Mga Binwat
11Kagalang-galang nga Teopilo,
Iyan uꞌna ngayang isiyurat ku, magsugid pasar it kadakel it mga binwat baw ipiyanulduꞌ it Ampuꞌan nga si Jesus, pagpapuꞌun yat manulduꞌ, 2seked it aldaw nga piyaꞌuliꞌ na kanya duꞌun it langit, pagkatupus it mga ipiyagꞌaat yat mga piniliꞌ ya ngayti nga mga alagad, nga isingkat yat kanira i buwaten nira kat keseg it Espiritu Santo. 3Mga alagad ya ngayti, siray paꞌaaten nga mga apustul. Baw garing it inimatay baw nagꞌegen siꞌ si Jesus seked it pagꞌuliꞌ ya ngayti duꞌun it langit, seledan it epat nga pulung aldaw pirmi kanya nga magpakikita duꞌun it kanira. Dakel i ipiyalteg ya nga puriba nga nagꞌegen naga kanya, baw itiyulduꞌ ya paꞌ it kanira i pasar it kaꞌadiꞌan it Ampuꞌang Diyus.
4Kaꞌsa nga tingped i mga apustul ngayti, ipiyagꞌurdin ni Jesus nga daꞌsira daꞌan limꞌid duꞌun it Jerusalem.1:4 Lucas 24:49. Maat ya, “Iyan elaten mi i isiyanggup ngayan it Amaꞌ, nga isiyugid ku ngayat imyu. 5Ka danum i ipagbawtis ni Juan it tagnaꞌ, temed kamu, Espiritu Santo i ibawtis it imyu it ega na maꞌlay nga timpu, ka pasarum na kanya kat bilug mi.”
Miyuliꞌ na si Jesus duꞌun it langit
6Kaꞌsa sing tingped i mga apustul, nagpakikita siꞌ si Jesus duꞌun it kanira. Iningkut nira kanya. Maat nira, “Ampuꞌan, unu, buwaten mu na kayti ngaytu nga maꞌiriꞌ i magsasakep ngaytut aten isaꞌun makatindeg sit sumaꞌup i kaꞌadiꞌan it bangsa tami ngaytu nga Israel?”
7Tiyubag sira ni Jesus, “Amaꞌ ku lamang i magkaꞌrut it in kaꞌnung timpu u uras i ituman yat kumpur ipiyabetang-betang ya. Kamu ngaytu, ega mapakay nga maꞌrutan mi i mga itu ngaytu. 8Temed yay matuud, pagpasarum it Espiritu Santo kat bilug mi, maꞌimyu nay ega basta-bastang kakayaan. Baw pamatuud kamu na sabap it aken, ega lamang situt Jerusalem in daꞌga duꞌun it muꞌsang rugar nga sakep it Judea baw Samaria, baw kat paꞌari-aring rugar nga situt sinirungat langit.”
9Iyan nakasugid ya nay muꞌsa ngayti, letganan nira, magpadibwat-magpadibwat kanya seked it nasipatan na nira ka magpangunragiꞌ nat kunum. 10Iyan sigi pang titingaraꞌ nira duꞌut langit, nga magyayaꞌngad it ki Jesus ngayti nga magpatibung, sakaling may magtitindeg duꞌun nat umid nira nga duwang kataawan nga lalaki nga magpapakay it maputiꞌ. 11Miyampang i duwa ngayti, nga magꞌaat, “Kamung mga taga Galilea, unuka sigi pang yayaꞌngad mi duꞌun it langit? Si Jesus ngaytu nga gimnaring na situt imyu ka miyuliꞌ na duꞌun it langit, mabut nagay aldaw nga paꞌuliꞌ kanya siꞌ situt banwa. Baw in magꞌuꞌunu naltegan mi kanya nga nagpatibung, atkayan naga yan kanya in lumampud siꞌ.”
Piniliꞌ nay gumanti it ki Judas Iscariote
12Ta, egay beken, gimnaring na sira duꞌun it Mungsuꞌ it Olibo ka nagpaꞌuliꞌ na duꞌun it Jerusalem. Ega naga alaid duꞌut Jerusalem i mungsuꞌ ngayti, mga sang kilumitru lamang. 13Pagꞌabut nira duꞌun it siyudad, dayun-dayun sira duꞌut piyaꞌabutan nira nagang balay, baw miyapyat duꞌut esang seled duꞌut dibwat nga pagꞌiꞌistaran nira. Kadakel nira, si Pedro, si Juan, si Santiago baw si Andres, si Felipe baw si Tomas, si Bartolome baw si Mateo, si Santiago nga anak ni Alfeo, si Simon nga Cananeo1:13 Basaen i paꞌyag duꞌun it Mateo 10:4., baw si Judas nga anak ni Santiago. 14Muꞌsa ngayti, urunyun talaga sira kat papaꞌres nga panalangin. Kaꞌibaan nira naga kat panalangin ngayti i mga babay, pati si Maria nga inaꞌ ni Jesus, baw mga ariꞌ nga lalaki ni Jesus, duꞌun gasiꞌ.
15Kaꞌsa nga tingped naga sira, mga sang gatus baw duwang puluꞌ i kadakel nira. Timnindeg si Pedro kat tengaꞌ nira baw miyampang. 16Maat ya, “Mga sulsug ku kat pamayaꞌ, ega mapakay nga ega matuman i magsusurat nga ampang ni David ngaytit tagnaꞌ, kat panakem it Espiritu Santo, pasar it ki Judas ngayti nga nanguꞌnat mga namagdakep it ki Jesus. 17Talagang kanya, ikasang puluꞌ may duwa namen nga mga alagad, baw may kanya nagang kabagiꞌan it ipagpabwat ngaytu it Ampuꞌan.” (18Ta si Judas ngayti, iyan natanggap ya ngayan nga pabur it karaꞌe-raꞌetan ngayting binwat ya nga subuk idiyagang ya si Jesus, giyamit nga ipiyagꞌalang it esang lugtaꞌ. Baw nabetangan ni Judas, naꞌulug kanya1:18 Magꞌaat duꞌun it Mateo 27:5 nga tininggel ni Judas i liꞌeg ya ka nangeget. Siguru nabugtuꞌ i lubid, aypaꞌ ka naꞌulug kanya duꞌun it lugtaꞌ. baw nabasway i tinaꞌi ya. Unupat limniꞌwan nga muꞌsa i betang it tinaꞌi ya. 19Nabaritaꞌan nagaytu it muꞌsang mga taga Jerusalem. Aypaꞌ ka iting lugtaꞌ, napangaranat Akeldama kat kanirang ampang, nga ireg sugiden, Lugtaꞌ it Duguꞌ.) 20“Ta, itu nang ampang ni David i paꞌaaten ku nga magbebtang duꞌun it kasuratan ta ngayang pagpangaranat Mga Awit,
‘Kaꞌilangan, maꞌiriꞌat taw i pamalay-balay ya baw ega na mataꞌidan it maski siyu.’1:20 Awit 69:25.
Baw itu gasiꞌ nga magsusurat,
‘Kaꞌilangan, magantiyan kanya kat katengdanan ya.’1:20 Awit 109:8.
21Ta, kayti, kaꞌilangan nga may piliꞌen ta nga ganti ni Judas ngayti. Pamiliꞌan ta nga mga taw, sira nga kaꞌiba-iba nameng pirmi it kaꞌlay nga iba namen paꞌ i Ampuꞌan nga si Jesus, 22garing it pagpamawtis ni Juan seked it miyuliꞌ na si Jesus duꞌun it langit, ka idungag it kadakel namen nga manigpamatuud it pagꞌegen ni Jesus ngaytu it paꞌuliꞌ.”
23Aypaꞌ duwang kataawan i napiliꞌ nira nga pamiliꞌan in siyuy mapakay, si Matias baw si Jose Justo, nga panaꞌwag it kanya, si Barsabas. 24Bawnga nanalangin sira, nga magꞌaat, “Ampuꞌan, urut mu talaga i kat nakem it muꞌsang taw. Aypaꞌ ipakilala mut amen in siyu manggid kat duwa ngaytu i piniliꞌ mu, 25nga iganti it ki Judas kat pagsirbi ngaytu baw pagkaꞌapustul ya. Ka si Judas ngayti, nangindiꞌ kanya, baw nakaꞌaduꞌun it rugar nga bagay talaga it kanya.” 26Pagkatupus it panalangin nira ngayti, namagpintuꞌan na sira. Si Matias i napintuꞌ, aypaꞌ kanya i nakadungag kat sang puluꞌ may esa ngayting mga apustul.
2Piyasaruman nat Espiritu Santo i mga magpamayaꞌ it ki Jesus
1Naꞌbut siꞌ i Aldaw it Pentecostes. Kadakel it mga apustul, sang siraan nagat beken ngayting mga magpamayat ki Jesus, namagtingped duꞌut dibwat it esang balay. 2Sakaliꞌ nga may nagnegan nira nga tingeg nga garing duꞌut langit, nga subung it agusꞌus it masbeg nga deres, baw siyakep talaga it tingeg ngayti i balay nga piyagtingpedan nira. 3Bawnga may naltegan nira nga subuk mga diklap it apuy nga timnaꞌpun kat kada esat kanira. 4Piyasaruman na sirang muꞌsa it Espiritu Santo, baw kat panakem it Espiritu Santo ngayti, nagpapuꞌun sirat mampang it belag-belag nga mga ampang nga ega naꞌadalan nira.
5Ta, kat iting timpu, may duꞌun nat Jerusalem nga mga Judio nga namaggaring duꞌun it belag-belag na nga kababanwaan situt sinirungat langit. Mga taw ngayti, masiyambaen naga sirat Ampuꞌang Diyus. 6Pagkagneg nirat tingeg ngayti, dakel nga namagpanglep duꞌun. Pagꞌabut nira, nandanga-danga sira ka nagnegan nirang pagꞌampangen it mga magpamayaꞌ ngayti i ampang duꞌut giyaringan nira ngayting mga banwa. 7Talagang naliluꞌ sira nga banar baw magꞌingku-ingkutun, nga magꞌaat, “Daꞌga baꞌ purus taga Galilea i mamagꞌampang ngaytut belag-belag nga mga ampang? 8Ta unu baytu nga kaꞌulugan, ka kada esat aten, magkagnegan tami nga pagꞌampangen niray ampang duꞌun it mga giyaringan ta nga banwa? 9Ka ungaytu, ampang it taga Partia, taga Media, taga Elam. Beken ngaytu, ampang it taga Mesopotamia, taga Judea, taga Capadocia baw beken nga mga rugar nga subuk Ponto, Asia, 10Frigia, Panfilia, Egipto, baw mga rugar duꞌut Libia nga adeꞌdeng it Cirene. Pati ampang it sira ngaytu nga gimnaring duꞌut Roma, nga mga Judio baw siminled kat pagkaJudio, nga bisitaꞌ tami. 11Subung naga sira ngaytu nga taga Creta baw Arabia. Ka ungayan ga, ipagꞌaat nira ngayan nga pasar it ega basta-basta nga binwat it Ampuꞌang Diyus, daꞌgay-daꞌga magkasepsep.” 12Kadakel nira ngayti duꞌun, talagang namagkaliluꞌ baw nalibeg i pikiran nira. Maamaatan sira, “Unuytung kaꞌulugan i atkaytu?” 13Temed kat beken, pagselman ga nira. Pagꞌaaten paꞌ nira nga, “Bilaꞌ, mamaglangu bayan sira.”
Piyaꞌyagan sira ni Pedro ka ipiyanulduꞌ ya i pasar it ki Jesus
14Temed timnindeg si Pedro baw kaꞌibaan ya ngayting sang puluꞌ may esang mga apustul duꞌut sarungaan it kadakel ngayti. Bawnga nanggaꞌmaran si Pedro, mga maat ya, “Mga kabanwa ku nga Judio baw muꞌsang mga beken nga situt Jerusalem, asi-asi pat imyu, pagnegan mit magayen i iꞌaat ku ngaytu. 15Kami ngaytu, egaytu mamaglangu nga subuk tandes it beken. Unuy ilangu namen it padali-daliꞌ it kadedelman paytu? 16In daꞌga, miyabut ngaytu kayti, pagtuman tu it magsusurat nga ampang it prupitaꞌ nga si Joel, nga magꞌaat,
17‘Maat it Ampuꞌang Diyus,
“Kat pangiyaꞌpusang timpu, parabir mabut i umur it banwa, ildawan ku nay muꞌsang taw, nga masaruman na sira it Espiritu Santo ku.
Bawnga kat panakem yat kanira, mampang i mga anak mi, babay, lalaki, it ipagpaꞌrut kut katataawan.
May ipanakem kut mangaꞌwaꞌen mi nga lamang magsusulag, subuk pagtagaynepen nira.
Baw iyan magugurang mi, may ipanakem kut kanira nga tagaynepen nirat magꞌigaꞌ.
18Eeꞌ baꞌ, kat iting timpu, talagang ildawan kuy muꞌsang mga manigsirbi ku, babay, lalaki, nga pasaruman na sirat Espiritu Santo ku.
Bawnga kat panakem yat kanira, mampang sira it ipagpaꞌrut kut katataawan.
19Baw may ipalteg ku nga mga tandaꞌanan nga kalililuꞌang mga bagay nga maltegan duꞌut langit baw situt banwa.
May maltegan nga duguꞌ, apuy baw maꞌpal nga tabuk.
20Bawnga in magꞌaꞌabut nay mataꞌas ngayan nga ega basta-bastang aldaw nga ipangukuman na it Ampuꞌang Diyus it katataawan, demlem nay aldaw.
Iyan bulan, kat panleteg it taw, atnat duguꞌ.
21Baw yay matuud, maribri i kumpur magpaꞌildaw it aken”, maat it Ampuꞌang Diyus.’”2:17-21 Joel 2:28-32.
22Maat paꞌ ni Pedro, “Kamung mga kabilug ku nga tungtung-inapuꞌ ni Israel, pagnegan mit magayen i ipagꞌaat ku ngaytu. Si Jesus ngayan nga taga Nazaret, maꞌyag nga siyarigan kanya it Ampuꞌang Diyus. Kamatuudan, kat keseg it guna it Ampuꞌang Diyus ngaytu, talagang ega basta-basta i nabwat ya situt imyu nga mga tandaꞌanan nga kalililuꞌang bagay. Urut mi nagaytu ka nagpasar kat mata mi. 23Temed ta, ipiyaꞌalima mi kanya ngaytu duꞌun it mga taw nga ega magkilala it Ampuꞌang Diyus, ka ipiyaꞌimatay mi kanya duꞌun it krus. Temed yay matuud, pagtuman tu lamang it pabetang-betang it Ampuꞌang Diyus. 24Talagang nakapaꞌimatay mi si Jesus ngaytu, temed inggen kanyat paꞌuliꞌ it Ampuꞌang Diyus, ka ega mapakay nga mapuꞌgunan kanya it kamataynen. 25Dedemdemen mi i magsusurat nga ampang it tagnang adiꞌ nga si David, ka miniguꞌ nang banar it ki Jesus ngaytu. Magꞌaat ngayan i magsusurat,
‘Magkamuyaan ku nga pirming kat uꞌnaan ku i Ampuꞌang Diyus.
Pirming situt aken i tabang ya, aypaꞌ ka daꞌku patarantaꞌ.
26Ituy magkasagyaan it nakem ku, baw kaꞌilangan ipagsugid kuy kasagyaan ku ngayni.
Baw beken, Ampuꞌang Diyus ku, maski matay i bilug ku, pagsisiguruun ku nga, 27ega tananan muy kiyarurwa ku duꞌun it pagꞌaꞌanuꞌan it mga miyatay.
Ega pataꞌnan mu nga marunut duꞌut lebeng i bilug ku, aku nga magsunud nga pirmi it kaꞌirgan mu.
28Itiyulduꞌ mut aken i dalan nga magpaꞌaduꞌun it kaꞌgenan nga egay kaskedan.
Baw ega nay kasubraꞌ it kasagyaan ku in asan aku nat imu.’2:25-28 Awit 16:8-11.
29Ta kayti, mga kasulsugan, panawun it pikiran mi i ipagrapar ku ngaytu. Daꞌga baꞌ si David ngayti nga kagiyaringanan tami, miyatay kanya baw ilimbeng? Baw daꞌga baꞌ seked kayti situ pat aten i limbengat kanya? 30Temed nakaꞌampang kanya it atkayti sabap it piyaprupitaꞌ kanya. Naꞌrutan yay isiyanggup it kanya it Ampuꞌang Diyus it may sumpa. Sanggup ngayti, may ipaꞌdung it Ampuꞌang Diyus kat pagkaꞌadiꞌ ni David nga esa it mga tungtung-inapuꞌ ya. 31Isiyugid ni David i ipiyanakem it kanya pasar it pagꞌegen ni Cristo it paꞌuliꞌ, nga ega talaga tananan duꞌun it pagꞌaꞌanuꞌan it mga miyatay, baw ega pataꞌnan i bilug ya nga rumunut duꞌun it lebeng. 32Ta, paꞌaaten ya ngaytu, si Jesus nga inggen it Ampuꞌang Diyus it paꞌuliꞌ. Baw kami ngaytung muꞌsa i magpamatuud kaytu, ka pagkaꞌgen ya ngaytit paꞌuliꞌ, nakitaen namen naga kanya. 33Kayti, binggayan na si Jesus it ega basta-bastang kataꞌasan duꞌun nat iwanang ayun it Diyus Amaꞌ. Baw tiyanggap na ni Jesus i isiyanggup it Diyus Amaꞌ nga pasaruman i bilug namen it Espiritu Santo. Ta, mga itu nga magkaltegan baw magkagnegan mi na ngaytu kayti, sabap tu it piyapasaruman kami ni Jesus it Espiritu Santo. 34Simpri ega naga si David ngayti i nagpatibung duꞌun it langit. Aypaꞌ ega kanyang sadili i pagpapuntuꞌan ya kat inaat ya ngayti, nga magꞌaat,
‘Maat it Ampuꞌang Diyus duꞌun it Ampuꞌan ku nga Cristo,
“Kayti madung ka na sinit iwanan ku nga ayun,
35seked it iyan mga kalaban mu, paꞌampuꞌun ku na nga tutungtungan mana sira it aꞌay mu.”’2:34-35 Awit 110:1.
36Aypaꞌ kayti, ipagrapar ku nat imyu nga mga tungtung-inapuꞌ ni Israel i kamatuudan ngaytu, nga si Jesus ngaytu nga ipiyaransang mi duꞌun it krus, ipiyatindeg kanyat Ampuꞌang Diyus nga Ampuꞌan baw Manriribring Adiꞌ tami nga muꞌsa.”
37Ta, pagkagneg it mga taw it inaat ngayti ni Pedro, dakulang eter-eter it seled nira ka tindek talagay nakem nira. Aypaꞌ iningkut nira si Pedro baw beken ngayting mga apustul. Maat nira, “Ta bilaꞌ, in atkayan, mga sulsug, unu nay buwaten namen?”
38Tiyubag sira ni Pedro, nga magꞌaat, “Ta, kaꞌilangan, magsinguliꞌ kamu it mga kasalaꞌan mi, baw pabawtis nga magpamatuud it pakilagpit kamu nat ki Jesu-Cristo. Buwaten mi tu isaꞌun mapasinsiya i mga kasalaꞌan mi baw begayan kamu nga pasaruman it Espiritu Santo. 39Ka ituy isiyanggup it aten nga muꞌsa, pati mga kaꞌanakan ta baw mga taw duꞌut mga alalaid nga mga rugar, kumpur taꞌwagen it Ampuꞌang Diyus nga pasakep it kanya.”
40Dakulaꞌ pay inampang ni Pedro nga pamatuud baw sasar ya baw ipiyagbenge-bengel yat kanira, nga magꞌaat, “Iyan siguruun mi nga maribri kamu, nga ega na kaꞌuyutan it mga taw nga maraꞌe-raꞌet i adat, nga talagang rigaen it Ampuꞌang Diyus.” 41Ta, egay beken, iyan namayaꞌ it inampang ya ngayti, nagpabawtis na sira. Iting aldaw, tulung ribu i kadakel it nakadungag kat mga magpamayaꞌ it ki Cristo. 42Baw muꞌsa sira ngayti, talagang pagpaꞌresan niray ipagpanulduꞌ it mga apustul baw pirmi sira nga mamagtingped. Magsagpu-sagpunun paꞌ sira it pangaꞌen nga uyut i pagbuwateng Apunan baw pirmi gasiꞌ nga magpanalangin.
Mga adat it uꞌnang mga magpamayaꞌ
43Dakel nga tandaꞌanan nga kalililuꞌang bagay i magkabwat it mga apustul, aypaꞌ ka muꞌsang katataawan, paggalangen nira it may iꞌlam i Ampuꞌang Diyus. 44Mga magpamayaꞌ, buwat nira, pirmi sirang mamagtingped baw talagang urunyun sirang muꞌsa. Ega mamagꞌitu-itungun sirat maski unung betang nira nga pagkaꞌilanganen it sulsug nira kat pamayaꞌ. 45Kamatuudan, in may kagipitan it sang kataawan, buwat it beken, magpaꞌalang sirat mga betang u kusas nira ka itabang nirat magkakuriꞌan ngayting sulsug nira kat pamayaꞌ, in sang unuy pagkaꞌilanganen ya. 46Baw buwat nirat aldaw-aldaw, mamagtingped sira duꞌun it piyakakamaꞌyagan it Templo. Adat nira gasiꞌ, mamagdugu-dugupun sirat pagkaraꞌnen it masagyay nakem nga egay antap nga ega magayen. 47Pirmi sira nga mamagbantug it Ampuꞌang Diyus, baw pagdaya-dayawun sira it kadakel it mga taw nga ega paꞌ namayaꞌ. Talagang aldaw-aldaw may pagꞌildawan it Ampuꞌang Diyus it karibriyan, nga ipagdungag yat mga magpamayaꞌ ngayti.
3Napagayen na Pedro i esang pilay
1Kaꞌsang apun nga kabali nang alaid i aldaw, namagpaꞌaduꞌun sit Templo na Pedro, duwa ni Juan, ka uras siꞌ it panalangin duꞌun. 2Ta, may esang taw nga pilay, nga pilay ya ngayti, sekad ya. Iting taw, aldaw-aldaw pagtabanen kanyat beken duꞌun it salakwatan it piyakakamaꞌyagan it Templo nga pagpangaranat Salakwatang Magayen, ka magpaꞌildaw-ildaw it kumpur mamagseled. 3Pagkalteg yat kana Pedro nga semled gasiꞌ, kimnayap na kanya. 4Tiyermek nira nga duwa it semyek i taw ngayti bawnga miyampang si Pedro. Maat ya, “Lemteg ka sinit amen.” 5Egay beken, liminteg kanya ka magꞌeꞌlat nat begayan. 6Temed maat ni Pedro, “In pirak baw bulawan, egay magkabgay namen, temed may beken nagang ibgay kut imu. Kat keseg it guna ni Jesu-Cristo nga taga Nazaret, timindeg ka na kayti ka makapanaw ka nayan.” 7Dengat ampang ngayti ni Pedro, singkel yay iwanang alimat pilay ngayti ka ipiyatindeg. Ta, dengat sekel ni Pedro, gimnayen nga lagi i dipirinsiya it mga biyengel-bengel baw kararapa it duwa nga aꞌay ya. 8Nagpatitigdaw i timnindeg bawnga nagpasuliꞌ-sulit magpanaw. Pagseled na Pedro, nagpakidngan na kanya, sigi nang tigda-tigdaw yat magpanaw, sigi gasing pagbantug yat Ampuꞌang Diyus. 9Naltegan it muꞌsang taw duꞌun nga magkapanaw na kanya baw magbantug kanya it Ampuꞌang Diyus. 10Paribasay kilala na niray iting taw nga kanya nay pilay nga pirming ipagpaꞌdung duꞌun it Salakwatang Magayen ngaytit Templo ka magpaꞌildaw-ildaw, talagang naliluꞌ sira. Nalibeg i pikiran nira it in unuka sakaling nakapanaw na kanya.
Tiyulduꞌan ni Pedro i mga taw pasar it ki Jesu-Cristo
11Iyan naltegan it kadakel nga sigi pang seskel it lalaki ngaytit kana Pedro duwa ni Juan, dimnali-daliꞌ na sirat melep it kanira duꞌun it pagꞌaꞌatpan nga bagiꞌ it piyakakamaꞌyagan it Templo ngayti nga pagpangaranat Portico ni Solomon. Talagang naliluꞌ sirang banar. 12Pagkamuya ni Pedro, inaat ya sira, “Mga kabanwa ku nga tungtung-inapuꞌ ni Israel, unuka magkaliluꞌan mi siꞌ i itung taw? Baw unuka atkayay panenyekan mit amen, adimaat ikiyapanaw ya ngaytu, kat keseg it sadili nameng kiyaꞌrutan u pagsunud it kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus? 13Yay matuud, gunaytu it Ampuꞌang Diyus it mga kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan ta nga si Abraham, si Isaac baw si Jacob. Ka Ampuꞌang Diyus ngaytu it mga kagiyaringanan tami, binggayan ya nat ega basta-bastang kabantugan i manigsirbi ya nga si Jesus, kanya naga nga ipiyaꞌalima mi duꞌun it gubirnadur nga si Pilato. Eeꞌ baꞌ, daꞌga basaꞌan maski napikir na ni Pilato ngayti nga ipaliꞌwan ya si Jesus, temed magpanduwa-duwa nay pandaꞌga mi? 14Talagang diyaꞌga mi kanya ngaytu nga mataldeng baw alaid kat muꞌsang kasalaꞌan, ka iyan i inangut mi nga paliꞌwanen, esang taw nga mangingimatay. 15Baliswaꞌ talagay binwat mi ka, si Jesus ngayti, kanya i puꞌun it kaꞌgenan ta, temed kamataynen i itiyumbas mit kanya. Takaꞌ inggen kanyat Ampuꞌang Diyus it paꞌuliꞌ, baw magpamatuud kami kaytu, ka pagkaꞌgen ya ngaytit paꞌuliꞌ, nakitaan namen naga kanya. 16Ta kayti, magkaltegan mi ngaytung pilay nga kilala mi naga, piyagayen kanya it guna ni Jesus. Eeꞌ baꞌ, kat keseg it pamayaꞌ baw pagsarig namen it ki Jesus ngayti, piyagayen yay taw ngaytu it gayen banar kat adapan mi.
17Ta kayti, mga kasulsugan, magkaꞌrutan ku nga ega natantuwan mi, pati mga pagbayaꞌen ta, nga in siyu talaga si Jesus, aypaꞌ ka binwat mi i karaꞌe-raꞌetan ngaytu. 18Temed kat binwat mi ngaytu, tiyuman it Ampuꞌang Diyus i ipiyanakem yat mga prupitaꞌ it tagnaꞌ nga ipagpaꞌrut yat katataawan, nga maat, pakuriꞌan nagat mga taw i Cristo nga Manriribring Adiꞌ nga isiyanggup ya. 19Aypaꞌ kayti, magsinguliꞌ kamut kamatuudan baw pasakep kamu nat Ampuꞌang Diyus, isaꞌun mapasinsiya kamu nga maꞌawaꞌ i mga kasalaꞌan mi. 20Basta ituy buwaten mi, begayan kamut Ampuꞌang Diyus it ega basta-bastang kasagyaan baw kaꞌimbengan it nakem mi. Baw beken, mabut i aldaw nga ipalampud ya siꞌ si Jesu-Cristo, iyan Manriribri nga ipiyabetang-betang it Ampuꞌang Diyus nga magꞌadiꞌ it aten. 21Temed kayti duꞌun siꞌ kanya it langit, seked it natuman na i kumpur ipiyabetang-betang it Ampuꞌang Diyus nga ipiyagpasugid yat mga prupitaꞌ nga manigsirbi yat tagnaꞌ paꞌ. 22Ka dedemdemen mi i inaat ni Moises, nga maat ya,
‘Mabut i aldaw nga may ipatindeg it Ampuꞌang Diyus kat mga kabilug mi nga esang prupitaꞌ nga subung nagat aken. Kaꞌilangan, pagnegan mit magayen baw sunudun mi i kumpur aaten yat imyu. 23Ka in siyuy ega sumunud it itung prupitaꞌ, talagang mabeꞌgat i panriga it kanya, ka maꞌiriꞌ kanya kat mga taawan it Ampuꞌang Diyus.’3:22 Deuteronomio 18:15, 18-19.
24Eeꞌ baꞌ, muꞌsang mga prupitaꞌ, garing pat ki Samuel, daꞌgay-daꞌga simnugid pasar it itu na nga timpu, kayti ngaytu. 25Kita na ngaytu kayti i pagpaꞌiguꞌan it iting mga inampang it mga prupitaꞌ sabap, pagtuman it Ampuꞌang Diyus it ipiyagsugid nira ngaytu, kayti na ngaytung timpu ta. Baw pasar it pakiꞌupakat it Ampuꞌang Diyus kat mga kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan tami, kita nagay pagpaꞌiguꞌan it isiyanggup ngayat Ampuꞌang Diyus it ki Abraham nga magꞌaat,
‘Manggaring kat mga tungtung-inapuꞌ mu, maꞌildawan i muꞌsang bangsa situt sinirungat langit.’3:25 Genesis 26:4.
26Ta, kitay uꞌna-uꞌna nga nakatanggap it ildaw ya ngaytu ka, pagkapatindeg it Ampuꞌang Diyus it manigsirbi ya nga si Jesus, kita nga mga Judio i tiyaꞌgan ya, nga pasinguliꞌen ya kita baw paꞌindiꞌen it mga karaꞌe-raꞌetan nga pamagbuwaten tami.”
4Inimbistigar it mga pagbayaꞌen it mga Judio na Pedro
1Ega paꞌ natupus i pagꞌampangen na Pedro, duwa ni Juan, duꞌut mga taw ngayti, miyabut i mga sasirduti, sang siraan it pagbayaꞌen it mga guwardiyat Templo baw mga Saduceo. 2Talagang daꞌsira magkabaraꞌan it pagbuwaten it duwa ngayti nga magpanulduꞌ it mga taw baw magsugid nga inggen si Jesus it paꞌuliꞌ, baw yay magpamatuud it egnen naga it paꞌuliꞌ i katataawan. 3Aypaꞌ binwat it mga namagꞌabut ngayti, diyakep nira na Pedro, duwa ni Juan, baw paribasay apu-apun na, pinirisu nira na lamang. Imbistigaren manang aldaw. 4Temed, dakel nagay mga namagkagneg ngayti nga namayaꞌ it panulduꞌ na Pedro. Aypaꞌ lalaki lamang i bilangen, nakaꞌbut nat limang ribu i kadakel it mga magpamayaꞌ.
5Pagkadedelman, namagtingped i mga pagbayaꞌen it mga Judio, pati mataꞌas nga ginuꞌu baw mga manigpaꞌyag it mga urdin duꞌun it Jerusalem ngayti. 6Kaꞌuyutan nira naga, si Anas nga Piyakamataꞌas nga Sasirduti, si Caifas, si Juan, si Alejandro baw beken nga mga kaduguꞌan ni Anas ngayti. 7Pagkatingped nira, ipiyatindeg nira duꞌut adapan nirang muꞌsa i duwa ngayting mga apustul bawnga miningkut sira. Maat nira, “Unuytu nga kiyaꞌrutan i ikiyapagayen mit pilay ngaytu? Siyuy nagbegay it imyu it itung kiyaꞌrutan?”
8Tiyubag sira ni Pedro kat panakem baw pakseg it Espiritu Santo nga magsasarum duꞌut kanya. Maat ya, “Kagalang-galang it imyu, mga pagbayaꞌen namen baw mga mataꞌas nga ginuꞌu, 9in iyan i pagꞌimbistigaran mit amen, sabap it magayen ngaytung binwat namen kat pilay ngaytu, nga in magꞌuꞌunu kanya gimnayen, 10ituy masugid namet imyu. Kaꞌilangan matantuwan mi nga muꞌsa, pati kapuꞌsaan it bangsa ta nga Israel, nga itung taw ngaytung magtitindeg kat adapan mi nga ega nay mintirat bilug ya, piyagayen kanya it guna ni Jesu-Cristo nga taga Nazaret. Si Jesu-Cristo ngaytu, ipiyaransang mi duꞌun it krus temed inggen naga kanyat Ampuꞌang Diyus it paꞌuliꞌ. 11Baw kanyay pagpaꞌiguꞌan nga bilang batu kat magsusurat ngaytu nga magꞌaat,
‘Iyan batu nga ega napakay it mga manigpatindeg it balay, palan yanagay giyamit nga piyakapakseg it balay.’4:11 Awit 118:22.
12Yay matuud, talagang egay maski siyu nga magkapisiꞌan it karibriyan kat panrigat kasalaꞌan, puyrat ki Jesu-Cristo ngaytu. Ka egay maski siyung beken situt sinirungat langit nga ibinggay it Ampuꞌang Diyus nga magkaribri it aten, in daꞌga kanya lamang ngaytu.”
13Iyan namuyaan it mga pagbayaꞌen ngaytit mga Judio nga ega magꞌengke-engkeꞌ i ampang na Pedro, duwa ni Juan, namagkaliluꞌ sira, beken it naꞌrutan nira nga, duwa ngayti, ega nakapagꞌadal, timawaꞌ paꞌ. Baw nakilalaan nira naga nga, duwa ngayti, kaꞌiba-iba ni Jesus. 14Beken, paribasay magkaltegan niray taw ngayting piyagayen, magsasawbay nat kana Pedro ngayting magtitindeg, daꞌnay magkaparagan nirang panunubag. 15Aypaꞌ piyaliꞌwan na nira na Pedro duꞌun it pamagtingpedan nira ngayti, isaꞌun kapagrunding sira in unuy magayeng buwaten. 16Maamaatan sira, “Unuytuy magayeng buwaten tamit itung mga taw? Ka matanyag naytu kat muꞌsang mga taga Jerusalem nga nakabwat sirat esang tandaꞌanan nga kalililuꞌang bagay. Simpri, ega maꞌaat ta nga ambut lamang yan. 17Simpri ega ireg ta nga subraꞌ pang dumakel i makaꞌrut kaytu, aypaꞌ yay magayen, igpitan tami sira nga ega na salyaen nirat ipanulduꞌ kat maski siyu i pasar it ki Jesus ngayti.”
18Egay beken, tiyaꞌwagan nira siꞌ na Pedro ka riyaparan sira nga ega na manuturan u manulduꞌ pat sumaꞌup pasar it ki Jesus. 19Temed pagkagneg na Pedro, tiyubag nira nga magꞌaat, “Ukumanan mi in ari mapakay it Ampuꞌang Diyus. Unu, kanya nga kaꞌirgan i sunudun namen u imyu ngaytu nga kuntraꞌ kat itiyaꞌeg yat amen? 20Kami ngaytu, maꞌyag it amen in ari kaꞌilangan nameng buwaten, ka ega mapakay nga ega ipanuturan namen i kumpur naltegan nameng binwat ni Jesus baw muꞌsang ipiyanulduꞌ yat amen.”
21Pagkagneg it mga pagbayaꞌen ngayti, inagumaꞌ nira siꞌ na Pedro nga talagang rigaen in ipasigi nira i buwat nira ngayting magpanulduꞌ. Temed ta, ipiyaliꞌwan nira naga, ka ega pay magkaparagan nga in magꞌuꞌunu mariga sira nang lagi. Ka pagꞌiꞌlaman nira i kadakel it mga taw, ka kadakel ngayti, mamagbantug na sirat Ampuꞌang Diyus sabap it nabwat ngayti nga kalililuꞌang bagay. 22Ka piyagayen ngayti nga sekad yay pilay ya, subraꞌ nat epat nga pulung taꞌun i idad.
Inangut it mga magpamayaꞌ duꞌun it Ampuꞌang Diyus nga paksegen yay nakem nira
23Pagkaliꞌwan na Pedro ngayti, duwa ni Juan, dayun-dayun sira duꞌut mga kaꞌibaan nira nga mga magpamayaꞌ. Itiyuturan nira i kumpur inaat ngaytit mga pagbayaꞌen it mga sasirduti baw mga mataꞌas nga ginuꞌu. 24Pagkagneg it mga kaꞌibaan nira ngayti, puꞌsa sirang nanalangin duꞌun it Ampuꞌang Diyus, nga magꞌaat, “Agalen namen, egay beken nga gimnuna it langit, lugtaꞌ, dagat baw muꞌsang paryaman nira in daꞌga ikaw lamang. 25Kat panakem it Espiritu Santo, inampang it kagiyaringanan namen nga si David i ipiyaꞌampang mu ngaytu nga magꞌaat,
‘Unuka subraꞌ nga namagꞌiseg i mga taw nga ega magkilalat Ampuꞌang Diyus?
Unuka napikir it katataawan nga muwat it iyan nga egay kapulusan?
26Ka namagꞌupa-upakaten nay mga adiꞌ situt sinirungat langit baw alistu nay mga pagbayaꞌen.
Ka maat labanan nira i Ampuꞌang Diyus, baw Cristo nga Manriribring Adiꞌ nga isiyanggup ya.’4:25-26 Awit 2:1-2.
27Kayti, sini nat Jerusalem ngayni, miyabut nga matuud i inampang ngayti ni David, ka ungayni ga, namagꞌupa-upakaten nga matuud i adiꞌ nga si Herodes baw gubirnadur nga si Poncio Pilato, pati kadakel it mga taw, Judio baw ega Judio, nga kuntraꞌ kat piniliꞌ baw ipiyasiguru mu nga manigsirbi nga si Jesus nga alaid kat muꞌsang kasalaꞌan. 28Temed ta, kumpur napikir nira nga kubwaten, uyun nga muꞌsa it ipiyabetang-betang mu naga nga magꞌabut. 29Ta, kayti, Ampuꞌang Diyus namen, demdemen muy mga pangagumaꞌ nira ngaytit amen, baw tabangen mu kami nga kapanuturan it ampang mu it may pagmaꞌiseg it nakem. 30Itanyag muy guna mu isaꞌun mapagayen namen i mga magsarut baw may mabwat nga mga tandaꞌanan nga kalililuꞌang bagay, kat keseg nagat guna it manigsirbi mu nga si Jesus nga alaid kat muꞌsang kasalaꞌan.”
31Desang natupus i panalangin nira, yimnegyeg i piyagtingpedan nira ngayti. Baw muꞌsa sira, piyakseg nga matuud it Espiritu Santo nga magsasarum duꞌut kanira, nga subrang nagmaꞌiseg i nakem nira kat panuturan it ampang it Ampuꞌang Diyus. 32Ta kadakel ngaytit mga magpamayaꞌ, talagang mapaꞌgen i pagꞌurunyun baw pakiꞌiba-iba nira. Kamatuudan, ega na magkandi-kandiriyen sira. Ega mamagꞌitu-itungun sirat maski unu nga betang nira nga pagkaꞌilanganen it sulsug nira kat pamayaꞌ. 33Baw mga apustul ngayti, kat keseg it ega basta-bastang kakayaan nga ipiyagꞌildaw it kanira, magpasiging ipagpamatuud niray pagꞌegen ngaytit paꞌuliꞌ it Ampuꞌan nga si Jesus. Baw puꞌsa sira ngayti nga magpamayaꞌ, talagang pagꞌildawan sirang muꞌsa it Ampuꞌang Diyus nga pagtabangen ya sira. 34Kamatuudan, egay pagkurangen it kanirang muꞌsa, ka kada may magkakuriꞌan nga in siyu manggid it kanira, buwat it beken, magpaꞌalang na sirat lugtaꞌ u balay, ka iyan bayad, 35pagtabanen nira duꞌun it mga apustul. Bawnga ipagpamgay it mga apustul kat mga in siyu ngaytit mga magpamayaꞌ nga magkakuriꞌan. 36Subung it esang Levita nga si Jose nga taga Chipre, nga panaꞌwag it kanya it mga apustul, si Bernabe, nga ireg sugiden, pirmi kanya nga magpakseg it nakem it beken. 37Ipiyaꞌalang yay esang lugtaꞌ ya. Pagkapaꞌalang ya, tiyaban yay bayad duꞌun it mga apustul.
5Panriga nga tiyanggap na Ananias sabap it kasalaꞌan nga binwat nira
1May esang taw nga pagpangaranat ki Ananias. Ngaran it asawa ya, si Safira. Namagpaꞌalang sira gasit esang lugtaꞌ nira. 2Pagkapaꞌalang nira, tiyaban ni Ananias i bayad duꞌun it mga apustul, temed may piyagꞌuyunan nira duwa magꞌasawa nga ega ipuꞌsa. Pagꞌabut ni Ananias, maat ya, “Waytu gasiꞌ i amen nga tabang. Yanay seked it baya-bayad it ameng ipiyaꞌalang nga lugtaꞌ.”
3Temed maat ni Pedro it kanya, “Ananias, unuka siyumbayaꞌ mu i panakem ni Satanas it imu nga ambutan i Espiritu Santo? Tanud mu mataguꞌ i piyagꞌuyunan mi duwa magꞌasawa nga idawaꞌ mi nagay beken. 4Ka daꞌga baꞌ ipiyaꞌalang mi ngayting lugtaꞌ, sadili mi? Ta simpri, bayad, imyu. Kayti in sang unuy ireg mi nga ibgay simpri masunud i imyu ka imyu yan, basta isugid mi i kamatuudan. Unuka napikir mi i mambut ngaytu? Nangangaꞌulugan nga ega desang taw i inambutan mi, in daꞌga Ampuꞌang Diyus.” 5Ta, pagkagneg kayti ni Ananias, gimimbaꞌ kanya nga lagi ka natay na. Aypaꞌ ka namagꞌiꞌlam i kumpur nakalteg baw nakabaritaꞌ kayti. 6Binwat it mga kamangaꞌwaꞌan duꞌun, biyuꞌtungan niray miyatay ngayti bawnga pinirisiꞌen ka ilbeng.
7Ta, ega naꞌlay, mga magtutulu nang uras, miyabut i asawa ni Ananias nga magpanundug. Egay uru-urut yat nabetangan it asawa ya ngayti. 8Pagꞌabut ya, iningkut kanya ni Pedro. Maat ya, “Unu, matuud nga itu nay kapuꞌsaat bayad it lugtaꞌ nga ipiyaꞌalang mi?”
“Eeꞌ”, maat ni Safira, “yanayan bayang matuud.”
9Maat siꞌ ni Pedro, “Unuka atkayan i piyagꞌuyunan mi, nga sukdanan i Espiritu Santo nga piyapasarum it Ampuꞌan situt bilug ta? Wayan na it salakwatan, namagkaꞌuliꞌ na, i nanlebeng it asawa mu. Kayti, paribasay piyagꞌuyunan mi i ambut ngaytu, makatundug ka nagat asawa mu.”
10Ta atkayti naga, pagkagneg it babay ngayti, gimimbaꞌ kanya nga lagi ka natay gasiꞌ, subung nagat asawa ya. Egay beken, pagkasled it mga namagpanlebeng ngayti, yay piyagꞌaꞌandaꞌat mata nira, miyatay siꞌ ngayti. Aypaꞌ iti siꞌ i ilimbeng nira. Limbengan nira, duꞌun nagat umid it asawa ya ngayti. 11Garing kayti, subraꞌ na nga namagꞌiꞌlam i muꞌsang magpamayaꞌ. Atnagay muꞌsang mga beken nga namagkabaritaꞌ.
Mga kalililuꞌang bagay nga magkabwat it mga apustul
12Kat mga apustul ngayti, dakel i nabwat nira nga tandaꞌanan nga kalililuꞌang bagay kat matat kadakel. Baw talagang urunyun i muꞌsang mga magpamayaꞌ nga mamagtingped aldaw-aldaw duꞌun it paꞌaaten ngayting Portico ni Solomon. 13Temed iyan beken nga ega paꞌ namayaꞌ, ega magkaꞌurum paragi-ragiꞌ duꞌun. Takaꞌ pagdaya-dayawun nira i mga magpamayaꞌ ngayti. 14Baw aldaw-aldaw magdudungag-dudungag i magpamayaꞌ, babay, lalaki. Talagang dakel na nga banar. 15Ta paribasay dakel nay piyagayen it mga apustul, buwat it mga taw duꞌun, pagtabanen nira i mga magsarut, nga duꞌun nagat pagliliꞌtidan nira nga ikamen, ka ipagduꞌun it tepad it mga karsadaꞌ it siyudad ngayti. Pagꞌiꞌinawaren nira nga in duꞌun i panawan ni Pedro, maꞌlungan lamang i mga magsarut ngaytit aninu ya, gumayen na sira. 16Baw magꞌaꞌabut-aꞌabut i mga taw nga magpanggaring duꞌut kalalansanganan nga duꞌun it linibut it Jerusalem. Pagtabanen nira i mga magsarut nira, pati mga pagpapulpugun it maraꞌe-raꞌet. Talagang kumpur pagtabanen ngayti, gimnayen.
Mga nalabayan it mga apustul sabap it pagsunud nirat ipiyagꞌurdin ni Jesus
17Iyan atnakayti, timnalaluꞌ nang banar i inggit it Piyakamataꞌas nga Sasirduti baw kadakel it mga kaꞌibaan ya nga mga Saduceo. 18Aypaꞌ inaduꞌun niray mga apustul ka diyakep baw pinirisu. 19Temed pagdelem, inabriyan i talaꞌep it esang anghil nga tiyaꞌeg it Ampuꞌan ka piyaliꞌwan ya sira. 20Bawnga inaat ya sira, “Paꞌaduꞌun kamu sit Templo, baw tulduꞌan mi siꞌ i kadakel pasar it kaꞌgenan ngaytu nga egay kaskedan.” 21Aypaꞌ, pagꞌeyag, naꞌaduꞌun sirang matuud it Templo ka namagpanulduꞌ siꞌ.
Ta, mga namagpadakep ngaytit kanira, nga Piyakamataꞌas ngayting Sasirduti baw kaꞌibaan yang mga Saduceo, ipiyatawag niray muꞌsang mga kaꞌibaan nirang beken, kumpur kaꞌuyutan nagat Sanedrin, nga sira i mga pagbayaꞌen it mga Judio. Iyan tiꞌmes na sira, ipiyapisiꞌ na nira duꞌut pirisuwan i mga apustul. 22Temed desang naꞌuruꞌ-uruꞌ i mga taawan nira ngayting tiyaꞌeg ka, abutan nira, ega nay duꞌun nga mga apustul ngayti. Nagpaꞌuliꞌ sirang lagi ka ipiyaꞌrut. 23Maat nira, “Tabing galang it imyu nga muꞌsa, ega na bay duꞌun nga sira. Abutan namen talagang pagsisiraduun nagat magayen i pirisuwan ngayti. Duꞌun naga mamagtitindeg i mga guwardiya. Temed abriyan namen, daꞌnay maski sang kataawang ipagtaꞌeg mi ngayat amen.” 24Pagkagneg it mga pagbayaꞌen it mga sasirduti baw pagbayaꞌen it mga guwardiyat Templo, talagang nalibeg i pikiran nira ka ega naꞌrutan nira in unuy abutun kayti nga matanaꞌan.
25Iyan sigi pay runding nira, may miyabut nga garing duꞌut Templo nga simnugid, “Tabiꞌ it imyu ka may kusugiden ku. Duꞌun siꞌ bat Templo i mga taw ngayang pinirisu mi, magtegel sit panulduꞌ.” 26Ta, egay beken, naꞌaduꞌun nga lagi i pagbayaꞌen it mga guwardiyat Templo, pati mga taawan ya ngayti. Pagꞌabut nira, piyamagpabayaꞌ siꞌ i mga apustul, temed ega regesang pabayaꞌ ka mamagꞌiꞌlam naga sirat kadakel it taw ngayti nga mamagpagneg, ka barang buntalan sirat batu.
27Pagꞌabut nira siꞌ duꞌun it pamagtingpedan ngayti, ipiyaꞌadap i mga apustul duꞌun it mga kaꞌuyutan it Sanedrin ngayti. Inimbistigar sira it Piyakamataꞌas nga Sasirduti. 28“Daꞌga basaꞌan”, maat ya, “maseked-seked nga piyaar namen na kamu nga ega na ipanulduꞌ mi i pasar it iyang taw? Temed magꞌeꞌget kamu ga. Ilingkep mi nat Jerusalem i panulduꞌ mi ngaytu, baw ireg mi pang ipabekbek it amen i sabap it kamataynen ya.”
29Temed timnubag si Pedro baw mga kaꞌibaan yang mga apustul. Maat nira, “Dapat nga kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus i sunudun namen, ega kaꞌirgan it taw nga kuntraꞌ kat itiyaꞌeg ya ngaytit amen. 30Ituy kamatuudan, iyan Ampuꞌang Diyus ngaytu it mga kagiyaringanan tami, inggen ya it paꞌuliꞌ si Jesus ngayan nga inimatay mi ka ipiyaransang mi duꞌun it krus. 31Pagkaꞌgen it kanya, miyuliꞌ na duꞌun it langit ka binggayan nat Diyus Amaꞌ it ega basta-bastang kataꞌasan duꞌun it iwanan nga ayun ya. Baw kanya na ngaytu i Manigpamegbeg baw Manriribri tami, nga magbegay nat aten nga mga tungtung-inapuꞌ ni Israel nga masinguliꞌan baw indiꞌan i mga kasalaꞌan tami isaꞌun mapasinsiya. 32Ta kami ngaytu, talagang magpamatuud kami nga kamatuudan i muꞌsa ngaytu. Baw magpamatuud naga i Espiritu Santo nga ipagpasarum it Ampuꞌang Diyus kat mga magsunud it kanya.”
33Ta, pagkagneg it mga pagbayaꞌen ngayti, timnalaluꞌ nga banar i iseg nira. Ireg nira nang pangimatayen i mga apustul ngayti. 34Temed yan atnakayti, may timnindeg nga sang kataawan nga Pariseo nga kaꞌuyutan nagat Sanedrin ngayti. Ngaran ya, si Gamaliel. Esa kanya nga manigtulduꞌ it mga urdin nga isiyurat ni Moises baw paggalangen kanya it muꞌsang mga taw. Isingkat ya nga tabanen daꞌan duꞌut liꞌwan i mga apustul ngayti. 35Pagkagaring, bawnga miyampang kanya. Maat ya, “Mga kabanwa ku nga tungtung-inapuꞌ ni Israel, kaꞌilangan nga maꞌintur ta, nga pikiren tami it magayen in unuy kubwaten tami it kanira ngaytu. 36Ka siguru ega paꞌ nalipatan mi si Teudas ngayang nagpabantug-bantug nga kunuꞌ, mataꞌas kanya nga taw. Egay beken, nakaꞌambilung it epat nga gatus nga kataawan. Temed, pagkaꞌimatay it kanya, namagkatari-tariwanak nay naꞌambilung ya ngayti. Limniꞌwan basaꞌan nga egay liyapusan. 37Sumunud sing minwat it atkaytu, si Judas nga taga Galilea, iyan timpu nga paninsus it katataawan. Dakel gasing taw i napasunud ya, temed pagkaꞌimatay gasit kanya, ega nagay liyapusan ka subung nagat tagnaꞌ ngayti, namagkatari-tariwanak gasiꞌ. 38Aypaꞌ kayti, ituy ipagꞌaat kut imyu nga ega mi riꞌnge-riꞌngen i itung mga taw. Pataꞌnan mi na lamang sira. Ka in garing lamang kat taw i pagpaꞌresan nira ngaytu, simpri ega gasiꞌ i lapusan kaytu. Subung nagat tagnaꞌ ngayti. 39Temed in garing duꞌun it Ampuꞌang Diyus, simpri ega bayan mapaaran mi, isan yan limiꞌwan pang magpakikuntraꞌ kamu it Ampuꞌang Diyus.” 40Pagkagneg nira kayti, napakay naga sira. Temed piyasled nira naga i mga apustul ngayti ka piyamagtiꞌkulan. Baw parabir piyaliꞌwan nira, piyaar nira siꞌ nga ega na sumaꞌu-saꞌup it manulduꞌ pasar it ki Jesus ngayti.
41Ta it atkayti i nabetangan it mga apustul, masagyang-masagya sirang gimnaring duꞌun it Sanedrin ngayti, ka binggayan sirat Ampuꞌang Diyus it galang, ka piyalabay ya sira it kaꞌeꞌyaꞌan sabap it pakilagpit nirat ki Jesus. 42Aypaꞌ maꞌunu pedkanan nira i buwat nira ngayti, ipiyasigi nira ga. Aldaw-aldaw duꞌun sira it Templo, baw duꞌun gasiꞌ it kababalayan, magpanulduꞌ pasar it ki Jesus nga kanya i Cristo ngayting Manriribring Adiꞌ nga isiyanggup it Ampuꞌang Diyus.
6May ipiyatindeg kat katengdanan nga manigpamgay it ipagtabang
1Ta, kat timpu ngayting itiꞌen, nga magdudungag-dudungag nay mga magpamayaꞌ, miyabut nga may pagraꞌe-raꞌetan it nakem it mga Judio nga Ginirego i ampang, nga kuntraꞌ kat mga Judio nga Hinebreo i ampang. Maamaatan sira nga, in aldaw-aldaw pagpamgayan i mga balu it ipagtabang it kanira, unuka paglipatan i mga balu nga Ginirego i ampang? 2Aypaꞌ binwat it sang puluꞌ baw duwa ngayting mga apustul, tiningped nira i kadakel it mga magpamayaꞌ bawnga inaat nira, “Ega mapakay nga kaming mga apustul, talikudan namen i panulduꞌ it ampang it Ampuꞌang Diyus ka yanay sarungaen, pamgay it ipagtabang. 3Aypaꞌ kayti, magayen miliꞌ kamut pitung kalalakiyan nga ipatindeg namen kat katengdanan ngaytu nga manigpamgay. Kaꞌilangan, iyan i piliꞌen mi, mga taw nga pagkilalaen it kadakel mi nga masunud sirang banar it Espiritu Santo nga magsasarum duꞌun it kanira baw ustuꞌ talagay kasepsep nira. 4Ka kami ngaytu, iyan i dakulaꞌ nga pagsarungaen namen, magpanalangin baw magpanulduꞌ na ngaytut ampang it Ampuꞌang Diyus.”
5Pagkagneg it kadakel ngayti, napakay sirang muꞌsa. Egay beken, namagpiliꞌ na sira. Uꞌnang piniliꞌ nira, esang taw nga pagpangaranat ki Esteban, nga makseg i pamayaꞌ ya baw talagang masunud kanya it Espiritu Santo nga magsasarum duꞌun it kanya. Mga beken nga piniliꞌ nira, si Felipe, si Procoro, si Nicanor, si Timon, si Parmenas baw si Nicolas nga esang taga Antioquia nga siminled na kat pagkaJudio. 6Bawnga ipiyaꞌadap nira i pitu ngayti duꞌun it mga apustul ka piyanalanginan it pamagtatapalen.
7Ta, subraꞌ na nga nasarunga nira i panulduꞌ nirat ampang it Ampuꞌang Diyus. Kamatuudan, talagang dimnakel nang banar i mga magpamayaꞌ duꞌut Jerusalem. Pati mga sasirduti dakel na gasing namayaꞌ.
Kiyuntraꞌ si Esteban bawnga diyakep
8Ta, yan si Esteban ngayti, talagang matanyag duꞌun it kanya i dakulang ildaw baw ega basta-bastang kakayaan nga garing duꞌun it Ampuꞌang Diyus. Kamatuudan, dakel i magkabwat ya nga tandaꞌanan nga kalililuꞌang bagay kat matat kadakel. 9Temed may kimnuntraꞌ nagat kanya nga beken nga mga Judio nga kaꞌuyutan it esang gurupu nga pagpangaranat Mga Ipiyaliꞌwan. Mga Judio ngaytu, may taga Cirene, taga Alejandria, taga Cilicia baw taga Asia gasiꞌ. Daꞌsira magkapakay it panulduꞌ ni Esteban ngayti, aypaꞌ ka namagpakidaꞌeg sirat kanya. 10Temed ega pagdaꞌgen nira i kasepsep ni Esteban ngayti baw mga pagꞌampangen ya kat panakem it Espiritu Santo.
11Iyan namuyaan nirang atkayti, binwat nira, may mga tiyangdanan nira nga paliꞌwan it kaꞌambutan nga kuntraꞌ it ki Esteban. Maat i ambut nira, “Nagnegan namen baꞌ i panibabaꞌ yat ki Moises, pati Ampuꞌang Diyus gasiꞌ, ka pagkuntraꞌen yay mga urdin tami nga ibinggay it Ampuꞌang Diyus it ki Moises ngayti.” 12Talagang yanay buwat it mga mamagpakidaꞌeg ngaytit ki Esteban, pagpaꞌulu-uluwan niray katataawan, pati mga mataꞌas nga ginuꞌu baw mga manigpaꞌyag it urdin, nga kumuntraꞌ it ki Esteban ngayti. Ta, unupat diyakep na nira si Esteban. Tiyaban kanya duꞌun it Sanedrin ka ipiyaꞌadap duꞌun it mga pagbayaꞌen it mga Judio. 13Bawnga may timnindeg nga magpanistigu it kaꞌambutan nga magꞌaat, “Talagang itung taw, sigi-siging ampang ya nga panibabaꞌ it Templo ngaytung ega basta-bastang papagsambaan tamit Ampuꞌang Diyus baw kuntraꞌ kat mga urdin ya. 14Ka”, maat nira, “nagnegan nameng ipagsugid ya nga, kunuꞌ, si Jesus ngayting Nazaretanen, ranggaꞌen yay Templo ngaytu baw gantiyan yay mga kaꞌugaliꞌan nga ipiyasubli ni Moises it aten.”
15Pagkagneg it muꞌsa ngayting mga kaꞌuyutan it Sanedrin nga magꞌaꞌdung duꞌun, sinyekan nira si Esteban nga ega paglisuꞌun niray mata nira ka naltegan nira, rupa ya, magsilaw subuk rupat anghil.
7Tubag ni Esteban duꞌun it mga magꞌimbistigar ngaytit kanya
1Bawnga iningkut si Esteban it Piyakamataꞌas nga Sasirduti, “Ta, unu, matuud i mga pagꞌaaten nira ngaytu?”
2Timnubag si Esteban, maat ya, “Mga kagiyaringanan ku baw kasulsugan, asi-asi pat imyu, pagnegan mit magayen i ampangen ku. Iyan Ampuꞌang Diyus nga subrang mabantug, nagpakikita kanya duꞌun it kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan ta nga si Abraham, iyan duꞌun paꞌ kanya it Mesopotamia, nga ega paꞌ nagpaꞌugad duꞌut Haran. 3Inaat ya kanya, ‘Limꞌid ka na situt pagtataꞌidan mu ngaytung banwa. Tananan mu nay mga kaduguꞌan mu ka paꞌaduꞌun kat banwa nga itulduꞌ kut imu.’ 4Egay beken, liminꞌid na kanya duꞌun it banwa it mga Caldeo nga pagtataꞌidan ya ngayti, ka nagpaꞌugad na duꞌut Haran. Garing duꞌut iting banwa, pagpatay it amaꞌ ya, piyapaꞌugad kanya sit Ampuꞌang Diyus situ nat itung banwa nga pagtataꞌidan ta na ngaytu kayti. 5Temed, lamang piyapaꞌugad situ si Abraham ngayti, maski sang tapal nga lugtaꞌ, egay ibinggay it Ampuꞌang Diyus it kanya nga sadili ya. Temed, lamang atkayti, isiyanggup it Ampuꞌang Diyus nga talagang ipasadili ya it kanya i banwa ngaytu, nga subliyen it mga tungtung-inapuꞌ ya, lamang ega pay aꞌanak yat iting timpu.7:3-5 Genesis 12:1-7.6Baw ipiyagꞌaat gasit Ampuꞌang Diyus it kanya, nga maat ya, ‘Ituy kamatuudan, nga mga tungtung-inapuꞌ mu, manumpang sira duꞌut banwat beken. Ega lamang desang manumpang, magsirbi gasiꞌ sira ka uripnen. Talagang ipabetang sirat makuriꞌ, seledat epat nga gatus nga taꞌun. 7Temed, iyan banwa ngayang muripen it kanira, talagang rigaen ku. Garing sikayan makalꞌid na sira duꞌun, ka kaꞌuliꞌ sira siꞌ situt banwa ngaytu. Bawnga aku nga Ampuꞌang Diyus, sambaen nira siꞌ situ.’7:6-7 Genesis 15:13-14.8Bawnga pasar it pakiꞌupakat it Ampuꞌang Diyus duꞌun it ki Abraham, ipiyagꞌurdin it Ampuꞌang Diyus nga, magtungtung-magꞌinapuꞌ, turiꞌan nira i kada lalaki duꞌun it kanira nga imandaꞌan it sakep naga sira it pakiꞌupakat ya ngayti. Aypaꞌ, pagpanganak nirat ki Isaac, pagꞌikawalung aldaw, tiyuriꞌan na kanya.
Ta, si Isaac ngayti i amaꞌ ni Jacob, baw si Jacob i amaꞌ it sang puluꞌ baw duwang kalalakiyan nga sira na ngaytu i piyanggaring-garingan it mga kuyunan tami nga mga Judio.7:8 Genesis kapitulu 9 seked it kapitulu 14.9Siguru magkaꞌrutan mi naga i binwat it mga anak ngayti ni Jacob it esang sulsug nira nga si Jose. Paribasay subraꞌ nay inggit nirat ki Jose ngayti, ipiyaꞌalang nira duꞌut namagtaꞌlib nga mga manigdagang bawnga tiyaban kanya duꞌun it Egipto. Temed yay matuud, si Jose ngayti, talagang pagtatarimaen nga pirmi it Ampuꞌang Diyus. 10Kamatuudan, ipiyagribri ya kanya kat muꞌsang kakuriꞌan nga nabetangan ya, baw binggayan paꞌ kanyat ega basta-bastang kasepsep, aypaꞌ ka siyagyaan kanya it adiꞌ it Egipto. Bawnga binwat it adiꞌ ngayti, ipiyatindeg ya si Jose nga gubirnadur nga magpupudir it muꞌsang banwa it Egipto, pati pamalay-balay it adiꞌ ngayti.7:9-10 Genesis kapitulu 37 seked it kapitulu 41.
11Ta, nagtaꞌlib i mga taꞌun, may miyabut nga masakit nga getem duꞌut Egipto. Atnaga i duꞌut Canaan ngayting pagtataꞌidan it mga kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan ta nga mga anak ngayti ni Jacob. Talagang dakulang kakuriꞌan nira ka makuriꞌ i magkapisiꞌat pangaꞌen. 12Temed nabaritaꞌan ni Jacob nga duꞌut Egipto, bastanti naga i pangaꞌen duꞌun. Aypaꞌ piyapaꞌaduꞌun yay mga anak ya, nga mga kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan ta ngayti, ka mamari. 13Iyan ikadwa nang aduꞌun nira, yapay kakilala nira nga, palan, sulsug nira nga si Jose i pagꞌabutun nira, nga kanyay magpamaalaꞌ it pamgay it kumpur magpamari ngayti. Nakilalaan nira kanya ka nagpakilala na si Jose it kanira. Duꞌun kayti naꞌrutan it adiꞌ ngayti i pasar it mga kaduguꞌan ni Jose. 14Bawnga ipiyapisiꞌ na ni Jose i amaꞌ ya nga si Jacob baw muꞌsat kaduguꞌan ya, nga kadakel nira, pitung puluꞌ may limang kataawan. 15Aypaꞌ iyan i ikiyapaꞌaduꞌun ni Jacob baw mga kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan tami it Egipto. Duꞌun nay piyamagpatayan nira. 16Temed maski duꞌun nat Egipto i piyamagpatayan nira, ega naga duꞌun i limbengan it kanira, in daꞌga, duꞌun nagat Canaan ngayti nga banwa nira. Idiyuꞌun nira nagat paglebngan nirang kubkub duꞌun it Siquem nga inalang ni Abraham duꞌut mga anak ni Hamor.”7:11-16 Genesis kapitulu 42 seked it kapitulu 50.
17Maat paꞌ ni Esteban, “Ta, yan duꞌun nat Egipto i mga kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan ta, magsisigi nay pandakel nira. Iyan naꞌlay na, nga magꞌadeꞌdeng nay timpu nga matuman nay isiyanggup it Ampuꞌang Diyus it ki Abraham, dadaklan na sirang banar. 18Bawnga may nakapagꞌadiꞌ na duꞌun nga ega pagkilalaen ya i pasar it ki Jose ngayti. 19Dakulaꞌ nang binwat ya nga pangakal kat bangsa ta. Piyakuriꞌan ya nga banar i mga kagiyaringanan tami, ka pagregesen ya sira nga pataꞌnan na duꞌut liꞌwan i mga madaragen nira isaꞌun ega na maꞌgen. 20Kat iting timpu ipiyanganak si Moises nga talagang magaye-gayeng waꞌwaꞌ. Impet kanyat tulung bulan it mga amaꞌ ya. 21Temed iyan ega na makataguꞌ nira duꞌut seled it balay, idiyuꞌlung na nira duꞌut alaid bawnga tiyananan na. Temed may nakaparag it kanya, baw inanak kanya it babay nga anak it adiꞌ ngayti. Talagang pabetang yat waꞌwaꞌ ngayti, atnat ipiyagrasyaꞌ ya. 22Aypaꞌ, pagdakulaꞌ ni Moises ngayti, tiyulduꞌan kanya it muꞌsang inadalan it mga mapipikir nga taga Egipto. Mabantug kanya kat pangangampangan baw buwat.7:17-22 Exodo 1:1 seked it 2:10.
23Iyan magꞌidad na si Moises it epat nga pulung taꞌun, napikir ya nga letganan i kabetangan it mga kabilug ya ngayting mga tungtung-inapuꞌ ni Israel. 24Pagꞌabut ya duꞌun, may naltegan ya nga esang kabilug ya nga pagpakuriꞌan it esang taga Egipto. Pagkalteg ya, tiyabang yay kabilug ya ngayti. Inimatay yay magpakuriꞌ ngayting taga Egipto. 25Tanud ni Moises nga masepsepan it mga kabilug ya ngayti nga kanya i gamiten it Ampuꞌang Diyus nga paliꞌwan it kanira kat pagkaꞌuripen nira. Temed ta, ega nasepsepan nira. 26Pagꞌeyag siꞌ, may naltegan ya nga duwang kabilug ya nga magraraꞌet. Inlep ya sira ka sabatan, isaꞌun magꞌayusan sira. Inaat ya, ‘Aa bilaꞌ! Ayaw kamut raraꞌet ka sang kaduguꞌ kamu.’
27Temed isiyuꞌmud ga kanya it sang kataawan ngayting magpakiraꞌet baw inaat, ‘Bilaꞌ! Siyuy nagpatindeg it imu nga pagbayaꞌen baw manigꞌukuman it amen? 28Barang kuꞌimatayen mu gasiꞌ aku, subung it binwat mu ngayan katꞌapun it taga Egipto ngayti!’7:23-28 Exodo 2:11-14.
29Pagkagneg ni Moises it iting inampang, miyalagyu kanya nga lagi. Naꞌaduꞌun kanyat alaid nga banwa nga pagpangaranat Madian. Duꞌun nay piyangasawaan ya. Manganak sira, lalaki nga duwa.
30Iyan epat nang pulung taꞌun i kaꞌlay ni Moises duꞌun it Madian ngayti, kaꞌsang aldaw nga duꞌun kanyat tiꞌngir it Bukid it Sinai nga duꞌun it kapupuyangtan nga rugar, naltegan yay Anghil it Ampuꞌang Diyus, nga duꞌun it magsugu nga kayu-kayu nga magdiklap-diklap na. 31Pagkalteg ni Moises it sugu ngayti, talagang naliluꞌ kanya. Aypaꞌ ka inlep ya ka eket-eketen. Temed desang magꞌadeꞌdeng, sakaling nanggaꞌmaran i Ampuꞌang Diyus, 32nga magꞌaat, ‘Aku i Ampuꞌang Diyus it mga kagiyaringanan mu nga si Abraham, si Isaac baw si Jacob.’
Pagkagneg ni Moises kayti, yimnegyeg kanyat iꞌlam, baw ega na magkaꞌurum lemteg. 33Bawnga inaat siꞌ kanya it Ampuꞌang Diyus, ‘Awaꞌen muy talumpaꞌ mu ka, lugtaꞌ nga pagtitindegan mu, ega basta-bastang lugtaꞌ, ka liyampudan ku ngaytu. 34Talagang magkaltegan ku i muꞌsang pakuriꞌ it mga taga Egipto kat piniliꞌ ku ngaytu nga mga taawan. Magkagnegan ku talaga i mga pangabang nira. Aypaꞌ limnampud aku na ka naꞌbut nay timpu nga iribri ku sira. Ta kayti, papaꞌuliꞌen ku ikaw duꞌun it Egipto.’”7:29-34 Exodo 2:15 seked it 4:17.
35Maat paꞌ ni Esteban, “Ta, si Moises ngayti nga ega kinilala nira, ka maat nira, ‘Siyuy nagpatindeg it imu nga pagbayaꞌen baw manigꞌukuman it amen?’, kanya na ngayti i ipiyatindeg it Ampuꞌang Diyus nga pagbayaꞌen nga paliꞌwan it kanira kat pagkaꞌuripen nira ngayti. Nabwat yaytu kat tabang it Anghil ngaytit Ampuꞌang Diyus nga naltegan ya duꞌun it kayu-kayu. 36Eeꞌ baꞌ, si Moises ngayti i nagpaliꞌwan it kanira duꞌun it Egipto. Dakel i nabwat ya nga tandaꞌanan nga kalililuꞌang bagay duꞌun it Egipto ngayti, baw duꞌun it Madarag nga Dagat, baw kat seledat epat nga pulung taꞌun nga pagpanguꞌnaan ya sira duꞌun it kapupuyangtan nga rugar. 37Baw si Moises naga ngayti i nagsugid kat mga kagiyaringanan ta nga maat ya, ‘Mabut i aldaw nga may ipatindeg it Ampuꞌang Diyus kat mga kabilug mi nga esang Prupitaꞌ nga subung nagat aken.’7:37 Deuteronomio 18:15.38Baw iyan namagtingped nay mga kagiyaringanan ta ngayti duꞌun it Bukid it Sinai nga duꞌun it kapupuyangtan nga rugar, si Moises naga ngayti i piyakisugidan it Anghil it Ampuꞌang Diyus. Ipiyaskel it kanya i mga egay kaꞌawaꞌan nga ampang it Ampuꞌang Diyus nga ipagkusugid yat aten. 39Temed, mga kagiyaringanan ta, paribasay siging pangaruruy nirat Egipto, nga mga ladawan nga magkaltegan i pagsambaen it mga taga duꞌun, ega na kusunud sirat ki Moises ngayti. Talagang kupangindiꞌ na sirat kanya. 40Aypaꞌ ka inupakat nira si Aaron, nga maat nira, ‘Muwat ka it mga ladawan it Ampuꞌang Diyus, nga yay manguꞌnat aten nga ganti ni Moises, ka egaytu magkaꞌrutan tami in naꞌunu naytu si Moises ngaytu nga nagpaliꞌwan it aten duꞌut Egipto.’ 41Ta egay beken, namagbuwat na sirat ladawan nga ipiyasbung nira it uꞌuybut bakaꞌ. Pagkaꞌman, namagꞌanteng na sirat ipagpasalamat duꞌun it ladawan ngayti, langkuy it namagkasagyaan na, ka pagsagyaan nira talaga i binwat nira ngayti nga ladawan.7:38-41 Exodo kapitulu 32.42Aypaꞌ miyabut nga piyabaya-bayaꞌan na sira it Ampuꞌang Diyus. Piyataꞌnan na sira nga sumamba it mga paryaman nga duꞌut langit, subung nagat magbebtang duꞌun it kasuratan it mga prupitaꞌ it tagnaꞌ, nga magꞌaat,
‘Kamung mga tungtung-inapuꞌ ni Israel, ega aku i pagsambaen mi kat mga panalisi baw pasalamat ngayting pagꞌantengen mi duꞌun it kapupuyangtan nga rugar, seledat epat nga puluꞌ ngayting taꞌun.
43Kamatuudan, pagpiri-pirisiꞌnen mi i mga binwat mi nga ladawan it mga paryaman duꞌut langit, nga yanay pagsambaen mi.
Paꞌaaten ku ngaytu nga pagpiri-pirisiꞌnen mi, magkapuru-purun ngayting bala-balay nga pagsambaan mit ladawan it ki Moloc, baw beken, ladawan ngaytit ki Renfan nga ipiyasbung it bituꞌun.
Aypaꞌ ka ipiyabetang-betang ku nga rumpakan kamu, baw pabayaꞌen kamu duꞌun it saꞌli it Babilonia.’”7:42-43 Amos 5:25-27.
44Maat paꞌ ni Esteban, “May ipiyagbegay nagat Ampuꞌang Diyus it mga kagiyaringanan tami nga magkapuru-purun nga bala-balay, iyan duꞌun paꞌ sirat kapupuyangtan nga rugar, iti ngayti nga magpamatuud it duꞌun kanya nagang pirmi it kanira. Bala-balay ngayti, talagang ipiyasbung it ladawan nga ipiyalteg it ki Moises, subung nagat ipiyagꞌurdin it kanya. 45Siyubli-subli nagaytut mga kaꞌanakan nira nga pagpanguꞌnaan na ni Josue ngayting simnubli it ki Moises. Taban nira nagat siminled situt banwa ngaytu nga nakanira, iyan inimugaw nira i datiyan nga mga taga situ kat tabang it Ampuꞌang Diyus. Talagang iti nay siyubli-subli nirang papagsambaan nirat Ampuꞌang Diyus seked it timpu it adiꞌ nga si David. 46Paribasay, si David ngayti, talagang siyagyaan it Ampuꞌang Diyus, inangut ya nga in mapakay, ipalugut ya it kanya nga patindeg it balay nga papagsambaan nirat Ampuꞌang Diyus, sira nga mga tungtung-inapuꞌ ni Jacob. 47Ipiyalugut it Ampuꞌang Diyus nga may ipatindeg nga balay, temed si Solomon mana nga anak ni David i piyalugtan yat patindeg.
48Lamang nagpalugut i Ampuꞌang Diyus ngaytu nga Piyakamataꞌas, simpri ega magtaꞌid kanya duꞌut balay nga binwat lamang it taw, adimaat taw kanya. Ka subung nagat ipiyagꞌaat it esang prupitaꞌ it tagnaꞌ nga magꞌaat,
49‘“Talagang langit i araꞌdungan ku kat pagkaꞌadiꞌ.
Lugtaꞌ, pagtutungtungan lamang it aꞌay ku”, maat it Ampuꞌang Diyus.
“Unung kalasit balay i mabwat mi nga ipabalay mit aken?
U unung rugar i bagay it aken nga papaꞌnaan ku,
50it aku nagay nagbuwat it muꞌsa ngaytung mga bagay?”’7:49-50 Isaias 66:1-2.
51Ta kayti”, maat ni Esteban, “mararapar i aken. Ka talagang kadsen it ulu mi! Baw adat mit imyu, subung talaga it mga taw nga egay pagkilala it Ampuꞌang Diyus, ka pagpasngelan mi lamang i ampang ya. Pagkuntraꞌen mi nga pirmi i Espiritu Santo, subung nagat buwat it mga kagiyaringanan mi. 52Daꞌga baꞌ, mga prupitaꞌ it tagnaꞌ, daꞌgay-daꞌga piyakuriꞌan it mga kagiyaringanan mi ngayti? Baw inimatay nira paꞌ i mga piyapasugid it Ampuꞌang Diyus pasar it pangabut it mataldeng nga manigsirbi ya nga si Jesus. Ta kamu na kayti, kamu i subuk dimnagang it ki Jesus ngayti. Kamu i nagpaꞌimatay it kanya, 53kamu ngaytu nga piyaꞌyagan it mga urdin it Ampuꞌang Diyus nga ipiyaskel duꞌun it ki Moises, nga mga anghil i bilang suruꞌan ya. Temed ta, ega naga siyunud mi.”
Inimatay na nira si Esteban
54Ta, pagkagneg it mga pagbayaꞌen ngaytit mga Judio, talagang magkeeket nay nipen nirat pangise-iseg. 55Temed si Esteban ngayti, kat keseg it Espiritu Santo nga magsasarum duꞌut kanya, timningaraꞌ duꞌun it langit, baw naltegan ya i ega basta-bastang kabantugan it Ampuꞌang Diyus. Naltegan ya gasiꞌ si Jesus nga magtitindeg duꞌun it iwanan nga ayun it Diyus Amaꞌ. 56“Aruy”, maat ya, “letganan mi ti! Magkaltegan ku, inabri i langit. Waytiꞌen magtitindeg duꞌun it iwanan nga ayun it Diyus Amaꞌ si Jesus ngayting taga langit nga ipiyanganak it taw!”
57Pagkagneg nira kayti, namagpanggesang-gesang na, piyamagtagnepan nay talinga isaꞌun daꞌna makagneg it pagꞌampangen ni Esteban. Bawnga derengan sira nat rusub it kanya. 58Riyayak nira duꞌun it liꞌwan it siyudad ngayti bawnga biyuntalan kanyat batu seked it naꞌimatay na nira. Mga nanistigu ngayti kuntraꞌ it ki Esteban, nga mamagꞌimatay it kanya, piyamagꞌawaꞌ niray panliꞌwan nga pakayan nira ka masimber. Idiyaꞌtun nira duꞌun it sarungaan it esang taw nga pagpangaranat ki Saulo. 59Siging buntal nira, siging panalangin ni Esteban nga magꞌaat, “Ampuꞌan ku nga si Jesus, tanggapen mu i kiyarurwa ku.” 60Iyan magꞌababaꞌ nay ginawa ya, limningkuꞌud kanya baw nanggaꞌmaran it dadakulaꞌ. Maat ya, “Ampuꞌan, ipasinsiya mut kanira i itung binwat nirang kasalaꞌan.” Magkatupus i iting ampang ya, pagbugtuꞌan kanya.
8Natariwanak i mga magpamayaꞌ sabap it pagpakuriꞌan sira
1Si Saulo ngayti, siyagyaan ya nga banar i pagꞌimatay ngaytit ki Esteban. Baw garing it iting aldaw, talagang pagpakuriꞌan ya nay kadakel it mga magpamayaꞌ nga duꞌun it Jerusalem. Aypaꞌ ka, magpuyrat mga apustul ngayti, natari-tariwanak na i mga magpamayaꞌ duꞌun it muꞌsang Judea baw Samaria. 2Ilimbeng si Esteban ngayti it beken nga masiyambaen it Ampuꞌang Diyus. Nasmek sira talaga baw singgawan nira kanya. 3Talagang si Saulo ngayti, ega basta-bastay paꞌres yat pakuriꞌ it mga magpamayaꞌ. Pagtiꞌsen ya talaga. Kamatuudan, pagseled-seleden yay mga kababalayan baw kada madakep ya, babay, lalaki, pagrayaken ya ka ipagpapirisu.
Nangadal si Felipe duꞌun it Samaria
4Ta, mga natariwanak ngayti, kada banwang maꞌbut nira, ipagpangadal nirat mga taw i ampang it Ampuꞌang Diyus. 5Si Felipe ngayti, nakaꞌaduꞌun na kanyat puꞌun nga siyudad it Samaria. Pagꞌabut ya, ipiyangadal yat mga taga duꞌun i pasar it Cristo ngayting Manriribring Adiꞌ nga isiyanggup it Ampuꞌang Diyus. 6Pagkagneg it kadakel it ipagpangadal ni Felipe baw pagkalteg nirat magkabwat ya nga mga tandaꞌanan nga kalililuꞌang bagay, daꞌgay-daꞌga magpagneg it magayen it kumpur ipagpangadal ni Felipe ngayti. 7Ka dakel nga mga maraꞌe-raꞌet nga magpapulpug it taw i inimugaw ya, nga magpangurisang i magliꞌid. Baw dakel gasiꞌ i piyagayen ni Felipe nga may patay nga bagit bilug baw mga pilay. 8Aypaꞌ masagya sirang banar nga mga taga siyudad ngayti.
9Temed sikayting siyudad may esang taw nga si Simon i ngaran. Esa kanyang katungkulan. Naꞌlay nang timpu, magkaliluꞌan kanyat kadakel it taga Samaria sabap it kadakulat kiyaꞌrutan ya. Siging panugid-sugid ya it, kanya, ega babasta-bastaeng taw. 10Baw muꞌsang mga taga duꞌun, mataꞌas baw raꞌyat, talagang pagpakimatuudun niray ampang ya. Maamaatan sira, “Talagang itung taw, gunaan it paꞌaaten ngayang egay kasbung nga guna it Ampuꞌang Diyus.” 11Paggalangen kanyat kadakel ngayti sabap naꞌlay na nga timpu nga pagpasagaen ya sira it mga magkabwat ya kat kiyaꞌrutan yang katungkulan. 12Temed iyan namayaꞌ na sira it ipagpangadal ngayti ni Felipe pasar it kaꞌadiꞌan it Ampuꞌang Diyus baw pasar it ki Jesu-Cristo, babay, lalaki, nagpabawtis na. 13Pati si Simon ngayti, namayaꞌ na gasiꞌ. Pagkabawtis it kanya, pirmi nang magbaya-bayat ki Felipe ka magkaliluꞌan yay mga tandaꞌanan nga kalililuꞌang bagay nga magkaltegan ya nga magkabwat ni Felipe ngayti.
14Ta, pagkabaritaꞌ it mga apustul duꞌun it Jerusalem nga namayaꞌ nay mga taga Samaria it ampang it Ampuꞌang Diyus, piyapaꞌaduꞌun nira na Pedro, duwa ni Juan. 15Pagꞌabut it duwa ngayti duꞌun, ipiyanalangin na niray mga taga Samaria ngayti nga namayaꞌ nga pasaruman gasiꞌ sirat Espiritu Santo, subung nagat mga Judio nga namayaꞌ na. 16Ka, lamang namayaꞌ na sira, ega paꞌ nagpasarum duꞌut kanira i Espiritu Santo. Biyawtisan lamang sira kat ngaran it Ampuꞌan nga si Jesus. 17Pagkapanalangin na Pedro, tiyapal na niray mga namayaꞌ ngayting taga duꞌun. Bawnga piyasaruman na sira it Espiritu Santo.
18Ta, si Simon ngayting dati nga katungkulan, pagkamuya yat pagpasaruman nat Espiritu Santo i mga namayaꞌ kat pagtapal it kanira it mga apustul, dimnaꞌtun kanyat pirak ka kulbesen ya. Maat ya, 19“Esa-esa ga, begayan mi gasiꞌ akut itung pudir isaꞌun in siyu-siyu nga tapalen ku, pasaruman kanya gasiꞌ it Espiritu Santo ngaytu.”
20Temed maat i tubag ni Pedro it kanya, “Iyan pirak mu ngayan, iba mu bayat maꞌilang, ka tanud mu, maꞌalang mut pirak i pudir nga ipagbegay it Ampuꞌang Diyus. 21Talagang egay kabagiꞌan mu kat ipagpabwat ngaytut amen baw daꞌka kaꞌuyut kaytu, sabap kat panleteg it Ampuꞌang Diyus, talagang ega mataldeng i kat nakem mu. 22Aypaꞌ kayti, singuliꞌan mu nay karaꞌe-raꞌetan mu ngaytu. Ipanalangin mu duꞌun it Ampuꞌan nga, in mapakay, ipasinsiya yat imu i pagpikiren mu ngaytu kat nakem mu. 23Ka magkamuyaan ku nga palan, subraꞌ nga maraꞌe-raꞌet i kat nakem mu, baw talagang uripen ka paꞌ it karaꞌe-raꞌetan ngaytu.”
24Pagkagneg ni Simon kayti, maat ya, “Aa bilaꞌ! In atkayan, esa-esa ga ipanalangin mi aku duꞌun it Ampuꞌan, isaꞌun ega mabut it aken i panriga ngaytu nga inaat mi!”
25Ta, pagkatupus na Pedro it ipagpamatuud nira pasar it Ampuꞌan nga si Jesus baw pangadal nirat mga inampang ya, namagꞌuliꞌ na sira duꞌun it Jerusalem. Panguliꞌ nira ngayti, dakel i napsagan nira nga mga baryu nga sakep it Samaria ngayti, baw piyaꞌyagan na Pedro i mga taga duꞌun pasar it Magayeng Baritaꞌ sabap it ki Jesus.
Namayaꞌ i esang taga Etiope nga mataꞌas i katengdanan
26Temed si Felipe, piyakisugidan kanya it esang anghil it Ampuꞌan. Maat ya, “Kayti, mapanaw ka. Pamanaw mu, ayun duꞌut sur, duꞌun it karsadaꞌ nga maggaring duꞌut Jerusalem magpaꞌaduꞌut Gaza, nga duꞌun it kapupuyangtan nga rugar.” 27Aypaꞌ, egay beken, napanaw na si Felipe. Sakaliꞌ nga may nalawag ya duꞌun it karsadaꞌ ngayti nga esang taga Etiope nga mataꞌas i katengdanan ya ka katimbang it Candace8:27 Candace ngaytu, panaꞌwag it mga taga Etiope it mga adiꞌ nira. nga babay nga adiꞌ it Etiope ngayti. Kanyay manigpamaalaꞌ it muꞌsang mga kusas it adiꞌ ngayti. Naꞌaduꞌun kanyat Jerusalem ka sumamba it Ampuꞌang Diyus. 28Magsasakay kanyat sarakayan ya nga pagguyudun it kabayuꞌ, ka panguliꞌ ya na. Buwat yat magsasakay ngayti, magbasa it kasuratan it esang prupitaꞌ it tagnaꞌ nga si Isaias. 29Egay beken, piyanakman si Felipe it Espiritu Santo, nga magꞌaat, “Melep ka duꞌun ka pakiꞌagbay it sarakayan ngayti.” 30Aypaꞌ magpapalagyuy minlep duꞌun. Pagꞌabut ya, nagnegan yang pagbasaen it magsasakay ngayti i isiyurat ni Prupitaꞌ Isaias. Pagkagneg ya kayti, iningkut ya. Maat ya, “Amay, unuy imu nga magkasepsepan asan it pagbasaen mu ngayan?”
31“Ega bay magkasepsepan ku”, maat i tubag it taga Etiope ngayti. “Barang in may paꞌyag it aken, masepsepan ku.” Aypaꞌ piyasakay ya na si Felipe ngayti.
32Ituy naꞌbutan ni Felipe nga pagbasaen it taga Etiope ngayti, isiyurat ngaytu ni Isaias nga magꞌaat,
“Mapiyalulus kanya, nga subung it tupa nga pagtabanen na duꞌun it iꞌimatayan ka karniꞌen.
Subung kanya gasiꞌ it uꞌuybun it tupa nga egay riꞌe-riꞌeng maski buꞌlugan.
Ka kanya, ega nabngaꞌ i baꞌbaꞌ ya it maski sang tagaꞌ nga pamasul.
33Ipiyabetang kanyat dakulang kaꞌeꞌyaꞌan baw inukumanan it ukum dapit.
Egay makasugid in sang unuy kadakulaꞌ it karaꞌe-raꞌetan it mga kaꞌebay-ebayan ya ka gintas nira i ginawa ya.”8:32-33 Isaias 53:7-8.
34Pagkasakay ni Felipe, maat it katimbang ngaytit adiꞌ, “Sana, in mapakay it imu, ipaꞌyag mut aken in siyuy pagpaꞌiguꞌan kaytu it prupitaꞌ ngaytu. Unu, sadili yang bilug u kat beken?”
35Egay beken, ipiyanulduꞌ na ni Felipe, nga piyapuꞌnan ya, duꞌut kasuratan ngayting pagbasaen it taga Etiope. Ipiyaꞌyag ni Felipe it kanya i Magayeng Baritaꞌ pasar it ki Jesus.
36Siging panulduꞌ ni Felipe, siging panaw it sarakayan ngayti. Ega naꞌlay, nakaꞌbut na sira duꞌut may danum. Maat it katimbang ngayti, “Ta, danum nay ituꞌun. Unu yan, mapakay na nga bawtisan mu aku?”
37Katubag si Felipe, “Ta, mapakay bayan, in nasepsepan mu na baw kamatuudan na talaga i pamayaꞌ mut Magayen ngaytung Baritaꞌ.”
“Kamatuudan baytu talaga”, maat i taga Etiope ngayti. “Talagang magpamayaꞌ aku nga si Jesu-Cristo, Anak kanya nga matuud it Ampuꞌang Diyus.” 38Ta, pagkaꞌampang ya kayti, ipiyateꞌyeng ya nay sarakayan ngayti. Limnampud na sirang duwa bawnga namaglaꞌap na duꞌun it danum ka biyawtis na kanya ni Felipe. 39Desang magpatingdal na sira, kat pabetang-betang it Espiritu Santo, sakaling nagsipat si Felipe ngayti. Tiyalut sigmata i katimbang ngayti nga taga Etiope, daꞌnay magkaltegan ya. Ta, egay beken, simnakay siꞌ kanya, miyuliꞌ na it masagyang-masagya. 40Ta, si Felipe, magbati-batiꞌ, duꞌun na kanyat Azoto. Egay beken, ipiyangadal ya siꞌ i Magayeng Baritaꞌ pasar it ki Jesus kat kada lansangan nga magkapsagat panaw ya garing duꞌun it Azoto ngayti seked it nakaꞌbut na kanya duꞌun it Cesarea.
9Namayaꞌ na gasiꞌ si Saulo
1Temed ta, si Saulo ngayti, atnat kada pangginawa ya, kupuuꞌ i magpanliꞌwan, sabap ireg yang ireg nga imatayen i mga magpamayaꞌ it Ampuꞌan. Aypaꞌ, binwat ya, naꞌaduꞌun kanya it Piyakamataꞌas nga Sasirduti, 2ka miyangut duꞌun it kariꞌgenan yang kasuratan nga tabanen ya duꞌun it Damasco. Ipalteg ya duꞌun it mga magpamaalaꞌ it mga papagsambaan it mga Judio isaꞌun madakep yay kumpur maparagan ya nga magsunud it dalan ngayting pamayaꞌ it ki Jesus. Kada madakep ya, babay, lalaki, pagbabayukun i tabanen ya duꞌun it Jerusalem.
3Pagkatanggap yat kasuratan ngayti, napanaw na kanya. Desang magꞌadeꞌdeng nat Damasco, sakaling nasakep kanyat siyang nga eyag nga garing duꞌun it langit. 4Simnuꞌsub nga lagi kanya duꞌut lugtaꞌ bawnga may nagnegan ya nga esang gaꞌmaran nga magpakisugid it kanya, nga magꞌaat, “Saulo, Saulo, unuka atkaytuy buwat mu nga pagpakuriꞌan mu aku?”
5“Ay, siyu ka bayan, Agalen?” maat ni Saulo.
“Si Jesus aku. Aku talaga i pagpakuriꞌan mu”, maat i tubag it kanya. 6“Timindeg ka na ka lumangbus ka na duꞌun it pagꞌabutun mu nga siyudad. May sumugid it imu duꞌun in unuy kaꞌilangan mu nga buwaten.”
7Mga kaꞌibaan ni Saulo it magpanaw, timnitindeg na lamang sira. Egay namagkariꞌe-riꞌeng, ka magkagnegan niray tingeg it gaꞌmaran temed egay magkaltegan nirang taw nga magꞌampang. 8Timnindeg na si Saulo ngayting magsusuꞌsub. Temed pagmukrat ya, ega na magkalteg kanya. Egay beken, diyundun mana kanyat mga kaꞌibaan ya ngayti seked it nakaꞌbut sira duꞌun it Damasco. 9Seledat tulung aldaw, ega magkalteg kanya. Ega gasiꞌ magkaꞌen kanya baw maski danum, ega magꞌinum.
10Ta, may magtataꞌid duꞌun it Damasco it iting timpu nga esang taw nga magpamayaꞌ it Ampuꞌan, nga pagpangaranat ki Ananias. Sakaling subung it magtagaynep kanya, ka piyakisugidan kanyat Ampuꞌan, nga magꞌaat, “Ananias.”
“Wayni aku, Ampuꞌan”, maat i tubag ni Ananias.
11Nagnegan siꞌ ni Ananias, maat it Ampuꞌan, “Ananias, mapanaw ka. Paꞌaduꞌun kat karsadaꞌ nga pagpangaranat Mataldeng. Balay na Judas i abutun mu. Aaten mu sira nga magtulus ka it taw ngayang pagpangaranat ki Saulo nga taga Tarso. Siging panalangin ya kayti. 12Baw may naltegan ya nga subung it tiyagaynep ya. Naltegan ya, may miyabut nga esang taw nga pagpangaranat ki Ananias, nga timnapal it kanya isaꞌun makalteg siꞌ.”
13Temed pagkagneg ni Ananias kayti, maat ya, “Aaꞌ, Ampuꞌan, dakel i timnuturan it aken pasar it itung taw, nga dakulaꞌ nga banar i karaꞌe-raꞌetan nga pakuriꞌ yat mga magpamayat imu duꞌun it Jerusalem. 14Baw enged ya gasiꞌ ngaytu situt Damasco, atkayan naga. Piyaꞌintulutan kanyat mga pagbayaꞌen it sasirduti nga pandakpen yay muꞌsang magsamba baw magpanalangin asan it imu.”
15Temed maat siꞌ it Ampuꞌan it ki Ananias, “Aduꞌunun mu na kanya, ka piniliꞌ ku nagay itung taw nga magsirbi it aken. Manuturan nayan kanya pasar it aken. Baw ega lamang mga Judio i tuturanan ya, in daꞌga mga bangsa gasiꞌ nga ega Judio, pati mga adiꞌ nira. 16Baw yay matuud, ipatantu kut kanya nga kanya siꞌ i lumabay it dakel-dakel nga kakuriꞌan sabap it pagsirbi yat aken.”
17Ta, egay beken, napanaw na si Ananias, dayun-dayun duꞌut iting balay. Pagkasled ya, tiyapal ya si Saulo ngayti bawnga miyampang. Maat ya, “Saulo, nga sulsug ku kat pamayaꞌ, tiyaꞌeg aku baytut Ampuꞌan. Iyan baꞌ, si Jesus nga nagpakikita it imu duꞌun it pagpanawan mu ngaytit magꞌaꞌasitu. Piyaꞌasitu ya aku isaꞌun makalteg ka siꞌ baw isaꞌun pasaruman ka it Espiritu Santo.”
18Pagkaꞌampang ya kayti, sakaling may naꞌawaꞌ kat mata ni Saulo nga subuk siꞌsiꞌ. Pagkaꞌirit itiꞌen, nakalteg siꞌ kanya nga matuud. Egay beken, timnindeg na kanya ka nagpabawtis na. 19Pagkabawtis, kimnaꞌen na kanya, bawnga nagꞌuliꞌnan siꞌ i keseg ya.
Magpangadal na si Saulo duꞌun it Damasco
Garing sikaytiꞌen nagpakiꞌiba na kanyat mga magpamayaꞌ duꞌut Damasco it pirang aldaw. 20Buwat ya, nagpapuꞌun nga lagi it mangadal duꞌun it mga papagsambaan it mga Judio pasar it ki Jesus, nga kanya talagay Anak it Ampuꞌang Diyus.
21Talagang namagkaliluꞌ i muꞌsang mamagkagneg. Maamaatan sira, “Bilaꞌ, daꞌga baꞌ itu nay taw ngayang subraꞌ nga magpakuriꞌ it muꞌsang taga Jerusalem nga magsamba baw magpanalangin duꞌun it ki Jesus ngaytu? Baw daꞌga baꞌ, iyan gasiꞌ i inasitu ya, ka tabanen ya duꞌut Jerusalem nga pamagbabayukun i mga magpamayaꞌ situ, ka ipaꞌadap duꞌun it mga pagbayaꞌen it sasirduti?”
22Temed magdudungag-dudungag i kakayaan baw pagmaꞌiseg it nakem ni Saulo it mangadal, aypaꞌ ka subrang namagkaliluꞌ i mga Judio nga magtataꞌid duꞌun it Damasco ngayti. Ka egay magpandaꞌeg it pamatuud ya nga si Jesus ngaytu, Cristo nga matuud nga Manriribring Adiꞌ nga isiyanggup it Ampuꞌang Diyus.
23Iyan naꞌlay na9:23 Siguru, pagtaꞌlib it pirang aldaw garing it namayaꞌ na si Saulo, naꞌaduꞌun kanyat Arabia. Pagkaꞌuliꞌ ya siꞌ duꞌun it Damasco, ega na basta-basta i pangadal ya. Naꞌlay siꞌ kanya duꞌun it Damasco ngayti. Basaen i duꞌut Galacia 1:16-17., pagꞌisun-isunan nat mga Judio duꞌun nga imatayen nira si Saulo ngayti. 24Buwat nira, delem-aldaw pagꞌapaꞌan kanya duꞌun it mga puwirtaꞌan it kutaꞌ it siyudad ngayti, ka in limiꞌwan, imatayen nira. Temed naringid-ringidan yay kubwaten nira ngaytit kanya. 25Ta it atkayti na, ipiyapalagyu kanya it mga namayaꞌ it panulduꞌ ya. Binwat nira, piyapargud kanya duