สุภาษิต

สุภาษิต

คำนำ

หนังสือ​สุภาษิต​เขียน​ขึ้นมา​เพื่อ​ช่วย​ให้​คนเรา​มี​สติปัญญา เพื่อ​จะได้​ใช้​ชีวิต​อย่าง​ถูกต้อง ซึ่ง​จะ​นำ​ไป​สู่​ความสุข​และ​ความสำเร็จ หนังสือ​เล่มนี้​เน้น​ให้​คน​เรา​รู้​ว่า การยำเกรง​และ​เชื่อฟัง​พระยาห์เวห์​นั้น เป็น​ก้าวแรก​ที่​จะ​นำ​ไป​สู่​ปัญญา

คำคม​ใน​หนังสือ​เล่มนี้​พูด​ถึง​ชีวิต​ใน​ทุกด้าน เช่น ครอบครัว เพื่อน​บ้าน สังคม​รอบข้าง การศึกษา การงาน การทำมา​ค้าขาย และ​รัฐบาล คำคม​เหล่านี้​เน้น​ให้​นับถือ​พ่อแม่ ให้​ถ่อมตัว​ยอมรับ​การ​ตักเตือน​สั่งสอน ให้​ระวัง​เรื่อง​การ​ผิดประเวณี ให้​ขยัน​ขันแข็ง ให้​ทำ​ธุรกิจ​อย่าง​ตรงไป​ตรงมา ให้​ช่วยเหลือ​คน​ยากจน และ​ให้​ระวัง​คำพูด

คำคม​ใน​เล่มนี้​ส่วน​ใหญ่​เขียน​ขึ้น​โดย​กษัตริย์​ซาโลมอน ลูกชาย​ของ​กษัตริย์​ดาวิด พระองค์​ปกครอง​ประเทศ​อิสราเอล​ประมาณ​หนึ่งพัน​ปี​ก่อน​พระเยซู​มา​เกิด

หนังสือ​เล่มนี้​ยัง​มี​คำคม​ที่​เขียน​ขึ้น​โดย​นักปราชญ์​คนอื่นๆ​ด้วย (22:17-24:22 และ 24:23-34) รวมทั้ง​คำคม​ของ​อากูร์ (30:1-33) และ​คำคม​ของ​กษัตริย์​เรมูเอล​ที่​ไม่ใช่​คน​อิสราเอล (31:1-31) ใน​สมัย​ของ​กษัตริย์​เฮเซคียาห์ ประมาณ​เจ็ดร้อย​ปี​ก่อน​พระเยซู​มา​เกิด ก็​ได้​มี​การ​คัดลอก​และ​รวบรวม​คำคม​ทั้งหลาย​เหล่านี้​มาไว้​ใน​เล่ม​เดียวกัน

บท​เริ่มต้น

¹ สุภาษิต​เหล่านี้​มา​จาก​ซาโลมอน ผู้​เป็น​บุตรชาย​ของ​ดาวิด​และ​เป็น​กษัตริย์​ของ​อิสราเอล

² สุภาษิต​เหล่านี้​มี​ไว้​เพื่อ​ให้​คน​ได้​เรียนรู้​เกี่ยวกับ​ปัญญา​และ​คำ​สั่งสอน

เพื่อ​ทำให้​คน​เข้าใจ​ถึง​คำพูด​ที่​นำ​ความเข้าใจ​ลึกซึ้ง​มา​ให้

³ สุภาษิตเหล่านี้​มี​ไว้เพื่อ​สั่งสอน​ให้​คน​ใช้ชีวิต​อย่าง​ฉลาด​รอบคอบ

คือ​ทำ​ใน​สิ่ง​ที่​ถูกต้อง ยุติธรรม และ​เป็น​ธรรม

⁴ สุภาษิตเหล่านี้​มี​ไว้​เพื่อ​ให้​คน​ที่​อ่อน​ต่อ​โลก กลาย​เป็น​คน​ฉลาด​หลักแหลม

เพื่อ​ให้​คน​หนุ่ม​มี​ความรู้​และ​มี​ความ​คิด​รอบคอบ

⁵ ขอให้​คน​ที่​ฉลาด​อยู่​แล้ว ฟัง​เรื่องนี้ด้วย จะ​ได้​ไป​เสริม​คำ​สั่งสอน​ของเขา

คน​ที่​รู้จัก​แยกแยะ​ว่า​อะไร​เป็นอะไร​อยู่​แล้ว จะ​ได้​มี​ความสามารถ​ใน​การ​ชี้แนะ​ทั้ง​ต่อ​ตนเอง​และ​ผู้อื่น

⁶ สุภาษิตเหล่านี้​มี​ไว้​เพื่อ​ให้​คน​เข้าใจ​สุภาษิต​และ​คำพูด​ที่​เข้าใจ​ยาก

รวมทั้ง​คำคม​ทั้งหลาย​ของ​คน​ที่​ฉลาดล้ำ​และ​พวก​คำพูด​ที่​เป็น​ปริศนา​ซ่อน​เงื่อน​ของ​พวกเขา

⁷ การ​ยำเกรง​พระยาห์เวห์​คือ​จุด​เริ่มต้น​ของ​ความรู้

แต่​คน​โง่​เกลียดชัง​ปัญญา​และ​คำ​สั่งสอน

เชื่อฟัง​พ่อแม่​และ​หลีก​เพื่อนชั่ว

⁸ ลูกเอ๋ย ให้​เชื่อฟัง​คำ​สั่งสอน​ของ​พ่อเจ้า

และ​อย่า​ได้​ละทิ้ง​คำสอน​ของ​แม่เจ้า​ด้วย

⁹ เพราะ​คำ​สั่งสอน​ของ​ท่าน​ทั้งสองนั้น มี​เสน่ห์​ดึงดูด มัน​จะ​เป็น​มงกุฎ​ดอกไม้​สำหรับ​หัว​เจ้า

และ​เป็น​สร้อย​สำหรับ​คอ​เจ้า

¹⁰ ลูกเอ๋ย ถ้า​พวก​คน​บาป​พยายาม​ล่อลวง​เจ้า​ให้​ไป​กับ​พวกมัน

ก็​อย่า​ได้​ไปเลย

¹¹ ถ้า​พวกมัน​พูด​ว่า “มา​กับ​พวกเราสิ

ให้​เรา​ไป​ดักซุ่ม​ฆ่า​คน​กัน​เถอะ

ไป​ดักซุ่ม​ฆ่า​คน​บริสุทธิ์​เล่นๆ​กัน​เถอะ

¹² ให้​พวก​เรา​ไป​กลืนกิน​คน​พวกนั้น​ทั้งเป็น​เหมือน​แดน​คนตาย​กลืนกิน​คนเป็น

ถึง​เขา​จะ​แข็งแรงดี เรา​ก็​จะ​กลืนกิน​เขา​เหมือน​คน​ที่​กำลัง​ใกล้​ตาย

¹³ พวกเรา​จะ​ได้​ของ​มีค่า​มากมาย​หลายอย่าง

บ้าน​ของ​พวกเรา​จะ​เต็มไปด้วย​ข้าวของ​ที่​ปล้น​มาได้

¹⁴ มา​ร่วม​กับ​เราสิ

เรา​จะ​แบ่ง​ของ​ที่​ปล้น​มา​ได้​ให้​เท่าๆ​กัน”

¹⁵ ลูกเอ๋ย อย่า​ได้​ไป​เดิน​ตาม​ทาง​ของ​พวกมัน

ยั้ง​เท้า​ของ​เจ้า​จาก​ทาง​เหล่านั้น​ของ​พวกมัน

¹⁶ เพราะ​เท้า​ของ​พวกมัน​วิ่ง​ไป​ทำ​ชั่ว

พวก​มัน​รีบ​เร่ง​ไป​ทำ​ให้​เกิด​การ​นองเลือด

¹⁷ มัน​ไม่​มี​ประโยชน์​อะไร​ที่​จะ​ขึง​ตาข่าย

ใน​ขณะ​ที่​นก​กำลัง​จ้องมอง​อยู่

¹⁸ แต่​คน​ชั่ว​พวกนี้​ไม่​รู้ตัว​ว่า​กำลัง​วาง​กับดัก​ตัวเอง

พวกมัน​ดัก​รอ​ปลิด​ชีวิต​ตัวเอง

¹⁹ นี่แหละ​คือ​ชะตา​กรรม​ของ​คน​ที่​หา​ทรัพย์​สมบัติ​มา​ได้​จาก​การ​ทารุณ​โหดร้าย

ทรัพย์​สมบัตินั้น​ก็​จะ​คร่า​ชีวิต​ของ​พวกมัน​ไป

สติปัญญา​ร้อง​เตือน​ผู้คน

²⁰ สติปัญญา​ร้อง​เสียง​ดัง​อยู่​บน​ถนน

เธอแผด​เสียง​ร้อง​ที่​ลาน​เมือง

²¹ เธอ​ส่งเสียง​ร้อง​ตาม​หัว​มุม​ถนน​ที่​พลุกพล่าน

เธอ​เปล่ง​เสียง​พูด​ออก​มา​ตรง​ทาง​เข้า​ประตู​เมือง​ว่า

²² “เจ้า​คน​อ่อนต่อโลก​ทั้งหลาย เจ้า​จะ​รัก​ที่​จะ​อ่อนต่อโลก​อย่างนี้​ไป​อีก​นาน​แค่ไหน

เจ้า​คน​ชอบ​เยาะเย้ย เจ้า​จะ​ยินดี​อยู่​กับ​การ​เยาะเย้ย​ไป​อีก​นาน​แค่ไหน

เจ้าคน​โง่ เจ้า​จะ​เกลียด​ความรู้​ไป​อีก​นาน​แค่ไหน

²³ ถ้า​พวกเจ้า​จะ​หัน​มา​สนใจ​คำ​ตักเตือน​ของ​เรา

เมื่อนั้น​เรา​ก็​จะ​บอก​ให้​เจ้า​รู้​ถึง​สิ่ง​ที่​อยู่​ใน​จิตใจ​ของ​เรา

และ​จะ​แสดง​ความคิด​ต่างๆ​ของ​เรา​ให้​กับ​เจ้า

²⁴ เพราะ​เรา​ได้​ร้อง​เรียก แต่​เจ้า​ไม่​ยอมฟัง

เรา​ได้​กวัก​มือ​เรียก แต่​ไม่​มี​ใคร​สนใจ

²⁵ พวก​เจ้า​เพิกเฉย​ต่อ​คำ​แนะนำ​ของ​เรา

และ​ไม่​ยอม​รับฟัง​คำ​ตักเตือน​ของ​เรา

²⁶ ดังนั้น​เมื่อ​เจ้า​เจอ​กับ​ความ​หายนะ เรา​เอง​จะ​หัวเราะ​เยาะ​เจ้า

เมื่อ​สิ่ง​ที่​เจ้า​หวาดกลัว​เกิดขึ้น​กับ​เจ้า เรา​จะ​เยาะเย้ย​ซ้ำเติม​เจ้า

²⁷ เมื่อ​สิ่ง​ที่​เจ้า​หวาดกลัว​ถาโถม​ใส่​เจ้า​เหมือน​กับ​พายุ

และ​ความ​หายนะ​จู่โจม​ใส่​เจ้า​เหมือน​กับ​ลม​มรสุม

เมื่อ​ความ​ทุกข์ยาก​และ​ความ​เจ็บปวด​รวดร้าว​เกิดขึ้น​กับ​เจ้า

²⁸ เมื่อนั้น​แหละ พวกเขา​จะ​ร้อง​เรียก​หา​เรา แต่เรา​จะ​ไม่​ตอบ

พวกเขา​จะ​มองหา​เรา แต่​จะ​ไม่​พบ

²⁹ เพราะ​พวกเขา​เกลียด​ความรู้

และ​ไม่​ยอม​เลือก​ที่​จะ​ยำเกรง​พระยาห์เวห์

³⁰ เพราะ​พวกเขา​ไม่​ยอมฟัง​คำ​แนะนำ​ของ​เรา

และ​พวกเขา​ทิ้ง​คำ​ตักเตือน​ของ​เรา

³¹ พวกเขา​จะ​ต้อง​กิน​ผล​ที่​เกิด​จาก​วิถี​ชีวิต​ของ​เขา

และ​จะ​จุก​แน่น​ไป​ด้วย​แผนการ​ร้าย​ต่างๆ​ของ​พวกเขา​เอง

³² คน​อ่อนต่อโลก​จะ​ตาย เพราะ​เขา​หัน​ไป​จาก​สติปัญญา

คน​โง่​จะ​ถูก​ทำลาย เพราะ​เขา​พอใจ​กับ​ความโง่นั้น

³³ แต่​ใคร​ก็ตาม​ที่​ฟัง​เรา จะ​ได้​อยู่​อย่าง​ปลอดภัย

และ​สุข​สบาย​โดย​ไม่​ต้อง​หวาดกลัว​อันตราย​ใดๆ”

แสวงหา​สติปัญญา

¹ ลูกเอ๋ย ถ้า​เจ้า​ยอมรับ​คำพูด​ต่างๆ​ของ​เรา

และ​เก็บ​รักษา​คำสั่ง​ต่างๆ​ของ​เรา​ไว้​กับ​ตัว

² ด้วย​การเงี่ยหู​ฟัง​สติปัญญา

และ​ตั้งจิต​ตั้งใจ​ใฝ่หา​ความเข้าใจ

³ นั่นล่ะ เมื่อ​เจ้า​ร่ำร้อง​หา​ความ​หยั่งรู้​อัน​ลึกซึ้ง

และ​ร่ำร้อง​หา​ความรู้​และ​ความเข้าใจ

⁴ เมื่อ​เจ้า​แสวงหา​ความเข้าใจ​เหมือน​กับ​แสวงหา​เงิน

และ​เสาะหา​มัน​เหมือน​หา​ขุมทรัพย์​ที่​ซุกซ่อนอยู่

⁵ เมื่อนั้น​เจ้า​ก็​จะ​เข้าใจ​ว่า​ความ​ยำเกรง​พระยาห์เวห์​เป็น​อย่างไร

และ​เจ้า​จะ​ได้​มี​ความรู้​ที่​มา​จาก​พระเจ้า

⁶ เพราะ​พระยาห์เวห์​ให้​สติปัญญา

ความรู้​และ​ความเข้าใจ​ออก​มา​จาก​ปาก​ของ​พระองค์

⁷ พระองค์​จะ​สะสม​วิธี​แก้​ปัญหา​ไว้ให้​กับ​ผู้ซื่อสัตย์

พระองค์​เป็น​โล่​กำบัง​ให้​กับ​ผู้​ที่​ดำเนินชีวิต​อยู่​ใน​ทาง​ที่​ดีพร้อม

⁸ พระองค์​เฝ้าระวัง​ทาง​ของ​คน​ที่​ยุติธรรม

และ​เฝ้าปกป้อง​ทาง​ของ​คน​ที่​จงรัก​ภักดี​ต่อ​พระองค์

⁹ แล้ว​เจ้า​จะ​เข้าใจ​ว่า​สิ่ง​ไหน​ถูกต้อง ยุติธรรม และ​เป็นธรรม

คือ​หนทาง​อันดีงาม​ทั้งสิ้น

¹⁰ เพราะ​ปัญญา​จะ​ซึมซับ​เข้าไป​ใน​ใจ​ของ​เจ้า

ความรู้​จะ​ให้​ความสุข​กับ​จิตวิญญาณ​ของ​เจ้า

¹¹ ความ​สุขุม​รอบคอบ​จะ​ปกป้อง​ตัว​เจ้า

ความคิด​รอบคอบ​จะ​เฝ้าดูแล​ตัว​เจ้าไว้

¹² เพื่อ​ช่วย​เจ้า​ให้​พ้น​จาก​ทาง​ของ​คน​ชั่ว

และ​ให้​พ้น​จาก​คน​พูด​ร้าย

¹³ เจ้า​จะ​ได้​พ้น​จาก​คน​ที่​ละทิ้ง​ทางตรง​ทั้งหลาย

เพื่อ​ไป​เดิน​ใน​ทาง​มืดมิด​เหล่านั้น

¹⁴ เจ้า​จะ​ได้​พ้น​จาก​คน​ที่​ชอบ​ทำ​ชั่ว

ที่​สนุก​สนาน​กับ​ทาง​ชั่ว​ที่​วิปริต​ผิดเพี้ยน​ไป​นั้น

¹⁵ เจ้า​จะ​ได้​พ้น​จาก​คน​ที่​มี​หนทาง​คดเคี้ยว

และ​คน​ที่​เจ้าเล่ห์​ใน​ทาง​ทั้งหลาย​ของ​เขา

¹⁶ เจ้า​จะ​ได้​พ้น​จาก​ภรรยา​ของ​ผู้​อื่น+ 2:16 ภรรยา​ของ​ผู้​อื่น … หญิง​เล่น​ชู้ หรือ แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า หญิง​ต่าง​ประเทศ … หญิง​ต่างด้าว

จาก​หญิง​เล่นชู้​ที่​พูด​หวานหู

¹⁷ ผู้ที่​ทอดทิ้ง​สามี​ที่​นาง​แต่ง​ด้วย​ตอน​เป็น​สาว

และ​ลืม​ข้อตกลง​ที่​เธอ​ทำ​ไว้​กับ​สามี​ต่อหน้า​พระเจ้า​ของ​เธอ

¹⁸ ทาง​ที่​ไป​หา​เธอนั้น ลาด​ไป​สู่​แดน​คนตาย​อย่าง​แน่นอน

และ​รอย​เท้า​ทั้งหลาย​ของ​เธอนั้น​นำ​ไป​สู่​เมือง​ผี

¹⁹ ทุกคน​ที่​ไปหา​นาง ไม่​เคย​ได้​กลับ​มาอีก

ไม่​มี​ใคร​ใน​พวกนั้น​พบเห็น​หนทาง​แห่ง​ชีวิต​อีกเลย

²⁰ ดังนั้น​ให้​เดิน​บน​หนทาง​ของ​คนดี

และ​ยึดมั่น​ใน​หนทาง​ของ​คนเหล่านั้น​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า

²¹ เพราะ​คน​สัตย์ซื่อ​จะ​ได้​อาศัย​อยู่​บน​แผ่นดิน

และ​คน​บริสุทธิ์​ก็​จะ​ยังคง​อยู่​ที่นั่น

²² แต่​คน​ชั่ว​จะ​ถูก​ตัด​ออก​จาก​แผ่นดิน

และ​คน​ไม่​สัตย์ซื่อ​ก็​จะ​ถูก​ถอนราก​ถอนโคน

ชีวิต​ที่​พระเจ้า​พอใจจะ​ยืนยาว

¹ ลูกเอ๋ย อย่า​ลืม​คำ​สั่งสอน​ของ​เรา

ให้​ใจ​ของ​เจ้า​เก็บ​รักษา​คำสั่ง​ต่างๆ​ของ​เราไว้

² เพราะ​สิ่งเหล่านี้​จะ​เพิ่มพูน​จำนวน​วัน​และ​ปี​ของ​ชีวิต​เจ้า

แถม​จะ​ทำ​ให้​เจ้า​อยู่เย็น​เป็นสุข​ด้วย

³ อย่า​ให้​ความ​จงรัก​ภักดี​และ​ความซื่อสัตย์​ละทิ้ง​เจ้า​ไป

ผูก​มัน​ไว้​รอบ​คอ​ของ​เจ้า​เหมือน​กับ​สร้อยคอ

เขียน​มัน​ลง​ไป​บน​แผ่นใจ​ของ​เจ้า

⁴ แล้ว​เจ้า​จะ​เป็น​ที่​ยอมรับ​และ​ประสบ​ความสำเร็จ​อย่าง​ดี​ยิ่ง

ใน​สายตา​ของ​พระเจ้า​และ​ผู้คน​ทั่วไป

⁵ ให้​ไว้วางใจ​ใน​พระยาห์เวห์​ด้วย​สุดใจ​ของ​เจ้า

และ​อย่า​ได้​พึ่ง​ความ​เข้าใจ​ของ​ตัว​เจ้า​เอง

⁶ ให้​เชื่อฟัง​พระองค์​ใน​ทุกหน​ทาง​ของ​เจ้า

แล้ว​พระองค์​จะ​ทำ​ให้​เส้นทาง​ของ​เจ้า​ราบ​รื่น

⁷ อย่า​ได้​คิด​ว่า​ตัวเอง​ฉลาด

แต่​ให้​ยำเกรง​พระยาห์เวห์​และ​หัน​ไป​จาก​สิ่ง​ชั่วร้าย

⁸ เมื่อ​เจ้า​ทำ​อย่างนี้ มัน​จะ​ช่วย​เยียวยา​รักษา​สุขภาพ​ของ​เจ้า

และ​ทำ​ให้​กระดูก​ของ​เจ้า​สดชื่น

⁹ ให้​ถวาย​เกียรติ​กับ​พระยาห์เวห์​ด้วย​ทรัพย์​สมบัติ​ของ​เจ้า

และ​ด้วย​ผลผลิต​แรก​จาก​พืชผล​ทุกชนิด​ที่​เจ้า​ปลูกไว้

¹⁰ แล้ว​ยุ้งฉาง​ของ​เจ้า​จะ​เต็มเปี่ยม​ไป​ด้วย​เมล็ดข้าว

และ​ถัง​เหล้าองุ่น​ของ​เจ้า​ก็​จะ​เต็มล้น​ไปด้วย​เหล้าองุ่น​ใหม่

¹¹ ลูกเอ๋ย อย่า​ดูหมิ่น​การ​ตีสอน​ของ​พระยาห์เวห์

และ​อย่า​ได้​ขุ่นเคือง​เมื่อ​พระองค์​ตักเตือน

¹² เพราะ​พระยาห์เวห์​จะ​ตักเตือน​คน​ที่​พระองค์​รัก

เหมือน​กับ​พ่อ​ที่​เตือน​ลูก​ที่​เขา​ภาคภูมิใจ

คุณค่า​ของ​สติปัญญา

¹³ คน​ที่​ค้นพบ​สติปัญญา มี​เกียรติ​จริงๆ

คน​ที่​มี​ความ​เข้าใจ​ก็​มี​เกียรติ​จริงๆ

¹⁴ กำไร​ที่​เกิด​จาก​สติปัญญานั้น มี​ค่า​ยิ่งกว่า​เงิน

รายได้​ที่​เกิด​จาก​เธอ มี​ค่า​ยิ่งกว่า​ทองคำ

¹⁵ สติปัญญานั้น​มี​ค่า​ยิ่งกว่า​ทับทิม

สิ่ง​ทั้งหลาย​ที่​เจ้า​อยาก​ได้​ไม่​อาจ​จะ​เทียบ​ได้​กับ​สติปัญญา

¹⁶ ชีวิต​ที่​ยืนยาว​ก็​อยู่​ใน​มือ​ขวา​ของ​เธอ

ความ​มั่งคั่ง​และ​เกียรติยศ​ก็​อยู่​ใน​มือ​ซ้าย​ของ​เธอ

¹⁷ ทางเดิน​ของ​สติปัญญานั้น​นำ​ความสุข​มา​ให้

และ​หนทาง​ทั้งหมด​ของ​เธอ​คือ​สันติสุข

¹⁸ สติปัญญา​คือ​ต้นไม้​แห่ง​ชีวิต​แก่​ผู้ที่​สวมกอด​เธอ​ไว้

ผู้ที่​ยึด​เธอ​ไว้ ถือ​ว่า​มี​เกียรติ​จริงๆ

¹⁹ พระยาห์เวห์​ใช้​สติปัญญา​ใน​การ​วาง​รากฐาน​ของ​โลกนี้

พระองค์​ใช้​ความเข้าใจ​ใน​การ​จัดวาง​ฟ้าสวรรค์​ใน​ที่​ของมัน

²⁰ ด้วย​ความรู้​ของ​พระองค์ ก็​มี​น้ำ​พุ่ง​ขึ้น​จาก​ใต้ดิน

และ​หมู่เมฆ​ก็​โปรยปราย​ฝน​ลง​มา

สติปัญญา​จะ​สอน​ให้​ยุติธรรม

²¹ ลูกเอ๋ย เฝ้าระวัง​วิธีการ​แก้​ปัญหา​และ​ความ​สุขุมรอบคอบ​ของ​เจ้าไว้

อย่า​ปล่อย​ให้​สอง​สิ่งนี้ หลุด​รอด​สายตา​ของ​เจ้า​ไป​ได้

²² แล้ว​สอง​สิ่งนี้​จะ​ให้​ชีวิต​กับ​เจ้า

และ​เป็น​เครื่อง​ประดับ​อยู่​บน​คอ​ของเจ้า

²³ เจ้า​จะ​เดิน​ตาม​ทาง​ของ​เจ้า​อย่าง​ปลอดภัย

เท้า​ของ​เจ้า​จะ​ไม่​มี​วัน​สะดุดล้ม

²⁴ ถ้า​เจ้า​นอน​ลง เจ้า​ก็​จะ​ไม่​ต้อง​หวาดกลัว

เมื่อ​เจ้า​ล้ม​ตัว​ลง​นอน เจ้า​จะ​หลับ​อย่าง​มี​ความสุข

²⁵ อย่า​ไป​กลัว​ความหายนะ​ที่​เกิด​ขึ้น​อย่าง​กระทันหัน

หรือ​กลัว​เมื่อ​ลม​พายุ​โถม​กระหน่ำ​เข้าใส่​คน​ชั่ว

²⁶ เพราะ​พระยาห์เวห์​จะ​เป็น​ความ​เชื่อมั่น​ของ​เจ้า

และ​จะ​ดูแล​รักษา​เท้า​ของ​เจ้า​ให้​พ้น​จาก​กับดัก

²⁷ อย่า​ได้​หวง​ของ​ดีๆ​จาก​คน​ที่​มี​สิทธิ์​จะ​ได้​มัน

เมื่อ​เจ้า​สามารถ​ที่​จะ​ให้​กับ​เขา

²⁸ อย่า​ได้​บอก​กับ​เพื่อน​บ้าน​ว่า

“ไป​ก่อน ค่อย​มา​ใหม่ พรุ่งนี้​ถึง​จะ​ให้”

เมื่อ​เจ้า​มี​จะ​ให้​อยู่​แล้ว

²⁹ อย่า​ได้​วางแผน​ทำร้าย​เพื่อน​บ้าน

ที่​อยู่​ใกล้ๆ​และ​ไว้วางใจ​ใน​ตัว​เจ้า

³⁰ อย่า​ได้​ดำเนิน​คดี​กับ​ใคร​โดย​ไม่​มี​สาเหตุ

เมื่อ​คนๆ​นั้น​ไม่​ได้​ทำร้าย​อะไร​เจ้าเลย

³¹ อย่า​อิจฉา​คน​ที่​ชอบ​ความรุนแรง

อย่า​ไป​เลือก​ทำ​ตาม​อย่าง​เขา

³² เพราะ​พระยาห์เวห์​ขยะแขยง​คน​คดโกง​เหล่านั้น

แต่​พระองค์​จะ​เป็น​เพื่อน​กับ​คน​สัตย์ซื่อ

³³ คำ​สาปแช่ง​ของ​พระยาห์เวห์​จะ​ตก​อยู่​ใน​เรือน​คนชั่ว

แต่​พระองค์​จะ​อวยพร​บ้าน​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า

³⁴ พระองค์​เยาะเย้ย​คน​ที่​ชอบ​เยาะเย้ย

แต่​พระองค์​เมตตาปรานี​กับ​คน​ที่​อ่อนน้อม​ถ่อมตน

³⁵ คน​ฉลาด​จะ​ได้รับ​เกียรติ

แต่​คน​โง่​ดื้อรั้น​จะ​อับอาย​ขายหน้า

คำแนะนำ​ของ​พ่อ​เกี่ยวกับ​สติปัญญา

¹ ลูกๆ​เอ๋ย ฟัง​คำ​สั่งสอน​ของ​พ่อเจ้าเถิด

และ​เอาใจใส่​ให้​ดี เพื่อ​เจ้า​จะ​ได้รับ​ความรู้​ความเข้าใจ

² เพราะ​เรา​ได้​ให้​คำแนะนำ​ที่​ดี​กับ​เจ้า

ดังนั้น​อย่า​ได้​ลืม​คำสอน​ของ​เรา

³ สมัย​ที่​เรา​ยัง​เป็น​เด็ก​อยู่​ใน​บ้าน​ของ​พ่อ

เป็น​ลูก​เพียง​คน​เดียว​ของ​แม่ ที่​แม่​ทะนุถนอม

⁴ พ่อ​เริ่ม​สอน​เรา​และ​พูด​กับ​เรา​ว่า

“ขอ​ให้​ใจ​ของ​เจ้า​ยึดมั่น​ใน​คำพูด​ต่างๆ​ของ​พ่อ

ให้​รักษา​คำสั่ง​ต่างๆ​ของ​พ่อ​ไว้ แล้ว​ชีวิตเจ้า​จะ​ยั่งยืน

⁵ ให้​เอา​สติปัญญา​และ​ความรู้​ความเข้าใจ​เถิด

อย่า​ได้​ลืม​คำพูด​เหล่านี้​ที่​ออก​จาก​ปาก​ของ​พ่อ​และ​อย่า​หัน​หนี​ไป​จาก​มันเลย

⁶ อย่า​ได้​หันหลัง​ให้​กับ​สติปัญญา แล้ว​เธอ​จะ​เฝ้ารักษา​เจ้า

รัก​เธอ แล้ว​เธอ​จะ​ปกป้อง​เจ้า

⁷ ก้าวแรก​ที่​จะ​เป็น​คน​ฉลาด ก็​คือ การ​รับ​เอา​คำสอน​ที่​เฉลียว​ฉลาด

แม้ว่า​จะ​ต้อง​เสีย​ทรัพย์​สมบัติ​ทั้งหมด​ที่​มี​อยู่​ก็​ตาม ก็​ให้​รับ​เอา​ความเข้าใจ​เถิด

⁸ ให้​เห็น​คุณค่า​ของ​สติปัญญา​เถิด แล้ว​เธอ​จะ​ยกย่อง​เจ้า

เธอ​จะ​ให้​เกียรติ​กับ​เจ้า เมื่อ​เจ้า​สวมกอด​เธอ​ไว้

⁹ สติปัญญา​จะ​สวม​มงกุฎ​ดอกไม้​อัน​งดงาม​ไว้​บน​หัว​ของ​เจ้า

เธอ​จะ​มอบ​มงกุฎ​อัน​แสน​วิเศษ​แก่​เจ้า”

เลือก​หนทาง​แห่ง​สติปัญญา

¹⁰ ฟัง​เถิด ลูกเอ๋ย ให้​ยอมรับ​คำพูด​ทั้งหลาย​ของ​เรา

แล้ว​เดือน​ปี​แห่ง​ชีวิต​ของ​เจ้า​จะ​ยืนยาว

¹¹ เรา​สอน​เจ้า​ใน​ทาง​แห่ง​สติปัญญา

เรา​นำ​เจ้า​สู่​หนทาง​ที่​ถูกต้อง​ทั้งปวง

¹² เมื่อ​เจ้า​เดิน ย่างก้าว​ของ​เจ้า​จะ​ไม่​ถูก​กีดขวาง

ถ้า​เจ้า​วิ่ง เจ้า​ก็​จะ​ไม่​สะดุด​ล้ม

¹³ ให้​ยึด​คำ​สั่งสอนไว้ อย่า​ปล่อย​ให้​หลุดไป

เฝ้า​ดูแลรักษา​สติปัญญา​ไว้ เพราะ​เธอ​คือ​ชีวิต​ของ​เจ้า

¹⁴ อย่า​เข้า​ไป​ใน​ทาง​ของ​คนชั่ว

อย่า​เดิน​ตาม​ทาง​ของ​พวก​คน​ชั่วช้า

¹⁵ หลีกเลี่ยง​มัน​เสีย อย่า​ตาม​มัน​ไปเลย

หัน​ไป​จาก​มัน​และ​เดิน​ไป​ทาง​อื่น

¹⁶ เพราะ​ถ้า​คนชั่ว​พวกนั้น​ไม่​ได้​ทำ​ชั่ว พวก​มัน​ก็​จะ​นอน​ไม่​หลับ

ถ้า​พวกมัน​ยัง​ไม่​ได้​ทำ​ให้​คนหนึ่ง​คนใด​สะดุดล้มลง เวลา​นอน​ของ​พวกมัน​ก็​จะ​ถูก​ขโมยไป

¹⁷ พวกมัน​กิน​ขนมปัง​แห่ง​ความ​ชั่วร้าย

และ​ดื่ม​เหล้าองุ่น​แห่ง​ความ​รุนแรง

¹⁸ แต่​ทางเดิน​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​ก็​เปรียบ​เหมือน​แสงอรุณรุ่ง

ที่​ส่อง​สว่าง​มากขึ้น​เรื่อยๆ​จน​สว่าง​เต็มที่​ของ​วันนั้น

¹⁹ หนทาง​ของ​คนชั่ว​เปรียบ​เหมือน​ความ​มืดมิด

พวกมัน​ไม่รู้​ว่า​ตัวเอง​สะดุด​อะไร​ล้ม

ให้​เดิน​ใน​ทาง​ที่​ถูก

²⁰ ลูกเอ๋ย ตั้งใจ​ฟัง​คำพูด​ทั้งหลาย​ของ​เราเถิด

เอียงหู​มา​ฟัง​สิ่ง​ที่​เรา​พูด​ให้​ดี

²¹ อย่า​ปล่อย​ให้​คำพูด​เหล่านี้​เล็ดรอด​ไป​จาก​สายตาเจ้า

เก็บรักษา​พวกมัน​ไว้​ใน​ใจ

²² เพราะ​คำสอน​เหล่านี้ นำ​ชีวิต​มา​ให้​กับ​คน​ที่​ค้นพบ​พวกมัน

มัน​จะ​เยียวยารักษา​ทั้งกาย​และ​ใจ​ของ​คน​ที่​พบ​พวกมัน

²³ ยิ่งกว่า​สิ่งใด ให้​เฝ้าระวัง​ใจ

เพราะ​ใจ​เป็น​แหล่ง​ชีวิต

²⁴ ให้​เอา​คำ​พูด​ที่​คด​โกง​ห่าง​จาก​ปาก​ของ​เจ้า​เถอะ

ให้​เอา​คำ​พูด​ที่​หลอกลวง​ห่าง​ไป​จาก​ริมฝีปาก​เจ้า

²⁵ ขอ​ให้​ตา​ของ​เจ้า​มอง​ตรง​ไป​ข้างหน้า

ให้​ดู​หนทาง​ที่​กำลัง​ก้าวไป

²⁶ ให้​สนใจ​ทาง​ที่​เจ้า​จะ​ก้าวไป

แล้ว​เจ้า​จะ​ปลอดภัย​ใน​ทุก​หนทาง​ที่​เจ้าไป

²⁷ อย่า​ได้​ออก​นอกลู่​นอกทาง​ไป​ทางขวา​หรือ​ทางซ้าย

ให้​ยั้ง​เท้า​ของ​เจ้า​ไว้​จาก​ความชั่ว

สติปัญญา​จะ​พา​ให้​พ้นการ​ผิดประเวณี

¹ ลูกเอ๋ย ให้​สนใจ​สติปัญญา​ของ​เรา

เงี่ยหู​ฟัง​ความรู้​ความ​เข้าใจ​ของ​เรา​ให้ดี

² แล้ว​เจ้า​จะ​ได้​คิด​รอบคอบ

และ​ริมฝีปาก​ของ​เจ้า​จะ​พูด​ด้วย​ความรู้​แท้จริง

³ เพราะ​ริมฝีปาก​ของ​เมีย​คน​อื่นนั้น+ 5:3 เมีย​คน​อื่นนั้น หรือ แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “หญิง​แปลก​หน้า” หรือ “หญิง​ต่าง​ถิ่น” หยาดเยิ้ม​ด้วย​น้ำผึ้ง

และ​คำพูด​ของ​เธอ​ก็​ลื่น​ยิ่งกว่า​น้ำมัน​มะกอก

⁴ แต่​สุดท้าย​แล้ว​เธอ​จะ​ขม​เหมือน​กับ​บอระเพ็ด

และ​เจ็บปวด​เหมือน​ดาบ​สองคม

⁵ เท้า​ของ​เธอนั้น​เดิน​ไป​สู่​ความตาย

ทุก​ย่างก้าว​ของ​เธอ​ตรงดิ่ง​ไป​ยัง​แดน​คนตาย

⁶ เธอ​ไม่​ยอม​เดิน​ตรง​ไป​ยัง​หนทาง​ที่​นำ​ไป​สู่ชีวิต

หนทาง​ของ​เธอนั้น​คดเคี้ยว แต่​เธอ​ก็​ไม่​รู้ตัว​เสียด้วยซ้ำ

⁷ ดังนั้น ลูกๆเอ๋ย ฟัง​เรา​ให้ดี

และ​อย่า​ได้​หันเห​ไป​จาก​คำพูด​ทั้งหลาย​ของ​เรา

⁸ อยู่​ให้​ห่างไกล​จาก​ผู้หญิง​อย่างนั้น

และ​อย่า​เข้า​ไป​ใกล้​ประตู​บ้าน​ของ​เธอ

⁹ ไม่​อย่างนั้น ชื่อเสียง​เกียรติยศ​ของ​เจ้า​ก็​จะ​ตก​ไป​เป็น​ของ​คนอื่น

และ​เจ้า​จะ​สูญเสีย​เดือน​ปี​ของ​เจ้า​ให้​กับ​คน​ที่​โหดร้าย

¹⁰ พวก​คน​แปลก​หน้า​จะ​ฮุบ​ทรัพย์​สมบัติ​ของ​เจ้า​จน​อิ่มหนำ

ทรัพย์​สมบัติ​ที่​เจ้า​หา​มา​ได้​ด้วย​ความ​ยาก​ลำบาก​ก็​จะ​ตก​ไป​อยู่​ใน​บ้าน​ของ​คนอื่น

¹¹ ใน​ที่สุด​เจ้า​จะ​ร้อง​ครวญคราง

เมื่อ​เนื้อหนัง​และ​ร่างกาย​ของ​เจ้า​ถูก​ทำลาย

¹² แล้ว​เจ้า​จะ​พูด​ว่า “ข้า​เคย​เกลียดชัง​คำ​สั่งสอน

และ​ใจ​ข้า​ก็​เหยียด​หยาม​การ​ว่า​กล่าว​ตักเตือน

¹³ ข้า​ไม่​เชื่อฟัง​พวก​ครู​ข้า

และ​ไม่​ยอม​เงี่ยหู​ฟัง​ครู​ผู้​แนะนำ​ข้า

¹⁴ ข้า​ก็เลย​เจอ​กับ​ปัญหา​ร้อยแปด​อย่าง​รวดเร็ว

แล้ว​ต้อง​อับอาย​ขายหน้า​ต่อหน้า​ที่​ชุมนุมชน”

¹⁵ ดังนั้น​ให้​ดื่ม​น้ำ+ 5:15 น้ำ ใน​ที่​นี้​กำลัง​เปรียบ​เทียบ​ถึง​เมีย​จาก​บ่อเก็บน้ำ​ของ​เจ้าเอง

เป็น​น้ำ​ใส​บริสุทธิ์​จาก​บ่อ​ของ​เจ้าเอง

¹⁶ ไม่อย่างนั้น ตาน้ำ​ของ​เจ้า​อาจ​จะ​ไหล​นอง​ไป​ตาม​ท้องถนน

และ​สายน้ำ​ของ​เจ้า​อาจ​จะ​ไหล​นอง​ไป​ใน​ที่​ลาน​เมือง

¹⁷ ให้​สายน้ำนั้น​เป็น​ของ​เจ้า​แต่​เพียง​ผู้เดียว

อย่า​แบ่ง​ปัน​กับ​คนอื่น

¹⁸ ขอ​ให้​ตาน้ำ​ของ​เจ้า​ได้รับ​พร

ขอ​ให้​เสพสุข​กับ​ภรรยา​ที่​เจ้า​แต่ง​ตอน​เป็น​หนุ่ม

¹⁹ เธอ​เป็น​เหมือน​กวาง​เพศ​เมีย​ที่​เย้ายวน​ใจ หรือ​เลียงผา​ที่​สง่างาม

ขอ​ให้​เต้า​ของ​เธอนั้น​ดับ​กระหาย​เจ้า​เสมอ

ขอ​ให้​เมามัน​กับ​การ​ร่วมรัก​กับ​นาง​อยู่​สม่ำเสมอ

²⁰ ลูกพ่อ ทำไม​จะ​ต้อง​ไป​เมามัน​กับ​หญิงอื่น

และ​โอบ​กอด​สอง​เต้า​ของ​หญิงชู้​เล่า

²¹ เพราะ​วิถีทาง​ของ​แต่ละคน หนี​ไม่​พ้น​สายตา​ของ​พระยาห์เวห์หรอก

พระองค์​ตรวจ​สอบ​ทุก​ย่างก้าว​ของ​เขา

²² ความชั่ว​ที่​เขา​ทำ​เป็น​กับดัก​สำหรับ​ตัว​เขาเอง

เขา​ติด​อยู่​กับ​ตาข่าย​แห่ง​ความบาป​ของ​ตัว​เขาเอง

²³ เขา​ตาย​ไป​เพราะ​ขาด​การ​ควบคุม​ตนเอง

และ​หลงทาง​ไป​เพราะ​ความงี่เง่า​ของ​ตนเอง

อย่า​ค้ำ​ประกัน​หนี้​ให้​คน​อื่น

¹ ลูกเอ๋ย หาก​เจ้า​ไป​ค้ำ​ประกัน​หนี้​ให้​กับ​เพื่อน​บ้าน​ของ​เจ้า

คือ​ไป​จับ​มือ​รับปาก​ประกัน​หนี้​ให้​กับ​คนอื่น

² เจ้า​ได้​ตก​หลุม​พราง​แล้ว​ที่​ไป​รับปาก​เขา​อย่างนั้น

คำพูด​ของ​เจ้า​ทำ​ให้​เจ้า​ติดกับดัก​แล้ว

³ ลูกเอ๋ย ให้​เจ้า​ทำ​อย่างนี้ เพื่อ​เจ้า​จะ​ได้​รอด​ตัว​ไป​จาก​เรื่องนี้

ให้​ไป​หา​เพื่อน​บ้าน​คนนั้น​อย่าง​ถ่อม​สุภาพ

และ​ขอ​ร้อง​เพื่อน​บ้าน​คนนั้น​ของ​เจ้า

เพราะ​เจ้า​ตก​อยู่​ใน​กำมือ​ของ​เขา​แล้ว

⁴ อย่า​ได้​นอน​ตา​หลับ

หรือ​ปล่อย​ให้​หนังตา​ปรือ

⁵ เอา​ตัว​รอด​ไว้ก่อน เหมือน​กับ​กวาง​ที่​หนี​จาก​นายพราน

หรือ​เหมือน​กับ​นก​ที่​หนี​จาก​เงื้อม​มือ​ของ​นายพราน​ล่า​นก

ระวัง​อย่า​เกียจคร้าน

⁶ เจ้า​คน​ขี้เกียจ ไป​ดู​มด​ไป

ไป​ดู​ชีวิต​ของ​มัน​ซะ จะ​ได้​ฉลาด​ขึ้น

⁷ มด​ไม่​มี​ผู้สั่งการ

ไม่​มี​เจ้าหน้าที่ หรือ​ผู้ปกครอง

⁸ แต่​มัน​หา​อาหาร​ใน​ช่วง​ฤดูร้อน

และ​เก็บ​สะสม​ใน​ช่วง​ฤดู​เก็บเกี่ยว

⁹ เจ้า​คน​ขี้เกียจ เจ้า​จะ​นอน​อยู่​ตรงนั้น​อีก​นาน​แค่ไหน

เมื่อไหร่​เจ้า​ถึง​จะ​ลุก​ขึ้น​จาก​ที่นอน

¹⁰ คน​เกียจคร้าน​พูด​ว่า “ขอ​นอน​อีก​สักงีบ ขอ​พัก​อีก​สักหน่อย

ขอ​นอน​กอด​อก​อีก​สักนิด”

¹¹ แล้ว​เมื่อนั้น ความ​ยากจน​ก็​จะ​จู่โจม​เข้า​ใส่​เจ้า​เหมือน​กับ​โจร​บุกปล้น

และ​ความ​อดอยาก​ก็​จะ​จู่โจม​เข้า​มา​เหมือน​นักรบ

ระวัง​คน​ที่​ชอบ​ก่อเรื่อง

¹² คน​ชอบ​ก่อ​เรื่อง

คือ​คน​ชั่วร้าย​ที่​ชอบ​พูด​โกหก​ไป​ทั่ว

¹³ พร้อม​ทั้ง​ขยิบหู​หยิบตา

ส่ง​สัญญาณ​ด้วย​มือ​และ​เท้า

¹⁴ เขา​ก่อ​การ​ทะเลาะ​วิวาท​อยู่​เสมอ

ด้วย​จิตใจ​คดโกง​ที่​วางแผน​การ​ชั่วร้าย

¹⁵ ดังนั้น ความหายนะ​จะ​เกิด​ขึ้น​กับ​เขา​ทันที​ทันใด

และ​เขา​จะ​ถูก​ทำลาย​อย่าง​ย่อยยับ​ภายใน​พริบตา เกิน​กว่า​ที่​จะ​เยียวยารักษา​ได้

สิ่ง​ที่​พระยาห์เวห์​เกลียดชัง

¹⁶ มี​หก​สิ่ง​ที่​พระยาห์เวห์​เกลียดชัง

อันที่​จริง​มี​เจ็ด​สิ่ง​ที่​พระองค์​สะอิดสะเอียน

¹⁷ คือ​ดวง​ตา​ที่​หยิ่งยโส

ลิ้น​ที่​พูด​โกหก

มือ​ที่​ฆ่า​คน​บริสุทธิ์

¹⁸ จิตใจ​ที่​คิด​แผนการ​ชั่วร้าย

เท้า​ที่​รีบ​วิ่ง​ไป​ทำ​ความชั่ว

¹⁹ อีก​ทั้ง​พยานเท็จ​ที่​พูด​โกหก

และ​คน​ที่​ก่อ​ให้​เกิด​การ​ทะเลาะ​วิวาท​กัน​ใน​หมู่​พี่น้อง

ระวัง​เรื่อง​การ​เล่นชู้

²⁰ ลูกเอ๋ย ให้​รักษา​คำสั่ง​ของ​พ่อ​เจ้าไว้

และ​อย่า​ละทิ้ง​คำ​สั่งสอน​ของ​แม่เจ้า

²¹ ให้​เอา​มัน​คล้อง​คอ​ของ​เจ้าไว้

ให้​มัน​ห้อย​อยู่​ใกล้​ใจ​ของ​เจ้า​ตลอด​เวลา

²² ไม่ว่า​เจ้า​จะ​เดิน​ไป​ที่ไหน คำ​สั่งสอนนั้น​จะ​นำทาง​เจ้า

จะ​คอย​ดูแล​เจ้า​เมื่อ​เจ้า​นอนลง

และ​จะ​คอย​พูด​คุย​กับ​เจ้า​เมื่อ​เจ้า​ตื่นขึ้น

²³ เพราะ​คำสั่งนั้น​เป็น​ตะเกียง

คำ​สั่งสอนนั้น​เป็น​แสงสว่าง

และ​การ​ตักเตือน​ตีสอนนั้น​เป็น​ทาง​ที่​นำ​ไป​สู่​ชีวิต

²⁴ คำสอน​ของ​พ่อ​แม่​จะ​ช่วย​รักษา​เจ้า​ให้​รอดพ้น​จาก​หญิงชั่ว

และ​รอดพ้น​จาก​คำ​พูด​ยั่วยวน​ของ​หญิง​ที่​เล่นชู้+ 6:24 หญิง​ที่​เล่นชู้ หรือ​อาจ​แปล​ได้​อีก​ว่า “หญิง​แปลก​หน้า” หรือ “หญิง​ต่าง​ถิ่น”

²⁵ อย่า​ปล่อย​ให้​ใจ​ของ​เจ้า​กระสัน​ใน​ความงาม​ของ​เธอ

และ​อย่า​ปล่อย​ให้​เธอ​สะกด​เจ้า​ด้วย​หาง​ตาของ​เธอ

²⁶ เพราะ​ไป​เที่ยว​โสเภณี จ่าย​ค่า​ตัว​เท่า​ขนมปัง​แค่​ก้อน​เดียว

แต่​ถ้า​ไป​ยุ่ง​กับ​เมีย​คน​อื่น เจ้า​จะ​ต้อง​เสีย​ทั้ง​ชีวิต​ไป

²⁷ ใคร​บ้าง​ที่​ใส่ไฟ​เข้า​ไป​ใน​กระเป๋า​หน้าอก​เสื้อ

แล้ว​เสื้อ​ไม่​ไหม้

²⁸ ใคร​บ้าง​ที่​เดิน​บน​ถ่านไฟ

แล้ว​เท้า​ไม่​พอง

²⁹ คน​ที่​ไป​ร่วม​หลับนอน​กับ​เมีย​ของ​เพื่อน​บ้าน​ก็​เหมือนกัน

ไม่​มี​ใคร​ที่​ไป​แตะต้อง​ตัว​เธอ แล้ว​พ้นโทษ​ไป​ได้

³⁰ คน​จะ​ไม่​เหยียด​หยาม​หัวขโมย​หรอก

ถ้า​เขา​ขโมย​ไป​เพื่อ​ดับ​ความ​หิวโหย

³¹ แต่​ถ้า​หาก​เขา​ถูก​จับ​ได้ เขา​จะ​ต้อง​จ่าย​คืน​ถึง​เจ็ดเท่า

เขา​อาจ​จะ​ต้อง​ชดใช้​ด้วย​ทุกสิ่ง​ที่​เขา​มี​อยู่

³² ส่วน​คน​ที่​เป็น​ชู้​กับ​เมีย​คนอื่น เป็น​คน​ไม่​มี​สมอง​คิด

คน​ที่​ทำ​อย่างนี้​ทำลาย​ตัวเอง+ 6:32 คน​ที่​ทำ​อย่างนี้​ทำลาย​ตัวเอง หรือ แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “ใคร​ก็​ตาม​ที่​อยาก​จะ​ทำลาย​ชีวิต​ตัวเอง ก็​ปล่อย​ให้​เขา​ไป​มี​ชู้​อย่างนั้น”

³³ เขา​จะ​ถูก​โบยตี และ​เสื่อม​เสีย​เกียรติ

ความ​อับอาย​ของ​เขา​ไม่​อาจ​ถูก​ลบล้าง​ไปได้

³⁴ เพราะ​ความ​หึงหวง​จะ​กระตุ้น​ให้​สามี​ของ​หญิงนั้น​โกรธ​แค้น

และ​ใน​วัน​ที่​เขา​แก้แค้น​นั้น เขา​จะ​ไม่​ปรานีเลย

³⁵ เขา​จะ​ไม่​ยอมรับ​เงิน​ชดใช้​ใดๆ

และ​ไม่​ยอมรับ​ค่า​ทำขวัญด้วย ไม่​ว่า​เจ้า​จะ​พยายาม​ให้​เขา​มาก​แค่ไหน​ก็ตาม

คำเตือน​อีกครั้ง​เรื่อง​การเล่นชู้

¹ ลูกพ่อ จดจำ​คำพูด​ของ​เรา​ไว้​ให้ดี

ให้​เก็บ​สะสม​คำสั่ง​ของ​เรา​ไว้​กับ​ตัวเจ้า

² ให้​รักษา​คำสั่ง​ต่างๆ​ของ​เรา แล้ว​เจ้า​จะ​มี​ชีวิต​ที่​ยั่งยืน

ให้​รักษา​คำ​สั่งสอน​ของ​เรา เหมือน​กับ​แก้วตา​ของ​เจ้า

³ ให้​ผูก​คำสั่ง​ต่างๆ​ของ​เรา​ไว้​ที่​นิ้ว​มือ​ของ​เจ้า

และ​ให้​เขียน​พวกมัน​ลง​ไป​บน​แผ่นใจ​ของ​เจ้า

⁴ ให้​พูด​กับ​สติปัญญา​ว่า “เจ้า​คือ​พี่สาว​ของ​ข้า”

ให้​เรียก​ความรู้​ความเข้าใจ​ว่า “เจ้า​เป็น​เพื่อนซี้​ของ​ข้า”

⁵ แล้ว​พวก​มัน​จะ​ช่วย​ป้องกัน​เจ้า​จาก​เมีย​ของ​คนอื่น

และ​ช่วย​ให้​เจ้า​รอดพ้น​จาก​หญิง​เล่นชู้+ 7:5 หญิง​เล่นชู้ หรือ​อาจ​แปล​ได้​อีก​ว่า “หญิง​แปลก​หน้า” หรือ “หญิง​ต่าง​ถิ่น” ที่​พูด​ยั่วยวน​เจ้า

⁶ เรา​มอง​ผ่าน​ช่อง​ไม้​ระแนง​ลง​มา​ด้านล่าง

จาก​หน้าต่าง​บ้าน​ชั้นบน​ของ​เรา

⁷ เรา​มอง​เห็น​พวก​คน​หนุ่ม​บางคน​ที่​อ่อน​ต่อ​โลก

ใน​กลุ่มนี้​เรา​สังเกต​เห็น​คนหนึ่ง

ที่​ไม่​มี​สมอง​คิด

⁸ เขา​กำลัง​เดิน​ไป​ตาม​ถนน และ​มา​ใกล้​มุม​ถนน​ที่​อยู่​ใกล้​กับ​บ้าน​ของ​หญิง​คนหนึ่ง

เขา​เลี้ยว​ไป​ตาม​ถนน​ที่​ผ่าน​บ้าน​ของ​หญิง​คนนั้น

⁹ ใน​ช่วง​เวลา​พลบ​ค่ำ​ใน​ยาม​ค่ำคืน

ความ​มืดมิด​ย่าง​กราย​เข้า​มา

¹⁰ ทันใดนั้น หญิง​คน​นั้น​ก็​เดิน​เข้า​มาหา​เขา

แต่งตัว​อย่าง​กับ​โสเภณี ในใจ​เธอ​เต็มไปด้วย​เล่ห์​เพทุบาย

¹¹ เธอ​จัดจ้าน ดื้อ​ด้าน

เท้า​ของ​เธอ​อยู่​ไม่​ติด​บ้าน

¹² เดี๋ยวก็​อยู่​ตาม​ถนน เดี๋ยวก็​อยู่​ตาม​ลาน​เมือง

เธอ​ดัก​ซุ่ม​อยู่​ทุกซอก​ทุกมุม

¹³ เธอ​คว้า​ตัว​เขา​เข้า​มา​จูบ

แล้ว​พูด​กับ​เขา​อย่าง​หน้าด้านๆ​ว่า

¹⁴ “วันนี้​ฉัน​ได้​ถวาย​เครื่อง​สังสรรค์​บูชา​เพื่อ​แก้บน​ไปแล้ว

ฉัน​จึง​มี​เนื้อ​อย่าง​เหลือ​เฟือ​อยู่​ที่​บ้าน

¹⁵ ฉัน​ก็เลย​ออก​มา​มอง​หา​ท่าน

และ​ฉัน​ก็​พบ​ท่าน​จน​ได้

¹⁶ นี่แน่ะ ฉัน​ปู​ผ้า​คลุม​เตียง​เอา​ไว้

ด้วย​ผ้า​ลินิน​ย้อม​สี​ของ​อียิปต์

¹⁷ ฉัน​มี​กำยาน​หอม น้ำหอม​จาก​ตะวันออก และ​อบเชย

ฉัน​ได้​พรม​พวกมัน​ลง​บน​ที่​นอน

¹⁸ มาเถิด ให้​เรา​มา​ดื่มด่ำ​กับ​ความรัก​ของ​เรา​จน​รุ่งเช้า

ให้​เรา​ไป​สนุก​สนาน​กับ​ความรัก​ของเรา​กันเถิด

¹⁹ เพราะ​ผัว​ของ​ฉัน​ไม่​อยู่​บ้าน

เขา​เดินทาง​ไป​ไกล​แสน​ไกล

²⁰ เขา​เอา​ถุงเงิน​ติดตัว​ไป​ด้วย

เขา​จะ​ไม่​กลับ​บ้าน​จน​กว่า​จะ​ถึง​วันพระจันทร์​เต็มดวง”

²¹ เธอ​ยั่วยวน​เขา​และ​หว่าน​เสน่ห์​ใส่​เขา

และ​เกลี้ยกล่อม​เขา​ด้วย​คำพูด​ที่​รื่นหู

²² แล้ว​เขา​ก็​ตาม​เธอ​ไป​ทันที

เหมือน​กับ​วัว​ตัวผู้​ที่​เดิน​ไป​ให้​เขา​ฆ่า

เหมือน​กับ​กวาง​หนุ่ม​ที่​เดิน​ไป​ติด​กับดัก

²³ แล้ว​ลูกธนู​แทงทะลุ​เข้า​ไป​ใน​ตับ​ของ​มัน

เขา​เปรียบ​เหมือน​นก​ที่​รี่​เข้า​สู่​ตาข่าย

เขา​ไม่​รู้ตัว​ว่า​เขา​จะ​ต้อง​ชดใช้​ความผิดนี้​ด้วย​ชีวิต

²⁴ ดังนั้น ลูกๆ​เอ๋ย ฟัง​เรา​ให้ดี

ให้​ตั้งใจ​ฟัง​คำพูด​จาก​ปาก​ของ​เรา​ให้​ดี

²⁵ อย่า​ปล่อย​ใจ​ของ​เจ้า​หัน​ไป​ใน​ทาง​ของ​เธอ

อย่า​ได้​พลัด​หลง​เข้า​ไป​ใน​ทาง​ของ​เธอ

²⁶ เพราะ​เธอ​ได้​ทำ​ให้​ผู้คน​ล้ม​ตาย​มา​มาก​แล้ว

มี​คน​อีก​มากมาย​ที่​ตก​เป็น​เหยื่อ​ของ​เธอ

²⁷ บ้าน​ของ​เธอนั้น​เป็น​หนทาง​ไป​สู่​หลุม​ฝังศพ

ห้องนอน​ของ​เธอ​นำ​ไป​สู่​แดน​คน​ตาย

สติปัญญา​เล่า​เรื่อง​ของ​เธอ​ให้​ฟัง

¹ สติปัญญา​กำลัง​ส่งเสียง​ร้องเรียก​อยู่

ความรู้​ความเข้าใจ​เปล่งเสียง​ของ​เธอ

² เธอ​ยืน​อยู่​ทั้ง​บน​ยอดเขา

ตาม​ถนน​หนทาง​และ​ตาม​ทางแยก​ถนน

³ เธอ​ส่งเสียง​ร้อง​อยู่​ที่​ข้าง​ประตู

และ​ที่​ทางเข้า​เมือง

⁴ สติปัญญา​ร้อง​ว่า “ท่าน​ทั้งหลาย ข้า​ส่งเสียง​เรียก​พวกท่าน

เสียง​ของ​ข้า​พูด​กับ​มนุษย์​ทุกคน”

⁵ คน​ทั้งหลาย​ที่​ขาด​ความเข้าใจ ให้​เรียนรู้​ที่​จะ​เป็น​คนฉลาด​หลัก​แหลม​เถิด

คนโง่​ทั้งหลาย หัด​ใช้​สมอง​เสีย​บ้าง

⁶ ฟัง​ให้​ดี เพราะ​เรา​มี​เรื่อง​สำคัญ​บาง​อย่าง​จะ​บอก

เรา​จะ​สอน​เจ้า​ใน​สิ่ง​ที่​ถูกต้อง

⁷ ด้วย​ว่า​ปาก​ของ​เรานั้น​พูด​ความจริง

ริมฝีปาก​ของ​เรานั้น​เกลียดชัง​ความชั่ว

⁸ คำพูด​ทุกคำ​ที่​ออก​จาก​ปาก​ของ​เรานั้น​ล้วน​สัตย์ซื่อ

ไม่​มี​คำพูด​ใด​ที่​บิดเบือน​หรือ​ทำ​ให้​หลง​ผิด​เลย

⁹ ถ้อยคำ​ทุกคำ​ล้วนแต่​ชัดแจ้ง​อยู่​แล้ว​สำหรับ​คน​ที่​มี​ความเข้าใจ

และ​ตรงไป​ตรงมา​สำหรับ​คน​ที่​มี​ความรู้

¹⁰ ให้​ยอมรับ​การ​ตักเตือน​ของ​เรา มัน​ดี​กว่า​เงิน​เสียอีก

ยอมรับ​ความรู้​ของ​เรา มัน​ดีกว่า​ทองคำ​บริสุทธิ์

¹¹ เพราะ​สติปัญญานั้น​ดี​กว่า​ทับทิม

สิ่ง​ทั้งหลาย​ที่​เจ้า​อยาก​ได้​ไม่​อาจ​จะ​เทียบ​ได้​กับ​สติปัญญา

¹² “เรา​เป็น​สติปัญญา เรา​อยู่​ร่วม​ชายคา​เดียว​กับ​ความเฉลียว​ฉลาด

และ​เรา​รู้​ว่า​จะ​หา​ความรู้​และ​ความคิดรอบคอบ​ได้​ที่​ไหน

¹³ ความ​ยำเกรง​พระยาห์เวห์​นั้น คือ​การ​เกลียดชัง​ความชั่ว

และ​เรา​ก็​เกลียดชัง​ความหยิ่ง​จองหอง

การ​กระทำ​ชั่วร้าย​และ​คำพูด​หลอกลวง

¹⁴ เรา​มี​คำแนะนำ​ดีๆ​และ​วิธีการ​แก้ปัญหา

เรา​เป็น​ความ​เข้าใจ และ​เรา​มีพลัง

¹⁵ เรา​ช่วย​พวก​กษัตริย์​ใน​การ​ปกครอง

และ​เรา​ช่วย​พวก​ผู้นำ​ให้​ออก​กฎหมาย​ที่​ยุติธรรม

¹⁶ พวก​เจ้าชาย​ก็​อาศัย​เรา​ใน​การ​ปกครอง​บ้านเมือง

พวก​คน​ใหญ่คนโต และ​ผู้พิพากษา​ที่​ยุติธรรม ก็​อาศัย​เรา​ด้วย​เหมือน​กัน

¹⁷ เรา​รัก​คน​เหล่านั้น​ที่​รักเรา

คน​เหล่านั้น​ที่​แสวงหา​เรา​จะ​พบ​เรา

¹⁸ ความ​ร่ำรวย​และ​เกียรติยศนั้น​ก็​อยู่​กับ​เรา

อีก​ทั้ง​ความ​มั่งคั่ง​อัน​ถาวร​ที่​ได้​มา​อย่าง​ยุติธรรม​ก็​อยู่​กับ​เรา

¹⁹ ผล​ของ​เรานั้น​ดี​ยิ่งกว่า​ทองคำ​หรือ​แม้แต่​ทองคำ​บริสุทธิ์

ผลผลิต​ของ​เรานั้น​ดี​กว่า​เงิน​บริสุทธิ์

²⁰ เรา​เดิน​ใน​ทาง​ที่​ทำ​ให้​พระเจ้า​ชอบใจ

เรา​อยู่​ใน​ทาง​ที่​ยุติธรรม

²¹ เรา​มอบ​ความ​มั่งคั่ง​ให้​เป็น​มรดก​กับ​คน​ที่​รักเรา

เรา​ทำ​ให้​คลัง​สมบัติ​ของ​เขา​เต็ม

²² พระยาห์เวห์​สร้าง​เรา​ขึ้น​มา​เมื่อ​พระองค์​เริ่มต้น​งาน​ของ​พระองค์

พระองค์​สร้าง​เรา​นาน​มา​แล้ว​ก่อน​อะไร​ทั้งหมด

²³ เรา​ถูก​ก่อร่าง​ขึ้น​เมื่อ​ครั้ง​อดีตกาล

ตอน​แรกเริ่ม​ก่อน​ที่​จะ​มี​แผ่นดิน​โลก​เสียอีก

²⁴ เรา​เกิด​มา​ก่อน​ที่​จะ​มี​มหาสมุทร

เมื่อ​ครั้ง​ที่​ยัง​ไม่​มี​ตาน้ำ​ไหล​ออก​มา​มากมาย

²⁵ เรา​เกิด​มา​ก่อน​ที่​ภูเขา​จะ​ถูก​จัด​วาง​ใน​ที่​ของ​มัน

ก่อน​ที่​จะ​มี​เนินเขา​เสียอีก

²⁶ เรา​เกิด​มา​ก่อน​ที่​พระองค์​จะ​สร้าง​แผ่นดิน​โลก

ท้องทุ่ง​และ​ฝุ่น​บน​ผืน​โลก

²⁷ เรา​อยู่​กับ​พระองค์​ตอน​ที่​พระองค์​จัดวาง​ฟ้า​สวรรค์​ไว้​ใน​ที่​ของ​มัน

และ​ตีเส้น​ขอบฟ้า​ไว้​บน​ผิวน้ำ​ของ​ทะเล​ลึก

²⁸ เรา​อยู่​กับ​พระองค์​ตอน​ที่​พระองค์​จัดวาง​ฟ้า​กับ​เมฆ​ไว้​เบื้องบน​อย่าง​มั่นคง

และ​เมื่อ​ตาน้ำ​พุ่ง​ขึ้น​มา​จาก​ใต้​ทะเล​ลึก

²⁹ เรา​อยู่​กับ​พระองค์​ตอน​ที่​พระองค์​วาง​เส้น​เขตแดน​ของ​ทะเล

เพื่อ​น้ำ​จะ​ไม่​ละเมิด​คำ​สั่ง​ของ​พระองค์

เรา​อยู่​กับ​พระองค์​ตอน​ที่​พระองค์​วาง​รากฐาน​ของ​แผ่นดิน​โลก

³⁰ เมื่อนั้น เรา​ได้​อยู่​กับ​พระองค์ ใน​ฐานะ​ช่าง​ผู้ชำนาญ​งาน+ 8:30 ช่าง​ผู้ชำนาญ​งาน หรือ​อาจ​แปล​ได้​ว่า “ใน​ฐานะ​เพื่อน​ที่​ได้รับ​ความ​ไว้วางใจ” หรือ “ใน​ฐานะ​ลูก​รัก”

เรา​ทำ​ให้​พระองค์​มี​ความ​สุข​เพลิดเพลิน​ใน​ทุกๆ​วัน

เรา​เต้นรำ​อยู่​ต่อหน้า​พระองค์​อยู่​เสมอ

³¹ เรา​เต้นรำ​ไป​ทั่ว​พื้น​โลก​ของ​พระองค์

และ​มนุษย์​ทำ​ให้​เรา​มี​ความสุข​เพลิดเพลิน

³² ดังนั้น ลูกๆ​เอ๋ย ฟัง​เรา​ให้ดี

คน​พวกนั้น​ที่​ยึดมั่น​อยู่​ใน​ทาง​ของ​เรา​มี​เกียรติ​จริงๆ

³³ ให้​ฟัง​คำ​สั่งสอน​ของ​เรา จะ​ได้​เป็น​คน​ฉลาด

อย่า​ได้​เมินเฉย​กับ​มัน

³⁴ คน​ที่​ฟัง​เรา มี​เกียรติ​จริงๆ

ใน​ทุกๆ​วัน พวกเขา​เฝ้ารอ​อยู่​ที่​ประตู​ของ​เรา​คอย​เรา​ออก​มา

³⁵ เพราะ​ว่า​คน​ที่​พบ​เรา​ก็​พบ​ชีวิต

และ​ได้รับ​พระพร​จาก​พระยาห์เวห์

³⁶ แต่​คน​ที่​ไม่​พบ​เรา ก็​ทำร้าย​ตัวเอง

ทุกคน​ที่​เกลียด​ชัง​เรา ก็​รัก​ความตาย”

คำเชิญ​ของ​สติปัญญา

¹ สติปัญญา​ได้​สร้าง​บ้าน​ของ​เธอขึ้น

เธอ​ได้​สร้าง​บ้าน​ที่​มี​เสา​ถึง​เจ็ดต้น+ 9:1 เจ็ดต้น บ้าน​ของ​คนอิสราเอล​ใน​สมัย​ก่อน มี​ลาน​บ้าน​อยู่​ข้างใน และ​มี​ทาง​เดิน​ที่​คลุม​ด้วย​หลังคา ค้ำ​ด้วย​เสา​สี่​ต้น แต่​ถ้า​มี​เจ็ด​ต้น​ก็​แสดง​ว่า​เป็น​บ้าน​ที่​ใหญ่​โต และ​เลข​เจ็ด​ใน​สมัย​นั้น​มี​ความหมาย​ว่า​สมบูรณ์​ครบถ้วน

² สติปัญญา​ได้​ฆ่า​สัตว์​ของ​เธอ และ​ผสม​เหล้า​องุ่นไว้

และ​เธอ​ได้​จัด​โต๊ะ​อาหาร​ไว้​พร้อม

³ สติปัญญา​ได้​ส่ง​พวก​สาวใช้​ของ​เธอ​ออกไป

เธอ​ร้อง​เชิญ​จาก​ที่​สูงสุด​ของ​เมือง​ว่า

⁴ “ใคร​ก็​ตาม​ที่​อ่อน​ต่อ​โลก เข้า​มาหา​ฉัน​นี่”

สติปัญญา​พูด​กับ​พวก​ที่​ไม่​มี​สมอง​คิด​ว่า

⁵ “มาสิ มา​กิน​อาหาร​ของ​ฉัน

และ​ดื่ม​เหล้า​องุ่น​ที่​ฉัน​ได้​ผสม​ไว้​แล้ว

⁶ ให้​ทิ้ง​เพื่อนๆ​ที่​อ่อน​ต่อ​โลก​พวกนั้น เพื่อ​เจ้า​จะ​ได้​มี​ชีวิต​ยืนยาว

ให้​เดิน​ไป​ใน​ทาง​แห่ง​ความเข้าใจ”

⁷ ใคร​ก็​ตาม​ที่​สั่งสอน​คน​ยโส​โอหัง เขา​คนนั้น​ก็​จะ​ถูก​ดูหมิ่น

ใคร​ก็​ตาม​ที่​ต่อว่า​คนชั่ว เขา​จะ​ได้รับ​บาดเจ็บ

⁸ อย่า​ติเตียน​คน​หยิ่งยโส เพราะ​เขา​จะ​เกลียด​เจ้า

ให้​ต่อว่า​คน​ฉลาด แล้ว​เขา​จะ​รัก​เจ้า

⁹ ให้​สั่งสอน​คน​ฉลาด แล้ว​เขา​จะ​ยิ่ง​ฉลาด​ขึ้น

ให้​สั่งสอน​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า แล้ว​เขา​จะ​ยิ่ง​เรียนรู้​มาก​ขึ้น

¹⁰ จุด​เริ่มต้น​ของ​สติปัญญา คือ ความ​ยำเกรง​พระยาห์เวห์

ความเข้าใจ​อย่าง​ถ่องแท้ คือ การ​รู้จัก​พระองค์​ผู้​ศักดิ์สิทธิ์

¹¹ สติปัญญา​บอก​ว่า “ฉัน​จะ​ทำ​ให้​วัน​คืน​ของ​เจ้า​เพิ่ม​มากขึ้น

และ​จะ​เพิ่ม​จำนวน​ปี​เข้า​ไป​ใน​ชีวิต​ของ​เจ้า

¹² ถ้า​หาก​เจ้า​กลาย​เป็น​คน​ฉลาด มัน​ก็​เป็น​ประโยชน์​สำหรับ​ตัว​เจ้าเอง

แต่​ถ้า​เจ้า​กลาย​เป็น​คน​หยิ่งยโส เจ้าเอง​นั่นแหละ​ที่​จะ​ต้อง​ทน​ทุกข์ทรมาน”

คำเชิญ​ของ​ความโง่เขลา

¹³ ความโง่เขลา​ส่งเสียง​เอะอะ เธอ​อ่อน​ต่อ​โลก

และ​ไม่​รู้​อะไร​เลย

¹⁴ เธอ​นั่ง​อยู่​ที่​ตรง​ประตู​บ้าน​ของ​เธอ

บน​ที่​นั่ง​ที่​ตั้ง​อยู่​บน​จุด​ที่​สูงสุด​ของ​เมือง

¹⁵ เธอ​ส่งเสียง​ร้อง​เรียก​ผู้คน​ที่​เดิน​ผ่าน​ไป​มา

ผู้ที่​เร่งรีบ​เดิน​ไป​ตาม​ทาง​ของ​เขา​ว่า

¹⁶ “ใคร​ก็​ตาม​ที่​อ่อน​ต่อ​โลก ให้​มาหา​ฉัน​ทางนี้”

และ​เธอ​ก็​พูด​กับ​คน​ที่​ไม่​มี​สมอง​คิด​ว่า

¹⁷ “น้ำ​ที่​ขโมย​มา​นั้น​รสชาติ​ก็​หวาน​กว่า

ขนมปัง​ที่​ได้​มา​อย่าง​ลับๆ​นั้น​ก็​อร่อย​กว่า”

¹⁸ แต่​คน​ที่​อ่อน​ต่อ​โลก​พวกนั้น​ไม่​รู้​ว่า​มี​ผี​อยู่​กับ​เธอที่​นั่น

พวก​แขก​ของ​เธอ​ก็​อยู่​ใน​ที่ลึก​ของ​แดน​คนตาย

สุภาษิต​ของ​ซาโลมอน

¹ นี่​คือ​สุภาษิต​ของ​ซาโลมอน

ลูกชาย​ที่​ฉลาดนั้น​ทำ​ให้​พ่อ​ยินดี

แต่​ลูกชาย​ที่​โง่เขลา​ทำ​ให้​แม่​โศกเศร้า

² ทรัพย์​สมบัติ​ที่​หา​มา​ได้​จาก​ความชั่วนั้น ไม่​ก่อ​ให้​เกิด​กำไร​อะไร

แต่​การ​ใช้​ชีวิต​ใน​ทาง​ที่​ถูกต้องนั้น จะ​ช่วย​ให้​รอดพ้น​จาก​ความตาย

³ พระยาห์เวห์​จะ​ไม่​ปล่อย​ให้​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​อดอยาก

แต่​พระองค์​ขัดขวาง​ไม่​ให้​คนชั่ว​ได้​ใน​สิ่ง​ที่​พวกมัน​กระหายหา

⁴ มือ​ที่​เกียจคร้าน​ทำให้​ยากจน

แต่​มือ​ที่​ขยัน​ทำ​ให้​ร่ำรวย

⁵ คน​ที่​เก็บ​รวบรวม​พืชผล​ใน​ฤดู​ร้อน เป็น​ลูก​ที่​รู้จักคิด

แต่​คน​ที่​เอา​แต่​นอน​ใน​ฤดู​เก็บเกี่ยวนั้น เป็น​ลูก​ที่​น่าอับอาย

⁶ พระพร​ต่างๆ​จะ​อยู่​บน​หัว​ของ​คน​ยุติธรรม

แต่​ความ​ทารุณ​จะ​ซ่อน​อยู่​ใน​ปาก​ของ​คนชั่ว

⁷ คน​ยก​ชื่อ​ของ​คนดี​ใน​อดีต​มา​อวยพร​คน​อื่น

แต่​ชื่อเสียง​ของ​คน​ชั่ว​ที่​เน่าเปื่อย​จะ​ถูก​หลงลืม​ไป​อย่าง​รวดเร็ว

⁸ คนฉลาด​ทำ​ตาม​คำสั่ง​ต่างๆ

แต่​คนโง่​ที่​พูด​พล่อยๆ​ก็​จะ​ถูก​ทำลาย

⁹ คน​ที่​ใช้​ชีวิต​อย่าง​ซื่อสัตย์​ไม่​ต้อง​ห่วง​อะไร

แต่​คน​ที่​อยู่​ใน​ทาง​ไม่ซื่อสัตย์​ก็​จะ​ถูก​จับ​ได้

¹⁰ คน​ที่​หลิ่วตา​เจ้าเล่ห์​จะ​ทำ​ให้​เกิด​ความ​ทุกข์ยาก

คน​โง่​ที่​พูด​พล่อยๆ​ก็​จะ​ถูก​ทำลาย

¹¹ ปาก​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​เป็น​น้ำพุ​แห่ง​ชีวิต

แต่​ความ​ทารุณ​จะ​ซ่อน​อยู่​ใน​ปาก​ของ​คนชั่ว+ 10:11 แต่​ความ​ทารุณ … คนชั่ว หรือ​แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “ความ​รุนแรง​เติมเต็ม​อยู่​ใน​ปาก​ของ​คนชั่ว”

¹² ความ​เกลียดชัง​ย่อม​เร่งเร้า​ให้​เกิด​การ​ทะเลาะ​วิวาท

แต่​ความรัก​ปกปิด​ความผิด​ทั้งปวง

¹³ บน​ริมฝีปาก​ของ​คน​หัวไว​จะ​เจอ​สติปัญญา

แต่​หลัง​ของ​คน​โง่​จะ​เจอ​ไม้เรียว

¹⁴ คนฉลาด​จะ​สะสม​ความรู้​ไว้

แต่​ปาก​ของ​คน​โง่เขลา​จะ​นำ​ความ​หายนะ​มา​สู่​ตัวเอง

¹⁵ ทรัพย์​สมบัติ​ของ​คน​ร่ำรวย​เป็น​ป้อม​ปราการ​คุ้มกัน​เขา

แต่​ความขัดสน​ของ​คนจน​คือ​ความหายนะ​ของ​เขา

¹⁶ รางวัล​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​คือ​ชีวิต

ผล​ตอบ​แทน​ของ​คนชั่ว​คือ​การ​ลงโทษ

¹⁷ คน​ที่​ยอม​ฟัง​คำแนะนำ จะ​เป็น​หนทาง​ที่​นำ​ไป​สู่​ชีวิต

แต่​คน​ที่​ไม่​ยอม​ฟัง​คำตักเตือน จะ​ทำ​ให้​คน​อื่น​หลงทาง​ไป

¹⁸ พูด​โกหก เพื่อ​ปิด​บัง​ความเกลียดชัง​ก็​แย่​อยู่​แล้ว

แต่​พูด​ใส่ร้าย​ก็​ยิ่ง​โง่​กว่า​นั้น​อีก

¹⁹ คน​พูด​มาก​ย่อม​พลั้งปาก​อยู่​เรื่อย

แต่​คน​ที่​ยั้ง​ริมฝีปาก​ไว้​เป็น​คน​รู้จัก​คิด

²⁰ ลิ้น​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า ก็​เปรียบ​เหมือน​เงิน​บริสุทธิ์

แต่​จิตใจ​ของ​คนชั่วนั้น​มี​ค่า​เพียง​น้อย​นิด

²¹ ริมฝีปาก​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​หล่อเลี้ยง​คน​มากมาย

แต่​คน​โง่​ตาย​เพราะ​ขาด​ความเข้าใจ

²² เป็น​พระยาห์เวห์​ที่​อวยพร​ให้​คุณ​มั่งคั่ง

งานหนัก​ของ​คุณเอง​ไม่​ทำ​ให้​คุณ​มั่งคั่ง​กว่า​นั้น​หรอก+ 10:22 เป็น​พระยาห์เวห์ … มั่งคั่ง​กว่า​นั้น​หรอก ข้อ​นี้​แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “เป็น​พระยาห์เวห์​ที่​อวยพร​ให้​คุณ​มั่งคั่ง และ​พระองค์​ไม่​แถม​ความทุกข์​ใดๆ​ให้​เลย”

²³ คน​โง่เขลา​สนุก​สนาน​กับ​การทำผิด

แต่​คน​ฉลาด​มี​ความสุข​กับ​สติปัญญา

²⁴ สิ่ง​ที่​คนชั่ว​หวาดกลัวนั้น​จะ​เกิดขึ้น​กับ​เขา

แต่​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​จะ​ได้รับ​สิ่ง​ที่​เขา​ต้องการ

²⁵ เมื่อ​พายุ​พัด​มา ก็​จะ​กวาด​คนชั่ว​ไป

แต่​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า จะ​ยืนหยัด​มั่นคง​ตลอดไป

²⁶ น้ำส้มสายชู​ทำให้​เข็ดฟัน ควัน​ทำ​ให้​แสบ​ตา

คน​ขี้เกียจ​ก็​ทำ​ให้​เจ้านาย​ของ​เขา​รู้สึก​อย่างนั้น​เหมือน​กัน

²⁷ การ​ยำเกรง​พระยาห์เวห์ จะ​ต่อ​ชีวิต​ให้​ยืนยาว​ออก​ไป

แต่​เดือนปี​ของ​คนชั่ว​จะ​ถูก​ตัด​ให้​สั้น​ลง

²⁸ ความหวัง​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​จะ​จบ​ลง​อย่าง​มี​ความสุข

แต่​ความ​คาดหวัง​ของ​คนชั่ว​จะ​ไม่​เป็น​จริง​ตามนั้น

²⁹ พระยาห์เวห์​จะ​เป็น​ที่​หลบภัย​สำหรับ​คน​ที่​ใช้​ชีวิต​อย่าง​ไม่​มี​ที่ติ

แต่​พระองค์​นำ​ความ​หายนะ​มา​สู่​พวก​ที่​ทำ​ชั่ว

³⁰ คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​จะ​ไม่​ถูก​สั่นคลอน

แต่​คนชั่ว​จะ​ไม่​คงอยู่​ใน​แผ่นดิน

³¹ ปาก​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​ก่อ​ให้เกิด​ปัญญา

แต่​ลิ้น​ของ​คน​คดโกง​จะ​ถูก​ตัดขาด​ไป

³² ริมฝีปาก​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​รู้​ว่า​อะไร​สมควร​พูด

แต่​ปาก​ของ​คนชั่ว​จะ​พูด​แต่​สิ่ง​ที่​คดโกง

¹ พระยาห์เวห์​เกลียด​ตาชั่ง​ที่​คด​โกง

แต่​พระองค์​ชอบใจ​ลูกตุ้ม​ที่​เที่ยงตรง

² ความหยิ่ง​มา​เมื่อ​ไหร่ ความ​อับอาย​ก็​ตาม​มา

แต่​สติปัญญา​จะ​มา​กับ​คน​ที่​อ่อนน้อม​ถ่อมตน

³ ความ​สัตย์ซื่อ​จะ​นำทาง​คน​ซื่อตรง

แต่​ความ​ปลิ้นปล้อน​ของ​คน​ทรยศ​จะ​ทำลาย​ตัว​เขา​เอง

⁴ ความมั่งคั่ง​ก็​ช่วย​อะไร​ไม่​ได้​ใน​วัน​ที่​พระองค์​เกรี้ยว​โกรธ

แต่​ความดี​ช่วย​ให้​รอดพ้น​จาก​ความตาย

⁵ ความดี​ของ​คน​สัตย์ซื่อ​ทำให้​หนทาง​ของ​เขา​ราบรื่น

แต่​คน​ชั่ว​จะ​ล้มลง​เพราะ​ความชั่ว​ของ​เขา​เอง

⁶ ความดี​ของ​คน​ที่​ซื่อตรง​ช่วย​เขา​ให้​รอด

แต่​คน​ทรยศ​จะ​ติด​กับดัก​ใน​กิเลส​ตัณหา​ของ​ตัวเอง

⁷ เมื่อ​คนชั่ว​ตาย ความ​หวัง​ของ​เขา​ก็​สูญสิ้น​ไป

และ​ความหวัง​ที่​จะ​ได้​ร่ำรวย​ก็​จบสิ้น​ไป​ด้วย

⁸ คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​จะ​ได้รับ​การ​ช่วยเหลือ​ให้​พ้น​ออก​มา​จาก​ความ​ทุกข์ยาก

แต่​คนชั่ว​จะ​ได้รับ​ความ​ทุกข์ยากนั้น​แทน

⁹ คน​หลอกลวง​จะ​ใช้​คำพูด​ทำลาย​เพื่อน​บ้าน

แต่​พวก​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​จะ​รอดพ้น​ไป​ได้​ด้วย​ความรู้​ที่​พวกเขา​มี

¹⁰ เมื่อ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​รุ่งเรือง ทั้งเมือง​ก็​ชื่นชม​ยินดี

และ​เมื่อ​คนชั่ว​พินาศ เสียง​โห่ร้อง​ยินดี​ก็​ดังขึ้น

¹¹ คำอวยพร​ของ​คน​สัตย์ซื่อ​ทำ​ให้​บ้านเมือง​เจริญ​รุ่งเรือง

แต่​ปาก​ของ​คนชั่ว​ทำลาย​บ้านเมือง​เสีย

¹² คน​ที่​พูด​เหยียด​หยาม​เพื่อน​บ้าน​เป็น​คน​ที่​ไม่​มี​สมอง​คิด

แต่​คน​ที่​มี​ความเข้าใจ​จะ​นิ่งเงียบ

¹³ คน​ที่​ชอบ​นินทา เก็บ​ความลับ​ไม่​อยู่

แต่​คน​ที่​ไว้วางใจ​ได้ รักษา​ความลับ​ได้

¹⁴ ถ้า​กองทัพ​ขาดผู้นำ​ที่​ฉลาด มัน​ก็​จะ​พ่ายแพ้

แต่​ถ้า​มี​ที่ปรึกษา​มากมาย​ก็​จะ​ชนะ

¹⁵ คน​ที่​ค้ำ​ประกัน​ให้​กับ​คน​แปลกหน้า จะ​ต้อง​เดือด​ร้อน​แน่ๆ

แต่​คน​ที่​หลีกเลี่ยง​การค้ำ​ประกัน​ได้ ย่อม​ปลอดภัย

¹⁶ หญิง​สวย​ได้รับ​การ​เชิดชู

ชาย​ทารุณ​ได้​ความ​ร่ำรวย+ 11:16 สุภาษิต​ข้อนี้​พูด​ถึง​ความ​เป็น​จริง​ใน​สังคม​ที่​มักจะ​เกิดขึ้น​บ่อยๆ

¹⁷ คน​ที่​ใจดี​ย่อม​ส่ง​ผลดี​ให้​กับ​ตัวเอง

แต่​คน​ที่​โหดร้าย​ย่อม​ทำให้​ตัวเอง​เดือด​ร้อน

¹⁸ คนชั่วช้านั้น​จะ​ได้​กำไร​ที่​ลวงตา

แต่​คน​ที่​หว่าน​เมล็ด​แห่ง​ความดี ย่อม​เก็บเกี่ยว​รางวัล​ที่​แน่นอน

¹⁹ คน​ที่​ตั้งมั่น​อยู่​ใน​ทาง​ที่​พระเจ้า​ชอบใจ​จะ​มี​ชีวิต​ยืนยาว

แต่​คน​ที่​เดิน​ตาม​ทาง​ชั่วร้าย​จะ​อายุ​สั้น

²⁰ พระยาห์เวห์​สะอิดสะเอียน​คน​ที่​มี​จิตใจ​คดโกง

แต่​พระองค์​จะ​ยอมรับ​คน​ที่​ใช้​ชีวิต​อย่าง​ไร้​ที่ติ

²¹ ขอ​ให้​มั่นใจ​ได้​ว่า คน​ชั่ว​จะ​ไม่​มี​วัน​หนีพ้น​จาก​การ​ถูก​ลงโทษ​ไปได้

แต่​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​พร้อม​ทั้ง​ลูกหลาน​ของ​เขา​จะ​รอด​พ้น​โทษ

²² ผู้หญิง​สวย​ที่​ไม่​ฉลาด

ก็​เปรียบ​เหมือน​แหวน​ทองคำ​ที่​สวม​อยู่​ที่​จมูก​หมู

²³ สิ่ง​ที่​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​อยาก​ได้นั้น​จะ​จบ​ลง​ด้วย​ดี​อย่าง​แน่นอน

แต่​ความหวัง​ของ​คนชั่ว​จะ​ลงเอย​ด้วย​การ​ถูก​ลงโทษ

²⁴ คน​หนึ่ง​ให้​อย่าง​ใจ​กว้าง เขา​ก็​ยิ่ง​รวย​ขึ้น

อีก​คน​หนึ่ง​ไม่​ยอม​ให้ สุดท้าย​เขา​ก็​ยากจน

²⁵ คน​ที่​มี​ใจ​เอื้อเฟื้อ​เผื่อแผ่​จะ​เจริญ​รุ่งเรือง

และ​คน​ที่​ช่วยเหลือ​คน​อื่น เขา​เอง​ก็​จะ​ได้รับ​ความ​ช่วยเหลือ

²⁶ คน​ที่​กักตุน​ข้าว จะ​ถูก​คน​สาปแช่ง

แต่​คน​ที่​ขาย​ข้าว​ย่อม​ได้รับ​คำอวยพร

²⁷ คน​ที่​เสาะหา​สิ่ง​ที่​ดี ก็​จะ​เป็น​ที่​ชื่นชอบ

แต่​คน​ที่​ไล่ตาม​สิ่ง​ไม่​ดี สิ่ง​ไม่​ดี​ก็​จะ​เกิดขึ้น​กับ​เขา

²⁸ คน​ที่​ไว้วางใจ​ใน​ความ​ร่ำรวย​ของ​ตน​จะ​ล้ม​ลง

แต่​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า จะ​เจริญ​งอกงาม​เหมือน​ใบไม้​เขียวสด

²⁹ คน​ที่​ทำ​ให้​ครอบครัว​เดือด​ร้อน จะ​ได้​ลม​เป็น​มรดก

คนโง่​จะ​ตก​เป็น​ทาส​ของ​คนฉลาด

³⁰ การ​กระทำ​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​เป็น​เหมือน​ต้นไม้​ที่​ให้​ชีวิต

แต่​คน​ที่​โหดร้าย+ 11:30 คน​ที่​โหดร้าย สำเนา​ฉบับ​แปล​ที่​เป็น​ภาษา​กรีก​และ​ภาษา​ซีเรีย สนับสนุน​ให้​แปล​คำ​นี้​ว่า “คน​ที่​โหดร้าย” แต่ สำเนา​ภาษา​ฮีบรู มี​คำ​ว่า “คน​ฉลาด” ซึ่ง​สะกด​คล้าย​กับ​คำ​ว่า “คน​โหดร้าย” มี​แต่​จะ​เอา​ชีวิต​ไป

³¹ ถ้า​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า ยัง​ต้อง​ได้รับ​ผล​กรรม​ใน​โลกนี้

แล้ว​คนชั่ว​และ​คนบาป​จะ​ได้รับ​ผลกรรม​มาก​กว่านั้น​ขนาดไหน

¹ คน​ที่รัก​ความรู้ ก็​ชอบ​ให้​คน​อื่น​แก้ไข

แต่​คน​ที่​เกลียดชัง​การ​ตักเตือน​ก็​เป็น​คน​โง่เขลา

² พระยาห์เวห์​ชื่นชม​คนดี

แต่​พระองค์​จะ​ประณาม​คน​ที่​วางแผน​ชั่วร้าย

³ ไม่​มี​ใคร​จะ​ตั้งมั่นคง​ด้วย​ความ​ชั่วร้าย​ได้

แต่​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​จะ​ไม่​ถูก​ถอนราก​ถอนโคน

⁴ ภรรยา​ที่​ดี​เปรียบ​เหมือน​มงกุฎ​ของ​สามี

แต่​ภรรยา​ที่​นำ​ความอับอาย​มา​ให้ ก็​เปรียบ​เหมือน​มะเร็ง​ใน​กระดูก​ของ​เขา

⁵ แรงจูงใจ​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​ล้วนแต่​ถูกต้อง

แต่​คำแนะนำ​ของ​คนชั่วนั้น​ก็​หลอกลวง

⁶ คำพูด​ของ​คนชั่ว​เป็น​เหมือน​กับ​การ​หมอบซุ่ม​ฆ่า​คน

แต่​คำพูด​ของ​คน​สัตย์ซื่อ​ช่วย​คน​ให้​รอดพ้น

⁷ คนชั่ว​ถูก​โค่นล้ม​แล้ว​หมดสิ้น​ไป

แต่​ครัวเรือน​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า จะ​ตั้งมั่นคง

⁸ คน​ที่​รู้จักคิด​จะ​ได้รับ​การยกย่อง

แต่​คน​ที่​มี​จิตใจ​สับสน​วุ่นวาย​ก็​ย่อม​เป็น​ที่​ดูถูก

⁹ เป็น​ชาวบ้าน​ธรรมดาๆ​แต่​มี​ทาส​รับใช้​หนึ่งคน

ก็ดี​กว่า​เสแสร้ง​เป็น​คน​มีหน้ามีตา​แต่​ไม่​มี​ข้าว​กิน

¹⁰ คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า เข้าใจ​ความต้องการ​ของ​สัตว์​ที่​เขา​เลี้ยง

แต่​ความ​เมตตา​ของ​คนชั่ว ก็​ยัง​เป็น​ความ​โหดเหี้ยม

¹¹ คน​ที่ทำ​งาน​ใน​ไร่นา​ของ​ตน จะ​มี​อาหาร​อย่าง​เหลือเฟือ

แต่​คน​ที่​ไล่ตาม​สิ่ง​ที่​ไร้สาระ เป็น​คน​ที่​ไม่​มี​สมองคิด

¹² คน​ชั่วร้าย โลภ​อยาก​ได้​สิ่ง​ที่​คนเลว​อีก​คนหนึ่ง​หา​มา​ได้

แต่​ราก​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้านั้น​จะ​ออกดอก​ออกผล

¹³ คน​ชั่ว​ติด​กับดัก​ใน​คำพูด​ที่​ผิดบาป​ของ​ตนเอง

แต่​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​จะ​รอดพ้น​จาก​ปัญหา

¹⁴ เขา​อิ่ม​ไป​ด้วย​สิ่ง​ที่​ดีๆ​ที่​เกิด​มา​จาก​คำพูด​ของ​เขา​เอง

และ​เขา​จะ​ได้รับ​ผลตอบแทน​จาก​การกระทำ​ของ​เขา

¹⁵ หนทาง​ของ​คนโง่นั้น​ก็​ดู​เหมือน​ว่า​ถูกต้อง​ใน​สายตา​ของ​เขา​เอง

แต่​คน​ที่​ฟัง​คำ​แนะนำ​เป็น​คนฉลาด

¹⁶ คนโง่​มัก​โพล่ง​ความโกรธ​ของ​เขา​ออก​มา​ทันที

แต่​คน​ฉลาด​หลักแหลม​กลับ​ซ่อน​ความ​รู้สึก​อับอาย​ไว้

¹⁷ พยาน​ที่​เชื่อถือ​ได้​พูด​ความ​จริง​ใน​ศาล

แต่​พยานเท็จ​พูด​โกหก

¹⁸ การนินทา​เชือด​เฉือน​เหมือน​คม​ดาบ

แต่​คำพูด​ของ​คนฉลาด​ช่วย​รักษา​เยียวยา

¹⁹ ปาก​ที่​พูด​ความจริง​จะ​คงอยู่​ตลอดไป

แต่​ลิ้น​ที่​พูด​โกหก​จะ​อยู่​เพียง​ชั่วครู่​เท่านั้น

²⁰ ความ​หลอกลวง​อยู่​ใน​จิตใจ​ของ​คน​ที่​วางแผน​ทำ​ชั่ว

แต่​ความ​ชื่นชม​ยินดี​ย่อม​อยู่​ใน​จิตใจ​ของ​คน​ที่​วางแผน​ทำดี

²¹ ไม่​มี​อันตราย​ใดๆ​จะ​เกิด​กับ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​ได้เลย

แต่​ชีวิต​ของ​คนชั่ว​จะ​มี​ปัญหา​เต็มไปหมด

²² พระยาห์เวห์​เกลียด​คำพูด​โกหก

แต่​พระองค์​ชื่นชอบ​คนสัตย์ซื่อ

²³ คนฉลาด​ไม่​อวด​ใน​สิ่ง​ที่​เขา​รู้

แต่​จิตใจ​ของ​คนโง่​ป่าว​ประกาศ​ความโง่​ของ​ตน​ออก​มา

²⁴ มือ​ของ​คนขยัน​จะ​ได้​ปกครอง

แต่​คน​ขี้เกียจ​จะ​ต้อง​ทำงาน​อย่าง​ทาส

²⁵ ความ​วิตกกังวล​ทำ​ให้​ใจ​หดหู่

แต่​คำพูด​ที่​ให้กำลัง​ใจ​ย่อม​ทำ​ให้​เขา​มี​ความสุข

²⁶ คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​ย่อม​ให้​คำแนะนำ​ที่​ดี​แก่​คน​อื่น

แต่​หนทาง​ของ​คนชั่ว​จะ​ทำ​ให้​คนอื่น​หลงผิด​ไป

²⁷ คน​ขี้เกียจ​ไม่​เคย​ทำ​อะไร​สำเร็จ​สัก​อย่าง+ 12:27 ข้อ​นี้ แปล​ได้​อีก​อย่าง​ว่า “คน​ขี้เกียจ ขี้เกียจ​เกิน​กว่า​ที่​จะ​ย่าง​เหยื่อ​ที่​จับ​มา​ได้”

แต่​คน​ขยัน​จะ​ได้รับ​ความมั่งคั่ง

²⁸ หนทาง​ที่​พระเจ้า​ชอบใจนั้น นำ​ไป​สู่​ชีวิต

แต่​อีก​ทาง​หนึ่ง​นำ​ไป​สู่​ความตาย+ 12:28 แต่​อีก​ทาง​หนึ่ง​นำ​ไป​สู่​ความตาย หรือ แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “ไม่​มี​ความ​ตาย​บน​เส้นทาง​นั้น”

¹ ลูกชาย​ที่​ฉลาด​ย่อม​ฟัง​คำ​สั่งสอน​ของ​พ่อ

แต่​คน​หยิ่งจองหอง​ไม่​ยอมฟัง​คำตักเตือน

² คนดี​จะ​ได้​กิน​ผล​ดีที่​เกิด​จาก​คำพูด​ของ​เขา

แต่​คน​หลอกลวงนั้น​หิว​กระหาย​ความโหดร้าย

³ คน​ที่​ระวัง​ปาก รักษา​ชีวิต​ตน

แต่​คน​พูด​มาก ทำลาย​ตัวเอง

⁴ คน​ขี้เกียจ​จะ​หิว แต่​ไม่​มี​อะไร​จะ​กิน

แต่​คน​ขยัน​จะ​มี​กิน​อย่าง​อิ่มหนำ

⁵ คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​เกลียด​การ​โกหก

แต่​คนชั่ว​ทำ​สิ่ง​ที่​น่า​อับอาย​และ​น่า​อัปยศอดสู

⁶ การ​ทำ​สิ่ง​ที่​พระเจ้า​ชอบใจ จะ​ปกป้อง​คน​ที่​เดิน​ใน​ทาง​บริสุทธิ์

แต่​ความชั่ว​จะ​โค่นล้ม​คนบาป

⁷ คน​หนึ่ง​แสร้ง​ทำ​เป็น​รวย แต่​ไม่​มี​อะไร​เลย

อีก​คน​หนึ่ง​แสร้ง​ทำ​เป็น​จน แต่​กลับ​มี​สมบัติ​มากมาย

⁸ ความ​ร่ำรวย​ของ​คนๆ​หนึ่ง สามารถ​ใช้​เป็น​ค่า​ไถ่​ชีวิต​เขา​ได้

แต่​คน​ยากจน​ไม่​ถูก​เรียก​ค่าไถ่

⁹ แสงสว่าง​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​ส่องแสง​เจิดจ้า

แต่​ตะเกียง​ของ​คนชั่ว​ดับ​มอดไป

¹⁰ ความ​หยิ่งยโส​ทำ​ให้​เกิด​การ​ทะเลาะ​วิวาท

แต่​คน​ที่​ยอมรับ​คำแนะนำ จะ​มี​สติปัญญา

¹¹ ความ​มั่งคั่ง​ที่​ได้​มา​จาก​การ​ฉ้อโกง จะ​ร่อยหรอ​ลง​ไป​เรื่อยๆ

แต่​คน​ที่​สะสม​ความ​มั่งคั่ง​จาก​การ​ทำ​งาน​หนัก จะ​มี​เพิ่ม​ขึ้น​เรื่อยๆ

¹² ความหวัง​ที่​คอยแล้ว​คอยเล่า​ทำ​ให้​ท้อใจ

แต่​ความหวัง​ที่​เป็น​จริง​ขึ้น​มา เป็น​เหมือน​ต้น​ไม้แห่ง​ชีวิต

¹³ คน​ที่​ดูถูก​คำแนะนำ นำ​ความ​หายนะ​มา​สู่​ตน

แต่​คน​ที่​เคารพ​คำ​สั่งสอน​จะ​ได้รับ​รางวัล

¹⁴ คำสอน​ของ​คนฉลาด​เป็น​แหล่ง​น้ำ​แห่ง​ชีวิต

เพื่อ​คน​จะ​ได้​หลีกเลี่ยง​จาก​กับดัก​แห่ง​ความตาย

¹⁵ คน​รู้จักคิด​ย่อม​เป็น​ที่​นิยม​ชมชอบ

แต่​หนทาง​ของ​คน​ไม่ซื่อ เป็น​ความ​หายนะ​ของ​เขาเอง

¹⁶ คนฉลาด​หลักแหลม​ทำ​ทุก​อย่าง​ด้วย​ความรู้

แต่​คนโง่​อวด​โง่

¹⁷ ผู้​ส่งข่าว​ที่​พึ่ง​ไม่​ได้​จะ​นำ​ความ​เดือด​ร้อน​มา​ให้

แต่​ผู้​ส่งข่าว​ที่​เชื่อถือ​ได้​จะ​นำ​การ​เยียวยา​มา​ให้

¹⁸ คน​ที่​ไม่​สนใจ​คำ​ตักเตือน จะ​ยากจน​และ​เสียหน้า

แต่​คน​ที่​ยอมรับ​คำ​ตักเตือน จะ​เป็น​ที่​นับถือ

¹⁹ ความหวัง​ที่​เป็น​จริง จะ​หวานชื่น​ใจ

แต่​การ​ทิ้ง​ความชั่ว เป็น​รสชาติ​ที่​จืดชืด​ไม่​เอา​ไหน​สำหรับ​คน​โง่

²⁰ คบ​คนฉลาด​ก็​จะ​กลาย​เป็น​คนฉลาด​ไปด้วย

คบ​คนโง่ ก็​จะ​เจอ​กับ​อันตราย

²¹ ปัญหา​ไล่​ตาม​คนบาป

แต่​ความ​รุ่งเรือง​เป็น​รางวัล​ของ​คนดี

²² คนดี​จะ​ทิ้ง​มรดก​ให้​แก่​ลูก​หลาน

แต่​ทรัพย์​สมบัติ​ของ​คน​บาป จะ​ตก​เป็น​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า

²³ ผืนดิน​ที่​ไม่​ได้​เพาะ​ปลูก​ของ​คน​ยากจน อาจ​จะ​ให้​ผลผลิต​มากมาย​ก็​ได้

แต่​บาง​ครั้ง​มัน​ก็​ถูก​ทำลาย​ไป​เพราะ​ความ​ไม่​ยุติธรรม

²⁴ คน​ที่​ยั้ง​ไม้เรียว​ไว้ ก็​เกลียดชัง​ลูก

แต่​คน​ที่รัก​ลูก​จะ​ไม่​เพิกเฉย​ต่อ​การ​ตีสอน​ลูก

²⁵ คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​จะ​ได้​กิน​อย่าง​อิ่มหนำ

แต่​ท้อง​ของ​คนชั่ว​จะ​หิวโหย​ต่อ​ไป

¹ หญิงฉลาด​สร้าง​บ้าน​เรือน​ของ​เธอ​ขึ้นมา

แต่​หญิงโง่​พังทลาย​บ้าน​เรือน​ของ​เธอ​ด้วย​มือ​ของ​เธอเอง+ 14:1 หญิงฉลาด … ด้วย​มือ​ของ​เธอเอง ข้อ​นี้​แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “ปัญญา​สร้าง​บ้าน​เรือน​ของ​เธอ​ขึ้น​มา แต่​ความโง่ พังทลาย​บ้าน​เรือน​ของ​เธอ ด้วย​มือ​ของ​เธอ​เอง”

² คน​ที่​ดำเนิน​ชีวิต​ใน​ทาง​สัตย์ซื่อ​นั้น​ย่อม​ยำเกรง​พระยาห์เวห์

แต่​คน​ที่​เดิน​อยู่​ใน​ทาง​คดโกง​ดูหมิ่น​พระองค์

³ คำพูด​ของ​คนโง่​นำ​ไม้เรียว​มา​สู่​หลัง

แต่​ปาก​ของ​คนฉลาด​จะ​ปกป้อง​ตัว​เขาเอง

⁴ คอก​วัว​ที่​ไม่​มี​วัว​ดู​สะอาด​สะอ้าน

แต่​พืชผล​อัน​อุดม​สมบูรณ์​เกิด​จาก​แรงวัว

⁵ พยาน​ที่​เชื่อถือ​ได้​จะ​ไม่​พูด​โกหก

แต่​พยาน​เท็จ​นั้น​จะ​หายใจ​ออก​มา​เป็น​คำโกหก

⁶ คน​หยิ่งยโส​เสาะหา​ปัญญา​แต่​หา​ไม่​พบ

แต่​ความรู้นั้น​ก็​ง่าย​ต่อ​คน​ที่​หัวไว

⁷ ให้​หลีก​หนี​ให้​ห่าง​จาก​คนโง่

เพราะ​เจ้า​จะ​ไม่​เจอ​คำพูด​ที่​ฉลาด​จาก​เขา

⁸ คนฉลาด​รู้​ว่า​ตัวเอง​จะ​ไป​ไหน

แต่​คนโง่​คิดว่า​ตัวเอง​รู้

⁹ คนโง่​คิด​ว่า​การ​ชดใช้​ความผิด​เป็น​เรื่อง​ที่​น่า​หัวเราะ​เยาะ

แต่​คน​ซื่อตรง​หา​ทาง​คืนดีกัน

¹⁰ ไม่ว่า​ใจ​ของ​คุณ​จะ​ขมขื่น​หรือ​ชื่นบาน

ไม่มี​ใคร​เข้าถึง​ความรู้สึกนั้น​กับ​คุณ​ได้หรอก

¹¹ บ้าน​ของ​คนชั่ว​จะ​ถูก​ทำลาย​ไป

แต่​เรือน​ของ​คน​ซื่อสัตย์​จะ​เจริญ​รุ่งเรือง

¹² มี​ทาง​หนึ่ง​ซึ่ง​ดู​เหมือน​ถูกต้อง

แต่​สุดท้าย​กลับ​นำ​ไป​สู่​ความตาย

¹³ ถึง​จะ​หัวเราะ จิตใจ​ก็​อาจ​จะ​ปวดร้าว

เมื่อ​ความ​สนุก​สนาน​จบ​ลง ความ​โศกเศร้า​ก็​ยังคง​อยู่

¹⁴ คน​กบฏ​จะ​ได้รับ​กรรมชั่ว​ที่​เขา​ทำ​อย่าง​สาสม

ส่วน​คนดี​จะ​ได้รับ​กรรมดี​ที่​เขา​ทำ​เหมือนกัน

¹⁵ คน​ที่​อ่อน​ต่อ​โลก​จะ​เชื่อ​ใน​ทุกอย่าง​ที่​เขา​ได้ยิน​มา

แต่​คนฉลาด​หลักแหลม​จะ​ไตร่ตรอง​แต่ละ​ย่างก้าว​ของ​เขา

¹⁶ คนฉลาด​จะ​ระมัดระวัง​ตัว​และ​หลีกเลี่ยง​ปัญหา

แต่​คนโง่​จะ​ประมาท​และ​มี​ความเชื่อมั่น​ใน​ตัวเอง​สูง

¹⁷ คน​ขี้โมโห​ทำ​สิ่ง​โง่ๆ

คน​วางแผน​ชั่ว​เป็น​ที่​เกลียดชัง

¹⁸ คน​ที่​อ่อน​ต่อ​โลก​ได้รับ​ความโง่​เป็น​มรดก

แต่​คนฉลาด​ได้รับ​มงกุฎ​แห่ง​ความรู้

¹⁹ พวก​คนชั่ว​กราบลง​ต่อหน้า​พวก​คนดี

พวก​คนเลว​กราบลง​ที่​ประตู​บ้าน​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า

²⁰ คน​ยากจนนั้น แม้แต่​เพื่อน​บ้าน​ก็​ยัง​รังเกียจ

แต่​คนมั่งมี​กลับ​มี​คน​รัก​มากมาย

²¹ คน​ที่​เหยียด​หยาม​เพื่อน​บ้าน​ก็​เป็น​คนบาป

แต่​คน​ที่​เอื้อเฟื้อ​คน​ยากจน​ก็​มี​เกียรติ​จริงๆ

²² คน​ที่​คิด​ทำ​ชั่ว​ย่อม​หลงผิดไป

แต่​คน​ที่​คิด​ทำ​ดี​จะ​มี​เพื่อนแท้

²³ งาน​หนัก​ทุกอย่าง​ล้วน​ให้​ผล​กำไร

แต่​คน​ที่​ดี​แต่​พูด​จะ​ยากจน

²⁴ ความ​มั่งคั่ง​ของ​คน​ฉลาด​คือ​มงกุฎ​ของ​เขา

คนโง่​จะ​ได้​แต่​ความเขลา​มากขึ้น

²⁵ พยาน​ที่​พูด​ความจริง​จะ​ช่วย​ชีวิต

แต่​พยาน​ที่​พูด​โกหก​คือ​คน​หลอกลวง

²⁶ คน​ที่​ยำเกรง​พระยาห์เวห์​จะ​ปลอดภัย

ความ​ยำเกรงนั้น​จะ​เป็น​ที่ลี้ภัย​สำหรับ​ลูกหลาน​ของ​เขา

²⁷ ความ​ยำเกรง​พระยาห์เวห์​คือ​แหล่ง​น้ำ​แห่ง​ชีวิต

เพื่อ​คน​จะ​ได้​หลีกเลี่ยง​จาก​กับดัก​แห่ง​ความตาย

²⁸ ศักดิ์ศรี​ของ​กษัตริย์​อยู่​ที่​จำนวน​ของ​ประชาชน

หาก​ไม่มี​ประชาชน เขา​ก็​ไม่ได้​เป็น​กษัตริย์

²⁹ คน​ที่​โกรธช้านั้น​มี​ความ​เข้าใจ​อย่าง​ลึกซึ้ง

แต่​คน​ขี้โมโหนั้น​อวด​โง่

³⁰ ใจ​ที่​สงบ ส่ง​ผล​ดี​ต่อ​สุขภาพ

แต่​ความ​อิจฉา​ริษยานั้น​คือ​มะเร็ง​ใน​กระดูก

³¹ คน​ที่​กดขี่​ข่มเหง​คน​ยากจน​กำลัง​ดูหมิ่น​พระผู้สร้าง​คน​จนนั้น

แต่​คน​ที่​เอื้อเฟื้อ​ต่อ​คน​ยากไร้​กำลัง​ให้​เกียรติ​กับ​พระองค์

³² คนชั่ว​ถูก​ทำลาย​ไป​เพราะ​ความชั่ว​ของ​เขา

แต่​ความซื่อสัตย์​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​เป็น​ที่ลี้ภัย​ของ​เขา+ 14:32 คนชั่ว … ที่ลี้ภัย​ของ​เขา ข้อ​นี้​แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “คนชั่ว​ถูก​ทำลาย​ไป​เพราะ​ความ​โชคร้าย​ของ​ตน แต่​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​ได้​ลี้ภัย​ใน​พระเจ้า แม้​ตอน​ที่​เขา​เผชิญ​ความตาย”

³³ สติปัญญา​อาศัย​อยู่​ใน​ใจ​ของ​คนฉลาด

แต่​เป็น​คน​แปลกหน้า​สำหรับ​คน​โง่+ 14:33 ข้อ​นี้ แปล​จาก​สำเนา​กรีก​และ​สำเนา​ภาษา​ซีเรีย แต่​ถ้า​จะ​แปล​จาก​สำเนา​ฮีบรู จะ​แปล​ได้​ว่า “ปัญญา​เป็น​ที่​รู้จัก​แม้​ใน​หมู่​คน​โง่”

³⁴ การ​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​ทำ​ให้​ชนชาติ​เจริญ​รุ่งเรือง

แต่​ความบาป​นำ​ความ​อัปยศอดสู​มา​สู่​ประชาชน

³⁵ กษัตริย์​ชอบใจ​ข้าราชการ​ที่​รู้จักคิด

แต่​ความ​โกรธ​ของ​พระองค์​จะ​ตก​อยู่​กับ​ข้าราชการ​ที่​ทำตัว​น่าอับอาย

¹ คำตอบ​ที่​สุภาพ​ระงับ​ความโกรธ

แต่​คำพูด​ที่​รุนแรง​กวน​โมโห

² ลิ้น​คนฉลาด​ทำ​ให้​ความรู้​น่าฟัง

ปาก​คนโง่​นั้น​ก็​พรั่งพรู​ความ​เขลา​ออก​มา

³ ดวงตา​ของ​พระยาห์เวห์นั้น​อยู่​ทุกหน​ทุกแห่ง

คอย​จับตา​ดู​ทั้ง​คนดี​และ​คนชั่ว

⁴ ลิ้น​ที่​เยียวยา​เป็น​ต้นไม้​แห่ง​ชีวิต

แต่​ลิ้น​ที่​ปลิ้นปล้อน​ทำ​ให้​ใจ​แตก​สลาย

⁵ คนโง่​ไม่​ยอม​เชื่อฟัง​คำ​สั่งสอน​ของ​พ่อ

แต่​คน​ที่​ยอมรับ​คำ​ตักเตือน​จะ​เป็น​คนฉลาด​หลักแหลม

⁶ บ้าน​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​มี​ทรัพย์​สมบัติ​มากมาย

แต่​สิ่ง​ที่​คนชั่ว​หา​มา​ได้นั้น​จะ​นำ​ความทุกข์​มา​ให้

⁷ ริมฝีปาก​ของ​คนฉลาด​แพร่กระจาย​ความรู้​ออก​ไป

แต่​ความคิด​ของ​คนโง่นั้น​เชื่อถือ​ไม่ได้

⁸ พระยาห์เวห์นั้น​ขยะแขยง​เครื่อง​บูชา​ของ​คนชั่ว

แต่​พระองค์​ชื่นชอบ​คำ​อธิษฐาน​ของ​คน​ซื่อตรง

⁹ พระยาห์เวห์​ขยะแขยง​ทาง​ของ​คนชั่ว

แต่​พระองค์​รัก​คน​ที่​ติดตาม​สิ่ง​ที่​ถูกต้อง

¹⁰ คน​ที่​ทิ้ง​ทาง​ที่​ถูกต้อง​ไป​จะ​ถูก​ตีสอน​อย่าง​หนัก

คน​ที่​เกลียดชัง​การ​ตักเตือน​จะ​ตาย

¹¹ แม้แต่​แดน​คน​ตาย พระยาห์เวห์​ก็​ยัง​รู้​เลย​ว่า​เกิด​อะไร​ขึ้น

แล้ว​จิตใจ​ของ​มนุษย์ล่ะ พระองค์​จะ​ไม่​รู้​เชียว​หรือ

¹² คน​ยโสโอหัง​ไม่​ชอบ​ให้​คน​ตักเตือน

เขา​จะ​ไม่​คบค้า​กับ​คน​ฉลาด

¹³ ใจ​ที่​เป็น​สุข​ย่อม​ทำ​ให้​ใบ​หน้า​เบิกบาน

แต่​ใจ​ที่​เป็น​ทุกข์​ก็​ทำ​ให้​จิต​สลาย

¹⁴ จิตใจ​ของ​คน​หัว​ไว​ย่อม​แสวงหา​ความรู้

แต่​ปาก​ของ​คน​โง่​กิน​แต่​ความโง่​เข้า​ไป

¹⁵ ทุกๆ​วัน​ของ​คน​ยากจนนั้น​ลำบาก

แต่​ถ้า​ใจ​เขา​เบิกบาน​ก็​เป็น​เหมือน​งานเลี้ยง​ที่​ไม่​มี​วัน​เลิกลา

¹⁶ มี​ทรัพย์​น้อยนิด แต่​ยำเกรง​พระยาห์เวห์

ย่อม​ดี​กว่า​มี​ทรัพย์​มากมาย แต่​วุ่นวาย​ใจ​เพราะ​มัน

¹⁷ มี​แต่​ผัก​กิน ใน​ที่​ที่​มี​ความรัก

ย่อม​ดี​กว่า​กิน​เนื้อ​วัว​ขุน แต่​ปรุง​ด้วย​ความ​เกลียดชัง

¹⁸ คน​โมโห​ร้าย​ย่อม​ก่อ​เหตุ​ทะเลาะ​วิวาท

แต่​คน​ใจเย็น​ย่อม​ระงับ​การ​โต้เถียงกัน

¹⁹ หนทาง​ของ​คน​เกียจคร้าน​มี​แต่​ขวาก​หนาม

แต่​หนทาง​ของ​คน​สัตย์ซื่อ​เป็น​ทางหลวง​ราบเรียบ

²⁰ ลูกชาย​ที่​ฉลาดนั้น​ทำ​ให้​พ่อ​ยินดี

แต่​คนโง่​ดูถูก​แม่​ของ​ตน

²¹ ความโง่นั้น​เป็น​เรื่อง​สนุก​สำหรับ​คน​ที่​ไม่​มี​สมอง​คิด

แต่​คน​ที่​มี​ความ​เข้าใจ​ย่อม​มุ่ง​ตรง​ไป​ใน​ทาง​ที่​ถูกต้อง

²² แผนการ​ล้มเหลว​เพราะ​ขาด​การปรึกษา

แต่​ถ้า​มี​คน​ปรึกษา​มากมาย แผนการ​ย่อม​สำเร็จ

²³ คน​อาจ​จะ​พอใจ​กับ​คำตอบ​ที่​ให้​ไป

แต่​จะ​ดี​กว่า​นั้น​สัก​แค่​ไหน ถ้า​รู้จัก​พูด​ให้​ถูก​กาลเทศะ

²⁴ ทาง​ของ​ผู้​มี​ปัญญา​นำ​ขึ้น​ไป​สู่​ชีวิต

เพื่อ​เขา​จะ​ได้​หัน​ไป​จาก​ทาง​ที่​นำ​ลง​ไป​สู่​ดินแดน​คนตาย

²⁵ พระยาห์เวห์​ทำลาย​บ้าน​เรือน​ของ​คน​หยิ่งยโส

แต่​พระองค์​รักษา​เขตแดน​ของ​หญิงม่าย

²⁶ พระยาห์เวห์​ขยะแขยง​ความคิด​ที่​ชั่วร้าย

แต่​คำพูด​ที่​เมตตาปรานีนั้น​บริสุทธิ์​ใน​สายตา​ของ​พระองค์

²⁷ คนโลภ​ที่​หวัง​รวย​ทาง​ลัด นำ​ความ​เดือด​ร้อน​มา​ให้​กับ​ครัวเรือน

แต่​คน​ที่​เกลียดชัง​สินบน​จะ​มี​ชีวิต​ยืนยาว

²⁸ จิตใจ​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า ย่อม​คิด​ให้​ดีๆ​ก่อน​ตอบ

แต่​ปาก​ของ​คน​ชั่วนั้น​พรั่งพรู​สิ่งชั่ว​ร้าย​ออก​มา

²⁹ พระยาห์เวห์​ไม่​รับฟัง​คนชั่ว

แต่​พระองค์​ตอบ​คำ​อธิษฐาน​ของ​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระองค์

³⁰ เห็น​ประกาย​ตา​ที่​สดใส นำ​ความ​สุข​มา​สู่​จิตใจ

ได้ยิน​ข่าวดี ทำ​ให้​ร่างกาย​กระชุ่มกระชวย

³¹ คน​ที่​ฟัง​คำตักเตือน​ที่​มี​ประโยชน์​ต่อ​ชีวิต

จะ​อยู่​ใน​หมู่​คนฉลาด

³² คน​ที่​เพิกเฉย​ต่อ​คำ​สั่งสอน เกลียดชัง​ตัวเอง

แต่​คน​ที่​ฟัง​คำตักเตือน​จะ​ได้รับ​ความ​เข้าใจ

³³ ความ​ยำเกรง​พระยาห์เวห์ สั่งสอน​ให้​ฉลาด

ความ​นอบน้อม​ถ่อมตน ต้อง​มา​ก่อน​เกียรติยศ

¹ มนุษย์​วางแผน​ว่า​จะ​พูด​อะไร

แต่​เป็น​พระยาห์เวห์​ที่​ให้​คำพูด​ที่​ถูกต้อง​กับ​พวกเขา

² มนุษย์​เห็น​ว่า​ทุกอย่าง​ที่​เขา​ทำนั้น​ถูกต้อง

แต่​พระยาห์เวห์​ตัดสิน​ที่​แรงจูงใจ

³ ให้​มอบ​การ​งาน​ของ​เจ้า​ให้​กับ​พระยาห์เวห์

แล้ว​แผนการ​ของ​เจ้า​จะ​สำเร็จ

⁴ พระยาห์เวห์​สร้าง​ทุกสิ่ง​ขึ้น​มา​อย่าง​มี​จุด​มุ่งหมาย

แม้แต่​คนชั่ว พระองค์​ก็​สร้าง​ขึ้น​มา​เพื่อ​วัน​แห่ง​ความ​พินาศ

⁵ พระยาห์เวห์​ขยะแขยง​คน​หยิ่ง​จองหอง​ทุกคน

ให้​แน่ใจ​ได้​เลย​ว่า​เขา​จะ​ไม่​มี​ทาง​พ้น​โทษ​ไป​ได้

⁶ ความ​ผิดบาป​ลบ​ได้​ด้วย​ความ​จงรัก​ภักดี​และ​ความสัตย์ซื่อ

เคราะห์ร้าย​หลีกเลี่ยง​ได้​ด้วย​การ​ยำเกรง​พระยาห์เวห์

⁷ เมื่อ​พระยาห์เวห์​พึงพอใจ​การ​กระทำ​ของ​ใคร​สักคน

แม้แต่​ศัตรู​ของ​คนนั้น พระองค์​ก็​จะ​ทำ​ให้​กลาย​เป็น​เพื่อน​กับ​เขา

⁸ มี​รายได้​น้อย​จาก​ทาง​ที่​ถูกต้อง

ก็​ยัง​ดี​กว่า​มี​รายได้​มาก​จาก​การ​ฉ้อโกง

⁹ มนุษย์​วางแผน​ใน​ใจ​สำหรับ​เส้นทาง​ของ​ตน

แต่​พระยาห์เวห์​เป็น​ผู้​กำหนด​ทุก​ย่างก้าว​ของ​เขา

¹⁰ คำตัดสิน​ของ​พระเจ้า​อยู่​ที่​ริมฝีปาก​ของ​กษัตริย์

ดังนั้น​เมื่อ​กษัตริย์​ตัดสิน ปาก​ของ​พระองค์​ไม่​เคย​พูด​ผิด

¹¹ พระยาห์เวห์​สนใจ​ว่า ตราชู​และ​ตาชั่งนั้น​ว่า​เที่ยงตรง​หรือ​เปล่า

น้ำหนัก​ของ​ลูกตุ้ม​แต่ละ​ลูก​ที่​อยู่​ใน​ถุง เป็น​ธุระ​ของ​พระองค์

¹² พวก​กษัตริย์​ขยะแขยง​การ​ทำ​ผิด

เพราะ​บัลลังก์​ของ​พระองค์​จะ​เข้มแข็ง​ได้​ด้วย​การ​กระทำ​ที่​ถูกต้อง​เท่านั้น

¹³ พวก​กษัตริย์​ชอบใจ​กับ​คำพูด​ที่​ซื่อตรง

พระองค์​รัก​คน​ที่​พูด​ความจริง

¹⁴ กษัตริย์​ที่​โกรธ​เกรี้ยว​อาจ​จะ​ส่ง​คน​ออก​ไป​ฆ่า​คุณ​ได้

แต่​คนฉลาด​ระงับ​ความ​โกรธ​ของ​พระองค์​ได้

¹⁵ ใบหน้า​ที่​เปล่งปลั่ง​ของ​กษัตริย์​ให้​ชีวิต

และ​ความ​โปรดปราน​ของ​พระองค์ ก็​เปรียบ​เหมือน​เมฆฝน​ใน​ฤดูใบไม้ผลิ

¹⁶ ได้​สติปัญญา ดี​กว่า​ได้​ทองคำ

ได้​ความเข้าใจ ดี​กว่า​ได้​เงิน

¹⁷ ทาง​ของ​คน​เที่ยงตรงนั้น​หลีกเลี่ยง​อันตราย

คน​ที่​ระวัง​หนทาง​ของ​ตน ย่อม​รักษา​ชีวิต​ของ​ตนไว้

¹⁸ ความเย่อหยิ่ง​นำ​ไป​สู่​ความ​หายนะ

ความ​จองหอง​นำ​ไป​สู่​การ​ล้มลง

¹⁹ เป็น​คน​ถ่อมตัว​และ​อยู่​ใน​หมู่​คนจน

ก็​ยัง​ดี​กว่า​แบ่ง​ของ​ที่​ปล้น​มา​ได้​กับ​คนเย่อหยิ่ง

²⁰ คน​ที่​สนใจ​ฟังคำ​แนะนำ​ย่อม​พบ​กับ​ความ​รุ่งเรือง

คน​ที่​วางใจ​ใน​พระยาห์เวห์ มี​เกียรติ​จริงๆ

²¹ คนฉลาด​ได้​ชื่อ​ว่า​เป็น​คน​หัวไว

คำพูด​ที่​น่าฟัง​ทำ​ให้​คน​เรียนรู้​มาก​ขึ้น

²² การ​รู้จักคิด​เป็น​แหล่ง​น้ำ​แห่ง​ชีวิต​แก่​เจ้า​ของ​มัน

แต่​โทษ​ของ​คนโง่​คือ​การ​เป็น​คนโง่​นั่นเอง

²³ คนฉลาด​คิด​ก่อน​พูด

และ​การ​พูด​ของ​เขา​ทำ​ให้​คน​เรียนรู้​มากขึ้น

²⁴ คำพูด​ที่​ไพเราะ​เป็น​เหมือน​รวงผึ้ง

ที่​หอมหวาน​แก่​ลิ้น​และ​เยียวยา​แก่​ร่างกาย

²⁵ มี​ทางหนึ่ง​ซึ่ง​ดู​เหมือน​ถูกต้อง

แต่​สุดท้าย​กลับ​นำ​ไป​สู่​ความตาย

²⁶ ความหิว​ของ​คนงาน​ช่วย​เขา

คือ​กระตุ้น​ให้​เขา​ทำ​งาน

²⁷ คน​ไร้ค่า​วางแผน​ชั่ว

คำพูด​ของ​เขา​เป็น​ไฟ​ที่​เผาผลาญ

²⁸ คน​ที่​มี​เจตนา​ร้าย​ทำให้​เกิด​การ​ทะเลาะ​วิวาท

คน​ที่​ซุบซิบ​นินทา​ทำให้​เพื่อนสนิท​แตกแยกกัน

²⁹ คน​โหดร้าย​ล่อลวง​เพื่อน​บ้าน​ของตน

และ​ชักนำ​พวกเขา​ไป​ใน​ทาง​ที่​ไม่ดี

³⁰ คน​ที่​ขยิบตา​นั้น​ก็​กำลัง​วางแผน​หลอกลวง

ส่วน​คน​ที่​เม้มปาก​แสดง​ว่า​ทำชั่ว​เสร็จ​แล้ว

³¹ ผมหงอก​บนหัว​เป็น​มงกุฎ​แห่ง​ศักดิ์ศรี

ซึ่ง​คนนั้น​ได้​มา​ตอน​เดิน​อยู่​ใน​หนทาง​ที่​พระเจ้า​ชอบใจ

³² ความ​อดทน​ดี​กว่า​พละกำลัง

ควบคุม​ตัวเอง​ได้ ดี​กว่า​ยึด​เมือง​ได้

³³ คน​จับสลาก​เพื่อ​หา​คำตอบ

แต่​พระยาห์เวห์​เป็น​ผู้​กำหนด​ว่า​สลาก​จะ​ออก​มา​ยังไง

¹ มี​แค่​เปลือก​ขนมปัง​แห้ง​เป็น​อาหาร​ใน​ที่​เงียบสงบ

ยัง​ดีกว่า​อยู่​ใน​บ้าน​ที่​เต็มไปด้วย​งานเลี้ยง​พร้อมกับ​การ​ทะเลาะ​วิวาท

² ทาส​ที่​รู้จักคิด​จะ​ปกครอง​อยู่​เหนือ​ลูก​ของ​เจ้านาย​ที่​ทำ​ตัว​ไร้ค่า

เขา​จะ​ได้รับ​ส่วนแบ่ง​ใน​มรดก​ร่วม​กับ​ลูก​ของ​เจ้านาย

³ เบ้า​หลอม​มี​ไว้​สำหรับ​ทดสอบ​เงิน เตา​หลอม​มี​ไว้​สำหรับ​ทดสอบ​ทองคำ

แต่​ผู้​ทดสอบ​จิตใจ​คือ​พระยาห์เวห์

⁴ คน​ที่​สนใจ​ฟัง​คำพูด​ชั่วร้าย​ก็​เป็น​คนชั่ว​เหมือนกัน

คน​ที่​ฟัง​คำพูด​ใส่ร้าย​ก็​เลว​พอๆ​กับ​คนโกหก

⁵ คน​เยาะเย้ย​คน​จน ก็​ดูถูก​พระผู้สร้าง​ของ​เขา

คน​ที่​ดีใจ​เมื่อ​เห็น​คน​อื่น​โชคร้าย ย่อม​หนี​การ​ลงโทษ​ไป​ไม่​พ้น

⁶ พวก​หลานๆ​เป็น​มงกุฎ​ของ​คน​แก่เฒ่า

พ่อแม่​เป็น​ความ​ภาคภูมิใจ​ของ​ลูกๆ

⁷ การ​พูด​ดีเลิศ​ไม่​ใช่​นิสัย​ของ​คนโง่

การ​พูด​โกหก​ยิ่ง​ไม่​ใช่​นิสัย​ของ​คนชั้นผู้นำ

⁸ คน​ที่​ให้​สินบน​คิด​ว่า​สินบน​คือ​หิน​นำ​โชค

เพราะ​ไม่ว่า​เขา​หัน​ไป​ทางไหน ก็​ประสบ​ความ​สำเร็จ

⁹ คน​ที่​ปกปิด​ความผิด​ของ​คน​อื่น​ไว้​รักษา​มิตรภาพ

ส่วน​คน​ที่​เล่า​ความผิด​ของ​เพื่อน​ให้​คนอื่น​ฟัง​ก็​ทำลาย​มิตรภาพ

¹⁰ ต่อว่า​คน​หัวไว​แค่​ครั้ง​เดียว

ก็​ยัง​ได้​ผล​มากกว่า​ตี​คนโง่​ร้อยครั้ง

¹¹ คนชั่ว​นั้น​ก็​คิด​แต่​การกบฏ+ 17:11 กบฏ ใน​ที่นี้​หมายถึง​การ​ทำ​ผิดบาป​โดย​เจตนา​ต่อ​พระเจ้า มากกว่า​จะ​หมาย​ความ​ถึง​กบฏ​ทาง​การเมือง

แต่​พระเจ้า​จะ​ส่ง​คน​โหดเหี้ยม​ไป​ลงโทษ​เขา

¹² พบ​กับ​แม่​หมี​ที่​ลูก​ของ​มัน​ถูก​ขโมยไป

ยัง​ดี​กว่า​พบ​กับ​คนโง่​ที่​กำลัง​ทำ​สิ่ง​โง่ๆ​อยู่

¹³ ใครก็ตาม​ที่​ตอบแทน​ความดี​ด้วย​ความชั่ว

ครัวเรือน​ของ​เขา​จะ​เจอ​แต่​เรื่อง​ชั่วร้าย​เสมอ

¹⁴ การ​เริ่มต้น​ทะเลาะ​วิวาท​เป็น​เหมือน​เจาะรู​ที่​เขื่อน

ดังนั้น หยุด​เสีย​ก่อน​ที่​มัน​จะ​ปะทุ​ออกมา

¹⁵ พระยาห์เวห์​ขยะแขยง คน​ที่​ตัดสิน​ให้​คนชั่ว​พ้นผิด

และ​คน​ที่​ตัดสิน​ให้​คน​บริสุทธิ์​รับ​โทษ

¹⁶ เงิน​ใน​มือ​คนโง่​จะ​มี​ประโยชน์​อะไร

เขา​จะ​ซื้อ​ปัญญา​ได้​หรือ ใน​เมื่อ​เขา​ไม่​มี​สมอง​คิด

¹⁷ เพื่อน​แท้​ก็​รักกัน​อยู่​เสมอ

ส่วน​พี่น้องนั้น​ก็​เกิด​มา​เพื่อ​ช่วยเหลือกัน​ใน​ยาม​ทุกข์ยาก

¹⁸ มี​แต่​คน​ไม่​มี​สมอง​คิด​เท่านั้น​ที่​ไป​จับ​มือ

ค้ำ​ประกัน​ให้​กับ​เพื่อน​บ้าน

¹⁹ คน​ที่​ชอบ​หา​เรื่อง ก็​ชอบ​การ​ทะเลาะ​วิวาท

คน​ที่​ชอบ​ยก​ตัวเอง+ 17:19 ยก​ตัวเอง ใน​ภาษา​เดิม​ใช้​คำ​ว่า “ยก​ประตู​ขึ้น​สูง” ก็​รน​หา​ความพินาศ

²⁰ คน​คดโกง​ไม่​รุ่งเรือง

คน​หลอกลวง​ย่อม​เคราะห์ร้าย

²¹ พ่อ​ที่​ให้​กำเนิด​คนโง่​ย่อม​เศร้าโศก​เสียใจ

พ่อ​ของ​คน​โฉดเขลา​ย่อม​ไม่​ดีใจ

²² ใจ​ที่​เป็น​สุขนั้น​เป็น​ยา​อย่างดี

แต่​ใจ​ที่​แตก​สลาย​ทำ​ให้​หมด​เรี่ยวแรง​ไป

²³ คนชั่ว​ให้​สินบน​จาก​กระเป๋า​เสื้อ​ของ​เขา

เพื่อ​ให้​บิดเบือน​คดี

²⁴ คน​หัวไว​จดจ่อ​อยู่​กับ​สติปัญญา

แต่​คนโง่​วอกแวก​ไป​มา

²⁵ ลูกชาย​โง่ กวน​โมโห​พ่อ

และ​ทำ​ให้​แม่​ผู้​ให้​กำเนิด​ขมขื่น​ใจ

²⁶ การ​ปรับโทษ​คน​บริสุทธิ์​ไม่​ถูกต้อง​แน่

การ​โบยตี​ผู้​สูงส่ง​ที่​ซื่อสัตย์​ก็​เป็น​สิ่ง​เลวร้าย

²⁷ คน​รู้​มาก​มัก​พูด​น้อย

คน​ที่​มี​ความ​เข้าใจ​มัก​ใจเย็น

²⁸ ถึง​จะ​โง่ แต่​ถ้า​เงียบ​เสีย ก็​ได้​ชื่อ​ว่า​เป็น​คนฉลาด

ถ้า​เขา​ปิด​ปาก ก็​ดู​เหมือน​คน​หัวไว

¹ คน​แยกตัว​โดดเดี่ยว เอาแต่ใจ​ตัวเอง

จะ​โกรธ​ใส่​คน​ที่​ให้​คำแนะนำ​เขา

² คนโง่​ไม่​ยินดี​ใน​ความเข้าใจ

แต่​อยาก​แสดง​ความคิด​เห็น​ของ​ตน​ท่าเดียว

³ ทำชั่ว​ก็​โดน​ดูถูก

ทำ​เรื่อง​น่าอับอาย​ก็​โดน​ดูหมิ่น

⁴ คำพูด​จาก​ปาก เป็น​น้ำลึก​ที่​เกิน​กว่า​จะ​เข้าใจ​ได้

แต่​แหล่งน้ำ​แห่ง​ปัญญา​ทำ​ให้​สดชื่น​เสมอ เหมือน​กับ​ลำธาร​ที่​ไหล​เชี่ยว

⁵ การ​เข้าข้าง​คน​ทำ​ผิด และ​ไม่​ให้​ความ​ยุติธรรม​กับ​คน​บริสุทธิ์

เป็น​สิ่ง​ที่​ไม่​ถูกต้อง

⁶ คำพูด​ของ​คนโง่​นำ​สู่​การ​ทะเลาะ​วิวาท

ปาก​ของ​เขา​ชวน​ให้​ถูก​ตี

⁷ ปาก​ของ​คนโง่​ทำ​ให้​ตัวเอง​ต้อง​พินาศ

ริมฝีปาก​ของ​เขา​เป็น​กับดัก​ตัวเอง

⁸ คำ​ซุบซิบ​นินทา​เป็น​เหมือน​อาหาร​อร่อย

ที่​ตกลง​ไป​ใน​ร่างกาย​ส่วน​ที่​ลึก​ที่สุด​ของ​ผู้ฟัง

⁹ คนขี้เกียจ​หลังยาว​ที่​ไม่​ยอม​ทำ​งาน​ของ​ตน

เป็น​พี่น้อง​กับ​คน​ที่​ชอบ​ทำลาย

¹⁰ พระนาม​ของ​พระยาห์เวห์​เป็น​ป้อม​อัน​แข็งแกร่ง

คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​วิ่ง​เข้า​ไป​ใน​ป้อม​แล้ว​ปลอดภัย

¹¹ ทรัพย์​สมบัติ​ของ​คน​ร่ำรวย​เป็น​ป้อม​ปราการ​คุ้มกัน​เขา

เขา​คิด​ว่า​เป็น​เหมือน​กำแพง​สูง

¹² จิตใจ​ที่​เย่อหยิ่ง​จะ​มา​ก่อน​ความ​พินาศ

ความ​นอบน้อม​ถ่อม​ตน​จะ​มา​ก่อน​เกียรติยศ

¹³ คน​ที่​รีบ​ตอบ​ทั้งๆ​ที่​ยัง​ฟัง​ไม่จบ

เป็น​คนโง่​และ​ต้อง​อับอาย​ขายหน้า

¹⁴ จิตใจ​ที่​ร่าเริง​ช่วย​ได้​ใน​ยาม​เจ็บป่วย

แต่​จิตใจ​ที่​แตก​สลาย ใคร​จะ​ทน​ได้

¹⁵ ใจ​ของ​คน​หัวไว​ได้​ความรู้

หู​ของ​คนฉลาด​หา​ความรู้​ไว้

¹⁶ ของขวัญ​ย่อม​เปิด​ทาง​ให้​กับ​ผู้ให้

และ​นำ​เขา​ไป​ถึง​คน​ใหญ่คนโต

¹⁷ คน​ที่​ให้​การ​ก่อน ดู​เหมือน​จะ​เป็น​ฝ่าย​ถูก

จน​กว่า​คู่กรณี​จะ​มา​สอบสวน​เขา

¹⁸ การ​จับ​สลาก​ทำ​ให้​การ​ทะเลาะ​วิวาท​ยุติลง

และ​แยก​คู่​ต่อสู้​ที่​มี​อำนาจ​ออกจากกัน

¹⁹ จะ​ได้​ใจ​พี่น้อง​ที่​เรา​ทำ​ผิด​ต่อ​เขา​คืน​มา​ยาก​ยิ่งกว่า​ตี​เมือง​ที่​เข้มแข็ง

การ​ทะเลาะ​วิวาท​ขวางกั้น​คน​ออก​จาก​กัน​เหมือน​กับ​ประตู​เมือง​ที่​ปิด​ด้วย​สลัก​อัน​แข็งแกร่ง

²⁰ ผล​จาก​คำพูด เลี้ยง​ท้อง​ของ​คน​พูด​ให้​อิ่มหนำ

ผล​จาก​ริมฝีปาก ทำ​ให้​เขา​อิ่มเอม

²¹ จะ​ตาย​หรือ​จะ​รอด​ก็​อยู่​ที่​อำนาจ​ลิ้น

คน​ที่​ชอบ​พูด ต้อง​พร้อม​ที่​จะ​รับ​ผล​ที่​เกิด​ขึ้น

²² คน​ที่​พบ​ภรรยา​ก็​พบ​ของดี

แสดง​ว่า​พระยาห์เวห์​ชอบ​คนนั้น

²³ คนจน​พูด​อ้อนวอน

แต่​คนรวย​ตอบ​ห้วนๆ

²⁴ เพื่อน​เที่ยว​ก็มี

แต่​เพื่อน​ตาย​ที่​สนิท​ยิ่งกว่า​พี่น้อง​ก็มี

¹ เป็น​คน​ยากจน​ที่​ซื่อสัตย์

ยัง​ดีกว่า​เป็น​คน​หลอกลวง​ที่​โง่

² อยาก​ทำโน่น​ทำนี่​โดย​ขาด​ความรู้ ย่อม​นำ​ไป​สู่​ความหายนะ

คน​ที่​ทำ​อะไร​อย่าง​เร่งรีบ​ย่อม​ผิดพลาด

³ ความโง่​ของ​คน​ย่อม​ทำลาย​ชีวิต​ของ​เขา​เอง

แต่​ใจ​ของ​เขา​กลับ​มา​โกรธ​พระยาห์เวห์

⁴ ความมั่งคั่ง​ทำ​ให้​มี​เพื่อน​ฝูง​มากมาย

แต่​ถ้า​จน​เมื่อไหร่​เพื่อน​ก็​ปลีกตัว​ออกห่าง

⁵ พยาน​เท็จ​จะ​ต้อง​ถูก​ลงโทษ​แน่

พยาน​ที่​พูด​โกหก​ก็​หนี​ไม่​พ้น​โทษ​หรอก

⁶ คน​ชอบ​เอาใจ​คน​ที่​ให้​อย่าง​ใจ​กว้าง

ทุกคน​อยาก​เป็น​มิตร​กับ​คน​ที่​ให้​ของขวัญ

⁷ ส่วน​คน​ยากจน ขนาด​พี่น้อง​ของ​เขาเอง​ก็​ยัง​รังเกียจ​เลย

แล้ว​เพื่อนๆ​ของ​เขา จะ​ไม่​ยิ่ง​ตีตัว​ออก​ห่าง​หรือ

เมื่อ​เขา​จะ​ขอ​ความ​ช่วยเหลือ

ทุกคน​ก็​หลบหน้า​กัน​ไปหมด

⁸ คน​ที่​แสวงหา​ความ​เข้าใจ ก็​รัก​ตน​เอง

คน​ที่​รักษา​ความรู้ ก็​พบ​กับ​ความ​สำเร็จ

⁹ พยาน​เท็จ​จะ​ต้อง​ถูก​ลงโทษ​แน่

พยาน​ที่​พูด​โกหก​จะ​พินาศ

¹⁰ มัน​ไม่​เข้าท่า​เลย ที่​คนโง่​จะ​อยู่​อย่าง​หรูหรา

ยิ่ง​ไม่​เข้าท่า​ใหญ่ ที่​ทาส​จะ​ขึ้น​มา​ปกครอง​พวก​เจ้านาย

¹¹ คนฉลาด​โกรธ​ช้า

และ​ถ้า​เขา​มอง​ข้าม​ความผิด​ที่​คน​อื่น​ทำ​ต่อ​เขา มัน​ก็​จะ​ทำ​ให้​เขา​มี​ชื่อเสียง​มากขึ้น

¹² ความ​โกรธ​ของ​กษัตริย์​เปรียบ​เหมือน​สิงโต​คำราม

ส่วน​ความ​โปรดปราน​ของ​เขา เปรียบ​เหมือน​น้ำค้าง​บน​ใบ​หญ้า

¹³ ลูกชาย​ที่​โง่เขลา​ก็​นำ​ความ​หายนะ​มา​สู่​พ่อ

ส่วน​ภรรยา​ที่​ชอบ​ชวน​ทะเลาะ​วิวาท ก็​เปรียบ​เหมือน​หลังคา​ที่​รั่ว​ไม่​หยุด

¹⁴ บ้าน​และ​ทรัพย์​สมบัติ​เป็น​มรดก​ที่​ได้​จาก​พ่อ

แต่​ภรรยา​ที่​รู้จักคิดนั้น​มา​จาก​พระยาห์เวห์

¹⁵ คนขี้เกียจ​นอน​ได้​ทั้ง​วัน

คน​เกียจคร้าน​จะ​หิวโหย

¹⁶ คน​ที่​เชื่อฟัง​คำ​สั่งสอน ก็​รักษา​ชีวิต​ของ​ตน

ส่วน​คน​ที่​ประมาท​ใน​ทาง​ของ​ตน​ก็​จะ​ตาย​ไป

¹⁷ การ​เอื้อเฟื้อ​ต่อ​คน​จน คือ​การ​ให้​พระยาห์เวห์​ยืม

และ​พระองค์​จะ​ตอบแทน​ความดี​ที่​เขา​ทำ

¹⁸ ตีสอน​ลูกชาย​ของ​เจ้า​ใน​ขณะ​ที่​ยัง​ไม่​สาย​เกิน​ไป

เมื่อ​เจ้า​ไม่​ยอม​ตีสอน​เขา ก็​เท่ากับ​ฆ่า​ลูก​ตัวเอง

¹⁹ คน​ขี้โมโห​จะ​ต้อง​ได้รับ​โทษ

ถึง​เจ้า​จะ​ช่วย​ชีวิต​เขา เจ้า​ก็​ต้อง​ช่วย​อยู่​เรื่อย​ไป

²⁰ ฟัง​คำแนะนำ และ​ยอมรับ​คำตักเตือน

เพื่อ​ว่า​เจ้า​จะ​ได้​ฉลาด​ใน​ที่สุด

²¹ มนุษย์​มี​แผน​มากมาย​ใน​ใจ

แต่​แผน​ที่​สำเร็จ​คือ​แผน​ของ​พระยาห์เวห์

²² ความโลภ​เป็น​เรื่อง​น่า​อับอาย+ 19:22 ความโลภ​เป็น​เรื่อง​น่า​อับอาย หรือ​แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “คน​อยาก​ได้​เพื่อน​ที่​เขา​ไว้วางใจ​ได้”

เป็น​คนจน​ดี​กว่า​เป็น​คนโกหก

²³ ความ​ยำเกรง​พระยาห์เวห์​นำ​ไป​สู่​ชีวิต

ทำ​ให้​ผู้นั้น​ได้​พักผ่อน​อย่าง​เป็น​สุข ไม่มี​ภัยอันตราย​มา​กล้ำกราย​ได้

²⁴ คน​ขี้เกียจ​ซุก​มือ​ไว้​ใน​ชาม

และ​ไม่​ยอม​แม้แต่​จะ​ยก​อาหาร​เข้า​ปาก

²⁵ ถ้า​ตีสอน​คนหยิ่งจองหอง คน​อ่อน​ต่อ​โลก​จะ​ได้​เห็น​แล้ว​รู้จักคิด

ว่า​กล่าว​คนหัวไว​แล้ว​เขา​จะ​ฉลาดขึ้น

²⁶ คน​ที่​ปล้น​พ่อ และ​ทำ​ให้​แม่​ไร้​ที่อยู่

ก็​นำ​ความ​อับอาย​และ​ความ​อัปยศ​มา​สู่​ตน​เอง+ 19:26 นำ​ความ​อับอาย​และ​ความ​อัปยศ​มา​สู่​ตน​เอง หรือ​แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “เป็น​ลูก​ที่​นำ​ความ​อับอาย​และ​ความ​อัปยศ​มา​สู่​พ่อแม่”

²⁷ ลูกเอ๋ย ถ้า​อยาก​จะ​ทิ้ง​ทาง​แห่ง​ปัญญาไป

ก็​หยุด​ฟัง​คำ​ตักเตือน​สิ

²⁸ พยาน​ที่​ไร้ค่า​ก็​เยาะเย้ย​ความ​ยุติธรรม

ปาก​ของ​คนชั่ว​ก็​เอร็ดอร่อย​กับ​ความชั่ว

²⁹ การ​ลงโทษ​ก็​เตรียม​ไว้​สำหรับ​คนหยิ่งจองหอง

การ​โบยตี​ก็​เตรียม​ไว้​สำหรับ​หลัง​ของ​คนโง่

¹ เหล้าองุ่น​ทำ​ให้​คน​กิน​ชอบ​หาเรื่อง เบียร์​ทำ​ให้​คน​ชกต่อย​กัน

คน​ที่​โซเซ​เพราะ​มัน​ก็​ไม่​ฉลาด

² ความ​เกรี้ยว​โกรธ​ของ​กษัตริย์​เหมือน​เสียง​คำราม​ของ​สิงโต

ใคร​ไป​ทำ​ให้​พระองค์​โกรธ​จะ​ต้อง​ตาย

³ คน​ที่​หลีกเลี่ยง​การ​ทะเลาะกันนั้น​น่านับถือ

แต่​คนโง่​ชอบ​โต้เถียง​กัน

⁴ ใน​ฤดู​ทำ​นา คน​ขี้เกียจ​ไม่​ไถ​พรวน​ดิน

เมื่อ​ถึง​ฤดู​เก็บเกี่ยว เขา​ก็​หา​ผลผลิต​แต่​ไม่​เจอ

⁵ ความ​นึกคิด​ใน​ใจ​คน​ก็​เปรียบ​เหมือน​น้ำลึก

แต่​คน​ที่​มี​ความเข้าใจ​ก็​สามารถ​ดึง​มัน​ออกมาได้

⁶ คน​มากมาย​ชอบ​อวด​อ้าง​ว่า​เขา​เป็น​คน​จงรัก​ภักดี

แต่​ใคร​บ้าง​จะ​พบ​คน​ที่​เชื่อถือได้

⁷ คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​ดำเนิน​ชีวิต​อย่าง​สัตย์ซื่อ

ลูก​ที่​เกิด​ตาม​มา จะ​ได้​หน้า

⁸ กษัตริย์​นั่ง​อยู่​บน​บัลลังก์​ตัดสิน

พระองค์​ใช้​สายตา​กรอง​ความชั่ว​ออก​ไปหมด

⁹ ใครเล่า​จะ​พูด​ได้​ว่า “ฉัน​ทำ​ให้​จิตใจ​ของ​ฉัน​บริสุทธิ์แล้ว

ฉัน​ถูก​ชำระ​ให้​พ้น​จาก​ความผิดบาปแล้ว”

¹⁰ พระยาห์เวห์​ขยะแขยง

ลูกตุ้ม​ที่​ขี้โกง​และ​เครื่องตวง​ที่​ผิด​มาตรฐาน

¹¹ แม้แต่​เด็กๆ เรา​ก็​สามารถ​ดู​นิสัย​ใจคอ​ของ​เขา​ได้​จาก​การ​กระทำ

เรา​จะ​รู้​ได้​ว่า​สิ่งนั้น​บริสุทธิ์​และ​ถูกต้อง​หรือ​ไม่

¹² ทั้ง​หู​ที่​ได้ยิน และ​ตา​ที่​มองเห็นนั้น

ล้วนแต่​เป็น​สิ่ง​ที่​พระยาห์เวห์​สร้างขึ้น

¹³ อย่า​รัก​การ​นอน ไม่​อย่างนั้น​เจ้า​จะ​สูญเสีย​ทรัพย์​สมบัติ

ให้​ตื่นอยู่ แล้ว​เจ้า​จะ​มี​กิน​อย่าง​เหลือเฟือ

¹⁴ ตอน​ซื้อ เขา​ว่า “แพงไป แพงไป”

พอ​ซื้อ​เสร็จ เขา​อวด​ว่า “ถูก​จริงๆ”

