Surat ni Pablo duꞌun it Mga Magpamayaꞌ nga Taga Roma
Roma
Pauꞌnang Sugi-sugid
Matanug baw dakulaꞌ nga siyudad i Roma ngaytu. Yay puꞌun nga siyudad it mga Romano. Kat timpu it mga apustul dakel i banwa nga diyaꞌeg it mga Romano ngaytu bawnga siyakep na nira. Duꞌut Roma i pagꞌaꞌdungan it Impiradur baw puꞌun it gubirnu it mga Romano.
Maski ega paꞌ nakaꞌaduꞌun si Pablo (kapitulu 1:10-11 baw 15:23), may mga magpamayaꞌ nat ki Cristo duꞌun. Siguru piyanggaringan it may mga magpamayaꞌ na duꞌut Roma, sabap it ituꞌun ngaytu. Iyan aldaw nga ipiyapasarum nat Ampuꞌan i Espiritu Santo kat mga uꞌnang magpamayaꞌ duꞌut Jerusalem, namuyaan talagaytu it beken nga taga Roma nga mamagbisitaꞌ duꞌut Jerusalem kat iting timpu (Mga Binwat 2:10). Siguru may taga Roma na nga uyut it tulu ngayting ribu nga nakadungag it mga magpamayaꞌ it iting aldaw (Mga Binwat 2:41). Pagkaꞌuliꞌ nira duꞌut Roma, simpri ipiyanuturan-tuturan na nira i pasar it pamayaꞌ ngaytu it ki Cristo. Aypaꞌ limingkep nay itiꞌen duꞌun. Paribasay kadaklan it mga taw duꞌut Roma, taw nga ega Judio, siguru mga magpamayaꞌ duꞌun, yanay kadaklan, mga taw na ngayting ega mga Judio. Takaꞌ iyan beken nga magpamayaꞌ duꞌun, mga Judio naga.
Mabasa ta duꞌut kapitulu 16:23 nga, iyan magsurat si Pablo it itung surat, duꞌun i taꞌid ya it balay na Gayo. In beteꞌ ituy Gayo nga pagpaꞌiguꞌan ni Pablo duꞌut 1 Corinto 1:14 nga biyawtisan ya, sikayan naꞌrutan ta nga, iyan isiyurat yay surat ngaytu kat mga taga Roma, duꞌun i taꞌid ya it Corinto, nga esang siyudad it banwa nga Grecia.
Taꞌun nga pagsurat ya kaytu, siguru mga 58 A.D., nga duwang puluꞌ may lima na nga taꞌun garing it pagꞌuliꞌ ni Cristo duꞌun it langit.
Talagang ireg nga ireg ni Pablo nga makakita kanyat mga magpamayaꞌ ngaytu duꞌut Roma (kapitulu 1:10-11 baw 15:23-24), isaꞌun makapagꞌiba-iba sirat magayen. Takaꞌ paribasay ega kaskad kanyat kaꞌaduꞌun ka paJerusalem paꞌ (kapitulu 15:25-26), piyatabanan ya daꞌan sira it itu na ngaytu nga surat.
Situt surat ngaytu i piyakamaꞌyag nga pangadal pasar it kamatuudang dalan it karibriyan. Ipagpangadal nga, muꞌsang taw situt sinirungat langit, makasalaꞌan (kapitulu 3:10-12 baw 3:23), baw egay beken nga baraꞌan it kasalaꞌan ngaytut taw, kamataynen nga egay kaskedang panriga (kapitulu 5:12 baw 6:23). Temed, sabap it kamataynen ni Jesus, nga tiyanggung ya i kasalaꞌan it taw, mapakay na nga tumaldeng i taw, nga atnat ega nay kakasalaꞌan kat panleteg it Ampuꞌang Diyus (kapitulu 3:21-22, 5:1 baw 5:9). Aypaꞌ in atkayan, makaliꞌwan sira kat pamegbeg it kasalaꞌan baw makanira i kaꞌgenang egay kaskedan (kapitulu 6:22-23).
Temed, itu ngaytu, ipagbenge-bengel ni Pablo nga ega mapisiꞌ kat sadili ta nga buwat, nga subuk pagsunud ta it mga urdin ni Moises, in daꞌga mapisiꞌ lamang kat kamatuudang pagsarig it kamataynen ni Cristo baw kamatuudang pamayaꞌ baw pagpasakep it kanya (kapitulu 1:17, 3:21-22, 3:28, 5:1, 9:31-32).
Duꞌut kapitulu 9 seked it kapitulu 11 ipiyaꞌyag ni Pablo in unuy pabetang-betang it Ampuꞌang Diyus pasar it muꞌsang bangsat taw, mga Judio baw ega Judio. Ipiyanulduꞌ ya nga iyan pandaꞌga it mga Judio it ki Jesus, kaꞌuyutan nagat pabetang-betang it Ampuꞌang Diyus isaꞌun kalkep it muꞌsang banwa i Magayen ngaytung Baritaꞌ pasar it ki Jesus ngaytu isaꞌun, muꞌsang bangsat taw nga ega Judio, mabgayan sirat rugar nga pasakep it kanya. Temed maski subuk adat nat mga Judio i magpasngel it ampang it Ampuꞌang Diyus, takaꞌ ega naga maat muꞌsa. Ka pirmi nga may sang dekeyeꞌ nagang bagiꞌ nga mapiyamayaꞌ nagang banar it kanya. Siray mga Judio nga napiliꞌ it Ampuꞌang Diyus nga ildawan yat karibriyan, sang siraan it mga taw nga ega Judio nga napiliꞌ ya gasiꞌ. Itung mga napiliꞌ ya, kamatuudan i pagkilala baw pamayaꞌ nirat ki Cristo baw ega nay piyagbelagan kat panleteg it Ampuꞌang Diyus. Mga taawan ya na sirang muꞌsa. Aypaꞌ in maꞌbut nay umur it banwa, egay matuduꞌ nga maski sang kataawan nga napiliꞌ it Ampuꞌang Diyus. Maribri sirang muꞌsa, Judio baw daꞌga.
11Mga pagmaꞌaleng iba-iba nga asan it Roma, wayan i surat ku, aku nga si Pablo nga esang manigsirbi ni Cristo Jesus. Esa akung ipiyatindeg it Ampuꞌang Diyus nga apustul nga tiyaꞌeg yang mangadal it Magayen ngaytung Baritaꞌ pasar it karibriyan ngaytu nga ipiyabetang-betang ya.
2Itu nga kabagayan, pasar it karibriyan ngaytu, garing it tagnaꞌ pay banwa isiyanggup naytung lagi it Ampuꞌang Diyus duꞌut kasuratan nga purus ampang ya nga ipiyasurat yat mga prupitaꞌ ya. 3Itu, Magayen ngaytung Baritaꞌ, pasar tu it Ampuꞌan nga si Jesu-Cristo, nga nagbalyung taw, lamang Anak kanya it Ampuꞌang Diyus. Kat pagkataw ya, ipiyanganak kanya it esang tungtung-inapuꞌ it adiꞌ nga si David. 4Si Jesu-Cristo ngaytu, inimatay kanya temed nagꞌegen naga kanyat paꞌuliꞌ kat keseg it Espiritu Santo. Sikaytu ipiyamatuud nga, kanya, gunaan talagang Anak it Ampuꞌang Diyus. Si Jesu-Cristo ngaytuy Ampuꞌan tang muꞌsa. 5Kanya i minildaw it aken it katengdanan ngaytut apustul, nga mangadal akut Magayeng Baritaꞌ duꞌut mga babanwaan it mga taw nga ega Judio. Itu naytuy pagsirbi kut kanya isaꞌun, sana, dakel i mamayaꞌ it ki Jesu-Cristo ngaytu, nga yay tumaban it kanira it pangaꞌgenang masiyunudun it kaꞌirgan ya. 6Ta kayti, kamu gasiꞌ asan, kaꞌuyutan naga it mga maglalagpit nat ki Jesu-Cristo ngaytu ka piniliꞌ kamu baw piyanakman it Ampuꞌang Diyus nga pasakep it kanya.
7Aypaꞌ kamu naytung muꞌsa asan it Roma i pagꞌabutun it surat ku ngaytu, kamu nga pagrarasan nang banar it Ampuꞌang Diyus, mga taw nga piniliꞌ baw ipiyapinpin ya nga mga taawan ya na. Ipagpanalangin ku nga sana asat imyu nga pirmi i ildaw baw kaꞌimbengan it nakem nga ipagbegay it Amaꞌ ta nga Ampuꞌang Diyus baw Ampuꞌan nagang si Jesu-Cristo.
Kaꞌirgan nga banar ni Pablo nga kapaRoma kanya
8Uꞌna-uꞌnang kusugiden ku, kat ngaran ni Jesu-Cristo nga magpanindeg it aten magpasalamat aku duꞌut Ampuꞌang Diyus ku sabap it imyu nga muꞌsa, nga talagang matanug i imyung pamayaꞌ it kanya. 9Yay matuud, pirmi ku kamung ipagpanalangin. Talagang urut tu it Ampuꞌang Diyus, kanya nga pagsirbiyan ku it muꞌsang keseg ku isaꞌun dakel i mamayaꞌ it Magayeng Baritaꞌ pasar it Anak ya ngaytu. 10Pirmi ku gasing ipagpanalangin it kaꞌlay ngaytu nga sana, in uyun kat kaꞌirgan ya, ipaꞌintulut ya nga kapaꞌasan akut imyu. 11Talagang ireg ku nga ireg nga makakita it imyu isaꞌun mabagiꞌan ku kamu it ipagmapaꞌgen it pamayaꞌ baw pagsarig mit Ampuꞌang Diyus. 12Ireg kung sugiden, isaꞌun makapagtabang-tabangen tami kat ikseg it pamayaꞌ it kada sangbat. Ka pamayaꞌ kuy ikseg it pamayaꞌ mi baw pamayaꞌ mi, ikseg naga it pamayaꞌ ku.
13Mga kasulsugan ku kat pamayaꞌ, ireg ku nga maꞌrutan mi nga kaꞌlay na ngaytu i rima-rima ku nga paꞌasan sana it imyu, temed daꞌku magkatabu-tabus. Ka ireg ku gasing makapangadal asan it imyu isaꞌun limiꞌwan nga subraꞌ nga mamayaꞌ it ki Jesu-Cristo i katataawan, subung nagat tiyanaꞌan it pangadal ku duꞌun it beken nga rugar it mga taw nga ega Judio. 14Talagang may turubagen ku duꞌun it Ampuꞌang Diyus in ega ipangadal ku it katataawan i Magayen ngaytung Baritaꞌ. Egaytuy piniliꞌan, mga mapipikir u kurang it kasepsep, mga matataꞌas u timawaꞌ, kaꞌilangan nga ipangadal ku it kanirang muꞌsa i itu ngaytu. 15Aypaꞌ ka, in kat aken lamang, ireg ku nga ireg nga ipangadal gasit imyu asat Roma i Magayen ngaytung Baritaꞌ.
Magayen ngaytung Baritaꞌ, ega basta-basta
16Talagang ipagpabetang ku nga ega basta-basta i Magayen ngaytung Baritaꞌ, ka pagꞌuꞌrutan kung banar nga duꞌun i keseg it Ampuꞌang Diyus. Sabap ituy pabetang-betang ya nga ikaribri it muꞌsang taw nga mamayaꞌ nga uꞌna nay mga Judio, subung naga i beken nga bangsa nga maski ega Judio. 17Sabap, kat Magayen ngaytung Baritaꞌ, ipagpaꞌrut it Ampuꞌang Diyus in magꞌuꞌunu tumaldeng i taw kat panleteg ya. Sigun tu lamang it pamayaꞌ baw pagsarig it taw it kanya. Egay beken nga ipagkapisiꞌ it ipagtaldeng ngaytu. Sabap daꞌga baꞌ tagnaꞌ, ipiyasurat it Ampuꞌang Diyus i atkaytu nga magꞌaat,
“Iyan taawan ku nga ipagpabetang ku na nga mataldeng, yay magdadaꞌeg kat nakem ya, pamayaꞌ baw pagsarig yat aken.”1:17 Habacuc 2:4b.
May turubagen it muꞌsang taw duꞌun it Ampuꞌang Diyus
18Temed gasiꞌ, pirmi nga ipagpalteg it Ampuꞌang Diyus nga duꞌut langit nga pagꞌisgan baw pagbetanganan yat ukuman i muꞌsang karaꞌe-raꞌetan it taw nga pagkuntraꞌen nira i kaꞌirgan ya baw, kat kadakulat karaꞌe-raꞌetan nira ngaytu, pirmi nga pagparngen nira kat nakem nira i kamatuudan nga garing duꞌut kanya. 19Sabap iyan mga bagay pasar it Ampuꞌang Diyus nga mapakay maꞌrutan it taw, makilalaan nagaytut nakem nira. Ka pirmi nga ipagpangbit it Ampuꞌang Diyus kat nakem nira. 20Ka maski ega magkaltegan kanya, temed garing it pagguna ya it banwa maꞌyag kat matat aldaw nga may nagguna it muꞌsa. Talagang, muꞌsa ngaytung mga paryaman it banwa, ipagpamatuud na nira i pagkaDiyus ya, nga kanya i Ampuꞌan it muꞌsa nga egay pinꞌunan baw egay kaskedan, baw ega basta-bastay guna ya. Aypaꞌ ega mapakay nga dumaꞌawa pay taw nga maat, “Ega bayan naꞌrutan ku nga, iyan baꞌ palan, may Ampuꞌang Diyus.” 21Ka lamang magpangbit kat nakem nira nga may Ampuꞌang Diyus, ega ga lamang paggalangen baw pagbantugun nira. Ega gasiꞌ pagpasalamatan nira i kadakulat ildaw ya ngaytut kanira. Aypaꞌ, liꞌwan ya, nagbalyung ega nay kakapulusan it mga pagpikiren nira baw, nakem nirang egay kasepsep, nadleman nang banar. 22Ipagpaliꞌwan nira nga masepsep sira arit yay matuud, kamaliꞌ talagay pasepsep nira. 23Kamatuudan, inindiꞌan niray Ampuꞌang Diyus nga ega basta-bastay kabantugan baw egen it egay kaskedan, ka yay pagragaen nirat sumamba, ladawan lamang it taw. Taꞌway baꞌ in unuka atkayan it, muꞌsang taw, pagsasakpan it kamataynen! Baw beken pang pagsambaen nira, mga ladawan it muꞌsang kalasit ramu-ramu, maglayug, magpanaw baw magkambang.
24Aypaꞌ piyabayaꞌan na sirat Ampuꞌang Diyus nga sumbayaꞌen i muꞌsang kaꞌirgan nirang maraꞌway. Talagang magsisigi na nirang pagbuwaten i muꞌsang kalasit kaꞌeꞌyaꞌan kat bilug it esa may esa. 25Talagang inindiꞌan na nira i kamatuudan nga ipiyangbit it Ampuꞌang Diyus kat nakem nira ka giyantiyan na nirat mga bagay nga kaꞌambutan. Ka buwat nira, yanay pagsambaen baw paggalangen, mga bagay nga giyuna lamang, ega na kanya nga nagguna, nga sana kanyay dapat bantugun it egay katupusan. Kamatuudan tu.
26Ta, sabap it buwat nira ngaytung atkaytu, talagang piyabayaꞌan na sirat Ampuꞌang Diyus kat pagsumbayaꞌ it mga kaꞌirgan nirang kaꞌeꞌeyaꞌ. Ta unupat buwat it mga babay, inindiꞌan na nira i ipiyagbanwa nga adat it lalaki baw babay ka magꞌuna-unayen na. 27Atnaga i mga lalaki, magꞌuna-unayen na gasiꞌ. Talagang alaid kat adat it banwa i buwat nira ka ega bilug it babay i pagꞌirgan nira in daꞌga bilug it sama nirang lalaki. Magdadaꞌeg na talaga kat nakem nira, daꞌnay kapaaran ya. Aypaꞌ ka maglabay na sira it dakel-dakel na nga kadipirinsiyaan it bilug, nakem, baw pikiran nira nga yay ukuman nga uyun kat siyang na ngaytung buwat nira.
28Ta, it ipiyabetang na nira nga egay kakapulusan it kamatuudan pasar it Ampuꞌang Diyus, egay beken piyabayaꞌan ya na sira kat pikiran nga maraꞌway, nga yay tumaban it kanira kat mga pagbuwaten nga purus na gasiꞌ mararaꞌway. 29Talagang kat pangaꞌgenan nira, karaꞌe-raꞌetan nay nakapnuꞌ. Magtetdek nat kaniray mga adat ngaytung maraꞌe-raꞌet, maꞌingarum, mapiyanggated it masigkataw, maꞌinggit, magpangimatay it masigkataw, baw mapiyakidaꞌeg. Maꞌakal na sira, mapiyamuwat-buwat it beken, baw malinibaken. 30Mga mapiyangguꞌyas na, magpakitabug nat Ampuꞌang Diyus, mapiyanregda-regda, mapiyataꞌas-taꞌas baw mapiyatuꞌgud na. Pirmi na sirang magꞌimbintu it karaꞌe-raꞌetan nga ega paꞌ nabwat it beken. Masutil sirat mga giyaringan nira, 31kurang it kasepsep, baw ega magkasarigan. Ega pagbalyen nira i kabetangan it beken baw ega magkaꞌrut sumanguꞌ. 32Talagang urut na nira i mataldeng nga ukuman it Ampuꞌang Diyus nga ega dapat egnen i mamagbuwat it mga bagay ngaytu. Temed, ta, magsisigi gay buwat nirat atkaytu ngaytu, baw masagyang-masagya sirang magkalteg it atkaytu gasing pagbuwaten it masigkataw nira.
2Kataldengan nga muꞌsa i ibetangan it Ampuꞌang Diyus nga ukuman
1Ta, barang pagraꞌwayen mi na i karaꞌe-raꞌetan ngaytung siyangpit ku, temed ega pikiren mi nga egay turubagen mi gasit imyu. Sabap, kat pagꞌukuman mi ngaytut beken, subuk pagꞌukumanan mi nagay sadili mi. Ka lamang paꞌuku-ukuman kamu, atkayan nagay imyung pagbuwaten. 2Talagang magkaꞌrutan ta nga purus mataldeng i ukuman nga ibetangan it Ampuꞌang Diyus kat mga magbuwat ngaytut atkaytu. 3Takaꞌ in beteꞌ pagbetanganan mi nat ukuman i mamagbuwat ngaytut karaꞌe-raꞌetan temed surubung nagay karaꞌe-raꞌetan nga pagbuwaten mi, ega pikiren mi nga mapalagyuwan mi i ukuman ngaytut Ampuꞌang Diyus. 4Barang tanud mi, mga taw kamu na nga pagsagyaan nga pirmi it Ampuꞌang Diyus sabap it kadakulat ildaw yat imyu, baw kapalulusan ya nga pagpataꞌnan ya lamang it kaꞌlay ngaytu i mga kasalaꞌan mi. Temed subuk ega pagꞌabutun it pikiran mi nga, buwat ya nga atkaytu, sana yay tumaban it imyu it magsinguliꞌ baw mangindiꞌ it muꞌsa ngaytung mga kasalaꞌan mi. 5Yay matuud, sabap it kadsen it ulu mi baw, iyan daꞌkamu na ngayan magsinguliꞌ, pagpabeꞌgaten mi na talagay panriga nga ibetangan it imyu in asan nat aldaw nga ipatantu nat Ampuꞌang Diyus i iseg ya baw ukumanan yat ega basta-bastang kataldengan i kasalaꞌan it taw. 6Kat aldaw ngayan talagang tumbasan ya i kadakel it taw uyun kat kanirang mga binwatan. 7May mga taw nga mapiyaꞌres it buwat it magagayeng pagbuwaten ka iyan nagay kat nakem nira, nga galangen sira nga sakpen it ega basta-bastang kabantugan duꞌun it langit, baw begayan it egay kaskedang kaꞌgenan. Ta, sira ngaytu, siguradung begayan it kaꞌgenan ngaytu nga egay kaskedan. 8Temed talagang egay maski sang kildan-tulduꞌ nga pasinsiya nga tanggapen it mga taw nga ipagpadaꞌeg lamang nga pirmi i sadili nira, nga yagay pagpakugayenen, karaꞌe-raꞌetan, nga pagpasngelan niray kamatuudan nga garing duꞌut Ampuꞌang Diyus. Talagang labayen nirang banar i iseg ya. 9Talagang kakuriꞌan nga ega basta-basta baw karigaan nga ereꞌeret i labayen it kumpur magbuwat ngaytut karaꞌe-raꞌetan, uꞌna nay mga Judio, subung naga i muꞌsang bangsat taw nga beken. 10Temed kamatuudan talaga nga kabantugan, kaꞌimbengan it nakem, baw paggalang it kanira i matanggap it kumpur magbuwat ngaytu it magayen, uꞌna nay mga Judio, subung naga i beken nga bangsa. 11Sabap, Ampuꞌang Diyus, egay pagbidaꞌen ya manggid.
12Talagang basta kasalaꞌan, belsan it Ampuꞌang Diyus it panriga. Iyan mga bangsa nga ega Judio, maski ega ipabetang yat kanira nga ega siyunud nira i mga urdin nga ipiyaskel yat mga Judio, ka egay uru-urut nirat mga urdin ngayti, temed rigaen ya naga ka dakulaꞌ nagay binwat nirang kasalaꞌan. Baw iyan mga Judio, paribasay sira i piyaskelan yat mga urdin ya, rigaen ya sira sabap ega naga siyunud nira i mga urdin ya ngayti. 13Ka ega maat tumaldeng i taw kat panleteg it Ampuꞌang Diyus in sabap lamang it piyaskelan it mga urdin ya, in daꞌga iyan lamang nga magsunud it mga urdin ngaytu. 14Mga bangsa nga ega Judio, maski egay uru-urut nirat mga urdin it Ampuꞌang Diyus nga ipiyaskel ya it mga Judio, temed in sumang kaꞌanu magkaꞌuyun i buwat nira it kadalanan it mga urdin ngaytu. Ta in atkayan, mga magagayeng pagbuwaten nga magpangbit kat nakem nira, yay piyakaꞌurdin nga magpadisir it kanira. 15Ka subuk magsusurat kat nakem nira i mga urdin it Ampuꞌang Diyus. Aypaꞌ magpamatuud talagay nakem nira in magayen u daꞌga i mga pagbuwaten nira. 16Ega lipaten it Ampuꞌang Diyus i muꞌsa ngaytu kat aldaw ngayan nga ipaꞌalima ya nat ki Cristo Jesus i pangukuman it muꞌsang binwat it katataawan, maski mga pagbuwaten nga ipagtagu-taguꞌ nira kayti. Ituy ipagpangadal ku kat Magayen ngaytung Baritaꞌ.
Ega pagsagyaan it Ampuꞌang Diyus i taw in kat pagkaJudio ya na lamang
17Ta, kayti, mga kabilug ku nga mga Judio asan, may ikusugid ku it imyu. Pagꞌaaten mu nga Judio ka. Ipagpataꞌas-taꞌas mu i kabit mu duꞌut Ampuꞌang Diyus nga mga Judio lamang i piyaskelan it mga urdin ya. 18Aypaꞌ, maat mu, mga Judio lamang i magkaꞌrut nga banar in unuy magagayeng buwaten nga uyun kat kaꞌirgan ya nga ipagtulduꞌ it mga urdin ngaytu. 19Ipagpatuꞌgud mu nga magkapangadal mu nay kamatuudan pasar it Ampuꞌang Diyus kat mga taw nga subuk beleg. Ipagpabetang mu nay sadili mu nga magkabgay ka nat kaꞌyagan kat mga taw nga elam paꞌ kaytu. 20Ipagpalandi-landi mu nga magkapadisiran mu i mga taw nga ega Judio, nga kat pabetang mu, atnat engel-engel u madaragen paꞌ ka egay pagkilala nirat Ampuꞌang Diyus. Ka maat mu nga situt aten lamang nga mga Judio i mga urdin it Ampuꞌang Diyus, nga iyan lamang i kamatuudan nga magbegay it tamaꞌ nga kasepsep. 21Ta, in magkapangadal ka nat beken, unuka ega pagtulduꞌan muy sadili mu? Ipagpanulduꞌ mut beken nga kuydaw i takaw. Ta, unuka magtakaw ka nagay imu? 22Ipagꞌaat mu nga ega mapakay i pamakun it esang taw duꞌun it ega asawa ya. Temed iyan nagay buwat mut imu! Maat mu gasiꞌ pagraꞌwayen mu i mga pagbete-beteꞌen nga diyus. Temed ega pagraꞌwayen mu nga seldan i mga papagsambaan it mga pagbete-beteꞌen ngaytu ka takawun i betang duꞌun! 23Ipagpatuꞌgud mu nga pagsasakpan ka it mga urdin it Ampuꞌang Diyus. Temed pagtibabaꞌen mu naga kanya ka pagranggaꞌen mu nagay mga urdin ya ngaytu. 24Ka, sabap it karaꞌe-raꞌetan nga pagbuwaten mu, magkasudi-sudi i Ampuꞌang Diyus it mga taw nga ega Judio, subung it magsusurat duꞌun it kasuratan it tagnaꞌ.2:24 Isaias 52:5.
25Ta, ipagpatuꞌgud mu gasiꞌ nga taawan ka it Ampuꞌang Diyus, sabap tiyuriꞌan ka uyun duꞌun it inaat it urdin ya. Temed pagturiꞌ mu ngayan, may kapulusan lamang in pagsunudun mut magayen i mga urdin ngaytu. Takaꞌ in ega naga pagsunudun mu, kabilangan mu, taw nga ega tiyuriꞌan nga ega taawan ya. 26Atkayan naga, mga taw nga ega Judio nga ega tiyuriꞌan, in beteꞌ buwat nira magkaꞌuyun duꞌut pagꞌaaten it mga urdin, daꞌga kabilangan nira subuk turiꞌ nga mga taw nga pagsagyaan it Ampuꞌang Diyus? 27Aypaꞌ, mga bangsa ngaytu nga ega Judio nga ega tiyuriꞌan, in uyun kat mga urdin i buwat nira, maꞌukumanan nira kamu sabap, maski maat mga tiyuriꞌan kamu nga taawan it Ampuꞌang Diyus nga piyaskelan it mga urdin ya, temed ega naga pagsunudun mi. 28Yay matuud, ega kamatuudang Judio nga pagsagyaan it Ampuꞌang Diyus i esang taw in sabap na lamang it Judio i bangsa ya. Baw ega gasiꞌ kamatuudang pagturiꞌ nga pagsagyaan it Ampuꞌang Diyus i pagturiꞌ nga kat bilug lamang. 29In daꞌga kamatuudang Judio nga pagsagyaan it Ampuꞌang Diyus i esang taw in kat seled ya i pagkaJudio baw pagturiꞌ ya, nga nakem ya i subuk naturiꞌan ka nabaꞌgu it Espiritu Santo. Aypaꞌ pagsagyaan kanya it Ampuꞌang Diyus ka pagsunudun yay kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus it tingled i nakem ya, ega maat pagsunud nga desang paleteg-leteg lamang isaꞌun tuꞌgudun it masigkataw.
31Ta, in atkayan, barang pagpikiren mu, unuy kapulusan it pagkaJudio ta? Baw unu gasiꞌ i kagayenan it pagturiꞌ ngaytu? 2Tubag ku, dakulaꞌ nagay kapulusan it pagkaJudio ta. Uꞌnat muꞌsa, mga Judio ngaytu i piyaskelan it Ampuꞌang Diyus it ampang ya it tagnaꞌ.
3Temed maat mu, “Unuy kapulusan kayan it may ega naga simnunud it magsusurat duꞌun?” Paꞌugdun mu paꞌ, “Daꞌga baꞌ ega na tumanen it Ampuꞌang Diyus i isiyanggup ya ngaytut mga Judio?” 4Temed ega. Maski maꞌambut i muꞌsang taw, ega maꞌambut i Ampuꞌang Diyus. Tumanen ya naga i isiyanggup yat mga Judio.3:4 Ega basta-bastang kagayenan i isiyanggup it Ampuꞌang Diyus it mga Judio basta kamatuudan i pagsunud nirat muꞌsang inaat ya. Temed ega naga kagayenan i isiyanggup ya in daꞌga panriga in ega naga magayen i pagsunud nirat kanya (Deuteronomio 4:23-27 baw 28:58-62). Aypaꞌ maski panriga i ibetangan it Ampuꞌang Diyus kat mga Judio nga ega masiyunudun it kanya, pagtumanen ya nagay isiyanggup ya ngaytit kanira. Ka may magsusurat naga duꞌun it kasuratan nga magꞌaat,
“Isaꞌun matanyag kat matat kadakel nga matuud i mga ampang mu.
Baw isaꞌun maski sang unu i batir it taw it imu, limiꞌwan nga purus kataldengan talagay imu.”3:4 Awit 51:4.
5“Temed,” maat it beken, “in subrang matanyag i kataldengan it Ampuꞌang Diyus sabap lamang it kadakulat kasalaꞌan ku, daꞌga baꞌ ega magayen in ukumanan ya i pagbuwaten ku ngaytung kasalaꞌan? Sana pakugayenen ya, ka subuk kat ikabantug ya naga.” (Egaytu ipagpanulduꞌ ku. Pagsangpiten ku lamang i daꞌawa it katataawan.) 6Ayaw! Ega pikiren i atkayan. Ka in pakugayenen it Ampuꞌang Diyus i kasalaꞌan it taw, magꞌuꞌunu maꞌukumanan ya asan it pagdadarapaꞌen i kasalaꞌan it muꞌsang taw situt sinirungat langit?
7“Takaꞌ,” maat it beken, “in alimbawa ipasbung tay ampang it taw it ampang it Ampuꞌang Diyus matanyag i kabantugan it Ampuꞌang Diyus, ka egay maparagan tang maski sang tagaꞌ nga ambut kat ampang ya, ega subuk kat taw. Ta, in atkayan, unuka ukumanan ya paꞌ i kaꞌambutan it taw in kat ikabantug ya naga?” 8Maat nira, in kat ikabantug nagat Ampuꞌang Diyus i liꞌwan it karaꞌe-raꞌetan nga pagbuwaten it taw, sumari ta na lamang it buwat it karaꞌe-raꞌetan! Iyan beken, mamagpanranggaꞌ it aken ka ipagpaliꞌwan nira nga itu nagay ipagpanulduꞌ ku. Temed ega. Talagang, sira ngaytu, egay pagduwa-duwa nga rigaen sirat Ampuꞌang Diyus ka yay bagay it kanira.
Egay taw nga mataldeng kat panleteg it Ampuꞌang Diyus
9Aypaꞌ unu, kita ngaytu nga mga Judio, landaw ta na kat beken nga taw? Yay matuud, ega. Sabap ipiyagpamatuud ku na nga, muꞌsang taw, Judio baw daꞌga, uripen nga muꞌsa it kasalaꞌan. 10Sabap maꞌyag i tagnaꞌ nga ipiyasurat it Ampuꞌang Diyus nga magꞌaat,
“Talagang egay taw nga mataldeng kat panleteg it Ampuꞌang Diyus. Maski esa, talagang ega.
11Egay taw nga may kamatuudang kasepsep.
Baw egay magpaꞌres tumulus it in magꞌuꞌunu makilalaan nirang banar i Ampuꞌang Diyus.
12Talagang muꞌsat taw, nangalaid kat dalan it kamatuudan.
Nagbaraꞌ na sirang egay kakapulusan.
Talagang egay magbuwat it kagayenan. Maski esa, ega na.3:10-12 Awit 14:1-3, Awit 53:1-3, Ang Mangangaral 7:20.
13Kat kadakulat ampang nirang mararaꞌway, kaꞌalimbawaan it baꞌbaꞌ nira, lebeng nga ega tiyaburan.
Dilaꞌ nira in kumuliꞌget, pangakal i pagsugiden.3:13 Awit 5:9.
Subung gasit kat bibig na niray dalit it dukul.3:13 Awit 140:3.
14Baꞌbaꞌ nira, punuꞌ nat panamayaꞌ baw pangarampangen.3:14 Awit 10:7.
15Mayayaꞌngan nay mga aꞌay nira basta paturuꞌ it duguꞌ it masigkataw nira.
16Kaꞌaat ka piyanawan nira, atnat siyakep it maꞌingget nga panalakep.
17Talagang egay uru-urut nirat adat ngaytung pagꞌini-inibaen.3:15-17 Isaias 59:7-8.
18Egay kat nakem nira nga maski dekeyeꞌ nga iꞌlam nira it Ampuꞌang Diyus.”3:18 Awit 36:1.
Yay ipiyasurat it Ampuꞌang Diyus it tagnaꞌ.
19Baw magkaꞌrutan ta na nga unu-unu nga pagsugiden it ampang ngaytut Ampuꞌang Diyus, ega lamang mga taw nga ega Judio i pagpaꞌiguꞌan in daꞌga mga Judio gasiꞌ, ka siray uꞌna-uꞌnang pagsasakpan it mga urdin ya. Aypaꞌ ega nay makadaꞌawa it maski siyu in mangukuman na i Ampuꞌang Diyus ngaytu. Limiꞌwan talaga nga mapakay nga betanganan ya it ukuman i muꞌsang taw. 20Sabap egay maski siyung taw nga tumaldeng kat panleteg it Ampuꞌang Diyus kat pagsunud yat mga urdin, ka ipagpatantut aten it mga urdin ngaytu nga makasalaꞌan tami nga muꞌsa.
In magꞌuꞌunu tumaldeng i taw kat panleteg it Ampuꞌang Diyus
21Temed kayti, ipiyatantu nat Ampuꞌang Diyus in magꞌuꞌunu tumaldeng i taw kat panleteg ya. Dalan ngaytut kataldengan, ipagpamatuud naga it mga kasuratan it tagnaꞌ nga ipiyasurat it Ampuꞌang Diyus it ki Moises baw mga prupitaꞌ. Ega na maat duꞌun paꞌ it pagsunud it mga urdin ngayti tumaldeng i taw. 22In daꞌga talagang kat pagsarig it kamataynen ni Jesu-Cristo baw kamatuudang pamayaꞌ it kanya, iyan i ikapisiꞌ tat kataldengan kat panleteg it Ampuꞌang Diyus. Mapakay tu kat maski siyung taw ka, muꞌsang taw, surubung. 23Makasalaꞌan talagay muꞌsa baw alaid kat ega basta-bastang kataldengan it Ampuꞌang Diyus. 24Temed maski atkaytu na, ipagꞌildaw nat Ampuꞌang Diyus kat mga taw i kataldengan ngaytu kat panleteg ya. Ka duꞌun it kamataynen ni Cristo Jesus ipiyagribri ya na i katataawan kat panriga it Ampuꞌang Diyus sabap it mga kasalaꞌan nira. 25Ipiyabetang-betang it Ampuꞌang Diyus nga kat pagturuꞌ it duguꞌ ni Cristo Jesus ngaytu buwaten kanya nga salisi nga ipagꞌangut it kapasinsiyaan it kasalaꞌan. In siyu-siyuy sumarig baw mamayaꞌ it kamataynen ya ngaytu, makanira na i kapasinsiyaan ngaytu it kasalaꞌan. Binwat tu it Ampuꞌang Diyus i atkaytu isaꞌun matantuwan it muꞌsang taw nga, kanya, mataldeng baw ega mapakay nga ega ukumanan ya i kasalaꞌan it taw. Ka, maski na maat kaꞌlay ngaytu, garing paꞌ it tagnaꞌ, subuk pagpataꞌnan ya lamang i kasalaꞌan it taw, 26temed kayti, inukumanan ya na i kasalaꞌan ngaytu kat kamataynen ni Jesus. Aypaꞌ, kayti, magkatantuwan ta nga purus kataldengan i ipagpapanaw ya baw mapakay na nga ipagpabetang ya nga ega nay kasalaꞌan it kumpur magsarig baw magpamayaꞌ it ki Jesus.3:26 Subuk pagtubagen ni Pablo i ingkut ngaytu nga ituꞌun, “Magꞌuꞌunu mapasinsiya it Ampuꞌang Diyus i kasalaꞌan it tagnaꞌ paꞌ nga mga taw, iyan timpu nga ega paꞌ limnampud si Cristo? Sabap kat iting timpu, ega pay timnanggung it kasalaꞌan nira.” Ituy tubag ni Pablo, maski maat ega pay si Jesus nga timnanggung it kasalaꞌan nira, iting mga taw, matdek na kat nakem nira nga talagang may mabut nga tumanggung it kasalaꞌan nira kat pagdadarapaꞌen nga timpu. Aypaꞌ, pagpatay ni Jesus ngaytu nga timnanggung nat kasalaꞌan, ega maat kasalaꞌan lamang it mga taw kat iting timpu baw kat pagdadarapaꞌen, in daꞌga pati kat mga taw nga maski iti miyatay na, nga magtetdek kat nakem nira i pakimatuud nirat tumanggung ngaytu.
27Aypaꞌ naꞌawaꞌ nay muꞌsang patuꞌgud it taw pasar it mga magagayeng buwat nga maat yay ikapisiꞌ it tumaldeng sira kat panleteg it Ampuꞌang Diyus. Sabap ega kat buwat ta mapisiꞌ taytu, in daꞌga kat kamatuudang pagsarig baw pamayaꞌ ta. 28Ka talagang maꞌyag nga maꞌyag nga ega duꞌut pagsunud tat mga urdin ipabetang tat Ampuꞌang Diyus nga mataldeng, in daꞌga duꞌut pamayaꞌ baw pagsarig tat binwat ni Jesus. 29Baw ega lamang mga Judio i tanggapen ya, adimaat mga Judio lamang i ireg ya nga sakpen. Ega maat atkayan in daꞌga talagang sakpen ya i muꞌsang bangsat taw, kumpur pasakep it kanya. 30Talagang esa-esa lamang i Ampuꞌang Diyus ngaytu baw esa-esa lamang i ikapisiꞌ it kataldengan kat panleteg ya, sigun lamang kat pagsarig baw pamayaꞌ it binwat ni Jesu-Cristo. Egaytuy piniliꞌan, Judio baw daꞌga. 31Ta it atkayan, barang pagpikiren mi nga ipagpabetang namen nga ega nay kapulusan it mga urdin ngaytu nga garing duꞌut Ampuꞌang Diyus, nga ega na kaꞌilangan sunudun it taw? Temed ega. Ega maat magꞌaꞌatkayan, in daꞌga pagpanindegan namen naga.3:31 Matuud nga pagpanindegan na Pablo i mga urdin ka duꞌut kaꞌustuꞌang pagsunud ni Cristo it mga urdin subuk nasunud ta na gasiꞌ it aten i mga urdin ngaytu, ka biyatuꞌan ya na kita nga magpamayaꞌ it kanya. Baw kayti, masagya tami na nga sumunud it mga urdin ngaytu, nga ega maat sabap it yay ikaribri ta, in daꞌga bilang pasalamat tat ega basta-basta ngaytung kaꞌildaw yat aten.
4Piyaꞌalimbawaan ni Pablo i mga nalabayan ni Abraham
1Ta, in iyan siꞌ i sangpiten ta sabap it ki Abraham, iyan mabantug nga puꞌun-puꞌun nameng mga Judio, unuy maꞌrutan ta pasar it itung mga bagay duꞌut kanyang nalabayan? 2Ka in maat sabap it kaꞌustuꞌang pagsunud ya it mga urdin ipiyabetang si Abraham ngaytu nga mataldeng kat panleteg it Ampuꞌang Diyus, simpri may ipagkapalandi-landi ya na. Temed ega maat ipiyabetang kanya nga mataldeng sabap it kaꞌustuꞌan i pagsunud ya. 3Ka unuy inaat it kasuratan? Daꞌga baꞌ magsusurat nga namayaꞌ si Abraham it sanggup ngaytit Ampuꞌang Diyus it kanya, aypaꞌ ipiyabetang kanya nga taw nga mataldeng sabap it pamayaꞌ ya ngayti?4:3 Genesis 15:6 4Aypaꞌ egaytu tumbas it pagsunud yat mga urdin. Kaꞌalimbawaan it itu ngaytu, beteꞌ, taw nga magꞌurnal. Iyan tangdan nga tanggapen ya sabap it buwat ya, ega pagtaꞌwagen nga ildaw it kanya in daꞌga tangdan ka may binwatan ya. 5Temed belag i karibriyan ngaytu. Itu, ildaw tu nga banar. Ka, pabetang ngaytut aten it Ampuꞌang Diyus nga mga taw na nga mataldeng, egaytu sabap it siyunud tami i inaat yat aten, in daꞌga sabap lamang it pagsarig baw pamayaꞌ ta it kanya, kanya nga magpabetang nga ega nay kakasalaꞌan it mga makasalaꞌan naga, sabap it kamataynen ni Cristo. 6Ituy pagpaꞌiguꞌan ni David nga adiꞌ it tagnaꞌ. Ipiyamatuud ya nga masagya i mga taw nga ipabetang it Ampuꞌang Diyus nga mataldeng maski kurang sira kat mga buwat nga magagayen. 7Magꞌaat i magsusurat,
“Magkasagya sira nga napasinsiya it Ampuꞌang Diyus i muꞌsang pagranggaꞌ nirat mga urdin ya, baw mga kasalaꞌan nira, ega na pagdedemdemen ya.
8Talagang magkasagya i taw nga, muꞌsang kasalaꞌan ya, punasen it Ampuꞌang Diyus.”4:7-8 Awit 32:1-2.
9Ta unu, itu ngaytung kapasinsiyaan it kasalaꞌan, mga Judio lamang i makatanggap, sira nga naturiꞌan? U makatanggap gasiꞌ i mga bangsa nga ega Judio, sira nga ega turiꞌ? Iyan bay matuud, makatanggap i maski ega Judio. Ka sangpiten ku siꞌ si Abraham ngayti nga ipiyabetang it Ampuꞌang Diyus nga mataldeng sabap it duꞌut pamayaꞌ baw pagsarig ya. 10Ka panawun it pikiran mi in kaꞌnuytu nagꞌabut it kanya. Unu, iyan ipiyabetang kanya nga mataldeng, naturiꞌan na kanya, u ega paꞌ? Yay matuud, kat iting timpu, ega paꞌ naturiꞌan kanya.4:10 Ka iyan ipiyabetang si Abraham nga taw nga mataldeng kat panleteg it Ampuꞌang Diyus (Genesis 15:6) ega paꞌ pagdarugmatiꞌen si Ismael (Genesis 15:2). Takaꞌ iyan nanuriꞌ na si Abraham, tiyuriꞌan ya naga si Ismael it iti nagang aldaw. Sang puluꞌ na may tulung taꞌun i idad ni Ismael it iting timpu (Genesis 17:25). 11Baw iyan miyabut na nga nanuriꞌ kanya, turiꞌ ya ngayti, katandaꞌ lamang it maski ega pay turiꞌ ya ipagpabetang kanya nang lagi it Ampuꞌang Diyus nga taw nga mataldeng sabap it pamayaꞌ baw pagsarig ya. Aypaꞌ, si Abraham ngaytu, subuk piyakaꞌamaꞌ it muꞌsa nga magpamayaꞌ baw magsarig it Ampuꞌang Diyus, maski ega sakep sirat urdin nga pagturiꞌ. Sira gasiꞌ, ipabetang nga mataldeng sabap it pamayaꞌ baw pagsarig nira. 12Subung naga, kanyay piyakaꞌamaꞌ it muꞌsang mga Judio nga ega lamang naturiꞌan, in daꞌga tingled duꞌut Ampuꞌang Diyus i pamayaꞌ baw pagsarig nira, subung nagat puꞌun-puꞌun nira nga si Abraham, maski ega paꞌ turiꞌ kanya.
Pamayaꞌ baw pagsarig ta lamang i ikatanggap it ildaw it Ampuꞌang Diyus, ega kat buwat nga sadili
13Dedemdemen mi nay isiyanggup ngayti it Ampuꞌang Diyus it ki Abraham nga ipasakep it kanya baw mga tungtung-inapuꞌ ya i muꞌsang banwa.4:13 Genesis 12:2-3 baw 17:5. Matuman i muꞌsa ngaytu duꞌun it ki Cristo, nga kanyay esang tungtung-inapuꞌ ni Abraham ngaytu in kat duguꞌ ya lamang. Matuman gasiꞌ duꞌun it kadakel it mga magpamayaꞌ it ki Cristo ngaytu. Paribasay maglalagpit it ki Cristo i kumpur magpamayaꞌ it kanya, uyut sirat kanya nga magsasakep (Roma 8:17, Galacia 3:29). Temed egaytu maat sabap it pagsunud ni Abraham it mga urdin it Ampuꞌang Diyus, in daꞌga sabap it kataldengan nga ipiyabetang it Ampuꞌang Diyus it kanya uyun kat pamayaꞌ baw pagsarig ya. 14Ka in beteꞌ mga magsunud lamang it mga urdin ya i makasakep, daꞌga maꞌaat nga egay kapulusan it pamayaꞌ baw pagsarig ngaytu baw egay kamatuudan it sanggup ngayti, ka egay magkasunud it mga urdin it pagsunud nga kaꞌustuꞌan? 15Talagang, mga urdin ngaytu, ega ikapisiꞌ it ildaw in daꞌga panriga sabap pirmi nga pagranggaꞌen it muꞌsang taw. Iyan lamang i egay magkaranggaꞌ nga urdin, in beteꞌ egay urdin.
16Aypaꞌ maꞌyag nga ega kat pagsunud nirat urdin matuman it taw i isiyanggup ngaytit ki Abraham, in daꞌga kat pamayaꞌ nirat inaat it Ampuꞌang Diyus, isaꞌun matanyag nga ildaw ya i garingan, ega sadili nirang buwat. Ka in atkayan, masiguru naytu it muꞌsang mga tungtung-inapuꞌ ni Abraham kat pamayaꞌ, sira nga ega lamang magsunud it mga urdin in daꞌga magpamayaꞌ baw magsarig gasiꞌ it Ampuꞌang Diyus, subung nagat ki Abraham. Sabap, si Abraham, kabilangan ya, subuk amaꞌ tami nga muꞌsa in situt pamayaꞌ baw pagsarig ngaytuy pagsugiden. 17Ka daꞌga basaꞌan magꞌaat ngayan duꞌun it kasuratan,
“Ipiyabetang-betang ku nga ikaw na ngaytu i panggaring-garingan it dakel nga bangsa.”4:17 Genesis 17:5b.
Saꞌup ku sing iꞌaat nga talagang matuman i isiyanggup ngaytit ki Abraham ka egay beken nga simnanggup in daꞌga Ampuꞌang Diyus nga pagpamayaꞌnen baw pagsarigan ya, kanya nga ega basta-bastay guna ka maski taw nga patay, magkaꞌgen ya, baw, mga bagay nga ega paꞌ miyabut, magkapabaraꞌ ya.
18Si Abraham ngaytu, talagang dakulay pamayaꞌ yat inaat it Ampuꞌang Diyus nga subuk kadakel it bituꞌun i kadakel it mga tungtung-inapuꞌ ya.4:18 Genesis 15:5. Maski ega na talaga mapakay nga makaꞌanak paꞌ kanya, ininggetan ya talagay pamayaꞌ yat sanggup ngayti. Aypaꞌ nagbaraꞌ kanyang matuud nga amaꞌ it dakel nga bangsa. 19Kat iting timpu magsasang gatus nang taꞌun i idad ya. Maꞌaat nang atnat patay nay bilug ya, ta unu pay ikaꞌanak ya? Ta, asawa ya gasiꞌ, ega magpanganak nga babay. Temed maski atkayti, ega nagduwa-duwa i pamayaꞌ yat inaat it Ampuꞌang Diyus. 20Talagang egay maski dekeyeꞌ nga pakiꞌambut ni Abraham duꞌut isiyanggup ngaytit kanya, in daꞌga subrang kiminseg i pamayaꞌ ya nga magsisigi nga pagbantugun yay Ampuꞌang Diyus. 21Ka talagang pagsisiguruun ya nga kayang-kaya it Ampuꞌang Diyus nga tumanen i isiyanggup ya ngaytit kanya. 22Aypaꞌ, sabap it keseg it pamayaꞌ ya ngayti, ipiyabetang kanyat Ampuꞌang Diyus nga taw nga mataldeng. 23Temed ampang ngaytu nga “ipiyabetang kanyat Ampuꞌang Diyus nga taw nga mataldeng,”4:23 Genesis 15:6b. ega lamang kanyay pagpaꞌiguꞌan, 24in daꞌga pati kita gasiꞌ. Ka atkayan nagay pabetang it Ampuꞌang Diyus it aten in tingled duꞌut kanya i pamayaꞌ baw pagsarig ta, kanya nga minggen it paꞌuliꞌ it Ampuꞌan ta nga si Jesus. 25Talagang ipiyaꞌimatay tu si Jesus ngaytu it Ampuꞌang Diyus ka iyan i tumanggung it mga kasalaꞌan tami. Bawnga inggen kanya it paꞌuliꞌ isaꞌun, kita, ipabetang na nga mataldeng kat panleteg it Ampuꞌang Diyus.
5Naꞌawaꞌ nay ega ipagkagayen it taw baw Ampuꞌang Diyus
1Ta it ipagpabetang ta nat Ampuꞌang Diyus nga ega nay kakasalaꞌan sabap it pamayaꞌ baw pagsarig tat kamataynen it Ampuꞌan ta nga si Jesu-Cristo, aypaꞌ kagayen tami na kanya. 2Sabap it binwat ngaytu ni Jesu-Cristo nga pagpamayaꞌnen baw pagsarigan ta, pagsasakpen ta na it ildaw ngaytut Ampuꞌang Diyus nga paglabayen ta na kayti. Baw talagang pagsisiguruun tat masagyang-masagya nga sakpen ta gasiꞌ it ega basta-bastang kabantugan nga ibgay it Ampuꞌang Diyus it aten duꞌun it langit. 3Baw ega lamang itu ngaytu i masagyaan tami. Maski mga kakuriꞌan nga paglabayen ta kayti, pagsagyaan ta gasiꞌ sabap urut ta nga, liꞌwan ya kaytu, subrang madungagan i kateꞌteꞌ tat pamayaꞌ ta. 4Ta daꞌga, in atkayan, subrang sagyaan tami it Ampuꞌang Diyus ka matanyag nga magkateꞌteꞌ tami nga mga taw? Aypaꞌ, liꞌwan ya gasiꞌ, subrang magmapaꞌgen i kasiguruwan tat kagayenan nga ibgay yat aten kat pagdadarapaꞌen nga timpu. 5Talagang egaytu desang kaꞌuruꞌ-uruꞌan i pagꞌiꞌinawaren ta ngaytu sabap natantuwan ta na nga pagrarasan tang banar it Ampuꞌang Diyus. Ipiyatantu naytut aten it Espiritu Santo nga ipiyapasarum ya situt bilug ta.
6Panawun it pikiran mi i kadakulat raras ngaytut Ampuꞌang Diyus. Sabap, iyan ega talagay mabwat it taw isaꞌun maribri kat panriga sabap it kasalaꞌan nira, kat timpu nga ipiyabetang-betang it Ampuꞌang Diyus, ipiyalampud ya si Cristo nga paturuꞌ it duguꞌ ya ka tumanggung it kasalaꞌan it taw. 7Talagang makuriꞌ tu mabwat it maski siyu nga iganti yay ginawa ya kat ginawa it beken nga taw, maski na maat mataldeng i taw ngayting paggantiyan ya. Sabagay barang may mangaas nagaytut muwat it atkaytu in talagang magayen i adat it taw ngaytung paggantiyan ya. 8Temed ta, kayti, ipiyatantu it Ampuꞌang Diyus i kadakulat raras yat aten it, maski tegeb ta nang tegeb it kasalaꞌan, igiyanti ni Cristo i ginawa ya sabap it aten.
9Ta it kayti, timnaldeng tami na kat panleteg it Ampuꞌang Diyus sabap it pamayaꞌ baw pagsarig tat timnuruꞌ ngayti nga duguꞌ ni Cristo, ta, sabap nagat binwat ngaytu ni Cristo, siguradu nang maribri ta gasiꞌ kat panriga it Ampuꞌang Diyus sabap it mga kasalaꞌan tami. 10Sabap tagnaꞌ, mga kakuntraꞌ tami talaga it Ampuꞌang Diyus sabap it mga kasalaꞌan ta. Temed tiyanggap ya na kita nga subuk magagayeng iba-iba ya sabap it kamataynen it Anak ya nga si Jesus. Aypaꞌ in atkayay ildaw yat maski mga kakuntraꞌ ya, kayti, it mga iba-iba ya na kita, subraꞌ nang maribri ta kat panriga ya ka, lamang natay si Jesus, egen siꞌ kayti. Ipasiguru ya i karibriyan ta. 11Baw ega lamang maribri ta kat panriga in daꞌga masagya tami nga magbantug it Ampuꞌang Diyus ka, sabap it Ampuꞌan nga si Jesu-Cristo, tiyanggap ya na kita nga mga iba-iba ya.
Piyanggaringan it nakmutan i banwa it kasalaꞌan baw ildaw nga ega basta-basta
12Ta, kasalaꞌan ngaytu nga nakakmut it banwa, sang kataawan lamang i garing, si Adan ngayti. Subung naga i kamataynen ngaytu, liniꞌwanan ya duꞌut kasalaꞌan ngayti ni Adan. Iti na ngayti, puꞌun-puꞌun it nanlatap nat taw i kamataynen ngaytu, sabap subung nat nagkasalaꞌan nay muꞌsang taw ka esa-esay puꞌun. 13Talagang, garing duꞌut ki Adan ngayti seked it timpu nga ipiyaskel it Ampuꞌang Diyus i mga urdin ya duꞌut ki Moises, sigi nay pagkasalaꞌan it taw. Maski ega magkaranggaꞌ niray mga urdin ngayti, ka ega paꞌ ipiyalampud it Ampuꞌang Diyus, temed may mga urdin naga nga pagranggaꞌen nira, iyan mga urdin nga subuk magsusurat kat nakem nira.5:13 Kapitulu 2:15. Ka simpri ega ipagpabetang sira nga makasalaꞌan in egay urdin nga pagranggaꞌen nira. 14Maski ega subuk kasalaꞌan ngayti ni Adan i kasalaꞌan nira, ka ega pagkuntraꞌen i ipiyagpina-pinaꞌ it Ampuꞌang Diyus, temed ipagpabetang sira naga nga makasalaꞌan. Kamatuudan, magsisigi nang magpatay. Ka ega maꞌaat nga nagpapuꞌun duꞌut timpu ni Moises nga pagbebegbegan nat kamataynen i taw, in daꞌga garing paꞌ talagat timpu ni Adan.
Mga bagay ngaytu pasar it ki Adan, subuk ladawan lamang it mga bagay pasar it ki Cristo, kanya nga isiyanggup it Ampuꞌang Diyus nga mabut in naꞌbut nay timpu. 15Temed, ta, ega nagaytu maat nagsubung sira in daꞌga dakulay piyagbelagan it liꞌwan it binwat it duwa ngaytu. Sang kataawan lamang si Adan ngaytu. Temed sabap it kasalaꞌan ya pagsasakpen nat kamataynen i muꞌsang banwa. Si Jesu-Cristo ngaytu, sang kataawan naga. Temed sabap it binwat ya, mapakay na nga ildawan i muꞌsang taw it ega basta-bastang kagayenan nga subraꞌ paꞌ nga banar it kamataynen nga liꞌwan it kasalaꞌan ngayti ni Adan. 16Baw itu pay piyagbelagan it ildaw ngaytut Ampuꞌang Diyus baw iyan ega magayen nga natanaꞌan it kasalaꞌan ni Adan. Sabap lamang it esa-esa lamang ngayti nga kasalaꞌan ni Adan ipiyabetang i muꞌsang banwa nga makasalaꞌan, nga kaꞌilangan rigaen it Ampuꞌang Diyus. Takaꞌ belag talagay ildaw it Ampuꞌang Diyus. Ka maski ega na mabilang i kasalaꞌan it taw temed mapakay nga ipabetang na sira nga ega nay kakasalaꞌan kat panleteg ya. 17Maꞌyag nga sabap it kasalaꞌan it sangbat nga taw, si Adan ngaytu, nasakep nay muꞌsang taw it kamataynen. Temed sabap gasiꞌ it sangbat nagang taw nga si Jesu-Cristo, subrang piyakamagayen i matanggap it iyan magpaꞌildaw-ildaw it kanya. Ka sabap it ildaw it Ampuꞌang Diyus nga bastanting-bastanti, begayan sirat begay-matag nga maꞌiriꞌ kat panleteg ya i muꞌsang kasalaꞌan nira, baw kaꞌibaan na sira ni Cristo it magꞌadiꞌ duꞌun it langit.
18Aypaꞌ maꞌyag na siguru it aten nga in magꞌuꞌunu pagsasakpan nat ukuman nga kamataynen i muꞌsang taw sabap it esa lamang ngayting kasalaꞌan ni Adan, atkayan naga nga sabap it kamataynen ni Cristo nga egay maski unu nga kasalaꞌan, mapakay nang tumaldeng nay muꞌsang taw kat panleteg it Ampuꞌang Diyus, nga mabgayan sira it kaꞌgenang egay kaskedan. 19Sabap in magꞌuꞌunu, kat ega pagsunud it sangbat nga taw, dakel nay nagbaraꞌ nga makasalaꞌan kat panleteg it Ampuꞌang Diyus, atkayan naga, sabap it pagsunud it sangbat nagang taw, dakel na i magbaraꞌ nga mataldeng kat panleteg ya.
20Iyan naꞌlay na, ipiyaꞌrut nat Ampuꞌang Diyus i mga urdin ya, isaꞌun subraꞌ nga makilalaan it taw i kadakulat pagranggaꞌ nirat mga urdin ngaytu. Temed maski sang unuy kadakulat kasalaꞌan it taw, subrang-subraꞌ nga magbastanti i ildaw it Ampuꞌang Diyus. 21Aypaꞌ, maski nandaꞌeg i kasalaꞌan ngaytu nga liꞌwan ya kamataynen, diyaꞌeg naytut ildaw it Ampuꞌang Diyus. Ildaw na ngaytuy magpandaꞌeg ka, sabap it binwat it Ampuꞌan ta nga si Jesu-Cristo, mapakay na nga tumaldeng nay taw kat panleteg it Ampuꞌang Diyus baw mabgayan it kaꞌgenang egay kaskedan.
6Sana alaid nat aten i paꞌuripen ta pat kasalaꞌan
1Ta kayti, unu, magayen in ipasigi tay buwat ta it kasalaꞌan isaꞌun lamang magbastanti situt aten i kaꞌildaw ngaytut Ampuꞌang Diyus? 2Talagang ega atkayan. Ka kabilangan ta kayti, atnat miyatay na kat tagnang pangaꞌgenan ta nga makasalaꞌan, baw ipiyagꞌugad na kat baꞌgung pangaꞌgenan. Ta unuka mangaꞌgenan ta paꞌ kat kasalaꞌan ngayti? 3Unu, ega maꞌyag it imyu nga, iyan nagpabawtis tami nga katandaꞌ it magpakilagpit tami na it ki Jesu-Cristo, magsugid nga magꞌuꞌuyut tami na it kamataynen ya? 4Aypaꞌ, kaꞌalimbawaan it pagbawtis ngaytut aten, natay baw ilimbeng na nga iba ni Cristo. Temed it inggen naga ngaytu kanya it paꞌuliꞌ kat keseg it guna it Diyus Amaꞌ, subuk sang tamiyan nagay inggen. Aypaꞌ, kaꞌilangan mangaꞌgenan tami na uyun duꞌun it pagbaꞌgu ngaytut pangaꞌgenan ta.
5Sabap ega lamang desang nakaꞌuyut tami it ki Cristo duꞌun it kamataynen ya ngayti, in daꞌga nakaꞌuyut ta na gasit kanya duꞌun it pagꞌegen yat paꞌuliꞌ, nga nabaꞌgu nay pangaꞌgenan tami. 6Ka magkaꞌrutan ta nga tagnang adat ta nga makasalaꞌan, subuk naransang na nga uyut ni Cristo duꞌut krus, isaꞌun maꞌawaꞌ talagay kaꞌiꞌirgan baw nakem tang maraꞌe-raꞌet, nga daꞌta na maꞌuripen pat kasalaꞌan. 7Sabap iyan miyatay na, ribri na kat keseg it kasalaꞌan. 8Ta, it atkaytu na nga, tagnang adat tami nga maraꞌe-raꞌet, nakaꞌuyut na it ki Cristo nga inimatay, aypaꞌ pagsisiguruun ta nga, kaꞌilangan, mangaꞌgenan ta na it baꞌgung pangaꞌgenan nga mataldeng, nga subung nagat pangaꞌgenan ni Cristo. 9Ka magkaꞌrutan ta nga, si Cristo ngaytu, inggen kanyat paꞌuliꞌ baw ega naytu maat matay pat sumaꞌup. Talagang ega nay pudir it kamataynen it kanya. 10Sabap, kat kamataynen ya, kumplitu na i pandaꞌeg yat kasalaꞌan. Aypaꞌ ega na kaꞌilangan ya nga matay paꞌ it sumaꞌup. Baw kayti, it inggen kanyat paꞌuliꞌ, magpangaꞌgenan na it subraꞌ nga kat ikabantug it Ampuꞌang Diyus. 11Aypaꞌ ka dapat mi na nga ipabetang i sadili mi nga atnat patay kat muꞌsang kasalaꞌan, nga muꞌsang pangaꞌgenan mi, kat ikabantug gasiꞌ it Ampuꞌang Diyus sabap it pakilagpit mi it ki Jesu-Cristo.
12Mga bilug ta, pirmi nga kubwat it karaꞌe-raꞌetan. Aypaꞌ, kaꞌilangan, daꞌkamu na paꞌuripen paꞌ it kasalaꞌan nga pagsumbayaꞌen mi nga pirmi i mararaꞌe-raꞌet ngaytung kaꞌirgan. 13Baw gasiꞌ ega mi na ipasakep it pamegbeg it kasalaꞌan i maski unu nga bagiꞌ it bilug mi nga ipagsumbayaꞌ it karaꞌe-raꞌetan, in daꞌga iyan na i pasakpan mi, Ampuꞌang Diyus. Ipabetang mi i sadili mi nga patay na nga ipiyagꞌugad na kat baꞌgung pangaꞌgenan, bawnga ipagꞌintergaꞌ mi duꞌut Ampuꞌang Diyus i muꞌsang-muꞌsa mi kat buwat nga purus mataldeng kat panleteg ya. 14Sabap liꞌwan ta na kat pamegbeg it kasalaꞌan ka kayti, ega na pagsunud tat mga urdin i pagsarigan ta nga ikapisit kataldengan kat panleteg it Ampuꞌang Diyus, in daꞌga yanay pagsagyaan ta nga ikapisiꞌ it kataldengan ngaytu, ildaw it Ampuꞌang Diyus it aten.
Sana iyan nay paꞌuripnan ta, kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus
15Ta unu, it kayti nga kat sakep ta na it ildaw it Ampuꞌang Diyus, mapakay na nga sumari ta nat buwat it kasalaꞌan sabap, yanayan, pagsisiguruun ta nga ega yay ikapisiꞌ tat karibriyan, pagsunud ngaytit mga urdin ni Moises? Talagang ega maat magꞌaꞌatkayan. 16Daꞌga baꞌ magkaꞌrutan mi nga in siyuy paꞌuripnan ta, kat pudir ya na kitang banar? In muwat tami nga muwat it kasalaꞌan, subuk uripen tami na it kasalaꞌan ngaytu. Baw egay beken nga liꞌwan ya, kamataynen. Iyan talagay magayeng paꞌuripnan ta, pagsunud it kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus, nga liꞌwan ya, pangaꞌgenang mataldeng kat panleteg ya. 17Kayti dakulay pasalamat ku it kanya sabap kamu, nga dati nga uripen it kasalaꞌan, piyalulusan mi baw siyunud i kamatuudang ipiyangadal asat imyu. 18Piyaliꞌwan kamu na kat pudir it kasalaꞌan baw kayti, pagbuwat it kataldengan, yanay subuk piyaꞌuripnan mi.
19Paribasay matꞌed i mga bagay ngaytu, baw ega paꞌ dakulaꞌ i kasepsep mi, piyaꞌalimbawaan kut uripen baw agalen isaꞌun madaliꞌ masepsepan mi. Saꞌup ku sing iꞌaat, katꞌesa ipiyabegbeg mi i sadili mi kat muꞌsang kalasit karaꞌe-raꞌetan nga maraꞌway kat panleteg it Ampuꞌang Diyus. Aypaꞌ kayti, beteꞌ, iꞌugad mi na i pagsirbi mi baw ipabegbeg mi na i mga bilug mi kat buwat nga mataldeng baw alaid kat muꞌsang kasalaꞌan. 20Ka katꞌesa, nga uripen kamu paꞌ it kasalaꞌan, alaid kat nakem mi i mga mataldeng nga pagbuwaten. 21Temed ta, unuy napulus mi it iti nga mga bagay nga pagbuwaten mi katꞌesa it pagꞌeyaꞌan mi naga kayti? Ka yay matuud, uliꞌan-uliꞌan ya kaytu, kamataynen. 22Temed ta, kayti nga piyaliꞌwan kamu na kat pamegbeg it kasalaꞌan, kayti nga nagpaꞌuripen kamu na it Ampuꞌang Diyus, dakulay kapulusan ya ka magpangaꞌgenan kamu na uyun kat kaꞌirgan ya, nga egay beken nga uliꞌan kaytu, kaꞌgenang egay kaskedan. 23Sabap maꞌyag nga kamataynen nga egay kaskedang panriga i liꞌwan it kasalaꞌan ngaytu. Temed maꞌyag gasiꞌ nga kaꞌgenang egay kaskedan i ipagꞌildaw ngaytut Ampuꞌang Diyus kat muꞌsang taw nga maglalagpit nat ki Cristo Jesus nga Ampuꞌan tami.
7Basta nagpalagpit ta na it ki Cristo, daꞌta na uripen it kaꞌustuꞌan nga pagsunud it mga urdin isaꞌun maribri
1Mga kasulsugan ku, magkaꞌrutan ku nga ega elam it imyu i paꞌaateng urdin. Aypaꞌ urut mi nga, mga urdin, magsasakep lamang it taw basta egen paꞌ kanya. Temed in natay na, ega na. 2Ka, alimbawa, babay nga may asawa na. Kat pamegbeg kanya it asawa ya mintras egen paꞌ kanyang tagꞌasawa. Temed in patay na kanya, liꞌwan nay babay ngaytu kat in unu nga pagꞌaaten it urdin pasar it nagꞌasawa. 3Talagang dakulang kapakunan ya in paꞌasawa kanya it beken nga lalaki basta egen pay uꞌna ngayting asawa ya. Temed in patay nay uꞌnang asawa ya, ega na pagsasakpan kanya it itung ipagꞌaat it urdin. Maski paꞌasawa na kanyat beken nga lalaki, ega na maꞌaat nga nakapakun paꞌ kanya.
4Ta, atkayan nagay karibriyan ta, mga kasulsugan ku. Ka tagnaꞌ, subuk inasawa ta it mga urdin nga yanay magbebegbeg it aten. Temed paribasay subuk natay tami na nga iba ni Cristo duꞌut krus, daꞌta na kat pamegbeg it mga urdin ngaytu. Kayti, belag nay asawa ta, ka inggen si Cristo it paꞌuliꞌ baw subuk inasawa ya na kita. Aypaꞌ kanya na i magbebegbeg it aten isaꞌun mangaꞌgenan ta nat pangaꞌgenang mataldeng kat ikabantug it Ampuꞌang Diyus. 5Ka iyan katꞌesa nga pagbebegbegan ta paꞌ it sadili tang kaꞌirgan nga maraꞌe-raꞌet, maski unuy pagbawalen it mga urdin it Ampuꞌang Diyus, yanay pirmi tami nga pagkubwaten. Aypaꞌ dakulay karaꞌe-raꞌetan nga pagbuwaten tat tagnaꞌ, nga yay tumaban it aten duꞌun it kamataynen nga egay kaskedang panriga. 6Temed kayti, ribri ta na kat pamegbeg ngaytit urdin ka natay tami nayan nga iba ni Cristo duꞌut krus. Aypaꞌ pagsirbiyan ta nay Ampuꞌang Diyus it masagyay nakem nga nabaꞌgu nat Espiritu Santo. Ega subuk tagnaꞌ nga basta pagsunudun lamang i mga urdin nga magsusurat temed subuk magkaregesan lamang.
Matantuwan ta duꞌut mga urdin i karaꞌway it kasalaꞌan
7Ta, unuy ireg sugiden kaytu? Barang pagpikiren mi na nga maraꞌe-raꞌet palan i urdin. Temed ega maat magꞌaꞌatkayan, in daꞌga magayen naga, ka mga urdin it Ampuꞌang Diyus i magtulduꞌ it aten in unuy ega magayen kat panleteg ya. Subung alimbawa it paꞌaaten ngayan nga, “Kuydaw ka it irak.”7:7 Exodo 20:17. In daꞌga may itu ngaytung urdin ega naꞌrutan ku nga maraꞌe-raꞌet palan i paꞌaaten ngaytung irak. 8Temed, pagkaꞌrut ku nga kuntraꞌ kat urdin it Ampuꞌang Diyus i irak ngayan, subrang kiminseg i magbabanwa nga kasalaꞌan situt aken baw, liꞌwan ya, narayak ya aku kat pagsumbayaꞌ it muꞌsang kalasit irak. Temed in daꞌga may urdin, subuk magꞌigaꞌ pay kasalaꞌan ngayan. 9Iyan ega paꞌ magkasepsepan kuy pagpaꞌiguꞌan it mga urdin, tanud ku egay aken nga kasalaꞌan. Temed iyan natantuwan kung banar i pagpatalandagan it mga urdin ngaytu, minyag nga minyag i kadakulat kasalaꞌan ku. 10Mga urdin, sana yay ikapisiꞌ tat kaꞌgenang egay kaskedan in sunudun tat kaꞌustuꞌan. Temed namuyaan ku nga palan, kamataynen nga egay kaskedang panriga i abutun ku, sabap it daꞌku magkasunud it magayen. 11Sabap subuk giyamit it kasalaꞌan i mga urdin isaꞌun madaya-dayaꞌan aku lamang. Ka tanud ku taw aku nga mataldeng ari palan it, makasalaꞌan aku nga abutun it kamataynen nga egay kaskedang panriga. 12Aypaꞌ ega talagay maꞌiway ta duꞌut urdin ka garing tu duꞌut Ampuꞌang Diyus. Talagang kada urdin ngaytu, ega basta-basta, mataldeng, baw subrang magayen.
13Temed, maat it beken, in talagang matuud nga magayen i urdin ngaytu unuka iyan nagay magtaban it taw duꞌut kamataynen nga egay kaskedang panriga? Ega maat atkayan. Mga urdin, magayen naga temed paggamiten it kasalaꞌan isaꞌun mga taw, sumari nat buwat it karaꞌe-raꞌetan. Aypaꞌ sikaytu ta magkamuyaan in sang unu talagay karaꞌway it kasalaꞌan ngaytu, nga yanayan i magtaban it taw duꞌun it kamataynen nga egay kaskedang panriga, ega maat mga urdin.
Magꞌiꞌindaꞌeg i duwa kat pikiran it mga magpamayaꞌ nat ki Cristo
14Pagsisiguruun tami nga, mga urdin ngaytu, uyun nga banar it kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus ka kanya nagay garing. Temed aku, belag. Pirmi akung pagdaꞌgen it mga kaꞌiꞌirgan nga maraꞌe-raꞌet nga alaid kat kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus. Subung it pagꞌuꞌuripnen aku talagat kasalaꞌan ngaytu. 15Talagang ega magkasagyaan ku i buwat ku. Sabap iyan mga magagayeng buwat nga ireg ku sana nga buwaten, ega naga iyan i pagbuwaten ku, in daꞌga in ari pay pagraꞌwayen ku, iyan paꞌ i magkabwat ku. 16Temed in pagraꞌwayen ku, maski magkabwat ku naga, intuntis magpamatuud aku nga kamatuudan baw kagayenan naga i mga urdin nga magsabat it aken pasar it mga bagay ngaytu nga maraꞌway. 17Aypaꞌ maꞌyag nga may sang bagiꞌ nga nakem ku nga ega kubwat it kasalaꞌan. Temed kasalaꞌan na ngayan nga magbabanwa situt aken, yay puꞌun-sabap it karaꞌe-raꞌetan nga magkabwat ku. 18Magkaꞌrutan ku nga, sabap it singkadan ku nga kaꞌiꞌirgan nga maraꞌe-raꞌet, subuk karaꞌe-raꞌetan nga bulun i magbabanwa situt aken. Ka maski ireg ku nga ireg nga muwat it magagayen nga bagay, temed in sadili ku lamang talagang ega kaya ku nga muwat it magayen ngaytung magkapikir ku. 19Ka talagang atkayang matuud nga ega magkabwat ku i magayen ngaytu nga ireg ku nga buwaten. Baꞌlig i magkabwat ku, maraꞌway ngaytu nga ega ireg ku nga buwaten. 20Temed it atkayan nga magkabwat ku i ega ngaytu ireg ku, talagang ega naytu pagtemden ku paꞌ, in daꞌga subuk pagrayaken aku lamang it kasalaꞌan na ngaytung magbabanwa situt bilug ku.
21Aypaꞌ itu nay namuyaan ku, basta iyan ireg ku nga muwat it bagay nga magayen, pagꞌarangen nga lagi it karaꞌe-raꞌetan nga magbabanwa situt aken. 22Ka kayti, in kat nakem ku lamang, masagya aku naga nga sumunud it mga urdin ngaytut Ampuꞌang Diyus. 23Temed, mga maraꞌe-raꞌet nga kaꞌirgan it bilug ku, maglaban it mga magagayeng bagay nga magkapikir kung buwaten. Subuk naꞌuripen aku talaga it mga maraꞌe-raꞌet nga kaꞌirgan nga magbabanwa situt bilug ku, nga egay beken nga liꞌwan ya, kasalaꞌan na. 24Aypaꞌ talagang kaꞌildaw-ildaw i kabetangan ku ngaytu. Siyuy rimibri it aken kat bilug ku ngaytung magtaban it aken duꞌun it kamataynen nga egay kaskedang panriga? 25Talagang dakulay pasalamat ku duꞌut Ampuꞌang Diyus sabap, kat keseg it binwat it Ampuꞌan tami nga si Jesu-Cristo, kanya i rimibri it aten. Temed saꞌup ku sing iꞌaat in unuy magkamuyaan ku nga kabetangan ku kayti nga, kat pikir baw nakem ku, kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus i kusunudun ku sana. Temed kasalaꞌan naga i magkabwat ku sabap it mga singkadan ku nga kaꞌiꞌirgan nga maraꞌe-raꞌet.
8Padisir nat Espiritu Santo i pagsunudun it mga inanak nat Ampuꞌang Diyus
1Temed kayti, ituy kamatuudan nga iyan mga maglalagpit nat ki Cristo Jesus, nga magpasakep nat kanya, talagang ega na maꞌulug kat maski unu nga ukuman nga panriga. 2Ka, sabap it pakilagpit tat ki Cristo Jesus, nabaꞌgu nat Espiritu Santo i pangaꞌgenan tami. Ipiyagribri ya na kita kat pamegbeg it kasalaꞌan nga yay tumaban it aten duꞌun it kamataynen nga egay kaskedang panriga. 3Talagang, pagsunud it taw it mga urdin, ega ikapisit kataldengan kat panleteg it Ampuꞌang Diyus u ikaliꞌwan it taw kat pamegbeg it kasalaꞌan. Ka egay magkasunud it kaꞌustuꞌan it mga urdin ngaytu, sabap it singkadan tang kaꞌiꞌirgan nga maraꞌe-raꞌet nga magbabanwa na kat muꞌsang taw. Temed maski atkayan, may ipiyabetang-betang it Ampuꞌang Diyus nga yanay nakapabaraꞌ it ega ngayan nakapabaraꞌ it pagsunud it taw it mga urdin. Ka binwat it Ampuꞌang Diyus, ipiyalampud ya i sadili yang Anak nga nagbalyung taw isaꞌun kasbung nga banar it aten nga makasalaꞌan. (Temed kanya, egay kakasalaꞌan.) Bawnga, kat binwat ya nga tiyanggung ya i kasalaꞌan tami nga mga taw, riyanggaꞌ ya talaga i pamegbeg it aten it kasalaꞌan. 4Ipiyabetang-betang it Ampuꞌang Diyus i muꞌsa ngaytu isaꞌun kapangaꞌgenan tami uyun kat kataldengan nga pagꞌaaten it mga urdin ya. Mapakay naytu in magpangaꞌgenan na kat pamaalaꞌ it Espiritu Santo, ega na kat aten nga sadiling kaꞌirgan.
5Sabap iyan mga pagbebegbegan paꞌ it singkadan nirang kaꞌiꞌirgan nga maraꞌe-raꞌet, singkadan nira ngayting kaꞌiꞌirgan i pirmi nirang pagsumbayaꞌen. Temed iyan nga pagbebegbegan na it Espiritu Santo, simpri kaꞌirgan nat Espiritu Santo i pagsunudun. 6Temed kamatuudan tu nga iyan nga yapay kanget it nakem, singkadan nirang kaꞌiꞌirgan nga maraꞌe-raꞌet, kabilangan it atkaytung pangaꞌgenan, subuk patay.8:6 Maski egen pay atkaytung taw temed, atnat patay i nakem ya, nga ireg sugiden ega magꞌireg it maski unu pasar it Ampuꞌang Diyus u maski unu nga garing duꞌut kanya. Aypaꞌ egay kamatuudang kasepsep, kasagyaan, u kaꞌimbengan it nakem ya ngaytu. Temed iyan nga talagang padisir nat Espiritu Santo i pagsunudun, ega basta-basta i pangaꞌgenan baw kaꞌimbengan it nakem. 7Sabap talagang iyan singkadan ngaytung kaꞌiꞌirgan it taw, kuntraꞌ talagat Ampuꞌang Diyus ka ega magpasakep it mga urdin garing duꞌun it kanya. Baw yay matuud, egay kaya nira nga pasakep it mga ituꞌun ngaytu. 8Aypaꞌ, iyan mga pagbebegbegan pat singkadan nirang kaꞌiꞌirgan nga maraꞌe-raꞌet, ega mapakay nga sagyaan it Ampuꞌang Diyus.
9Temed kamu, paribasay magsasarum nay Espiritu Santo asat bilug mi, daꞌkamu na pagbebegbegan it mga singkadan mi ngaytung kaꞌiꞌirgan in daꞌga Espiritu Santo na ngaytuy magbebegbeg it imyu. (In beteꞌ ega magsasarum kat bilug it esang taw i isiyanggup ni Cristo nga Espiritu Santo, ireg sugiden talagang ega paꞌ sakep ni Cristo.) 10Temed in tiyakenaꞌan ta na ni Cristo, nga pagsasaruman ta na it Espiritu Santo, maski kamataynen i abutun it bilug ta nga yay liꞌwan it kasalaꞌan situt banwa, temed magkasiguru ta nga, kat keseg it Espiritu Santo ngaytu, begayan tat kaꞌgenang egay kaskedan sabap ipiyabetang tami na nga mataldeng kat panleteg it Ampuꞌang Diyus. 11Matuud tu, in magꞌuꞌunu kat guna it Espiritu Santo ya inggen it Ampuꞌang Diyus si Jesus it paꞌuliꞌ, atkayan naga, maski matay paꞌ i bilug mi, kat guna it Espiritu Santo ya nga ipiyapasarum it Ampuꞌang Diyus kat bilug mi, egnen ya gasiꞌ kamu it paꞌuliꞌ in timpu na.
12Aypaꞌ, mga kasulsugan, may utang tami nga nakem kayti. Dapat tami na talaga nga mangaꞌgenan uyun duꞌun it kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus, ega maat uyun duꞌun it mga singkadan tang kaꞌiꞌirgan nga maraꞌe-raꞌet. 13Sabap in mangaꞌgenan kamu paꞌ uyun duꞌun it singkadan mi nga kaꞌiꞌirgan nga maraꞌe-raꞌet, daꞌkamu karibri kat kamataynen nga egay kaskedang panriga. Temed in kat keseg it tabang it Espiritu Santo pagꞌimatayen mi na i mga kaꞌiꞌirgan ngaytung singkadan mi, ta sikayan siguradung may kaꞌgenan mi nang egay kaskedan. 14Ka sira nga magpasakep nga pirmi kat padisir it Espiritu Santo nga ipiyapasarum it Ampuꞌang Diyus, sira na i pagtaꞌwageng mga anak ya.
15Matuud tu, mga anak it Ampuꞌang Diyus i panaꞌwag it aten, ka iyan Espiritu Santo nga magsasarum situt bilug tami, egaytu Espiritu it pagkaꞌuripen isaꞌun pirmi tang manguripeꞌpey kat adapan it Ampuꞌang Diyus sabap it mga kasalaꞌan tami. In daꞌga, kat panakem it Espiritu Santo ngaytu, magkatantuwan ta na nga inanak tami na talaga it Ampuꞌang Diyus. Aypaꞌ, kayti, mataꞌwag tami nay Ampuꞌang Diyus nga “Amaꞌ.” 16Eeꞌ baꞌ, Espiritu Santo na ngaytuy magpamatuud kat nakem ta nga talagang kita, inanak nang matuud it Ampuꞌang Diyus. 17Baw ega lamang desang inanak ya na kita, in daꞌga siguradung may kabagiꞌan tami gasiꞌ it kagayenang ibgay ya kat muꞌsang mga anak ya kat pagdadarapaꞌen. Talagang kaꞌuyutan tami ni Cristo it mabagiꞌan it ituꞌun ngaytu.8:17 Juan 17:22, Mga Ipiyalteg 3:21. Masiguru tami i kagayenan ngaytu in sagkaꞌen tat masagyay nakem i mga kakuriꞌan nga magꞌabut it aten sabap it pagsunud ta it kanya, nga sikayan subuk magpaꞌuyu-uyut ta it mga siyagkaꞌan ya nga kakuriꞌan.8:17 Juan 15:18-20, Juan 16:33, 2 Timoteo 2:12, baw 1 Pedro 4:13.
Kabantugan baw pagbaꞌgu it banwa nga pagsisiguruun tami
18Temed maski sang unuy kadakulat kakuriꞌan nga malabayan ta situt banwa, pagsisiguruun ku nga ega manenga-tengaꞌ it kabantugan nga ibgay it Ampuꞌang Diyus it aten asan it pagdadarapaꞌen. 19Sabap muꞌsang mga paryaman nga giyuna it Ampuꞌang Diyus, subuk pagpaꞌbutun nang banar i aldaw ngayang itanyag yat kadakel i kadakulat kabantugan nga ibgay ya kat mga inanak ya. 20Ka kayti, mga paryaman ngaytu, subuk ega na magkabaraꞌan it kabetangan nira kayti nga ega magkapaꞌuliꞌnan nira i tagnaꞌ nga kagayen nira. Ega maat sadili nirang ireg i kabetangan nira ngaytu, in daꞌga pabetang-betang nagat Ampuꞌang Diyus.8:20 Ituꞌun ngaytu, kaꞌuyutan nagat ukuman it Ampuꞌang Diyus it kasalaꞌan it taw (Genesis 3:17-19). Temed egaytu maat seked it kaꞌnu-kaꞌnu. 21Ka mabut i aldaw nga, maski mga paryaman ngaytu, baꞌguun it Ampuꞌang Diyus. Ipaliꞌwan ya sira kat pagkaꞌuripen nirat panraꞌway baw panranggaꞌ, bawnga kita nga mga inanak ya, sang tamiyan na it muꞌsang paryaman nga giyuna ya i begayan it ega basta-bastang kabantugan nga ribri ta na kat muꞌsang napaliꞌ it kasalaꞌan.
22Ka magkaꞌrutan ta kayti nga muꞌsang mga paryaman ngaytu, garing it tagnaꞌ seked kayti, magkakuriꞌan. Kaꞌaat ka kabetangan nira, subuk babay nga pagsakitan na. 23Baw ega lamang baꞌ maat mga paryaman ngaytu, pati kita gasiꞌ. Piyapasaruman ya na kita it Espiritu Santo, temed ituy uꞌnang bagiꞌ lamang it ibgay yat aten. Aypaꞌ pagpaꞌbutun tang banar i aldaw nga ibgay yat aten i kaꞌustuꞌang kagayenan nga ipagꞌareg yat muꞌsang mga inanak ya, baw ildawan ya kita it ega basta-bastang bilug nga liꞌwan nat muꞌsang karanggaꞌan. 24Talagang ribri ta naytu. Takaꞌ ega paytu kumplitu. Temed pagsisiguruun ta nga mabut i kakumplituwan ya asan it pagdadarapaꞌen. Simpri ega paytu miyabut, ka in beteꞌ miyabut na unuka pagsisiguruun ta nga mabut paꞌ? Ka siyuy magpaꞌbut paꞌ in naltegan ya na i pagpapaꞌbutun ya ngayti? 25Temed in ega paꞌ miyabut i pagpapaꞌbutun ta, elatan tami it teꞌteꞌ talaga i paniguru ta ngaytu.
26Kat mga kakuriꞌan nga magkalabayan tami talagang dakulaꞌ nga tabang it aten it paniguru ta ngaytu. Atkayan naga, pagtabangen tami gasit Espiritu Santo kat in unu nga magkakurangan ta. Alimbawa kat panalangin. Ka ega naga magkaꞌrut ta manalangin uyun kat kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus. Temed maski atkayan, kat kadakulat sanguꞌ yat aten, pirmi gasiꞌ nga magpanalangin i Espiritu Santo ngaytu, nga bilang pagbatuꞌan ya kita kat adapan it Ampuꞌang Diyus. Baw Espiritu Santo ngaytu, magkapanalangin kanyat ampang nga ega mapakay in ampang it taw lamang. 27Baw Ampuꞌang Diyus, paribasay magkaꞌrutan yay maski kat nakem it taw, talagang magkasepsepan ya i pagꞌaaten it Espiritu Santo, beken it uyun nga pirmi kat kaꞌirgan ya i mga ipagpanalangin nga panindeg it Espiritu Santo it aten nga mga taawan it Ampuꞌang Diyus.
