɛnɛ nɔ tim maga.
20Amaa wuti Koosa funɛ te lɛli Kristo a li o sou ni. Chendaha Koosa zi wa lɛli ba naa funɛ siti chen gbankou a li ba sou ni. 21Nibin bɛgim daha sou wa. Nibin bɛgim daha sou siili nyɛn. 22Domi ya wa Adam ya nibɛgimnɛ, chendaha yaa siti. Ya naa wa Kristo ya nibɛgim nan, ya ka zi wa si ya sou niu a kpak miisa. 23Amaa ya kaa wa si ya sou ni nibɛgim bɛgimwa. Yesu funɛ ya naa funɛ te si. O wa bur wa, ba naa o dɔ chen gbanko zi wa siu. 24Tɛɛnɛ nɔ maga siili saha zi wa tel, Kristo zi wa nyaŋi o dɔma ba naa maga dɔ ba nara kpok. O ya chen, o zi kpa o koor tiu a nyɛ o kunyana Koosa ni. 25Kristo zi dɔ kina magau, hali Koosa wa nyaŋi o dɔma maga. 26O gantɛl dɔm naa o zi nyaŋi ya sou. 27Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ, “Koosa zi wa nyɛ Kristo dɔ kina magau.” Chen wa ya di o zi dɔ Koosau. 28Koosa wa nyɛ Kristo naa ya o be, wa dɔ kina maga a peti, o gbanko zi la nɔɔniu di Koosa dɔ un, chen ni Koosa duŋduŋ la zi dɔ Kristo awa kina maga.
29Nibin bɔnɛ yaa chiŋi siwɛ bar chiŋi nɛɛ aa ŋɔ di nara kichaksi ba wa ni ni ba daha. Yɛrɛ ba yaa ya chen? Nara nama ŋɔɛɛ di nisitɛ vɛ si ba sou ni, yɛrɛ ba yaa ya chen a nyɛ ba? 30Nisitɛ ta vɛ si ba sou ni, yɛrɛ ya gbanko nyɛn bar tagna ni saha maga? 31Mu niinbisa, mu hɛɛsɛ ma naa la tiŋ ya kunyan Yesu Kristo a ya mu jirima nara, muu zu sou bar nyɛni nɛɛ wuzu kam. 32O duuti mu wa sel zene funɛ yo dɔŋa a li Ɛfɛsus ni. O ya di tɛɛnɛ nɔ maga kina duŋduŋ daha mu wa a funɛ yo dɔŋa, baŋ nyɔɔra mu na? Nisitɛ vɛ si ba sou ni, ma nyɛ yaa di diwe aa kinyɔ kinyɔɔlɛ domi ya wa zim chɛ.
33Ma ta mur ma titi. Ma lagmi nibin tagna ni, ba zi chɛrgi ma bambe were tau a tagini. 34Ma bur wa ma nɛha ni a gil ma tum tagna. Ma bɔnɛ wa fun zim Koosa nɛnɛ. O wa kpak ma hiisaa?
Yesu Zi Kpa Bara Falɛu A Nyɛ Ya
35Ma nidigi zi wa pɛɛsi minu, “Yɛrɛ nisitɛ ta kaa ya si ba sou ni? Baŋ barawa ba kpak?” 36Ma ya womniwa kinkan. Kiduha naa ma du chen yaa nyu tɛɛnɛ niu a zini, ka kibuni ti pɔ. 37Ma kpa mɛ a du chen, kiduhu titi wara zini. Kiduha naa ma du chen laata ma kum a di. 38Koosa kpa kiduha a nyɛ a be chi chenani o daŋni, ka o nyɛ a maga kurgɛ dɔŋ ni.
39Bara maga wa ya kibɛgim. A maga kurgu. Nibinsa bara nyɛn doon a kurgi sela bara ni. Nyinsa gbanko bara kurgu zimebisa bara niu.
40Buudaha kina nyɛn doon ka tɛɛnɛ nɔ maga kina gbanko nyɛn. Buudaha kina bunɔɔta kurgi tɛɛnɛ nɔ maga kina bunɔɔta niu. 41Nha bunɔɔta kur pɛna bunɔɔta niu. Wula bunɔɔta kurgi nha awa pɛna bunɔɔta niu. Wula gbanko chaaniu a kaali dɔŋa.
42Chene nara zi si ba sou ni. Ba wa siti, bara naa ba kpak chen zi wa pɔu. Ba wa si ba sou ni, ba bara falɛ ta wa zi kut pɔ. 43Ba kpa siwi a sogli, o wa kpak jirima koo kpok. Siwi ti wa si o sou ni, o bara falɛ ta zi kpak jirima awa kpoku. 44Bara naa ba sogli, o ya bara titirɛ, amaa bara fali ti ya siim barawa. Bara titi nyɛnu ka siim bara ka nyɛn. 45Ba funɛ sɔbiu a li Koosa sɛm tɔn ti ni a ŋɔ, “Koosa funɛ te naami nibine naa ba funɛ yir Adam ka o kpak miisa.” Amaa Adam naa funɛ tiŋ gantɛl chen, waa ya siim naa la nyɛ nara miisa. Waa ya Kristo. 46Ma zimu di ya wa fun te kpak siim bara. Ya funɛ te kpak bara titirɛ a zi wa kpak siim bara. 47Koosa funɛ te kpa hɛɛra a naami Adam, amaa Adam naa tiŋ gantɛl chen, Koosa funɛ tum un a li o tɔhɔn ti nɛɛ. 48Ba naa nyɛn tɛɛnɛ nɔ maga ni, ba chi Adam naa Koosa fun kpa hɛɛra a naamirɛ. Ba naa nyɛn Koosa tɔhɔn ti ni, ba chi Adam naa funɛ li Koosa tɔhɔn ti ni chene. 49Lalaknɔ ya chi Adam naa Koosa fun kpa hɛɛra a naamirɛ, amaa ya zi wa chi Kristo naa funɛ li Koosa tɔhɔn ti ni chenu.
50Mu niinbisa, ma nyɛ mu ŋɔ ma nan. Ya bara titi wa kikoti a zu Koosa koor ti ni. Kinkin naa la zi wa pɔ wa kikoti a wa nyɛn doonani kin naa vɛ pɔɔli ni.
51Maa nu. Mu zi biksi ma Koosa wu bɛgim sogli wɛu. Ya maga laata kaa sou. Amaa ya sitɛɛ akoo ya wa siti, wuzu digi Koosa zi wa chɛrgi ya maga barau bu bɛgim. 52Saha naa Koosa kaabul naa wa tiŋ gantɛl, wa hu, o zi lɛli nisitɛ tau a li ba sou ni. Lalaga a chi se kamsɛɛ, o zi wa chɛrgi ya bara titiu a nyɛ ya bara falɛ a naa vɛ pɔɔli. 53O deŋlu di bara a naa la zi wa pɔ chɛrgi bara a naa la zi wa vɛ pɔɔliu. Bara a naa la zi wa sou zi chɛrgi bara a naa la zi vɛ sitiu. 54Koosa wa chɛrgi bara a burgi a naa la zi vɛ pɔɔli awa a naa la zi vɛ wa siti, kin naa ba fun sɔbi a li Koosa sɛm tɔn ti ni zi wa ya wutiu. Ba funɛ sɔbiu a ŋɔ,
“Koosa fun kpa o kpok ti a nyaŋi sou.”
55Ba fun bu sɔbi a li o sɛm tɔn ti ni a ŋɔ,
“Sou, leene i kpok ti ka?
Yɛrɛ i kaa bu ya a muksi ya?”
56Tum tagna daharɛ sou koti aa muksi ya. Koosa chiksɛ daha, ya daŋni ya tum tum tagna kinkan. 57Ya kunyana Yesu Kristo funɛ nyaŋi sou. Chendaha ya zaami Koosa.
58Mu bi daŋnɛ, ma kpak nɛnɛ aa tum ya kunyan ti tuma kinkan. Ma zim di chenani maa tum tuma a nyɛ un, a wa zi wa ya yɔri.
16Malɛ Naa Ma Daŋni Ma La Nyɛ Ma Dɔŋtima Wɛ
1Ma funɛ sɔbi tɔnnɛ a pɛɛsi min malɛ naa mu daŋni ma la a nyɛ Koosa nara ba naa nyɛn Judia pulum ni chen wɛ. Maa tum chenani mu fun ŋɔ Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Galesia pulum ni, di baa tum chen. 2Aleedi wuzu kam, ma maga yaa zer kinkin naa maa daŋni ma la a li kinkin naa Koosa nyɛ ma chen aa dau. Maa ya chen, mu wa wa ma zi la petiu. 3Mu wa wa, mu zi sɔbi tɔnau a nyɛ ba naa ma se su a li ma wati ba kpa a awa ma papaha a la Jɛrusalɛm. 4O deŋlu wa mu la dooni, mu wa ba zi lagmi dɔŋ ni a lau.
Chenani Pɔɔl Funɛ Lisi Doonani O Zi La
5Mu daŋni mu la Masɛdonia pulumnɛ. Mu wa li dooni, mu zi wa nyɛn ma watiu wuzu bilɛ. 6Ami mu zi nyɛn ma watiu hali wa saha wa gali. Mu saha wa tel di mu la, ma zi kotiu a suŋi min mu la doonani maga mu kaa la. 7Mu wara daŋni mu wa gali ma wati lalaga. Mu kunyan ti fu la nɔɔni, mu fu zi daŋni mu nyɛn ma watiu a vusi.
8Amaa mu zi nyɛn Ɛfɛsus niu hali Ju tim ta wuzu zen naa ba yir Pɛntɛkɔst chen wa tel. 9Mu kpak nyinbaanu bar nɔ a zi koti a tum Koosa tuma kinkan a na nyɔɔra. Amaa ba naa la daŋni ba tɔ mu tum nyinbaan, ba iiu.
10Timoti wa wa ma wati, ma la un a du nɛnɛ, chen ni o wa zi ɔm, domi o gbanko tum Koosa tumwa a chi min. 11Ma ta lisi di o ya bichɛllɛ, amaa ma suŋi un o koti a li nyinbaan ti awa bar sɔɔni ni a bur wa mu wati. Mu nyini o wa Yesu nitiŋɛ ta nyinbaan niu.
12Mu funɛ sumi Apɔlɔs kinkan di o tiŋ ya dɔŋtim ta a la ma wati, amaa o wara daŋni o la doon ni lalaknɔ. O wa na nyinbaan, o zi wau.
Pɔɔl Mak O Tɔn Nɔ Bar Nɔwa
13Ma se su Yesu. Chendaha ma il a kpak ma titi nɛnɛ awa bambi kpok ni. 14Maa tum ma tum maga aa nyɛ nara ni awa daŋni ni.
15Ma zimu di Stɛfanas awa o dam walɛ funɛ te nyɛ ba se su Yesu a li Girik tim pulum ni a fun piinsa tum si sɛm tuma a nyɛ Koosa nara ni. 16Mu niinbisa, mu sumi mau maa tiŋ ba naa maga wa un la tum nɔ.
17Stɛfanas, Fortunatus awa Akaikus funɛ wa sɔɔni mu tuhau kinkan, domi ba waa funɛ wa chiŋi ma bar chiŋi ni. 18Ba waa kpami min kinkan a chi chenani ba fun kpami ma chen. Maa nyɛ nara nama wa jirima.
19Yesu nitiŋɛ ba naa nyɛn Azia pulum ni zaami mau. Akwila, Prisila awa Yesu nitiŋɛ ba naa yaa lagmi ba dam ni, ba gbanko zaami mau kinkan ya kunyan Yesu daha. 20Ya niinbisa maga zaami mau.
Ma zaami dɔŋa nɛnɛ.
21Mu kpa mu ninne a sɔbi a zaami ma gbanko nan.
22Nibine naa vɛ daŋni ya kunyan ti, Koosa zi ŋɔ nɔu a nyɛ un.
Ya kunyana, kuwa.
23Ya kunyana Yesu la zi suŋi ma.
24Mu kpa mu daŋniu a nyɛ ma maga Yesu Kristo sɔn daha.