JOHN

I HÍWÓˀDI TUN JESUS CHRIST-VÍ̖ˀGEḎI JOHN ITAˀNANDIˀ

I toˀwí In Tu̖u̖ gin nakhá̖wä̖́ˀiˀ nawówátsipä̖yiˀ, i-á Jesus-ân namuu

¹Hä́nˀoe tsꞌanpáaḏé nanân diwe i toˀwí In Tu̖u̖ gin nakhá̖wä̖́ˀi nayihoˀ. I-á Yôesi Táḏá-áḏí nayiˀ, heḏi i-á Yôesibá namuu. ²I-áho oe tsꞌanpáadé nanân diwe Yôesi Táḏá-áḏí nayiˀ. ³Hä̖ä̖wí tꞌä̖hkí ikhíyé, heḏi i-á wíˀikhíyépíḏá hä̖́ä̖bo wínakhíˀyenpí. ⁴I-á wíˀbo wówátsi napä̖yiˀ, heḏi nä́ˀin wówátsi-á ko nakeepoˀ tꞌowagîˀ waagiˀbá namuu. ⁵Nä́ˀi ko nakhu̖u̖náˀ dee nakeepoˀ, heḏi hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí nakeepoˀ tobáháa nakhu̖u̖nân wänboˀ.

^6-7Wí sen John gin nakhá̖wä̖́ˀi Yôesi Táḏáḏí óesan nä́ˀi ko i̖ˀgeḏi tꞌowa ovâytu̖ˀâ̖a̖míḏí, heḏânho John-bí híˀ ditꞌoeḏi toˀwên tꞌä̖hkí dívíwhä̖yú̖-íḏí i toˀwí i ko namuuˀivíˀpiyeˀ. ⁸John-dá i ko-á wínamuupí, hewänbo i naˀä̖ä̖ tꞌowa ovâytu̖ˀâ̖a̖míḏí toˀwí i ko namuuˀin. ⁹Nä́ˀi toˀwí In Tu̖u̖ gin nakhá̖wä̖́ˀiˀ i taˀgendi ko namuu, heḏi nä́ä oepáa kꞌayḏipiyeˀ naˀä̖ä̖ḏi tꞌä̖hkí tꞌowa ovâykohthayyoˀ.

¹⁰Nä́ä oepáa kꞌayḏi i nayiˀ, hebo tobáháa nä́ˀi oepáa ho ikhíyé wänboˀ, in tꞌowa nä́äḏí diyiˀindi wíˀóetaapí. ¹¹I hä̖ä̖wí ikhíyéˀi ivîˀ ûnmuu, heḏi ipiyeˀ naˀä̖ä̖, hewänbo iví tꞌowaḏi wänbo wíˀóeséegíˀanpí. ¹²Hewänbo wáy wêndiḏá óeséegíˀandá ivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yu̖, heḏi nä́ˀin tꞌä̖hkí iḏi ovâymä́gi Yôesi Táḏáví ây dipúwíḏí. ¹³Heḏi Yôesi Táḏáví ây dipóe ihayḏi wíyá diˀâypu̖yä̖ waa dínpóe, hewänbo tꞌowa diˀâypu̖yä̖ nä́ä oepáa kꞌayḏi waagibá wíḏiˀâypu̖yä̖pí, heḏiháa i táḏá-áḏí i yíyá-áḏí dachanpóeḏíbo wänbo-á yoe, heḏiháa wí sen nawänpitú̖ḏíbo wänbo-á yoe. Yôesi Táḏáḏân nä́ˀin wówátsi ovâymä́gi.

¹⁴I toˀwí In Tu̖u̖ gin nakhá̖wä̖́ˀi wí tꞌowa napaa, heḏi wí hây tä̖hkí naˀindáḏí nayiˀ. Báyékí hayˀi namuuˀin âymûˀ, gá Yôesi Táḏáví wîˀ ayḏa̖ˀ ûnˀä́ndiˀ namuuḏân. I-á báyékí séegísehkanä imáa, heḏi háa i natú̖ waa tꞌä̖hkí taˀgen namuu.

¹⁵Toˀwí i namuuˀin John-di in tꞌowa ovâytu̖ˀan. Oe ahkon deeḏi John nayiḏi kaygi ovâytu̖máa, “Naaḏi wâytu̖ˀan naví tíˀúugébá wí toˀwí napowagítꞌóeˀin, heḏi i-á naví shánkí kwꞌáye namuu, gá naa oˀaypu̖yä̖píḏíboˀ i-á hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí nawówáyiḏân. Nä́ˀi-ânkun i namuu iví̖ˀgeḏi wâyhíˀmáaˀiˀ.”

¹⁶Báyékí séegísehkanä imáaḏí, ihayḏa̖ˀ híwó̖ˀdi hä̖ä̖wí ivíˀweḏi gínˀä̖ˀ. ¹⁷Yôesi Táḏáḏí Moses óetu̖ˀan iví tsontu̖u̖ naˀin dímä̂äníˀin, hewänbo Jesus Christ-ân óesan séegísehkanä-á heḏá in taˀgen namuuˀindá dînkeeya̖míḏí. ¹⁸Toˀwíḏí wänbo hä̂nhay wänbo Yôesi Táḏá wíˀóemûˀpí. Hewänbo háawi i namuuˀin iví wîˀḏa̖ˀ ay ûnmuuˀiˀ iví núˀ naˀä́ndiḏân naˀin dînkeeyan.

Háa John i pꞌóˀpꞌoekandiḏi in tꞌowa ovâytu̖ˀannin

¹⁹Owáy Jerusalem búuˀú wä̖́hä̖̂ä̖ḏi in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀindi wên owhaˀ-á heḏá wên méesateˀin khä̖ge̖ˀnindá ovâysan John i pꞌóˀpꞌoekandiˀ óetsikáyi̖ˀníḏí, “To-an unmuu” gin, ²⁰heḏi kinnân iḏi ovâytu̖ˀan: “Naa i toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesógeˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí wóˀmuupí.” Kaaginpíḏíbo thayˀeeḏi kin ovâytu̖ˀan. ²¹Heḏi óetsikáyin, “Heḏi to-an unmuu? Ti Elijah-ân unmuu?” Iḏi ovâytu̖ˀan, “Naa-á i wóˀmuupí.” Heḏáháˀ óetsikáyin, “Ti Yôesi Táḏáví tukhe̖ˀbiˀ i âytsíkhaˀmáaˀi-ân unmuu?” ²²Heḏi ovâytu̖ˀan, “Yoe.” Heḏáháˀ óetu̖ˀan, “Dítu̖ˀan to-an unmuu, heḏânho in toˀwên naˀin dísannin âytꞌôeˀa̖míḏí háa untú̖ˀin. Uví̖ˀgeḏi dítꞌôeˀan.” ²³John-di ovâyhéeˀan heḏânho dínˀánpówá-íḏí háa Yôesi Táḏáví tukhe̖ˀbiˀ Isaiah hä́nˀoebo natú̖ˀin, heḏi nä́ˀi-á Isaiah-ví híˀ ûnmuu:

Wí toˀwí oe ahkon deeḏi ûntu̖hkwíntú̖ní,

‘In pꞌôe bintaˀgeˀan i shánkí natsonyiˀigîˀ.’“Nä́ˀi toˀwí han natú̖ˀi waagiˀbá naa omuu” gin John-di ovâytu̖ˀan.

²⁴Wáy wên in ovâysannin John óetsikáyi̖ˀníḏí Pharisees dimuu, ²⁵heḏi indi óetu̖ˀan, “I toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesógeˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí wíˀunmuupí, Elijah wänbo-á yoe, háa Yôesi Táḏáví tukhe̖ˀbi âytsíkhaˀmáaˀi wänbo-á yoe. Heḏi háaḏan handi nä́ˀin tꞌowa ovâypꞌóˀpꞌoeˀoˀ?” ^26-27John-di ovâytu̖ˀan, “Naaḏá pꞌoeḏiḏa̖ˀ dovâypꞌóˀpꞌoeˀoˀ, hewänbo unbí yâaḏi wáyḏí wí toˀwí bîntaapîˀ nayiˀ, heḏi tobá naví tíˀúugé napówá wänboˀ, naa ihay híwó̖ˀdi wóˀmuupí iví anto wänbo dônmaˀpꞌä̖́ḏi-íḏí.”

²⁸Tꞌä̖hkí nä́ˀi owáy Bethany búuˀúˀay wä̖́hä̖̂ä̖ napóe, oe Jordan pꞌoˀ pꞌä̖́näḏi John nayiḏi in tꞌowa ovâypꞌóˀpꞌoeˀoˀ iwe.

Jesus-á wí kꞌúwáˀay Yôesi Táḏáḏí óesandiˀ waagiˀbá namuu

²⁹Wíyá tháwä́n John-di Jesus óemûˀ ee nayiˀ iwepiyeˀ naˀä̖ḏi, heḏi iví̖ˀgeḏi natú̖, “Binmúˀḏí i naˀä̖ˀiˀ. I-á Yôesi Táḏáḏí óesan wí kꞌúwáˀay waagiˀbá nachúu-íḏí, tꞌä̖hkí tꞌowaví tꞌaywó̖ˀdi ovâyyâaˀa̖míḏí. ³⁰Nä́ˀibá i namuu iví̖ˀgeḏi wâyhéeˀan. Naa otú̖, ‘Naví tíˀúugébá wí sen napówá-í, heḏi i-á naví shánkí kwꞌáye namuu, gá naa oˀaypu̖yä̖píḏíboˀ i-á hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí nawówáyiḏân.’ ³¹Tobá toˀwí namúníˀin naa wíḏînhanginnáhpí wänboˀ, naa oˀä̖ä̖-á pꞌoeḏi wâypꞌóˀpꞌoeˀa̖míḏí, heḏânho un Israel-ˀin tꞌowa i bîntáa-íḏí.”

^32-33John-di háa imûˀin ovâytu̖ˀan. Natú̖, “Páaḏéḏí naa wíḏînhanginnáhpí toˀwí Jesus namuuˀin, hewänbo Yôesi Táḏáḏí dísan pꞌoeḏi wâypꞌóˀpꞌoeˀa̖míḏí, heḏá iḏá dítu̖ˀan, ‘I Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ nawhândi nâapu̖wä̖khâymáa, heḏi wí toˀwívîˀḏi isogekhâymáa. Heḏi nä́ˀi toˀwíḏân i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ tꞌowa ovâymä̂äní wí pꞌóˀpꞌoekan waagibá’ kin Yôesi Táḏáḏí dítu̖ˀan. Heḏihoˀ i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ makówáḏí nawhândi wí kꞌoˀwee waagibá dómûˀ-ákun, heḏi Jesus-vîˀḏi isóge. ³⁴Naa kin napóeḏí dómûˀ, heḏânho naaḏi wâytu̖máa Jesus-á Yôesi Táḏáví ay ûnmuu.”

Jesus-ví páaḏéˀin khä̖geˀnin

^35-36Wíyá tháwä́n John-dáḏí heḏá wíye iví khä̖ge̖ˀnindáḏí Jesus naphaḏemändi óemûˀ, heḏi Jesus-ví̖ˀgeḏi John natú̖, “Binmúˀḏí i Yôesi Táḏáḏí óesandiˀ namuuˀiˀ. Wí kꞌúwáˀay waagiˀbá nachúu-í.”

³⁷John-bí wíye khä̖ge̖ˀnin háa John natú̖ˀin datꞌoe, heḏi Jesus-ví tíˀúugé dawóemää. ³⁸Jesus ibéeḏí ûnwóeˀä̖ḏi ovä̂nmûˀ, heḏi ovä̂ntsikáyin, “Hä̖ä̖-an dadaˀ?” Óetsikáyin, “Rabbi, wä̖́hä̖̂ä̖-an unthaa?” (Rabbi-á “há̖hkandi” gin natu̖ˀdaˀ.) ³⁹Iḏi ovä̂ntu̖ˀan, “Naa-áḏí bákä̖ˀve, heḏânho wä̂nkeeya̖míḏí.” Heḏihoˀ i-áḏí damääḏi wáygé nathaaˀin dä̂nmûˀ. Dipówá ihayḏáho théˀêeḏi yôenu iwepiyeˀ naná, heḏihoˀ i-áḏíbo dänwóyí̖ˀ.

⁴⁰Andrew-á Simon Peter-ví tíˀûu ûnmuu, heḏi i-á in wíye in John-bí híˀ datꞌoeḏi Jesus-áḏí damääˀin diweḏiˀibá namuu. ⁴¹Wesebo Andrew iví páˀḏây Simon itu̖wä̖hoˀ, heḏi óeshaa ihayḏi óetu̖ˀan, “Naˀindi i Messiah âyshaa.” (In híˀ Messiah-á natu̖ˀdaˀ “i toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesógeˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí” gin.) ⁴²Heḏi Andrew-ḏi Simon Jesus-víˀpiyeˀ óehoˀ.

Jesus-di Simon óemûˀ ihayḏi óetu̖ˀan, “U̖-á Simon unmuu, John-bí ay, hewänbo nää iweḏi páaḏépiyeˀ Cephas gin unkhá̖wä̖́-í. (Nä́ˀin khá̖wä̖́ Cephas-á Peter-ân namuu, heḏi natu̖ˀdaˀ “wí kꞌuu” gin.)

Jesus-di Philip-á Nathanael-áḏí ovä̂ntu̖ˀan i-áḏí damú-íˀin

⁴³Wíyá tháwä́n Jesus iˀánshaamä́gi oe Galilee nangepiyeˀ namú-íḏí, heḏi Philip óemûˀḏi óetu̖ˀan, “Naa-áḏí ókä̖ˀve.” ⁴⁴Philip-á Bethsaida-wi namuu, i búuˀúˀay Andrew-áḏí Peter-áḏí datháˀḏe iwebá. ⁴⁵Philip-di Nathanael óetu̖wä̖hoˀ, heḏi óeshaa ihayḏi óetu̖ˀan, “I toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesógeˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí âyshaa, i-á Jesus oe Nazareth-wi-ân namuu, Joseph-ví ay. Iví̖ˀgeḏân Moses ita̖ˀnan iví ta̖ˀnin diwe, heḏá in Yôesi Táḏáví tukheˀmin wáˀ iví̖ˀgeḏi dâyta̖ˀnan.” ⁴⁶Nathanael-di Philip óetu̖ˀan, “Naa wóˀânpí hä̖ä̖wí wänbo Nazareth-wi-á híwó̖ˀdi namuuˀin.” Philip-di Nathanael óetu̖ˀan, “Ókä̖ˀve naa-áḏí heḏiho wíˀbo nâapimúní.”

⁴⁷Jesus-di Nathanael ivíˀpiyeˀ naˀä̖ḏi óemûˀ, heḏi iví̖ˀgeḏi natú̖, “Hä̖webâa wí naˀä̖ˀ in Israel-wi khuu taˀgendi ihondiˀ, i-á wínahôeyóhá̖hpí.” ⁴⁸Nathanael-di óetsikáyin, “Háḏíḏan naa dítaa?” Jesus-di óetu̖ˀan, “I fig tay óhkhu̖u̖ núˀ unˀä́n dihayḏi naaḏi wímûˀ, Philip-di wóetu̖kánnanpíḏíboˀ.” ⁴⁹Nathanael-di óetu̖ˀan, “Há̖hkandiˀ, näbâa dînhanginná u̖-á Yôesi Táḏáví ay-ân unmuuˀin, u̖-á in Israel tꞌowaví tsondi hayˀi unmuu.” ⁵⁰Jesus-di Nathanael óetu̖ˀan, “Nää navíˀpiyeˀ biwhä̖yundeˀ gá wítu̖ˀandân in fig tay núˀ naaḏi wímûˀin, hewänbo hä̖ˀi wítsꞌantu̖ˀandiví shánkí heˀendi hä̖ä̖wí nâapu̖wä̖khâymáa. ⁵¹Taˀgendi wítu̖máa, makówá nakhuuḏeeḏi bînpu̖wä̖gítꞌóe, heḏá naa tꞌowa tꞌä̖hkígîˀ oˀaypu̖yä̖ˀivíˀwe in Yôesi Táḏáví tꞌôepa̖ˀa̖a̖ˀin diwhándeḏá diwáypiˀḏá bînpu̖wä̖khâymáa.”

Oe Cana búuˀúˀay dínkhóhtsa̖a̖ná

¹Wíye thaa naphaḏe ihayḏi owáy Galilee nange wä̖́hä̖̂ä̖ dínkhóhtsa̖a̖shánkîˀḏiná, i búuˀúˀay Cana gin dâytu̖ˀoˀ iwe. Jesus-ví yíyá páaḏébo namääḏihoˀ iwe naˀä́n, ²heḏá Jesus-á iví khä̖ge̖ˀnindáḏá wáˀ ovâyhúutu̖ˀandiho dimää. ³Tꞌä̖hkí i méena dínhán dihayḏi Jesus-ví yíyáḏí óetu̖ˀan, “Wíyá wíḏínméenasaapí.” ⁴Jesus-di óetu̖ˀan, “Yíyá, háaḏan kin dítu̖máa? Waˀḏi ihayḏi wíḏînnáhpí naví tꞌôe donˀa̖míḏí.” ⁵Iví yíyáḏí in húukhâysaˀin ovâytu̖ˀan, “Háa iḏi wovâytu̖ˀan waa úvíˀa̖mí.”

⁶Iwe sí pꞌonbay kꞌuuḏi napaˀandi nasaa, tꞌowa dipówáˀin dívíˀowíḏi-íḏí in Huḏíyoví khuu dínmuu waagi. Nä́ˀi pꞌonbay eeye wétä̖ háa powintä̖ galôn dihay nasaḏiˀ. ⁷Jesus-di in dâyhúukhâysaaˀin ovâytu̖ˀan, “Nä́ˀi pꞌonbay binpꞌiḏe,” heḏiho pꞌéeḏí taye dâypꞌíḏe. ⁸Heḏáháˀ ovâytu̖ˀan, “Hä̖weḏiho wí binwhahóˀgí, heḏi unbí tsondivíˀwe binhûu.” Heḏiho háa ovâytu̖ˀan waa dívíˀan. ⁹I pꞌoe dâyhoˀi naméenapaa, heḏi in húukhâysaˀinbí tsondi idä̂ä, hebo wíˀûnhanginnáhpí wáygé dâyhógiˀin. In wé̖ˀgeˀin dâyhúukhâysandeˀinda̖ˀmân dínhanginná. Heḏihoˀ iḏi i soyingi óetu̖kánnan, ¹⁰heḏi óetu̖ˀan, “Wây-á tꞌowa i shánkí híwó̖ˀdi méena páaḏé dâykhâysandeˀ, heḏi tꞌowa dívíˀihayˀan dihayḏânho i shánkí nakꞌâ̖a̖gipîˀ dâykhâysandeˀ. Hewänbo u̖-á han wíviˀanpí, u̖-á bitsíkhaˀan i shánkí híwó̖ˀdi tíˀúugé ovâykhâysáa-íḏí.”

¹¹Nä́ˀin Jesus ee Cana búuˀúˀay Galilee nange wä̖́hä̖̂ä̖ iˀannin in páaḏéˀin pínnán tꞌôe ovâykeeyannin namuu, heḏi indiho in tꞌowa ikeeyan i-ân hayˀi namuuˀin, heḏi iví khä̖ge̖ˀnin shánkí wänbo ivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yu̖.

¹²Tꞌä̖hkí nä́ˀi naphaḏe ihayḏi Jesus-á iví yíyá-á iví tíˀûuwindá heḏá iví khä̖ge̖ˀnindáḏí Capernaum búuˀúˀaypiyeˀ dimää, heḏi iweho wí hä̖́yú̖ thaa dívíwóyí̖ˀ.

Jesus-di in dâyhä̖ä̖wíku̖ˀchꞌáaḏeˀin i méesate hayˀi iweḏi ovâykhe̖hpiye

¹³In Huḏíyoví shánkîˀḏi púnúˀ naná, Passover gin dâytu̖ˀoˀiˀ, heḏi Jesus oe Jerusalem-piyeˀ namää. ¹⁴I méesate hayˀi tehpaa búge in tꞌowa dâyhä̖ä̖wênku̖ˀchꞌáaḏeḏi ovâymûˀ, wéyu-á kꞌúwá-á kꞌoˀwee-á dâyku̖ˀchꞌáaḏeˀ, heḏá wáˀ in dâychä̖ˀegóˀoˀin inbí mä́äsa eeye dikwꞌôndi ovâymûˀ. ¹⁵Wên púwhí̖ˀ whihkannindi ipaa, heḏi tꞌä̖hkí i méesate hayˀi iweḏi ovâykhe̖hpiye inbí kꞌúwá-á inbí wéyu-á wóegé, heḏi in dâychä̖ˀegóˀoˀindá inbí chä̖ˀ tꞌä̖mäpiyeˀ ovâychꞌáa heḏi inbí mä́äsa ovâyyánú. ¹⁶Heḏá in dâykꞌoˀweeku̖ˀchꞌáaḏeˀindá ovâytu̖ˀan, “Binyâaˀan nä́ˀi hä̖ä̖wí nä́weḏi. Nä́ˀi méesate-á naví Táḏáví wháagé ûnná. Wí ku̖hteˀi waagibá wíyá wívînpáa-ípí.” ¹⁷Heḏihoˀ iví khä̖ge̖ˀnin dínˀánpówá háa toˀwí Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe natú̖ˀin kin:

Hânho uví wháagéḏí díˀá̖yîngimäḏi wí phaaḏi naa díphakha̖nukhâymáa waagibá ochanpoˀ,heḏi dâymûˀ Jesus hanbá nacha̖a̖ˀin.

¹⁸In Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin iwáygé diyiˀindi Jesus óetsikáyin, “Háawin wên pínnán ú̖koeḏi dînkeeya̖míḏí, heḏânho gínhanginnáníḏí u̖ ú̖kꞌóeˀin nä́ˀin tꞌowa ovâykhe̖hpiyé-íḏí?” ¹⁹Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Nä́ˀi méesate bînnayu̖ḏi poeye thaa iwebo naa wíyá dótegé-í.” ²⁰Indi óetu̖ˀan, “Yónä́ntä̖ˀḏi sí (46) pa̖a̖yo ovâyhoˀ nä́ˀi méesate dâytegé-íḏí, heḏi háḏíḏan poeye thaa iwebo wíyá nâategé-í?”

²¹Hewänbo Jesus-á iví túuˀú i̖ˀgeḏân ovâyhíˀmáa, i méesate hayˀi i̖ˀgeḏá yoe. ²²Heḏiho chuwa iweḏi nawáywówápóe ihayḏi, iví khä̖ge̖ˀnin nä́ˀin natú̖ˀin dínˀánpówá, heḏi Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe háa nata̖ˀmuuˀin heḏá nä́ˀi tu̖u̖ Jesus ihéeˀandi-á dívíwhä̖yu̖.

Jesus ûnhanginná tꞌä̖hkí tꞌowa háawin dimuuˀin

²³Waˀḏi Jesus oe Jerusalem búuˀú nayiˀ ihayḏi, in Huḏíyoví shánkîˀḏi thaa Passover gin dâytu̖ˀo nanáˀ dihayḏi, báyékí tꞌowa i pínnán ovâykeeyandi dâymûˀḏi ivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yu̖. ^24-25Hewänbo Jesus wíˀipimä́gipí inbí mange. I-á wíˀûntáypí wí toˀwíḏí tꞌowaví̖ˀgeḏi óetu̖ˀâ̖a̖míḏí, i-áho ûnhanginná háawin tꞌowa dimuuˀin heḏá háa inbí píˀnä́ khóˀyé diˀánshaamuuˀindá.

Nicodemus Jesus-víˀpiyeˀ namää

^1-2Wí sen Nicodemus gin nakhá̖wä̖́ˀi Jesus-víˀpiyeˀ khu̖ˀḏéeḏí namää. I-á Pharisee tꞌowa namuu heḏá in Huḏíyoví tsonnin diweḏiˀibá namuu. Iḏi Jesus óetu̖ˀan, “Há̖hkandiˀ, gínhanginná Yôesi Táḏáḏí wóesan naˀin díhá̖ˀa̖míḏí. Wí toˀwí Yôesi Táḏáḏí óekhä̖ge̖ˀmáaˀiḏa̖ˀmân ûnkoeḏi ikeeya̖míḏí i pínnán u̖ḏi dînkeeyo waagibá.”

³Jesus-di óetu̖ˀan, “Taˀgendi wítu̖máa, in toˀwên wíyíḏí.”

⁴Nicodemus-di óetsikáyin, “Háḏíḏan wí toˀwí nasówéboˀwandiˀ wíyá nawáyˀaypu̖yä̖́-í? Wíˀûnkoeḏipí iví yíyáví aymúu iwe nawáytsꞌú̖níḏí wíyá naˀaypu̖yä̖́-íḏí.”

⁵Jesus-di óetu̖ˀan, “Taˀgendi wítu̖máa, in toˀwên pꞌoe iweḏi heḏá i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖víˀweḏá diˀâypu̖yä̖ˀinda̖ˀmân dínkoeḏi makówápiyeˀ dimú-íḏí. ⁶Toˀwên tꞌowavíˀweḏi diˀâypu̖yä̖ˀin tꞌowaḏa̖ˀmân dimuu, hewänbndi wítu̖máa, in toˀwên wíyó toˀwên i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖víˀweḏi diˀâypu̖yä̖ˀindá i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ dâymáa. ⁷Wíwóeháaˀa̖mípí naaḏi wítu̖ˀandi, wíyá íˀâypu̖yä̖́-íˀin únkhâyˀä̖ˀ. ⁸Oepiyá nä́äpiyá iwa̖a̖ˀoˀ, heḏi i wa̖a̖ ítꞌoˀ, hewänbo wíˀúnhanginnáhpí wä̖́hä̖̂ä̖pha̖ˀgeḏi naˀä̖ˀin háa wáypiyeˀ namännin. Heḏi hanbá wíˀíkaˀpóya̖ˀpí háḏíḏí wí toˀwí i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖víˀweḏi naˀaypu̖yä̖ˀin.”

⁹Nicodemus-di óetsikáyin, “Ti nakoeḏí-í nä́ˀi hä̖ä̖wí untû̖ˀdiˀ napúwíḏí? Hândiḏan napúwí?”

¹⁰Jesus-di óetu̖ˀan, “U̖-á wí Israel-ˀinbí há̖hkandi unmuu, heḏi háaḏan nä́ˀi hä̖ä̖wí i̖ˀgeḏi wíˀunkaˀpóya̖ˀpí? ¹¹Taˀgendi wítu̖máa, nä́ˀi dînhanginnân niˀgeḏi ívíhéeˀoˀ, heḏá i hä̖ä̖wí âymûˀ i̖ˀgeḏá wâytu̖ˀoˀ, hewänbo undá háa gitû̖ˀnin wíḏînséegíˀopí. ¹²Nä́ˀi oepáa kꞌayḏiwi hä̖ä̖wí i̖ˀgeḏi naaḏi wâytu̖ˀan, heḏi un wíˀúvíwhä̖yundepí, heḏiho háḏíḏan úvíwhä̖yú̖-í makówáwi hä̖ä̖wí i̖ˀgeḏi wâytu̖ˀandi? ¹³Makówápiyeˀ wíyá toˀwí wänbo wínapeepí, i makówá iweḏi nawhá̖ˀdiḏa̖ˀmân, heḏi naa-ân i omuu, tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ oˀaypu̖yä̖ˀiˀ.

¹⁴Moses owáy ahkónu wáy i pä̖́ä̖yu̖ kwä̖́kꞌuḏi napaˀandiˀ wên phé eeḏi iwhiˀkꞌûˀḏi itege waagibá, naa tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ oˀaypu̖yä̖ˀiˀ omuuˀiˀ wáˀ phé eeḏi dítegé-í. Kin nakhâyˀä̖ˀ napúwíˀin ¹⁵heḏiho toˀwên tꞌä̖hkí navíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀin wówátsi nahándepíˀin dâymáˀve-í. ¹⁶Yôesi Táḏáḏí tꞌä̖hkí tꞌowa hânho ovâyséegíḏí iví wîˀ ayḏa̖ˀ ûnˀä́ndiˀ imä́gi, heḏiho toˀwên tꞌä̖hkí iví ayvíˀpiyeˀ dívíwhä̖yu̖ˀin háˀto dipeḏée-í hewänbo wówátsi nahándepíˀin dâymáˀve-í. ¹⁷Yôesi Táḏá iví ay isan nä́ä oepáa kꞌayḏipiyeˀ in tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí, dínkhâyˀä̖ˀ ovâytuchä̖nú-íˀin ovâytu̖ˀâ̖a̖míḏá yoe.

¹⁸Toˀwên tꞌä̖hkí Yôesi Táḏáví ayvíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀin háˀto ovâytu̖ˀa̖mí ovâytuchä̖nú-íˀin, hewänbo Yôesi Táḏá ho natú̖ in toˀwên dívíwhä̖yu̖píˀindá ovâytuchä̖nukhâymáaˀin, gá iví wîˀ ayḏa̖ˀ ûnˀä́ndivíˀpiyeˀ wíḏívíwhä̖yu̖píḏân. ¹⁹Yôesi Táḏáví ay nä́ä oepáa kꞌayḏipiyeˀ naˀä̖ä̖ wí kohthay waagibá namúníḏí heḏânho tꞌowa dínkeepúwíḏí, hewänbo tꞌowa yä̖ˀḏâapí dívítsiyekanhondi khu̖u̖ eeyebo diyê̖e̖níˀin shánkí ovâyhí̖ˀan i kohthay ipiyeˀ dimú-ívíˀweḏi. Heḏânho Yôesi Táḏáḏí nä́ˀin tꞌowabá ovâytuchä̖nukhâymáa. ²⁰Toˀwên tꞌä̖hkí yä̖ˀḏâapí dívítsiyekanhonnindá i kohthay dâytꞌay, heḏiho ipiyeˀ wíḏimänpí, háa dívítsiyekanhonnin dínkeepúwíˀin wíḏidaˀpíḏí. ²¹Hewänbo toˀwên in taˀgen dívíkanhonnin i kohthay ipiyeˀ dimän, heḏânho nakeepúwíḏí hä̖ä̖wí dívíkanhondi Yôesi Táḏáḏí ovâykhä̖ge̖ˀdoḏi dívíˀa̖míḏí.”

John i pꞌóˀpꞌoekandi Jesus-ví̖ˀgeḏi ihíˀmáa

²²Heḏáháˀ Jesus-á iví khä̖ge̖ˀnindáḏí oe Judea nangepiyeˀ dimää, heḏi iwáy wä̖́hä̖̂ä̖ diyiˀ ihayḏi wên tꞌowa ovâypꞌóˀpꞌoeˀan. ^23-24In Huḏíyo tsonnindi John i pꞌóˀpꞌoekandi waˀ wíˀóepansógepí, heḏi iḏi wáˀ tꞌowa ovâypꞌóˀpꞌoeˀoˀ. Kin iˀoˀ oe Aenon diwe, i-á Salim tsoˀwa naná, iwe báyékí pꞌoe nayiḏi, heḏi tꞌowa ivíˀpiyeˀ dimäˀ ovâypꞌóˀpꞌoeˀa̖míḏí.

²⁵Ihayḏá John-bí khä̖ge̖ˀnin wí Huḏíyo-áḏí pꞌóˀpꞌoekan niˀgeḏi dívítu̖hä́nboˀ. ²⁶Heḏiho John-bíˀpiyeˀ dimääḏi óetu̖ˀan, “Há̖hkandiˀ, i to sen oe Jordan pꞌoˀ pꞌä̖́nä hä̂nhay u̖-áḏí nayiˀi heḏá iví̖ˀgeḏi in tꞌowa u̖ḏi ovâytu̖ˀandiˀ, nää báyékí tꞌowa ivíˀpiyeˀ dimän iḏi ovâypꞌóˀpꞌoeˀa̖míḏí.”

²⁷John-di ovâytu̖ˀan, “Hä̖ä̖wí i toˀwí oe makówá naˀä́ndiḏi dímä́giˀiḏa̖ˀmân âyhóndeˀ. ²⁸Hä̖̂ä̖ḏankánbo naa otú̖ i to Yôesi Táḏáḏí óesógeˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí wóˀmuupí, hebo iví páaḏébo Yôesi Táḏáḏí naa dísan, heḏi undá háa otú̖ waa ítꞌoe. ²⁹Hä̖̂ä̖ḏi dínkhóhtsa̖a̖náˀ dihayḏi i soyingi namuuˀiví kꞌema iví núˀ nawin, heḏi i soyingi ihíˀmáaḏí natꞌoeḏi nä́ˀi kꞌema báyékí nahíhchanpóe, heḏi i sâaˀi i soyingivîˀ ho namuu. Nää-á hanbá naa-á i soyingiví kꞌema waagibá hânho ohíhcha̖a̖, gá in tꞌowa Jesus-víˀpiyeˀbá dimändân ivíˀin ûnmúníḏí. ³⁰Nakhâyˀä̖ˀ Jesus-á shánkí kwꞌáyepiyeˀ óetegé-íˀin, heḏá naa-á hä̖́ä̖bo omuupí waa opúwí.

³¹“Jesus-á oe makówáḏí naˀä̖ä̖, heḏiho tꞌä̖hkíví shánkí hayˀi namuu. Naa nä́ä oepáa kꞌayḏiwiˀ omuu, heḏiho wí nä́äḏíwi waagibá dáyhéeˀoˀ nä́äḏíˀiḏa̖ˀ omuuḏi, hewänbo i-á makówáḏí naˀä̖ä̖ḏi tꞌä̖hkíví shánkí hayˀi namuu. ³²Hä̖ä̖wí imûˀ i̖ˀgeḏi heḏá natꞌoe i̖ˀgeḏá ihéeˀoˀ, hewänbo wên hä̖́yú̖hayḏiḏa̖ˀ tꞌowa háa natû̖ˀnin ônséegíˀoˀ. ³³Hewänbo toˀwên iví híˀ dâyséegíˀoḏi handiḏi dâykeeyoˀ dívíwhä̖yundeˀin Yôesi Táḏá taˀge ihéeˀoˀin. ³⁴Yôesi Táḏáví ay isandi-á Yôesi Táḏáví híˀ ihéeˀoˀ, gá Yôesi Táḏáḏá khâ̖a̖gipí i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ ho óemä́giḏân. ³⁵Yôesi Táḏá iví ay iséegíḏí tꞌä̖hkí tsonkhuu óemä́gi hä̖ä̖wí tꞌä̖hkí i̖ˀgeḏi natsonyê̖e̖níḏí. ³⁶Toˀwên tꞌä̖hkí Yôesi Táḏáví ayvíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀin wówátsi nahándepíˀin dâymáa, hewänbo toˀwên iví ay ôntꞌóyandepíˀindá nä́ˀin wówátsi wíḏâymáˀve-ípí, indá Yôesi Táḏáḏí hä̂nhay wänbo tꞌä̖hkí ovâytuchä̖́nuˀbé-í.”

Jesus-áḏí wí Samaria-wi kwee-áḏí dänhéeˀan

^1-3In Pharisees dínhanginpóe shánkí báyékí tꞌowa Jesus-víˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀin, heḏá John i pꞌóˀpꞌoekandiví shánkí Jesus-di ovâypꞌóˀpꞌoeˀoˀ. (Hewänbo Jesus-ví khä̖ge̖ˀnindiḏa̖ˀ tꞌowa ovâypꞌóˀpꞌoeˀoˀ, iḏá yoe.) Heḏi nä́ˀi hä̖ä̖wí i̖ˀgeḏi in Pharisees ditꞌoeˀin Jesus ûnhanginpóe ihayḏi, i-áḏí iví khä̖ge̖ˀnindáḏí Judea nangeḏi dipee heḏi oe Galilee nangepiyeˀ dimää. ⁴Galilee-piyeˀ namän dihayḏi oe Samaria nange i̖ˀgeḏi ûnpu̖hpoˀ. ^5-6Taage púnúˀ nanáˀ dihayḏi wí Samaria-wi búuˀúˀay Sychar gin dâytu̖ˀoˀ iwe napówá. Sychar-á kayi̖ˀ wínanáhpí wí nava iweḏi hä́nˀoebo Jacob-di iví ay Joseph óemä́giˀiˀ. Ee dâypꞌoewhahóndeˀ iwe Jacob ishä̖ä̖ˀi naná, heḏi Jesus kayi̖ˀ wä̖́hä̖̂ä̖ḏi naˀä̖ä̖ḏiho nakaykhanmuuḏi ee hânge isóge ikaykhanwówáˀa̖míḏí.

⁷Wí Samaria-wi kwee ipꞌoewhahóníḏí napówá, heḏi Jesus-di óetu̖ˀan, “Wí pꞌoe dímä́ä donsu̖wä̖́-íḏí.” ⁸Jesus-ví khä̖ge̖ˀnin i búuˀúˀaypiyeˀ ho dikoegiˀkunmää, heḏiho i-á wíˀbo naˀä́n. ⁹Huḏíyo-áḏí Samaria-ˀindáḏí wíḏívíwóndepí, heḏiho i kweeḏi óetu̖ˀan, “U̖-á Huḏíyo unmuu, heḏi naa-á Samaria-wi-á omuu. Heḏi háaḏan u̖ḏi dípˀoesu̖wä̖gîˀdaˀmáa?” ¹⁰Jesus-di óetu̖ˀan, “Wíˀú̖hanginnáhpí hä̖ä̖wí Yôesi Táḏá napä̖yiˀin, heḏá wáˀ toˀwí naa i wípꞌoedaˀmáaˀiˀ omuuˀin wíˀú̖hanginnáhpí. Ú̖hanginnândáhoˀ u̖ḏá naa dípꞌoesu̖wä̖daaˀa̖míwän, heḏi naaḏá pꞌoe nawówátsipä̖yiˀi wímä̂äníwän.” ¹¹I kweeḏi óetu̖ˀan, “Mä́ˀmä̂ä, hä̖ä̖wí wänbo wínâamáapí pꞌoewhakhongíˀin, heḏi nä́we dâypꞌoewhahóndeˀ iwá nawä̖ˀän. Heḏi hândiḏan nä́ˀi pꞌoe nawówátsipä̖yiˀi nâawhahóní? ¹²Naˀinbí hehä̖̂ä̖wi thehtáy pahpâa Jacob-di nä́ä dâypꞌoewhahóndeˀ iwe naˀin dînyoeˀan. I-áḏí iví eˀnûndáḏí heḏá iví hä̖ä̖pan hä̖ä̖wêndáḏí i pꞌoe nä́weḏi dâywhahógiˀi dâysu̖wändeˀ. Ti unˀándeˀ u̖-á Jacob-ví shánkí hayˀi unmuuˀin gáhân?” ¹³Jesus-di óetu̖ˀan, “Toˀwên tꞌä̖hkí nä́weḏi dâypꞌoesu̖wändeˀin wíyá dipꞌoesáˀaapúwí, ¹⁴hewänbo nä́ˀi pꞌoe naaḏi tꞌowa dovâymäˀiˀ-á dâysu̖wä̖ḏá, háˀto wíyá dipꞌoesáˀaapúwí. I pꞌoe naaḏi dovâymäˀi-á wí pꞌohpee inbí píˀnä́ waagibá napúwí, heḏi iweḏiho in wówátsi nahándepíˀin dâykéyí.” ¹⁵I kweeḏi óetu̖ˀan, “Mä́ˀmä̂ä, nä́ˀi pꞌoe i̖ˀgeḏi bihíˀmáaˀi dímä́ä, wíyá wíˀopꞌoesáˀaapúwípíḏí, heḏânho ihayḏa̖ˀ nä́we wíˀopꞌohkhonnä́ˀbe-ípíḏí.”

¹⁶Jesus-di óetu̖ˀan, “Yaˀ ópûn, uví sedó mänkéyí heḏá nä́äpiyeˀ nâamáˀí.” “Wíḏînsennä́npí” gin i kweeḏi óetu̖ˀan. ¹⁷Jesus-di óetu̖ˀan, “Taˀgendi untú̖ wíˀú̖sennä́npíˀin. ¹⁸Pꞌá̖nä́n khóhtsa̖a̖ˀi unmuu, heḏi nä́ˀi sen nää unthaaˀi-áḏí uví sedó taˀgendi wíˀú̖muupí.”

¹⁹I kweeḏi óetu̖ˀan, “Mä́ˀmä̂ä, nää naa dînkeeyan wí Yôesi Táḏáví tukhe̖ˀbiˀ unmuuˀin. ²⁰Naˀin Samaria-ˀin tꞌowa gimuuˀinbí páaḏé kä̖ˀä̖ä̖ˀindi Yôesi Táḏá nä́ˀi pꞌin kwꞌáye óeˀaˀginmäˀ, hewänbo un Huḏíyo-á ítû̖ˀ oe Jerusalem búuˀú iwebo tꞌowa dínkhâyˀä̖ˀ Yôesi Táḏá óeˀaˀginmä̂äníˀin.” ²¹Jesus-di i kwee óetu̖ˀan, “Biwhä̖yú̖-í nä́ˀin: Owáy wí thaa nanáˀ diwe tꞌowaḏi Yôesi Táḏá óeˀaˀginmä̂äní nä́ˀi pꞌin diweḏa̖ˀbá yoe háa oe Jerusalem diweḏa̖ˀbá yoe. ²²Un Samaria-ˀin taˀgendi wíˀúnhanginnáhpí toˀwí bînˀaˀginmäˀin, hewänbo naˀin Huḏíyo-á gínhanginná toˀwí âyˀaˀginmäˀin, gá Yôesi Táḏáḏí naˀin Huḏíyo díde̖ˀmandân heḏiho i toˀwí tꞌowa ovâyˀaywonkhâymáaˀi-á Huḏíyo-ân namuu. ²³Heḏi nää iweḏi páaḏépiyeˀ in toˀwên Yôesi Táḏá dâyˀaˀginmäˀindi taˀgendá heḏá pín taˀgehayḏá óeˀaˀginpä̖khâymáa. Ki̖ˀmin tꞌowa-áho i Táḏá nadaˀ óeˀaˀginmä̂äníˀin. ²⁴Yôesi Táḏá-á pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ḏa̖ˀ namuu, heḏi in óeˀaˀginmäˀin dínkhâyˀä̖ˀ taˀgendá heḏá pín taˀgehayḏá óeˀaˀginmä̂äníˀin.”

²⁵I kweeḏi óetu̖ˀan, “Naa dînhanginná i toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesogekhâymáaˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí naˀä̖ˀ, Christ gin óetu̖ˀoˀiˀ. Napówá ihayḏi hä̖ä̖wí tꞌä̖hkí dînthaykankhâymáa naˀin.” ²⁶Jesus-di óetu̖ˀan, “Naaḏi wíhíˀmáaˀi-ân i omuu.”

²⁷Ihayḏibá Jesus-ví khä̖ge̖ˀnin diwáypówá, heḏi hânho ovâyháaˀan wí kwee-áḏí ihíˀmáaḏí, hewänbo toˀwíḏí wänbo i kwee wíˀóetsikáyinpí, “Hä̖ä̖-an undaˀ?” heḏi Jesus wänbo wáˀ wíˀóetsikáyinpí, “Háaḏan i kwee-áḏí bihíˀmáa?”

^28-29Ihayḏihoˀ i kwee iví pꞌonbay iwe iyoeˀandi i búuˀúˀaypiyeˀ namää, heḏi in tꞌowa ovâytu̖ˀan, “Bíkä̖ˀve bînmúníḏí wí sen tꞌä̖hkí háa naa dáyˀannin dítu̖ˀandiˀ. Tigúbá i-á i toˀwí namuu Yôesi Táḏáḏí óesogekhâymáaˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí.” ³⁰Heḏihoˀ in tꞌowa i búuˀúˀay iweḏi dipeeḏi iwáy Jesus nayiˀ iwepiyeˀ dimää.

³¹Waˀḏi in tꞌowa búuˀúḏí diˀä̖ḏibá Jesus-ví khä̖ge̖ˀnindi óetu̖máa, “Há̖hkandiˀ, shánkí yänbeḏi nääbo bihú̖u̖ya̖mí.” ³²Iḏi ovâytu̖ˀan, “Naa piháawi koegîˀ dómáa, un i̖ˀgeḏi wíˀúnhanginnáhpí.” ³³Iví khä̖ge̖ˀnin wíˀnä́ táye dívítsikaˀmáa, “Ti wí toˀwíḏí ônkoegiˀkán, gáhân?” ³⁴Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Háa i toˀwí naa dísandiˀ nadaˀ waagibo naa dáyˀoˀ, heḏi in tꞌôe iḏi naa díkanyônnin dóbowakhâymáa. Nä́ˀi hä̖ä̖wí dóˀoˀiˀ naví koegîˀ waagiˀbá dînmuu.

^35-36Kin tꞌowa ditû̖ˀpíˀan: Dâykoˀyikoˀ iweḏi dâyhä̖ä̖wíwé̖ˀgeˀo puˀwahay yôenu pꞌóe naná. Hewänbo naaḏi wâytu̖máa, híwó̖ˀgí binmúˀḏí in tꞌowa hä̖ä̖ nava i̖ˀge diˀä̖ˀin. Hä̖ˀin tꞌowa-á dikhâymuu ovâywé̖ˀgeˀa̖míḏí hä̖ä̖wí napaaˀi waagibá, heḏi undá hä̖ä̖wí wé̖ˀgekannin waagiˀinbá-á ímuuḏi hä̖ˀin tꞌowa-á bînwé̖ˀgeˀa̖mí Yôesi Táḏávíˀpiyeˀ bînhûuwíḏí. Heḏi kin úvíˀan dihayḏá Yôesi Táḏáḏí wovâywáˀâa-í, heḏi in tꞌowa-á in wówátsi nahándepíˀin dâykéyí. Wây-á wêndá ho Yôesi Táḏáví híˀ ovâykoe inbí píˀnä́ khóˀyé, wí toˀwí ikoˀyikoˀ waagibá, heḏi in wé̖ˀgeˀindáḏí undáḏí úvíhíhchannamí hä̖ˀin tꞌowa bînwé̖ˀgeˀan dihayḏi. ³⁷Tꞌowa ditû̖ˀpíˀan: Wí toˀwí ikoˀ, wíyá toˀwí-á ihä̖ä̖wé̖ˀgeˀoˀ. Heḏi háa ditû̖ˀ waa nää taˀgendi napúwí. ³⁸Wáy úvítꞌôeˀanpíˀyepiyeˀ naaḏi wâysangítꞌóe in tꞌowa Yôesi Táḏágîˀ bînwé̖ˀgeˀa̖míḏí. Unbí páaḏébo wây-á toˀwên dívítꞌôeˀan, heḏi in tꞌôe dívíˀannin namuuḏi undáho in tꞌowa bînwé̖ˀgekhâymáa.”

³⁹Oe Sychar búuˀú báyékí tꞌowa Jesus-víˀpiyeˀ ho dívíwhä̖yu̖ gá i kweeḏi ovâytu̖ˀandân, “Jesus-di háa dáyˀannin tꞌä̖hkí naa dítu̖ˀan.” ⁴⁰Hediho nä́ˀin tꞌowa Jesus-víˀwe dipówá ihayḏi óedaaˀan indáḏí nacha̖ˀníḏí, heḏiho wíye thaa iwe iwóyí̖ˀ.

⁴¹Tíˀúugéḏí wây-á shánkí báyékí tꞌowa iweˀin Jesus-ví híˀ ditꞌoeḏi ivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yu̖, ⁴²heḏi nä́ˀin tꞌowaḏi i kwee óetu̖ˀan, “Näbáhaˀ ivíˀpiyeˀ naˀin ívíwhä̖yu̖, hewänbo u̖ untú̖ḏíḏa̖ˀbá yoe, naˀin wíˀbo iví híˀ gitꞌoe, heḏá gínhanginná taˀgendi nä́ˀi-ân tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ i aywondi namuuˀin.”

Jesus-di wí sen hayˀiví eˀnú ônhehkháaˀan

⁴³In wíye thaa daphaḏe ihayḏi Jesus iwáygéḏí iyâaˀoḏi oe Galilee nangepiyeˀ namää. ⁴⁴I-á wíˀbo ho natú̖, “Wí Yôesi Táḏáví tukíˀwe dipówá ihayḏi óedaaˀanhe̖ˀbiˀ iví nangebo wíḏâyˀaˀginpí,” ⁴⁵hewänbo oe Galilee nange Jesus napówá ihayḏi in Galilee-windi óeséegíkêˀ, gá oe Jerusalem dínshánkîˀḏináˀ dihayḏi in wáˀ iwebá diyiḏân, heḏi tꞌä̖hkí iˀandiˀ óemûˀ.

⁴⁶Ee Galilee nange iwebá, i búuˀúˀay Cana gin dâytu̖ˀo iwepiyeˀ Jesus nawáymää. Iwânkun naná hä́ndíḏí pꞌoeḏi ho iméenapaa. Ee Cana wí sen hayˀi nayiˀ, heḏi iví eˀnú oe Capernaum búuˀúˀay iwe ûnhaykꞌóe. ⁴⁷Nä́ˀi sendá ûnhanginpóe Jesus oe Judea nangeḏi naˀä̖ä̖ḏi Galilee nange napówáˀin, heḏiho Jesus naˀä́n diwepiyeˀ namääḏi óetsikáyin, “Ti navíˀpiyeˀ unmú-í naví ay dînhehkháamä̂äníḏí? I-á chuwa kꞌáygé nakꞌóe.” ⁴⁸Jesus-di óetu̖ˀan, “Un tꞌowa tꞌä̖mägîˀ pínnán tꞌôe bînmúndepíḏá háˀto navíˀpiyeˀ úvíwhä̖yú̖-í.” ⁴⁹I sendi Jesus óetu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó, naa-áḏí ókä̖ˀve naví ay hehkháa dînmä̂äníḏí wíḏînchúu-ípíḏí.” ⁵⁰Jesus-di óetu̖ˀan, “Uvíˀpiyeˀ ópûn, uví ay ú̖wówahoˀ.” I sen háa Jesus-di óetu̖ˀan waa iwhä̖yu̖, heḏihoˀ iweḏi namää. ⁵¹Waˀḏi namän dihayḏiboˀ iví tꞌôeˀindi óeyayḏi óetu̖ˀan iví ay ûnwówaˀin. ⁵²Iḏi ovâytsikáyin, “Hä̖́yú̖ ihayḏan naná ûnhehkháapóe ihayḏi?” Óetu̖ˀan, “Tsá̖ˀdi théˀêeḏi wîˀ iwe i tsá̖wä̖pꞌíḏe ûnhán.” ⁵³I táḏá ûnˀánpówá wîˀ ihayḏibá nanáˀnin Jesus-di óetu̖ˀan dihayḏi, “Uví ay ú̖wówa,” heḏihoˀ i-áḏí iví kꞌaygiˀindáḏí Jesus-víˀpiyeˀ dívíwhä̖yu̖.

⁵⁴Jesus Judea-ḏi namääḏi oe Galilee waˀ nayiˀ ihayḏi, nä́ˀinho in wáygíngíˀin pínnán ovâykeeyannin namuu.

Jesus-di wí sen i pꞌobúˀay iwe óehehkháamä́gi

¹Wíyá hä̖̂ä̖ḏi nanáˀ diwe in Huḏíyo dínshánkîˀḏiná, heḏi Jesus oe Jerusalem-piyeˀ nawáymää. ²Oe Jerusalem wí pꞌobúˀay nakꞌóe, i-á Hebrew tu̖u̖ḏi “Bethesda” gin dâytu̖ˀoˀ. Pꞌo kíngé pꞌá̖a̖nú pohtâaˀây nawhaaḏikwꞌó̖, heḏi iwe núˀ wên phóḏi nachá̖ i búuˀúˀin tehpaa iwe, “Kꞌúwágíˀin Phóḏi” gin dâytu̖ˀoˀ. ^3-5Nä́ˀi pohtâa phoeˀo eeye báyékí tꞌowa dihaywhaakwꞌó̖. Wáy wên ditsíˀtꞌaamuu, wáy wêndá pówhá̖ˀnin dimuu, heḏá wây-á wíḏínˀa̖ˀyä̖kankoeḏipí. Iwe wí sen powintä̖ˀḏi khâave pa̖a̖yo nahayˀiˀ nakꞌóe. ⁶Jesus-di nä́ˀi sen iwe nakꞌóeḏí óemûˀ, heḏi ûnhanginná báyékí pa̖a̖yo nahayˀin, heḏihoˀ óetsikáyin, “Ti ú̖hehkháapúwíˀin undaˀ?” ⁷I nahayˀiḏi Jesus óetu̖ˀan, “Mä́ˀmä̂ä, naa toˀwí wänbo wíḏînˀä́npí dípꞌosóge-íḏí napꞌoˀa̖ˀyä̖poˀ ihayḏi. Waˀḏi otsꞌú̖níḏí dáysóˀḏíndeˀ ihayḏiboˀ, wíyá toˀwí-á naví páaḏébo-á natsꞌúya̖ˀ.” ⁸Jesus-di óetu̖ˀan, “Ówí̖nú, uví who̖hpa̖ˀay mänkeˀḏi óyíyé.” ⁹Wesebo i sen nawówaḏi iwí̖nú, heḏi iví who̖hpa̖ˀay ikêˀḏi natsiyeḏee.

I thaa nä́ˀin napóe ihayḏi Huḏíyoví kaykhanwówá thaa-á naná. ¹⁰In pꞌóˀḏéḏíˀin Huḏíyoḏi i sen óetu̖ˀan, “Nää thaa kaykhanwówá thaa naná. Nakhâ̖a̖kꞌóe uví who̖hpa̖ˀay wóegé unyê̖e̖níḏí.” ¹¹Iḏi ovâytu̖ˀan, “I sen dînhehkháaˀandiḏân dítu̖ˀan, ‘Uví who̖hpa̖ˀay mänkeˀḏi óyíyé.’ ” ^12-13Indi óetsikáyin, “To-an i sen namuu haˀwâa wóetu̖ˀandiˀ?” Hewänbo i sen nawówaˀiˀ wíˀûnhanginnáhpí toˀwí namuuˀin, gá báyékí tꞌowa iwe diyiḏân, heḏi Jesus-á óemûˀpíḏíbo iweḏi iyâaˀan.

¹⁴Hây napóe ihayḏi Jesus-di i sen i méesate hayˀi iwe óeyay, heḏi óetu̖ˀan, “Ótꞌóyan, ú̖hehkháapóe, heḏiho nää-á wíyá wívitꞌaywó̖ˀnâamípí, hä̖ä̖wí shánkí pꞌä́ndíkîˀ wíˀú̖púwípíḏí.” ¹⁵I sen iwáygéḏí namääḏi in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin ovâytu̖ˀan Jesus-dânho hehkháa óemä́giˀin.

¹⁶Heḏiho nä́ˀindi Jesus óeyanäkímáa, gá ki̖ˀbi hä̖ä̖wí ikanhondân kaykhanwówá thaa eeye wänboˀ. ¹⁷Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Naví Táḏá hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí itꞌôemáa, heḏi naa-á hanbá, heḏânho nä́ˀi hä̖ä̖wí dókanhon.” ¹⁸Nä́ˀin natú̖ ihayḏi in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin shánkí wänbo didaˀ óeḏahéyíˀin, i kaykhanwówá thaa iˀaˀginhá̖núndeḏiḏa̖ˀbá yoe, hewänbo wáˀ natú̖ḏân Yôesi Táḏá-á iví táḏá ûnmuu, heḏi kindiḏihoˀ hä̖ä̖wí i-áḏí Yôesi Táḏá-áḏí handa̖ˀ damuu waagibá iˀoˀ.

Yôesi Táḏáḏí Jesus tsonkhuu óemä́gi

¹⁹Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Háa i Táḏá iˀoˀin naa dómúndeˀ, heḏi inbá naa dáyˀoˀ. Naa i ay omuuˀi wíḏînkoeḏipí hä̖ä̖wí wíˀbo dáyˀa̖míḏí. Hä̖ä̖wí i Táḏá iˀoˀi naa hanbá dáyˀoˀ. ²⁰I Táḏáḏí naa díséegí, heḏiho hä̖ä̖wí tꞌä̖hkí iˀoˀi dînkeeyoˀ, heḏi iḏá hä̖ä̖wí shánkí heˀendi-á dóˀa̖míˀiˀin naa dînkeekankhâymáa, heḏânho un wovâyháaˀa̖míḏí. ²¹I Táḏáḏí tꞌowa dichuuˀin ovâywáywówápaˀ, heḏi handiḏibá naa i ay omuuˀiḏi in toˀwên naa odaˀin wówátsi dovâymä̂äní. ^22-23I Táḏá wänbo wínatú̖nípí tꞌowaví̖ˀgeḏi háa híwó̖ˀ háa híwó̖ˀpí dívíˀannin. Iḏi naa i ay omuuˀi dînkꞌûˀ han dóˀa̖míḏí, heḏânho tꞌä̖hkí tꞌowaḏi naa díˀaˀgeeníḏí, i Táḏá óeˀaˀgin waabá. Toˀwêndi naa i ay omuuˀiˀ wíḏíˀaˀginpíḏí i Táḏá naa dísandiˀ wänbo-á wíḏâyˀaˀginpí.

²⁴“Taˀgendi wâytu̖máa, toˀwên naví híˀ dîntꞌóyandeḏi heḏá i naa dísandivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeḏá wówátsi nahándepíˀin dâymáa, heḏi wíˀovâytuchä̖nú-ípí. Chuˀin waagiˀinbá nää wíḏimuupí, gá wówátsi dâykêˀḏân. ²⁵Taˀgendi wâytu̖máa, nää iweḏi páaḏépiyeˀ in chuˀin waagiˀinbá dimuuˀin naví tu̖u̖ ditꞌóe-í, naa Yôesi Táḏáví ay omuuˀiˀ, heḏi in dívítꞌóyandeˀindá wówátsi dâykéyí. ²⁶I Táḏá in wówátsi napä̖yiˀ, heḏi handiḏibá naa i ay omuuˀi dînkꞌûˀ tꞌowa dovâywówátsimä̂äníḏí. ²⁷Heḏá iḏá naa dînkꞌûˀ tꞌowa dovâykeekwꞌôeníḏí háa híwó̖ˀ háa híwó̖ˀpí dívíˀannin, gá naa wáˀ tꞌowabá opóeḏân. ²⁸Nä́ˀin naví híˀ wâytu̖máaˀindi wíwovâyháaˀa̖mípí. Owáy wí thaa nanáˀ diwe in penípho eeye dikwꞌó̖ˀnin naví tu̖u̖ ditꞌóe-í, ²⁹heḏi ee dikhä̖ˀkwꞌó̖ˀ deeyeḏi dipeegítꞌóe. In toˀwên híwó̖ˀ dívítsiyeˀannin chuwa iweḏi ovâypiyegítꞌóe wówátsi dâykéyíḏí, heḏi in toˀwên yä̖ˀḏâapí dívítsiyeˀannindá chuwa iweḏi wáˀ ovâypiyekhâymáa inbí tuchä̖nu dâykéyíḏí.

³⁰“Naa wíˀbo háabo wíḏînkoeḏipí dáyˀa̖míḏí, hewänbo naa tꞌowaví̖ˀgeḏi otû̖ˀ háawin dimuuˀin Yôesi Táḏáḏí dítu̖ˀan waabá, heḏânho háa otû̖ˀ waa inbí̖ˀgeḏi taˀgen namuu, gá dáyˀoḏân háa i Táḏá naa dísandiˀ nadaˀ waagi, háa naa owänpidaˀ waagá yoe.”

Háḏíḏan gínhanginná toˀwí Jesus namuuˀin?

³¹“Naa wíˀbo naví̖ˀgeḏi dáyhíˀmáaḏí maˀḏân un ítú̖ní naví híˀ taˀgen wíḏînmuupíˀin. ³²Hewänbo wíyá toˀwí naví̖ˀgeḏi ihéeˀoˀi nayiˀ, heḏi naa dînhanginná háa naví̖ˀgeḏi ihéeˀoˀin taˀgen namuuˀin. ³³Undá John i pꞌóˀpꞌoekandivíˀpiyeˀ tꞌowa bînsan óehéeˀa̖míḏí, heḏi i-á in taˀgen naví̖ˀgeḏi natú̖. ³⁴Háa tꞌowa naví̖ˀgeḏi ditû̖ˀ waa naa-á wíḏîntáypí, hewänbo John-bí híˀ i̖ˀgeḏi wâytu̖máa heḏânho háa natú̖ˀin úvíwhä̖yú̖-íḏí heḏá wovâyˀaywoeníḏí. ³⁵John-dá wên phakó nakomuuḏi nakohkeepä̖yiˀin waagibá namúˀde, heḏi wí hây tä̖hkí ho iví kohthayḏi wovâyhíhchannan. ³⁶Hewänbo wí hä̖ä̖wí shánkí hayˀi namuu John-bí híˀvíweḏi, heḏi nä́ˀi hä̖ä̖wíḏá wovâykeeyoˀ toˀwí omuuˀin. Kinnân namuu: Háa i Táḏáḏí díyôn waa dáykanhon, heḏi nä́ˀi hä̖ä̖wí dáykanhondiˀ bînmûˀḏi wovâykeeyoˀ i Táḏáḏí naa dísannin. ³⁷Heḏá i Táḏá dísandiˀ wáˀ naví̖ˀgeḏi ihéeˀan. Hewänbo undá hä̂nhay wänbo iví tu̖u̖ wíˀítꞌoepí, heḏi háawi i namuuˀin wívînmûˀpí, ³⁸heḏi iví híˀ unbí píˀnä́ khóˀyé wívînmáapí, gá navíˀpiyeˀ wíˀúvíwhä̖yundepíḏan, tobá iḏi dísan wänboˀ. ³⁹Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin á̖yîngiḏi bîntu̖u̖ˀoˀ, gá íˀándeḏân iwe únhanginpúwíˀin háḏíḏí wówátsi nahándepíˀin bînkéyíˀin, heḏi nä́ˀin ta̖ˀnin diwebá naví̖ˀgeḏi natû̖ˀ. ⁴⁰Hewänbo navíˀpiyá wíˀíkä̖ˀä̖ä̖daˀpí nä́ˀin wówátsi bînkéyíḏí.

⁴¹“Tꞌowa naví̖ˀgeḏi híwó̖ˀ dívíhéeˀa̖míˀin naa wóˀwänpitꞌoedaˀpí. ⁴²Háawin un ímuuˀin naa dînhanginná. Unbi píˀnä́ khóˀyé Yôesi Táḏá wívînséegípí. ⁴³Naví Táḏáḏí dísandibo oˀä̖ä̖ heḏi undi wíḏíséegíkêˀpí. Hewänbo wíyá toˀwí wíˀbo nawänpiˀä̖ä̖ḏá, i-á maˀ bînséegíkéyí. ⁴⁴Háa i wîˀḏa̖ˀ Yôesi naˀä́ndiˀ unbí̖ˀgeḏi natû̖ˀnin á̖yîngi wíwovâymähpí, háa híwó̖ˀgí natû̖ˀ háa yoe, hewänbo in tꞌowa híwó̖ˀ unbí̖ˀgeḏi dívíhéeˀoḏá inbí tu̖u̖ híhchandi bînhóndeˀ. Heḏânho wíˀúnkoeḏipí navíˀpiyeˀ úvíwhä̖yú̖-íḏí. ⁴⁵Hewänbo wíˀíˀâ̖a̖nípí naaḏân unbí tꞌaywó̖ˀdi i̖ˀgeḏi i Táḏá dótꞌehpiḏekhâymáaˀin. Íˀándeˀ nä́ˀi híˀ Moses ita̖ˀnandiḏi wovâyˀaywonkhâymáaˀin, hewänbo iví híˀḏíbá unbí tꞌaywó̖ˀdi únkeepúwí, heḏiho iḏân wovâytꞌehpiḏekhâymáa. ⁴⁶Moses naví̖ˀgeḏi ita̖ˀnan, heḏiho iví híˀ taˀgendi bînwhä̖yu̖ḏáho navíˀpiyeˀ wáˀ úvíwhä̖yú̖-íwän. ⁴⁷Hewänbo háa ita̖ˀnannin wívînwhä̖yundepí, heḏânho háḏíḏan naví híˀ dînwhä̖yú̖-í?” kin Jesus-di ovâytu̖ˀan.

Jesus-di in pꞌá̖a̖nú maapaasôn senäˀdá in wé̖ˀgeˀin tꞌowa-á ovâyhúuyôn

¹Wíyá hä̖̂ä̖ḏi Jesus oe Galilee pꞌoekwí̖ˀ pꞌä̖́näpiyeˀ namää. (Nä́ˀi pꞌoekwîndá Tiberias wáˀ gin dâytu̖ˀoˀ.) ²Báyékí tꞌowaḏi iví pínnán ovâykeeyandi in dihayˀin ovâyhehkháamä̖ḏi dâymûˀḏi óeyu̖u̖hon. ^3-4In Huḏíyoví shánkîˀḏi Passover gin dâytu̖ˀoˀi púnúˀ naná. Jesus-á iví khä̖ge̖ˀnindáḏí oe pꞌin kwꞌáyepiyeˀ dipee heḏi iwe dívíkwꞌóḏi. ⁵Jesus ibéeḏí báyékí tꞌowa ivíˀpiyeˀ diˀä̖ḏi ovâymûˀ, heḏiho Philip óetsikáyin, “Wä̖́hä̖̂ä̖-an ihay koegiˀ âyku̖mä́-í tꞌä̖hkí nä́ˀin tꞌowa dâykꞌóe-ígîˀ?” ⁶Jesus-á wíˀbo ûnhanginná háa ikhâymáaˀin, hewänbo nä́ˀin Philip óetsikáyin óetayi̖ˀníḏí hânnangúbá natú̖níˀin. ⁷Philip-di óetu̖ˀan, “Wáygín tä̖gintä̖ (200) thaa tꞌôe dívíˀandi wáˀâa ihay waˀ wínayipí ovâykoegiˀku̖mä́-íḏí, tobá tꞌä̖hkíḏíbo hí̖ˀínda̖ˀ diyä̖́mu wänboˀ.”

^8-9Wíyá khä̖ge̖ˀdiˀ Andrew gin nakhá̖wä̖́ˀiˀ, i-á Simon Peter-ví tíˀûu ûnmuuˀiḏi Jesus óetu̖ˀan, “Nä́we wí enúkáy nayiˀ, i-á pꞌá̖a̖nú táhtá̖ phóˀi páváˀây heḏá wíye paa-á imáa, hewänbo hä̖ˀi-á ihay wínayipí tꞌä̖hkí nä́ˀin tꞌowa ovâyhúuyôeníḏí.” ¹⁰Iwáygé báyékí natáasaa, heḏiho Jesus iví khä̖ge̖ˀnin itu̖ˀan in tꞌowa nangeboˀ ovâykwoyôení, heḏi han dívíˀan. In senäˀda̖ˀdibo pꞌá̖a̖nú maapaasôn (5,000) ihay diyiˀ. ¹¹Jesus i pává ihógiḏi Yôesi Táḏá óekú̖ˀdaaˀan, heḏi iví khä̖ge̖ˀnin ovâyˀandi ovâytu̖ˀan in tꞌowa iwáygé dikwꞌó̖ˀnin wí̖ˀínboˀ ovâymä̂äníḏí, heḏi hanbá in paa-á ovâymä́gi. Hä̖́yú̖ in tꞌowa didaˀ ihay dâykꞌoe, ¹²heḏi dívíshu̖ˀan dihayḏi Jesus iví khä̖ge̖ˀnin itu̖ˀan, “Binwé̖ˀgeˀan hä̖ˀi dínphaḏeˀiˀ, heḏânho hä̖ä̖wí wänbo wínapeḏée-ípíḏí.” ¹³Heḏiho tꞌä̖hkí dâywé̖ˀgeˀan dihayḏi, tä̖ˀḏi wíye tꞌún dâypꞌíḏe i naphaḏeˀi pává iweḏi, in tꞌowa i pꞌá̖a̖nú páváˀây dâykꞌoe ihayḏi.

¹⁴In tꞌowa nä́ˀin pínnán ovâykeeyannin dâymûˀḏi ditú̖, “Taˀgendi nä́ˀi-ân i Yôesi Táḏáví tukhe̖ˀbiˀ namuu, iví̖ˀgeḏi nata̖ˀmuu nä́ä oepáa kꞌayḏipiyeˀ naˀä̖ˀ.” ¹⁵Jesus ûnhanginná didaˀ óekaygikhâymáaˀin inbí tsondi hayˀiˀ óesóge-íḏí, heḏihoˀ iwáygéḏí wíyá oe pꞌin kwꞌáyepiyeˀbá wíˀbo namää.

Jesus pꞌoe kwꞌáayé nayiˀ

¹⁶Kindi napuwamän dihayḏi Jesus-ví khä̖ge̖ˀnin oe pꞌoekwíngépiyeˀ diwhá̖. ¹⁷Wí kophênbay iwe dívítógi, pꞌoekwí̖ˀ pꞌä̖́näpiyeˀ oe Capernaum-piyeˀ diwáymu-íḏí. Waˀ dimän dihayḏiboˀ nakhu̖u̖póe, heḏi Jesus inbíˀwe waˀḏi wínapówápí. ¹⁸Ihayḏi kaygi iwa̖a̖ˀan heḏi hânho napꞌoetꞌúkhú̖póe. ¹⁹I kophênbay i dâyˀosandeˀi phéḏí dâysayḏeˀ, heḏi maˀḏi poeye háa yôenu míya dimää ihayḏi Jesus pꞌoe kwꞌáayé nayiḏi i kophênbay tsoˀwapiyeˀ naˀä̖ḏi óemûˀ, heḏi dikhuwôedaˀpóe. ²⁰Hebo iḏá ovâytu̖ˀan, “Naa Jesus-ân omuu, wíˀíkhuwôedaˀípí.” ²¹Heḏiho híhchandi kophênbay iwe óetógi, heḏi pꞌo kí̖ˀge dimänninnäpiyeˀ wesebo dipówá.

In tꞌowaḏi Jesus óetu̖wä̖máa

²²In báyékí tꞌowa waˀḏi oe pꞌoˀ pꞌä̖́näbo diyiˀindi Jesus-ví khä̖ge̖ˀnin ho ovâymûˀ i kophênbay iwe wíˀbo dívítógiḏi iweḏi dimú-íḏí, heḏiho dínhanginná Jesus indáḏí wínamääpíˀin. Wîˀḏa̖ˀ wí kophênbay iwe naˀä́nwän, heḏiho diˀân Jesus-á waˀḏi iwebo naˀä́nnin. ²³Wíyá tháwä́ndá wây-á kophênbay hí̖ˀínnin oe Tiberias búuˀúḏí diˀä̖ä̖, heḏi iwáy Jesus i pávágîˀ ikú̖ˀdaamä́giḏi in tꞌowa dâykꞌoe iwe tsoˀwa diwhiˀkwꞌó̖. ²⁴Heḏi Jesus-á iví khä̖ge̖ˀnindá iwe wíḏiyipíˀin in tꞌowa dâymûˀ ihayḏi, in kophênbay eeye dívítógikíḏí oe Capernaum búuˀúˀaypiyeˀ dimää óenuwä̖́-íḏí.

Jesus natú̖ i-á i pává nawówátsipä̖yiˀi namuuˀin

²⁵In tꞌowaḏi Jesus oe pꞌoˀ pꞌä̖́nä óeshaaḏi óetsikáyin, “Há̖hkandiˀ, hä̖̂ä̖ḏan unpówá nä́we?” ²⁶Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Taˀgendi wâytu̖máa, i pínnán naaḏi wâykeeyandibo nakeepoˀ naa Yôesi Táḏávíˀweḏi oˀä̖ä̖ˀin, hewänbo hä̖ˀi bînmûˀḏi naa ví khä̖ge̖ˀnindá iwe wíḏiyiwíḏítu̖wä̖máapí, i pává bînkꞌoeḏi íshu̖hpóeḏíbo dítu̖wä̖máa. ²⁷I koegîˀ wówátsi nahándepíˀin napä̖yiˀipiyeˀ úvíkhä̖ä̖-í, i koegîˀ naháˀḏä̂npoˀipiyeḏa̖ˀbá yoe. Naa tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ oˀaypu̖yä̖ˀiḏi ki̖ˀbi koegîˀ wâymä̂äní, gá Yôesi Táḏáḏí keeˀeeḏi dînkꞌûˀḏân kin dáyˀa̖míḏí” kin ovâytu̖ˀan. ²⁸Heḏiho óetsikáyin, “Hânnan ívíˀa̖mí Yôesi Táḏá âyhíhchanmä̂äníḏí?” ²⁹Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Gá kinnân: Naa i Yôesi Táḏáḏí dísandivíˀpiyeˀ úvíwhä̖yú̖-í. Nä́ˀinnân Yôesi Táḏá nadaˀ úvíˀa̖míˀin.” ³⁰Indi óetsikáyin, “Háawin pínnánnan u̖ḏi dînkeeya̖mí heḏânho wînwhä̖yú̖-íḏí? Hânnan bikhâymáa? ³¹Naˀinbí hehä̖̂ä̖win thehtáy pahpáˀin gínmuuˀin owáy ahkónu iwéngé diyiˀ ihayḏi nä́ˀi koegîˀ manna gin dâytu̖ˀoˀi dâykꞌoe. Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe kinnân nata̖ˀmuu:

Pává makówáḏí ovâymä́gi dâykꞌóe-íḏí. ³²Ti hä̖ä̖wí ihaybá ú̖koeḏi?” Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Taˀgendi wâytu̖máa, Moses-á hä̖ˀi pává wíˀimä́gipí, naví Táḏá-ân imä́gi. Heḏi hä̖ˀi pává-á koḏi̖ˀdi makówáwi pává wínamuupí, hewänbo nää-á naví Táḏáḏá taˀgendi makówáwi pává wovâymäˀ. ³³Heḏi nä́ˀi pává Yôesi Táḏá napä̖yiˀi-á makówáḏí naˀä̖ä̖ˀi namuu, heḏi tꞌä̖hkí tꞌowa wówátsi ovâymäˀ.”

³⁴Indi óetu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó, hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí ki̖ˀbi pává dímä́ˀve-í.” ³⁵Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Naa-ân pává waagiˀbá omuu, tꞌowa wówátsi napä̖yiˀiˀ. Toˀwí navíˀpiyeˀ naˀä̖ä̖ˀi-á háˀto naha̖hséní, heḏi toˀwí navíˀpiyeˀ iwhä̖yu̖ˀi-á háˀto napꞌoesáˀaapúwí.

³⁶“Hewänbo ho wâytu̖ˀan waa, tobáháa dímûˀ wänboˀ, naa wíḏînwhä̖yundepí. ³⁷Toˀwên naví Táḏáḏí naa dímäˀin navíˀpiyeˀ diˀä̖́ä̖-í, heḏi toˀwí wänbo navíˀpiyeˀ naˀä̖ä̖ˀi-á naaḏi háˀto dóyoegiˀa̖mí. ³⁸Naa oe makówáḏí owhá̖ dáyˀa̖míḏí háa iḏi dísandiˀ nadaˀ waagi, háa naa odaˀ waagá yoe. ³⁹I dísandiˀ nadaˀ in tꞌowa naa dímä́giˀin naaḏi dovâyˀá̖yîngiˀa̖míˀin heḏânho wîˀ wänbo in diweḏi wínapeḏée-ípí, hewänbo i tꞌä̖ˀgi thaa nanáˀ dihayḏi naaḏi in tꞌä̖hkí wíyá dovâywáywówápaa-í. ⁴⁰Kinho naví Táḏá nadaˀ dáyˀa̖míˀin, gá nadaˀḏân tꞌä̖hkí in dínhanginnáˀnin naa iví ay omuuˀin, heḏá navíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀin wówátsi nahándepíˀin dâymáˀve-íˀin. Heḏi i tꞌä̖ˀgi thaa nanáˀ dihayḏi naaḏá wíyá dovâywáywówápaa-í” kin Jesus-di ovâytu̖ˀan.

⁴¹In Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin iví̖ˀgeḏi dívítꞌayhíˀmáa, gá natú̖ḏân, “Naa-á i pává makówáḏí owhá̖ˀdi-ân omuu.” ⁴²Kinnân ditû̖ˀ: “Nä́ˀi-á Jesus namuu, i-á Joseph-ví ay namuupíˀan. Iví táḏá-á iví yíyá-á âytaa. Heḏi háaḏan nää-á natû̖ˀ makówáḏí nawhân gin?” ⁴³Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Haˀwâagi wíˀúvítꞌayhíˀmáˀve-ípí. ⁴⁴Toˀwí wänbo wíˀûnkoeḏipí navíˀpiyeˀ naˀä̖́ä̖-íḏí, naví Táḏá i dísandiḏi navíˀpiyeˀ óemaaḏiḏa̖ˀmânhoˀ. Heḏi in navíˀpiyeˀ diˀä̖ä̖ˀindá dovâywáywówápaa-í i tꞌä̖ˀgi thaa nanáˀ dihayḏi. ⁴⁵Wí Yôesi Táḏáví tukhe̖ˀbiˀ hä́nˀoe kinnân ita̖ˀnan:

Yôesi Táḏáḏân tꞌä̖hkí tꞌowa ovâyhá̖ˀa̖mí.Heḏiho nää toˀwên naví Táḏá ôntꞌóyannindi ivíˀweḏi dihá̖hpóeˀin navíˀpiyeˀ diˀä̖́ä̖-í. ⁴⁶Naa wóˀtû̖ˀpí toˀwíḏí i Táḏá óemûˀin. Naaḏiḏa̖ˀmân Yôesi Táḏá dómûˀ, gá ee naˀä́n diweḏi oˀä̖ä̖ḏân.

⁴⁷“Taˀgendi wâytu̖máa, toˀwí wänbo navíˀpiyeˀ iwhä̖yundeˀi wówátsi nahándepíˀin imáa. ⁴⁸Naa pává in tꞌowa nawówátsipä̖yiˀi waagiˀbá omuu. ⁴⁹Tobá unbí hehä̖̂ä̖win thehtáy pahpáˀin oe ahkónu wéngé diyiˀ ihayḏi i koegîˀ manna kin dâytu̖ˀoˀiḏi ovâykhóekhú̖u̖mä́gi wänboˀ, tíˀúugéḏí ditꞌa̖hán. ⁵⁰Hewänbo nää naaḏá pává makówáḏí nawhân niˀgeḏi wâytu̖máa, heḏi wí toˀwí nä́ˀiḏi óekhóekhú̖u̖mä́giˀi háˀto nahá̖a̖ní. ⁵¹Naa-ân i pává makówáḏí naˀä̖ä̖ḏi wówátsi napä̖yiˀi waagiˀbá omuu. Toˀwên nä́ˀi páváḏí ovâykhóekhú̖u̖mä́giˀin hä̂nhay wänbo tꞌä̖hkí dâywówátsimáˀve-í. Nä́ˀi pává naví túuˀú dînmuu tꞌä̖hkí tꞌowa dovâypä̖gítꞌóeˀi dâywówátsikéyíḏí” kin Jesus-di ovâytu̖ˀan.

⁵²Ihayḏiho in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin dívítu̖hkannan. Wáy wên ditsikapóe, “Hândiḏan nä́ˀi sendi iví túuˀú dípä̖gítꞌóe díkhóekhú̖u̖mä̂äníḏí?” ⁵³Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Taˀgendi wâytu̖máa, naa tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ oˀaypu̖yä̖ˀiví tûu ûnpꞌoeḏi wíwovâykhóekhú̖u̖mä́gipíḏáhoˀ, wówátsi wänbo wívînmáapí. ⁵⁴Toˀwên tꞌä̖hkí naví tûu ûnpꞌoeḏi ovâykhóekhú̖u̖mä́giˀindá wówátsi nahándepíˀin dâymáa, heḏá naaḏá i tꞌä̖ˀgi thaa nanáˀ dihayḏi dovâywáywówápaa-í. ⁵⁵Naví túuˀú taˀgendi koegîˀ waagiˀbá namuu, heḏá naví ûnpꞌoe-á taˀgendi su̖wä̖gîˀ waagiˀbá-á. ⁵⁶Toˀwí naví tûu ûnpꞌoeḏi óekhóekhú̖u̖mä́giˀi-á naa-áḏí namuu heḏá naa-á i-áḏá. ⁵⁷Naví Táḏáḏí naa dísandi-á i hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí nawówáyiˀi namuu, heḏi i-á nawówáyiḏi naa-á owówáyiˀ. Handiḏibá toˀwí naaḏi dókhóekhú̖u̖mä́giˀi navíˀweḏi íwówátsikéyí. ⁵⁸Heḏiho naa-ân i pává makówáḏí naˀä̖ä̖ˀiˀ omuu, i pává unbí hehä̖̂ä̖win thehtáy pahpáˀin dâykꞌoeˀiˀ waagiˀbá wíˀomuupí. Hä̖ˀi pává dâykꞌoe wänbo tíˀúugéḏí ditꞌa̖hán. Hewänbo toˀwên i pává naa omuuˀiˀ dâykꞌoeˀindá hä̂nhay wänbo tꞌä̖hkí dâywówátsimáˀve-í.”

⁵⁹Jesus nä́ˀin natú̖ oe Capernaum búuˀúˀay, i Huḏíyoví méesateˀay iwe in tꞌowa ovâyhá̖ˀoˀ ihayḏi.

Wáy wên tꞌowaḏi Jesus óeyoeˀan

⁶⁰Báyékí i-áḏí dimäˀnin ditꞌoeḏi ditú̖, “Nä́ˀi híˀ-á nakâymuu âyhóníḏí. To-an iséegíˀa̖mí?” ⁶¹Hewänbo toˀwíḏí wänbo óetu̖ˀanpíḏí Jesus ûnhanginná nä́ˀi ovâytu̖ˀan niˀgeḏi dívítꞌayhíˀmáaˀin, heḏihoˀ ovâytsikáyin, “Ti nä́ˀi naaḏi wâytu̖ˀandiˀ wíwovâyhí̖ˀanpíḏí naa-áḏí wíyá wíˀípundaˀpí? ⁶²Hân íˀâ̖a̖ní undi naa tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ oˀaypu̖yä̖ˀi dímûˀḏi kwꞌáyepiye owáypeeḏi páaḏé oˀä́n diwepiyeˀbá? ⁶³I Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ nawówátsipä̖yiˀ, tꞌowa-á wíˀbo wíḏínkoeḏipí. I híˀ naaḏi wâytu̖máaˀiˀ i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖víˀweḏi naˀä̖ˀ heḏi nä́ˀi híˀ-áho nawówátsipä̖yiˀ. ⁶⁴Hewänbo wáy wên un wíˀúvíwhä̖yundepí.” Jesus-di haˀwâa ovâytu̖ˀan gá páaḏéḏíbo ho ûnhanginnândân toˀwên ivíˀpiyeˀ wíḏívíwhä̖yu̖khâymáapíˀin dimuuˀin, heḏá ûnhanginnân wáˀ toˀwíḏí óeku̖hpegítꞌóeˀi namuuˀin. ⁶⁵Heḏá wáˀ ovâytu̖ˀan, “Kindiḏânkun wâytu̖ˀan, toˀwí wänbo navíˀpiyeˀ wíˀûnkä̖ˀä̖ä̖koeḏipí naví Táḏáḏí óemä́giḏiḏa̖ˀmân.”

⁶⁶Iví híˀ ûnmuuḏi báyékí in óeyu̖u̖honnin i-áḏí wíyá wíḏipundaˀpí, heḏiho óeyoeˀan. ⁶⁷Heḏi Jesus iví tä̖ˀḏi wíye khä̖ge̖ˀnin itu̖ˀan, “Heyâa un, ti undi wáˀ díyoeˀa̖míˀin ídaˀ?” ⁶⁸Simon Peter-di óetu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó, tovíˀpiyanho gimú-í? U̖ḏiḏa̖ˀmân dítu̖máa háḏíḏí nä́ˀin wówátsi nahándepíˀin âykéyíˀin. ⁶⁹Naˀin ívíwhä̖yu̖mä́giho heḏá gínhanginnânhho u̖ i shánkí yä̖ˀḏâaˀi unmuuˀin, i Yôesi Táḏáḏí wóesandiˀ.” ⁷⁰Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Naaḏi wíˀbo un tä̖ˀḏi wíye wâyde̖ˀmanpíˀan, hewänbo wîˀ unbíˀweḏi Penísendi waagiˀbá namuu.” ⁷¹Simon Iscariot-ví ayví̖ˀgeḏi ihíˀmáa, i-á Judas gin nakhá̖wä̖́, heḏi Penísendi waagiˀbá namuu gin Jesus-di óetu̖ˀan gá tobá in tä̖ˀḏi wíye khä̖ge̖ˀninbíˀweḏi namuu wänbo Jesus óeku̖hpekhâymáaḏân.

Jesus-áḏí iví tíˀûuwindáḏí

¹Nä́ˀi hä̖ä̖wí naphaḏe ihayḏi Jesus oe Galilee nange i̖ˀge tꞌä̖hkí nayiˀ. Judea nangepiyeˀ wínamääpí, in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin háḏíḏíḏa̖ˀmân dítu̖máa háḏíḏí óehéyíˀin dâytu̖wä̖máaḏí. ²In Huḏíyoví shánkîˀḏi púnúˀ naná, dáyˀóhkhu̖u̖teˀâykwꞌóeˀóˀi shánkîˀḏi gin dâytu̖ˀoˀ. ³Heḏiho Jesus-ví tíˀûuwindi óetu̖ˀan, “Nä́weḏi ópûn heḏi oe Judea nangepiyeˀ unmú-í, heḏânho in tꞌowa uvíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀin iwe diyiˀindi i pínnán tꞌôe biˀoˀin wóemúníḏí. ⁴Toˀwí in tꞌowaḏi keeˀeeḏi óetaa-íˀin nadaˀḏi kaaḏibo háawên wíˀiˀopí. Heḏânho ki̖ˀbi hä̖ä̖wí bikanhondi, ú̖khâyˀä̖ˀ toˀwên tꞌä̖hkíví páaḏépiyeˀ biˀâ̖a̖míˀin.” ⁵Haˀwâa óetu̖ˀan, gá tobá iví tíˀûuwin dimuu wänboˀ ivíˀpiyeˀ wíḏívíwhä̖yundepíḏân. ⁶Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Naagîˀ ihayḏi waˀ wíḏînnáhpí, hewänbo ungîˀ-á hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí híwó̖ˀ dihayḏi únná. ⁷In tꞌowa Yôesi Táḏá dâytaapíˀin dimuuˀin háˀto wovâytꞌáy-í, hewänbo naa-ân dítꞌay, gá dovâytu̖máaḏân inbí yä̖ˀḏâapí tsiyekan niˀgeḏi. ⁸Unnân wáy dínshánkîˀḏináˀ diwepiyeˀ bípûn. Naa-á waˀḏi wóˀmänpí híwó̖ˀ dihayḏi naagîˀ wínanáhpíḏí” kin ovâytu̖ˀan. ⁹Heḏihoˀ oe Galilee nange iwebo iwóyí̖ˀ.

Jesus Jerusalem búuˀúpiyeˀ namää

¹⁰Iví tíˀûuwin oe dínshánkîˀḏináˀ diwepiyeˀ dimää ihayḏi tíˀúugéḏí i wáˀ namää, hewänbo kaaḏibo-ân namää, keeḏibo-á yoe. ¹¹In Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀindi ee dínshánkîˀḏináˀ diwe óetu̖wä̖máa, heḏi dívítsikaˀmáa, “Wáyho i toˀ?” ¹²In báyékí tꞌowa iwe diyiˀin báyékí dívíkaahíˀmáa iví̖ˀgeḏi. Wên ditû̖ˀ, “Híwó̖ˀdi sen namuu” gin. Wây-á ditû̖ˀ, “Yoe, handá yoe. Iḏi báyékí tꞌowa in taˀgen namuu iweḏi ovâyyâaˀoˀ.” ¹³Hewänbo tꞌä̖hkí in tꞌowa in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin dâykhuwôedaˀmáaḏí kaaḏibo iví̖ˀgeḏi dívíhíˀmáa.

¹⁴I shánkîˀḏi píngé hayḏi naphaḏe ihayḏi Jesus i méesate hayˀi ee natsꞌú̖ heḏi in tꞌowa ovâyhá̖ˀoˀ. ¹⁵In Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin ovâyháaˀandi ditú̖, “Hândiḏangú nä́ˀi sen hânho ûnhanginná, toˀwíḏí óehá̖ˀanpí wänboˀ?” ¹⁶Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Naví há̖hkan navíˀinda̖ˀ wíḏînmuupí, hewänbo i dísandivíˀin wáˀ ûnmuu. ¹⁷In toˀwên háa Yôesi Táḏá natú̖ waa dikandaˀindáho dínhanginpúwí naví há̖hkan niˀgeḏi, háa Yôesi Táḏá natú̖ waa dikandaˀindáho dínhanginpúwí naví há̖hkan niˀgeḏi, háa Yôesi Táḏávíˀweḏi dînˀä̖ä̖ˀin heḏiháa naví ánshaa i̖ˀgeḏibo dáypihíˀmáaˀin. ¹⁸In toˀwên inbí ánshaa dínmuuˀiḏa̖ˀ dívíhéeˀoˀindá dívípitegé-íˀin didaˀ. Hewänbo toˀwên i ovâysandiˀ kwꞌáye óetegé-íˀin didaˀindá in taˀgen dívíhéeˀoˀ, heḏá inbí píˀnä́ khóˀyé-á hôeyó wänbo wíḏâymáapí. ¹⁹Moses-di Yôesi Táḏáví tsontu̖u̖ wovâyta̖ˀnanpíˀan, hewänbo wénä wí wänbo un iví ta̖ˀkan wívînˀaˀgindopí. Háaḏan naa díhéyíˀin ídaˀ?” ²⁰Toˀwíḏí in tꞌowa yâaḏi óetu̖ˀan, “Háaḏan untú̖, toˀwí nadaˀ wóehéyíˀin? U̖-á wí yä̖ˀḏâapîˀ pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ḏi wóemáa, heḏânho haˀwâa untú̖.” ²¹Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Wên pínnán tꞌôe kaykhanwówá thaa iwe dáyˀandibo un tꞌä̖hkí wovâyháaˀan, ²²hewänbo undá unbí eˀnûn áyyä̖̂ä̖ in Huḏíyoví kꞌewe̖ˀ taaḏi bîntaaˀoˀ inbí thaa dínnáˀ dihayḏi tobá kaykhanwówá thaa nanân wänboˀ, gá hä́nˀoe Moses-di han wovâyyôndân. (Moses-á i páaḏéˀi wínamuupí nä́ˀin khuu iˀandiˀ, hewänbo in shánkí hä́nˀoeˀindáho hanho dívíˀan.) ²³Nää wí enúkáy nä́ˀin kꞌewe̖ˀ taaḏi óetaaˀoˀ kaykhanwówá thaa nanân wänboˀ, heḏânho Moses-ví tsontu̖u̖ wívînˀaˀginhá̖nú-ípíḏí. Heḏi háaḏan handi naa-áḏí ítꞌay wí sen túuˀú tꞌä̖hkíbo dônhehkháaˀandi kaykhanwówá thaa nanân wänboˀ? ²⁴Wí hä̖ä̖wí háa pu̖wä̖ḏi nakeetꞌóeˀin bînwänpimûˀḏiboˀ wesebo wíˀítú̖nípí, ‘Kinnân namuu,’ hewänbo páaḏé á̖yîngiḏi bînnuwä̖́ˀí-á háa namuuˀin, heḏânho únkoeḏí-í ítú̖níḏí taˀgendi háa namuuˀin.”

Tꞌowa ditsikapoˀ, “Ti Jesus-ân i toˀwí namuu Yôesi Táḏáḏí óesogekhâymáaˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí?”

²⁵Wên tꞌowa ee Jerusalem diweˀin ditú̖, “Ti nä́ˀi sen i toˀwí naˀinbí tsonnindi óehéyíˀin didaˀi wínamuupíˀan? ²⁶Binmúˀḏí, hä̖ˀin tꞌowa tꞌä̖hkíví páaḏépiyeˀ ihíˀmáa, heḏi toˀwí wänbo háabo wínatû̖ˀpí óewóyí̖ˀníḏí. Tigú in tsonnin dívíwhä̖yunde nä́ˀi-ân namuu i toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesogekhâymáaˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí. ²⁷Hewänbo kavêe i-á wínamuupí. I toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesogekhâymáaˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí naˀä̖ä̖ ihayḏá, toˀwí wänbo wíˀûnhanginnánípí wä̖́hä̖̂ä̖wi namuuˀin, hewänbo tꞌä̖hkíḏíbo gínhanginná wä̖́hä̖̂ä̖wi nä́ˀi sen namuuˀin.”

²⁸Jesus-di i méesate hayˀi iwe ovâyhá̖ˀoˀ ihayḏi kaygi ovâytu̖ˀan, “Ítû̖ˀ únhanginná toˀwí omuuˀin heḏá wä̖́hä̖̂ä̖wi omuuˀindá. Naa wíˀbo opichanpóeḏíbo wóˀä̖ä̖pí. I toˀwí naa dísandiˀ taˀgendi nawówáyiˀ, heḏi undi wívîntaapí, ²⁹hewänbo naaḏá dótaa, gá ivíˀweḏi oˀä̖ä̖ḏân, heḏá iḏá dísan.” ³⁰Jesus-ví híˀ ûnmuuḏi óepankéyíˀin didaˀ, hewänbo óekéyí ihayḏi waˀ wíˀûnnáhpíḏí toˀwíḏí wänbo wíˀóeyâ̖ˀpí. ³¹Hewänbo báyékí tꞌowa iwe diyiˀin ivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yu̖. Kin ditû̖ˀ: “I-ânkun i namuu Yôesi Táḏáḏí óesógeˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí. Wíyá toˀwí-á háˀto naˀä̖́ä̖-í shánkí báyékí pínnán ikeeya̖míḏí nä́ˀi senbíˀweḏi.”

Jesus óepankéyíˀin didaˀ

³²In Pharisees ditꞌoe in tꞌowa nä́ˀi hä̖ä̖wí Jesus-ví̖ˀgeḏi dívíkaahíˀmáaḏí, heḏiho indáḏí heḏá in owhaˀ pꞌóˀḏéḏíˀindáḏí wên sundaḏo i méesate hayˀi dâyˀá̖yí̖ˀdoˀin ovâysan óepankéyíḏí. ³³Jesus-di in tꞌowa ovâytu̖ˀan, “Hây tä̖hkíḏa̖ˀ undáḏí dáywóyí̖ˀní, heḏáháˀ owáymän i dísandivíˀwepiyeˀ. ³⁴Heḏáháˀ undá dínuwä̖́-í, hewänbo háˀto díshaa-í. Wáy naa omän diwepiyeˀ wíˀúnpu̖hkoeḏí-ípí.” ³⁵In Huḏíyo tsonnin dívítu̖ˀan, “Wáypiyan nä́ˀi sen namän? Natû̖ˀ háˀto âysháa-í gin. Ti namän gáhân wáy in Huḏíyo diwaḏekwꞌó̖ˀ deeyepiyeˀ, in Huḏíyo dimuupíˀin tꞌowaví yâa natháa-íḏí, hä̖ˀin Huḏíyo dimuupíˀin ovâyhá̖ˀa̖míḏí? ³⁶Iḏi dítu̖ˀan, ‘Undi dínuwä̖́-í hewänbo háˀto díshaa-í. Wáy ochangítꞌóe iwepiyeˀ wíˀúnpu̖hkoeḏí-ípí.’ Hânnangú iví híˀ ûntu̖ˀdaˀ?”

Pꞌoe nawówátsipä̖yiˀ i̖ˀgeḏi Jesus-di ovâytu̖máa

³⁷I tꞌä̖ˀgi shánkîˀḏi thaa-á shánkí hayˀi thaa namuu, heḏi Jesus iwe nawindi kaygi ovâytu̖ˀan, “Toˀwí napꞌoesáˀaaḏi navíˀpiyeˀ naˀä̖́ä̖-í isu̖wä̖́-íḏí. ³⁸Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe kinnân nata̖ˀmuu: Toˀwên navíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀinbí píˀnä́ khóˀyé wí pꞌoˀkꞌay waagibá dâymáa, heḏi i pꞌoe-á nawówátsipä̖yiˀi namuu.” ³⁹I pꞌoe i̖ˀgeḏi ihéeˀandi-á i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖-ân namuu, heḏi toˀwên ivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀin i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ dâykéyí. Hewänbo nä́ˀi Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖-á waˀḏi wíˀovâymä́gipí, Jesus waˀḏi makówápiyeˀ wínapeepíḏí.

In tꞌowa wêegeˀin dipóe

⁴⁰In tꞌowa nä́ˀin ovaytu̖máaˀin ditꞌoe ihayḏi wáy wên ditú̖, “Taˀgendi nä́ˀi-á Yôesi Táḏáví tukhe̖ˀbiˀ âytsíkhaˀmáaˀi namuu.” ⁴¹Hewänbo wây-á ditú̖, “I-á namuu i toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesógeˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí.” Heḏá wáˀ wây-á ditú̖, “Hewänbo i toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesogekhâymáaˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí Galilee-wi wínamúnípí. ⁴²Ti Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe wínatú̖hpíˀan, i toˀwí iḏi óesogekhâymáaˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí David-ví ây iweḏiˀibá namúní, heḏá oe Bethlehem-dá naˀaypu̖yä̖gítꞌóe, i búuˀúˀay David naˀaypu̖yä̖ iwebá.” ⁴³Heḏiho in tꞌowa Jesus-ví̖ˀgeḏi handa̖ˀ wídívíˀánshaamáapíḏí wêegeˀin dipóe. ⁴⁴Wáy wêndi óepankéyíˀin didaˀ, hewänbo toˀwíḏí wänbo wíˀóeyâ̖ˀpí.

In Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin Jesus-víˀpiyeˀ wíḏívíwhä̖yundepí

⁴⁵In méesateˀin sundaḏo diwáymää in owhaˀ pꞌóˀḏéḏíˀindá heḏá in Pharisees-á dikwꞌó̖ˀ diwepiyeˀ, heḏi in sundaḏo ovâytsikáyin, “Heḏi háaḏan i sen wívînmaapí?” ⁴⁶Indi in Pharisees ovâytu̖ˀan, “Hä̂nhay wänbo wí toˀwí wíˀihéeˀanpí hä̖ˀi sen ihéeˀo waagibá.” ⁴⁷In Pharisees-di ovâytsikáyin, “Ti un wáˀ in taˀgen namuu iweḏi iḏi wovâyyâaˀan? ⁴⁸Ti wíˀúnhanginnáhpíˀan wîˀ wänbo naˀin tsonnindá heḏá naˀin Pharisees-á ivíˀpiyeˀ wíˀívíwhä̖yundepíˀin? ⁴⁹Yôesi Táḏáḏí nä́ˀin tꞌowa ivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀin ovâytuchä̖nukhâymáa, indá i tsontu̖u̖ Moses itaˀnandi wíḏâytaapí.” ⁵⁰Wí sen in diweḏi Nicodemus gin nakhá̖wä̖́ˀiḏi ovâyhéeˀan, i-á hä̂nhaybo Jesus-víˀpiyeˀ namääˀiˀ namuu. ⁵¹Kinnân ovâytu̖ˀan: “Wígínkoeḏipí gitú̖níḏí háa wí toˀwí híwó̖ˀ háa híwó̖ˀpí iˀannin páaḏé iví tu̖u̖ gitꞌoepíḏíboˀ, heḏá háawên iˀannindá gínhanginpóepíḏíboˀ. Naˀinbí tsontu̖u̖ ki̖ˀmin gínmuupíˀan.” ⁵²Indi óetu̖ˀan, “Háaḏan igîˀ bikhä̖ge̖ˀhéeˀoˀ? Ti u̖ wáˀ Galilee iweˀibá unmuu gáhân? Á̖yîngiḏi Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin mântu̖u̖ˀa̖mí, heḏân ú̖hanginpúwí wîˀ wänbo wí Yôesi Táḏáví tukhe̖ˀbiˀ Galilee-wi wínamuupíˀin.”

I kwee wíyá kweeví sendáḏí itꞌaywó̖ˀnandiˀ

⁵³Tꞌä̖hkíḏíbo inbíˀpiyeˀ dívíweehoˀ.

¹Hewänbo Jesus-á oe Olive Okú gin dâytu̖ˀoˀ iwepiyeˀ namää. ²Wíyá tháwä́n héˀḏiboˀ iˀ méesate hayˀi eepiyeˀ nawáymää. Báyékí tꞌowa ûnpówáḏí indáḏí isóge heḏi ovâyhá̖ˀan. ³Heḏi in Huḏíyoví khuu dâyhá̖ˀoˀindáḏí in Pharisees-áḏí wí kwee Jesus naˀä́n diwepiyeˀ óehoˀ. Nä́ˀi kwee-á wíyá kweeví sendáḏí däntꞌaywó̖ˀdoḏi óekêˀ. In tꞌowaví páaḏépiyeˀ óekwi̖nuˀan, ⁴heḏi indi Jesus óetu̖ˀan, “Há̖hkandiˀ, nä́ˀi kwee-á wíyá kweeví sendáḏí däntꞌaywó̖ˀdoḏiboˀ óekêˀ. ⁵I tsontu̖u̖ Moses ita̖ˀnan diwe kinnân díyôn: Wí kwee kin iˀoˀiˀ âykꞌusä̖yu̖héyíˀin gínkhâyˀä̖ˀ. Heyâa u̖, hân ú̖chanpoˀ?” ⁶Nä́ˀin Jesus óetu̖ˀan óetayi̖ˀníḏí wên háawên híwó̖ˀpíˀin natu̖hpée-íḏí heḏânho ôntꞌaywó̖ˀdichä̖nú-íḏí. Jesus itꞌä̖́ä̖ḏí oe nange iví mankhú̖ḏí hä̖ä̖wí ita̖ˀnan. ⁷Hewänbo ihayḏa̖ˀ óetsikáyíndeˀ, heḏihoˀ idaygiˀandi ovâytu̖ˀan, “Wénä wí unbíˀweḏi wíˀitꞌaywó̖ˀnanpîˀḏi, iḏân i kwee páaḏé óekꞌusä̖yú̖-í.” ^8-9Heḏi wíyá itꞌä̖́ä̖ḏí oe nange iwáyta̖ˀnan. In senäˀ i kwee óetsꞌúḏeˀin nä́ˀin ditꞌoeḏi wí̖ˀíngin tꞌä̖hkí iweḏi dipee, in shánkí saydôe páaḏé, heḏi Jesus-áḏí i kwee-áḏí wíˀbo iwe dawindi ovä̂nyoeˀan. ¹⁰Jesus wíyá idaygiˀandi i kwee óetsikáyin, “Wáyho in ton? Ti wîˀ wänbo wínatú̖hpíˀan wóetuchä̖nú-íˀin ú̖khâyˀä̖ˀ?” ¹¹I kweeḏi óetu̖ˀan, “Mä́ˀmä̂ä, toˀwí wänbo háabo wínatú̖hpí.” Jesus-di óetu̖ˀan, “Naa wänbo-á yoe. Heḏiho ópûn, nää iweḏi páaḏépiyeˀ wíyá wívitꞌaywó̖ˀnamípí.”

Jesus natú̖ wí kohthay waagiˀbá namuuˀin

¹²Jesus wíyá ihéeˀandi in tꞌowa ovâytu̖ˀan, “Naa wí kohthay waagiˀbá omuu tꞌowa tꞌä̖hkígîˀ. Toˀwí naa-áḏí nayiˀi háˀto khu̖u̖ i̖ˀge nayê̖e̖ní, hewänbo i kohthay nawówátsipä̖yiˀiˀ imáˀve-í.” ¹³In Pharisees-di óetu̖ˀan, “U̖-á wíˀbo uví̖ˀgeḏi bipihíˀmáa, heḏânho háa untû̖ˀnin toˀwí wänbo wíˀûnkhâyˀä̖hpí iwhä̖yú̖-íˀin.” ¹⁴Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Tobá wíˀbo naví̖ˀgeḏi wâytu̖ˀan wänboˀ, háa naaḏi wâytu̖ˀan waa taˀgen namuu, gá naa dînhanginnândân wä̖́hä̖̂ä̖ḏi oˀä̖ä̖ˀin heḏá wä̖́hä̖̂ä̖piyeˀ omännindá. Hewänbo undá wä̖́hä̖̂ä̖ḏi oˀä̖ä̖ˀin háa wä̖́hä̖̂ä̖piyeˀ omännin wíˀúnhanginnáhpí. ¹⁵Undi tꞌowa bînwänpimúndeḏibo bîntꞌaywó̖ˀdichä̖nundeˀ. Naaḏá toˀwí wänbo wíḏônchä̖nundepí. ¹⁶Hewänbo wí toˀwí dônchä̖nuḏáhoˀ, híwó̖ˀ dáyˀa̖mí, gá wíˀbo wíḏáyˀopíḏân, hewänbo i dísandi-áḏí naa-áḏí handa̖ˀ gatû̖ˀ. ¹⁷Unbí tsontu̖u̖ ta̖ˀnin diwe wänbo kinnân nata̖ˀmuu: Wí toˀwí óetsondiwekán dihayḏi wên wíyeḏi handa̖ˀ iví̖ˀgeḏi datû̖ˀdáhoˀ, únkhâyˀä̖ˀ úvíwhä̖yú̖-íˀin háa datú̖ waa taˀgen namuuˀin. ¹⁸Naa i wîˀ omuu naví̖ˀgeḏi dáypihéeˀoˀiˀ, heḏá naví Táḏá dísandiˀ wáˀ naví̖ˀgeḏi ihéeˀoˀ.” ¹⁹Indi óetsikáyin, “Wáyhoˀ uví táḏá?” Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Undiḏá naa wíḏítaapí, naví Táḏá wänbo-á wíḏîntaapí. Naa dítaaḏáhoˀ, naví Táḏá wáˀ dîntáa-íwän.”

²⁰Tꞌä̖hkí nä́ˀin Jesus natú̖ i méesate hayˀi ee ovâyhá̖ˀo ihayḏi, i chä̖ˀ nateˀkwꞌó̖ˀdi íve núˀ nanáˀ diwe. Heḏi toˀwíḏí wänbo wíˀóepankêˀpí, ihayḏi waˀḏi wíˀûnpóepíḏí óekéyíḏí.

Jesus natú̖ wáy namän dipiyeˀ in tꞌowa wíḏínkoeḏí-ípí dimú-íˀin

²¹Jesus wíyá ovâyhéeˀandi ovâytu̖ˀan, “Naa nä́weḏi omän, heḏi undi dítu̖wä̖khâymáa, hewänbo unbí tꞌaywó̖ˀdi waˀḏi bînmáaḏíboˀ íchuwagítꞌóe. Wáy omän diwepiyeˀbá wíˀúnkoeḏí-ípí ímu-íˀin.” ²²Heḏiho in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin dívítu̖ˀan, “I natú̖ wáy i namän deepiyeˀbá wígínkoeḏí-ípí gimú-íˀin. Háaḏan kin natú̖? Ti wíˀbo ikheˀkhâymáa gáhân?” ²³Iḏi ovâytu̖ˀan, “Undá nä́ä áagéwin ímuu, naa-á oe kwꞌáyewi-á. Undá nä́ä oepáa kꞌayḏiwinda̖ˀ ímuu, naa-á yoe. ²⁴Heḏânkun naaḏi wâytu̖ˀan, unbí tꞌaywó̖ˀdi bînmáaḏíboˀ íchuwagítꞌóe, heḏi toˀwí naa omuuˀin úvíwhä̖yundepíḏáho taˀgendi unbí tꞌaywó̖ˀdi bînmáaḏíboˀ íchuwagítꞌóeˀin únpúwí. ²⁵Heḏi óetsikáyin, “To-an unmuu?” Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Naaḏi páaḏéḏíbo wâytu̖máa toˀwí omuuˀin. ²⁶Wíyá báyékí hä̖ä̖wí unbí̖ˀgeḏi otú̖níˀi naa dómáa, heḏá báyékí híwó̖ˀpîˀ úvíˀandi namuuḏi naa dînkoeḏi wâytꞌeˀpꞌíḏe-íḏí. Hewänbo háa i dísandivíˀweḏi otꞌoeˀinda̖ˀ tꞌä̖hkí tꞌowa dovâytu̖ˀoˀ, heḏi i-á in taˀgenda̖ˀ ihéeˀoˀ.”

²⁷Hewänbo nä́ˀin Húḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin wíḏikaˀpówápí i óesandi-á Yôesi Táḏá namuuˀin. ²⁸Heḏiho Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Owáy naa tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ oˀaypu̖yä̖ˀiˀ undi dítꞌóhtä̖getege ihayḏáhoˀ únhanginnání toˀwí naa omuuˀin, heḏá únhanginpúwí naa wíˀbo háawên wíḏáyˀopíˀin, hewänbo háa naví Táḏáḏí díhá̖ˀandiḏa̖ˀ dáyhéeˀoˀ. ²⁹I dísandiˀ naa-áḏí nayiˀ. Wíˀbo wíḏíyoeˀanpí, gá naa-á hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí i óehíhchandoˀiḏa̖ˀ dáyˀoḏân.” ³⁰Heḏi kin ovâyhíˀmáa ihayḏi báyékí tꞌowa ivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yu̖.

Toˀinnan taˀgendi Abraham-bí ây dimuu?

^31-32Jesus-di nä́ˀin Huḏíyo ivíˀpiyeˀ dívítsꞌanwhä̖yu̖ˀin ovâytu̖ˀan, “Naví híˀ hä̖̂ä̖ḏi waa dînˀaˀginhondáhoˀ, taˀgendi navíˀweḏi íhá̖hpúwíˀin ímuu, heḏá únhanginnání hä̖ä̖wí in taˀgen namuuˀin, heḏi pan waagiˀinbá wíyá wíˀímúnípí.” ³³Heḏi óetu̖ˀan, “Naˀindá Abraham-bí ây iweḏiˀinnân gimuu. Naˀindá hä̂nhay wänbo toˀwênbí pan wígimuupí. Heḏi háaḏan untú̖ pan waagiˀinbá wíyá wígimúnípí gin?”

³⁴Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Taˀgendi wâytu̖máa, toˀwên tꞌä̖hkí dívítꞌaywó̖ˀkanhonnindá, tꞌaywó̖ˀdiḏi ovâymáaḏí pantꞌôeˀin waagiˀin dimuu. ³⁵Wí toˀwí pantꞌôeˀi namuuˀi-á iví tsondiví kꞌaygi iwe hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí wínacha̖ˀnípí, hewänbo i tsondiví ay ûnmuuˀi-áho hä̂nhay wänbo tꞌä̖hkí kꞌaygiwi-ân namuu. ³⁶Heḏi naa Yôesi Táḏáví ay omuuˀiḏi unbí tꞌaywó̖ˀdi iweḏi wâywhimaˀpꞌä̖́ḏiḏáhoˀ, ihayḏibâa taˀgendi íwhimaˀpꞌä̖́ní. ³⁷Naa dînhanginná un Abraham-bí ây iweḏiˀin ímuuˀin, hewänbo undá ídaˀ díhéyíˀin, gá naví híˀ unbí píˀnä́ khóˀyé wívînmáapíḏân. ³⁸Háa naví Táḏáḏí dînkeeyannin naaḏi wâytu̖ˀan, hewänbo undá háa unbí táḏávíˀweḏi ítꞌoe waagibá úvíkanhon” kin Jesus-di ovâytu̖ˀan.

³⁹Heḏiho indi óetu̖ˀan, “Abraham-dá naˀinbí hä́nˀoeˀiˀ táḏá gínmuu.” Jesus-dá ovâytu̖ˀan, “Abraham-bí ây taˀgendi ímuuḏáhoˀ, háa Abraham iˀan waabá úvíˀâ̖a̖míwän. ⁴⁰Hewänbo nää undiḏá díhéyíˀin ídaˀ, tobáháa in taˀgen naví Táḏávíˀweḏi otꞌoeˀinda̖ˀ wâytu̖ˀan wänboˀ. Abraham-dá haˀwâa wíˀiˀanpí. ⁴¹Undá háa unbí táḏá iˀo waabá úvíˀoˀ.” Heḏi óetu̖ˀan, “Táḏápíˀin ây wígimuupí. Wîˀḏa̖ˀ wí táḏá gínˀä́n, i-á Yôesi Táḏá namuu.” ⁴²Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Yôesi Táḏá taˀgendi unbí táḏá únmuuḏáhoˀ, naa díséegí-íwän, gá ivíˀweḏi oˀä̖ä̖ḏân, heḏânho nää-á nä́we oyiˀ. Naa opichanpóeḏíbo wóˀä̖ä̖pí, iḏân naa dísan. ⁴³Háaḏan wíˀíkaˀpóya̖ˀpí háa wâytu̖máaˀin? Gá naví híˀ wíˀítꞌóyandaˀpíḏân. ⁴⁴Penísendi-ân unbí táḏá únmuu, heḏi undá íkandaˀ háa unbí táḏá nadaˀ waa. Páaḏéḏí waabo nää iwehay Penísendi-á tꞌowa tꞌa̖kha̖nuˀi namuu, heḏá in taˀgen namuuˀin iví píˀnä́ wíˀihonpíḏí iweḏi ihângeˀoˀ. Hä̖̂ä̖ḏi wên hôeyó natú̖ ihayḏá háawi namuuˀin ipikeeyoˀ, gá wí hôeyóˀi namuuḏân, heḏá in dihôeyóˀinbí táḏá-á dínmuu. ⁴⁵Hewänbo naaḏá in taˀgen wâytu̖ˀoˀ, heḏânho wíḏînwhä̖yundepí. ⁴⁶Wénä wí-an un taˀgendi ítú̖ní naa dáytꞌaywó̖ˀnannin? Tóebo yoe. Hewänbo naaḏi in taˀgenda̖ˀ wâytu̖máa, heḏiho háaḏan wíḏînwhä̖yundepí? ⁴⁷Wí toˀwí Yôesi Táḏávîˀ ûnmuuˀiḏá iví híˀ ôntꞌóyandeˀ. Hewänbo undá Yôesi Táḏávíˀin ímuupíḏânkun wívîntꞌóyandepí” kin Jesus-di ovâytu̖ˀan.

Hä́nˀoe Abraham-di Jesus óemûˀ

⁴⁸In Huḏíyoví pꞌóˀḏeḏíˀindi óetu̖ˀan, “In taˀgen gitú̖hpíˀan, u̖-á Samaria-wi waagiˀbá unmuu, naˀinbí khuu wínâaˀaˀginpíḏí, heḏá wí yä̖ˀḏâapîˀ pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ḏi wóemáa.” ⁴⁹Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Naa wí yä̖ˀḏâapîˀ pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ḏi wíḏímáapí. Naa naví Táḏáví̖ˀgeḏi híwó̖ˀda̖ˀ dáyhéeˀoˀ, hewänbo undá naví̖ˀgeḏi híwó̖ˀpí úvíhíˀmáa. ⁵⁰Wíˀbo wóˀdaˀpí otú̖níˀin naa hayˀi omuuˀin. Yôesi Táḏá-ânho namuu i nadaˀi kin natú̖níˀin, i-áho natû̖ˀ háa undá in taˀgen bînmáaˀin heḏiháa naa-á. ⁵¹Naaḏi taˀgendi wâytu̖máa, wí toˀwí naví híˀ dînˀaˀgindoˀi-á chuwa iwe háˀto napówá-í.” ⁵²In Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀindi óetu̖ˀan, “Näbáhaˀ gínhanginná wí yä̖ˀḏâapîˀ pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ḏi wóemáaˀin. Abraham nachuu, heḏá tꞌä̖hkí in Yôesi Táḏáví hä́nˀoeˀin tukhe̖ˀmindá wáˀ ditꞌa̖hán. Hebo u̖-á untû̖ˀ wí toˀwí uví híˀ iˀaˀgindoˀi háˀto hä̂nhay wänbo chuwa iwe napówá-í. ⁵³Ti naˀinbí hehä̖̂ä̖wi thehtáy pahpâa Abraham-bí shánkí hayˀi unmuu gáhân? I-á heḏá Yôesi Táḏáví tukhe̖ˀmindá ditꞌa̖hán. To-an u̖ˀ unmuu gân unˀándeˀ?” ⁵⁴Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Naa wíˀbo hayˀi dáypipaaḏáhoˀ háagîˀ wänbo wínachä̖ˀmuupí. Hewänbo naví Táḏáḏân naa hayˀi dípaa, heḏi ítû̖ˀ i-ân unbí Yôesi únmuu. ⁵⁵Undiḏá hä̂nhay wänbo wívîntaapí, hewänbo naaḏá i dótaa. Wíḏótaapí gin otú̖ḏáho naa wí hôeyóˀiˀ omúní, un waagibá. Hewänbo naaḏá taˀgendi dótaa, heḏi iví híˀ dônˀaˀgindoˀ. ⁵⁶Unbí thehtáy pahpâa Abraham nahíhcha̖a̖ gá i thaa oˀä̖ä̖ˀiˀ ipu̖wä̖khâymáaḏân, heḏi imûˀ ihayḏiho nahíhchanpóe.” ⁵⁷In Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀindi óetu̖ˀan, “Pꞌá̖nä́ntä̖ pa̖a̖yoˀi wänbo waˀḏi wú̖ˀmuupí. Hândiḏan Abraham nâamûˀ?” ⁵⁸Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Taˀgendi wâytu̖máa, waˀ Abraham naˀaypu̖yä̖píḏíbo naa oyihoˀ.” ⁵⁹Heḏiho dâykꞌuuwóehógi óekꞌusä̖yu̖héyíḏí, hewänbo i meesate íveḏi kaaḏibo napee.

Jesus-di wí sen tsítꞌaaˀi naˀaypu̖yä̖ˀiví keetan óemä́gi

¹Jesus oe pꞌóegé wáy namändi wí sen óemûˀ, i-á tsíˀtꞌaaˀibo naˀaypu̖yä̖. ²Jesus-ví khä̖ge̖ˀnindi óetsikáyin, “Há̖hkandiˀ, ti nä́ˀi sen wên tꞌaywó̖ˀnin iˀandân, háa iví táḏáˀin däntꞌaywó̖ˀnandi tsíˀtꞌaaˀi naˀaypu̖yä̖?” ³Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Wên tꞌaywó̖ˀnin iˀannin namuuḏi kin wíˀûnpóepí, háa iví táḏáˀin däntꞌaywó̖ˀnandi wänbo-á yoe. Nä́ˀindá ûnpóe heḏânho Yôesi Táḏáḏí wên háawên ônˀa̖míḏí, heḏi kindiḏi nakeepúwíḏí Yôesi Táḏá-á nakayˀin. ⁴Thaaḏi tꞌowa dívítꞌôeˀa̖mígîˀ naná, khu̖ˀḏéeḏá yoe. Heḏi hanbá nää-ân naná i naa dísandiví tꞌôe ívíˀa̖míḏí waˀḏi gínkoeḏiḏiboˀ, gá owáy wí thaa nanáˀ diwe naˀin wíyá háˀto gínkoeḏí-í ívítꞌôeˀa̖míḏí. 9:4 Kin natú̖ ihayḏi Jesus natu̖ˀdaˀ, wáyyéḏí tꞌôegîˀ naná, wáyyéḏá wígínkoeḏipí ívítꞌôeˀa̖míḏí, heḏi waˀḏi naná i-á itꞌôeˀa̖míḏí, gá óehéyí ihayḏi waˀḏi wínanáhpíḏân.⁵Waˀ nä́ä oepáa kꞌayḏi oyiḏibo naa wí kohthay tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ waagiˀbá omuu.” ⁶Kin natú̖ ihayḏi ee nange isópꞌohén, heḏi iví sóˀpꞌoeḏi wí napꞌoˀay ipaaḏi i sen natsíˀtꞌaamuuˀi tsée eeḏi óeˀä̖yu̖. ⁷Heḏáháˀ óetu̖ˀan, “Yaˀ ópûn oe pꞌobúˀay iwepiyeˀ, Siloam kin dâytu̖ˀoˀiˀ, heḏi uví tsée mänˀowíḏi-í.’ (Nä́ˀin khá̖wä̖́ Siloam-dá natu̖ˀdaˀ “óesandiˀ” gin.) Heḏiho i sen namääḏi iˀoewä̖́ä̖, heḏi iwáybun dihayḏihoˀ iví keetan imáa.

⁸In toˀwên i senbí tsoˀwa dithaaˀin heḏá in toˀwên ihä̖ä̖daˀsógéndeḏi óemûˀin dívítsikaˀmáa, “Ti nä́ˀi i to sen ihä̖ä̖daˀsógéndeˀi wínamuupíˀan?” ⁹Wên ditú̖, “I-ânkun namuu.” Wây-á wêndá ditú̖, “Yoe” gin, “i waagibá ûnwänpicha̖a̖.” Hewänbo i sendá natú̖, “Naa-ânkun i omuu.” ¹⁰Heḏiho óetsikáyin, “Hândiḏan handi uví keetan mänkêˀ?” ¹¹Iḏi ovâytu̖ˀan, “Wí sen Jesus gin nakhá̖wä̖́ˀi wí napꞌoˀay ipaa, heḏi naví tsée eeḏi díˀä̖yu̖, heḏi dítu̖ˀan oe pꞌobúˀay Siloam gin dâytu̖ˀoˀ iwe dáyˀowíḏi-í. Heḏihoˀ omääḏi dáyˀoewä̖́ä̖, heḏi naví keetan donkêˀ.” ¹²Óetsikáyin, “Wáyho iˀ?” “Gáwáy” gin ovâytu̖ˀan.

In Pharisees-di i sen natsíˀtꞌaamúˀdeˀiˀ óehíˀmáa

^13-14I thaa Jesus i napꞌo ipaaḏi i sen natsíˀtꞌaamúˀdeˀiví keetan óemä́gi ihayḏá Huḏíyoví kaykhanwówá thaa naná. Heḏiho toˀwêndi in Pharisees-víˀpiyeˀ i sen óehoˀ indi óehéeˀa̖míḏí. ¹⁵In Pharisees-di wáˀ óetsikáyin háḏíḏan iví keetan ikêˀin. Iḏá ovâytu̖ˀan, “Wí sendi nä́ä tsée eeḏi dínapꞌoˀä̖yu̖, heḏá dáyˀoewä̖́ä̖, heḏi nää dînkeepóe.” ¹⁶Wáy wên in Pharisees ditú̖, “I sen kin iˀandi-á Yôesi Táḏáḏí wíˀônkꞌûˀpí, gá nä́ˀi kaykhanwówá thaa wíˀiˀaˀginpíḏân.” Hewänbo wây-á wêndá ditú̖, “Wí toˀwí tꞌaywó̖ˀtoˀi namuuˀi ki̖ˀbi pínnán háˀto ikeeya̖mí.” Heḏiho wêegeˀin dipóe.

¹⁷Heḏi wíyá in Pharisees-di i sen natsíˀtꞌaamúˀdeˀiˀ óetsikáyin, “Heyâa u̖, hân iví̖ˀgeḏi ú̖chanpoˀ? U̖-ân unmuu uví keetan mänkêˀiˀ.” I sendi ovâytu̖ˀan, “I-á Yôesi Táḏáví tukhe̖ˀbi namuu.” ¹⁸Hewänbo in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin wíḏívíwhä̖yu̖pí nä́ˀi sen taˀgendi natsíˀtꞌaamuuwän hebo nää ûnkeepóe, heḏihoˀ iví táḏáˀin ovä̂ntu̖kánnan iví̖ˀgeḏi ovä̂ntsikáyi̖ˀníḏí. ¹⁹Heḏi ovä̂ntsikáyin, “Ti unbí ay nä́ˀi dä́nmuu? Ti tsíˀtꞌaaˀi naˀaypu̖yä̖ˀin datú̖ní? Háḏídan handi nää ûnkeená?” ²⁰I senbí táḏáˀindi ovâytu̖ˀan, “Gä́nhanginnândákun naˀinbí ay gä́nmuuˀin heḏá tsíˀtꞌaaˀi naˀaypu̖yä̖ˀindá. ²¹Hewänbo háaḏí nää ûnkeenáˀnin wígä́nhanginnáhpí, heḏá wáˀ wígä́nhanginnáhpí toˀwíḏí óekeetanmä́giˀin. Bintsikáyi̖ˀbe iˀ. Senho namuu. Igîˀ wíˀbo ipihéeˀa̖mí.” ²²I senbí táḏáˀin in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin dä̂nkhuwôedaˀmáa, gá dâywéhpêeˀandân i méesate ee ovâytsuḏekhâ̖a̖ˀa̖míḏí toˀwên ditû̖ˀnin Jesus-á namuu i toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesógeˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí. ²³Handiḏânkunho datú̖, “Senho namuu, heḏiho bintsikáyi̖ˀbe iˀ.”

²⁴Heḏiho wáygíngîˀ i sen natsíˀtꞌaamúˀdeˀiˀ óetsꞌúḏeḏi óetu̖ˀan, “Yôesi Táḏáví páaḏépiyeˀ uví tu̖u̖ bimä̂äní in taˀgen untú̖níḏí. Gínhanginná nä́ˀi sen iví̖ˀgeḏi bihéeˀandi-ân tꞌaywó̖ˀtoˀi namuuˀin.” ²⁵Iḏi ovâytu̖ˀan, “Naa wíḏînhanginnáhpí háa tꞌaywó̖ˀtoˀi namuuˀin háa yoe, hewänbo nä́ˀin taˀgendi dînhanginná: Tobáháa hä́ndíḏí otsíˀtꞌaamúˀde wänboˀ, nää-á dînkeená.” ²⁶Heḏiho óetsikáyin, “Hânnan wóeˀan? Hândiḏan wóekeetanmä́gi?” ²⁷Heḏi ovâytu̖ˀan, “Wâytu̖ˀanhoˀ, hewänbo wíˀúvítꞌóyanpí. Háaḏan wíyá ítꞌoe-íˀin ídaˀ? Ti ídaˀ gáhân un wáˀ iḏi wovâyhá̖ˀa̖míˀin heḏânho ivíˀpiyeˀ úvíwhä̖yú̖-íḏí?” ²⁸Indi i sen hä̖ä̖wí nachä̖ˀmuupí waagi óehéeˀandi óetu̖ˀan, “U̖-ân hä̖ˀi sendi wóehá̖ˀoˀiˀ unmuu. Naˀindá Moses-ví híˀḏí díhá̖ˀanninnân gimuu. ²⁹Yôesi Táḏáḏí Moses óehéeˀannin gínhanginná. Hewänbo hä̖ˀi sendá, wígínhanginnáhpí toˀwíḏí óesannin.” ³⁰I sendi ovâytu̖ˀan, “Whä̖yu̖píwó̖ˀnin namuu. Tobáháa naví keetan iḏi dímä́gi wänboˀ un wíˀúnhanginnáhpí toˀwíḏí óesannin. ³¹Gínhanginná Yôesi Táḏáḏí in tꞌaywó̖ˀtoˀin wíˀovâykhä̖ge̖ˀdopíˀin híwó̖ˀ dívíˀa̖míḏí, hewänbo in toˀwên óeˀaˀgindoˀindá heḏá toˀwên háa natú̖ waa dívíˀoˀindá, innânho iḏi ovâykhä̖ge̖ˀdoˀ. ³²I nan oepáa nakhíˀyen dihayḏi waagibo nää puˀwahayḏi toˀwí wänbo wíˀûnkoeḏipí wí tsíˀtꞌaaˀi naˀaypu̖yä̖ˀiví keetan óemä̂äníḏí. ³³Hä̖ˀi sen Yôesi Táḏáḏí óesanpíḏáho háˀto ûnkoeḏí-í háawên wänbo iˀa̖míḏí.” ³⁴Indi óetu̖ˀan, “U̖-á tꞌaywó̖ˀtoˀiḏa̖ˀ unˀaypu̖yä̖. Ti unˀánde gáhân u̖ ú̖koeḏiˀin naˀin díhá̖ˀa̖míḏí?” Heḏi iwáygéḏí óekhe̖hpiyeḏi óekhâ̖a̖ˀan i méesate ee wíyá natsꞌú̖níḏí.

In toˀwên tsíˀtꞌaaˀin waagiˀinbá dimuuˀinbí̖ˀgeḏi Jesus ihéeˀan

³⁵Jesus ûnhanginpóe i sen óekhe̖hpiyeˀin, heḏi óenuwä̖ḏi óeshaa, heḏi óetsikáyin, “Ti i toˀwí tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ naˀaypu̖yä̖ˀivíˀpiyeˀ biwhä̖yundeˀ?” ³⁶I sendi Jesus óetsikáyin, “Mä́ˀmä̂ä, to-an nä́ˀi toˀwí namuu, tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ naˀaypu̖yä̖ˀiˀ? Dítu̖ˀan toˀwí namuuˀin, heḏânho naa dînkoeḏí-í ivíˀpiyeˀ dáywhä̖yú̖-íḏí.” ³⁷Jesus-di óetu̖ˀan, “U̖ḏi nâamûˀhoˀ. Naaḏi wíhíˀmáaˀi-ân i omuu.” ³⁸I sendi óetu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó, naa uvíˀpiyeˀ dáywhä̖yundeˀ,” heḏi Jesus-ví páaḏépiyeˀ idéˀgendisóge.

³⁹Jesus natú̖, “Naa nä́ä oepáa kꞌayḏipiyeˀ oˀä̖ä̖ heḏânho nakeepúwíḏí toˀwên híwó̖ˀ dívíkanhonnin dimuuˀin heḏá toˀwên híwó̖ˀpí dívíkanhonnin dimuuˀindá. Naa oˀä̖ä̖ in toˀwên wíḏâymúndepíˀin dínhanginnáˀnin dínkeepúwíḏí, heḏá in toˀwên dínkeetꞌóe gin diˀándeˀindá ditsíˀtꞌaamuu waagibá dipúwí.”

⁴⁰Wên Pharisees iwe tsoˀwa diwinnindi óetsikáyin, “Ti unˀánde gáhân naˀin wáˀ gitsíˀtꞌaamuuˀin waagiˀinbá gimuu?” ⁴¹Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Ítsíˀtꞌaamuu gin únhanginnândáhoˀ, tꞌaywó̖ˀdi wívînmáˀve-ípí. Hewänbo nää ítû̖ˀ únkeetꞌóe gin, heḏiho waˀḏi unbí tꞌaywó̖ˀdi wíwovâyyâaˀanpí.”

I kꞌúwá á̖yí̖ˀdi-áḏí iví kꞌúwá-áḏí inbí̖ˀgeḏi Jesus-di ovâytu̖ˀan

¹“Naaḏi taˀgendi wâytu̖máa, wí toˀwí kwꞌáayéḏí oe kꞌúwá phéhkhaa búge natsꞌû̖ˀdi i phéhkhaa phóḏi i̖ˀgeḏi natsꞌú̖nívíˀweḏi, i-á wí sänbiḏa̖ˀ namuu. ²Hewänbo i toˀwí khaa phóḏi i̖ˀgeḏi natsꞌúya̖ˀdi-á i kꞌúwá á̖yí̖ˀdi namuu. ³I toˀwí in khaa phóḏi iˀá̖yînmáaˀiḏi i kꞌúwá á̖yí̖ˀdigîˀ ônhuuḏeˀ, heḏi i kꞌúwá á̖yí̖ˀdiḏi in kꞌúwá ovâykhá̖yä̖́ˀdeḏi iví tu̖u̖ ditꞌoeḏi in khaa phóḏi i̖ˀgeḏá ovâypahpiyendeˀ. ⁴Tꞌä̖hkí iví kꞌúwá i khaa búgeḏi ovâypiye ihayḏi inbí páaḏépiyeˀ namäˀ, heḏi indá iví tu̖u̖ ôntaaḏi ûnwóemäˀ. ⁵Indá wíyá toˀwí dâytaapîˀvîˀḏi háˀto diwóemu-í, hewänbo ivíˀweḏi dishání, gá wíyá piˀwíví tu̖u̖ wíˀôntaapíḏân.”

⁶Kin Jesus-di kꞌúwáví̖ˀgeḏi in Pharisees ovâyhéeˀan hä̖ä̖wí ovâyhá̖ˀa̖míḏí, hewänbo wíḏikaˀpóya̖ˀpí háa natu̖ˀdaˀin.

Jesus-á i híwó̖ˀdi kꞌúwá á̖yí̖ˀdi namuu

⁷Heḏiho wíyá ovâyhéeˀandi kinnân ovâythayyan: “Taˀgendi wâytu̖máa, wên phéhkhaa phóḏi waagi omuu in kꞌúwágîˀ. ⁸Báyékí in naví páaḏé diˀä̖ä̖ˀin sänmin waagiˀinbá dimuu, hewänbo in tꞌowa naví kꞌúwá waagiˀinbá dimuuˀindi wíˀovâytꞌóyanpí. ⁹Naa wên khaa phóḏi waagiˀinbá omuu, heḏá in navíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀin wên kꞌúwá in phéhkhaa búge ditsꞌú̖ˀnin waagiˀinbá-á dimuu. Heḏi kꞌúwá dipiˀ inbí koegîˀ dâysháa-íḏí heḏá wíyá ditsꞌúya̖ˀ waagibá, in navíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀin ovâyˀaywoení heḏá hä̖ä̖wí díntáyˀi-á dâymáˀve-í. ¹⁰Wí sänbiˀ-á naˀä̖ˀ in kꞌúwá ovâysänhóníḏí heḏá ovâytꞌa̖há̖nú-íḏá, heḏá ovâyháˀḏä̂nnamíḏá. Hewänbo naa-á oˀä̖ä̖ tꞌowa dovâywówátsimä̂äníḏí, heḏi nä́ˀin wówátsi dovâymäˀi-á shánkí híwó̖ˀnin namuu.

¹¹“Naa-á híwó̖ˀdi kꞌúwá á̖yí̖ˀdi waagiˀbá omuu. Wí híwó̖ˀdi kꞌúwá á̖yí̖ˀdi-á nakhâymuu iví wówátsi iví kꞌúwágíˀin imä̂äníḏí. ^12-13Wí toˀwí ikꞌúwáˀá̖yí̖ˀnamíḏí óewáˀándeˀi-á i koḏi̖ˀdi kꞌúwá á̖yí̖ˀdi wínamuupí, heḏi in kꞌúwá-á ivíˀindá wíˀûnmuupí. Heḏiho wí khu̖u̖yó naˀä̖ḏi imúndeḏi nashándeˀ, gá wáˀâaḏiḏa̖ˀ itꞌôeˀoḏân, heḏiho in kꞌúwáḏí taˀgendi wä̖hphaḏe wíˀóeˀá̖yîngimähpí. Heḏiho i khu̖u̖yó naˀä̖ä̖ḏi in kꞌúwá ovâykhugihónde heḏá ovâywaḏeyíyéndeˀ. ^14-15Naa i híwó̖ˀdi kꞌúwá á̖yí̖ˀdi waagiˀbá omuu. Naví Táḏáḏí naa dítaa, heḏá naaḏá i-á dótaa, heḏi hanbá in navíˀin dînmuuˀin dontaa, heḏá indiḏá naa-á dítaa, heḏi in dimuuḏi naví wówátsi wänbo dáymä̂äní. ¹⁶Wây-á tꞌowa nä́wewin dimuupíˀin diyiˀ, indá wáˀ naví kꞌúwá waagiˀinbá dimuu, heḏi naa dînkhâyˀä̖ˀ in wáˀ dovâywé̖ˀgeˀa̖míˀin. Indá naví tu̖u̖ dîntꞌóyaaní, heḏi in wé̖ˀgeˀindáḏí wîˀḏa̖ˀ dipúwí, heḏá wîˀḏa̖ˀ wí á̖yí̖ˀdi díncha̖ˀní.

¹⁷“Naví wówátsi dáymä̂äní heḏá donwáykéyí. Handiḏânkun naví Táḏáḏí naa díséegí. ¹⁸Toˀwíḏí wänbo naví wówátsi wíḏíkwee-ípí. Naví wówátsi-á wíˀbo dáypä̖khâymáa. Naa dînkꞌóe naví wówátsi dáymä̂äníḏí heḏá donwáykéyíḏá, gá naví Táḏáḏí díyôndân kin dáyˀa̖míḏí.”

¹⁹Jesus kin natú̖ ihayḏi in Huḏíyo inbí ánshaa iwe wêegeˀin dipóe. ²⁰Báyékí kin ditú̖, “Wí yä̖ˀḏâapîˀ pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ḏi óemáa heḏá bondoeˀi-á namuu. Heháaḏan bîntꞌóyandeˀ?” ²¹Hewänbo wây-á wêndá ditú̖, “Wí toˀwí wí yä̖ˀḏâapîˀ pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ḏi óemáaˀi háˀto ihéeˀa̖mí nä́ˀi sen ihéeˀo waagi. Heḏá wáˀ ti wí yä̖ˀḏâapîˀ pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ ûnkoeḏi wí natsíˀtꞌaamuuˀiví keetan óewáymä̂äníḏí? Heḏân yoe.”

In Huḏíyoḏi Jesus óeyoegiˀan

²²Teˀnúḏí nanáˀ dihayḏi oe Jerusalem búuˀú dínshánkîˀḏipóe, háa i méesate hayˀi hä́nˀoe dâywáytege waa dínˀánshaa-íḏí. ²³Jesus nä́ˀi méesate iwe nayiˀ, ee Solomon-bí pohtâa gin dâytu̖ˀoˀ i̖ˀge. ²⁴In Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀindi óebûukêˀḏi óetu̖ˀan, “Hä̖̂ä̖ḏi puˀwahay-an naˀin dítsíkhakankhâymáa dítu̖ˀâ̖a̖míḏí toˀwí unmuuˀin? I toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesógeˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí unmuuḏáhoˀ, nääbo thayˀeeḏi dítu̖ˀan.” ²⁵Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Naaḏi wâytu̖ˀanhoˀ, hewänbo wíˀúvíwhä̖yundepí. Tꞌä̖hkí pínnán tꞌôe dókanhondi-á naa dáyˀoˀ gá naví Táḏáḏí dînkꞌûˀḏân, heḏiho háa naa dáyˀoˀindibo wovâykeeyoˀ toˀwí omuuˀin. ²⁶Hewänbo naví kꞌúwá waagiˀinbá wíˀímuupíḏího wíˀúvíwhä̖yundepí. ²⁷In toˀwên naví kꞌúwá waagiˀinbá dimuuˀindi naví tu̖u̖ dîntꞌóyandeˀ, heḏi naaḏá in dovâytaa, heḏi naa díyu̖u̖máˀ, ²⁸heḏi wówátsi nahándepíˀin dovâymäˀ, heḏi háˀto hä̂nhay wänbo dihá̖a̖ní, heḏá háˀto-á toˀwíḏí wänbo naví mangeḏi ovâyhóní. ²⁹Naví Táḏáḏí in dímä́gi, heḏi i-á tꞌä̖hkíví shánkí hayˀi-ân namuu, heḏi toˀwí wänbo wíˀûnkoeḏipí naví Táḏáví mangeḏi ovâyhóníḏí. ³⁰Naa-áḏí naví Táḏá-áḏí wîˀḏa̖ˀ gamuu.”

³¹Wíyá in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin dâykꞌuuwóehógi óekꞌusä̖yu̖héyíḏí. ³²Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Báyékí híwó̖ˀdi hä̖ä̖wí bînmúnígîˀ naa dóˀan, naví Táḏáḏí dítu̖ˀan waagi. Heḏi wéˀin hä̖ä̖wên dáyˀannin namuuḏan nää naa díkꞌusä̖yu̖khâymáa?” ³³In Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀindi óetu̖ˀan, “Naˀindá wên háawên híwó̖ˀnin biˀannin namuuḏi wíwíkꞌusä̖yu̖khâymáapí, hewänbo aˀginhá̖hpíwó̖ˀdi Yôesiví̖ˀgeḏi bihíˀmáaḏânho wíkꞌusä̖yu̖khâymáa. U̖-á tꞌowaḏa̖ˀmân unmuu, hewänboänbo untú̖ Yôesi unmuu gin.” ^34-35Jesus-di ovâytu̖ˀan, “In ta̖ˀnin ungîˀ wovâyta̖ˀnannin diwe natû̖ˀpíˀan, Yôesiḏi in tsonnin ovâytu̖ˀan i waagiˀinbá dimuu. Hä̖ˀin tꞌowa Yôesiḏi hä́nˀoe iví tu̖u̖ ovâymä́giˀin han ovâytu̖ˀan, heḏi iví híˀ hä̂nhay wänbo tꞌä̖hkí taˀgen ûnmuu, ³⁶heḏi háaḏan handi nää ítû̖ˀ naaḏi Yôesi Táḏá dóˀaˀginhá̖núndeˀin iví ay omuuˀin otú̖ḏí? Naa-ânkun naví Táḏáḏí díde̖ˀman iví tꞌôe dônˀa̖míḏí, heḏá nä́ä oepáa kꞌayḏipiyá dísan. ³⁷Naa naví Táḏáví tꞌôe dáyˀopíḏáhoˀ, wíḏînwhä̖yú̖-ípí. ³⁸Hewänbo naa iví tꞌôe dáyˀo-ákun, heḏiho in dáyˀoˀin namuuḏi únkhâyˀä̖ˀ navíˀpiye úvíwhä̖yú̖-íˀin, tobáháa in otû̖ˀnin bînwhä̖yundepí wänboˀ. Handiḏânho taˀgendi únhanginpúwí naví Táḏá naa-áḏí namuuˀin heḏá naa-á naví Táḏá-áḏá omuuˀindá” kin Jesus-di ovâytu̖ˀan.

³⁹Ihayḏi wíyá óepankéyíˀin didaˀ, hewänbo inbíˀweḏi namapꞌä̖́.

⁴⁰Jesus oe Jordan pꞌoˀpꞌä̖́näpiyeˀ nawáymää, John-di páaḏéḏí in tꞌowa ovâypꞌóˀpꞌoeˀan diwepiyeˀbá, heḏi iwebo iwóyí̖ˀ. ⁴¹Báyékí tꞌowa ivíˀpiyeˀ dimää. Ditú̖, “John hä̖ä̖wí wänbo pínnán wíˀikeeyanpí, hewänbo hä̖ä̖wí tꞌä̖hkí nä́ˀi senbí̖ˀgeḏi natú̖ˀi taˀgen namuu.” ⁴²Heḏi iwáygé báyékí tꞌowa ivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yu̖.

Lazarus nachuu

^1-2Wí sen Lazarus gin nakhá̖wä̖́ˀi nahaypóe. I-áḏí Mary-áḏí heḏá Martha-áḏí ditíˀûuwinmuu, heḏi Bethany búuˀúˀay iweˀin dimuu. Mary-ânkunho i ka̖ˀpꞌo sawó̖ˀ nasu̖u̖ˀi Jesus-ví ân deeḏi óekä̖yu̖khâymáaˀi heḏáháˀ iví phóḏá óepiḏikhâymáaˀi namuu. ³Mary-áḏí Martha-áḏí Jesus ôntꞌôesandi óetu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó, ótꞌóyan, i nâaséegíˀi nahay.” ⁴Jesus nä́ˀin natꞌoe ihayḏi natú̖, “Tobáháa nahay wänbo nawówáyê̖e̖ní, heḏiho háa ûnpúwíˀin namuuḏi in tꞌowa dâymûˀḏi Yôesi Táḏá kwꞌáayéboˀ óemáˀve-í, heḏá naa iví ay omuuˀi wáˀ kwꞌáayébo dímáˀve-í.”

⁵Tobá Jesus-di Martha-á Mary-á heḏá Lazarus-á ovâyséegí wänboˀ, ⁶Lazarus nahayˀin ûnhanginpóe ihayḏi wíye thaa waˀḏi iwáygéboˀ itsíkhaˀandi wíˀûnpu̖wä̖määpí. ⁷Ihayḏáhoˀ iví khä̖ge̖ˀnin itu̖ˀan, “Yahoˀ oe Judea-piyeˀ giwáymú-í.” ⁸Iví khä̖ge̖ˀnindi óetu̖ˀan, “Há̖hkandiˀ, hä̂nhayboˀ in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀindi wóekꞌusä̖yu̖héyíˀin didaˀpíˀan. Heḏi háaḏan eepiyeˀ unwáypundaˀ?” ⁹Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Thaaḏi nanáˀ dihayḏi tä̖ˀḏi wíye óḏa nakeenáhpíˀan. Wí toˀwí thaaḏi iyíyéndeˀi wínakanundepí, gá i ko nä́ä oepáa kꞌayḏigîˀ namuuˀiḏi nakeenândân heḏiho wáy namän niˀge imúndeˀ. ¹⁰Hewänbo wí toˀwí khu̖u̖ḏi iyíyéndeˀi-á nakanunde wíˀûnkohthaynáhpíḏi.”

¹¹Ihayḏáháˀ Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Naˀinbí kꞌema Lazarus nayókhá̖, heḏi naa omän dóyóhsaaníḏí.” ¹²Iví khä̖ge̖ˀnindi óetu̖ˀan, “Há̖hkandiˀ, Lazarus nayókhândáho handiḏi nahewówa-í.” ¹³Indá diˀánde Jesus natu̖ˀdaˀin Lazarus taˀgendi nayókhá̖wä̖́kꞌóeˀin, hewänbo ho nachuuˀin natu̖ˀdaˀ-á. ¹⁴Heḏiho thayˀeeḏi ovâytu̖ˀan, “Lazarus-á ho nachuu. ¹⁵Heḏi ungîˀ shánkí híwó̖ˀ namuu naa iwe wóˀyipíḏí i nachuu ihayḏi, gá bînpu̖wä̖khâymáaḏân háa dônkhâymáaˀin, heḏi handiḏi shánkí navíˀpiyeˀ úvíwhä̖yu̖mä̂äní. Nää yahoˀ ivíˀpiyeˀ gimú-í.” ¹⁶Thomas i kwâati gin dâykhá̖yä̖́ˀdeˀiḏi in wé̖ˀgeˀin khä̖ge̖ˀnin ovâytu̖ˀan, “Yaho gimú-í, heḏi Jesus óehayḏáhoˀ i-áḏíbá gichúu-í.”

Jesus natú̖ i-ân tꞌowa ovâywáywówápaˀi heḏá wówátsi nahándepíˀin ovâymäˀi-á namuu

¹⁷Jesus oe Bethany búuˀúˀay tsoˀwa napowaˀä̖ˀ ihayḏi óetu̖ˀan Lazarus óekhä̖ˀkꞌûˀ iweḏi yôenu thaahonaphaḏeˀin. ¹⁸Bethany-á Jerusalem diweḏi kayi̖ˀ wínanáhpí, wíye míya ihayhä̖́yú̖, ¹⁹heḏi Mary-á Martha-á inbíˀwe báyékí Huḏíyo dipówá ovä̂nsíwówáˀa̖míḏí, inbí tíˀûu dä́nmääḏi.

²⁰Jesus naˀä̖ˀin Martha ûnhanginpóe ihayḏi naˀayyaypee, hewänbo Mary-á oe kꞌaygibo iwóyí̖ˀ. ²¹Martha-ḏi óeyayḏi óetu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó, naví tíˀûu nahay ihayḏi hây nä́we unyiḏi háˀto nahá̖a̖níwän. ²²Hebo naa dînhanginná nääbo hä̖ä̖wí Yôesi Táḏá nâadaaˀandiˀ iḏi wóemä̂äní.” ²³Jesus-di óetu̖ˀan, “Uví tíˀûu ú̖wáywówápúwí.” ²⁴Martha-ḏi óetu̖ˀan, “Naa dînhanginná i tꞌä̖ˀgi thaa nanáˀ diwe tꞌä̖hkí tꞌowa ovâywáywówápaa ihayḏi nawáywówápuwagítꞌóeˀin.” ²⁵Jesus-di óetu̖ˀan, “Naa-ân i omuu tꞌowa dovâywáywówápaˀiˀ, naaḏi dovâywówátsimäˀ. Toˀwí navíˀpiyeˀ iwhä̖yu̖ˀiˀ iwówátsimáˀve-í tobá nachuu wänboˀ. ²⁶Heḏi wí toˀwí waˀḏi nawówáyiˀi navíˀpiyeˀ iwhä̖yu̖ḏi háˀto nachúu-í. Ti biwhä̖yunde nä́ˀin?” ²⁷Martha-ḏi óetu̖ˀan, “Heḏân ha̖a̖, Naˀinbí Sedó, naa dáywhä̖yundeˀ u̖-ân unmuu i Yôesi Táḏáḏí wóesógeˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí, Yôesi Táḏáví ay-ân unmuu. Ívítsíkhaˀmáawän nä́ä oepáa kꞌayḏipiyeˀ unˀä̖́ä̖-íḏí.”

Jesus isíhtä̖ä̖

²⁸Kin natú̖ ihayḏiho Martha iweehoˀ, heḏi iví tíˀûu Mary itu̖ˀan iˀä̖ä̖hângeˀa̖míḏí heḏi óesäntu̖ˀan, “I há̖hkandi ho napówá heḏi u̖-áḏí nahíˀdaˀ.” ²⁹Mary nä́ˀin natꞌoe ihayḏi weseboˀ iwí̖nú heḏi ee Jesus nayiˀ iwepiyeˀ namää. ³⁰Jesus i búuˀúˀay iwe waˀ wínapówápí, hewänbo waˀḏi Martha-ḏi óeyay iwáygébo nayiˀ. ³¹In Huḏíyo ee tewhá íve dikwꞌó̖ˀnin Mary óesíwówáˀoˀindi óemûˀ wese iwí̖núḏí yáˀwépiyeˀ napeeḏi, heḏi diˀân Lazarus nakhä̖ˀkꞌóe iwepiyeˀ namännin isíhtä̖ä̖-íḏí, heḏiho ûnwóemää.

³²Mary oe Jesus nayiˀ iwe napówá, heḏi óemûˀ ihayḏi iví páaḏépiyeˀ idéˀgendisógeḏi óetu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó, naví tíˀûu nahay ihayḏi hây nä́we unyiḏi háˀto nahá̖a̖níwän.” ³³Mary-á in Huḏíyo ûnwóeˀä̖ä̖ˀindá dívísíhtu̖wí̖núndeḏi Jesus-di ovâymûˀ ihayḏi, iví píˀnä́ khóˀyé hânho nataachanpóe heḏi natha̖tha̖póe, ³⁴heḏi ovâytsikáyin, “Wáygan Lazarus óekhä̖ˀkꞌûˀ?” Óetu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó, hêe naˀindáḏí ókä̖ˀveḏi nâamúníḏí.” ³⁵Jesus isíhtä̖ä̖. ³⁶Heḏiho in Huḏíyo ditú̖, “Binmúˀḏí, taˀgendi Lazarus óeséegí.” ³⁷Hewänbo wáy wên ditú̖, “I to sen natsíˀtꞌaamuuˀiví keetan óemä́gi. Ti wáˀ wíˀûnkoeḏipíˀan Lazarus ônhehkháaˀa̖míḏí waˀ nachuupíḏíbo heḏânho wínachúu-ípíḏí?”

Lazarus óewáywówápaa

³⁸Jesus wíyá iví píˀnä́ khóˀyé hânho nataachanpóe, heḏi wí tꞌovápho nachá̖ˀ diwe i pení nakꞌóe iwe napówá. Wí kꞌuu pháagîˀ nakhaawin tꞌovápho ee. ³⁹Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Hä̖ˀi kꞌuu wéhánäpiyeˀ binhângeˀan.” I nachuuˀiví páˀḏây Martha-ḏi Jesus óetu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó, nää-áho nasu̖hkay, nää-á yôenu thaa nahán diweḏi ûnná.” ⁴⁰Jesus-di óetu̖ˀan, “Naaḏi wítu̖ˀanpíˀan, biwhä̖yu̖ndeḏáho nâamúní Yôesi Táḏá hânho nakayˀin.” ⁴¹Heḏi i kꞌuu wéhánäpiyeˀ dâyhângeˀan, heḏi Jesus oe makówápiyeˀ ibéeḏí natú̖, “Táḏá, naaḏi wíkú̖ˀdaaˀo naví yûusu dîntꞌóyandi. ⁴²Heḏá dînhanginná hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí dîntꞌóyandeˀin, hewänbo naa nä́ˀi tu̖u̖ otú̖ nä́ˀin tꞌowa nä́we diyiˀin ditꞌóe-íḏí u̖ḏi naa dísannin dívíwhä̖yu̖mä̂äníḏí.” ⁴³Ihayḏáháˀ kaygi natú̖, “Lazarus, ópive.” ⁴⁴Heḏi i sen nachuˀkꞌóeˀi napee. Waˀḏi aa saygi̖ˀdiḏi naˀánmuu, iví ândá mandá wänboˀ, heḏá iví tsꞌay-á wáˀ aaḏi ûnˀánmuu. Jesus-di in tꞌowa ovâytu̖ˀan, “Binˀánsuu heḏânho ivíˀpiyeˀ namú-íḏí.”

In Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin didaˀ Jesus óehéyíˀin

⁴⁵Báyékí in Huḏíyo Mary-víˀpiyeˀ diˀáḏâapóya̖ˀnin háa Jesus iˀannin dâymûˀ, heḏi ivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yu̖. ⁴⁶Hewänbo wây-á in Pharisees-víˀpiyeˀ dimää ovâytu̖ˀâ̖a̖míḏí háa Jesus iˀannin. ⁴⁷Heḏiho in owhaˀ pꞌóˀḏéḏíˀindáḏí heḏá in Pharisees-áḏí in Huḏíyoví tu̖yowaˀ ovâywé̖ˀgeˀan, heḏi ovâytsikáyin, “Hânnan ívíˀa̖mí? Nä́ˀi sendá báyékí ipínnántꞌôeˀoˀ. ⁴⁸Kin ikanhondi âymä́giḏáhoˀ, toˀwên tꞌä̖hkí ivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yú̖-í, heḏá in Rome-win sundaḏo diˀä̖́ä̖-í heḏi naˀinbí méesate hayˀi dînnayú̖-í heḏá naˀinbí tꞌowa-á dînwáḏe-í.”

⁴⁹Wí sen in diweḏi ihay pa̖a̖yo naˀowhaˀpꞌóˀḏéḏîˀä́n, i-á Caiaphas kin nakhá̖wä̖́, heḏi iḏá ovâytu̖ˀan, “Undá hä̖ä̖wí wänbo wíˀúnhanginnáhpí. ⁵⁰Ti wíˀúnhanginnáhpíˀan shánkí yänbeḏi híwó̖ˀ namúníˀin ungîˀ wîˀḏa̖ˀ wí toˀwí tꞌä̖hkí naˀinbí tꞌowagîˀ iví wówátsi imä̂äníḏí, heḏi handiḏi naˀinbí tꞌowa tꞌä̖hkí wíˀovâyhá̖nú-ípí.” ⁵¹I-á iví ánshaa iweḏibo nä́ˀi híˀ wínatú̖hpí, hewänbo wí Yôesi Táḏáví tukhe̖ˀbi namuu waagibá ihéeˀandânho háa napuwagítꞌóeˀin natú̖, gá i pa̖a̖yo owhaˀ pꞌóˀḏéḏîˀ namuuḏân. Heḏânkunho natú̖ Jesus-á tꞌä̖hkí in Israel tꞌowagîˀ nachuwagítꞌóeˀin. ⁵²Hewänbo ingîˀḏa̖ˀ wínachuwagítꞌóepí, in toˀwên Yôesi Táḏáví ây ûnmuuˀin wéngé tꞌä̖hkí diwaḏekwꞌó̖ˀningîˀ-ân wáˀ nachuwagítꞌóe, heḏânho ovâywé̖ˀgeˀa̖míḏí, heḏá wîˀḏa̖ˀ dipúwí.

⁵³I thaa iweḏi páaḏépiyeˀ in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin dívíhíˀmáa háḏíḏí óehéyí i̖ˀgeḏi. ⁵⁴Heḏiho Jesus wíyá keeˀeeḏi wíˀiyíyéndepí, in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀindi wíˀóemúnípíḏí, hewänbo iweḏi iyâatä̖ä̖ḏi oe ahkónu núˀ nanáˀ diwepiyeˀ namää, wí búuˀúˀay Ephraim gin dâytu̖ˀoˀ iwepiyeˀ, heḏi iwáygé iví khä̖ge̖ˀnindáḏí iwóyí̖ˀ.

⁵⁵Ihayhä̖̂ä̖bá in Huḏíyoví shánkîˀḏi púnúˀ naná, Passover gin dâytu̖ˀoˀiˀ. Waˀ i shánkîˀḏi thaa napówápíḏíbo báyékí tꞌowa Jerusalem búuˀúḏí yáˀwé dithaaˀin iwepiyeˀ dimää dívípikhâyˀa̖míḏí in Huḏíyoví khuu dínmuu waa. ⁵⁶Jesus óetu̖wä̖máa, heḏi iwáygé méesate hayˀi íve diyiḏi dívítu̖máa, “Tigúba i nashánkîˀḏiˀä̖́ä̖-í?” ⁵⁷In owhaˀ pꞌóˀḏéḏíˀindáḏí heḏá in Pharisees-áḏí in tꞌowa ovâyyôn Jesus wáygé nayiˀin dínhanginpóeḏí ovâytꞌôeˀamí, heḏânho óepankéyíḏí.

Wí kweeḏi Jesus-ví ân deeḏi wí ka̖ˀpꞌoe saˀwó̖ˀ nasu̖u̖ˀiˀ ônˀewe

¹Waˀḏi sí thaa natáy nä́ˀin Huḏíyoví shánkîˀḏi Passover gin dâytu̖ˀoˀi dínnáníḏí, heḏi Jesus oe Bethany búuˀúˀay iwepiyeˀ nawáymää. Iwânkun Lazarus naˀä́n, i-á i sen Jesus-di óewáywówápaaˀibá namuu. ²Iweho Jesus ônkindihúukhâyˀan. Martha-ḏi ovâysä̖ä̖sandeˀ, heḏi Lazarus wáˀ in wé̖ˀgeˀindáḏí nahúuˀä́n. ³Heḏi Mary wí ka̖ˀpꞌoe saˀwó̖ˀ nasu̖u̖ˀi nard kin dâytu̖ˀoˀiˀ imaa. I ka̖ˀpꞌoe-á wîˀ taa nakháa heḏá hânho nachä̖ˀmuu. Heḏáháˀ Jesus-ví ân deeḏi ônˀewe, heḏá iví phóḏá Jesus-ví ân deeḏi óepíḏi. I ka̖ˀpꞌoeḏi ee íve i̖ˀge tꞌä̖hkí saˀwó̖ˀ nasu̖ˀpꞌíḏe. ^4-6Hewänbo wîˀ iví khä̖ge̖ˀninbíˀweḏi natsikapóe, “Háaḏan nä́ˀi ka̖ˀpꞌoe saˀwó̖ˀ nasu̖u̖ˀiˀ wíˀiku̖ˀchꞌáapí poewin tä̖gintä̖ (300) thaa tꞌôe dívíˀandi wáˀâaḏi, i chä̖ˀ in sehkanäwó̖ˀ diwówáyiˀin ovâymä̂äníḏí?” Nä́ˀi sen kin natú̖ˀi-á nakhá̖wä̖́ Judas Iscariot gin, i-á Jesus óeku̖hpekhâymáaˀi-ân namuu, heḏi nä́ˀin natú̖ sänbiˀ namuuḏi, in sehkanäwó̖ˀ diwówáyiˀindi óeˀá̖yîngimäḏá yoe. Iḏá in khä̖ge̖ˀninbí chä̖ˀ ovâyˀá̖yînmáa, heḏi iweḏiboˀ isänhóndeˀ. ⁷Hewänbo Jesus-di Judas óetu̖ˀan, “I kwee ánpí náˀan. Tobá hä̖ˀi ka̖ˀpꞌoe imáˀve-í. I thaa díkhä̖ˀkꞌúwígîˀ namuu. ⁸Hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí in sehkanäwó̖ˀ diwówáyiˀin tꞌowa undáḏí diyê̖e̖ní bînhä̖ä̖wímä̂äníḏí, hewänbo nä́we naa-á hä̂nhay wänbo tꞌä̖hkí háˀto undáḏí ocha̖ˀní.”

In owhaˀ pꞌóˀḏéḏíˀin didaˀ Lazarus óehéyíˀin

⁹Báyékí Huḏíyo dínhanginpóe Jesus oe Bethany nayiˀin, heḏiho iwepiyeˀ dimää Jesus nayiḏiḏa̖ˀbá yoe, hewänbo Lazarus i sen Jesus-di óewáywówápaaˀiˀ óemúníḏí wáˀ. ^10-11Jesus-di Lazarus óewáywówápaa ihayḏi báyékí Huḏíyoḏi inbí pꞌóˀḏéḏíˀin ovâyyoekanhondi Jesus-víˀpiyeḏa̖ˀ dívíwhä̖yu̖hon, heḏiho in owhaˀ pꞌóˀḏéḏíˀin dâywéhpêeˀan Lazarus wáˀ óehéyíḏí.

Jesus wí búndu iwe naˀíˀä́ndí oe Jerusalem búuˀú natsꞌú̖

¹²Wíyá tháwä́n in báyékí tꞌowa in Passover shánkîˀḏipiyeˀ dipówáˀin dínhanginpóe Jesus oe Jerusalem-piyeˀ naˀä̖ˀin, ¹³heḏi palm taykhóe dâytsꞌâˀḏi ûnˀayyaymää, heḏi kinnân dívítu̖hkwi̖nuhon: “Wíséegíkéndeˀ.” “Naˀinbí Sedó Yôesi Táḏáḏí wóesan, heḏiho híwó̖ˀ wóeˀâ̖a̖mí.” “U̖-á Israel-ví tsondi hayˀi unmuu.” ^14-15Jesus wí búnduˀay ho ônkêˀḏi iwe naˀíˀä́n, heḏiho Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe háa ûntû̖ˀ waagibá napóe. Kinnân nata̖ˀmuu:

Un tꞌowa Zion-win wíyá wíˀíkhuwôedaˀípí.

Binmúˀḏí, unbí tsondi hayˀi wí búnduˀay kꞌéwéḏí únˀä̖ˀ. 12:14-15 Zion-dá Jerusalem búuˀú namuu.

¹⁶(Ihayḏiho Jesus-ví khä̖ge̖ˀnin nä́ˀi hä̖ä̖wí napoˀiˀ wíḏikaˀpóya̖ˀpí, hewänbo tíˀúugéḏí Jesus wíyá oe makówápiyeˀ nawáypee ihayḏânho nä́ˀin iví̖ˀgeḏi nata̖ˀmuuˀin dínˀánpówá, heḏá dínhanginná háa nata̖ˀmuu waabá óeˀannin.)

¹⁷Hä̖̂ä̖ḏankánbo báyékí tꞌowa Jesus-áḏí diyiˀ i thaa iḏi Lazarus óewáywówápaaḏi penípho iweḏi napée-í kin óetu̖ˀan, heḏi nää nä́ˀin tꞌowaḏibá in wé̖ˀgeˀin tꞌowa ovâytu̖máa háa iwe iˀannin. ¹⁸Heḏiho nä́ˀin wé̖ˀgeˀin tꞌowa dínhanginpóe Jesus-á nä́ˀin pínnán tꞌôe iˀannin, heḏânkunho ûnˀayyaymää. ¹⁹In Pharisees wíˀnä́ táye dívíchä̖nuˀoḏi ditû̖ˀ, “Ti wívînmúndepíˀan háa ídaˀ waagi wíˀúnpuwamänpíˀin. Binmúˀḏí, báyékí tꞌowa i-áḏíḏa̖ˀ dimän.”

Wên Greek tꞌowa Jesus-áḏí dihíˀdaˀ

²⁰Wên Greeks dimuuˀin in wé̖ˀgeˀin tꞌowa-áḏí diyiˀ, in oe Jerusalem dínshánkîˀḏináˀ diwepiyeˀ diˀä̖ä̖ˀin Yôesi Táḏá óeˀaˀginmä̂äníḏí. ²¹Indá Philip-víˀpiyeˀ dimää (i-á Bethsaida búuˀúˀay oe Galilee nangewi namuu), heḏi óetu̖ˀan, “Kꞌema, Jesus-áḏí gihíˀdaˀ.” ²²Philip namää Andrew óetu̖ˀâ̖a̖míḏí, heḏáháˀ Philip-á Andrew-áḏá Jesus-víˀpiyeˀ damää óetu̖ˀâ̖a̖míḏí háa ditú̖ˀin. ²³Jesus natú̖, “Ihayḏi púnúˀ nanânho nakeepúwíḏí hayˀi omuuˀin, naa tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ oˀaypu̖yä̖ˀiˀ. ²⁴Hebo taˀgendi wâytu̖máa, wí táhtá̖ koˀyi óekoeḏi iví wówátsi imäˀ waagibá ûnpoˀ heḏânho shánkí báyékí iweḏi natá̖hpaa-íḏí, heḏi iví wówátsi imähpíḏá iweḏi hä̖́ä̖bo wínapaˀpí, iwebo wíˀbo nawänpikꞌóe. 12:24 Jesus nä́we wíˀboˀ iví̖ˀgeḏi ihíˀmáa. Natu̖ˀdaˀ, i koˀyi iví wówátsi imäˀ hä̖ä̖wí iweḏi napáa-íḏí waagibá, i-á wáˀ ûnkhâyˀä̖ˀ iví wówátsi imä̂äníˀin heḏânho tꞌowa in wówátsi nahándepíˀin dâykéyíḏí.²⁵Toˀwên inbí wówátsi nä́ä oepáa kꞌayḏi ingîˀḏa̖ˀ dínmuuˀindá inbí wówátsi dipeḏée-í, hewänbo toˀwên inbí wówátsi nä́ä oepáa kꞌayḏi ingîˀḏa̖ˀ wíḏínmuupíˀindá, inbí wówátsi hä̂nhay wänbo tꞌä̖hkí dâymáˀve-í. ²⁶Toˀwên naagîˀ dívítꞌôeˀa̖míˀin didaˀḏi naa díyu̖u̖máˀve-íˀin dínkhâyˀä̖ˀ, heḏihoˀ iwáygé naa oyiˀ iwe, naví tꞌôeˀin iwáygébá diyê̖e̖ní. Toˀwên naagîˀ dívítꞌôeˀoˀin naví Táḏáḏí ovâytu̖ˀâ̖a̖mí híwó̖ˀ dívítsiyeˀannin.”

Jesus iví chuwa i̖ˀgeḏi ihéeˀan

²⁷“Nääho naví píˀnä́ khóˀyé dînkháapóe. Ti naví Táḏá dondaaˀa̖mí nä́ˀin dînpuwagítꞌóeˀin diweḏi dînˀaywoeníḏí? Heḏân yoe, nä́ˀin dînpuwagítꞌóeˀin namuuḏânkun nä́ä oepáa kꞌayḏipiyeˀ oˀä̖ä̖. ²⁸Heḏânho nä́ˀin wídaˀmáa naví Táḏá, ovâykeeya̖mí u̖-á hayˀi unmuuˀin” kin Jesus natú̖. Ihayḏi nä́ˀi tu̖u̖ makówáḏí natꞌoetꞌóe: “Han dáyˀanhoˀ, heḏá waˀ wíyá hanbá dáykhâymáa.”

²⁹In tꞌowa iwáygé diwinnin i tu̖u̖ ditꞌoe, heḏi wáy wên ditú̖, “Ikwa̖hta̖a̖ˀan” gin, heḏá wây-á ditú̖, “Wí makówáwi tꞌôepa̖ˀa̖a̖ˀiḏi óehéeˀan.” ³⁰Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Nä́ˀi tu̖u̖-á naagîˀḏa̖ˀ wínamuupí, hewänbo ungîˀ wáˀ namuu. ³¹Ihayḏi púnúˀ naná Yôesi Táḏáḏí in óetaapíˀin ovâykeekwꞌôeníḏí híwó̖ˀpí dívíˀannin, heḏá Penísendi inbí tsondi dínmuuˀi-á óetꞌaaníḏá. ³²Hewänbo naa nä́ä nangeḏi dítꞌóhtä̖gekꞌúwíḏí dítege ihayḏi naaḏi tꞌä̖hkí tꞌowa dovâytu̖kánnamí navíˀpiyeˀ diˀä̖́ä̖-íḏí.” ³³Nä́ˀin natú̖ ovâythayya̖míḏí háawin chuwa ûnpuwagítꞌóeˀin. ³⁴Ee tꞌowa yâageḏi toˀwíḏí óetu̖ˀan, “Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe nata̖ˀmuu i toˀwí iḏi óesogekhâymáaˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí hä̂nhay wänbo tä̖hkí nawówáyê̖e̖níˀin. Heháaḏan untû̖ˀ i to tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ naˀaypu̖yä̖ˀiˀ óetegé-í óetꞌóhtä̖gekꞌúwíḏí? To-an namuu nä́ˀi toˀwí tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ naˀaypu̖yä̖ˀiˀ? Ti i-á namuu i toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesogekhâymáaˀi tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí?” ³⁵Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Wí kohthay waagiˀbá omuu, hewänbo undáḏí wí hây tä̖hkíḏa̖ˀ ochangítꞌóe. Naa oyiˀ iwe nakeená, heḏiho waˀḏi nää undáḏí oyiḏiboˀ unbí wówátsi naa-áḏí binhûu, heḏânho nakhu̖u̖náˀ niˀge wíˀíyê̖e̖nípíḏí. Toˀwí khu̖u̖ i̖ˀge namändi-á wáy namän niˀge wíˀûnhanginnáhpí. ³⁶Naa i kohthay omuuˀivíˀpiyeˀ bíwhä̖́yú̖ waˀ undáḏí oyiḏiboˀ, heḏânho tꞌowa i kohthay iwe íthaaˀin ípúwíḏí.”

In Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin Jesus-víˀpiyeˀ wíḏívíwhä̖yundepí

Nä́ˀin Jesus natú̖ ihayḏihoˀ iwáygéḏí namääḏi ikaayan wíˀóeshaa-ípíḏí. ³⁷Hewänbo tobá báyékí pínnán inbí páaḏépiyeˀ ikeeyan wänboˀ, waˀḏi ivíˀpiyeˀ wíḏívíwhä̖yundepí. ³⁸Heḏiho háa Yôesi Táḏáví tukhe̖ˀbiˀ Isaiah ita̖ˀnan waagi napóe. I-á hä́nˀoe natú̖,

Naˀinbí Sedó, i híˀ gitú̖ˀiˀ wíḏívíwhä̖yu̖pí.

Heḏi unkayˀin wíḏínhanginnáhpí. ^39-40Heḏiho wíḏínkoeḏipí dívíwhä̖yú̖-íḏí, gá dínpóeḏân háa wíyá wáygé Isaiah ita̖ˀnan waa:

Yôesi Táḏáḏí inbí tsée ovâykhaayan, heḏânho wíḏínkeepoˀpí waagibá dínpúwíḏí,

heḏá inbí hangintandá ovâyyâaˀan,

heḏânho wíḏikaˀpówá-ípíḏí,

heḏi navíˀpiyeˀ wíḏiˀä̖ˀpí dovâyˀowóyé-íḏí. ⁴¹Isaiah nä́ˀin ita̖ˀnan gá Jesus-á hayˀi napuwagítꞌóeˀin ho ûnkeepóeḏân, heḏânkun iví̖ˀgeḏi ihéeˀan.

⁴²Hebo tobá Jesus-víˀpiyeˀ wáy wên wíḏívíwhä̖yu̖pí wänboˀ, báyékí in Huḏíyo pꞌóˀḏéḏíˀin wänbo ivíˀpiyeˀ dívíwhä̖yu̖mä́gi, hewänbo keeˀeeḏi wíḏitú̖hpí dívíwhä̖yu̖ˀin gá in Pharisees-di i méesate eepiyeˀ ovâytsuḏekhâ̖a̖ˀa̖míḏí dikhuwôedaˀḏân, ⁴³heḏi nä́ˀin Huḏíyo pꞌóˀḏéḏíˀin shánkí didaˀ tꞌowa híwó̖ˀ inbí̖ˀgeḏi dívíhéeˀa̖míˀin Yôesi Táḏá híwó̖ˀ inbí̖ˀgeḏi dívíhéeˀa̖mívíˀweḏi.

Jesus-ví híˀ ovâytu̖ˀannin dâyyoegiˀan, heḏânho ovâytuchä̖nukhâymáa

⁴⁴Heḏi Jesus-di kaygi ovâytu̖ˀan, “Toˀwí navíˀpiyeˀ iwhä̖yundeˀi-á navíˀpiyeḏa̖ˀ wíˀiwhä̖yundepí, hewänbo i naa dísandivíˀpiyân wáˀ iwhä̖yundeˀ. ⁴⁵Heḏi toˀwíḏí naa dímúndeḏi i naa dísandiˀ wáˀ óemúndeˀ. ⁴⁶Naa nä́ä oepáa kꞌayḏipiyeˀ oˀä̖ä̖ wí kohthay waagiˀbá omúníḏí, heḏânho toˀwên navíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀin khu̖u̖ i̖ˀge wíḏiyê̖e̖nípíḏí. ⁴⁷Naa wóˀtû̖ˀpí in toˀwên naví híˀ ditꞌoeḏi hewänbo wíḏâyˀaˀgindopíḏí dínkhâyˀä̖ˀ ovâytuchä̖nú-íˀin. Naa oˀä̖ä̖ tꞌowa dovâyˀaywoeníḏí, dínkhâyˀä̖ˀ ovâytuchä̖nú-íˀin otú̖níḏá yoe. ⁴⁸I tꞌä̖ˀgi thaa nanáˀ diwe nä́ˀi naví híˀ ho dovâytu̖ˀandiˀ namuuḏânkun in toˀwên naa díyoegiˀannin heḏá háa otú̖ waa wíḏînséegíˀanpíˀin ovâytuchä̖nukhâymáa, ⁴⁹gá naa háa naví Táḏáḏí dísandiḏá naa díyôn waagiḏa̖ˀ dáyhéeˀoˀ, háa owänpidaˀ waagá yoe. ⁵⁰Heḏi dînhanginná i tsontu̖u̖ naví Táḏá imä́giˀi wówátsi nahándepíˀin napä̖yiˀin. Heḏânho háa naví Táḏáḏí dítu̖ˀanninda̖ˀ naa otû̖ˀ heḏá haˀwâa dáyhéeˀoˀ.”

Jesus-di iví khä̖ge̖ˀninbí ân ovâyˀowíḏi

¹Wîˀ thaa waˀ natáy i Passover shánkîˀḏi thaagîˀ. Jesus ûnhanginná i thaa napowaˀä̖ˀin nä́ä oepáa kꞌayḏi iweḏi iví Táḏávíˀpiyeˀ namú-íḏí. Hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí in ivíˀin ûnmuuˀin ovâyséegí waˀ nä́äḏí nayiˀ ihayḏi, heḏi nää ovâykeekankhâymáa hânho ovâyséegíˀin.

²Wé̖ˀge dívíkindihúuyoˀ ihayḏi, Penísendiḏi Simon-bí ay Judas Iscariot i ánshaa ho óemä́gi Jesus óeku̖ˀpꞌâyníḏí. ³Jesus ûnhanginná iví Táḏáḏí tꞌä̖hkí kay óemä́giˀin, heḏá ûnhanginná Yôesi Táḏávíˀweḏi naˀä̖ä̖ˀin heḏi ivíˀpiyeˀbá nawáymännin, ⁴heḏihoˀ ee nahúuˀä́n diweḏi iwí̖núḏí iví kꞌéwéˀin to ipꞌä̖́ḏi, heḏi wên pꞌoepiḏiˀin aaḏi iseebaˀáaˀan. ⁵Heḏáháˀ wên oewä̖́ä̖bay iwe ipꞌoesaaḏi iví khä̖ge̖ˀnin iˀânˀowíḏíhon heḏá in pꞌoepiḏiˀin aa naseebaˀáamuuˀindiḏá ovâyˀânpíḏi. ⁶Peter-víˀwe napówá ihayḏi Peter-di óetsikáyin, “Naˀinbí Sedó, ti u̖ḏi naa díˀânˀowíḏíkhâymáa?” ⁷Jesus-di óetu̖ˀan, “Nää wíˀunhanginnáhpí háaḏí kin dáyˀoˀin, hewänbo wáy wí thaa ú̖hanginpúwí.” ⁸Peter-di óetu̖ˀan, “Háˀto díˀânˀowíḏi-íˀin wímä̂äní.” Jesus-di óetu̖ˀan, “Naaḏi wíˀowíḏipíḏá navîˀ wú̖ˀmuupíhoˀ.” ⁹Simon Peter-di óetu̖ˀan, “Heḏáhoˀ, Naˀinbí Sedó, naví man dînˀowiḏi heḏá naví pꞌôndá, naví ânda̖ˀbá yoe.” ¹⁰Jesus-di óetu̖ˀan, “Toˀwí iˀoeˀiví túuˀú tꞌä̖hkí khá̖a̖pîˀ ûnmuu, iví ânda̖ˀ ûnˀowíḏítáy. Heḏi undá khá̖a̖píˀin ímuu, hewänbo un tꞌä̖hkíḏíbo-á yoe.” ¹¹Jesus ûnhanginná toˀwíḏí óeku̖hpegítꞌóeˀi namuuˀin, heḏânho natú̖, “Tꞌä̖hkíḏíbo khá̖a̖píˀin wíˀímuupí” gin. 13:11 Páaḏé ihayḏi Jesus in híˀ “khá̖a̖” kin natú̖ḏí inbí túuˀú i̖ˀgeḏi ihíˀmáa, hewänbo tíˀúugé ihayḏá Judas-ví tꞌaywó̖ˀdi i̖ˀgeḏân ihéeˀan.

¹²Tꞌä̖hkí inbí ân ovâyˀowíḏíbowa ihayḏi iví kꞌéwéˀin to iwáytógi, heḏi indáḏí iwáysóge. Ihayḏi ovâytsikáyin, “Ti únhanginná háaḏí kin wâyˀannin? ¹³Undi naa dítu̖ˀo há̖hkandi-áḏí pꞌóˀḏéḏîˀ-áḏí, heḏi híwó̖ˀ kin ítû̖ˀ, ha̖ˀbi-ânkun omuuḏi. ¹⁴Heḏihoˀ undá únkhâyˀä̖ˀ wíˀnä́ táye bînˀânˀowíḏi-íˀin, gá naa unbí há̖hkandiˀ heḏá pꞌóˀḏéḏîˀ omuuˀiḏi wâyˀânˀowíḏiḏân. ¹⁵Nä́ˀi háa dáyˀannin naaḏi wâykeeyan heḏânho háa naaḏi wâyˀan waagibá un wáˀ wíˀnä́ táye úvíkanhûuwí. ¹⁶Taˀgendi wâytu̖máa, wí tꞌôeˀi-á iví tsondiví shánkí hayˀi wínamuupí, heḏá wí tꞌôekhuwaˀi-á i óeyôndiví shánkí hayˀi wínamuupí. ¹⁷Háa wâytu̖ˀan waa íkaˀpóya̖ˀdáhoˀ, naví híˀ bînˀaˀginnamí heḏiho íhíhcha̖a̖-í.

¹⁸“Hewänbo naa wóˀtû̖ˀpí un tꞌä̖hkíḏíbo háa wâytu̖ˀan waa úvíkhâymáaˀin. Naa dînhanginná toˀwên in dovâyde̖ˀmannin dimuuˀin. Hewänbo nä́ˀin háa Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe natû̖ˀ waa ûnkhâyˀä̖ˀ napúwíˀin:

I toˀwí naa-áḏí ihú̖u̖yandi wänbo híwó̖ˀpîˀ naa díkhâymáa. ¹⁹Nää wâytu̖máa háa napuwagítꞌóeˀin waˀ napóepíḏíboˀ, heḏânho napóe ihayḏá úvíwhä̖yú̖-í naa i omuu hä́nˀoeḏiboˀ oyiˀiˀ. ²⁰Taˀgendi wâytu̖máa, toˀwêndi wí naaḏi dósandiˀ óeséegíˀoḏi, indi naa wáˀ díséegíˀo waagibá dívíˀoˀ, heḏi toˀwêndi naa díséegíˀoḏá, i naa dísandiˀ wáˀ óeséegíˀo waagibá dívíˀoˀ.”

Jesus natú̖ wí toˀwíḏí óeku̖hpekhâymáaˀin

²¹Jesus-di nä́ˀin ovâytu̖ˀan dihayḏihoˀ iví píˀnä́ ûnkháapóe, heḏi thayˀeeḏi ovâytu̖ˀan, “Taˀgendi wâytu̖máa, un diweḏi wîˀḏi naa díku̖hpekhâymáa.” ²²Iví khä̖ge̖ˀnin dívíwänpipu̖wä̖ˀoˀ, toˀwíví̖ˀgeḏi ihíˀmáaˀin wíḏínhanginnáhpíḏí. ²³I khä̖ge̖ˀdi Jesus-di óeséegíˀiˀ iví núˀbá naˀä́n. ²⁴Heḏiho Simon Peter imannan nä́ˀi khä̖ge̖ˀdiḏi óemúníḏí, heḏi óetu̖ˀan, “Jesus nátsikáyin toví̖ˀgeḏan ihíˀmáaˀin.” ²⁵Heḏihoˀ i khä̖ge̖ˀdi Jesus-ví shánkí núˀ ihá̖ḏiḏi óetsikáyin, “Naˀinbí Sedó, to-an i namuu wóeku̖hpekhâymáaˀiˀ?” ²⁶Jesus-di óetu̖ˀan, “Naa wí pává i sä̖ä̖ iwe dópꞌohtôení, heḏi wí toˀwí dópä̖gítꞌóe. Iví̖ˀgeḏân dáyhíˀmáa.” Heḏi wí pává ikêˀḏi ipꞌohtógiḏi Judas óemä́gi, i-á Simon Iscariot-ví ay namuu. ²⁷Judas i pává ikêˀ ihayḏi weseboˀ i Penísendi iví píˀnä́ ûntsꞌú̖, heḏi Jesus-di óetu̖ˀan, “Hä̖ä̖wí háa bikhâymáaˀi wesebo náˀan.” ²⁸Hewänbo toˀwí wänboˀ in dihúukwꞌó̖ˀnin diweḏi wíˀûnhanginnáhpí háaḏí Jesus-di kin óetu̖ˀannin. ²⁹Judas-á i chä̖ˀ múu imáa, heḏiho wên diˀân Jesus-di óetu̖ˀan hä̖ä̖wí i shánkîˀḏigîˀ díntáyˀiˀ iku̖mä́-íˀin, heḏá wây-á wêndá diˀân in sehkanäwó̖ˀ diwówáyiˀin wí hä̖ä̖wí ovâymä̂äní gân óetu̖ˀan. ³⁰Heḏiho Judas i pává ikêˀḏi wesebo napee. Ihayḏiho nakhu̖u̖ná.

Jesus iví khä̖ge̖ˀnin wên tsꞌa̖a̖min tsontu̖u̖ imä́gi

³¹Judas napee ihayḏi Jesus natú̖, “Ihayḏi nanânho tꞌowa dínhanginpúwíḏí naa tꞌä̖hkí tꞌowagîˀ oˀaypu̖yä̖ˀiˀ hayˀiˀ omuuˀin, heḏá háa naa dînpuwagítꞌóeˀin namuuḏi dínhanginpúwí Yôesi Táḏá wáˀ hayˀi namuuˀin. ³²Heḏiho Yôesi Táḏáḏí hayˀi naa dípaa-í iví haybá omúníḏí, heḏá nä́ˀin ikhâymáa weseboˀ. ³³Naví áyyä̖̂ä̖, wí hä̖́yú̖ thaaḏa̖ˀ undáḏí ochangítꞌóe, heḏi nää in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin dovâytu̖ˀan waagibá un wáˀ wâytu̖máa, undi dítu̖wä̖khâymáa, hewänbo wáy omän diwepiyeˀ wíˀúnkoeḏí-ípí nää ímu-íˀin. ³⁴Naaḏi wên tsꞌa̖a̖min tsontu̖u̖ nää wâypä̖khâymáa, heḏi kinnân namuu: Wíˀnä́ táye úvíséegíhûuwí. Naaḏi wâyséegí waagibá, hanbá wíˀnä́ táye úvíséegíhûuwí. ³⁵Úvíséegíhondáho toˀwên tꞌä̖hkí dínhanginnání naví khä̖ge̖ˀnin ímuuˀin.”

Jesus-di Peter oétu̖ˀan, “U̖-á poewin untú̖ní naa wíḏítaapíˀin”

³⁶Simon Peter-di óetsikáyin, “Naˀinbí Sedó, wépiyan unmän?” Jesus-di óetu̖ˀan, “Nää-á wíˀú̖koeḏipí wáy omän deepiyeˀ díyu̖u̖hûuwíḏí, hewänbo wáy wí thaa wáy omän diwepiyeˀbá unmú-í.” ³⁷Simon Peter-di óetsikáyin, “Naˀinbí Sedó, háaḏan wíḏînkoeḏipí wíyu̖u̖hûuwíḏí nää? Naa okhâymuu naví wówátsi u̖gîˀ dáymä̂äníḏí.” ³⁸Jesus-di óetu̖ˀan, “Ti naa omuuḏi unkhâymuu uví wówátsi bimä̂äníḏí? Nä́ˀin taˀgendi wítu̖ˀâ̖a̖mí: Wí dee sen waˀ ikinpíḏíboˀ u̖-á poewin untú̖ní wíḏítaapíˀin.”

Yôesi Táḏávíˀpiyeˀ gipundaˀḏá, iví ay Jesus-víˀpiyeˀ páaḏé gimú-íˀin gínkhâyˀä̖ˀ

¹Heḏáháˀ Jesus tꞌä̖hkí iví khä̖ge̖ˀnin itu̖ˀan, “Ánshaa iwe wíˀíkwo̖ˀnípí. Yôesi Táḏávíˀpiyeˀ úvíwhä̖yu̖hûuwí heḏá navíˀpiyá. ²Naví Táḏáví kꞌaygi ûnnáˀ diwe báyékí ûnˀívená. Nä́ˀin taˀgen namuupíḏáho háˀto wâytu̖ˀâ̖a̖míwän taˀgen namuuˀin. Heḏiho nää omän wí íve wí̖ˀínbo wâykhâyˀa̖míḏí. ³Heḏi wí íve wâykhâyˀa̖míḏí omääḏá wíyá owáyˀä̖ä̖-í un wâyhûuwíḏí naa-áḏí, heḏânho wáy oˀä́n diwebá un wáˀ íkwo̖ˀní. ⁴Un únhanginná wáypiyeˀ omännin, heḏá in pꞌôe naa omän deepiyeˀ wáˀ únhanginná.” ⁵Thomas-di óetu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó, wígínhanginnáhpí wáypiyeˀ unmännin wänboˀ. Heḏi háḏíḏan in pꞌôe unmän deepiyeˀ gínhanginnání?” ⁶Jesus-di óetu̖ˀan, “Naa-á in pꞌôe omuu, heḏá in taˀgendá, heḏá in wówátsi-á. Toˀwí wänbo wûnkoeḏipí naví Táḏávíˀpiyeˀ namú-íḏí, navíˀpiyeˀ páaḏé naˀä̖ä̖ḏiḏa̖ˀmânhoˀ. ⁷Toˀwí naa omuuˀin taˀgendi ûnhanginnândáho naví Táḏá wáˀ dîntáa-íwän. Nää iweḏiho bîntaa heḏá bînmûˀ.”

⁸Philip-di Jesus óetu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó, i Táḏá naˀin dînkeeya̖mí. Hä̖hayḏa̖ˀ gíntáy.” ⁹Jesus-di óetu̖ˀan, “Philip, gáhä̂nhay waaboˀ undáḏí oyihoˀ, hebo waˀḏi wíˀú̖hanginnáhpí toˀwí omuuˀin. Toˀwên naa dímûˀindá i Táḏá wáˀ dâymûˀ. Heḏi háaḏan dítu̖máa i Táḏá wâykeeya̖mí gin? ¹⁰Háaḏan wíviwhä̖yundepí i Táḏá-áḏí omuuˀin heḏi i Táḏá-á naa-áḏá omuuˀindá? Nä́ˀi híˀ wâytu̖ˀoˀi navîˀḏa̖ˀ wíḏînmuupí, hewänbo naa dáyhíˀmáa ihayḏi naví Táḏá naa-áḏí namuuˀiˀ iví tꞌôe iˀoˀ. ¹¹Nä́ˀi naaḏi wâytu̖máaˀi binwhä̖́yú̖: Naa-á i Táḏá-áḏí omuu, heḏá i Táḏá-á naa-áḏá namuu. Hewänbo naví híˀ dînwhä̖yundepíḏáhoˀ, i hä̖ä̖wí dáyˀoˀi namuuḏi bíwhä̖́yú̖ wé̖ˀge gamuuˀin. ¹²Taˀgendi wáytu̖máa, toˀwên navíˀpiyeˀ dívíwhä̖yundeˀindá, naa dáyˀan waabá in wáˀ dívíkankhâymáa, heḏá waˀḏi shánkí heˀendi hä̖ä̖wí-á dívíkankhâymáa, gá naa naví Táḏávíˀpiyeˀ omändân. ¹³Úvíwhä̖yundeḏáho naa dînkꞌóeˀin wâyˀa̖míḏí i ídaˀpoˀiˀ, naaḏi wâyˀa̖mí-ákun, heḏi hä̖ä̖wí naa Yôesi Táḏáví ay omuuˀi dóˀoˀiḏi tꞌowa dínhanginnání i Táḏá hayˀi namuuˀin. ¹⁴Hä̖ä̖wí namúní wänbo ídaˀpoˀḏi, naa dînkꞌóeˀin wâyˀa̖míḏí úvíwhä̖yundeḏá, naa dóˀa̖mí-ákun.”

Jesus-di i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ iví khä̖ge̖ˀninbíˀpiyeˀ óesankhâymáa

¹⁵“Undi díséegíḏáhoˀ i tsontu̖u̖ wâymä́giˀi dînˀaˀginnamí. ¹⁶Heḏi naaḏi naví Táḏá dódaaˀamí wíyá toˀwí wovâykhä̖ge̖ˀnamíˀi wovâysaaníḏí, heḏi han i Táḏá iˀa̖mí. Nä́ˀi wovâykhä̖ge̖ˀkhâymáaˀi-á hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí undáḏí nayê̖e̖ní, i-á i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ namuu, heḏi in taˀgen nahá̖hkanyiˀ. ¹⁷In toˀwên Yôesi Táḏá dâytaapíˀindá nä́ˀi Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ wíˀóemúndepíḏí heḏá wíˀóetaapíḏí háˀto daykéyí. Hewänbo undiḏân bîntaa, undáḏí nayiḏi, heḏá unbí píˀnä́ khóˀyé i bînmáˀve-í.

¹⁸“Naaḏi wên táḏápíˀin yíyápíˀin waagiˀinbá wíwâyyoekankhâymáapí, naa-á unbíˀpiyeˀ owáyˀä̖ˀ. ¹⁹Hây napóe ihayḏi in tꞌowa Yôesi Táḏá dâytaapíˀindi naa wiya wíḏímúnípí, hewänbo undáho dímúní, heḏá íwówáyê̖e̖ní gá naa owówáyiḏân. ²⁰Heḏi i thaa napówá ihayḏá únhanginnání naa naví Táḏá-áḏí omuuˀin, heḏá undáḏí naa-áḏí wé̖ˀge gimuuˀindá wáˀ únhanginnání.

²¹“Toˀwên naví tsontu̖u̖ dînhógiˀin heḏá dînˀaˀgindoˀindá, indânho naa díséegí, heḏi toˀwên naa díséegíˀindá naví Táḏáḏí ovâyséegí, heḏá naaḏi wáˀ dovâyséegí, heḏi dovâykhä̖ge̖ˀna̖mí shánkí híwó̖ˀ dítaa-íḏí” kin Jesus natú̖. ²²Wí khä̖ge̖ˀdiˀ Judas gin nakhá̖wä́ˀiˀ, hebo Judas Iscariot-dá yoe, iḏân Jesus óetsikáyin, “Naˀinbí Sedó, heháaḏan naˀinda̖ˀ díkhä̖ge̖ˀkhâymáa shánkí híwó̖ˀ wítaa-íḏí, heḏi hä̖ˀin tꞌowa Yôesi Táḏá dâytaapíˀindá yoe?” ²³Jesus-di óetu̖ˀan, “Toˀwên naa díséegíˀindá naví híˀ dînˀaˀgindoˀ, heḏi naví Táḏáḏáho ovâyséegímáˀve-í, heḏi naví Táḏá-áḏí naa-áḏí inbí píˀnä́ khóˀyé änthayé-í. ²⁴Toˀwên naa díséegípíˀindá naví híˀ wíḏînˀaˀgindopí. Heḏi i híˀ naaḏi wâytu̖ˀandi-á navîˀḏa̖ˀ wíḏînmuupí, naví Táḏáḏí dísandiví híˀ-ân ûnmuu.

²⁵“Nä́ˀi hä̖ä̖wí naaḏi wâytu̖máa waˀḏi nä́ä undáḏí oyiḏiboˀ. ²⁶Hewänbo i toˀwí wovâykhä̖ge̖ˀnamíˀiḏá tꞌä̖hkí úntáyˀi wovâyhá̖ˀa̖mí, heḏá tꞌä̖hká naaḏi wâytu̖ˀandi-á wovâyˀánshaakannamí. I-á i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖-ân namuu, heḏi naví Táḏádí i wovâysaaní gá han dódaaˀandân.

²⁷“Naaḏi wâykhä̖ge̖ˀnamí heḏânho ánshaa iwe wíˀíkwo̖ˀnípíḏí. Naaḏa̖ˀ dînkoeḏi han wâyˀa̖míˀin, in toˀwên Yôesi Táḏá dâytaapíˀindá wíḏínkoeḏipí. Unbí píˀnä́ khóˀyé wíˀíˀá̖yîngi-ípí heḏá wíˀíkhuwôedaˀípí. ²⁸Naví Táḏávíˀpiyeˀ omän heḏá unbíˀpiyá owáyˀä̖ˀ gin wâytu̖ˀandi ítꞌoe. Naví Táḏá-á naví shánkí hayˀi namuu heḏi taˀgendi undi naa díséegíḏáhoˀ íhíhcha̖a̖-í ivíˀpiyeˀ omändi. ²⁹Nä́ˀi tꞌä̖hkí nää wâytu̖máa waˀḏi napóepíḏíboˀ, heḏânho owáy napóe ihayḏá undi naví híˀ dînwhä̖yú̖-íḏí. ³⁰Wíyá shánkí naaḏi wíwâytu̖ˀa̖mípí, gá i Penísendi naˀä̖ḏân, i-á in Yôesi Táḏá dâytaapíˀinbí tsondi dínmuu. Iḏá naa wíḏítsonmáapí. ³¹Hewänbo nää naví Táḏáḏí naa díyôn waa dáykhâymáa, tꞌä̖hkí tꞌowa dínhanginnáníḏí i-ân dóséegíˀin.

“Bíwí̖nú, yaho nä́weḏi gimú-í.”

Jesus wên úuva áaphä̖ä̖ waagiˀbá namuu

¹“Naa wên híwó̖ˀnin úuva áaphä̖ä̖ waagiˀbá omuu, heḏi naví Táḏá-á i áaphä̖ä̖ á̖yí̖ˀdi waagiˀbá-á namuu. ²In tꞌowa navíˀin dînmuuˀin áaphä̖ä̖ waˀyáy khóe waagiˀinbá dimuu. Tꞌä̖hkí waˀyáy khóe naˀúuvapaapîˀ naví Táḏá itsꞌándeḏi iyâaˀoˀ, heḏá i waˀyáy khóe naˀúuvapaa iweḏá i hí̖ˀíndi híwó̖ˀpîˀ namuuˀi-á iyâaˀo shánkí báyékí híwó̖ˀ napáa-íḏí. ³Undá i híwó̖ˀpîˀ ho únyâamuu i híˀ naaḏi wâytu̖ˀandi bîntꞌóyandi. ⁴Hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí naa-áḏí ímúníˀin únkhâyˀä̖ˀ, heḏi naa-á hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hká undáḏí omúní. Wên waˀyáy khóe wänbo wíˀbo wínahä̖ä̖paˀpí, nä́ˀin waˀyáy khóe in áaphä̖ä̖ eeḏi nachândiḏa̖ˀmân nahä̖ä̖paˀ, heḏi hanbá un naa-áḏí hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí ímuupíḏáhoˀ, háˀto únkoeḏí-í híwó̖ˀdi hä̖ä̖wí úvíˀa̖míḏí.

⁵“Toˀwên hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí naa-áḏí dimuuˀin heḏá naa-á indáḏí omuuḏá, indá báyékí híwó̖ˀ dívíˀa̖mí. Naa-áḏí ímuupíḏí hä̖ä̖wí wänbo háˀto bînˀa̖mí. ⁶In toˀwên naa-áḏí hä̖̂ä̖ḏi wänbo dimuupíˀindá waˀyáy khóe tꞌowa dâytsꞌâˀiˀ waagibá dínpúwí. Ki̖ˀbi waˀyáy khóe-á dâychꞌáaḏí natꞌaˀ, heḏi dâywé̖ˀgeˀandi dâyphamääḏeˀ. ⁷Naa-áḏí hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí íkwꞌôndá naví híˀ-á unbí píˀnä́ khóˀyé bînmáaḏá, únkoeḏi hä̖ä̖wí wänbo ídaˀi Yôesi Táḏá bîndaaˀa̖míḏí, heḏi iḏá wovâymä̂äní, ⁸heḏânho tꞌowa dínhanginnání naví Táḏá hayˀi namuuˀin, heḏihoˀ undá báyékí híwó̖ˀ úvíˀâ̖a̖mí, heḏi kindiḏiho taˀgendi naví khä̖ge̖ˀnin ímúní.

⁹“Naví Táḏáḏí naa díséegí waagibá naaḏi wâyséegí. Naví séegí wóegé hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí ímúní. ¹⁰Naa naví Táḏáví tsontu̖u̖ dônˀaˀgindoḏi iví séegí wóegé hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí omuu. Heḏá undá hanbá naví tsontu̖u̖ dînˀaˀginhondáhoˀ, naví séegí wóegé hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí ímúní. ¹¹Nä́ˀi tꞌä̖hkí wâytu̖ˀan heḏânhoˀ i híhchan dómáa waagibá un wáˀ unbí píˀnä́ khóˀyé bînmáˀve-íḏí, heḏá tꞌä̖hkí híhchanda̖ˀ bînmáˀve-í. ¹²Nä́ˀin tsontu̖u̖ naaḏi wâytu̖máa: Wíˀnä́ táye úvíséegíhûuwí naaḏi wâyséegí waagibá. ¹³In toˀwên inbí wówátsi inbí kꞌemaˀingîˀ dívímä́giˀindá shánkí hayˀin séegí namúníˀin dâymáa. ¹⁴Heḏi undá hä̖ä̖wí naaḏi wâyyôn waagi bînkanhondáho naví kꞌemaˀin ímuu. ¹⁵Nää iweḏi páaḏépiyeˀ naví tꞌôeˀin ginda̖ˀ naaḏi wíwâytu̖kankhâymáapí, gá wí tsondi-á iví tꞌôeˀin háa ikhâymáaˀin wíˀitu̖ˀopíḏân, hewänbo naví kꞌemaˀinnân gin wâytu̖ˀâ̖a̖mí, gá hä̖ä̖wí naví Táḏáḏí dítu̖ˀandiˀ naaḏi wâyhanginˀânnandân.

¹⁶Undi naa wíḏíde̖ˀmanpí, naaḏá un wâyde̖ˀman, heḏá wovâykwꞌóḏi báyékí híwó̖ˀ úvíˀa̖míḏí, heḏi i híwó̖ˀ úvíˀoˀi-á nakâypúwí. Naví Táḏáḏí naa dînkꞌûˀ hä̖ä̖wí ídaˀpóeˀiˀ wâyˀa̖míḏí, heḏiho úvíwhä̖yundeḏáhoˀ iḏi wovâymä̂äní. ¹⁷Kinnân naaḏi wâytsonmáa: Wíˀnä́ táye úvíséegíhûuwí.”

In Yôesi Táḏá dâytaapíˀindi Jesus-ví khä̖ge̖ˀnin ovâytꞌáy-í

¹⁸“In tꞌowa Yôesi Táḏá dâytaapíˀindi wovâytꞌayḏáho wíˀúnˀóḏe-ípí unbí páaḏébo naa dítꞌayˀin. ¹⁹In Yôesi Táḏá dâytaapíˀin tꞌowa waagiˀinbá ímuuḏáhoˀ, indi wovâyséegí-í, inbíˀin dínmuuˀin dâyséegí waagibá. Hewänbo in waagiˀinbá wíˀímuupí. Naaḏi wâyde̖ˀman Yôesi Táḏá bîntáa-íḏí, heḏânkun indiho wovâytꞌay. ²⁰Wíˀúnˀóḏe-ípí háa wâytu̖ˀannin: Wí tꞌôeˀi-á iví tsondiví shánkí hayˀi wínamuupí. Heḏiho toˀwên naa dítꞌôephaḏekannannindi un wáˀ wovâytꞌôephaḏekannamí, heḏi toˀwên naví híˀ dînˀaˀginnannindi unbîˀ wáˀ wovâyˀaˀginnamí. ²¹Navíˀin ímuuḏibo tꞌä̖hkí nä́ˀi híwó̖ˀpîˀ hä̖ä̖wí tꞌowaḏi wovâyˀa̖mí. Háaḏí? Gá i naa dísandiˀ wíḏâytaapíḏân. ²²Naaḏi naví híˀ dovâytu̖ˀâ̖a̖míḏí oˀä̖ä̖píḏáho nä́ˀi tꞌaywó̖ˀdi wíḏínmuupíwän. Hewänbo oˀä̖ä̖-ákun, heḏânho nää wîˀ wänbo wíˀûnkoeḏipí natú̖níḏí, ‘Naa wíḏînhanginnáhpí dáytꞌaywó̖ˀnannin.’ ²³Toˀwên naa dítꞌayˀindá naví Táḏá wáˀho dîntꞌay. ²⁴Waˀḏi indáḏí oyiˀ ihayḏi báyékí hä̖ä̖wí dáyˀan wíyá toˀwí wänbo hä̂nhay wänbo iˀanpîˀ. Ki̖ˀbi tꞌôe dáyˀanpíḏáho nä́ˀi tꞌaywó̖ˀdi wíḏínmuupíwän. Hewänbo háa naa dáyˀannin dâymûˀ-ákun, heḏi naa-áḏí naví Táḏá-áḏí wí̖ˀgíndíbo dítꞌay. ²⁵Heḏi kin dívíˀandi naa háa inbí ta̖ˀkan naví̖ˀgeḏi nata̖ˀmuu waa dînpóe, kinnân:

Wên híwó̖ˀpíˀin wíḏáyˀanpí wänbo naa dítꞌay.

²⁶“Owáy naví Táḏávíˀwe opówá ihayḏi i toˀwí wovâykhä̖ge̖ˀkhâymáaˀi-á naaḏi wâysangítꞌóe. Nä́ˀi naví Táḏávíˀweḏi unbíˀpiyeˀ nakä̖ˀä̖ä̖gítꞌóeˀi-á i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ namuu. Heḏi napówá ihayḏi naví̖ˀgeḏi ihéeˀa̖mí. ²⁷Heḏá undá wáˀ tꞌowa naví̖ˀgeḏi bîntu̖ˀâ̖a̖mí, gá páaḏé naví tꞌôe dontsꞌanˀan diweḏiboˀ un naa-áḏí íyiḏân.

¹“Nä́ˀi hä̖ä̖wí naaḏi wâytu̖ˀan heḏânho unbí whä̖yu̖ wíˀúnhá̖a̖nípíḏí. ²In Huḏíyoḏi inbí méesate íve wovâytsuḏekhâ̖a̖ˀa̖mí, heḏá wáˀ shánkí wänbo únpúwí, wáy wí thaa nanáˀ diwe wovâytꞌa̖há̖núḏáho diˀâ̖a̖ní Yôesi Táḏágîˀ dívítꞌôemáaˀin. ³Háaḏan kin dívíkhâymáa? Gá Yôesi naví Táḏá dînmuuˀi wíḏîntaapíḏân, heḏá naa wáˀ wänbo wíḏítaapí. ⁴Nä́ˀi napuwagítꞌóeˀi wâytu̖máa waˀ napóepíḏíboˀ, heḏânho napóe ihayḏá naaḏi wâytu̖ˀan niˀgeḏi únˀánpowagítꞌóe. Naaḏi nä́ˀi hä̖ä̖wí wíwâytu̖ˀanpí páaḏé naví tꞌôe dontsꞌanˀan dihayḏi, gá waˀḏi undáḏí oyiḏân.”

Háa i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ ikhâymáaˀin

⁵“Nää tobá i naa dísandivíˀpiyeˀ omän wänboˀ, wénä wí wänbo undi wíḏítsikaˀmáapí wä̖́hä̖̂ä̖piyeˀ omännin. ⁶Nä́ˀi hä̖ä̖wí wâytu̖ˀandiḏihoˀ unbí píˀnä́ khóˀyé nää báyékí únkháapoˀ. ⁷Hewänbo in taˀgen wâytu̖máa: Ungîˀ shánkí yänbeḏi híwó̖ˀ namuu naa omú-íḏí, gá naa omääpíḏáhoˀ i toˀwí wovâykhä̖ge̖ˀkhâymáaˀi wínaˀä̖́ä̖-ípíḏân, hewänbo omääḏáhoˀ i dósaaní unbíˀpiyeˀ. ⁸Heḏi owáy napówá ihayḏá tꞌowa ovâythayya̖mí piháa diˀánshaamuuḏi wíḏikaˀpóya̖ˀpíˀin inbí tꞌaywó̖ˀdi i̖ˀgeḏi, heḏá i híwó̖ˀdi namuu i̖ˀgeḏá, heḏá Yôesi Táḏáḏí tꞌowa ovâytuchä̖nukhâymáa i̖ˀgeḏá. ⁹Iḏi ovâythayya̖mí dívítꞌaywó̖ˀnannin, navíˀpiyeˀ wíḏívíwhä̖yundepíḏí. ¹⁰Naa híwó̖ˀdiˀ omuu i̖ˀgeḏi ovâythayya̖mí, gá naa i híwó̖ˀdiˀ omuuˀi naví Táḏávíˀpiyeˀ omändân, heḏi wíyá wíḏímúnípí. ¹¹Yôesi Táḏáḏí tꞌowa ovâytuchä̖nukhâymáa i̖ˀgeḏi ovâythayya̖mí, gá ho natú̖ḏân iḏi i Penísendi óetuchä̖nukhâymáa, i-á in tꞌowa Yôesi Táḏá dâytaapíˀinbí tsondi dínmuu.

¹²“Naa waˀḏi báyékí wâytu̖ˀâ̖a̖míˀin odaˀ, hewänbo nää wíˀúnkoeḏipí ihay bînhóníḏí. ¹³Hewänbo owáy i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ napówá ihayḏi, i-á in taˀgen tꞌä̖hkí nahá̖hkanyiˀiˀ namuu, iḏi wovâykhä̖ge̖ˀkhâymáa in taˀgen namuuˀin naví̖ˀgeḏi taˀgendi únhanginpúwíḏí, gá iví ánshaa ûnmuuˀiḏa̖ˀ wíˀihíˀkhâymáapíḏân, hewänbo háa Yôesi Táḏáḏí óetu̖ˀan waagi natú̖ní, heḏá háa napuwagítꞌóeˀin wovâytu̖ˀâ̖a̖mí. ¹⁴Háa natú̖níˀin navíˀweḏi ihóní heḏi wovâytu̖ˀâ̖a̖mí. Handiḏi wovâyhanginˀânnamí naa hayˀi omuuˀin. ¹⁵Naví Táḏáví há̖hkan ûnmuuˀi-á navîˀ wáˀ dînmuu. Heḏânho naa otú̖, i Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ háa wovâytu̖ˀâ̖a̖míˀin navíˀweḏi ihóní.”

Jesus-ví khä̖ge̖ˀnin inbí píˀnä́ khóˀyé dikháapúwí, hewänbo wíyá dihíhchanpúwí

¹⁶“Hanwaapíḏíboˀ undi wíḏímúnípí, heḏá iweḏá hanwaapíḏíbo-á undi naa wíyá díwáymúní.” ¹⁷Wên iví khä̖ge̖ˀnin wíˀnä́ táye dívítu̖ˀan, “Hânnan hêe nä́ˀin dítu̖ˀannin natu̖ˀdaˀ? Natú̖, ‘Hanwaapíḏíbo wíḏímúnípí’ gin, heḏá ‘Iweḏá hanwaapíḏíbo-á wíyá naa díwáymúní’ gân. Heḏá wáˀ natú̖, ‘Kin napúwí gá naví Táḏávíˀpiyeˀ omändân.’ ¹⁸Heḏi hânnangú iví híˀ ‘hanwaapíḏíboˀ’ ûntu̖ˀdaˀ? Hä̖ä̖wí i̖ˀgeḏi ihíˀmáaˀin wígínhanginnáhpí.”

¹⁹Jesus ûnhanginná ditsikapúwíˀin didaˀ, heḏihoˀ ovâytsikáyin, “Ti úvítsikaˀmáa háa otu̖ˀdaˀin wâytu̖ˀandi, ‘Hanwaapíḏíboˀ undi wíḏímúnípí, hebo iweḏá hanwaapíḏíbo-á wíyá díwáymúní’? ²⁰Taˀgendi wâytu̖máa, undá íséeyê̖e̖ní heḏá úvísíhtu̖wí̖nú-í, hewänbo in tꞌowa Yôesi Táḏá dâytaapíˀindá dihíhchanpúwí. Hebo íkꞌáykháapóe wänbo nä́ˀi-á únphaḏé-í heḏi híhchan bînmáˀve-í. ²¹Wí kwee naˀeyekhâyyiˀi hânho nachanpoˀ, naˀeyehaypúwí ihay nanândi. Hewänbo iví ay ûnˀaypu̖yä̖ ihayḏá, iví hay i̖ˀgeḏi wíyá wíˀûnˀánpóya̖ˀpí, gá nahíhchanpóeḏân iví ay ûnˀaypu̖yä̖ḏi. ²²Heḏi hanbá undá nää únpoˀ. Un íkꞌáykháapoˀ naa wáypiyeˀ omändi, hewänbo owáy naa wíyá oˀä̖ä̖ ihayḏá unbí píˀnä́ khóˀyé íhíhcha̖a̖-í, heḏi toˀwí wänbo wíˀûnkoeḏí-ípí unbí híhchan únmuuˀin wovâykwée-íḏí.

²³“Heḏi ihayḏi wíˀúntâynípí hä̖ä̖wí wänbo dítsikáyi̖ˀníḏí. Taˀgendi wâytu̖máa, hä̖ä̖wí naví Táḏá bîndaaˀandiˀ, navíˀpiyeˀ úvíwhä̖yundeḏi, iḏi wovâymä̂äní. ²⁴Nää puˀwahay waˀḏi hä̖ä̖wí wänbo wíˀídaˀpóepí navíˀpiyeˀ úvíwhä̖yunde wänboˀ. Nää bindaaˀan, heḏânho bînhóní, heḏá báyékí híhchan bînmáˀve-í.

²⁵Nä́ˀi hä̖ä̖wí wâytu̖ˀandi wâyhá̖ˀa̖míḏí ûnthaykantáy, hewänbo owáy wí thaa nanáˀ diwe kindiḏi wíyá wíwâyhéeˀa̖mípí, thayˀeeḏân naví Táḏáví̖ˀgeḏi wâytu̖ˀâ̖a̖mí. ²⁶Heḏi ihayḏi shánkí híwó̖ˀ bîntaaḏi un íhä̖ä̖wídaˀpúwí navíˀpiyeˀ úvíwhä̖yundeḏi, heḏi wíyá wínatâynípí naa naví Táḏávíˀpiyeˀ wâyyûusuˀa̖míḏí, hewänbo iḏi wovâyséegíḏí unnânho ivíˀpiyeˀ úvíyûusuˀa̖mí. ²⁷Heḏi iḏi wovâyséegí gá undi naa díséegíḏân heḏá úvíwhä̖yundeḏá naa ivíˀweḏi oˀä̖ä̖ˀin. ²⁸Nä́ä oepáa kꞌayḏipiyeˀ naví Táḏávíˀweḏân oˀä̖ä̖-ákun. Heḏi nää-á nä́weḏi naví Táḏávíˀpiyebá ováymän.”

²⁹Iví khä̖ge̖ˀnindi óetu̖ˀan, “Näbáhaˀ thayˀeeḏi bihíˀmáa, nää-á uví híˀ-á ûnthaykantáyˀiˀ wíˀú̖muupí. ³⁰Nää gínhanginpóe u̖ hä̖ä̖wí tꞌä̖hkí ú̖hanginnáˀnin, heḏá hä̖ä̖wí toˀwíḏí wóetsikáyi̖ˀníˀin nadaˀiˀ u̖ ú̖hanginnânho waˀ wóetsikáyi̖ˀpíḏíboˀ. Heḏânho ívíwhä̖yunde Yôesi Táḏávíˀweḏi unˀä̖ä̖ˀin.” ³¹Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Nää-á ítû̖ˀ navíˀpiyeˀ úvíwhä̖yundeˀin, ³²hewänbo nää iweḏi un tꞌä̖hkí íwaḏeḏée-í, heḏi wí̖ˀínboˀ unbí pꞌóegé bînkéyí heḏi naa wíˀbo díyoeˀa̖mí. Hewänbo naví Táḏá naa-áḏí nayiḏi taˀgendi wíˀbo háˀto oyê̖e̖ní. ³³Naaḏi tꞌä̖hkí nä́ˀi wâytu̖ˀan heḏânho naa-áḏí ímuuḏi ánshaa iwe wiˀíkwo̖ˀnípíḏí. In Yôesi Táḏá dâytaapíˀinbí yáagé waˀ íyiˀ ihayḏibo bîntꞌôephaḏekhâymáa, hewänbo kayˀindi úvíwí̖nú-í, naa i yä̖ˀḏâapîˀ nä́ä oepáa kꞌayḏiwi dótꞌan.”

Jesus iví khä̖ge̖ˀningîˀ iyûusuˀan

¹Jesus iví khä̖ge̖ˀnin nä́ˀi tꞌä̖hkí itu̖ˀan dihayḏi makówápiyeˀ ibéeḏí kinnân iyûusuˀan: “Táḏá, ihayḏiho dînná. Nää ovâykeeyan naa uví ay omuuˀi hayˀi omuuˀin, heḏânho u̖-á hayˀi unmuuˀin naaḏi dovâykeeya̖mí. ²U̖ḏi dísóge tꞌä̖hkí tꞌowaví tsondi omúníḏí, heḏânho naaḏi tꞌä̖hkí in u̖ḏi dímä́giˀin in wówátsi nahándepíˀin dovâymä̂äníḏí. ³U̖ḏa̖ˀ i taˀgendi Yôesi unmuu, heḏá naa-á Jesus omuu, i u̖ḏi dísandiˀ tꞌowa dovâyˀaywoeníḏí, heḏi in toˀwên u̖-áḏí naa-áḏí dítaaˀindáho wówátsi nahándepíˀin dâymáa. ⁴Waˀḏi nä́ä oepáa kꞌayḏi oyiˀ ihayḏi in tꞌowa dovâykeeyan u̖-á hayˀi unmuuˀin, gá in tꞌôe u̖ḏi díkanyônnin tꞌä̖hkí dóbowaḏân. ⁵Táḏá, naa hayˀi omuu waˀḏi u̖-áḏí oyiˀ ihayḏiboˀ, waˀ hä̖ä̖wí wänbo nakhíˀyenpí ihayḏiboˀ. Nää uvíˀpiyeˀ owáymän, heḏiho ovâykeeya̖mí naa hayˀi omuuˀin, háa omúˀde waagibá.

⁶“In toˀwên nä́ä oepáa kꞌayḏi u̖ḏi naa dímä́giˀin dovâykeeyan háawi unmuuˀin. Indá páaḏéboˀ uvíˀin ú̖muu, heḏá u̖ḏá indá dímä́gi, heḏi uví híˀ wônˀaˀginnan. ⁷Nää in dínhanginpóe hä̖ä̖wí tꞌä̖hkí u̖ḏi dímä́giˀi taˀgendi uvíˀweḏi naˀä̖ˀin, ⁸gá hä̖ä̖wí u̖ḏi naa dítu̖ˀandiˀ naaḏi dovâytu̖ˀandân, heḏi dâyséegíˀan. In dínhanginná taˀgendi uvíˀweḏi oˀä̖ä̖ˀin, heḏá dívíwhä̖yundeˀ u̖ḏi dísannin.

⁹“Naaḏi ingîˀ dovâyyûusuˀoˀ. Nää tꞌä̖hkí tꞌowagíˀin wíḏáyyûusuˀopí, hewänbo in u̖ḏi dímä́giˀingíˀinḏa̖ˀmân dáyyûusuˀoˀ, indá uvíˀin ú̖muuḏi. ¹⁰Tꞌä̖hkí navíˀin dînmuuˀin uvíˀin wáˀ ú̖muu, heḏi uvíˀin ú̖muuˀindá navíˀinbá dînmuu. Heḏi háa inbí wówátsi dâyhon waagiḏibo nakeepoˀ naa hayˀi omuuˀin. ¹¹Nää uvíˀpiyeˀ omän, heḏi nä́ä oepáa kꞌayḏi wóˀyê̖e̖nípí, hewänbo nä́ˀindá nä́äḏíbo waˀḏi diyiˀ. Naví Táḏá, u̖ shánkí yä̖ˀḏâaˀi unmuuˀiˀ, uví kay ú̖muuˀiḏi á̖yîngiḏiboˀ ovâymáˀve-í, i kay u̖ḏi dímä́giˀiḏibá, heḏânho wîˀḏa̖ˀ waagibá dimúníḏí, naa-áḏí u̖-áḏí wîˀḏa̖ˀ gamuu waagibá. ¹²Waˀḏi indáḏí oyiˀ ihayḏi á̖yîngiḏi híwó̖ˀ dovâymáa uví kay ú̖muuˀiḏi, i kay dímä́giˀiḏibá, heḏá dovâyˀá̖yîngimáaḏí wîˀḏa̖ˀmân in diweḏi napeḏee, i-á i ha̖ˀbi namuu napeḏeegítꞌóeˀiˀ, heḏiho háa uví ta̖ˀnin diwe iví̖ˀgeḏi nata̖ˀmuu waa ûnpóe.

¹³“Heḏi nää uvíˀpiyeˀ omän, heḏi dáyyûusuˀoḏi nä́ˀi tꞌä̖hkí otû̖ˀ waˀḏi nä́ä oepáa kꞌayḏi oyiḏiboˀ, heḏânho inbí píˀnä́ khóˀyé tꞌähkí híhchan dâymáˀve-í, naa dómáa waagibá. ¹⁴Naaḏi uví híˀ dovâymä́gi, heḏi in tꞌowa wóetaapíˀindi ovâytꞌay, hä̖ˀin tꞌowa waagiˀin wíḏimuupíḏí, naa wänbo wáˀ in waagi wóˀmuupí waagibá. ¹⁵Naaḏi wíwídaˀmáapí nä́ä oepáa kꞌayḏi iweḏi ovâyyâaˀa̖míḏí, hewänbo wídaˀmáa u̖ḏi á̖yîngiḏiboˀ ovâymáˀve-íḏân, heḏânho i Penísendiḏi wíˀovâyhónípíḏí. ¹⁶In wóetaapíˀin waagiˀinbá wíḏimuupí, naa wänbo wáˀ-á yoe. ¹⁷In taˀgen ovâyhá̖ˀa̖mí heḏânho taˀgendi uvíˀpiyeˀ dívímä̂äníḏí. Uví híˀ-á in taˀgen namuu. ¹⁸U̖ḏi naa nä́ä oepáa kꞌayḏipiyeˀ dísan waagibá, naaḏi nä́ˀin navíˀin dînmuuˀin wáˀ tꞌä̖mäpiyeˀ nä́ä oepaa kꞌayḏi dovâysankhâymáa. ¹⁹In navíˀin dînmuuḏi naa uvíˀpiyeˀ dáymäˀ heḏânho in wáˀ taˀgendi uvíˀpiyeˀ dívímä̂äníḏí.

²⁰“Naaḏi nä́ˀingíˀinda̖ˀ wíḏáyyûusuˀopí, hewänbo wé̖ˀgeˀin tꞌowagîˀ wáˀ dáyyûusuˀoˀ, in toˀwên nä́ˀinbí híˀ dínmuuˀiḏi navíˀpiyeˀ dívíwhä̖yu̖khâymáaˀin, heḏiho wîˀḏa̖ˀ waagibá dipúwíḏí. ²¹Naví Táḏá, u̖-á naa-áḏí unmuu, heḏá naa-á u̖-áḏá omuu, heḏi hanbá innân wáˀ naˀindáḏí dimúníˀin naa odaˀ. Heḏi kin naa dáyyûusuˀoˀ heḏânho tꞌä̖hkí tꞌowa dívíwhä̖yú̖-íḏí u̖ḏi naa dísannin. ²²Naaḏi heˀennin dovâypáa-í, u̖ḏi naa hayˀi dípaa waagibá, heḏânho wîˀḏa̖ˀ dipúwíḏí, u̖-áḏí naa-áḏí wîˀḏa̖ˀ gamuu waagibá. ²³Naa indáḏí omuu, heḏi u̖-á naa-áḏá unmuu, heḏiho taˀgendi wîˀḏa̖ˀ dipúwí, heḏi handiḏi tꞌä̖hkí tꞌowa dínhanginnání u̖ḏi naa dísannin, heḏá dínhanginnání wáˀ u̖ḏi nä́ˀin naa-áḏí dimuuˀin ovâyséegíˀin, u̖ḏi naa díséegí waagibá.

²⁴“Naví Táḏá, naa odaˀ in u̖ḏi dímä́giˀin naa-áḏí dikwo̖ˀníˀin wáy naa ochangítꞌóe iwebá, heḏânho u̖ḏi naa hayˀi dípaaˀin dâymúníḏí. U̖ḏi naa hayˀi dípaa gá ho waˀḏi nä́ˀi nan oepáa nâakhíyépíḏíbo naa díséegíḏân. ²⁵Táḏá, u̖ taˀgeḏa̖ˀ biˀoˀiˀ unmuuˀiˀ, tobá báyékí tꞌowaḏi wíwóetaapí wänboˀ, naaḏi wítaa, heḏi nä́ˀin navíˀin dînmuuˀin dínhanginná u̖ḏi naa dísannin. ²⁶Háawi unmuuˀin naaḏi dovâyhanginˀânnan, heḏá shánkí híwó̖ˀ dovâyhanginˀânkhâymáa, heḏânho u̖ḏi naa díséegí waagibá ha̖ˀbi séegíbá inbí píˀnä́ khóˀyé dâymáˀve-íḏí, heḏá naa-á indáḏá omúní.”

Jesus óepankêˀ

¹Jesus iyûusubowa ihayḏi iví khä̖ge̖ˀnindáḏí iweḏi dimää, heḏi owáy Kidron kó̖ˀ pꞌä̖́näpiyeˀ dimää. Iwáygé wí navaˀay na-olive-taysaaˀi nakꞌóe, heḏi Jesus-áḏí iví khä̖ge̖ˀnindáḏí i navaˀay iwe ditsꞌú̖. ²Judas i Jesus óeku̖ˀpꞌégiˀiˀ ûnhanginná wáygé iwe nanáˀnin, hä̖́yä́n wänbo Jesus iví khä̖ge̖ˀnindáḏí iwepiyeˀ namääḏi. ³Heḏiho Judas-di wên Rome-win sundaḏo-á wên sundaḏo i méesate hayˀi dâyˀá̖yí̖ˀdoˀindá heḏá wên Pharisees-á ovâymaa, heḏi phakó-á kohséephé naphaamuuˀi-á inbí kꞌuuphé-á dínmahkä́nmuuˀi wóegé iwe dipówá. ⁴Jesus ûnhanginná hä̖ä̖wí tꞌä̖hkí háa ûnpuwagítꞌóeˀin, heḏiho iˀa̖htuyeḏi inbí páaḏépiyeˀ iwí̖nú, heḏi ovâytsikáyin, “To-an bîntu̖wä̖máa?” ⁵“Gá Jesus i Nazareth-wi-ân” kin óetu̖ˀan. Iḏá ovâytu̖ˀan, “Naa-ân i omuu.” Judas i óeku̖ˀpꞌégiˀiˀ iwebá indáḏí nayiˀ.

⁶“Naa-ân i omuu” gin ovâytu̖ˀan dihayḏi tíˀûupiyeˀ dívíhá̖ḏiḏi dikanu. ⁷Heḏáháˀ wíyá ovâytsikáyin, “To-an bîntu̖wä̖máa?” Indi óetu̖ˀan, “Gá Jesus i Nazareth-wi-ân.” ⁸Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Wâytu̖ˀanho naa-ân i omuu. Heḏiho naaḏa̖ˀ dítu̖wä̖máaḏá, nä́ˀin wé̖ˀgeˀin binpunmä́ä.” ⁹Haˀwâagi ovâytu̖ˀan dihayḏi háa hä̖̂ä̖ḏankánboˀ iyûusuˀan waa napóe. Kinnânho iyûusuˀan: “Wîˀ wänbo in dímä́giˀin diweḏi wíḏînpeḏée-ípí.” ¹⁰Simon Peter wí tsiyó pháˀ imáa, heḏi iwhahkêˀḏi i owhaˀ pꞌóˀḏéḏîˀví tꞌôeˀi Malchus gin nakhá̖wä̖́ˀiˀ óewhä̖́ḏiḏi iví koˀḏíngéḏíˀin oeyay heˀyinbo ôntꞌó̖ˀtsꞌâˀ. ¹¹Jesus-di Peter óetu̖ˀan, “Uví tsiyó pháˀ hä̖ˀi súḏe iwebá mänwáytoˀ. Nä́ˀin tꞌôephaḏe naví Táḏáḏí naa dînsannindá dînkhâyˀä̖ˀ donphaḏé-íˀin.”

Jesus oe Annas-víˀpiyeˀ óehoˀ

¹²In sundaḏo-áḏí inbí tsondi-áḏí in hayˀi méesatewin á̖yí̖ˀnindáḏí Jesus óepankêˀḏi óekhówhiˀan. ¹³Iweḏi oe Annas-víˀpiyeˀ páaḏé óehoˀ. Ihay pa̖a̖yo-á Caiaphas naˀowhaˀpꞌóˀḏéḏîˀä́n, heḏi Annas-á Caiaphas-ví yahsédo-á ûnmuu. ¹⁴Caiaphas-dá in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin hä̖̂ä̖ḏankánbo ovâytumakheˀoḏi ovâytu̖ˀan, “Shánkí yänbeḏi híwó̖ˀ namúní wîˀḏa̖ˀ wí toˀwí tꞌä̖hkí in tꞌowagîˀ nachúu-íḏí.”

Peter natú̖ iḏá Jesus óetaapíˀin

^15-16Simon Peter-áḏí wíyá khä̖ge̖ˀdi-áḏí Jesus-ví tíˀúugé damän. I owhaˀ pꞌóˀḏéḏîˀḏi nä́ˀi khä̖ge̖ˀdiˀ óetaa, heḏiho i khä̖ge̖ˀdiˀ ûnkoeḏi natsꞌú̖níḏí i tewhá tehpaa búge i owhaˀ pꞌóˀḏéḏîˀ nathaa iwe. Peter-á oe tehpaa yáˀwébo-á phóḏi núˀ óeyoeˀan, heḏiho i khä̖ge̖ˀdi nawáypee nä́ˀi a̖ˀyú̖ iphóḏiˀá̖yînmáaˀiˀ óehéeˀa̖míḏí, heḏi Peter oe tehpaa búgepiyeˀ óetsꞌúḏe. ¹⁷I a̖ˀyú̖ḏí Peter óetu̖ˀan, “Hä̖ˀi sen óepankêˀiví khä̖ge̖ˀdibá unmuupíˀan.” Peter natú̖, “Naa-á yoe.”

¹⁸Natꞌêeḏiho in tꞌôeˀindá in hayˀi méesatewin sundaḏo-á phaaˀuuḏi dâyphaˀtꞌégi, heḏi phaa núˀ disúwáwin. Peter wáˀ iwebá iwí̖nú.

I owhaˀ pꞌóˀḏéḏîˀḏi Jesus óetsikaˀmáa iví há̖hkan niˀgeḏi

¹⁹I tewhá íve i owhaˀ pꞌóˀḏéḏîˀḏi Jesus óetsikaˀmáa iví khä̖ge̖ˀninbí̖ˀgeḏi heḏá iví híˀ in tꞌowa ovâyhá̖ˀoˀ i̖ˀgeḏá. ²⁰Jesus-di óetu̖ˀan, “Naa tꞌowa tꞌä̖hkíví páaḏépiyeˀ dáyhéeˀowän, heḏi hä̖̂ä̖ḏi wänbo tꞌä̖hkí dovâyhá̖ˀowän inbí méesate hí̖ˀíndiˀ eeye heḏá inbí méesate hayˀiˀ ee-á, wáygé tꞌä̖hkí in Huḏíyo dívíwé̖ˀgeˀoˀ eeye. Hä̖ä̖wí wänbo kaaḏibo wóˀtú̖hpí. ²¹Heháaḏan nä́ˀi hä̖ä̖wí naa dítsikaˀmáa? In toˀwên dîntóyannin ovâytsikáyi̖ˀní háa dovâytu̖ˀannin. Indá dínhanginná háa otú̖ˀin.” ²²Jesus nä́ˀin natú̖ ihayḏi, wí méesatewi sundaḏo iwe núˀ nawindiḏi Jesus óetsꞌemapháve, heḏi óetu̖ˀan, “Haˀwâagá i owhaˀ pꞌóˀḏéḏîˀ wínâahéeˀa̖mípí.” ²³Jesus-di óetu̖ˀan, “Wên háawên híwó̖ˀpíˀin naa otú̖ḏáhoˀ, ú̖khâyˀä̖ˀ ovâytu̖ˀâ̖a̖míˀin hä̖ä̖wí namuuˀin. Hewänbo háa otú̖ waa in taˀgen namuu-ákun, heḏânho wíˀú̖kꞌóepí dítsꞌemapháve-íˀin.”

²⁴Heḏáháˀ Annas natsonpóe Jesus nakhówhimuuḏi i owhaˀ pꞌóˀḏéḏîˀ Caiaphas-víˀpiyeˀ óesaaníḏí.

Peter wíyá natú̖ Jesus óetaapíˀin

²⁵Oe yáˀwé Peter waˀḏi nasúwáwin, heḏi in wé̖ˀgeˀin iwe diwinnindi óetsikáyin, “Ti u̖ wáˀ hä̖ˀi senbí khä̖ge̖ˀdibá wíˀunmuupíˀan?” “Yoe,” kin natú̖, “naa-á yoe.” ²⁶Wí sen i owhaˀ pꞌóˀḏéḏîˀví tꞌôeˀibá namuuˀiˀ iwe wáˀ nawin, i-á i sen Peter-di óeˀoyetsꞌâˀiví maatuˀiˀ ûnmuu, heḏi iḏi Peter óetsikáyin, “Ti Jesus-áḏí oe na-olive-taysaa iwe wíwímûˀpíˀan?” ²⁷Peter wíyá natú̖ “yoe” gin, heḏi wesebo wí dee sen ikin.

Jesus oe Pilate-víˀpiyeˀ óehoˀ

²⁸Waˀḏéeḏíbo naná, heḏi Jesus-á Caiaphas-víˀweḏi óehoˀ i Rome-wi tu̖u̖yônbí tewhá hayˀi iwepiyeˀ. In Huḏíyo nä́ˀi Rome-wi tu̖u̖yônbí tewhá ee wíḏitsꞌú̖hpí, gá inbí khuu dínmuuḏi dínkhâ̖a̖kꞌóeḏân ditsꞌú̖níˀin, heḏiho ditsꞌûndáhoˀ wíḏínˀä̖hpí nä́ˀi Passover shánkîˀḏi koegiˀ dâykꞌóe-íˀin. 18:28 I tu̖u̖yôndá Huḏíyo wínamuupí, heḏi in Huḏíyo-á dínkhâ̖a̖kꞌóe nä́ˀin Huḏíyo dimuupíˀinbí hä̖ä̖wí dâytä̖gé-íḏí.²⁹Heḏiho Pilate oe yáˀwépiyeˀ napee, heḏi in tꞌowa ovâytsikáyin, “Háawin tꞌehpiḏe-an nä́ˀi senbí̖ˀgeḏi dînmáˀ?” ³⁰In Huḏíyoḏi óetu̖ˀan, “Nä́ˀi sen wên tꞌaywó̖ˀnin iˀanpíḏá háˀto uvíˀpiyeˀ âymáˀíwän.” ³¹Pilate-di ovâytu̖ˀan, “Un wíˀbo binpihûu iˀ, heḏá bintu̖yóˀnandi binˀan unbí tsontu̖u̖ úntû̖ˀ waagibá.” In Huḏíyoḏá óetu̖ˀan, “Hewänbo un Rome-ˀindá naˀin Huḏíyo wíḏînkꞌúya̖ˀpí wí toˀwí âyhéyíˀin, yä̖ˀḏâapí iˀandi âyshaa wänboˀ.” ³²Nä́ˀin ditú̖ˀ dihayḏi Jesus-ví híˀ háa nachuwagítꞌóe i̖ˀgeḏi taˀgen napee. 18:32 Jesus ho natú̖ wên phéˀwan deeḏi nachuwagítꞌóeˀin. Handiḏi in Rome-ˀindi in yanäkíkannin ovâyhá̖núndeˀ, hewänbo in Huḏíyoḏá nä́ˀin yanäkíkannin dimuuˀin ovâykꞌusä̖yundeˀ ovâyhá̖nú-íḏí.

³³Pilate iví tu̖u̖yôn tewhá ee nawáytsꞌú̖, heḏi Jesus óetu̖kánnandi óetsikáyin, “Ti u̖-á in Huḏíyoví tsondi hayˀi-ân unmuu?” ³⁴Jesus-di óetsikáyin, “Ti u̖-ân wíˀbo unhanginˀândaˀ, háa in Huḏíyoḏi naví̖ˀgeḏi wóetu̖ˀandibo dítsikaˀmáa?” ³⁵Pilate-di óetu̖ˀan, “Ti naa-ân Huḏíyo omuu gin unˀánde gáhân? Uví tꞌowaḏibo heḏá in owhaˀ pꞌóˀḏéḏíˀindáḏí naví mange wóekán. Háawin tꞌaywó̖ˀninnan biˀan?” ³⁶Jesus-di óetu̖ˀan, “Naa tsondi hayˀiˀ omuu, hewänbo in nä́ä oepáa kꞌayḏiwin tsonnin waagá yoe. Ha̖ˀbi tsondi omuuḏáhoˀ in toˀwên dovâytsonmáaˀin dívíhä́nsaa-íwän naa in Huḏíyoví mange wíḏíkáanípíḏí. Hewänbo otú̖ waa, nä́äḏíwin tsonnin waagi wóˀmuupí.” ³⁷Pilate-di óetsikáyin, “Heḏáhoˀ, ti taˀgendi wí tsondi hayˀi-ân unmuu?” Jesus-di óetu̖ˀan, “U̖ˀbo untú̖ waa, ha̖ˀbiˀ omuu. Heḏi nä́ä oepáa kꞌayḏipiyeˀ oˀä̖ä̖ heḏá oˀaypu̖yä̖, in taˀgen namuu i̖ˀgeḏi dáyhéeˀa̖míḏí. Toˀwên in taˀgen ho dínhanginnáˀnindá naa dîntꞌóyandeˀ.” ³⁸Pilate-di óetsikáyin, “Hândiḏan toˀwí ûnhanginnání hä̖ä̖wí in taˀgen namuuˀin?”

Jesus óekheˀkhâymáa, hewänbo Barabbas-á óemaˀpꞌä̖́ḏi

Pilate nä́ˀin natú̖ ihayḏi in Huḏíyo ee diyiˀ iwepiyeˀ nawáypeeḏi ovâytu̖ˀan, “Naaḏi wên tꞌaywó̖ˀnin nä́ˀi sen iˀannin wänbo wíḏônshaapí. ³⁹Hewänbo pa̖a̖yo pꞌóe waagi nä́ˀi Passover shánkîˀḏi nanáˀ dihayḏi undi dídaaˀoˀ wí pan wâymaˀpꞌä̖́ḏi-íḏí. Ti nää nä́ˀi Huḏíyoví tsondi hayˀi dómaˀpꞌä̖́ḏi-íˀin ídaˀ?” ⁴⁰Dívítu̖wí̖nú, “Hä̖ˀi-á yoe. Barabbas-ân gidaˀ nâamaˀpꞌä̖́ḏi-íˀin.” Barabbas-á sänbi namuu.

¹Heḏiho Pilate natsonpóe waa in sundaḏoḏi Jesus óepiye heḏi púwhí̖ˀdí óewhä̖́hwhä̖́ˀnan. ²In sundaḏo wên wä̖́ä̖khän dâyˀophíḏéˀandi óepꞌó̖htógi. Heḏáháˀ wên pꞌí tsá̖a̖wä̖́ˀin kꞌéwéˀin to-á óetógi, tsondi hayˀiví aa waagiˀinbá namuuˀin, ³heḏi wí̖ˀín wí̖ˀíngin in sundaḏo iví páaḏépiyeˀ diphaḏemändi óeyanäkítu̖máa, “Hânnan unˀä́n, u̖ Huḏíyoví tsondi hayˀiˀ unmuuˀiˀ,” heḏá óetsꞌemapháve. ⁴Pilate wíyá oe yáˀwépiyeˀ napeeḏi in tꞌowa ovâytu̖ˀan, “Bítꞌóyan, naaḏi i dópiyegítꞌóe undi bînmúníḏí, heḏânho únhanginnáníḏí naaḏi wên tꞌaywó̖ˀnin iˀannin wänbo wíḏônshaapíˀin.” ⁵Heḏiho Jesus oe yáˀwépiyeˀ óepiye. In wä̖́ä̖khän ônˀophíḏéˀannin napꞌó̖htoˀon, heḏá in pꞌí tsá̖a̖wä̖́ˀin kꞌéwéˀin to-á natoˀon. Heḏi Pilate-di in tꞌowa ovâytu̖ˀan, “Binmúˀḏí, nä́we i sen nawin.” ⁶In owhaˀ pꞌóˀḏéḏíˀindáḏí heḏá in hayˀi méesateˀin sundaḏo-áḏí óemûˀ ihayḏi hä̖́yä́n wänbo dívítu̖wí̖nú, “Wên phéˀwan deeḏi nátꞌóhtä̖gekꞌuˀ.” Pilate-di ovâytu̖ˀan, “Unnân binhûu bîntꞌóhtä̖gekꞌúwíḏí. Naaḏá wên háawên tꞌaywó̖ˀnin iˀannin wänbo wíḏônshaapí.” ⁷In Huḏíyoḏi Pilate óetu̖ˀan, “I-á natú̖ Yôesi Táḏáví ay namuuˀin, heḏi wên tsontu̖u̖ gínkꞌóeˀin natû̖ˀ, wí toˀwí kin ihéeˀoˀi-á nachúu-íˀin ûnkhâyˀä̖ˀ.”

⁸Pilate nä́ˀi híˀ natꞌoe ihayḏi shánkí wänbo nakhuwôedaˀpóe, ⁹heḏihoˀ iví tu̖u̖yôn tewhá ívepiyeˀ nawáytsꞌú̖, heḏi Jesus óetsikáyin, “Taˀgendi wä̖́hä̖̂ä̖wi-an unmuu?” Hewänbo Jesus-di háabo wíˀóetu̖ˀanpí. ¹⁰Pilate-di oetsikáyin, “Ti wíḏíhéeˀa̖mípíˀan? Ti wíˀú̖hanginnáhpíˀan naaḏa̖ˀmân dînkꞌóe háa wímaˀpꞌä̖́ḏi-íˀin heḏiháa u̖ dovâymä̂äníˀin phéˀwan deeḏi wóetꞌóhtä̖gekꞌúwíḏí?” ¹¹Jesus-di óetu̖ˀan, “Yôesi Táḏáḏí wíwônkꞌûˀpíḏáho háˀto ú̖kuˀníwän háa wänbo naa díˀa̖míḏí. Heḏiho i sen uví mange naa díkándi-áho uví shánkí itꞌaywó̖ˀnan.”

¹²Pilate nä́ˀin natꞌoe ihayḏi shánkí wänbo nadaˀ Jesus óemaˀpꞌä̖́ḏi-íˀin, hewänbo in Huḏíyo dívítu̖wí̖nú, “Nä́ˀi sen nâamaˀpꞌä̖́ḏiḏá, u̖ i tsondi Caesar-víˀnäpiyeˀ wíˀunmuupí. Wí toˀwí wí tsondi hayˀi namuu gin natû̖ˀdi-á Caesar-ví hä́nbiˀ namuu.” ¹³Háa ditú̖ waa Pilate natꞌoe ihayḏi Jesus oe yáˀwépiyeˀ óepiye, heḏi in tꞌowa ovâytu̖yóˀdoˀ iwe Pilate isóge. Iwáho dâytu̖ˀo nakꞌuupháagíkwꞌó̖ˀ diwe gin, heḏi Hebrew tu̖u̖ḏáho “Gabbatha” gin dâytu̖ˀoˀ.

¹⁴Waˀḏi Passover shánkîˀḏi yâaḏi naná. Ihay thaa-á dâyhä̖ä̖wíkhâyˀo wíyá tháwä́ngîˀ, kaykhanwówá thaa nanáníˀiˀ. Nää taage iwáypiyeˀ naná. Pilate-di in Huḏíyo ovâytu̖ˀan, “Binmúˀḏí, nä́we unbí tsondi hayˀi únwin.” ¹⁵Dívítu̖wí̖nú, “Nä́weḏi náyâaˀan, phéˀwan deeḏi nátꞌóhtä̖gekꞌuˀ.” Pilate-di ovâytsikáyin, “Ti unbí tsondi hayˀi wâytꞌóhtä̖gekꞌúwí?” In owhaˀ pꞌóˀḏéḏíˀindi óetu̖ˀan, “I-á naˀinbí tsondi hayˀi wígínmuupí. Naˀindá wîˀḏa̖ˀ tsondi hayˀi gínˀä́n, i-á Caesar-ân namuu.” ¹⁶Heḏiho Pilate-di Jesus inbí mange óeyoeˀan phéˀwan deeḏi óetꞌóhtä̖gekꞌúwíḏí.

Jesus phéˀwan deeḏi óetꞌóhtä̖gekꞌûˀ

¹⁷Heḏáháˀ Jesus óehoˀḏi iweḏi napee wên phéˀwan igíˀin ipiˀíhhondi, heḏi in okú “Pꞌó̖hkhú̖bay” gin dâytu̖ˀoˀ iwe dipówá, Hebrew tu̖u̖ḏá ditû̖ˀ “Golgotha” gin. ¹⁸Iweho in sundaḏoḏi Jesus in phéˀwan deeḏi óetꞌóhtä̖gekꞌûˀ, heḏá wáˀ wây-á wíye senäˀdá Jesus-ví wíˀnä́ kíngéḏí hanbá ovä̂nˀan, heḏi Jesus-ví phéˀwan pinuḏi ônkíḏi. ¹⁹Pilate natsonpóe wên phépháˀ eeḏi nä́ˀi tu̖u̖ dâyta̖ˀnamí gin: “Nä́ˀi-á Jesus oe Nazareth-wi namuu, Huḏíyoví tsondi hayˀiˀ,” heḏi kin dâyta̖ˀnandi in phépháˀ-á ee phéˀwa̖ˀ kwꞌáye dâytꞌóhtä̖gekꞌûˀ. ²⁰Jesus phéˀwan deeḏi óetꞌóhtä̖gekꞌûˀ iwe oe Jerusalem búuˀú tsoˀwa naná, heḏiho báyékí Huḏíyo iwe diyiˀ, heḏi in phépháˀ ee háa nata̖ˀmuuˀin dâytu̖u̖ˀan. Hebrew tu̖u̖ḏá, Latin tu̖u̖ḏá, heḏá Greek tu̖u̖ḏá nata̖ˀmuu. ²¹In Huḏíyo owhaˀ pꞌóˀḏéḏíˀindi Pilate óetu̖ˀan, “Wíˀú̖khâyˀä̖hpí nâata̖ˀnamíˀin nä́ˀi híˀ ‘Huḏíyoví tsondi hayˀi’ gin, hewänbo kinnân nâata̖ˀnamí: ‘Nä́ˀi sennân natú̖, Naa in Huḏíyoví tsondi hayˀi omuu.’ ” ²²Pilate-di ovâytu̖ˀan, “Háa otsonpóe waa dâyta̖ˀnamíˀin wíḏóˀegókhâymáapí.”

²³In yôenu sundaḏoḏi Jesus phéˀwan deeḏi óetꞌóhtä̖gekꞌûˀ ihayḏi iví aa dívíwiye, heḏi piˀḏinbo wí̖ˀíngí dâyhógi. Hewänbo iví kꞌéwéˀin to heˀyinbo namuuḏi wáygé wänbo wíˀûnpänyeˀenpí. ²⁴Heḏiho ditú̖, “Hä̖ˀin kꞌéwéˀin to-á wíˀâysíve-ípí, hewänbo ívíˀáywa̖mí âymúníḏí to-angú in natꞌanpúwíˀin.” Heḏi han dívíˀandi nä́ˀin Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe ho nata̖ˀmuuˀin napóe:

Naví aa dívíwiyeḏi piˀḏinbo wí̖ˀíngí dâyhógi,

heḏá naví kꞌéwéˀin togíˀin dívíˀáywan.

²⁵Jesus-ví phéˀwan núˀ nä́ˀin yôenu kwiyä̖ˀ diwin: Jesus-ví yíyá-á, heḏá Jesus-ví yíyáví tíˀûu-á, heḏá Clopas-ví kwiyó Mary-á, heḏá Mary Magdalene-dá. ²⁶Jesus iví yíyá iwe nawindi imûˀ, heḏá iví khä̖ge̖ˀdiˀ iséegíˀi wáˀ imûˀ, heḏiho iví yíyá itu̖ˀan, “Yíyá, nää iweḏi hä̖ˀi sen uví ay waagiˀbá ú̖múní.” ²⁷Heḏáháˀ iví khä̖ge̖ˀdiˀ itu̖ˀan, “Nä́ˀi-á uví yíyá waagiˀbá ú̖muu nää.” Heḏiho i khä̖ge̖ˀdiḏi iví wháagépiyeˀ Mary óehoˀ óeˀá̖yîngiˀa̖míḏí.

Jesus nachuu

²⁸Jesus-áho ûnhanginná nä́ˀi tꞌä̖hkí iphaḏeˀin heḏânho háa Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe iví̖ˀgeḏi nata̖ˀmuu waagibá napúwíḏí. Ihayḏáháˀ natú̖, “Naa opꞌoesáˀaa.” ²⁹Iwe núˀ wên sä̖ˀä̖́wé whoegiˀin naméenaˀoyohayˀisaaˀin nachá̖, heḏiho wên hä̖ä̖wên napꞌohsaaḏeeˀin i méena iwe dâypꞌohtógi, heḏi wên poesú hyssop kin dâytu̖ˀoˀ eeḏi dâytꞌiˀkꞌûˀḏi Jesus-ví sóe iwepiyeˀ ôntegeḏi, ³⁰i méena ipꞌohún. Ihayḏáháˀ natú̖, “Naví tꞌôe dînboˀwanhoˀ,” heḏi ipꞌó̖hwhayeḏiboˀ ipichuwamä́gi.

Jesus oe waˀmä́ägé óeyún

³¹I thaa in Huḏíyo dâyhä̖ä̖wíkhâyˀoˀi kaykhanwówá thaagîˀ naná, heḏi nä́ˀi kaykhanwówá thaa naˀä̖ˀi shánkí hayˀi thaa dínmuuḏi wíḏidaˀpí in chuˀin ee phéˀwan deeḏi ovâyyoeˀa̖míˀin. Heḏiho Pilate óedaaˀan natsonpúwíḏí in ditꞌóhtä̖gekwꞌó̖ˀnin ovâypóthâaníˀin shánkí a̖ˀyu̖u̖gi dichúu-íḏí, heḏá phéˀwan deeyeḏá ovâywhá̖ve-í. ³²Heḏihoˀ in sundaḏo dimääḏi in senäˀ Jesus-áḏíbá phéˀwan deeyebá ovä̂ntꞌóhtä̖gekꞌûˀin wí̖ˀgíndíboˀ ovä̂npótháa. ³³Hewänbo Jesus-víˀwe dipówáḏí óemûˀ ho nachuuˀin, heḏihoˀ iví pó wíˀôntháapí. ³⁴Wí sundaḏo iví yún phéḏí Jesus waˀmä́ägé óeyún, heḏi pꞌoe-áḏí ûndáḏí wónkí ûnpee.

³⁵(Kin napóeˀin naa nä́ˀin dóta̖ˀdoˀi dómûˀ, heḏiho i̖ˀgeḏiho dóta̖ˀdoˀ, heḏânho un wáˀ nä́ˀi hä̖ä̖wí úvíwhä̖yú̖-íḏí. Háa otû̖ˀ waa taˀgen namuu, naa dînhanginná in taˀgen otú̖ˀin.)

³⁶Haˀwâa Jesus óeˀan dihayḏi nä́ˀi Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe nata̖ˀmuu waa napóe:

Wéhpêe wänbo iví phéhkhú̖u̖ wíˀônthâanípí. ³⁷Heḏá wáˀ wíyá wáygé Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe kinnân nata̖ˀmuu:

In tꞌowaḏi i toˀwí óeyúndiˀ óemúní.

Jesus óekhä̖ˀkꞌûˀ

³⁸Wí sen Joseph gin nakhá̖wä̖́ oe Arimathea búuˀúˀaywi namuu, heḏi Jesus-víˀpiyeˀ iwhä̖yundeˀ, hewänbo in Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin ovâykhuwôedaˀḏi näähayḏi wínadaˀpí tꞌowa dínhanginnáníˀin iwhä̖yundeˀin. Jesus nachuu ihayḏi Joseph-di Pilate óedaaˀan i pení óekhuˀwamä̂äníḏí, heḏiho Pilate-di óemä́giḏi óehoˀ. ³⁹Heḏá Nicodemus wáˀ napówá wí woe saˀwó̖ˀ nasu̖u̖ˀi tä̖gintä̖ (100) taa nakháaˀiˀ ikándí, nä́ˀi woe-á myrrh-áḏí aloe-áḏí nawóemuu. (Nicodemus-á hä̂nhay Jesus-víˀpiyeˀ khu̖ˀḏéeḏí namääˀi-ân namuu.) ⁴⁰Joseph-áḏí Nicodemus-áḏí i pení óehoˀḏi híwó̖ˀdi aa tsꞌä̖ˀi iwe óeˀánnan i saˀwó̖ˀ nasu̖u̖ˀi woe wóegé. Kindiḏân in Huḏíyoḏi wí pení óekhä̖hkukhâymáaˀi óekhâyˀoˀ. ⁴¹Jesus phéˀwan deeḏi óetꞌóhtä̖gekꞌûˀ iwáy tsoˀwa wáy wí navaˀay nataysaaˀi nakꞌóe, heḏi iwe wí khä̖hkugîˀ tꞌovápho tsꞌa̖a̖bi nachá̖, iwe toˀwí wänbo waˀḏi wíˀóekhä̖ˀkꞌûˀpí. ⁴²Heḏiho tsoˀwabo nanândi, heḏá ihay tháwä́ndá in Huḏíyoví kaykhanwówá thaa dínnândi dívíkhâyˀa̖míˀin dínkhâyˀä̖ḏi, Jesus iwe óekhä̖ˀkꞌûˀ.

Wáy Jesus óekhä̖ˀkꞌûˀ iwe wíˀóeshaapí

¹Dumîngu nanáˀ dihay thaa Mary Magdalene i tꞌovápho Jesus óekhä̖ˀkꞌûˀ iwepiyeˀ namää. Héˀḏéndí héˀḏibo waˀḏi nakhu̖u̖nândibo namää. Napówáḏí i kꞌuu pháagîˀ dâytꞌíḏiˀi wéhánäpiyeˀ nahângewindi imûˀ. ²Heḏiho Mary iweḏi iˀä̖ä̖ḏi Simon Peter-áḏí i wîˀ khä̖ge̖ˀdi Jesus-di óeséegíˀi-áḏi ovä̂nshaa, heḏi ovä̂ntu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó Jesus i tꞌovápho iwe óeyâaˀan, heḏi wáygé óewáykꞌûˀin wígínhanginnáhpí.”

³Heḏiho Peter-áḏí i wîˀ khä̖ge̖ˀdi-áḏí Jerusalem búuˀúḏí dapeeḏi i tꞌovápho iwepiye damää dä̂nmúníḏí háa iwe nakꞌóeˀin háa yoe. ⁴Wí̖ˀgíndíbo dänˀä̖ä̖hon, hewänbo i wîˀ khä̖ge̖ˀdi shánkí nasháaḏí Peter-ví páaḏé iˀä̖ä̖hondi páaḏébo napówá. ⁵Itꞌä̖́ä̖ itsíhkêeníḏí, heḏi i aa Jesus óeˀánnandiˀ oe íve nange nakwꞌôndi imûˀ, hewänboˀ ee tꞌovápho ee wínatsꞌú̖hpí. ⁶Iví tíˀúugé Simon Peter napówá, heḏi i-á ee tꞌovápho ívepiyeˀ natsꞌú̖, ⁷heḏá i wáˀ i aa iwe nakwꞌôndi imûˀ, heḏá in aa Jesus napꞌó̖ˀánmuuˀindá wáˀ imûˀ. Nä́ˀindá naˀíhpaˀandi oe wéhánäpiyeˀ wíˀbo nakꞌóe, i wé̖ˀgeˀi aa-áḏá wínakꞌóepí. ⁸Heḏihoˀ i wîˀ khä̖ge̖ˀdi páaḏé napówáˀi wáˀ tꞌovápho ee natsꞌú̖, heḏi nä́ˀi aa nakwꞌôndihoˀ imûˀḏi Jesus nawáywówápóeˀin iwhä̖yu̖. ⁹(Yôesi Táḏáví ta̖ˀnin diwe natû̖ˀ Jesus nawáywówápuwagítꞌóeˀin, hewänbo Jesus-ví khä̖ge̖ˀnin waˀḏi nä́ˀi hä̖ä̖wí i̖ˀgeḏi wíḏikaˀpóya̖ˀpí.) ¹⁰In wíye khä̖ge̖ˀnindá inbíˀwepiyeˀ dänweehoˀ.

Jesus-á Mary Magdalene-víˀpiyeˀ ipikeeyan

¹¹Mary-á oe tꞌovápho iwe napówáḏí yáˀwébo naséewin, heḏi waˀḏi naséeyiḏi itꞌä̖́ä̖ḏí i tꞌovápho ívepiyeˀ itsíhkíḏi. ¹²Heḏi wíye makówáwin tꞌôepa̖ˀa̖a̖ˀin daˀaatsꞌä̖ˀimuuˀin Jesus nakꞌóewän diwe daˀä́ndí ovä̂nmûˀ, i wîˀ iví pꞌôn ûnkꞌóewän diwe naˀä́n, heḏi i wîˀ-á iví ân ûnkꞌóewän diwá. ¹³Indi Mary óetsikáyin, “Háaḏan unséeyiˀ?” Ovä̂ntu̖ˀan, “Gá naví tsondi dînpiyeḏân, heḏi wáygé óekꞌûˀin wíḏînhanginnáhpí.” ¹⁴Kin natú̖ ihayḏibá ibée, heḏi Jesus iwe nawindi óemûˀ, hewänbo taˀgendi Jesus namuuˀin wíˀûnhanginnáhpí. ¹⁵Jesus-di Mary óetsikáyin, “Háaḏan unséeyiˀ? To-an nâatu̖wä̖máa?” Mary-á naˀân Jesus-á i nava á̖yí̖ˀdi namuuˀin heḏihoˀ óetu̖ˀan, “Mä́ˀmä̂ä, wáygépiyeˀ nâahoˀḏáhoˀ, dítu̖ˀâ̖a̖mí wáygé nâakꞌûˀin heḏânhoˀ omú-í dókéyíḏí.” ¹⁶Ihayḏi Jesus-di óekhá̖yä̖́ˀ, “Mary.” Mary-á wíyá ibéeḏí Jesus-vîˀḏi itsa̖a̖kíḏi heḏi óetu̖ˀan, “Rabboni.” (Rabboni-á Hebrew tu̖u̖ḏi natu̖ˀdaˀ “há̖hkandi” gin.) ¹⁷Jesus-di óetu̖ˀan, “Navîˀḏi wívitsa̖a̖kêenípí, waˀḏi i Táḏávíˀpiyeˀ wóˀpeepíḏí. Hewänbo ópûn, in toˀwên naví tíˀûuwin páaḏéˀin waagiˀinbá dînmuuˀin ovâytu̖ˀan naví Táḏávíˀpiyeˀ omän, i-á unbí Táḏábáhoˀ únmuu, i-á naví Yôesi dînmuu heḏá unbí Yôesibá únmuu.” ¹⁸Heḏiho Mary Magdalene iweḏi namääḏi in khä̖ge̖ˀnin ovâytu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó Jesus dómûˀ,” heḏi ovâytꞌôeˀan háa Jesus-di óetu̖ˀan waa.

Jesus iví khä̖ge̖ˀninbíˀpiyeˀ ipikeeyan

¹⁹Waˀḏi Dumîngu naná, heḏi nakin dihayḏi Jesus-ví khä̖ge̖ˀnin wí tewhá íve diwé̖ˀgekwꞌó̖. In Huḏíyoví pꞌóˀḏéḏíˀin ovâykhuwôedaˀḏi tꞌä̖hkí i phóḏi dínphéhtiˀḏin. Ihayḏi Jesus inbí páaḏépiyeˀ nakeepóeḏí ovâytu̖ˀan, “Ánshaaginpíḏíboˀ íkwo̖ˀní.” ²⁰Kin natú̖ ihayḏi iví mandá heḏá iví waˀmä́ägé-á háa ûnmuuˀin ovâykeeyan heḏânho óetaa-íḏí. Iví khä̖ge̖ˀnin báyékí dihíhchanpóe Naˀinbí Sedó Jesus óemûˀḏi. ²¹Heḏáháˀ wíyá ovâyhéeˀandi ovâytu̖ˀan, “Ánshaaginpíḏíboˀ íkwo̖ˀní. Naaḏi naví tꞌôe dînˀa̖míḏí wâysankhâymáa, naví Táḏáḏí iví tꞌôe dônˀa̖míḏí dísan waagibá.” ²²Kin natú̖ ihayḏi iví hâ̖a̖ḏi ovâysiphayḏi, heḏi ovâytu̖ˀan, “I Yä̖ˀḏâaˀi Pꞌoewa̖a̖hâ̖a̖ unbí píˀnä́ khóˀyé úntsꞌú̖ní. ²³Toˀwênbí tꞌaywó̖ˀdi dínˀowóˀyennin ítú̖ḏáhoˀ, ho dínˀowóˀyen. Hewänbo wíḏínˀowóˀyenpí gin ítú̖ḏáhoˀ, waˀ wíḏínˀowóˀyenpí.”

Jesus-di Thomas óehéeˀan

²⁴Hewänbo wîˀ in tä̖ˀḏi wíye iweḏi in wé̖ˀgeˀindáḏí wínaˀä́npíwän Jesus dínpówá ihayḏi. Nä́ˀi khä̖ge̖ˀdi-á Thomas gin nakhá̖wä̖́, heḏi Kwâati wáˀ gin óetu̖ˀoˀ. ²⁵Heḏihoˀ in wé̖ˀgeˀin khä̖ge̖ˀnindi Thomas óetu̖máa, “Naˀindá Naˀinbí Sedó Jesus âymûˀ.” Hewänbo Thomas natú̖, “Naaḏá i kwä̖́kꞌu ônkhä̖hkíḏi iwe dómûˀpíḏá, heḏi namanphohchân deeḏi naví mankhú̖ḏí dótä̖gepíḏá, heḏá oe waˀmä́ägé ûnphohchân diwe wáˀ naví mandi dótä̖gepíḏá, háˀto dáywhä̖yú̖-í nawówáyiˀin.”

²⁶Wí yâaḏi naphaḏe ihayḏi iví khä̖ge̖ˀnin tewhá íve wíyá dikwꞌó̖, heḏi Thomas-á indáḏí nää naˀä́n. Tꞌä̖hkí i phóḏi naphéhtiˀḏin, hewänbo Jesus inbí páaḏépiyeˀ nakwi̖nuḏeeḏi ovâytu̖ˀan, “Ánshaaginpíḏíboˀ íkwo̖ˀní.” ²⁷Heḏi Jesus-di Thomas óetu̖ˀan, “Nä́we uví mankhú̖ḏí dítä̖gé-í. Naví man dînmúˀḏí. Ómankiˀ naví waˀmä́ägé iwe. Whä̖yu̖pîˀ wíyá wíˀunmúnípí, hewänbo biwhä̖yú̖-í-á.” ²⁸Thomas-di Jesus óetu̖ˀan, “U̖-ân naví tsondi dînmuu, naví Yôesi-á.” ²⁹Jesus-di óetu̖ˀan, “Ti näbáhaˀ biwhä̖yu̖ dímûˀḏi? Hewänbo in dívíwhä̖yundeˀindá shánkí dihíhcha̖a̖ tobá dímûˀpí wänboˀ.”

Háaḏí nä́ˀin ta̖ˀnin óeta̖ˀnannin

³⁰Jesus-ví khä̖ge̖ˀnindi báyékí wíyá pínnán tꞌôe iˀandiˀ óemûˀ, hewänbo nä́ˀin ta̖ˀnin deeḏá tꞌä̖hkí i pínnán tꞌôe iˀan niˀgeḏi wínata̖ˀmuupí. ³¹Hewänbo nä́ˀi híˀ-á nata̖ˀmuu heḏânho úvíwhä̖yú̖-íḏí Jesus-áho namuu i toˀwí Yôesi Táḏáḏí óesógeˀiˀ tꞌowa ovâyˀaywoeníḏí, heḏá wáˀ úvíwhä̖yú̖-íḏí Yôesi Táḏáví ay-á namuu, heḏânho han úvíwhä̖yundeḏi in wówátsi nahándepíˀin imäˀin bînmáˀve-í.

Jesus-á tséḏí diyiˀin khä̖ge̖ˀninbíˀpiyeˀ ipikeeyan

¹Wí hä̖́yú̖ thaa naphaḏe ihayḏi, Jesus iví khä̖ge̖ˀninbíˀpiyeˀ wíyá ipikeeyan oe Tiberias pꞌoekwíngé. Kinnân napóe: ²Nä́ˀinho wé̖ˀge diyiˀ: Simon Peter-á, Thomas-á (i-á Kwâati gin óetu̖ˀoˀ), heḏá Nathanael-á (i-á Galilee nangewi búuˀúˀay Cana gin dâytu̖ˀo iweˀi namuu), heḏá Zebedee-ví eˀnûndá, heḏá wây-á wíye Jesus-ví khä̖ge̖ˀnindáḏí. ³Simon Peter-di in wé̖ˀgeˀin ovâytuˀan, “Naa opaapꞌokumän,” heḏi óetu̖ˀan, “Naˀin wáˀ u̖-áḏí gimän.” Heḏiho dimääḏi wí kophênbay iwe dívítógi, hewänbo khu̖u̖ tꞌä̖hkí wíḏiséegípóepí. ⁴Nathayˀä̖ˀ ihayḏi Jesus oe pꞌoekwí̖ˀ kꞌáygé nawin, hewänbo iví khä̖ge̖ˀnindá wíḏínhanginnáhpí i namuuˀin. ⁵Heḏi Jesus-ḏi ovâytsikáyin, “Kꞌemaˀin, ti hä̖́ä̖bo wíˀíséegípóepíˀan?” Óetu̖ˀan “yoe” gin. ⁶Iḏi ovâytu̖ˀan, “Unbí paapꞌokuˀin hä̖ˀi kophênbay koˀḏínä́piyeˀ pꞌoe iwe bînchä̖nú-í, heḏi iwe bînhóní wên.” Heḏiho háa natú̖ waa dívíˀan, heḏi báyékí in ton paa dâywhahógiḏi wíḏínkoeḏipí in paapꞌokuˀin dâytegé-íḏí.

⁷I khä̖ge̖ˀdi Jesus-di óeséegíˀiḏi Peter óetu̖ˀan, “I-á Naˀinbí Sedó Jesus namuu.” Simon Peter iví kꞌéwéˀin to napä̖ˀḏin itꞌôeˀa̖míḏí, heḏi nä́ˀin óetu̖ˀannin natꞌoe ihayḏi iwáytógikíḏí ipipꞌohkeˀtꞌáve oe pꞌoˀ kꞌáygépiye ikohsáy-íḏí. ⁸I kophênbay pꞌoˀ kꞌáygéḏí kayi̖ˀ diwe wínaˀä́npí, maˀ háḏí poewintä̖ (30) kwiˀó̖hpa taa iwehayḏiḏa̖ˀ, heḏihoˀ in wé̖ˀgeˀin khä̖ge̖ˀnindá i kophênbay iweḏi eepiye dimää, in paapꞌokuˀin napaapiˀḏendi dâytä̖ä̖hondi.

⁹Pꞌoˀ kꞌáygé dipówá ihayḏi i kophênbay iweḏi dipee, heḏi wí phaaˀuu phaa iwe dipaakhoˀkwꞌôndi dâymûˀ, heḏá wí pává-á nakhâykwꞌó̖. ¹⁰Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Binmáˀ wên paa hä̖ˀin bînwhahógiˀin diweḏi.” ¹¹Simon Peter i kophênbay iwe itógiḏi in paapꞌokuˀin oe pꞌoˀ kꞌáygé iwhaapiye. Tä̖gintä̖ḏáháˀ pꞌá̖nä́ntäˀḏi poeye (153) paa gáhä̖́ˀännin ditoˀon, hewänbo tobá báyékí dipaatoˀon wänboˀ in paapꞌokuˀindá wáyḏí wänbo wínasiˀvenpí. ¹²Jesus-di ovâytu̖ˀan, “Bíkä̖ˀve, bíhéˀḏéndíhú̖u̖yan.” Tꞌä̖hkíḏíbo diwôedaˀ óetsikáyi̖ˀníḏí “To-an unmuu” gin, i-á Naˀinbí Sedó Jesus namuuˀin dínhanginnândi. ¹³Heḏi Jesus i húugîˀ nasaa iwepiyeˀ namääḏi i pává ihógi heḏi ovâymä́gi, heḏá i paa wáˀ ovâymä́gi.

¹⁴(Nää poewingîˀ Jesus iví khä̖ge̖ˀninbíˀpiyeˀ ipikeeyan nawáywówápóe iweḏi.)

Jesus-di Peter óehéeˀan

¹⁵Dívíhúubowa ihayḏi Jesus-di Simon Peter óetsikáyin, “Simon, John-bí ay, ti u̖ḏi naa díséegí nä́ˀin wé̖ˀgeˀindiví shánkí?” Peter-di óetu̖ˀan, “Hoi, Naˀinbí Sedó, u̖-ân ú̖hanginná naaḏi wíséegíˀin.” Jesus-di óetu̖ˀan, “In tꞌowa naví kꞌúwáˀây waagiˀinbá dînmuuˀin ovâyhúuyôení.” ¹⁶Wáygíngîˀ óetsikáyin, “Simon, John-bí ay, ti naa díséegí?” Peter-di óetu̖ˀan, “Hoi, Naˀinbí Sedó, u̖-ân ú̖hanginná wíséegíˀin.” Jesus-di óetu̖ˀan, “In tꞌowa naví kꞌúwá waagiˀinbá dînmuuˀin ovâyˀá̖yîngiˀa̖mí.” ¹⁷Poewingíˀwe Jesus-di Peter óehéeˀandi óetsikáyin, “Simon, John-bí ay, ti naa díséegí?” Peter naháachanpóe nää poewingîˀ Jesus-di óetsikáyindi, “Ti naa díséegí” gin, heḏihoˀ óetu̖ˀan, “Naˀinbí Sedó, hä̖ä̖wí tꞌä̖hkí ú̖hanginná, naaḏi wíséegíˀin ú̖hanginná.” Jesus-di óetu̖ˀan, “In tꞌowa naví kꞌúwá waagiˀinbá dînmuuˀin ovâyhúuyôení. ¹⁸Taˀgendi wítu̖máa, shánkí tsꞌa̖a̖biˀ unmuu ihayḏi wíˀbo bipiˀawendeˀ heḏá biyíyéndeˀ wéngé undaˀ i̖ˀge tꞌä̖hkí. Hewänbo owáy unsedópaa ihayḏá bikhóhtä̖ä̖khâymáa heḏi wíyá toˀwíḏí wônwhiˀa̖mí heḏá wóepahkekhâymáa heḏá wáy unpundaˀpíˀwepiyeˀ wóehûuwí.” ¹⁹Kin natú̖ḏího Jesus-di ônthaykꞌûˀ háawin chuwa ûnpuwagítꞌóeˀin, hewänbo nä́ˀin iví chuwa ûnmuuˀindá tꞌowa dínhanginnání Yôesi Táḏá hayˀi namuuˀin. Heḏá Peter óetu̖ˀan, “Naa-áḏí ókä̖ˀve.”

²⁰Peter ibéeḏí i khä̖ge̖ˀdi Jesus-di óeséegíˀi dä́nwóeˀä̖ḏi óemûˀ. Hä̖̂ä̖ḏankánboˀ i khu̖u̖ dívíkindihúuyoˀ ihayḏi nä́ˀi-ânkun namuu i khä̖ge̖ˀdi Jesus-ví núˀ naˀä́ndí óetsikáyin, “Naˀinbí Sedó, wéˀi-an namuu i wóeku̖hpegítꞌóeˀiˀ?” ²¹Heḏi nää Peter-di i óemûˀḏi Jesus óetsikáyin, “Heyâa nä́ˀi sen, Naˀinbí Sedó?” ²²Jesus-di Peter óetu̖ˀan, “Owáy naa owáyˀä̖ä̖ píhay i nawówáyê̖e̖níˀin odaˀḏáhoˀ, naví á̖yîngi-ân dînmuu, uvîˀ-á yoe. U̖-ân naa-áḏí ókä̖ˀve.” ²³Heḏi in Jesus-ví khä̖ge̖ˀnin ditû̖ˀ nä́ˀi khä̖ge̖ˀdi háˀto nachúu-íˀin. Hewänbo Jesus-á wínatú̖hpí i khä̖ge̖ˀdi wínachuwagítꞌóepíˀin, hewänbo nawänpitú̖-á, “Owáy naa owáyˀä̖ä̖ píhay i nawówáyê̖e̖níˀin odaˀḏáhoˀ, naví á̖yîngi-ân dînmuu, uvîˀ-á yoe.”

²⁴Nä́ˀi Jesus-ví khä̖ge̖ˀdi-ân namuu nä́ˀi hä̖ä̖wí ita̖ˀnandiˀ, heḏi ibá natû̖ˀ taˀgendi napóeˀin. Heḏi naˀin gínhanginná háa i natú̖ˀin in taˀgen namuuˀin.

²⁵Jesus wíyá báyékí hä̖ä̖wí iˀan nä́ˀin ta̖ˀnin diwe nata̖ˀmuupîˀ, heḏi hä̖ä̖wí tꞌä̖hkí i̖ˀgeḏi nata̖ˀmuuḏáhoˀ, oˀánde tꞌä̖hkí nä́ä oepáa kꞌayḏi háˀto nayâanáníˀin i ta̖ˀdi dâyta̖ˀnamíˀigîˀ.