¹⁵ แม้​มี​ทองคำ​และ​ทับทิม​มากมาย​เพียงใด

แต่​ริมฝีปาก​ที่​เผย​ความรู้​ออก​มา​ย่อม​เป็น​เครื่อง​ประดับ​ที่​ล้ำค่า​กว่า

¹⁶ หาก​เขา​มา​ค้ำ​ประกัน​ให้​กับ​คน​แปลกหน้า

ให้​ยึด​เสื้อผ้า​ของ​เขา​เป็น​เครื่องมัดจำ

หาก​เขา​ค้ำ​ประกัน​ให้​กับ​คน​ต่างด้าว

ก็​ให้​ยึด​เครื่องประกัน​ของ​เขาไว้

¹⁷ ขนมปัง​ที่​ฉ้อโกง​มา ก็​รส​หวาน

แต่​ใน​ที่สุด​ปาก​จะ​เต็มไปด้วย​กรวดทราย

¹⁸ แผนการ​สำเร็จ​ได้​เพราะ​คำปรึกษา

ดังนั้น ให้​ใช้​กลยุทธ์​ที่​ฉลาด​ทำ​สงคราม

¹⁹ คน​ชอบ​นินทา ก็​จะ​เปิดเผย​ความลับ

ดังนั้น​อย่า​คบค้า​กับ​คน​ปาก​บอน

²⁰ คน​ที่​สาปแช่ง​พ่อแม่​ของ​ตน

ตะเกียง​ของ​เขา​จะ​ดับ​มืดไป

²¹ ทรัพย์​สมบัติ​ที่​ได้​มา​ก่อน​เวลา​อัน​ควร

ใน​ที่สุด​จะ​ไม่​เป็น​ผลดี​ต่อ​ผู้นั้น

²² อย่า​พูด​ว่า “ฉัน​จะ​ตอบแทน​ความชั่ว​ด้วย​ความชั่ว”

ให้​รอคอย​พระยาห์เวห์​เถิด พระองค์​จะ​ช่วย​เจ้า

²³ พระยาห์เวห์​ขยะแขยง​ลูกตุ้ม​ที่​ไม่​ซื่อตรง

ตาชั่ง​ที่​คดโกงนั้น​ก็​ไม่ดี

²⁴ มนุษย์​จะ​เข้าใจ​ทาง​ชีวิต​ของ​ตน​ได้​อย่างไร

ใน​เมื่อ​พระยาห์เวห์​เป็น​ผู้​กำหนด​ทุกย่างก้าว​ของ​เขา

²⁵ อย่า​วาง​กับดัก​ให้​กับ​ตัวเอง โดย​สาบาน​อย่าง​พล่อยๆ

แล้ว​มา​คิด​ได้​ทีหลัง​เมื่อ​สาบาน​ไปแล้ว

²⁶ กษัตริย์​ที่​ฉลาด​ฝัดร่อน​คนชั่ว​ออก

หลังจาก​เอา​ล้อ​บด​คนชั่ว​เหมือน​บด​เมล็ด​ข้าว​จาก​รวง

²⁷ จิตวิญญาณ​ของ​มนุษย์​คือ​ตะเกียง​ของ​พระยาห์เวห์

พระองค์​สามารถ​มอง​ทะลุ​เข้า​ไป​ใน​ส่วนลึก​ที่สุด​ของ​เรา

²⁸ ความ​จงรัก​ภักดี และ​ความซื่อสัตย์ จะ​ปกป้อง​กษัตริย์ไว้

บัลลังก์​ของ​พระองค์​จะ​ตั้ง​อยู่​บน​ความ​จงรัก​ภักดีนั้น

²⁹ พละกำลัง​เป็น​ความ​ภาคภูมิใจ​ของ​คนหนุ่ม

ผมหงอก​เป็น​ศักดิ์ศรี​ของ​คนแก่

³⁰ การ​เฆี่ยนตี​ที่​ทำ​ให้​เกิด​แผล ก็​ชำระ​ล้าง​ความชั่ว​ออก​จาก​ตัว​เขา

การ​โบยตี​ชำระ​ล้าง​ส่วน​ลึก​ที่สุด

¹ จิตใจ​ของ​กษัตริย์​ที่​อยู่​ใน​มือ​ของ​พระยาห์เวห์​เป็น​เหมือน​ร่องน้ำ

พระองค์​จะ​หัน​มัน​ไป​ทาง​ไหน​ก็​ได้ แล้ว​แต่​พระองค์

² มนุษย์​เห็น​ว่า​ทุกอย่าง​ที่​เขา​ทำนั้น​ถูกต้อง

แต่​พระยาห์เวห์​ตัดสิน​ที่​จิตใจ

³ พระยาห์เวห์​อยาก​ให้​คน​ทำ​ใน​สิ่ง​ที่​ถูกต้อง​และ​ยุติธรรม

มาก​กว่า​อยาก​ได้​เครื่อง​บูชา

⁴ ตา​ที่​หยิ่งยโส​และ​จิตใจ​ที่​หยิ่งผยอง​เป็น​บาป

มัน​เป็น​เหมือน​ตะเกียง​ส่อง​ให้​เห็น​ว่า​คนนั้น​ชั่ว

⁵ แผนการ​ต่างๆ​ของ​คน​ขยัน​ขันแข็ง นำ​ไป​ถึง​ความ​อุดม​สมบูรณ์

แต่​คน​ที่​ทำ​อะไร​แบบ​ไม่​ยั้งคิด​จะ​ยากจน

⁶ ความ​ร่ำรวย​ที่​ได้​จาก​ลิ้น​ที่​ปลิ้นปล้อน

จะ​จาง​ไป​อย่าง​รวดเร็ว​เหมือน​หมอก เป็น​กับดัก​แห่ง​ความตาย

⁷ ความ​รุนแรง​ของ​คนชั่ว​จะ​ลาก​พวกคนชั่วไป

เพราะ​พวกเขา​ไม่​ยอม​ทำ​สิ่ง​ที่​ยุติธรรม

⁸ ทาง​ของ​คน​ที่​ทำ​ผิดนั้น​คดเคี้ยว

ส่วน​คน​บริสุทธิ์​การ​กระทำ​ของ​เขานั้น​ตรงไป​ตรงมา

⁹ อาศัย​อยู่​ที่​ซอกมุม​บน​ดาดฟ้า

ก็​ยัง​ดีกว่า​ร่วม​ชายคา​กับ​เมีย​ที่​ชอบ​หาเรื่อง

¹⁰ คนชั่ว​อยาก​ทำ​ชั่ว

เขา​ไม่ได้​มอง​เพื่อน​บ้าน​ด้วย​สายตา​ที่​เมตตา

¹¹ เมื่อ​คน​ที่​เย่อหยิ่ง​ถูก​ลงโทษ

คน​ที่​อ่อน​ต่อ​โลก​ก็​จะ​ฉลาดขึ้น

เมื่อ​คน​ฉลาด​ได้รับ​คำแนะนำ​สั่งสอน

ตัว​เขา​เอง​ก็​ได้รับ​ความรู้​เพิ่มขึ้น

¹² พระเจ้า​ผู้​ยุติธรรม​สังเกตดู​บ้าน​ของ​คนชั่วร้าย

พระองค์​เหวี่ยง​คน​ชั่ว​ลง​สู่​ความ​พินาศ

¹³ คน​ที่​ปิด​หู​ไม่​ฟัง​คนจน​ที่​ร้องขอ​ความช่วยเหลือ

ตัว​คนนั้นเอง​จะ​ร้อง​และ​จะ​ไม่​มี​ใคร​ฟัง

¹⁴ ของ​กำนัล​ที่​ให้​ใน​ที่​ลับ ทำ​ให้​ความ​โกรธ​สงบลง

และ​สินบน​ใน​กระเป๋า​ก็​ทำ​ให้​ความ​เดือดดาล​หาย​ไป

¹⁵ การ​ตัดสิน​ที่​ยุติธรรม ทำ​ให้​คนดี​มี​ความสุข

แต่​เป็น​ความ​หายนะ​สำหรับ​พวก​ที่​ทำ​ชั่ว

¹⁶ คน​ที่​หลง​ไป​จาก​ทาง​แห่ง​ความเข้าใจ

จะ​มา​พัก​อยู่​ใน​ที่​ชุมชน​ของ​พวกผี

¹⁷ คน​รัก​ความ​สนุก​สนาน​จะ​ยากจน

คน​ที่รัก​เหล้าองุ่น​และ​อาหาร​แพงๆ​จะ​ไม่​รวย

¹⁸ คนดี​จะ​รอดพ้น​จาก​อันตราย แต่​คนชั่ว​จะ​ต้อง​มา​รับ​อันตราย​แทน

คน​ทรยศ​ก็​รับ​อันตราย​แทน​คน​เที่ยงตรง+ 21:18 ข้อ​นี้ อาจ​แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “คน​ชั่วร้าย​ก็​เป็น​ค่า​ไถ่​ให้​กับ​คน​ยุติธรรม และ​คน​ที่​ทรยศ​ก็​เป็น​ค่า​ไถ่​ให้​กับ​คน​เที่ยงตรง”

¹⁹ อาศัย​อยู่​ใน​ทะเลทราย

ก็​ยัง​ดีกว่า​อยู่​กับ​เมีย​ที่​ชอบ​หาเรื่อง​และ​ขี้โมโห

²⁰ สมบัติ​อัน​ล้ำค่า​และ​น้ำมัน​จะ​มี​อยู่​ใน​บ้าน​ของ​คน​ฉลาด​เสมอ

แต่​คนโง่​จะ​เขมือบ​ทุกอย่าง​ที่​ตัวเอง​มี

²¹ คน​ที่​ไล่​ตาม​สิ่ง​ที่​ถูกต้อง​และ​ความ​จงรัก​ภักดี

ก็​จะ​พบ​กับ​ชีวิต​ที่​ยืนยาว ความเจริญ​รุ่งเรือง​และ​เกียรติยศ

²² คนฉลาด​สามารถ​โจมตี​เมือง​ของ​พวก​นักรบ​ได้

และ​สามารถ​ทำลาย​ป้อม​ปราการ​ที่​พวกนั้น​ไว้วางใจ

²³ คน​ที่​รักษา​ปาก​และ​ลิ้น​ของ​เขา

เป็น​คน​ที่​รักษา​ชีวิต​ไม่​ให้​มี​ปัญหา

²⁴ คน​หยิ่ง คน​อวดดี ได้​ชื่อ​ว่า “ไอ้​คน​ชอบ​เยาะเย้ย”

เป็น​คน​เย่อหยิ่ง​จองหอง

²⁵ คน​ขี้เกียจ​จะ​อด​ตาย+ 21:25 คน​ขี้เกียจ​จะ​อด​ตาย หรือ​อาจ​จะ​แปล​ได้​อีก​อย่าง​ว่า “ความ​โลภ​ที่​อยาก​ได้โน่น​ได้นี่​จะ​ฆ่า​คน​ขี้เกียจ”

เพราะ​มือ​ของ​เขา​ไม่​ยอม​ทำ​งาน

²⁶ คนโลภ​ก็​โลภ​อยู่​วันยังค่ำ

แต่​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​ก็​ให้​อย่าง​ไม่ยั้ง

²⁷ พระยาห์เวห์​ขยะแขยง​เครื่อง​บูชา​ของ​คนชั่ว

เพราะ​เขา​เอา​มัน​มา​ถวาย​ด้วย​เจตนา​ที่​ชั่วร้าย

²⁸ พยาน​เท็จ​จะ​พินาศ

แต่​คำพูด​ของ​คน​ที่​ฟัง​อย่าง​รอบคอบ​จะ​คง​อยู่​ตลอดไป

²⁹ คนชั่ว​แสร้ง​ทำ​ตัว​ว่า​ข้า​แน่

แต่​คน​ซื่อสัตย์​สำรวจ​ทาง​ของ​ตัวเอง

³⁰ ถึง​จะ​มี​สติปัญญา ความเข้าใจ และ​คำปรึกษาดี​แค่ไหน​ก็ตาม

ก็​ช่วย​ไม่​ได้​หรอก ถ้า​พระยาห์เวห์​ต่อต้าน​เจ้า

³¹ ม้า​ก็​เตรียม​ไว้​พร้อม​แล้ว​สำหรับ​วัน​ทำ​สงคราม

แต่​พระยาห์เวห์​เป็น​ผู้​ให้​ชัยชนะ

¹ ชื่อเสียง​ดี ย่อม​ดีกว่า​ความ​ร่ำรวย

เป็น​ที่​นับถือ​ย่อม​ดีกว่า​เงิน​ทอง

² คนรวย​และ​คนจน​เหมือนกัน​ตรงนี้

คือ​พระยาห์เวห์​เป็น​ผู้สร้าง​พวกเขา​ทุกคน

³ คน​ที่​ฉลาด​หลักแหลม​เห็น​อันตราย ก็​หลบ​เข้า​ที่​กำบัง

แต่​คน​ที่​อ่อน​ต่อ​โลก ก็​เดิน​เข้า​ไป​และ​ได้รับ​อันตราย

⁴ ความ​ถ่อมสุภาพ​อัน​ได้แก่ ความ​เกรง​กลัว​พระยาห์เวห์

จะ​นำ​มา​ซึ่ง ความ​มั่งคั่ง เกียรติยศ และ​ชีวิต​ยืนยาว

⁵ ทาง​ของ​คน​คดโกง​มี​ขวากหนาม​และ​บ่วงแร้ว

แต่​คน​ที่​ระมัดระวัง​การ​ใช้​ชีวิต​ก็​จะ​อยู่​ห่างไกล​จาก​สิ่งเหล่านั้น

⁶ ช่วย​เด็ก​หนุ่ม​ให้​เริ่มต้น​ใน​ทาง​ที่​ถูกต้อง

แม้​เมื่อ​เขา​แก่​ตัว​ลง เขา​จะ​ไม่​ละทิ้ง​ทางนั้นไป

⁷ คนรวย​ปกครอง​อยู่​เหนือ​คนจน

และ​ลูกหนี้​ก็​เป็น​ทาส​ของ​เจ้าหนี้

⁸ คน​ที่​หว่าน​ความ​ชั่วช้า​ก็​จะ​เก็บเกี่ยว​ความ​หายนะ

แล้ว​อำนาจ​ใน​การ​ทำ​ชั่ว​ของ​เขา​ก็​จะ​สิ้นสุดลง

⁹ คน​ที่​ใจดี​จะ​ได้รับ​พระพร

เพราะ​เขา​แบ่งปัน​อาหาร​ให้​กับ​คนจน

¹⁰ ขับไล่​พวก​ที่​ชอบ​ดูถูก​คน​อื่น​ออกไป แล้ว​เรื่อง​ขัดแย้ง​ก็​จะ​ออก​ไปด้วย

การ​ฟ้องร้อง​และ​การ​พูด​เหยียด​หยาม​ก็​จะ​หยุดลง

¹¹ คน​ที่​จริงใจ​และ​พูด​สุภาพอ่อนน้อม

ก็​จะ​มี​กษัตริย์​เป็น​เพื่อน

¹² ดวงตา​ของ​พระยาห์เวห์​เฝ้าดูแล​ความจริง

แต่​พระองค์​ทำลาย​คำพูด​ต่างๆ​ของ​คนชั่ว

¹³ คน​ขี้เกียจ​ร้อง​ว่า “มี​สิงโต​อยู่​ข้าง​นอก

ฉัน​อาจ​ถูก​ฆ่า​ตาย​อยู่​ที่​กลาง​ถนนนั้น”

¹⁴ คำพูด​ล่อลวง​ของ​หญิง​เล่นชู้​เป็น​หลุมลึก

คน​ที่​พระยาห์เวห์​สาปแช่ง​จะ​ตกลง​ใน​หลุมนั้น

¹⁵ ความ​โง่เขลา​ก็​ผูก​ติด​กับ​จิตใจ​ของ​เด็ก​หนุ่ม

แต่​ไม้เรียว​ที่​ตีสอน​ก็​จะ​ขจัด​มัน​ให้​ไกล​จาก​เด็กหนุ่มนั้น

¹⁶ คน​ที่​กดขี่​คนจน​เพื่อ​จะได้​รวย​ขึ้น

และ​คน​ที่​ให้​ของขวัญ​กับ​คนรวย ทั้งคู่​ก็​จะ​จน

คำพูด​ของ​คนฉลาด

¹⁷ คำพูด​ของ​คนฉลาด

เงี่ยหู​ของ​เจ้า​มา​ฟัง​คำพูด​ของ​คนฉลาด

แล้ว​ใส่ใจ​ใน​สิ่ง​ที่​เรา​สอน

¹⁸ ถ้า​มัน​อยู่​ที่ใจ และ​อยู่​ที่​ริมฝีปาก

เจ้า​ก็​จะ​มี​ความสุข

¹⁹ เรา​สอน​เรื่อง​เหล่านี้​กับ​เจ้า​ใน​วันนี้

เพื่อ​เจ้า​จะ​ได้​วางใจ​ใน​พระยาห์เวห์

²⁰ ก่อน​หน้า​นี้+ 22:20 ก่อน​หน้า​นี้ คำนี้​มา​จาก​ภาษา​ฮีบรู แต่​ถ้า​เปลี่ยน​ตัว​สระ ก็​จะ​กลาย​เป็น​คำ​ว่า “สาม​สิบ” เรา​ก็​ได้​เขียน​คำแนะนำ

และ​สติปัญญา​ให้​กับ​เจ้า​แล้ว​ไม่ใช่หรือ

²¹ เพื่อ​สอน​เจ้า​ให้​รู้ถึง​ความจริง​และ​คำสอน​ที่​เชื่อถือ​ได้

เพื่อ​เจ้า​จะ​ได้​กลับ​ไป​รายงาน​คำสอน​ที่​เชื่อถือ​ได้นี้​กับ​คนเหล่านั้น​ที่​ส่ง​เจ้า​มา

²² อย่า​ได้​ขโมย​จาก​คนจน​เพราะ​มัน​ง่าย

และ​อย่า​ได้​เอาเปรียบ​คน​เดือด​ร้อน​ที่​ศาล​ตรง​ลาน​เมือง

²³ เพราะ​พระยาห์เวห์ จะ​ว่า​ความ​แทน​พวกเขา

และ​ปล้น​ชีวิต​ของ​คน​ที่​ปล้น​พวกเขา

²⁴ อย่า​ได้​เป็น​เพื่อน​กับ​คน​ที่​ขี้โมโห

หรือ​คบค้า​กับ​คน​ฉุนเฉียว

²⁵ เพื่อ​ว่า​เจ้า​จะ​ได้​ไม่​เลียนแบบ​นิสัย​ของ​เขา

และ​สุดท้าย​ก็​ติด​เข้า​ไป​ใน​กับดัก

²⁶ อย่า​ไป​จับ​มือ​ทำ​สัญญา

ว่า​จะ​ค้ำ​ประกัน​หนี้​ให้​กับ​คนอื่น

²⁷ ทำไม​จะ​ต้อง​เสี่ยง​ให้​คน​อื่น​มา​ยึด​เตียง​ที่​เจ้า​นอน

เมื่อ​เจ้า​ไม่​มี​ปัญญา​จ่าย​หนี้นั้น

²⁸ อย่า​ย้าย​หลัก​เขต​ที่​มี​มา​ช้า​นาน

ที่​บรรพบุรุษ​ของ​เจ้า​ปักไว้

²⁹ เจ้า​เห็น​คน​ที่​ชำนาญ​งานนั้น​ไหม

เขา​จะ​ได้​ยืน​รับใช้​พวก​กษัตริย์

ไม่ใช่​ชาวบ้าน​ธรรมดา

¹ เมื่อ​เจ้า​นั่ง​กิน​อยู่​กับ​ผู้มีอำนาจ​คนหนึ่ง​ของ​บ้าน​เมือง

ให้​จำ​ไว้​ว่า​เจ้า​กำลัง​นั่ง​กิน​อยู่​กับ​ใคร

² ถ้า​เจ้า​เป็น​คน​กินจุ

ก็​ให้​ยับยั้ง​ใจ​ไว้​บ้าง+ 23:2 ถ้า​เจ้า … ใจ​ไว้​บ้าง ข้อ​นี้​แปล​ตรงๆ​ได้​ว่า “ถ้า​เจ้า​เป็น​คน​ตะกละ​ตะกราม ก็​ให้​เอา​มีด​จ่อ​คอ​หอย​ไว้”

³ อย่า​ได้​ตะกละ​ตะกราม​นัก​ต่อ​อาหาร​ที่​เลิศหรูนั้น

เพราะ​มัน​อาจ​จะ​ดูดี​แค่​เปลือก​นอก

⁴ อย่า​ได้​ทำ​งาน​หนัก​จน​หมดแรง เพราะ​หวัง​จะ​ร่ำรวย

ให้​ฉลาด​และ​อย่า​ทำ​อย่างนั้น

⁵ ใน​พริบตาเดียว เงิน​ก็​จะ​หาย​ไป

ราวกับ​มี​ปีก​โผล่​ออก​มา

แล้ว​บิน​หนี​ไป​ใน​ท้องฟ้า​เหมือน​นก​อินทรี

⁶ อย่า​ได้​กิน​อาหาร​ของ​คน​ขี้เหนียว

อย่า​ได้​ตะกละตะกรามนัก​ต่อ​อาหาร​ที่​เลิศหรูนั้น

⁷ เพราะ​เขา​เป็น​เหมือน​เส้น​ผม​ใน​ลำ​คอ+ 23:7 เพราะ​เขา … ลำ​คอ หรือ แปล​ได้​อีก​ว่า “เขา​คิด​ต้น​ทุน​อยู่​ใน​ใจ”

เขา​บอก​เจ้า​ว่า “กิน​และ​ดื่มสิ”

แต่​ใจ​ของ​เขา​ไม่​ได้​เป็น​อย่างนั้น

⁸ เจ้า​จะ​อาเจียน​อาหาร​อัน​น้อยนิด​ที่​เจ้า​กิน​เข้า​ไป​ออก​มา

และ​เสียดาย​คำพูด​ที่​เจ้า​ชม​เชย​เขา​ไป

⁹ อย่า​ได้​แนะนำ​อะไร​ให้​เข้า​หู​ของ​คนโง่เลย

เพราะ​เขา​จะ​ดูหมิ่น​ถ้อยคำ​อัน​ชาญฉลาด​ของ​เจ้านั้น

¹⁰ อย่า​ได้​โยกย้าย​หลักเขต​ที่​มี​มา​ช้านาน​แล้ว

และ​อย่า​ได้​บุกรุก​ไร่นา​ของ​เด็ก​กำพร้า

¹¹ เพราะ​พระเจ้า​ผู้ที่​ช่วย​พวกเขานั้น​มี​กำลัง​มหาศาล

พระองค์​จะ​สู้​คดี​ของ​พวกเขา​กับ​เจ้า

¹² ให้​เปิด​ใจของ​เจ้า​รับ​คำแนะนำ​สั่งสอน

ให้​เปิด​หู​ของ​เจ้า​ฟัง​ถ้อยคำ​แห่ง​ความรู้

¹³ อย่า​ได้​ยั้ง​มือ​จาก​การ​ตีสอน​เด็กหนุ่ม

ถ้า​เจ้า​ตี​เขา​ด้วย​ไม้เรียว เขา​จะ​ไม่​ตายหรอก

¹⁴ อันที่จริง​ถ้า​เจ้า​ตี​เขา​ด้วย​ไม้เรียว

เจ้า​ก็​จะ​ช่วย​ชีวิต​ของ​เขา​ให้​พ้น​จาก​แดน​คนตาย

¹⁵ ลูก​เอ๋ย ถ้า​ใจ​ของเจ้า​ฉลาด​ขึ้นมา

จิตใจ​ของเรา​ก็​จะ​มี​ความสุข

¹⁶ เมื่อ​ริมฝีปาก​ของ​เจ้า​พูด​สิ่ง​ที่​ถูกต้อง

จิตใจ​ของเรา​ก็​จะ​ชื่นบาน

¹⁷ อย่า​ให้​ใจ​ของ​เจ้า​อิจฉา​พวกคนบาป

แต่​ให้​ยำเกรง​พระยาห์เวห์​เสมอ

¹⁸ เมื่อนั้นแหละ​เจ้า​จะ​มี​อนาคต​ที่​ดี

และ​เจ้า​จะ​ไม่​ผิดหวัง

¹⁹ ลูก​เอ๋ย ฟัง​ให้ดี และ​ให้​ฉลาด​ไว้

ให้​นำ​จิตใจ​ของ​เจ้า​ไป​ใน​ทาง​ที่​ถูก

²⁰ อย่า​ได้​ไป​คลุกคลี​กับ​พวก​ที่​ดื่ม​เหล้าองุ่น​จัด

หรือ​พวกนั้น​ที่​กิน​เนื้อ​อย่าง​ตะกละตะกลาม

²¹ เพราะ​คน​ขี้เมา​และ​คน​กิน​เติบ​จะ​ยากจน

สะลึมสะลือ​ตลอด​เวลา​จน​เหลือแต่​ผ้าขี้ริ้ว​ห่อ​ตัว

²² ให้​ฟัง​พ่อ​ของ​เจ้า ผู้ที่​ให้​เจ้า​เกิด​มา

และ​อย่า​ได้​ดูหมิ่น​แม่​ของ​เจ้า​เมื่อ​นาง​แก่​ตัวลง

²³ ให้​ซื้อ​ความจริง​และ​อย่า​ยอม​ขาย​มันไป

ให้​ซื้อ​ความ​ฉลาด การ​สั่งสอน และ​ความเข้าใจ

²⁴ ลูกดี ทำ​ให้​พ่อ​ชื่นใจ

ลูกฉลาด ทำ​ให้​พ่อ​ภูมิใจ

²⁵ ทำ​ให้​พ่อแม่​ของ​เจ้า​มี​ความสุข

ทำ​ให้​แม่​ที่​ให้​กำเนิด​เจ้า​มา​นั้น​ดีใจ​เถอะ

²⁶ ลูกเอ๋ย มอบ​จิตใจ​ของเจ้า​ให้​กับเรา

ให้​ดวงตา​ของ​เจ้า​เฝ้า​สังเกต​ทาง​ต่างๆ​ของเรา

²⁷ เพราะ​หญิง​โสเภณีนั้น​คือ​หลุมลึก

และ​หญิง​ที่​เล่นชู้​คือ​บ่อ​ที่​คับแคบ

²⁸ เธอ​หมอบ​ซุ่ม​อยู่​เหมือน​โจร

และ​ทำ​ให้​จำนวน​คน​ไม่ซื่อสัตย์​เพิ่มขึ้น

²⁹ ใครล่ะ​ที่​ร้อง​ครวญคราง ใครล่ะ​ที่​คร่ำครวญ

ใครล่ะ​ที่​ทะเลาะ​วิวาท ใครล่ะ​ที่​กลุ้มใจ

ใครล่ะ​ที่​มี​บาดแผล​ฟกช้ำ​โดย​ไม่​จำเป็น

ใครล่ะ​ที่​มี​ดวงตา​แดงก่ำ

³⁰ ก็​คน​เหล่านั้น​ไง​ที่​ดื่ม​เหล้าองุ่น​จน​ดึกดื่น

คน​เหล่านั้น​ไง​ที่​ไป​ทดลอง​ดื่ม​เหล้าผสม

³¹ อย่า​ไป​หลงใหล​เหล้าองุ่น ตอน​มัน​สีแดงสด​เหมือน​เลือด

ตอน​ที่​มัน​เป็น​ประกาย​ระยิบ​ระยับ​ใน​ถ้วย​เหล้า

มัน​ไหล​ลื่น​ลง​คอ

³² แต่​ท้าย​ที่สุด​มัน​ก็​ฉก​เหมือน​งู

และ​มัน​ก็​พ่น​พิษ​ออก​มา​ดุจ​งูพิษ​ร้าย+ 23:32 แต่​ท้าย​ที่สุด … ดุจ​งูพิษ​ร้าย พูด​ถึง “คน​ที่​เมา​ค้าง”

³³ สายตา​ของ​เจ้า​จะ​เห็น​ภาพ​หลอน

แล้ว​เจ้า​จะ​พูด​สับสน​เพราะ​ความคิด​เลอะเลือน

³⁴ เจ้า​จะ​เป็น​เหมือน​คน​นอน​อยู่​บน​เรือ​กลาง​ทะเล

เหมือน​นอน​บน​แท่น​ตรง​ยอด​เสา​กระโดง​เรือ

³⁵ เจ้า​จะ​พูด​ว่า “พวกเขา​ตี​ข้า แต่​ข้า​ไม่​รู้สึก​เจ็บ

พวกเขา​ทุบ​ข้า แต่​ข้า​ไม่​รู้สึก​อะไร

เมื่อไหร่​ข้า​จะ​ตื่น​ซักที

เพื่อ​ข้า​จะ​ได้​ไป​ดื่ม​ต่อ”

¹ อย่า​อิจฉา​คนชั่ว

อย่า​คิด​จะ​ไป​ร่วม​กับ​พวกเขา

² เพราะ​ใจ​ของ​พวกเขา​คบคิด​กัน​วางแผนร้าย

และ​ริมฝีปาก​พวกเขา​ก็​มี​แต่​ก่อ​ความ​เดือด​ร้อน

³ บ้าน​เรือน​ต้อง​ใช้​สติปัญญา​สร้าง

ความเข้าใจ​จะ​ทำ​ให้​มัน​มั่นคง

⁴ ความรู้​จะ​ทำ​ให้​ห้อง​ต่างๆ​เต็ม​ไป​ด้วย

ทรัพย์สิน​ที่​มี​ค่า​และ​สวยงาม

⁵ คนฉลาดนั้น​มี​พลัง​ยิ่งกว่า​คนแข็งแรง

คน​ที่​มี​ความรู้นั้น​มี​พลัง​ยิ่งกว่า​คน​มี​กำลังมาก

⁶ เจ้า​ต้อง​มี​กลยุทธ์​ที่​ดี​ใน​การ​ทำ​สงคราม

ถ้า​มี​ที่ปรึกษา​มากๆ​ก็​จะ​ชนะ

⁷ สำหรับ​คนโง่ สติปัญญานั้น​ก็​สูง​เกิน​เอื้อม

ใน​ที่ประชุม​ตรง​ประตู​เมือง คนโง่​ก็​ปิด​ปาก​เงียบ​ไม่​มี​อะไร​จะพูด

⁸ บางคน​ก็​วางแผน​ที่​จะ​ทำ​ชั่ว​อยู่​เสมอ

คน​อย่างนี้​ได้​ชื่อ​ว่า “คน​เจ้าเล่ห์”

⁹ สิ่ง​ที่​คนโง่​วางแผน​จะ​ทำนั้น​คือ​ความบาป

คน​ที่​ชอบเยาะเย้ย​เป็น​ที่​น่า​ขยะแขยง

¹⁰ ถ้า​เจ้า​อ่อนแอ​ใน​ยาม​คับขัน

เจ้า​ก็​เป็น​คน​อ่อนแอจริงๆ

¹¹ ให้​ช่วยเหลือ​คนเหล่านั้น​ที่​กำลัง​ถูก​นำ​ไป​ฆ่า

และ​อย่า​ได้​ยั้ง​มือ​ที่​จะ​ช่วยเหลือ​คน​ที่​กำลัง​โซซัดโซเซ​ไป​ให้​เขาฆ่า

¹² เพราะ​ถ้า​เจ้า​พูด​ว่า “ดูสิ พวก​เรา​ไม่​รู้​เรื่องนี้เลย”

พระเจ้า​ผู้​ทดสอบ​ใจ​จะ​ไม่​รู้​เรื่อง​เชียวหรือ

พระองค์​ผู้​เฝ้า​สังเกต​เจ้า​จะ​ไม่​รู้หรือ

พระองค์​จะ​ไม่​ตอบแทน​แต่ละคน​ตาม​การกระทำ​ของ​เขาหรือ

¹³ ลูกจ๋า กิน​น้ำผึ้งนะ เพราะ​ว่า​มัน​ดี

และ​รวงผึ้งนั้น​มี​รสชาติ​หวาน​ต่อ​ลิ้น​ของ​เจ้า

¹⁴ และ​ให้​รู้​ไว้​ด้วย​ว่า​สติปัญญานั้น​ก็​หวาน​ต่อ​จิตวิญญาณ​ของ​เจ้า

ถ้า​เจ้า​หา​มัน​พบ เจ้า​ก็​จะ​มี​อนาคต​ที่ดี

และ​เจ้า​จะ​สมหวัง

¹⁵ อย่า​ทำ​เหมือน​คนร้าย​ที่​หมอบซุ่ม​อยู่​คอย​ปล้น​บ้าน​คนดี

อย่า​จู่โจม​บ้าน​ของ​คนดีนั้น

¹⁶ เพราะ​คนดี​ถึง​จะ​ล้มลง​เจ็ด​ครั้ง ก็​จะ​ลุกขึ้น​มา​ได้​ทั้ง​เจ็ดครั้ง

แต่​คนชั่ว​เมื่อ​ถูก​ความหายนะ​เล่นงาน​แค่​ครั้งเดียว ก็​จบกัน

¹⁷ เมื่อ​ศัตรู​ของ​เจ้า​ล้มลง ก็​อย่า​ได้​สะใจ

เมื่อ​เขา​ถูก​โค่น​ลง​ก็​อย่า​ได้​ดีใจ

¹⁸ ไม่​อย่างนั้น​เมื่อ​พระยาห์เวห์​เห็น พระองค์​จะ​ไม่​พอใจ

และ​หัน​ความโกรธ​ไป​จาก​ศัตรู​ของ​เจ้า

¹⁹ อย่า​โกรธ​เป็นฟืน​เป็นไฟ​ต่อ​คน​ทำชั่ว

แล้ว​อย่า​ไป​อิจฉา​คน​เลว​เลย

²⁰ เพราะ​คนชั่วนั้น​ไม่​มี​อนาคต

ตะเกียง​ของ​คนเลว​จะ​ถูก​ดับ​วูบไป

²¹ ลูกเอ๋ย ให้​ยำเกรง​พระยาห์เวห์​และ​กษัตริย์

และ​อย่า​ได้​กบฏ​ต่อ​ทั้ง​สอง​พระองค์นั้น

²² เพราะ​ทั้ง​สอง​พระองค์​สามารถ​ส่ง​ความ​หายนะ​มา​สู่​เจ้า อย่าง​ไม่ทัน​ตั้งตัว

แล้ว​ใคร​จะ​รู้​ว่า​ความ​ล่มจม​ที่​ทั้ง​สอง​จะ​นำ​มานั้น​จะ​ขนาด​ไหน

คำพูดอื่นๆ​ของ​คนฉลาด

²³ นี่​ก็​เป็น​คำพูด​ของ​คนฉลาด​ด้วย​คือ

การ​ตัดสิน​ที่​ลำเอียง​เป็น​สิ่ง​ที่​ไม่​ดี

²⁴ ชนชาติ​ต่างๆ​จะ​สาปแช่ง​และ​ประณาม

พวก​ผู้พิพากษา​ที่​ตัดสิน​คนชั่ว​ว่า “เป็น​ผู้​บริสุทธิ์”

²⁵ ผู้คน​จะ​อวยพร​พวก​ผู้พิพากษา​ที่​ตัดสิน​ลงโทษ​คนผิด

พวก​ผู้พิพากษา​เหล่านั้น​จะ​ได้ดี

²⁶ คำตอบ​ที่​ซื่อตรง

ให้​ความสุข​เหมือน​กับ​การ​จูบ​ที่​ริมฝีปาก

²⁷ ก่อนอื่น เตรียม​ทุ่ง​นา​ให้​พร้อม

แล้ว​หว่าน​พืช​ให้​เสร็จ

แล้ว​ค่อย​ปลูก​บ้าน​ของ​เจ้า

²⁸ อย่า​ได้​เป็น​พยาน​ปรักปรำ​เพื่อน​บ้าน​ใน​เมื่อ​เขา​ไม่​ได้​ทำ​อะไร​ผิด

และ​อย่า​พูด​หลอกลวง

²⁹ อย่า​พูด​ว่า “ข้า​จะ​ทำ​กับ​มัน อย่าง​ที่​มัน​ทำ​กับ​ข้า

ข้า​จะ​แก้​แค้น​มัน​ให้​สาสม​กับ​ที่​มัน​ทำ​กับ​ข้า”

³⁰ เรา​ผ่าน​ไร่นา​ของ​คนขี้เกียจ

และ​ผ่าน​ไร่องุ่น​ของ​คนโง่

³¹ มี​แต่​หนาม​ขึ้น​เต็มไปหมด

หญ้า​ก็​รก​ปิด​หน้า​ดิน

ส่วน​กำแพง​หิน​ก็​พังทลาย​ลง

³² เรา​มองดู และ​ครุ่นคิด​ใน​ใจ

เรา​สังเกต และ​ได้​บทเรียนนี้​ว่า

³³ นอน​สักนิด งีบ​สักหน่อย

กอด​อก​พัก​สักครู่

³⁴ แล้ว​ความจน​ก็​จะ​จู่โจม​เข้า​มา​หา​เจ้า​อย่าง​โจร

ความ​อดอยาก​จะ​จู่โจม​เข้า​มา​อย่าง​คน​ที่​ติด​อาวุธ

สุภาษิต​อื่นๆ​ของ​กษัตริย์​ซาโลมอน

¹ ต่อ​ไปนี้​เป็น​สุภาษิต​ของ​ซาโลมอน​เหมือน​กัน​ที่​คน​ของ​กษัตริย์​เฮเซคียาห์​ของ​ยูดาห์ ได้​คัดลอกไว้

² เรา​เคารพ​พระเจ้า​สำหรับ​สิ่ง​ที่​พระองค์​ปิดซ่อนไว้​เป็น​ความลับ

แต่​เรา​เคารพ​พวก​กษัตริย์​สำหรับ​สิ่ง​ที่​พวกเขา​ค้นพบ

³ จิตใจ​ของ​พวก​กษัตริย์​ก็​สุด​ที่​จะ​หยั่งรู้​ได้

เหมือน​กับ​ความสูง​ของ​สวรรค์​และ​ความลึก​ของ​โลกนี้

⁴ ให้​ขจัด​ขี้เงิน​ออก​ไป​จาก​ตัว​เงิน+ 25:4 ขจัด​ขี้เงิน​ออก​ไป​จาก​ตัว​เงิน หมายถึง​การ​หลอม​เงิน​แล้ว​เขี่ย​ขี้เงิน​ที่​ลอย​อยู่​บน​ผิว​หน้า​ทิ้ง​ไป ขี้เงินนี้​อาจ​จะ​เป็น​แร่​ตะกั่ว ทองแดง หรือ​โลหะ​อื่นๆ

และ​ช่างเงิน​จะ​ได้​มี​เงิน​บริสุทธิ์​ไป​ทำ​ภาชนะ

⁵ ให้​ขจัด​คนชั่ว​ออก​ไป​จาก​เบื้อง​หน้า​กษัตริย์

แล้ว​ความ​ยุติธรรม​จะ​ทำ​ให้​บัลลังก์​ของ​พระองค์​มั่นคง

⁶ อย่า​ได้​อวดอ้าง​ตัวเอง​ต่อหน้า​กษัตริย์

หรือ​ทำ​ตัว​เป็น​คนสำคัญ

⁷ ให้​กษัตริย์​เชิญ​คุณ​ว่า “ขึ้น​มา​นั่ง​ตรงนี้สิ”

ก็​ยัง​ดี​กว่า​ต้อง​ถูก​ฉีก​หน้า​ต่อหน้า​ผู้สูงศักดิ์

⁸ อย่า​ได้​รีบ​เอา​เรื่อง​ที่​คุณ​เห็น​กับ​ตา​มา​ฟ้อง​ศาล

เพราะ​ถ้า​มี​อีก​คน​หนึ่ง​มา​พิสูจน์​ให้​เห็น​ว่า​คุณ​ผิด

คุณ​ก็​จะ​หน้าแตก

⁹ เมื่อ​คุณ​ต้อง​ฟ้องร้อง​กับ​เพื่อน​บ้าน

อย่า​เอา​ความลับ​ของ​บุคคล​ที่สาม​มา​อ้าง

¹⁰ ไม่​อย่างนั้น ผู้​พิพากษา​จะ​ทำ​ให้​คุณ​เสียหน้า

แล้ว​เรื่อง​ที่​คุณ​ทำนี้​จะ​ทำ​ให้​คุณ​เสียชื่อ​ไป​ตลอด

¹¹ คำพูด​ที่​ถูก​กาล​เทศะ+ 25:11 คำพูด​ที่​ถูก​กาล​เทศะ อาจ​แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “คำ​ตัดสิน​ที่​เข้า​กับ​สถานการณ์”

ก็​เหมือน​กับ​ผลไม้​ทองคำ​ใน​ชาม​เงิน

¹² คน​ฉลาด​ที่​ให้​คำตักเตือน​กับ​หู​ที่​รับฟัง

ก็​เหมือน​ต่างหู​ทอง​และ​เครื่อง​ประดับ​ทองคำ​บริสุทธิ์

¹³ หิมะ​ให้​ความเย็น​กับ​คน​เก็บเกี่ยว​อย่างไร

ผู้​ส่งข่าว​ที่​ไว้ใจ​ได้

ก็​จะ​ทำ​ให้​จิตใจ​ของ​เจ้านาย​ที่​ส่ง​เขา​ไป​ชุ่มชื่น​อย่างนั้น

¹⁴ คน​ที่​สัญญา​ว่า​จะ​ให้​ของ​ขวัญ​แล้ว​ไม่​เคย​ให้

ก็​เหมือน​กับ​เมฆ​และ​ลม​ที่​ไม่​ให้​ฝน

¹⁵ ความ​ใจเย็น​สามารถ​โน้มน้าว​ผู้นำ​ได้

คำพูด​ที่​สุภาพ​อ่อนหวานนั้น มี​พลัง​หัก​กระดูก​ที่​แข็งแกร่ง​ได้

¹⁶ ถ้า​เจ้า​พบ​น้ำผึ้ง ก็​ให้​กิน​พอ​ประมาณ

กลัว​ว่า​เจ้า​จะ​เต็ม​กลืน​และ​อาเจียน​ออก​มา

¹⁷ ให้​เท้า​ของ​เจ้า​ห่างๆ​จาก​บ้าน​ของ​เพื่อน​บ้าน​บ้าง อย่า​ไป​ถี่นัก

กลัว​ว่า​เขา​จะ​เอือมระอา​กับ​เจ้า​และ​เกลียด​ขี้หน้า​เจ้า

¹⁸ คน​ที่​เป็น​พยาน​เท็จ​ต่อ​เพื่อน​บ้าน

ก็​เหมือน​นักรบ​ที่​เหวี่ยง​ดาบ​และ​ยิง​ธนู​ที่​แหลมคม

¹⁹ การ​หวัง​พึ่ง​คน​ที่​ไม่​จริงใจ​ใน​ยาม​คับขัน

ก็​เหมือน​กับ​ฟัน​ที่​ผุ​และ​เท้า​ที่​เคล็ด

²⁰ การ​ร้องเพลง​สนุก​สนาน​ให้​คน​ทุกข์ใจ​ฟัง

ก็​เหมือน​ถอด​เสื้อคลุม​ใน​วัน​ที่​มี​อากาศ​หนาว

และ​เหมือน​เท​น้ำส้ม​สายชู​ลง​บน​แผล

²¹ ถ้า​ศัตรู​ของ​เจ้า​หิว ก็​ให้​อาหาร​เขา

ถ้า​เขา​กระหาย ก็​เอา​น้ำ​ให้​เขา​ดื่ม

²² เพราะ​เจ้า​จะ​ทำ​ให้​เขา​อับอาย เหมือน​เอา​ถ่าน​แดงๆ​ออก​จาก​หัว​เขา+ 25:22 เหมือน​เอา​ถ่าน​แดงๆ​ออก​จาก​หัว​เขา อาจ​หมายถึง ช่วย​เขา​ดับ​ความ​กระหาย​น้ำ ประโยค​นี้​อาจ​จะ​แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “เอา​ถ่าน​แดงๆ​ใส่​ลง​บน​หัว​เขา”

และ​พระยาห์เวห์​ก็​จะ​ให้​รางวัล​กับ​เจ้า

²³ การ​นินทา​ก็​นำ​ความโกรธ​มา

เหมือน​ลม​เหนือ​นำ​ฝน​มา​ให้

²⁴ อาศัย​อยู่​ที่​ซอก​มุม​บน​ดาดฟ้า

ก็​ยัง​ดี​กว่า​ร่วม​ชายคา​กับ​เมีย​ที่​ชอบ​หาเรื่อง

²⁵ ข่าวดี​จาก​ทาง​ไกล

ก็​เหมือน​กับ​น้ำ​เย็น​สำหรับ​คอ​ที่​แห้งผาก

²⁶ คนดีๆ​ที่​พ่ายแพ้​ต่อ​คนชั่ว

ก็​เหมือน​กับ​ตาน้ำ​ที่​เป็น​โคลน และ​บ่อ​ที่​มี​น้ำ​เสีย

²⁷ กิน​น้ำผึ้ง​มาก​เกิน​ก็​ไม่​ดี

ถ้า​พยายาม​ทำ​สิ่ง​ที่​ยาก​เกิน​ไป ไม่​นำ​เกียรติยศ​มา​ให้

²⁸ คน​ที่​ควบคุม​อารมณ์​ตัวเอง​ไม่​ได้

ก็​เหมือน​เมือง​ที่​ไม่​มี​กำแพง​ป้องกัน

¹ เกียรติยศ​ไม่​เหมาะ​กับ​คน​โง่

เหมือน​ที่​หิมะ​ไม่​เหมาะ​กับ​หน้าร้อน​หรือ​ฝน​ไม่​เหมาะ​กับ​ฤดู​เก็บเกี่ยว

² ถ้า​คน​สาปแช่ง​เจ้า​โดย​ที่​เจ้า​ไม่​ได้​ทำ​อะไร​ผิด คำ​สาปแช่งนั้น​จะ​ไม่​มา​เกาะ​บน​เจ้า

มัน​จะ​เหมือน​กับ​นก​ที่​โฉบ​ไป​มา หรือ​นก​นางแอ่น​ที่​โผ​บิน

³ ม้า​คู่กับ​แส้ ลา​คู่กับ​บังเหียน

หลัง​คนโง่​คู่กับ​ไม้เรียว

⁴ เมื่อ​คนโง่​พูด​อะไร​โง่ๆ​อย่า​ไป​ตอบ

ไม่​อย่างนั้น​จะ​เป็น​เหมือน​เขา

⁵ เมื่อ​คนโง่​พูด​อะไร​โง่ๆ​ตอบ​เขาสิ

ไม่​อย่างนั้น​เขา​จะคิด​ว่า​เขา​ฉลาด

⁶ คน​ที่​ส่งข่าวสาร​ไป​กับ​มือ​ของ​คนโง่

กำลัง​ตัด​เท้า​ตัวเอง และ​กำลัง​จะ​ดื่ม​ความ​เดือด​ร้อน

⁷ คำคม​ที่​ติด​ปาก​คนโง่

เป็น​เหมือน​กับ​ขา​ของ​คนพิการ​ที่​ห้อย​อยู่ ไม่​มี​ประโยชน์

⁸ การ​ให้​เกียรติ​คนโง่

เป็น​เรื่องโง่​พอๆ​กับ​ผูก​หิน​ไว้​กับ​สลิง​แล้ว​เหวี่ยง​ไม่​ไป

⁹ คำคม​ที่​ติด​ปาก​คนโง่

เป็น​เหมือน​หนาม​ที่​ติด​มือ​คนเมา

¹⁰ คน​ที่​จ้าง​คนโง่​หรือ​คนเมา​ที่​เดิน​ผ่าน​มา

ก็​เหมือน​นักธนู​ที่​ยิง​ไปเรื่อย​ไม่​เลือก​หน้า

¹¹ คนโง่​ที่​กลับ​ทำ​เรื่อง​โง่ๆ​ซ้ำแล้ว​ซ้ำอีก

เหมือน​หมา​ที่​กลับ​ไป​กิน​สิ่ง​ที่​มัน​อ้วก​ออก​มา

¹² คุณ​เคย​เห็น​คน​ที่​คิด​ว่า​ตัวเอง​เป็น​คนฉลาดไหม

ยัง​มี​ความหวัง​สำหรับ​คนโง่​มาก​กว่า​คน​อย่างนั้น​เสียอีก

¹³ คน​ขี้เกียจ​ร้อง​ว่า “มี​สิงโต​อยู่​บน​ถนน

มี​สิงโต​อยู่​ตาม​ท้องถนน” เขา​ก็เลย​ไม่​ออก​ไป​จาก​บ้าน

¹⁴ คน​ขี้เกียจ​พลิก​ไป​มา​อยู่​บน​เตียง

เหมือน​บานพับ​ประตู​ที่​พลิก​ไป​มา

¹⁵ คน​ขี้เกียจ​ซุก​มือ​ไว้​ใน​ชาม

ขี้เกียจ​แม้แต่​จะ​ยก​อาหาร​เข้า​ปาก​ตัวเอง

¹⁶ คน​ขี้เกียจ​คิด​ว่า​เขานี้​ฉลาด​กว่า

คน​เจ็ดคน​ที่​ตอบ​อย่าง​มีเหตุ​มีผล

¹⁷ คน​ที่​ชอบ​เข้า​ไป​แส่​เรื่อง​ของ​คนอื่น​ที่​กำลัง​ทะเลาะ​กันอยู่

ก็​เหมือน​กับ​คน​ที่​ดึง​หู​ทั้ง​สอง​ข้าง​ของ​หมา​จรจัด​ที่​เดิน​ผ่านมา

¹⁸ คน​ที่​หลอกลวง​เพื่อน​บ้าน

แล้ว​แกล้ง​ทำ​เป็น​พูด​ว่า “แค่​ล้อเล่น”

ก็​เหมือน​กับ​คนบ้า​ที่​เที่ยว​ยิง​ธนูไฟ​มั่วๆ​ออก​ไป​ฆ่า​ใคร​ต่อ​ใคร

²⁰ ไม่​มี​ฟืน ไฟ​ก็ดับ

ไม่​มี​การซุบซิบ​นินทา การ​ทะเลาะ​วิวาท​ก็หยุดลง

²¹ ถ่าน​หิน​ก่อ​ให้​ไฟ​เผา​ไหม้ ฟืน​ก่อ​ให้​ไฟ​ติด

คน​ชอบ​ทะเลาะ​ก็​ก่อ​ให้​เกิด​การ​ขัดแย้ง​อยู่​เรื่อย​ไป

²² คำ​ซุบซิบ​นินทา

เป็น​เหมือน​อาหาร​อร่อย ที่​ตกลง​ไป​ใน​ท้อง​ของ​ผู้​ฟัง

²³ จูบ​ที่​แสน​อบอุ่น แต่​ซ่อน​ใจ​ชั่วร้าย

เหมือน​น้ำยา​สี​เงิน​ที่​เคลือบ​หม้อ​ดิน​ถูกๆ

²⁴ ศัตรู​ก็​แอบ​แฝง​ตัวเอง ภายใต้​คำพูด​ที่​อ่อนหวาน

แต่​ภาย​ใน​ใจ​เขานั้น แอบ​ซ่อน​การ​หลอกลวง​ไว้

²⁵ ถ้า​เขา​พูด​สุภาพ​เรียบร้อย อย่า​ไป​หลงเชื่อ

เพราะ​ใจ​ของ​เขา​มีแต่​เรื่อง​ชั่วช้า​น่าขยะแขยง​ร้อยแปด

²⁶ เขา​ปิดบัง​ความ​เกลียดชัง​ของ​เขา​ด้วย​การ​หลอกลวง

แต่​ความชั่ว​ของ​เขา​จะ​ถูก​เปิดโปง​ใน​ที่​สาธารณะ

²⁷ คน​ที่​ขุด​หลุม​พราง​จะ​ตกลง​ไป​เอง

คน​ที่​พยายาม​กลิ้ง​หิน​ใส่​คนอื่น มัน​จะ​กลิ้ง​กลับ​มา​ทับ​เขา​เอง

²⁸ ลิ้น​ที่​โกหก เกลียด​คน​ที่​มัน​โกหก

แต่​ปาก​ที่​ประจบ​ประแจง

ก็​ทำ​ให้​ตัวเอง​พินาศ​ได้

¹ ไม่​ต้อง​คุยโว​ถึง​วัน​พรุ่งนี้

เพราะ​เจ้า​ไม่​รู้​ว่า

แต่ละวัน​จะ​เกิด​อะไรขึ้น​บ้าง

² ให้​คนอื่น​เยินยอ​เจ้า ไม่ใช่​จาก​ปาก​ของ​เจ้าเอง

ให้​คนอื่น​เยินยอ ไม่​ใช่​ออก​มา​จาก​ริมฝีปาก​ของ​เจ้าเอง

³ หินนั้น​หนัก ทราย​ก็​แบก​ยาก

แต่​การ​ยุแหย่​ของ​คนโง่ ก็​หนัก​ยิ่งกว่า​สองสิ่งนั้น​อีก

⁴ ความ​โกรธนั้น​โหดร้าย ทำลาย​ได้​เหมือน​น้ำท่วม

แต่​ใคร​จะ​ทน​ต่อ​ความ​อิจฉา​ริษยา​ได้

⁵ การ​ต่อว่า​กัน​ต่อหน้า

ก็​ยัง​ดีกว่า​ความรัก​ที่​ไม่​แสดง​ออก

⁶ บาดแผล​ที่​เกิด​จาก​เพื่อน

ก็​มา​จาก​ความ​ตั้งใจ​ที่​ดี

แต่​รอย​จูบ​มากมาย​ของ​ศัตรูนั้น ก็​ไม่​จริงใจ

⁷ คน​ที่​อิ่มตื้อ รังเกียจ​แม้แต่​น้ำผึ้ง

แต่​คน​ที่​หิวจัด ของ​ขม​ก็​ว่า​หวาน

⁸ คน​ที่​เร่ร่อน​ไป​ไกล​บ้าน

ก็​เหมือน​กับ​นก​บิน​ร่อน​ไป​ห่าง​รัง

⁹ น้ำหอม​และ​เครื่อง​หอม​ให้​ความสุข​กับ​เจ้า

แต่​คำแนะนำ​อัน​อ่อนหวาน​ของ​เพื่อน

ทำ​ให้​เจ้า​สุขใจ​ยิ่งกว่า​ความคิด​ตัวเอง

¹⁰ อย่า​ได้​ทอดทิ้ง​เพื่อน​ของ​เจ้า

หรือ​เพื่อน​ของ​พ่อเจ้า

เจ้า​จะ​ได้​ไม่​ต้อง​ไปหา​พี่น้อง​ของ​เจ้า​ตอน​ที่​เจ้า​เจอ​ปัญหา

เพื่อน​บ้าน​ที่​อยู่​ใกล้ๆ​ก็ดีกว่า​พี่น้อง​ที่​อยู่​ห่างไกล

¹¹ ลูกเอ๋ย ให้​ฉลาด​ไว้ แล้ว​พ่อ​จะ​ดีใจ

แล้ว​ถ้า​มี​ใคร​มา​ว่า​พ่อ พ่อ​จะ​ได้​โต้ตอบ​ไป

¹² คน​ที่​ฉลาด​หลักแหลม​เห็น​อันตราย

ก็​หลบ​เข้า​ที่​กำบัง

แต่​คน​ที่​อ่อน​ต่อ​โลก

ก็​เดิน​เข้า​ไป​และ​ได้รับ​อันตราย

¹³ หาก​เขา​มา​ค้ำ​ประกัน​ให้​กับ​คน​แปลกหน้า

ให้​ยึด​เสื้อผ้า​ของ​เขา​เป็น​เครื่องมัดจำ

หาก​เขา​ค้ำ​ประกัน​ให้​กับ​คน​ต่างด้าว

ก็​ให้​ยึด​เครื่องประกัน​ของ​เขาไว้

¹⁴ คน​ที่​มา​อวยพร​ให้​กับ​เพื่อน​บ้าน​ของ​เขา

ด้วย​เสียง​อัน​ดัง​ตอน​เช้ามืด

เพื่อน​บ้าน​คง​ถือ​ว่า​เป็น​คำ​สาปแช่ง

¹⁵ ภรรยา​ที่​ชอบ​ชวน​ทะเลาะ​วิวาท

ก็​เปรียบ​เหมือน​หลังคา​ที่​รั่ว​ไม่​หยุด​ใน​วัน​ที่​ฝน​ตก

¹⁶ จะ​หยุดยั้ง​เธอ​ไว้​ก็​เหมือน​พยายาม​หยุดยั้ง​ลม

หรือ​พยายาม​กำ​น้ำมัน​ด้วย​มือ

¹⁷ เหล็ก​ลับ​เหล็ก​ให้​คม​ได้

คน​ก็​ลับ​เพื่อน​ของ​เขา​ได้

¹⁸ คน​ที่​คอย​ดูแล​ต้น​มะเดื่อ ก็​ได้​กิน​ผล​ของ​มัน

คน​ที่​คอย​เอาใจใส่​ดูแล​เจ้านาย​ของ​เขา

ก็​จะ​ได้รับ​รางวัล

¹⁹ จิตใจ​สะท้อน​ให้​เห็น​ตัวตน​ที่​แท้จริง

เหมือน​กับ​น้ำ​ที่​สะท้อน​ให้​เห็น​ใบ​หน้า

²⁰ แดน​คนตาย​และ​แดนพินาศ​ไม่​เคย​อิ่ม

กิเลส​ของ​ตา​ก็​ไม่​เคย​อิ่ม​เหมือน​กัน

²¹ เบ้า​หลอม​ทำ​ให้​รู้​ธาตุแท้​ของ​เงิน

เตา​หลอม​ทำ​ให้​รู้​ธาตุแท้​ของ​ทอง

คำ​สรรเสริญ​ทำ​ให้​รู้​ธาตุแท้​ของ​คน

²² ถึง​จะ​เอา​คนโง่​ใส่​ครก

แล้ว​ตำ​ด้วย​สาก เหมือน​ตำ​เมล็ด​ข้าว

ความโง่​ก็​ยัง​ไม่​หลุด​ออก​ไป​จาก​เขา​อยู่ดี

²³ ให้​รู้จัก​สภาพ​ฝูง​แพะแกะ​ของ​เจ้า​ให้ดี

ให้​เอา​ใจ​ใส่​ดูแล​ฝูงสัตว์​เหล่านั้น

²⁴ เพราะ​ความ​มั่งคั่ง​ไม่​อยู่​ถาวร​ตลอด​ไป

และ​มงกุฎ​ก็​ไม่​อยู่​ตลอด​ไป​ชั่วลูก​ชั่วหลาน

²⁵ ให้​ตัด​หญ้า​เอา​มา​เป็น​ฟาง

แล้ว​หญ้า​ใหม่​ก็​จะ​ขึ้น​มา​แทน

และ​ให้​ขึ้น​ไป​เก็บเกี่ยว​หญ้า​บน​เนิน​เขา

²⁶ แล้ว​เจ้า​จะ​ได้​ตัด​ขนแกะ​มา​ทำ​เสื้อผ้า

เจ้า​จะ​ได้​ขาย​แพะ​บาง​ส่วน​มา​ซื้อ​ท้องทุ่ง

²⁷ เจ้า​จะ​มี​นมแพะ​เหลือเฟือ

เป็น​อาหาร​ของ​เจ้า​และ​ของ​ครัวเรือน​เจ้า

และ​มี​อาหาร​เลี้ยงดู​พวก​สาวใช้​ของ​เจ้า

¹ คน​ชั่วช้า​วิ่ง​หนี ทั้งๆที่​ไม่​มี​ใคร​ไล่ตาม

แต่​คนดีนั้น​กล้าหาญ​เหมือน​สิงโต

² ชนชาติ​ที่​มี​แต่​การกบฏ​ก็​เปลี่ยน​ผู้นำ​เป็น​ว่า​เล่น

แต่​ชนชาติ​ที่​มี​ผู้นำ​ที่​หัวไว​และ​รอบรู้ จะ​มั่นคง

³ คนจน​ที่​เอา​เปรียบ​พวก​คนจน​ด้วย​กัน

ก็​เหมือน​กับ​น้ำ​ฝน​ที่​ไหลเชี่ยว​ไม่​เหลือ​ผลผลิต​ไว้เลย

⁴ คน​ที่​ละทิ้ง​กฎ​ของ​พระเจ้า

ก็​สรรเสริญ​คน​ชั่วช้า

แต่​คน​ที่​เชื่อฟัง​กฎ​ของ​พระเจ้า

ก็​ต่อต้าน​คนชั่ว

⁵ คนชั่ว​ไม่​เข้าใจ​ความ​ยุติธรรม

แต่​คน​เหล่านั้น​ที่​แสวงหา​พระยาห์เวห์ เข้าใจ​มัน​อย่าง​ครบถ้วน

⁶ จน​แต่​ซื่อสัตย์

ดี​กว่า​รวย​แต่​ขี้โกง

⁷ ลูก​ที่​ฉลาด ก็​เชื่อฟัง​กฎ​ของ​พระเจ้า

แต่​ลูก​ที่​คบ​กับ​คน​เสเพล นำ​ความ​อับอาย​มา​สู่​พ่อ​ของ​เขา

⁸ คน​ที่​ร่ำรวย​จาก​การ​ขูดรีด​ดอกเบี้ย​สูงๆ

สุดท้าย​เงินนั้น​ก็​จะ​ตก​ไป​เป็น​ของ​คน​ที่​เมตตา​คนจน

⁹ ถ้า​ใคร​หันหู​ไป​จาก​กฎ​ของ​พระเจ้า

พระองค์​ก็​จะ​ขยะแขยง

แม้แต่​จะ​ฟัง​คำ​อธิษฐาน​ของ​เขา

¹⁰ คน​ที่​ชักจูง​ให้​คน​ดี​หลง​ไป​ใน​ทาง​ชั่ว

คนนั้น​ก็​จะ​ตกลง​ไป​ใน​หลุม​กับดัก​ของ​ตัวเอง

แต่​คน​ที่​บริสุทธิ์นั้น ก็​จะ​ได้รับ​สิ่ง​ที่​ดีๆ​เป็น​มรดก

¹¹ คนรวย​มอง​ว่า​ตัวเอง​ฉลาด แต่​คนยากจน​ที่​หัวไว

ก็​จะ​มอง​คนรวย​เหล่านั้น​ออก​อย่าง​ทะลุปรุโปร่ง

¹² เมื่อ​คนดี​ประสบ​ความ​สำเร็จ ทุกคน​ก็ดีใจ

แต่​เมื่อ​คนชั่ว​มี​อำนาจขึ้น ทุกคน​พา​กัน​หลบซ่อน

¹³ คน​ที่​ปกปิด​ความ​ผิดบาป​ของ​ตัวเอง จะ​ไม่​เจริญรุ่งเรือง

แต่​คน​ที่​สารภาพ​และ​ละทิ้ง​บาป​เหล่านั้น จะ​พบ​กับ​ความเมตตา

¹⁴ คน​ที่​กลัว​บาป​ก็​น่านับถือ​จริงๆ

แต่​คน​ดื้อรั้น​จะ​ตก​อยู่​ใน​ความทุกข์ยากลำบาก

¹⁵ ผู้นำ​ที่​ชั่วช้า​ที่​ปกครอง​อยู่​เหนือ​ชนชาติ​ที่​ยากจน

เป็น​เหมือน​สิงโต​ที่​คำราม​หรือ​หมี​ที่​จู่โจม​เข้าใส่

¹⁶ ผู้นำ​ที่​ขาด​ความ​เข้าใจ​คือ​เผด็จการ​จอมโหด

แต่​คน​ที่​เกลียดชัง​เงิน​ที่​ได้​มา​อย่าง​ผิดกฎหมาย ก็​จะ​ปกครอง​เป็น​เวลา​ยาวนาน

¹⁷ อย่า​ไป​ช่วย​คน​ที่​มี​ความผิด

เพราะ​ฆ่า​คนอื่น

ปล่อย​ให้​เขา​หลบหนี​ไป​จน​ตาย

¹⁸ คน​ที่​เดิน​ใน​ทาง​สัตย์ซื่อ จะ​ปลอดภัย

แต่​คน​ที่​เดิน​ใน​ทาง​คดโกง จะ​ล้มลง​อย่าง​ฉับพลัน

¹⁹ คน​ที่​ทำงาน​ใน​ไร่นา​ของ​ตน จะ​มี​อาหาร​อย่าง​เหลือเฟือ

แต่​คน​ที่​วิ่ง​ไล่ตาม​สิ่ง​ที่​ไร้สาระ จะ​มี​ความ​ยากจน​อย่าง​เหลือเฟือ

²⁰ คน​ซื่อสัตย์​จะ​ได้รับ​พระพร​อย่าง​เหลือล้น

แต่​คน​ที่​คิด​จะ​รวย​ทางลัด จะ​หนี​ไม่พ้น​การ​ลงโทษ

²¹ การ​ลำเอียงนั้น​ไม่​ดี

แต่​ก็​ยัง​มี​บางคน​ยอมรับ​สินบน​ที่​มี​ค่า

แค่​ขนมปัง​ชิ้นเดียว

²² คนโลภ​ก็​อยาก​รวย​เร็วๆ

แต่​หารู้ไม่​ว่า เขา​จะ​ยากจน​ใน​เร็วๆ​นี้

²³ คน​ที่​ว่ากล่าว​ตักเตือน​คนอื่น ทีหลัง​ก็​จะ​เป็น​ที่​ชื่นชอบ

มาก​กว่า​คน​ที่​แกล้ง​ยกยอ​คนอื่น

²⁴ คน​ที่​ขโมย​ของ​ของ​พ่อแม่

แล้ว​บอก​ว่า​ไม่​ผิด

ก็​ไม่​ต่าง​จาก​พวก​อันธพาล

²⁵ คนโลภ​มี​แต่​จะ​กวน​ให้​ทะเลาะ​กัน

แต่​คน​ที่​ไว้วางใจ​ใน​พระยาห์เวห์​จะ​สมบูรณ์​พูนสุข

²⁶ คน​ที่​ไว้วางใจ​ใน​ความคิด​ของ​ตน คือ​คนโง่

แต่​คน​ที่​เดินตาม​สติปัญญา​ของ​ครู

จะ​ปลอดภัย

²⁷ คน​ที่​หยิบยื่น​ให้​กับ​คนจน จะ​ไม่​มี​วันจน

แต่​คน​ที่​ปิดหู​ปิดตา​จาก​คนจน

จะ​ถูก​สาปแช่ง​มากมาย

²⁸ เมื่อ​คนชั่วช้า​มี​อำนาจ​ขึ้น ผู้คน​ต่าง​ก็​พากัน​แอบซ่อน

แต่​เมื่อ​พวกเขา​หมด​อำนาจ คนดี​จะ​กลับ​มา​มี​อำนาจ​แทน

¹ คน​ที่​ถูก​ตักเตือน​บ่อยๆ​แต่​ยัง​หัวดื้อ

เขา​จะ​ถูก​ทำลาย​ใน​พริบตา

เกิน​กว่า​ที่​จะ​รักษาได้

² เมื่อ​คนดี​มี​อำนาจ ผู้คน​ก็​ชื่นชม​ยินดี

แต่​เมื่อ​คนชั่ว​ปกครอง ผู้คน​ก็​คร่ำครวญ

³ คน​ที่รัก​สติปัญญา จะ​ทำ​ให้​พ่อ​ดีใจ

แต่​คน​ที่​คบกับ​พวกหญิง​โสเภณี

จะ​สิ้นเนื้อ​ประดาตัว

⁴ กษัตริย์​ที่​ยุติธรรม ทำ​ให้​ประเทศ​มั่นคง

แต่​กษัตริย์​ที่​รีดไถ​ภาษี

จะ​ทำลาย​ประเทศนั้น

⁵ คน​ที่​ป้อยอ​เพื่อน​บ้าน​เพื่อ​หวัง​ผล​ตอบแทน

กำลัง​กาง​ตาข่าย​ไว้​ดัก​ขา​ตัวเอง+ 29:5 ขา​ตัวเอง หรือ อาจ​จะ​แปล​ได้​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ว่า “ขา​ของ​เพื่อน​บ้าน​เขา”

⁶ คนชั่วช้า​ก็​ติด​กับ​ใน​ความบาป​ของ​ตัวเอง

แต่​คน​ที่​ทำ​ตามใจ​พระเจ้า​ก็​ร้องเพลง​และ​ดีใจ

⁷ คน​ยุติธรรม​ต้องการ​ปกป้อง​สิทธิ์​ของ​คนจน

แต่​คนชั่วช้า​ไม่​สนใจ

⁸ คน​เย่อหยิ่ง​จองหอง​ก็​ทำ​ให้​บ้านเมือง​ลุก​เป็น​ไฟ

แต่​คน​ฉลาด​ดับ​ไฟ​โกรธลง

⁹ เมื่อ​คนฉลาด​ขึ้นศาล​กับ​คนโง่

คนโง่​ก็​เกรี้ยวกราด​และ​หัวเราะ​เยาะ

หา​ข้อยุติ​ไม่​ได้

¹⁰ พวก​กระหาย​เลือด​เกลียด​คน​ซื่อสัตย์

คนชั่วช้า​ก็​ตาม​ล่า​ชีวิต​ของ​คน​ซื่อสัตย์นั้น

¹¹ คนโง่​ก็​ระบาย​ความ​โกรธ​ออก​มา​หมด

แต่​คนฉลาด​ก็​ระงับ​ความ​โกรธไว้

¹² ผู้นำ​ที่​ฟัง​ความเท็จ

ข้าราชการ​ของ​เขา​ก็​พลอย​ชั่วช้า​ไป​ด้วย

¹³ ทั้ง​คนจน​และ​คน​ที่​ข่มเหง​เขา​เหมือน​กัน​ตรงนี้ คือ

พระยาห์เวห์​ให้​เขา​ทั้งสอง​เกิด​มา​เห็น​แสงสว่าง

¹⁴ ถ้า​กษัตริย์​ตัดสิน​คนจน​อย่าง​ยุติธรรม

บัลลังก์​ของ​เขา​ก็​จะ​ยั่งยืน​ตลอดไป

¹⁵ ไม้เรียว​และ​คำดุด่า​ก่อ​ให้​เกิด​สติปัญญา

แต่​เด็กหนุ่ม​ที่​ถูก​ปล่อย​ให้​ทำ​ตามใจ​ตัวเอง ก็​จะ​ทำ​ให้​แม่​เขา​อับอาย

¹⁶ เมื่อ​คนชั่ว​มี​อำนาจ ความบาป​ก็​เพิ่ม​ขึ้น

แต่​ใน​ที่สุด​คนดี​จะ​ได้​เห็น​คนชั่ว​เหล่านั้น​ล้มลง

¹⁷ ตีสอน​ลูกชาย​ของ​เจ้า แล้ว​เจ้า​จะ​ไม่​ต้อง​เป็น​ห่วง​กังวล​เขา

เขา​จะ​ทำ​ให้​จิตใจ​ของ​เจ้า​ชื่นบาน

¹⁸ ที่ไหน​ที่​ไม่​มี​การ​ทรงนำ​จาก​พระเจ้า

คน​ก็​จะ​ไม่​มี​การ​ยับยั้งชั่งใจ

แต่​คน​ที่​เชื่อฟัง​กฎ​ของ​พระเจ้า​มี​เกียรติ​จริงๆ

¹⁹ แค่​คำพูด​อย่าง​เดียว​ปรับปรุง​แก้ไข​คนใช้

ไม่​ได้​หรอก

ถึง​เขา​จะ​เข้าใจ เขา​ก็​ไม่​เชื่อฟัง

²⁰ ยัง​มี​ความหวัง​สำหรับ​คนโง่

มาก​กว่า​คนปากไว

²¹ ถ้า​นาย​เอาใจ​ทาส​ของ​เขา​ตั้งแต่​เด็ก

ทาส​คนนั้น​จะ​เป็น​คน​ดื้อด้าน

²² คน​โมโหร้าย​ทำ​ให้​เกิด​การ​ทะเลาะ​วิวาท

คน​ขี้โมโห​ก็​ทำ​บาป​มากมาย

²³ ความ​เย่อหยิ่ง​จะ​ทำ​ให้​คน​ตกต่ำ

แต่​คน​ที่​ถ่อมตัว​จะ​ได้รับ​เกียรติ

²⁴ คน​ที่​สมรู้​ร่วมคิด​กับ​โจร​ก็​เกลียด​ตัวเอง

เขา​ไม่​ยอม​พูด​ความจริง​ใน​ศาล ทั้งๆที่​เขา​จะ​ต้อง​ตก​อยู่​ใต้​คำสาปแช่ง

²⁵ การ​กลัว​คนนั้น​คนนี้ อาจ​กลาย​เป็น​กับดัก

แต่​คน​ที่​ไว้วางใจ​ใน​พระยาห์เวห์​จะ​ปลอดภัย

²⁶ หลาย​คน​มา​ขอ​ความ​ช่วยเหลือ​จาก​ผู้นำ

แต่​พระยาห์เวห์​เท่านั้น ที่​ให้​ความ​ยุติธรรม​กับ​แต่ละคน

²⁷ คนดี​ขยะแขยง​คน​ไม่​ยุติธรรม

คนชั่ว​ขยะแขยง​คน​ยุติธรรม

คำพูด​ของ​อากูร์

¹ คำพูด​ของ​อากูร์ ลูกชาย​ของ​ยาเคห์ จาก​เมือง​มัสสา

อากูร์​พูด​ว่า “ข้าแต่​พระเจ้า

ข้าพเจ้า​เหนื่อยล้า​เหลือเกิน

ข้าแต่​พระเจ้า ข้าพเจ้า​เหนื่อยล้า​เหลือเกิน

ข้าพเจ้า​ก็​หมด​เรี่ยวแรง​แล้ว”

² ข้านี่​โง่​เกินกว่า​ที่​จะ​เป็น​มนุษย์

ข้า​ไม่มี​ความ​เฉลียว​ฉลาด​ของ​มนุษย์​เลย

³ ข้า​ไม่ได้​เรียนรู้​เกี่ยวกับ​สติปัญญา

และ​ข้า​ก็​ไม่มี​ความรู้​เกี่ยวกับ​องค์​ผู้ศักดิ์สิทธิ์​ด้วย

⁴ มี​ใคร​บ้าง​หรือ​ที่​ได้​ขึ้น​ไป​บน​สวรรค์​แล้ว​ลง​มา

มี​ใคร​บ้าง​หรือ​ที่​ได้​กำ​สายลม​ทั้งหมด

ไว้​ใน​อุ้งมือ​ของ​เขา

มี​ใคร​บ้าง​หรือ​ที่​ได้​ห่อ​มหาสมุทร

ไว้​ใน​เสื้อ​ของ​เขา

มี​ใคร​บ้าง​หรือ​ที่​ได้​ตั้ง​ขอบเขต​ของ​โลกนี้

คนนั้น​มี​ชื่อ​ว่า​อะไร และ​ลูกชาย​ของ​เขา​ชื่อ​ว่า​อะไร

บอก​ข้า​หน่อย ถ้า​เจ้า​รู้

⁵ คำพูด​ของ​พระเจ้า​ทุกคำ ได้รับ​การ​พิสูจน์​แล้ว​ว่า​จริง

พระองค์​เป็น​โล่กำบัง​ให้​กับ​คน​ที่​เข้า​มา​ลี้ภัย​ใน​พระองค์

⁶ สิ่ง​ที่​พระองค์​ไม่​ได้​พูด

อย่า​ไป​อ้าง​ว่า​พระองค์​พูด

ไม่​อย่างนั้น​พระองค์​จะ​มา​ตักเตือน​เจ้า

แล้ว​เจ้า​จะ​ถูก​เปิดโปง​ว่า​พูด​โกหก

⁷ พระองค์​เจ้า​ข้า ก่อน​ที่​ข้าพเจ้า​จะ​ตาย​ข้าพเจ้า​ขอ​สองสิ่ง​จาก​พระองค์

ขอ​พระองค์​อย่า​ได้​ปฏิเสธ​ข้าพเจ้า​เลย

⁸ คือ​ขอ​ให้​คำพูด​หลอกลวง​หรือ​โกหก​อยู่​ห่างไกล​จาก​ปาก​ของ​ข้าพเจ้า

และ​ขอ​อย่า​ให้​ข้าพเจ้า​จน​เกินไป​หรือ​รวย​เกินไป

ขอ​โปรด​เลี้ยง​ข้าพเจ้า​ให้​มี​กิน​พอดิบ​พอดี

⁹ ไม่​อย่างนั้น ข้าพเจ้า​อาจ​มี​มาก​เกินไป

แล้ว​ปฏิเสธ​พระองค์​โดย​พูด​ว่า “พระยาห์เวห์​เป็น​ใครกัน”

หรือ​ข้าพเจ้า​อาจ​จะ​มี​น้อย​เกินไป แล้ว​ไป​ขโมย​เขา​กิน ซึ่ง​จะ​ทำ​ให้​ชื่อเสียง​ของ​พระเจ้า​ของ​ข้าพเจ้า​เสื่อม​เสียไป

คำคม​อื่นๆ

¹⁰ อย่า​ได้​นินทา​ทาส​ให้​นาย​ของ​เขา​ฟัง

ไม่​อย่างนั้น ทาสคนนั้น​อาจ​จะ​สาปแช่ง​เจ้า และ​เจ้า​ก็​จะ​ต้อง​รับโทษ

¹¹ บางคน​สาปแช่ง​พ่อ​ตัวเอง

และ​ไม่​อวยพร​แม่​ตัวเอง

¹² บางคน​คิด​ว่า​ตัวเอง​บริสุทธิ์

แต่​พวกเขา​ยัง​ไม่​ได้รับ​การ​ชำระ​ล้าง​จาก​ความ​ชั่วช้า​ของ​เขา

¹³ บางคน​ก็​โคตร​หยิ่ง​เลย

เชิด​หน้า​ใส่​คน​อื่น

¹⁴ บางคน​มี​ฟัน​เป็น​ดาบ

มี​คาง​เป็น​มีด

กลืน​กิน​คนจน​จน​หมด​โลก

คน​ขัดสน​สูญพันธุ์​ไป​จาก​มนุษย์ชาติ

¹⁵ ปลิง​ตัวหนึ่ง​มี​ลูก​ตัวเมีย​สองตัว

พวกลูก​พูด​ว่า “ขออีก ขออีก”

มี​อยู่​สาม​อย่าง​ที่​ไม่​เคย​อิ่ม

มี​อยู่​สี่​อย่าง​ที่​ไม่​เคย​พูด​ว่า “พอ​แล้ว”

¹⁶ นั่นคือ แดน​คนตาย ครรภ์​ที่​เป็น​หมัน

แผ่นดิน​ที่​ไม่​เคย​อิ่ม​น้ำ

และ​ก็​ไฟ​ที่​ไม่​เคย​พูด​ว่า “พอ​แล้ว”

¹⁷ สายตา​ที่​เย้ยหยัน​พ่อ

และ​ดูถูก​แม่​ที่​ชรา​แล้ว

จะ​ถูก​กา​ป่า​จิก​ออก​มา

และ​ถูก​พวก​แร้ง​รุมทึ้ง​กิน

¹⁸ มี​อยู่​สามสิ่ง​ที่​ข้า​ตะลึงงัน

มี​สี่สิ่ง​ที่​เกิน​ความเข้าใจ​ข้า

¹⁹ คือ​การ​บิน​ของ​นก​อินทรี​ใน​ท้องฟ้า

การ​เลื้อย​ของ​งู​บน​หิน

การ​แล่น​ของ​เรือ​ใน​ใจ​กลาง​ทะเล

และ​การ​ร่วมรัก​ของ​ชาย​หญิง

²⁰ นี่​คือ​หนทาง​ของ​หญิง​ที่​มี​ชู้

นาง​กิน+ 30:20 กิน ใน​ที่​นี้​หมายถึง​การ​ร่วมเพศ แล้ว​ก็​เช็ด​ปาก

และ​พูด​ว่า “ฉัน​ไม่​ได้​ทำ​ผิด​อะไร”

²¹ แผ่นดิน​จะ​สั่น​ภายใต้​สาม​สิ่งนี้

มี​สี่สิ่ง​ที่​มัน​ทน​ไม่​ไหว

²² คือ เมื่อ​ทาส​กลาย​เป็น​กษัตริย์

เมื่อ​คนโง่ มี​กิน​อย่าง​เหลือเฟือ

²³ เมื่อ​หญิง​ที่​ไม่​มี​ใคร​รัก​เลย​ยัง​ได้​แต่งงาน

และ​เมื่อ​สาวใช้​มา​แทน​ที่​นายหญิง​ของ​เธอ

²⁴ ใน​โลกนี้ มี​อยู่​สี่อย่าง​ที่​ตัว​เล็ก​เหลือเกิน

แต่​ก็​ฉลาด​มาก

²⁵ คือ​พวกมด​ที่​ไม่​ค่อย​แข็งแรง

แต่​รู้จัก​เก็บ​สะสม​อาหาร​ไว้​ใน​หน้าร้อน

²⁶ พวกตัว​ชับฟาน+ 30:26 ตัว​ชับฟาน เป็น​สัตว์​ที่​เลี้ยง​ลูก​ด้วย​นม มี​ขา​สั้น​สี่ขา หูสั้น​และ​หางสั้น มี​ขนาด​เท่า​กับ​กระต่าย​ตัว​ใหญ่ ที่​มี​แรง​น้อย

แต่​สามารถ​หา​ที่​อยู่​ตาม​ซอก​หิน

²⁷ พวก​ตั๊กแตน​ที่​ไม่​มี​กษัตริย์

แต่​ออก​ไป​เป็น​ขบวน

²⁸ แล้ว​พวก​ตุ๊กแก​แคระ ที่​จับ​ได้​ด้วย​มือ​เปล่า

แต่​เจอ​อยู่​ใน​วัง​ของ​กษัตริย์

²⁹ มี​สามสิ่ง​ที่​เคลื่อน​ไหว​อย่าง​สง่างาม

มี​สี่สิ่ง​ที่​ย่างก้าว​อย่าง​สง่าผ่าเผย

³⁰ คือ​สิงโต สัตว์​ที่​มี​กำลัง​มาก​ที่สุด

และ​ไม่​เคย​ถอย​ให้​กับ​อะไร​เลย

³¹ พ่อ​ไก่​ที่​เดิน​เชิด​หน้า แพะ​ตัวผู้

และ​กษัตริย์​ที่​เดิน​นำ​หน้า​ประชาชน​ของ​พระองค์

³² ถ้า​เจ้า​ไป​อวด​ตัวอย่าง​โง่ๆ

และ​ถ้า​เจ้า​วางแผน​ชั่ว​ใน​ใจ

ก็​ให้​เอา​มือ​ปิด​ปาก​ตัวเองซะ

³³ กวน​นม จะ​ได้​เนย

บิด​จมูก จะ​ได้​เลือด

กวน​โมโห เดี๋ยว​ได้​เรื่อง

คำพูด​ที่​ฉลาด​ของ​แม่​กษัตริย์​เลมูเอล

¹ คำ​พูด​ต่างๆ​ของ​เลมูเอล​กษัตริย์​ของ​มัสสา​ซึ่ง​เป็น​สิ่ง​ที่​แม่​ของ​พระองค์​สอน​พระองค์​มา

² ลูกแม่ ฟัง​แม่​ให้ดี

ลูก​ที่​เกิด​มา​จาก​ท้อง​ของ​แม่ ฟัง​แม่​ให้ดี

ลูก​ที่​แม่​ได้​อธิษฐาน​ขอ​มา ฟัง​แม่​ให้ดี

³ ลูกแม่ อย่า​ไป​หมด​เรี่ยวแรง​กับ​พวก​ผู้หญิง

อย่า​สูญเสีย​พละกำลัง​ของ​ลูก​ให้​กับ

ผู้หญิง​พวกนั้น​ที่​ทำลาย​พวก​กษัตริย์

⁴ เลมูเอลเอ๋ย มัน​ไม่​เหมาะสม​ที่​พวกกษัตริย์​จะ​ดื่ม​เหล้าองุ่น​หรอก

พวก​ผู้นำ​ไม่​ควร​จะ​หวนหา​เบียร์

⁵ กลัว​ว่า​เมื่อ​เขา​ดื่ม​เข้า​ไป​แล้ว จะ​ทำ​ให้​เขา​ลืม​ข้อ​กฎหมาย

แล้ว​ไป​ทำ​ให้​คนจน​ไม่​ได้รับ​สิทธิ์​ที่​ควร​จะ​ได้

⁶ เอา​เบียร์​ไป​ให้​กับ​คน​ที่​กำลัง​จะ​พินาศสิ

และ​เอา​เหล้าองุ่น​ไป​ให้​กับ​คน​ที่​สิ้นหวังสิ

⁷ ให้​เขา​ดื่ม​เพื่อ​ลืม​ความ​ยากจน​ของ​เขา

แล้ว​เขา​จะ​ได้​ลืม​ปัญหา​ของ​เขา​จน​หมดสิ้น

⁸ อ้า​ปาก​พูด​แทน​คน​ที่​ไม่​มี​สิทธิ​ไม่​มี​เสียง

เพื่อ​สิทธิ​ของ​เหยื่อ​ผู้​เคราะห์ร้าย

⁹ อ้า​ปาก​ของ​ลูก พิพากษา​อย่าง​ยุติธรรม

และ​ปกป้อง​สิทธิ​ให้​กับ​คน​ยากจน​และ​คนขัดสน

เมีย​ที่​ยอดเยี่ยม

¹⁰ เมีย​ที่​ดีๆ​นั้น หา​ได้​ยาก​มาก

เธอ​มี​ค่า​ยิ่งกว่า​ทับทิม​มากนัก

¹¹ จิตใจ​ของ​สามี​เธอ​ก็​ไว้วางใจ​ใน​ตัว​เธอ

และ​เขา​ไม่​ขาด​สิ่ง​ดี​อะไร​เลย

¹² ตลอด​ชีวิต​ของ​เธอ

เธอ​นำ​ประโยชน์​มา​ให้​เขา

ไม่​ใช่​ความ​เสียหาย

¹³ เธอ​หา​ขน​แกะ​และ​ปอ เอา​มา​ทำ​เสื้อผ้า

และ​เธอ​ก็​ทำ​งาน​ด้วย​มือ​อย่าง​มี​ความสุข

¹⁴ เธอ​เป็น​เหมือน​พวก​เรือ​สินค้า

เธอ​นำ​อาหาร​มา​จาก​ที่​ห่างไกล

¹⁵ เธอ​ลุก​ขึ้น​แต่​เช้ามืด

เธอ​จัดเตรียม​อาหาร​ให้​กับ​ครัวเรือน​ของ​เธอ

และ​แบ่ง​งาน​ให้​กับ​พวก​สาวใช้​ทำ

¹⁶ เธอ​สำรวจ​ไร่นา​อย่าง​ถี่ถ้วน แล้ว​ซื้อ​มัน​มา และ​เธอ​ก็​ปลูก​สวนองุ่น​ไว้​ที่นั่น

เธอ​ทำ​ทั้งหมดนี้​ด้วย​เงิน​ที่​ได้​มา​จาก​น้ำพัก​น้ำแรง​ของ​เธอเอง

¹⁷ เธอ​เตรียม​ตัว​ทำ​งาน​อย่าง​ขยัน​ขันแข็ง

และ​ทุ่มเท​ทำ​งาน​ด้วย​พละกำลัง​ของ​เธอ

¹⁸ เธอ​รู้​ว่า​การค้า​ของ​เธอ​มี​กำไร

เธอ​ทำ​งาน​ทั้งวัน​ทั้งคืน ตะเกียง​ไม่​เคย​ดับ

¹⁹ เธอ​จับ​ไม้​พัน​ด้าย

และ​เธอ​ก็​ปั่น​ด้าย​ทำ​เสื้อเอง

²⁰ เธอ​หยิบยื่น​ให้​กับ​คน​ยากจน

และ​เธอ​ก็​ยื่น​มือ​เข้า​ช่วย​คน​ขัดสน

²¹ เมื่อ​หิมะ​ตก เธอ​ก็​ไม่​กลัว​ว่า ครัวเรือน​ของ​เธอ​จะ​หนาว

เพราะ​เธอ​ได้​เตรียม​เสื้อผ้า​อย่างดี

ที่​ทำ​จาก​ขนแกะ​สีแดงเข้ม

ให้​กับ​ครัวเรือน​ของ​เธอแล้ว

²² เธอ​ทำ​ผ้า​ปู​ที่นอน​เอง

เสื้อผ้า​ของ​เธอ​ก็​เป็น​ผ้าลินิน​สีม่วง​อย่างดี

²³ สามี​ของ​เธอ​เป็น​ที่​นับถือ​ที่​ประตู​เมือง

เขา​นั่ง​อยู่​ท่ามกลาง​ผู้​อาวุโส​ของ​แผ่นดิน

²⁴ เธอ​ทำ​เสื้อผ้า​ลินิน​และ​ขาย​พวก​มัน

และ​เธอ​ก็​จัดหา​ผ้า​คาดเอว​มา​ขายส่ง​ให้​กับ​พ่อค้า

²⁵ ทุกคน​มอง​ว่า​เธอ​มี​พละกำลัง​และ​ศักดิ์ศรี

เธอ​หัวเราะ​ให้​กับ​อนาคต​ที่​กำลัง​จะ​มา​ถึง

²⁶ เธอ​อ้า​ปาก​พูด​ด้วย​สติปัญญา

และ​ลิ้น​ของ​เธอ​สอน​อย่าง​สุภาพ​อ่อนโยน

²⁷ เธอ​คอย​ควบคุม​ดูแล​การงาน​ต่างๆ​ใน​ครัวเรือน​ของ​เธอ

เธอ​กิน​อาหาร​ที่​ได้​มา​จาก​น้ำพัก​น้ำแรง​ของ​เธอ​เอง

²⁸ ลูกๆ​ของ​เธอ​ยืน​ขึ้น​พูด​ให้​เกียรติ​กับ​เธอ

สามี​ของ​เธอ​ก็​ทำ​อย่างนั้น​ด้วย

และ​เขา​ก็​ชม​เธอ

²⁹ ว่า “มี​ผู้หญิง​จำนวน​มาก​ที่​พิสูจน์​ว่า​ตัวเอง​มี​ค่า

แต่​เธอ​มี​ค่า​กว่า​พวกเขา​ทั้งหมด”

³⁰ เสน่ห์​เป็น​เรื่อง​หลอกลวง และ​ความ​สวยงาม​ก็​ไม่​ยั่งยืน

แต่​ผู้หญิง​ที่​เกรงกลัว​พระยาห์เวห์

สมควร​จะ​ได้รับ​คำยกย่อง

³¹ ให้​เธอ​ได้รับ​รางวัล​สำหรับ​สิ่ง​ที่​เธอ​ทำ

และ​ให้​การงาน​ต่างๆ​ของ​เธอ

นำ​เกียรติ​มา​ให้​กับ​เธอ ที่​ประตู​เมือง