Egay makablag it aten kat raras it Ampuꞌang Diyus
28Talagang magkaꞌrutan tami nga, muꞌsang mga bagay nga magkalabayan it mga may pagmaꞌal nga matuud it Ampuꞌang Diyus, pagpabaraꞌen ya nga kat ikagayen nira, sira nga ipiyapinpin ya uyun kat pabetang-betang ya. 29Sabap talagang garing paꞌ it katagnaꞌ-tagnaꞌan, pagnanakmen nang lagi it Ampuꞌang Diyus in siyu may siyu i panakman ya nga pasakep it kanya, baw ipiyasiguru ya gasiꞌ nga makasbung sirat Anak ya nga si Jesus. Kabilangan ya, si Jesus na ngaytu i mabantug nga kiyaꞌakaꞌan tami nga muꞌsang nagsulsu-sulsugun nga inanak it Ampuꞌang Diyus. 30Ta itu, mga ipiyasiguru ya ngaytu, miyabut i aldaw nga piyanakman ya nga pasakep it kanya. Bawnga, sabap it pamayaꞌ baw pagsarig nirat binwat ni Cristo, ipiyabetang ya sira nga ega nay kakasalaꞌan kat panleteg ya. Baw sira ngaytu i begayan ya paꞌ it ega basta-bastang kabantugan.
31Ta it atkaytu na nga kampiꞌ na situt aten i Ampuꞌang Diyus, maꞌyag nga maꞌyag nga maski siyu i kakuntraꞌ ta, ega talaga daꞌgen nira kita. 32Maski sadili yang Anak, ega ipiyagꞌimet it Ampuꞌang Diyus, in daꞌga ipiyalugut yat ukuman nga kamataynen kat ikagayen tami nga muꞌsa nga mga taw. Ta, it ipiyagbegay-matag yat aten i Anak ya ngaytu, daꞌga baꞌ iꞌatag ya nagat aten i muꞌsang bagay nga ipagkagayen tami? 33Ta, kita ngaytung piniliꞌ it Ampuꞌang Diyus, siyu paꞌ i makadimanda it aten duꞌun it adapan ya? Yay matuud, ega, ka Ampuꞌang Diyus naga i nagsanggup nga iniriꞌ ya na talaga kat panleteg ya i muꞌsang mga kasalaꞌan tami. 34Aypaꞌ talagang ega na mapakay nga betanganan tami paꞌ it ukuman it maski siyu duꞌun it adapan it Ampuꞌang Diyus. Ka ipiyaturuꞌ ni Cristo Jesus i duguꞌ ya sabap it kasalaꞌan tami. Baw ega lamang iyan in daꞌga inggen kanyat paꞌuliꞌ, nga binggayan na kanyat ega basta-bastang kabantugan duꞌun it iwanang ayun it Ampuꞌang Diyus. Baw kayti pirmi ya kitang pagpanindegan duꞌun.
35Ta, it atkaytu na, talagang pagsisiguruun ta nga egay makablag it aten kat raras ni Cristo ngaytut aten. Maski sang unuy kadakulat kakuriꞌan u kagipitan nga magkalabayan ta, maski pakuriꞌ it aten, maski getem u pagmiskin ta, maski kabetangan nga kaꞌiꞌilang, eeꞌ baꞌ maski tarep basiꞌ, egaytu kablag it aten kat raras ni Cristo. 36Ka subung nat magbebtang naga duꞌun it kasuratan ngayang magꞌaat,
“Sabap it magpasakep kami nat imu, subuk magꞌuꞌungaw kami nga pirmi it kali.
Kabilangan namen, subuk mga tupa nga kuꞌimatayen ka karniꞌen.”8:36 Awit 44:22.
37Temed, kat muꞌsa ngaytung mga kakuriꞌan nga magkalabayan tami, kabilangan ta, landaw talaga it piyakamagayen nga mandadaꞌeg, sabap it subraꞌ nga pagsisiguruun tami i ega basta-basta ngaytung raras ni Cristo it aten. 38Eeꞌ baꞌ, pagsisiguruun ku nga egay makablag it aten kat raras ngaytu. Maski kamataynen u kagipitan it pangaꞌgenan ta, maski mga anghil, atnagay mga maraꞌe-raꞌet, magpanlud baw daꞌga, nga may dakulang kiyaꞌrutan baw pudir duꞌut kanya-kanyang pagsasakpan. Talagang maski unu nga magꞌabut it aten kayti u kat pagdadarapaꞌen, 39maski unu nga bagay kat dibwat u kat seled it banwa, talagang maski unu nga giyuna it Ampuꞌang Diyus, egaytu makablag it aten kat raras ya, iyan raras nga ipiyatantu ya duꞌun it Ampuꞌan ta ngaytung si Cristo Jesus.
9Egay beken nga ipagkapiliꞌ it taw, sigun lamang it pabetang-betang nagat Ampuꞌang Diyus
1Ta kayti, may kusugiden ku baw ega ambut kuytu, sabap kat sakep aku na ni Cristo. Eeꞌ baꞌ, talagang matuud i kusugiden ku ka ipagpamatuud it nakem ku, baw nakem ku, kat padisir nat Espiritu Santo. 2Itu na ngaytu, ereꞌeret talagay kasmek ku nga magkasgawan nat nakem ku sabap it mga kaduguꞌ ku ngaytung mga Judio. 3In maat mapakay, talagang ega na pagdaꞌkuun ku nga makablag akut ki Cristo baw betanganan it ukuman nga rigaen it egay kaskedan nga batuꞌ it mga kaduguꞌ ku ngaytu nga magkasmekan ku, in magꞌaat nga yay ikaribrit kanira. 4Ka itung mga taw, mga Israelita sira, iyan bangsa nga subuk inanak it Ampuꞌang Diyus it tagnaꞌ. Ipiyalteg ya it kanira i ega basta-bastang kabantugan ya. Piyaskelan ya sirat mga magagayeng pakiꞌupakat, baw sira pay piyaꞌalimaan ya it mga urdin ya. Ipiyatantu it Ampuꞌang Diyus it mga Israelita ngaytu i kadalanan it matuud nga pagsamba it kanya baw sira ngaytu i inildawan yat mga sanggup ya nga magagayen. 5Mabantug i mga kagiyaringanan nira baw gasiꞌ nga kaduguꞌan nira naga i nanganak it ki Cristo ngaytu, iyan nagbalyu kanya nga taw. Si Cristo ngaytu, Ampuꞌang Diyus kanya nga magbebegbeg it muꞌsa, nga pagbantugun baw pagsambaen it egay katupusan. Kamatuudan talagaytu.
6Ega pikiren mi nga sanggup lampud lamang i isiyanggup ngaytit Ampuꞌang Diyus it tagnaꞌ. Sabap kaꞌilangan tang kilalaen nga ega muꞌsang mga Israelita i maat kamatuudang Israelita, nga ireg sugiden mga taawan ya nga may kamatuudang pamayaꞌ it kanya. 7Ega gasiꞌ muꞌsa nga mga tungtung-inapuꞌ ni Abraham i pagkilalaen nga kamatuudang tungtung-inapuꞌ ya, sira nga tumanggap it mga isiyanggup it Ampuꞌang Diyus. Subung nagat inaat ngaytit Ampuꞌang Diyus it ki Abraham nga magꞌaat,
“Asat ki Isaac i liꞌwanan it bangsa ngayang taꞌwagen nga mga tungtung-inapuꞌ mu.”9:7 Genesis 21:12.
8Ituy pagpaꞌulugan kaytu, paribasay si Isaac lamang i anak nga isiyanggup it Ampuꞌang Diyus it kana Abraham, iyan mga tungtung-inapuꞌ ni Isaac lamang ngaytu i kilalaen nga mga tungtung-inapuꞌ ni Abraham nga tumanggap it mga isiyanggup it Ampuꞌang Diyus. Iyan mga tungtung-inapuꞌ it anak ngayti ni Abraham nga belag i inaꞌ, daꞌsira kilalaen nga bangsa nga piniliꞌ it Ampuꞌang Diyus nga tumanggap it mga isiyanggup ya ngaytu. 9Ka ituꞌun ngaytu i isiyanggup it Ampuꞌang Diyus it tagnaꞌ ngayti,
“Pagtaꞌlib it sang taꞌun, paꞌuliꞌ aku naga situt imyu.
Pagpaꞌuliꞌ ku, manganak nat lalaki i asawa mu nga si Sara.”9:9 Genesis 18:10.
10Egaytu desang itu ngaytu. Panawun it pikiran mi in unuy inaat it Ampuꞌang Diyus duꞌun it esa ngayting kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan namen nga si Isaac, pagdarugmatiꞌ it asawa ya nga si Rebeca. 11Kat mga inaat ya ngayti ipiyakilala sit Ampuꞌang Diyus nga, pagpiliꞌ ya it taw nga ildawan ya, ega sabap it magagayeng buwat it taw in daꞌga sigun lamang kat pabetang-betang ya. Sabap parabir simnakit i mga gambar ngaytu ni Rebeca, nga ega pay nabwat nirang magayen u daꞌga, 12inampang nang lagi it Ampuꞌang Diyus it kanya nga magꞌaat,
“Masinakepan it ariꞌ i akaꞌ manggid.”9:12 Genesis 25:23.
13Magsusurat gasiꞌ i beken nga inaat ya nga magꞌaat,
“Si Jacob, pagmaꞌa-maꞌalen ku, temed si Esau, pagꞌisgan ku.”9:13 Malakias 1:2-3.
Pagsisiguruun tami nga mataldeng talagay pabetang-betang it Ampuꞌang Diyus, lamang magkaliluꞌan ta
14Ta it atkaytu na unu, maꞌaat tami i Ampuꞌang Diyus nga ega mataldeng i pabetang yat taw? Yay matuud, ega ta maꞌaat i atkayan. 15Sabap waytu i inaat ya duꞌun it ki Moises,
“Magsanguꞌ aku it in siyuy ireg ku nga sanguꞌan. Magꞌildaw aku gasiꞌ it in siyuy ireg ku nga ildawan.”9:15 Exodo 33:19.
16Aypaꞌ kaꞌildaw it Ampuꞌang Diyus, uyun duꞌun it kasanguꞌ yat taw, ega maat mapisiꞌ ta kat sadili ta nga kaꞌirgan u sadili lamang nga paꞌres it taw. 17Atkayan naga, mapakay gasiꞌ nga ega ildawan yay beken nga taw, sigun gasiꞌ kat pabetang-betang ya. Ka magsusurat i itung inampang ya duꞌun it esang adiꞌ ngaytit tagnaꞌ duꞌut Egipto nga magꞌaat,
“Ipiyatindeg ku ikaw, isaꞌun lamang kat mga buwaten kut imu, ipatantu ku i keseg it guna ku, baw isaꞌun gasiꞌ lemkep it muꞌsang banwa i katanug it ngaran ku.”9:17 Exodo 9:16.
18Aypaꞌ maꞌyag nga pagꞌildawan it Ampuꞌang Diyus i in siyuy ireg ya nga ildawan, baw pagpadsenen yay ulu it iyan ireg ya nga demsen i ulu.
19“Temed in atkayan,” aaten mu, “unuka pagꞌiwayen paꞌ it Ampuꞌang Diyus, it pabetang-betang ya naga i kadsen ngaytut ulu nira?” 20Ayaw! Ega aaten muy atkayan. Sabap kita, taw lamang. Ega mapakay nga sambaranaꞌen tami i Ampuꞌang Diyus. Ka simpri ega magayen in aaten it giyuna lamang i iyan nagguna it kanya i ampang nga atkaytu, “Aa bilaꞌ! Unuka binwat mu akut atkaytu?” 21Pakapikiren mi i buwat it manigbuwat it dakut. Maski esa-esay dakut nga bubwaten ya, daꞌga baꞌ may pudir ya nga bagiꞌen baw buwaten i kada sang bagiꞌ it in unuy ireg ya nga buwaten, mga berebtangan nga ega basta-bastay paggamitan u garamiten it aldaw-aldaw?
22Ta atkayan naga, may pudir talaga it Ampuꞌang Diyus nga muwat it in unuy ireg ya. Mapakay nga ipatantu yay iseg ya baw kadakulat keseg ya kat mga taw nga egay beken nga pagꞌangutun in daꞌga panriga ya it kadakulat kasalaꞌan nira. Temed in beteꞌ ega daꞌan rigaen ya sira, in daꞌga pagpataꞌnan ya it maski maꞌlay i karaꞌe-raꞌetan nira ngaytu, egay maꞌiway tat kanya. 23Unu pay maꞌaat ta in binwat yay atkaytu isaꞌun ipakilala yay kabantugan ya nga egay kasbung kat mga taw nga ipiyabetang ya nga ildawan ya, sira nga piniliꞌ baw pagtabangen ya isaꞌun itsu sirang mangaꞌgenan duꞌun it kabantugan ya ngaytu? 24Kita naytu nga muꞌsa i paꞌaaten kaytu, kita nga piniliꞌ baw piyanakman ya nga pasakep it ki Cristo. Baw egaytu lamang desang mga Judio, in daꞌga uyut na gasiꞌ i maski ega Judio. 25Ka ipiyasurat ya naga duꞌun it prupitaꞌ nga si Oseas i ituꞌun nga magꞌaat,
“Taꞌwagen ku na nga mga taawan ku i ega dati nga taawan ku, baw tagnaꞌ gasiꞌ ngayting ega pamagmaꞌalen ku, kayti, maꞌalen ku na.”9:25 Oseas 2:23.
26Baw itu gasiꞌ i inaat it Ampuꞌang Diyus nga ipiyasurat yat ki Oseas ngayti,
“Mga tagrugar ngayti nga tagnaꞌ ega pagtaꞌwagen nga mga taawan ku, mabut i aldaw nga sira na ngaytu i taꞌwagen nga mga anak ku, aku nga Ampuꞌang Diyus nga egen it egay kaskedan.”9:26 Oseas 1:10.
27Ta, pasar it mga Judio, nga mga tungtung-inapuꞌ ni Israel, ituy ipiyanggesang-gesang it prupitaꞌ it tagnaꞌ nga si Isaias,
“Maski na maat liyaksaꞌ-laksaꞌ tami nang mga tungtung-inapuꞌ ni Israel, ka atnat igis duꞌut baybayan i kadakel, temed dekeyeꞌ lamang it aten i maribri kat panriga it Ampuꞌang Diyus.
28Sabap maꞌigpit baw apuraꞌen it Ampuꞌang Diyus i pangukuman ya it mga taw situt sinirungat langit.”9:27-28 Isaias 10:22-23.
29Parabir miyabut i ukuman ngayti duꞌut mga Israelita, itu siꞌ i ipiyasurat it ki Isaias nga magꞌaat,
“In daꞌga lamang piyaꞌpedan tami naga it Ampuꞌang Diyus nga landaw nga gunaan it sang dekeyeꞌ nga kabagiꞌan it bangsa ta nga subuk piyakabiꞌni ya, makabetang ta na talaga it subuk mga banwa ngayti nga Sodoma baw Gomorra nga piyuuꞌ.”9:29 Isaias 1:9. Mabasa ta pasar it nabetangan it Sodoma baw Gomorra ngaytu duꞌun it Genesis 19:24-25.
Subuk ega kat ulu it mga Judio i Magayeng Baritaꞌ
30Ta, unuy kaꞌulugan it pagꞌaaten ku ngaytu? Itu nay kaꞌulugan, nga mga bangsa ngaytung ega Judio, nga tagnaꞌ ega pagꞌintindiyen nira in magꞌuꞌunu mapasinsiya i mga kasalaꞌan nira, kayti ngaytu ipiyagpabetang nat Ampuꞌang Diyus nga ega nay kakasalaꞌan kat panleteg ya sabap it pamayaꞌ baw pagsarig nirat binwat ni Cristo. 31Temed mga Judio ngaytu nga sigi nagay paꞌres nirat pagsunud it mga urdin isaꞌun tumaldeng sira kat panleteg ya, ega nagay liyapusan. 32Kaꞌaiꞌ? Unuka atkaytu? Sabap tanud nira, ipabetang sira nga mataldeng in paꞌresan niray pagsunud it mga urdin. Ega naꞌbut it pikiran nira nga mapisiꞌ lamang kat pamayaꞌ baw pagsarig it ki Cristo i pagtaldeng ngaytu. Aypaꞌ limniꞌwan nga si Cristo ngaytu, dakulang kakekleban nira. 33Subung nagaytu it duꞌut kasuratan ngayang magꞌaat,
“Ungaytu, subuk dimnaꞌtun akut batu nga pirming magkasampukan baw kakekleban it mga taw duꞌut siyudad ngaytung Sion.9:33 Ireg sugiden it Sion ngaytu, Jerusalem, nga yay piyakamabantug nga siyudad it mga Judio. Baw si Jesu-Cristo i pagpaꞌiguꞌan it batu ngaytu nga magkakleban nira. Sabap ereꞌeret i pakiꞌambut nira nga si Jesus ngaytuy Anak it Ampuꞌang Diyus nga ipiyalampud ya nga tumanggung it kasalaꞌan it taw.
Temed iyan mamayaꞌ baw sumarig it paꞌaaten ngaytung batu, ega desang maꞌasaꞌ-asaꞌ.”9:33 Isaias 8:14 baw 28:16.
10Ipagtaldeng kat panleteg it Ampuꞌang Diyus, ega mapisiꞌ kat pagsunud it taw it mga urdin, in daꞌga kat pamayaꞌ baw pagsarig it ki Cristo
1Mga kasulsugan ku, talagang magtetdek kat nakem ku baw iyan i ipagpanalangin ku nga pirmi duꞌun it Ampuꞌang Diyus, nga sana maribri nga muꞌsa i mga Judio ngaytu. 2Talagang ipagpamatuud kuytu nga eꞌres nga banar i pagsirbi nirat Ampuꞌang Diyus temed egay kasepsep nira it kamatuudang pagsirbi nga pagsagyaan ya. 3Sabap imbis nga kilalaen nira i ipiyaꞌrut it Ampuꞌang Diyus it kanira in magꞌuꞌunu tumaldeng i taw kat panleteg ya, yagay piyaꞌresan nira, sadili nirang pabetang-betang nga pagsunud nirat mga urdin. Ega maat pagpaꞌuyunan nira i pabetang-betang it Ampuꞌang Diyus in magꞌuꞌunu mapisiꞌ i italdeng ngaytu. 4Ka si Cristo talaga i nakasunud it kaꞌustuꞌan it muꞌsang mga urdin it Ampuꞌang Diyus. Baw sabap it kataldengan ya ngaytu tumaldeng kat panleteg it Ampuꞌang Diyus i kumpur mamayaꞌ baw sumarig it binwat ya nga karibriyan.
5Ka ituy ipiyasurat it ki Moises pasar it pagsunud it taw it mga urdin in maat yay ikapisiꞌ it italdeng nira kat panleteg it Ampuꞌang Diyus. Maat ya,
“In siyu-siyuy magsunud it kaꞌustuꞌan it mga urdin ngaytu, yay ikapisiꞌ ya it kaꞌgenan nga garing duꞌun it Ampuꞌang Diyus.”10:5 Levitico 18:5.
6Simpri, atkayang pagsunud, ega mapakay in kat taw lamang. Temed, paribasay tiyuman na ni Cristo kat kanyang pagsunud, ega na kaꞌilangan tumanen tay aten. Kayti maꞌaten i kataldengan ngaytu kat pamayaꞌ baw pagsarig ta lamang it binwat ngaytu ni Cristo. Aypaꞌ, subung it magsusurat it tagnaꞌ, ega aaten muy sadili mu, “Ay siyu baytuy kapalangit10:6 Deuteronomio 30:12. nga maat palampud it ki Cristo?” Ka nakalampud na yan. 7Baw ega gasiꞌ aaten mu, “Siyu sadaw i kapaꞌaduꞌun it pagꞌaꞌanuꞌan it mga miyatay nga mamisiꞌ it ki Cristo nga miyatay na?” Ka inggen naga yan si Cristo it paꞌuliꞌ. 8Temed ituy kamatuudan, garing talaga it tagnang-tagnaꞌ situ nga lagit aten i ampang it Ampuꞌang Diyus nga magsugid it in magꞌuꞌunu ipabetang ya kita nga mataldeng. Ka magꞌaat i magsusurat,
“Adeꞌdeng it imu nga pirmi i ampang ku, sabap kat nakem mu talaga, nga marway maꞌampang mu.”10:8 Deuteronomio 30:14.
Ta, kayti, itu nay ampang ngaytu nga ipagpangadal namen pasar it pamayaꞌ baw pagsarig it ki Cristo. 9Sabap in magkapamatuud ka na nga kamatuudang Ampuꞌan si Jesus ngaytu, baw in talagang tingled i pamayaꞌ mu nga kanya, inggen it Ampuꞌang Diyus it paꞌuliꞌ, talagang maribri ka kat panriga it Ampuꞌang Diyus sabap it kasalaꞌan mu. 10Sabap in tingled talagay pamayaꞌ baw pagsarig ta, yay ikapisiꞌ tat italdeng kat panleteg it Ampuꞌang Diyus. Baw in mayaꞌngan nay dilaꞌ tat magpamatuud it pasar it pamayaꞌ baw pagsarig ta ngaytu, siguradu nay karibriyan ta. 11Ka maꞌyag i inaat ngayan duꞌun it kasuratan nga magꞌaat,
“Siyu-siyu nga mamayaꞌ baw sumarig it kanya, talagang ega desang maꞌasaꞌ-asaꞌ.”10:11 Isaias 28:16.
12Talagang muꞌsang bangsat taw i pagpaꞌiguꞌan kaytu, sabap kat panleteg it Ampuꞌang Diyus egay piyagbelagan it mga Judio baw taw nga ega Judio. Esa-esa i Ampuꞌan tami nga muꞌsa, baw egay kaskedan it ildaw nga ipagꞌatag ya kat muꞌsang magpandangep duꞌut kanya. 13Ka daꞌga baꞌ inaat naga gasiꞌ duꞌun it kasuratan i atkaytu,
“Maribri i kumpur magpaꞌildaw it Ampuꞌang Diyus.”10:13 Joel 2:32.
Ega nay makadaꞌawa it mga Judio
14Temed ta, magꞌuꞌunu kapangabang i taw duꞌun it Ampuꞌan in ega pagpamayaꞌnen baw pagsarigan nira kanya? Baw magꞌuꞌunu gasiꞌ pamayaꞌnen nira in ega paꞌ natuturanan sira pasar it kanya? Baw magꞌuꞌunu matuturanan sira in egay mangadal duꞌut kanira? 15Temed ta, magꞌuꞌunu gasiꞌ mangadal i esang taw in ega tiyaꞌeg kanya it Ampuꞌang Diyus? Ta, mga Judio ngaytu, may mga tiyaꞌeg naytut Ampuꞌang Diyus nga mangadal duꞌut kanira. Ka daꞌga baꞌ magbebtang naga ngayan duꞌun it kasuratan i atkaytu,
“Magaye-gayen nga banar nga paglawagen i magdadarapaꞌ nga magtataban it magayen nga baritaꞌ.”10:15 Isaias 52:7.
16Lamang, kayti, dekeyeꞌ lamang it mga Judio ngaytu i magpamayaꞌ it Magayen ngaytung Baritaꞌ. Subung tut inaat gasiꞌ ngayan it prupitaꞌ nga si Isaias nga magꞌaat,
“Ampuꞌang Diyus, subuk egay nagpakimatuud it ipiyanuturan ngaytu it amen.”10:16 Isaias 53:1.
17Aypaꞌ maꞌyag nga ega magkapamayaꞌ i taw in ega paꞌ nagnegan nira i maat pamayaꞌnen. Baw egay beken nga kaꞌilangan nira nga magnegan, Magayen ngaytung Baritaꞌ pasar it ki Cristo.
18Temed barang ega namayaꞌ i mga Judio sabap ega natuturanan sirat mga bagay ngaytu, maat i ingkut ku. Temed ega. Talagang natuturanan na sira. Ka daꞌga baꞌ may magbebtang duꞌut kasuratan nga magꞌaat,
“Nagnegan na i pagꞌaaten nira kat muꞌsang banwa. Nanlekep talagay ampang nira kat muꞌsang rugar situt sinirungat langit.”10:18 Awit 19:4. Duꞌun it Awit 19:4 mga paryaman it banwa i pagpaꞌiguꞌan, nga maat magpamatuud pasar it guna it Ampuꞌang Diyus. Temed situt kapitulu 10:18, kat panakem it Espiritu Santo, yay pagpaꞌiguꞌan ni Pablo, panlekep it Magayeng Baritaꞌ kat muꞌsang banwa.
19Temed, maat siꞌ i ingkut ku, barang ega lamang nasepsepan it mga Judio? Ta, ega gasiꞌ atkayan. Nasepsepan nira naga temed piyakiꞌambut nira ga. Aypaꞌ ka ipiyasurat it Ampuꞌang Diyus it ki Moises i ituꞌun nga magꞌaat,
“Paꞌinggiten baw paꞌisgen ku kamu ka ildawan ku nay mga bangsa nga ega Judio nga kat pabetang mi, mga taw nga egay kakapulusan baw egay kasepsep.”10:19 Deuteronomio 32:21.
20Bawnga raraparan talagay ipiyasurat it Ampuꞌang Diyus it ki Isaias nga magꞌaat,
“Naparagan aku nat mga taw nga ega magtulus it aken.
Maski ega magpakaꞌrut pasar it aken, piyaꞌyagan ku na sira.”10:20 Isaias 65:1.
21Temed, pasar it mga Judio maat i inaat ya ngayan,
“Pirmi nga magkakayap i alima ku it delem-aldaw, nga kutanggapen ku sira, temed iyan nagang pagpategasan baw pagkuntraꞌen akut bangsa ngaytu.”10:21 Isaias 65:2.
11Ega naga kapuꞌsaan it mga Israelita i maꞌilang. May maribri naga nga maski ega dakel.
1Ta kayti, itu siꞌ i ingkut ku, unu, manupusan na nga inindiꞌan nat Ampuꞌang Diyus i piniliꞌ ya ngaytung mga taawan ya? Yay matuud, ega. Ka, ungaytu, aku ngaytu. Daꞌga baꞌ esa aku nagang Israelita? Inapuꞌ aku naga ni Abraham baw, kagiyaringanan ku, nanggaring naga kat kuyunang mga tungtung-inapuꞌ ni Benjamin. 2Talagang ega bibasen it Ampuꞌang Diyus i mga taw nga, garing it tagnaꞌ paꞌ nga lagi, nakapabetang-betang ya nga magbalyung mga kamatuudan nga taawan ya.11:2 Mapakay nga esang puntuꞌ it ituꞌun ngaytu i atkaytu. Duꞌut mga Israelita, garing it tagnaꞌ paꞌ nga lagi, may pira it kanira nga piniliꞌ it Ampuꞌang Diyus nga mga kamatuudang taawan ya. Sira i mga mapiyamayaꞌ nga matuud it kanya. Sira ngaytu i ega binibas it Ampuꞌang Diyus. Temed iyan beken nga ega mapiyamayaꞌ, in daꞌga magpakikuntraꞌ nga pirmi, binibas ya na. Unu, nalipatan mi na i magbebtang ngayan duꞌut kasuratan pasar it ki Elias? Nangablaꞌ kanya duꞌun it Ampuꞌang Diyus sabap it pagbuwaten it mga kabilug yang Israelita. 3Daꞌga baꞌ basaꞌan maat ya ngayan, “Ampuꞌang Diyus, siyari na nirat pangimatay i mga prupitaꞌ mu, baw siyari na gasiꞌ nirat panranggaꞌ i papangantengan it ipagsambat imu. Ta aku mana ngaytuy naꞌped nga mapiyamayaꞌ it imu. Ta unut, kuꞌimatayen nira gasiꞌ aku.”11:3 1 Mga Adiꞌ 19:10b baw 19:14b. 4Temed daꞌga baꞌ tiyubag kanya it Ampuꞌang Diyus it atkaytu, “Ega bayan ika-ikaw na lamang. Ka may pitu nagang ribu nga kalalakiyan nga ipiyapinpin ku nga matuud naga nga mga taawan ku. Sira ngaytu, ega magpanluud nga magsamba it ki Baal.”11:4 1 Mga Adiꞌ 19:18a. 5Ta, atkayan naga kayti. Sabap it kaꞌildaw it Ampuꞌang Diyus may sang bagiꞌ naga nga dekeyeꞌ it mga Judio ngaytu nga napiliꞌ it Ampuꞌang Diyus nga mga kamatuudang taawan ya. 6Baw paribasay kaꞌildaw it Ampuꞌang Diyus i garing kaytu, ega maꞌaat ta nga napiliꞌ ya sira sabap duꞌun it mga sadili nirang pagbuwaten. Sabap in aaten ta sabap it mga buwat nirang sadili, intuntis nga ega na mataꞌwag nga kat kaꞌildaw it Ampuꞌang Diyus. Belag i ildaw, belag i buwat.
7Aypaꞌ maꞌyag nga ega naga muꞌsang mga Israelita, nakatanggap it iyan nga pagpaꞌresan nira. Iyan lamang i nakatanggap, mga napiliꞌ it Ampuꞌang Diyus. Sabap, kadaklan kat bangsa ngaytu, diyungagan nat Ampuꞌang Diyus it padsen i kaꞌuꞌuluwan nira. 8Ka atkaytu naga i magbebtang duꞌun it kasuratan nga magꞌaat,
“Binwat yay nakem nira nga subuk magꞌigaꞌ nga ega magkabatiꞌ.
Maski may mata nira, subuk binlegan ya sira.
Maski may talinga, subuk piyabngel seked it kayti na ngaytung timpu.”11:8 Deuteronomio 29:4, Isaias 29:10.
9Baw itu paꞌ gasiꞌ i inaat ngayan it adiꞌ nga si David,
“Pagꞌangutun ku nga buwaten mu i mga pagkaraꞌnen nirang masasagya nga subuk balatik nga ikasepet it kanira.
U subuk dakulang kakekleban nga bilang panriga mut kanira.
10Sana lumabu-labu nay mata nira, isaꞌun daꞌsira na makalteg.
Baw kat kabeꞌgat it mga kakuriꞌan nga ipagpaꞌabut mu it kanira subuk rudrud na sirang pirmi.”11:9-10 Awit 69:22-23.
11Ta unuytu, pandaꞌga ngaytu it mga Judio it ki Cristo, pabetang-betang it Ampuꞌang Diyus isaꞌun lamang maꞌilang sirang muꞌsa? Ega naga. Sabap, kat pabetang-betang ya, yay liꞌwan it pandaꞌga nira ngaytu, inabut na gasiꞌ it karibriyan i mga taw nga ega Judio isaꞌun sikayan minggit na sana i mga Judio ngaytu. 12Ta kayti, iyan kasalaꞌan ngaytung pandaꞌga it mga Judio it ki Cristo, baw kaꞌuruꞌ-uruꞌan nira ngaytu, in yay tiyanaꞌan ya, siyakep nay mga bangsa nga ega Judio it ega basta-bastang kagayenan nga garing duꞌun it Ampuꞌang Diyus, daꞌga baꞌ subraꞌ nang kat ikagayen it muꞌsang babanwaan in maat pasakep nat ki Cristo i muꞌsang mga Judio?11:12 Egaytu pagꞌaaten ni Pablo nga talagang pasakep it ki Cristo i kapuꞌsaan it mga Judio. Pagꞌaaten ya lamang nga subraꞌ nga kat ikagayen tang muꞌsa in maat pasakep sirang muꞌsa. Temed yay matuud, garing it tagnaꞌ seked kayti ngaytu, kadaklan it mga Judio, ega magpasakep it ki Cristo.
Mga taw nga ega Judio, nga subuk ipiyatunas lamang, sana ega palabawan nira i mga Judio
13Ta, kamu na nga ega Judio asan i kupakisugi-sugidan ku. Ta it aku, narumraan it Ampuꞌan nga manigpangadal it mga taw nga ega Judio, talagang pagsarungaen kut magayen i katengdanan ku ngaytu, ega desang pagkalabtaꞌen ku. 14Ka in maat, sana, dakel nga taw nga ega Judio i makatantu it karibriyan sabap it pangadal ku, barang minggit na i mga kabilug ku nga mga Judio, paꞌres na sirat karibriyan ngaytu isaꞌun makatantu sira gasiꞌ. 15Ka in tiyanaꞌan it inindiꞌan it Ampuꞌang Diyus i mga Judio ngaytu, magkagayen nay Ampuꞌang Diyus baw muꞌsang bangsat taw nga beken, daꞌga baꞌ subrang magayen in pasakep gasit ki Cristo i mga Judio ngaytu baw tanggapen sira siꞌ it Ampuꞌang Diyus? Talagang in atkayan, kabilangan ya, subuk mga taw nga patay nga nagꞌegen it paꞌuliꞌ. 16Baw siguru mapakay nagang mabut i ituꞌun ngaytu nga pagꞌiꞌinawaren ku sabap, in ipiyabetang it Ampuꞌang Diyus nga mga taawan ya na i mga kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan it mga Judio ngaytu, mapakay nga atkayan naga i pabetang ya it mga tungtung-inapuꞌ nira. Subung it mga ipagbegay nga pasalamat duꞌun it Ampuꞌang Diyus.11:16 Levitico 23:10, Mga Bilang 15:18-21. Maski uꞌnang bagiꞌ lamang it kaygen i ipagbegay duꞌut kanya, magsugid nga kanya nagay tagpuꞌun it muꞌsang piyatbasan tami. Atkayan naga, in beteꞌ ipaꞌalimbawa tat esang kayu, in egay unu-unu it gamut ya daꞌga baꞌ atkayan naga i mga sanga ya?
17Ipasigi ku paꞌ i alimbawa ku ngaytut kayu. Iyan bangsa ngaytu nga Israel i subuk kayu nga magbuwaꞌ nga pagꞌaꞌasikasuun it Ampuꞌang Diyus. Iyan mga bangsat taw nga ega Judio i subuk kayu nga magbuwaꞌ, temed kayu kat talun. Egay nagluwak, egay magꞌasikasu. Ta, kayti, paribasay kadaklan it mga Judio, ega magkilala it kamatuudang dalan it karibriyan, dakel nang sanga it kanirang kayu i siyapak nat Ampuꞌang Diyus. Temed kamu, subuk ipiyasanga ya lamang duꞌut kayu ngayting nasapakan. Aypaꞌ nakaꞌuyut kamu nat amen nga mga Judio nga ega dimnaꞌga it ki Cristo. Ta, kabilangan ya, sang kakayu-kayuwan tami na ngaytung magbuwaꞌ nga pagꞌaꞌasikasuun it Ampuꞌang Diyus. 18Takaꞌ gasiꞌ, maski atkayan, ega naga pataꞌas-taꞌas kamut dati ngayting mga sanga nga siyapak. Demdemen mi naga nga ega kamu i magbegay it kaꞌgenan it gamut, in daꞌga mga gamut i magbegay it kaꞌgenan mi. 19“Temed,” maat mi, “kami na ngaytung taw nga ega Judio i pagsagyaan it Ampuꞌang Diyus. Iyan mga Judio, ega na pagsagyaan ya. Ka ungaytu, siyapak i dati nga sanga isaꞌun lamang kami na i makapasanga duꞌun.” 20Sabagay nasapak nga matuud i dati nga sanga. Temed siyapak sira ka egay pamayaꞌ u pagsarig nirat Ampuꞌang Diyus. Magpanadili ga. Baw kamu, matuud nga ipiyasanga kamu na duꞌut nasapakan ngayti, temed ega adat mi i siyagyaan it Ampuꞌang Diyus in daꞌga pamayaꞌ baw pagsarig mi it kamataynen ni Cristo. Aypaꞌ ayaw kamu nagat pataꞌas-taꞌas, in daꞌga magꞌintur kamu naga it may iꞌlam. 21Sabap in iyan dati nga sanga siyapak it Ampuꞌang Diyus, siguradu nga sapaken ya naga kamu in mangindiꞌ kamu it pamayaꞌ mit kanya.
22Sikaytu talagang matantuwan tami i kadakulat ildaw it Ampuꞌang Diyus baw kabeꞌgat gasiꞌ it pangukuman ya. Mga Judio ngayting nagpategas it kanya, nakaparag na talaga it pangukuman ya ngaytu, ka siyapak sira. Temed kamu ngaytu, naparagan mi na i kaꞌildaw ya nga egay kasbung. Talagang ipasigi yay ildaw ya ngaytut imyu in pasigi nga magayen i pasakep mit kanya. Temed in mangindiꞌ kamu, sapaken kamu nagay imyu. 23Baw maski mga Judio ngaytu, in maat mamayaꞌ na sirat ki Cristo, talagang iꞌuliꞌ siꞌ sira kat nasapakan nira ngaytu. Sabap kayang-kaya it Ampuꞌang Diyus nga ipasanga siꞌ sira duꞌun it sumaꞌup. 24Sabap in maski kamu nga ega Judio, nga subuk belag nga kalasit kayu, nakapasanga it Ampuꞌang Diyus duꞌun, maski maat nanyang na kat singkadan it banwa, daꞌga subraꞌ nay iyan mga Judio nga dati nga sanga ya? Unuka yasiꞌ ega makapasanga ya duꞌun it puꞌun nirang lagi?
Maribri talagay kapuꞌsaan nga napiliꞌ it Ampuꞌang Diyus
25Mga kasulsugan, may ipagpaꞌrut nat Ampuꞌang Diyus nga, garing it tagnaꞌ, ega paꞌ ipiyaꞌrut yat taw. Kaꞌilangan nga maꞌrutan mi tu isaꞌun ega makapataꞌas-taꞌas mi i sadili mi u manadilit pasepsep. Ta, itu nay ipagpaꞌrut it Ampuꞌang Diyus nga, kadaklan it mga Judio, paribasay magpakitabug sirat kamatuudan pasar it karibriyan, piyadsen ya na i mga ulu nira. Baw maneꞌteꞌ tu seked it timpu nga magpamayaꞌ nat ki Cristo i kapuꞌsaan it mga taw nga ega Judio nga napiliꞌ it Ampuꞌang Diyus. 26Aypaꞌ atkaytu na ngaytu i pabetang-betang it Ampuꞌang Diyus nga ikaribri it muꞌsang mga Judio gasiꞌ nga napiliꞌ ya. Talagang egay matuduꞌ nga maski sangbat. Subung nagat magsusurat duꞌun it kasuratan ngayang magꞌaat,
“May mabut nga Manriribri nga kat duguꞌ nagat taga Sion11:26 Mga Judio i paꞌaaten nga taga Sion ngaytu, baw iyan nagay paꞌaaten nga mga tungtung-inapuꞌ ni Jacob. i liꞌwanan.
Punasen ya i muꞌsang pakikuntraꞌ it kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus it mga tungtung-inapuꞌ ni Jacob.11:26 Isaias 59:20 baw 27:9a.
27Kada taw nga pagꞌawaꞌen ku nay kasalaꞌan ya, pagtumanen ku nay upakat ku ngaytu it kanira.”11:27 Isaias 59:21, Jeremias 31:31-34.
28Basta pagdaꞌgaen it mga Judio i Magayen ngaytung Baritaꞌ, mga kakuntraꞌ sirat Ampuꞌang Diyus. Temed kat pabetang-betang ya, kat ikagayen mi nagaytu ka, liꞌwan ya, kamu na i inildawan yat karibriyan. Temed sabap it isiyanggup it Ampuꞌang Diyus duꞌun it mga kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan it bangsa ngaytu nga Israel, pasigi paꞌ nga pagrarasan ya i mga Judio ngaytung napiliꞌ ya.11:28 Kat pasepsep it beken nga mapipikir, ega muꞌsang mga Judio i pagpaꞌiguꞌan kaytu in daꞌga sira lamang nga napiliꞌ it Ampuꞌang Diyus nga maribri, nga pagtaꞌwagen nga kamatuudang Israel (Kapitulu 9:6). 29Ka basta napikir ya nga miliꞌ kanya it esang taw nga begayan ya it ega basta-bastang ildaw ya, egaytu alang-alang. 30Ka ungaytu, tagnaꞌ ngayti, daꞌkamu magpamayaꞌ it Ampuꞌang Diyus temed kayti inabut kamu na it ildaw ya ngaytu nga karibriyan sabap it buwat ngaytu it mga Judio, nga ega magpamayaꞌ sira it ki Cristo. 31Ta, unu paꞌ kayti, mga Judio na ngaytuy ega magpamayaꞌ. Temed, kat pabetang-betang it Ampuꞌang Diyus, sabap it inggit nirat imyu nga may karibriyan na, yay tumaban it kanira it pasakep it ki Cristo ngaytu isaꞌun maꞌildawan sira gasiꞌ it karibriyan. 32Sabap subuk piyataꞌnan lamang it Ampuꞌang Diyus nga maꞌuripen tami nga muꞌsa it kasalaꞌan isaꞌun makapatantu yat aten i kaꞌildaw ya.
Kabantug-bantug talagay Ampuꞌang Diyus
33Ega babasta-bastaen talaga i kaꞌildaw ngaytu it Ampuꞌang Diyus. Matꞌed talaga i kasepsep yat muꞌsang bagay baw egay ipaꞌlam it kanya nga maski unu. Mga pabetang-betang ya baw padisir, siyung taw i magkataluktuk? 34Subung nagat magbebtang duꞌun it kasuratan nga magꞌaat,
“Siyu i magkataꞌseb it pikir it Ampuꞌang Diyus?
Siyuy manigpadisir ya?”11:34 Isaias 40:13.
35“Baw ta, siyu paꞌ i makabgay it in unu nga bagay duꞌun it Ampuꞌang Diyus nga bilang utang nat Ampuꞌang Diyus duꞌun it kanya?”11:35 Job 41:11.
36Sabap muꞌsa ngaytu nga betang it banwa, kanya lamang i garing. Kanya i nagguna, kanya i magbebegbeg, baw egay beken nga uliꞌan it muꞌsa ngaytung giyuna ya in daꞌga purus kat ikabantug ya. Aypaꞌ bantugun kanya it egay katupusan seked it kaꞌnu-kaꞌnu. Kamatuudan talagaytu.
12Mga adaten nga ibles ta it kaꞌildaw ngaytut Ampuꞌang Diyus it aten
1Aypaꞌ kayti, mga kasulsugan ku, sabap it ega basta-basta ngaytung kaꞌildaw it Ampuꞌang Diyus it aten, may isasar kut kadakel mi. Buwaten mi na i sadili mi nga subuk salisi nga ipagsamba duꞌun it Ampuꞌang Diyus. Ega maat paꞌimatay in daꞌga iꞌintergaꞌ mi na duꞌut kanya i muꞌsang pangaꞌgenan mi nga magsugid nga mga taawan ya na kamu, mga taw nga pagsagyaan ya nga pirmi ka magpangaꞌgenan na nga alaid kat muꞌsang kasalaꞌan. Atkaytuytu i matuud nga pagsamba it kanya nga bagay it dakulang kaꞌildaw ya ngaytut aten. 2Talagang adaten mi kayti, kaꞌilangan magpablag na kat adat it kadaklan situt banwa nga ega magꞌintindi it Ampuꞌang Diyus. Paꞌuyunan mi nga pirmi i pagbaꞌgu it Ampuꞌang Diyus it nakem mi. Iyan baꞌ, maꞌaat kamu nga subuk baꞌgu kamu na nga mga taw. Sikayan matantuwan mi i kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus, in unuy magayen kat panleteg ya, baw iyan nga pagsagyaan ya, mga bagay nga ikataldeng it pangaꞌgenan mi.
Kaꞌilangan, mapiyalulus tami nga pagsarungaen it magayen i mga kakayaan nga ipiyagꞌildaw it Espiritu Santo it aten
3Kayti, kat pudir it pagkaꞌapustul ku nga ipiyagꞌildaw it Ampuꞌang Diyus it aken, ipagsasar ku it imyu nga muꞌsa nga paꞌalaidan mi na i pikir ngayang ipagpataꞌas-taꞌas i sadili. Ka may mga kakayaan nga ipiyagꞌildaw it Ampuꞌang Diyus it aten, uyun kat kadakulat kanya-kanyang pamayaꞌ. Kaꞌilangan tamaꞌ i pabetang mi it mga kakayaan nga ipiyagꞌildaw it Ampuꞌang Diyus it imyu. Ega pasubraꞌan mi. 4Subung tu it kaꞌalimbawaan it bilug tami nga dakel i buwat-buwat ya temed may kanya-kanyang kaꞌargan. 5Ta kita, atkayan naga kayti. Dakel tami nga magpamayaꞌ it ki Cristo, temed kat pakilagpit tami it kanya ngaytu, subung ta nat sang kabilu-bilugan. Kada esat aten, subuk nagsugpa-sugpaten na, baw may kanya-kanyang kaꞌargan kat ikagayen it muꞌsa. 6Ta it kada esat aten, inildawan it Ampuꞌan it kalasi-kalasing kakayaan, kaꞌilangan gamiten tami i ipiyagꞌildaw ya ngaytu. In beteꞌ iyan i ipiyagꞌildaw yat imu, pagpanakman ka it ampang nga ipagpaꞌrut it Ampuꞌang Diyus duꞌut kadakel, kaꞌilangan ituturan mu nga uyun kat kadakulat pamayaꞌ mu, ega sumubraꞌ u kumurang. 7Ta in iyan i kakayaan nga ipiyagꞌildaw it Ampuꞌan it imu, manigsirbi ka it maꞌiba mu, kaꞌilangan magsirbi kat kamatuudan. U in beteꞌ manigpangadal ka it ampang it Ampuꞌang Diyus, 8u manigpakseg it pamayaꞌ it beken, sarungaen it magayen. Ta in nakem nga mapiyamgay i tiyanggap mu nga ildaw, kaꞌilangan mapiyamgay kang matuud it egay antap it nakem nga maraꞌway. In magpamaalaꞌ, ega pabaya-bayaꞌan, mamaalaꞌ it magayen. In piyanakman ka it nakem nga maꞌildaw kat masigkataw mu, kaꞌilangan ildawan mu sirat masagyang-masagyay nakem.
Mga beken pang adaten baw pabetang tami it masigkataw nga pagsagyaan it Ampuꞌang Diyus
9Ega bete-beteꞌen mi lamang nga may raras mi nat beken, in daꞌga talagang pagrarasan mi sira nga matuud. Raꞌwayen mi na i maraꞌe-raꞌet nga buwat, yanay ragaen mi i magayen. 10Kaꞌilangan magsigraras kamu it esa may esa baw magsiggalang nga subung kamut sang sulsugan, nga raras mi it maꞌiba mi, subraꞌ paꞌ it raras mi it sadili mi. 11Ega garusan mi i pagsirbi mit Ampuꞌan, in daꞌga paꞌresan mi nga banar it may pagmaꞌiseg it nakem. 12Pasagyaen mi nga pirmi i nakem mi ka dedemdemen mi i kagayenan nga pagdadarapaꞌen. Sagkaꞌen mit magayen i nakem i mga kakuriꞌan nga magꞌabut it imyu. Baw yanay adaten mi, mapiyanalangin kamu nang pirmi. 13Adaten mi gasiꞌ i mapiyanabang kamut mga sulsug mi kat pamayaꞌ nga kukurangen, baw masagya mi nga papaꞌabutun asat imyu i in siyuy egay siguradung mapaꞌabutan nga balay.
14Kuydaw mi sumpaan i mga magpakuriꞌ it imyu, in daꞌga ipanalangin mi ga nga ildawan sirat Ampuꞌang Diyus. 15Magayen, in unuy pagsagyaan it sulsug mi kat pamayaꞌ sagyaan mi gasit imyu. In may magkasmekan ya, ipabetang mi nga magkasmekan mi nga muꞌsa. 16Kaꞌilangan, pabetang mi it esa may esa, surubung. Ega maat pataꞌas-taꞌas kamu baw ega raꞌwayen mi i beken nga maat raꞌyat u timawaꞌ, in daꞌga iba-ibaen mi nagat magayen. Ega ipabetang mi nga kamu nay subrang makaꞌrut.
17Ayaw kamut pagbeles-belesen in buwatan kamu it maꞌiba mi it maraꞌe-raꞌet. Paꞌresan mi nga mangaꞌgenan kamu it egay maꞌiway it maski siyu. 18Kaꞌilangan, paꞌresan mi nga banar i pagꞌurunyun nga kat ikaꞌimbeng it pakiꞌiba-iba mi it masigkataw mi. Baw in beteꞌ may ikaranggaꞌ it pakiꞌiba-iba mi ngaytu, siguruun mi nga ega kamuy garing. 19Mga pagmaꞌalen ku nga kasulsugan, pagsaꞌupun ku siꞌ nga iꞌaat it imyu nga ayaw kamut pagbeles-belesen. Ipataꞌan mi na lamang it Ampuꞌang Diyus. Kanya nay baalaꞌ. Sabap daꞌga baꞌ magsusurat nagay ampang ngayan it Ampuꞌang Diyus nga magꞌaat,
“Akuy Manigꞌukuman it taw. Aku manay baalaꞌ meles.”12:19 Deuteronomio 32:35.
20Aypaꞌ ega belsen mi, in daꞌga sunudun mi i magbebtang duꞌun it kasuratan nga magꞌaat,
“In beteꞌ paggetmanan i minwat it imu it maraꞌe-raꞌet, ega ingtanan mu in daꞌga pakaꞌnen mu.
In kuꞌinum kanya, paꞌimnun mu.
Ta daꞌga sikayan pasli kat nakem ya i eyaꞌ nga ega pateng?”12:20 Kawikaan 25:21-22.
21Ayaw kamut padaꞌeg-daꞌeg it maraꞌe-raꞌet nga pagbuwaten it taw it imyu, in daꞌga indaꞌegen mi i karaꞌe-raꞌetan nira ngaytu it mga pagbuwateng magagayen.
13Kaꞌilangan, kilalaen it kamatuudan i mga magpamaalaꞌ it banwa
1Itu gasiꞌ i magayen it kitang taw, pasakep tami nga muꞌsa it mga punuꞌan it banwa tami, sabap pabetang-betang nagat Ampuꞌang Diyus i may mga punuꞌan ngaytu. Talagang garing duꞌut kanya i kariꞌgenan it muꞌsa ngaytung magpamaalaꞌ it banwa. 2Aypaꞌ iyan taw nga magkuntraꞌ it punuꞌan, pagkuntraꞌen ya i pabetang-betang ngaytut Ampuꞌang Diyus. Ta, in atkayan, siguradu kanya nga betanganan it ukuman nga rigaen. 3Eeꞌ baꞌ, ega kuntraꞌen mi i mga punuꞌan it banwa sabap, katengdanan nira ngaytu, ega dapat iꞌlaman it mga magbuwat it magayen. Yay dapat miꞌlam, sira nga magbuwat it karaꞌe-raꞌetan. Aypaꞌ in ireg mi nga egay maiꞌlaman mi duꞌut kanira, magꞌintur nga purus magagayen i buwaten mi ka sikayan pagbantu-batungun kamu nayan nira. 4Ka mga magpamaalaꞌ ngaytu, subuk mga manigsirbi it Ampuꞌang Diyus kat ikagayen mi. Temed talagang miꞌlam ka in maraꞌe-raꞌet i pagbuwaten mu, sabap egaytu lugud-lugud, may pudir nira talaga nga rimiga it imu it maski piyakamabeꞌgat nga ukuman. Ka sira, subuk alima it Ampuꞌang Diyus nga megay it panriga kat in unu nga karaꞌe-raꞌetan. 5Aypaꞌ kaꞌilangan nga pasakep kamu it kanira it kamatuudan, ega maat sabap lamang yay ikaribri mi kat iseg it Ampuꞌang Diyus, in daꞌga sabap ipagpamatuud gasiꞌ it nakem mi nga yay tamaꞌ nga adat it kitang taw.
6Ta, sabap gasiꞌ it ituꞌun ngaytu, magbayad tami it in unu nga mga barayadan. Sabap, mga punuꞌan ngaytu, bilang Ampuꞌang Diyus i nagpatindeg it kanira baw magꞌapun i paꞌres nirat pamaalaꞌ nira ngaytu, ka katengdanan nira talaga.13:6 Simpri, esang pagꞌargan it mga barayadan nga ipagpabayad it gubirnu, ipagtangdan it mga taawan ya. 7Aypaꞌ magbayad kamu talaga it in unu nga barayadan i magkaꞌiguꞌ it imyu nga pagbayadan. Baw galangen mi gasiꞌ it may iꞌlam i mga may mataꞌas ngaytu nga katengdanan. Eeꞌ baꞌ, galangen mi i maski siyu nga may katengdanan.
Ega na paꞌuliꞌan tami i pangaꞌgenan kat kadleman sabap kat kaꞌyagan ta na
8Ega ugaliꞌen mi i daꞌkamu magkaꞌrut magbayad it utang. Temed in pasar it raras it masigkataw i pagsugiden, yay subuk utang nga ega magkabayadan. Basta may ginawa ta kaꞌilangan ipasigi tami i kararas ngaytu, ka in siyuy may kamatuudang raras it masigkataw ya, natuman ya na i kaꞌurdinan it Ampuꞌang Diyus.13:8 Mateo 22:37-40. 9Ka panawun it pikiran mi i mga urdin ngayang magꞌaat, “Kuydaw ka it pamakun duꞌun it ega asawa mu, kuydaw ka it pangimatay it masigkataw mu, kuydaw ka it panakaw,” baw “kuydaw ka it kaꞌirak.”13:9 Exodo 20:13-15 baw 20:17. Ta mga itu ngaytu, baw maski unu pang urdin nga beken nga subung nat mga itu ngaytu, egay beken nga uliꞌan in daꞌga itu na, “Rarasan mu i masigkataw mu it subung nagat raras mu it sadili mu nga bilug.”13:9 Levitico 19:18b. 10In talagang pagrarasan mu i masigkataw mu, simpri ega na magkubwat ka it ega magayen kat maski siyu. Aypaꞌ in maat talagang pagrarasan tat kamatuudan i masigkataw ta, sikayan pagsunudun tang lagi i muꞌsa ngaytung urdin nga beken.
11Sana paꞌresan mi i kararas ngaytu, subraꞌ na it urut mi na nga aldaw-aldaw magꞌadeꞌdeng-magꞌadeꞌdeng nay pamaꞌuliꞌ ni Cristo, iyan timpu nga ipagtuman it kakumplituwan it karibriyan tami nga muꞌsa. Aypaꞌ ayaw kamut pasbung it mga taw nga maꞌlek pang maꞌlek i igaꞌ, in daꞌga magsusulag kamu na. 12Ka in ipaꞌalimbawa tat aldaw baw delem i kaꞌlay it banwa, kayti ngaytung timpu, subuk magkukuꞌ-aldaw na. In maꞌbut nay kakumplituwan it karibriyan ta, yay subuk aldaw na nga banar. Aypaꞌ, kaꞌilangan, paꞌalaidan tami na i muꞌsang karaꞌe-raꞌetan, ka yanay buwat it banwa it timpu pat delemen nga ega paꞌ limnampud si Cristo. Kayti ngaytu, it naꞌyagan tami na, yanay paꞌresan tami nga buwaten, purus magagayen, ka yay subuk kalasag tat buwat ni Satanas. 13Sana pangaꞌgenan ta kayti, bagay it mga taw nga magpangaꞌgenan na kat kaꞌyagan, nga naꞌiriꞌ nay muꞌsang palangu, mga pagkasagyaan na nga pagpanggaringan it ereꞌeret nga palangu, pamakun duꞌun it ega asawa ta, pagsarit sumbayaꞌ it kaꞌiꞌirgan nga maraꞌway it egay maski unu nga pagsupil it sadili, baw pati pakidaꞌeg baw inggi-inggiten. 14Kaꞌilangan, kat muꞌsang bagay, patibayaꞌ kamung pirmi it Ampuꞌan nga si Jesu-Cristo, isaꞌun yanay maltegan kat pangaꞌgenan mi, kanya nang adat. Ega na sumbayaꞌen i sadiling kaꞌirgan nga maraꞌe-raꞌet u begayan pat rugar kat pikiran mi.
14Ega pakidaꞌgan i sulsug kat pamayaꞌ nga ega paꞌ magꞌalaid i kanyang kasepsep
1Itu paꞌ gasiꞌ i isugid ku. Kaꞌilangan, tanggapen mit masagya i iyan mga kaꞌibaan mi nagat magpamayaꞌ it ki Cristo temed ega paꞌ magꞌalaid i kasepsep nirat kaꞌulugan it itung mga bagay kat pangaꞌgenan nira it aldaw-aldaw. Takaꞌ ega tanggapen mi isaꞌun lamang pakidaꞌgan mi sirang pirmi duꞌut kakurangan ngaytit kasepsep nira. 2Ka iyan beken asat imyu, pagꞌuꞌrutan na nira nga mapakay nang kumaꞌen it maski unu nga pangaꞌen, temed iyan beken nga ega paꞌ ustuꞌ i kasepsep nira, inglay lamang i masdaꞌan nira ka magpangangaliꞌ kumaꞌen it karniꞌ. 3Temed maski atkayan, magayen ega tibabaꞌen it iyan mamagkaꞌen it maski unu i taw nga magpangangaliꞌ. Baw gasiꞌ iyan magpangangaliꞌ, ega sawayen mi i beken nga egay pagpangangaliꞌan nirang kaꞌnen, ka surubung kamu nga tiyanggap it Ampuꞌang Diyus. 4Ay siyu kang taw nga magꞌukuman it taraꞌgen it beken? Simpri agalen ya lamang i may pudir nga mukuman in magayen u daꞌga i buwat ya. Baw basta si Cristo i agalen nga pagsirbiyan ta, siguradung tabangen ya kita, ka talagang kaya ya nga tumabang it aten kat buwat nga magayen.
5U in pasar it pabetang it mga aldaw, siguru may asat imyu nga, pabetang nirat beken nga aldaw, maꞌal kunuꞌ. Temed maat it beken, ega, ka surubung kunuꞌ i muꞌsang aldaw. Kaꞌilangan ineꞌteꞌen ta kat sadili tang pikir in unuy magayen kat panleteg it Ampuꞌang Diyus, ega maat guruun lamang i pikir it beken it egay kasiguruwan ta in magayen u daꞌga i pikir ya ngayti. 6Ka ungaytu, sira nga may mga aldaw nga ipagpabetang nira nga maꞌal, daꞌga baꞌ, pagbuwaten nira naga kat ikabantug it Ampuꞌan? Baw sira nga egay pagpangangaliꞌan nirang kaꞌnen, egay beken nga kat nakem nira in daꞌga kat ikabantug gasit Ampuꞌan i pagbuwaten nira. Ta, sira nga may pagpangangaliꞌan nirang kaꞌnen, atkayan naga. Baw muꞌsa ngaytu, magpangangaliꞌ baw daꞌga, simpri pagpasalamatan nira duꞌut Ampuꞌan i muꞌsang pagkaꞌnen nira. 7Ka kita, paribasay nagpasakep nat ki Cristo, ega na mapakay nga buwaten ta in unu na lamang i ireg tang buwaten. Ka, egen u patay na, pagsasakpan tang pirmi it pudir it Ampuꞌan. 8Yay magayen, basta may ginawa paꞌ, gamiten tay muꞌsang pangaꞌgenan ta kat pagsirbi tat Ampuꞌan. Baw in mabut na nga ipalad yat aten i kamataynen ta, masagya ta nga pasakep it pabetang-betang ya, ka pagsisiguruun ta nga mintras egen u maski patay na, kat pudir tang pirmi it Ampuꞌan ngaytu. 9Sabap egay beken nga liꞌwan it ipiyaturuꞌ ni Cristo i duguꞌ ya baw inggen naga kanyat paꞌuliꞌ, nagbaraꞌ talaga kanya nga Ampuꞌan tami nga muꞌsa nga magpamayaꞌ it kanya. Mintras egen tami u maski patay na, kanyay Ampuꞌan nga magpupudir it aten.
10Aypaꞌ, it atkayan na, unuka atkayan i buwat mi nga pagsaway-sawayen mi i sulsug mi kat pamayaꞌ? U iyan beken, unuka pagtibabaꞌen mi i kasubung mi nga magpamayaꞌ it Ampuꞌan ngaytu? Unu, kamu na i manigꞌukuman it kanira? Simpri ega, in daꞌga Ampuꞌang Diyus. Ka mabut i aldaw nga timindeg ta nga muꞌsa kat adapan ya baw ukumanan ya i muꞌsang binwat ta. 11Sabap magbebtang naga duꞌun it kasuratan ngayang magꞌaat,
“Maat it Ampuꞌang Diyus,
‘Aku ngaytu nga egay kamataynen i magsumpa nga manluud i kada esang taw kat adapan ku.
Bawnga talagang muꞌsat baꞌbaꞌ, mabngaꞌ nga magpamatuud sabap it kabantugan ku.’”14:11 Isaias 45:23.
12Aypaꞌ ka, muꞌsa tami, egay maꞌped nga daꞌga madap it Ampuꞌang Diyus nga manubag it muꞌsang binwat ta.
Magꞌintur nga ega makapakursud mi kat kasalaꞌan i maꞌiba mi
13Aypaꞌ iyan i magayen, daꞌtami magsawa-sawayen. In daꞌga, kaꞌilangan magꞌintur tang banar nga egay maski unu kat pagbuwaten ta nga subuk makursudan it sulsug ta kat pamayaꞌ nga ipagkasalaꞌan ya. 14Talagang, kat keseg it pakilagpit ku it Ampuꞌan nga si Jesus, urut ku baw pagsisiguruun ku nga egay pangaꞌen nga, in sabap lamang it pangaꞌen ngayan, maꞌaat nga maraꞌe-raꞌet nga pagkaꞌnen kat panleteg it Ampuꞌang Diyus. Temed in may sang kalasing pangaꞌen nga, kat pasepsep it esang taw, pagpalꞌiyan it Ampuꞌang Diyus, ega na mapakay nga kaꞌnen ya ka, in kaꞌnen ya, kasalaꞌan ya na. 15Aypaꞌ magꞌintur kamu sabap in limiꞌwan nga magkakleban it sulsug mu kat pamayaꞌ i ega magpangangaliꞌ ka kumaꞌen it iyan pagpikiren ya nga pagpalꞌiyan it Ampuꞌang Diyus, ega nayan pagꞌintindiyen mu i paꞌaaten ngayang raras it masigkataw. Aypaꞌ ega buwaten muy pangaꞌen mu nga ikakursud duꞌut kasalaꞌan it sulsug mu kat pamayaꞌ, nga yay tumaban it kanya duꞌun it panrigang egay kaskedan. Sabap, kanya ngaytu, esa naga nga tiyanggung ni Cristo i kasalaꞌan kat kamataynen ya. 16Aypaꞌ maski ipagpamatuud it nakem mu nga ega naga kasalaꞌan i esang pagbuwaten mu, temed in ipagpabetang it beken nga kasalaꞌan naga, ega na lamang buwaten. 17Sabap kaꞌadiꞌan ngaytu it Ampuꞌang Diyus, ega iyan i pagpaꞌiguꞌan, in unuy pagkaꞌnen baw pagꞌimnun tami, in daꞌga iyan pangaꞌgenan nga mataldeng, maꞌimbeng nga pakiꞌiba-iba it masigkataw, baw kasagyaan it nakem nga begay it Espiritu Santo. 18Basta atkayan i pagsirbi tat ki Cristo talagang pagsagyaan ta it Ampuꞌang Diyus baw pagdaya-dayawun it masigkataw.
19Aypaꞌ, kaꞌilangan, paꞌresan tami i in unuy kat ikaꞌimbeng it pakiꞌiba-iba tami, baw muwat it mga bagay nga makapapaꞌgen it pamayaꞌ it esa may esa. 20Ega ranggaꞌen mu i buwat it Ampuꞌang Diyus kat pangaꞌgenan it maꞌiba mu in sabap lamang it pangaꞌen. Matuud nga ega nay pangaꞌen nga pagpalꞌiyan it Ampuꞌang Diyus, temed in ikapakursud mut iba mu kat kasalaꞌan i sabap it pagkaꞌnen mu, kasalaꞌan mu naga yan. 21Aypaꞌ magayen, ayaw ka na lamang it kaꞌen it alimbawa karniꞌ, u beteꞌ minum it irimnun, u maski baꞌ unu nga buwat nga ipagkasalaꞌan it sulsug mu kat pamayaꞌ. 22Ta, ikaw ngaytu nga maat magkasepsep pasar it mga bagay ngaytu, isugid mu lamang duꞌut Ampuꞌang Diyus. Ega ipalandi-landi mu u ipandaꞌeg-daꞌeg. Magkasagya i taw nga ega pagꞌukumanan it nakem ya pasar it mga binwat ya, ka pagsisiguruun ya nga ega naga kuntraꞌ kat kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus. 23Temed iyang taw nga kumaꞌen maski magduwa-duwa i pikir ya in mapakay nagang kaꞌnen i iyang pangaꞌen, may turubagen ya na duꞌun it Ampuꞌang Diyus, sabap egay kasiguruwan ya nga uyun kat pamayaꞌ yat ki Cristo i binwat ya ngayti. Ka maski unu nga bagay nga ega uyun duꞌun it pamayaꞌ ta, simpri kasalaꞌan ta na.
15Ega lamang sadiling kaꞌirgan i pagpipikiren, in daꞌga, pati kat maꞌiba ta, pikiren naga
1Ta, kayti, kita ngaytu nga magꞌalaid nay kasepsep pasar it magayen nga pagsunud it Ampuꞌan, kaꞌilangan, ega naga pabaya-bayaꞌan tami i iyan mga malbaw paꞌ ngayan nga kasepsep, in daꞌga tabangen. Magayen ega lamang sadili nga kaꞌirgan i kat pikiran, 2in daꞌga iyan kaꞌirgan it maꞌiba ta, basta kaꞌirgan nga ikagayen ya baw ikseg it pamayaꞌ ya. 3Sabap, maski si Cristo, iyan situ paꞌ kanyat banwa, ega sadili yang kaꞌirgan i kat nakem ya. Ka subuk natuman duꞌut kanya i magsusurat duꞌun it kasuratan nga magꞌaat,
“Mga panibabaꞌ nirat imu, Ampuꞌang Diyus, aku ngaytu i naꞌiguꞌ.”15:3 Awit 69:9.
4Ega lipaten mi nga, muꞌsa nga magbebtang duꞌun it kasuratan garing paꞌ it tagnaꞌ, panulduꞌ naytut Ampuꞌang Diyus it aten. Ka sabap it ampang ya ngaytu magkasagkaꞌ ta it mga kakuriꞌan nga magꞌabut it aten, baw pagpaksegen i nakem tami isaꞌun subraꞌ nga maꞌingget i paniguru ta it kagayenan nga maꞌaten kat pagdadarapaꞌen. 5Ampuꞌang Diyus talaga i puꞌun it kasagkaꞌ ta ngaytu it kakuriꞌan baw pakseg ngaytut nakem ta. Ipagpanalangin ku nga tabangen ya gasiꞌ kamu nga mangaꞌgenan it urunyun kamu nga muꞌsa, uyun gasiꞌ it kaꞌirgan baw ipiyagladawan ni Cristo Jesus. 6Ka in atkayan subuk esa-esa nay nakem baw baꞌbaꞌ mi nga magbantug it Ampuꞌang Diyus nga Amaꞌ it Ampuꞌan tami nga si Jesu-Cristo.
Talagang pabetang-betang nga lagi it Ampuꞌang Diyus nga ildawan ya i mga taw nga ega Judio
7Aypaꞌ in magꞌuꞌunu masagyang tiyanggap tami ni Cristo kat ikabantug it Ampuꞌang Diyus, atkayan nagay imyung buwaten kat esa may esa, isaꞌun subrang mabgayan mi kanya it kabantugan. 8Ka daꞌga baꞌ kat ikagayen tami nga muꞌsa, Judio baw daꞌga, i inasitu ngayan ni Cristo? Pasar it mga Judio nagbalyu kanya nga manigsirbi nira isaꞌun ipamatuud ya i mga isiyanggup it Ampuꞌang Diyus duꞌun it mga kagiyaringanan nira. 9Baw pasar it mga bangsa nga ega Judio naꞌasitu kanya isaꞌun sira gasiꞌ, makabantug it Ampuꞌang Diyus sabap natantuwan na niray kadakulaꞌ it kaꞌildaw ya. Subung gasiꞌ it magsusurat nga magꞌaat,
“Bantugun ku ikaw kat adapan it mga taw nga ega Judio.
Kantaꞌen ku talaga i pagbantug kut ngaran mu.”15:9 Awit 18:49.
10Magꞌaat pay beken nga inaat,
“Sumagya kamung taw nga ega Judio, sang kamuwan it mga taw nga piniliꞌ ya.”15:10 Deuteronomio 32:43.
11Baw magꞌaat paꞌ gasiꞌ i beken nga inaat,
“Kamung mga taw nga ega Judio, bantugun mi i Ampuꞌang Diyus.
Muꞌsa kamu nga bangsa, magbantug kamu it kanya.”15:11 Awit 117:1.
12Ta, maat pay inaat gasiꞌ it prupitaꞌ nga si Isaias,
“May tumubuꞌ siꞌ kat mga tungtung-inapuꞌ ni Jesse15:12 Si Jesse ngaytu, amaꞌ it adiꞌ nga si David (1 Samuel 16:11-13). Si Maria nga nanganak it ki Jesus, esang tungtung-inapuꞌ ni David. Aypaꞌ si Jesus i paꞌaaten ngaytu nga tumubuꞌ kat mga tungtung-inapuꞌ ni Jesse, baw natuman na iyan nagbalyu kanya nga taw. .
Iyan i timindeg nga mamaalaꞌ it mga bangsa nga ega Judio.
Duꞌut kanya i paniguru nirat kagayenan.”15:12 Isaias 11:1 baw 11:10.
13Sana, Ampuꞌang Diyus ngaytu nga puꞌun it kasiguruwan it pagꞌiꞌinawaren tami, ildawan ya kamu it kasagyaan nga egay kaskedan baw kaꞌimbengan it nakem sabap it pamayaꞌ baw pagsarig mit kanya isaꞌun, kat keseg it Espiritu Santo, subrang makaꞌunay i kasiguruwan mit kagayenan nga maꞌimyu kat pagdadarapaꞌen.
Piyatikesegan nga banar ni Pablo i pangadal yat mga taw nga ega Judio.
14Mga kasulsugan ku kat pamayaꞌ, kat aken lamang, talagang pagsisiguruun ku nga mga nakman kamu nagang mga taw, baw dakulaꞌ nagay magkasepsepan mi pasar it kamatuudan nga garing duꞌun it Ampuꞌang Diyus. Makaꞌrut kamu gasiꞌ pademdem it esa may esa pasar it itung mga bagay. 15Takaꞌ maski na, kat surat ku ngaytu, paribasay may mga bagay nga kaꞌilangan ku nga ipademdem it imyu, aypaꞌ iriyapar kuy ampang ku. Takaꞌ binwat kuytu sabap it ildaw it Ampuꞌang Diyus it aken, 16nga binwat ya aku nga manigsirbi ni Cristo Jesus kat ikagayen it mga taw nga ega Judio. Kabilangan ku ngaytu, subung akut sasirduti nga magpangadal it Magayeng Baritaꞌ garing duꞌut Ampuꞌang Diyus isaꞌun, mga taw nga ega Judio, mabwat sira nga subuk pasalamat nga ipagbegay duꞌun it kanya, pasalamat nga masagyaan ya sabap binwat sira it Espiritu Santo nga mapakay na nga tanggapen ya.
17Aypaꞌ ega magꞌeyaꞌ aku nga ipabantug it sang dekeyeꞌ i natanaꞌan it pagsirbi ku ngaytut Ampuꞌang Diyus kat tabang ni Cristo Jesus it aken. 18Sabap, kat mga magkabwat ku baw kat pangangampangan ku, dakel nga taw nga ega Judio i napapamayaꞌ ku nga pasakep it ki Cristo. Temed ega maat pagꞌambuꞌun ku nga sadili ku nga kakayaan i garing kaytu, in daꞌga tabang tu ni Cristo it aken. 19Kat ega basta-bastang tabang it Espiritu Santo dakel i nabwat kung kalililuꞌang bagay nga tandaꞌanan it matuud i ipagpanulduꞌ ku. Talagang alalaid nang mga banwa i napangadalan kut Magayen ngaytung Baritaꞌ pasar it Manriribri nga si Cristo. Garing duꞌut Jerusalem simingked duꞌut Ilirico subuk egay naribayan ku nga rugar. 20Talagang kaꞌlay ngaytut pangadal ku, iyan i pirmi ku nga pagbuwaten, magpangadal duꞌut mga rugar nga ega paꞌ kilala nira i paꞌaaten ngaytu nga si Cristo ka, in ipaꞌalimbawa tat pagbuwat it balay, akuy subuk manigpatindeg it arigi. Temed in may arigi nang lagi nga nakapatindeg it beken ega pasilabtan ku, ka ega ireg ku nga pakiꞌagawan. 21In atkaytu, matuman i magsusurat duꞌut kasuratan nga magꞌaat,
“Sira nga ega paꞌ tiyulduꞌan pasar it kanya, kilalaen na nira kanya.
Baw sira nga ega paꞌ nabaritaꞌan, masepsepan na nira.”15:21 Isaias 52:15.
KupaRoma nga banar si Pablo
22Ta, itu nang buwat ku, pirmi ngaytung magpanaw nga magpangadal, i magkabaer it aken it kaꞌlay ngaytu it ega ngaytu ipagkatabu-tabus it kupaꞌasan ku ngaytut imyu. 23Temed ta, it ega nay naꞌped nga rugar sini ka nalekep-lekep ku na, baw it naꞌlay na ngaytung rima-rima ku it kupaꞌasat imyu, 24sana yay pagꞌiꞌinawaren ku, makapatuluy aku asat imyu in paꞌEspaa aku na, ka ireg ku kapakiꞌiba-iba aku it imyu parabir aku lumangbus. Baw in nakapagꞌiba-iba tami nat magayen barang katabang kamu nagat aken kat panaw ku ngayan. 25Temed kayti, paJerusalem aku daꞌan. Iduꞌlung ku paꞌ duꞌut mga sulsug tami kat pamayaꞌ i tabang ngaytu it kanira. 26Sabap yay napagꞌupa-upakatan it mga magpamayaꞌ nga taga Macedonia baw taga Acaya, nga pataban sirat tabang nira duꞌut mga makukuriꞌ nga mga sulsug tami kat pamayaꞌ nga duꞌun it Jerusalem ngayti. 27Yay matuud masasagya sira kat napagꞌupa-upakan nira ngaytu nga ituꞌun ka subuk dakulang pagdemdemen nira nga utang nga nakem kat mga Judio nga magpasakep nat ki Cristo. Ka sabap it mga Judio ngaytu nabagiꞌan na sirat karibriyan. Aypaꞌ it magkakuriꞌan nay mga Judio ngaytu, ega mapakay nga ega bagiꞌan sirat in unu nga ikatabang it mga sulsug nira ngaytu kat pamayaꞌ nga ega Judio. 28Tabang nira ngaytu, esang subuk buwaꞌ it pamayaꞌ nirat ki Cristo. In nakaduꞌlung ku na duꞌut Jerusalem baw nakaꞌintergaꞌ na duꞌut kanira i paꞌaaten ku ngaytu nga tabang, iyan talagay napikir ku nga kubwaten, patuluy aku asat imyu in paꞌEspaa aku na. 29Baw in talagang katabus aku nga patuluy asan pagsisiguruun ku nga dakulay malabayan tang ildaw ni Cristo kat ikagayen tami nga muꞌsa.
30Asi-asi pat imyu mga sulsug ku kat pamayaꞌ, sabap sang tamiyan nay maglalagpit it Ampuꞌan nga si Jesu-Cristo, baw sabap it raras tat esa may esa nga begay it Espiritu Santo, pagꞌegtan ku i pangangut kut tabang mi. Kaꞌilangan ku nga paꞌresan mi i panalangin mit aken, 31nga maribri aku kat alima it mga mamagpasngel it Magayeng Baritaꞌ duꞌun it Judea.15:31 Sakep it Judea ngaytu i siyudad it Jerusalem nga aduꞌunan ngayti ni Pablo. Talagang, mga Judio nga ega magpakimatuud it panulduꞌ ni Pablo, ereꞌeret talagay pakidaꞌeg nirat kanya. Maseked-seked nirang kuꞌimatayen kanya. (Basaen i duꞌut mga itu ngaytu, Mga Binwat 13:50, 14:19, 17:5, 17:13, 18:6, 18:12, 20:3, baw 21:27-32.) Ipanalangin mi gasiꞌ nga tabang ngaytu nga iduꞌlung ku duꞌut Jerusalem, tanggapen it mga taga duꞌun it masagyay nakem. 32Ka in atkayan, kat kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus, masagya aku nagang kaꞌbut asan it imyu baw subrang sumagya i nakem ku kat magayen nga pagꞌiba-iba tami. 33Baw ipagpanalangin ku gasiꞌ kamu nga sana pagtatarimaen kamung muꞌsa it Ampuꞌang Diyus, kanya nga puꞌun it kaꞌimbengan it nakem.
16Mga pangumusta ni Pablo
1Itu pay beken nga ipagkuꞌaat kut imyu, sabap it sulsug tami ngaytu kat pamayaꞌ nga si Febe,16:1 Kat patandes lamang it beken, barang si Febe ngaytu i nagpaRoma nga timnaban it surat ngaytu ni Pablo nga namgay duꞌun it mga magpamayaꞌ duꞌun. nga esang taga Cencrea nga may katengdanan nga manigtabang it mga magpamayaꞌ duꞌun. 2Sana istimaren mi kanya it magayen ka kasubung mi tu nga namayaꞌ it Ampuꞌan, beken it iyan i bagay it aten nga mga taawan it Ampuꞌang Diyus. Ega lamang iyan, sana tabangen mi kanya kat in unuy pagkaꞌilanganen ya, ka itung taw mapiyanabang tu it maꞌiba ya. Dakel i natabangan ya. Pati aku, natabangan ya naga.
3Pagkumustaen ku si Priscila baw si Aquila, mga kaꞌibaan ku nga manigbuwat ngaytut buwaten ni Cristo Jesus. 4Talagang ega magkalipatan ku i kadakulat panabang nirat aken nga ipinirinda niray ginawa nira sabap lamang it aken nga ginawa. Ega lamang aku i pirmi nga magpasalamat it kanira in daꞌga muꞌsang mga gurupu it magpamayaꞌ nga ega Judio. 5Pagkumustaen ku gasiꞌ i mga magpamayaꞌ nga magtingped duꞌut balay it duwa ngaytu magꞌasawa.
Isugid mi gasiꞌ asat maꞌal ku nga iba-iba nga si Epeneto nga pagkumustaen ku gasiꞌ kanya. Kanya ngaytuy uꞌnang taga Asia nga nagpasakep it ki Cristo. 6Pati si Maria ngayan nga dakulay pakariga yat imyu, kumusta gasiꞌ it kanya. 7Pagkumustaen ku naga gasiꞌ si Andronico baw si Junia, nga mga kabilug ku nga nadnganan ku duꞌut pirisuwan. Sira ngaytu, kilalang-kilalaytu it mga apustul baw uꞌna paꞌ sirat aken nga namayaꞌ it ki Cristo.
8Kumusta gasiꞌ it ki Ampliato nga pagmaꞌa-maꞌalen ku kat Ampuꞌan. 9Kumusta naga gasiꞌ it ki Urbano nga kasubung nameng manigbuwat it buwaten ni Cristo, pati maꞌal ku nga iba-iba nga si Estaquis. 10Atnaga si Apeles, pagkilalaen ngaytu nga magꞌuꞌunay talagay pagsarig yat ki Cristo, maski maglabay nat dakel-dakel nga sukdan. Kumusta naga gasiꞌ it ki Aristobulo, pati muꞌsang kat pamalay-balay ya. 11Puꞌsa kamu asan, daꞌgay-daꞌga pagkumustaen ku. Kabilug ku nga si Herodion, mga sulsug kat pamayaꞌ kat pamalay-balay ni Narciso, 12pati na Trifena baw si Trifosa ngayan nga mapaꞌres kat buwaten it Ampuꞌan. Atnaga si Persida nga esa gasing mapaꞌres nga banar nga pagmaꞌalen it muꞌsang maꞌiba ya, kumusta gasiꞌ it kanya. Talagang dakulaꞌ nang banar i nabwat ya nga buwaten it Ampuꞌan. 13Pagpaꞌabutan ku gasiꞌ it pangumusta ku si Rufo nga esang mabantug nga magpamayaꞌ it Ampuꞌan, pati inaꞌ ya nga bilang inaꞌ ku gasiꞌ. 14Pati na Asincrito, si Flegonte, si Hermes, si Patrobas, si Hermas, pati mga kaꞌibaan nira nga magpamayaꞌ, kumusta nga muꞌsa. 15Pagkumustaen ku gasiꞌ si Filologo, si Julia, si Nereo duwa sira it sulsug ya nga babay, si Olimpas, baw muꞌsang mga kaꞌibaan nirang taawan it Ampuꞌang Diyus. 16Pati kamu nga muꞌsa asan, magsigkumu-kumustaen kamu, bilang sang sulsugan nga namayaꞌ na it ki Cristo.
Muꞌsang gurupu it magpamayaꞌ it ki Cristo kat paꞌari-aring banwa, mamagkumusta it imyu.
Mga dungag paꞌ nga munaꞌaw ni Pablo
17Mga kasulsugan ku kat pamayaꞌ, dedemdemen mi i itu ngaytu, pagtitiyakapan mi i mga taw nga kuranggaꞌ it pagꞌurunyun mi. Dakel-dakel i ipagpaliꞌwan nira nga paneꞌag-teꞌag it pamayaꞌ, nga kuntraꞌ kat mga nagnegan mi ngaytu nga ipiyangadal it imyu. Paꞌalaidan mi sira. 18Yay matuud atkayan nga mga taw, ega magsirbi it Ampuꞌan tami nga si Jesu-Cristo in daꞌga mga sadili nirang kaꞌiꞌirgan nga maraꞌe-raꞌet. Magkaꞌrut talaga sira mampang baw mangilut-ilut it maꞌiba nira, aypaꞌ madaliꞌ mateꞌag-teꞌag nira i mga kurang pat kasepsep, nga egay maski unu nga tandes it aꞌakal kat baꞌbaꞌ it masigkataw nira. 19Ipagsugid kuytu sabap, kat maski aring banwa, matanug kamu nga masiyunudun kamu it kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus. Pagsagyaan ku yan talaga, temed ireg ku gasiꞌ nga sana subraꞌ kamung kumaꞌrut in maat kagayenan i pagsugiden, temed in pasar it karaꞌe-raꞌetan magayen in egay uru-urut mi. 20Ampuꞌang Diyus i puꞌun it maꞌimbeng nga pakiꞌiba-iba it esa may esa baw pagsisiguruun ku nga ega maꞌlay tabangen ya kamu isaꞌun mabwat mi na nga gigiꞌek-giꞌeken mi mana si Satanas, isaꞌun maꞌindaꞌeg mi talaga i buwat ya asat imyu.
Ipagpanalangin ku nga asat imyu nga pirmi i ildaw it Ampuꞌan tami nga si Jesus.
Mga pangumusta it mga kaꞌibaan ni Pablo
21Pagkumustaen kamu ni Timoteo nga katabang ku nga magbuwat it buwaten ngaytu it Ampuꞌan. Pati na Lucio, si Jason, baw si Sosipatro nga mga kabilug ku, magkumusta gasit imyu. 22Pati aku nga si Tercio nga piyasurat ni Pablo it surat ngaytu, magkumusta it imyu nga muꞌsa kat ngaran it Ampuꞌan. 23Pagkumustaen kamu gasiꞌ ni Gayo nga kanyang balay i pagꞌiꞌistaran ku sini. Baw ega lamang aku, subuk pirmi nga abri i balay ya kat maski siyung magpamayaꞌ it ki Cristo. Pagkumustaen kamu gasiꞌ it tusiriru it siyudad ngayni nga si Erasto. Pati si Cuarto nga sulsug ta kat pamayaꞌ, magkumusta gasit imyu.
Pangiyaꞌpusang ampang nga uyut nga pagbantugun i Ampuꞌang Diyus
24Ipagpanalangin ku nga sana pirmi nga asat imyu nga muꞌsa i ildaw it Ampuꞌan tami nga si Jesu-Cristo.
25Ta kayti, pangiyaꞌpusang sugi-sugid ku, bantugun tami nga muꞌsa i Ampuꞌang Diyus, kanya nga may guna nga magkapapaꞌgen it imyu kat pamayaꞌ mi, isaꞌun magkapangaꞌgenan kamu uyun kat Magayen ngaytung Baritaꞌ pasar it ki Jesu-Cristo nga ipagpangadal ku. Ituꞌun ngaytu, uyun duꞌun it ipagpaꞌrut naytu it Ampuꞌang Diyus nga, garing it amulaꞌ pay banwa, subuk tagu-taguꞌ paꞌ. 26Temed kayti, ipiyaꞌrut ya na. Ituꞌun ngaytu,16:26 Kat pasepsep it beken nga mapipikir, pagpaꞌiguꞌan kaytu ni Pablo, pabetang-betang ngaytu it Ampuꞌang Diyus nga ipaꞌuyut ya it mga taawan ya nga begayan it karibriyan i mga garing duꞌut muꞌsang bangsa it taw, ega lamang mga garing duꞌut bangsa it mga Judio. maꞌyag nga banar in basaen tay ipiyasurat it Ampuꞌang Diyus it mga prupitaꞌ it tagnaꞌ. Baw kayti, ipiyagꞌurdin it Ampuꞌang Diyus, kanya nga egay pinꞌunan baw egay kamataynen, nga ipaꞌrut naytu duꞌun it muꞌsang bangsat taw, isaꞌun sumarig baw mamayaꞌ sira it ki Cristo.
27Aypaꞌ, sabap it binwat ni Jesu-Cristo, bantugun tami nay Ampuꞌang Diyus ngaytu it egay katupusan. Kanya lamang talaga i may kamatuudan nga kasepsep, nga magkaꞌrut pabetang-betang it muꞌsa. Kamatuudan talagaytu.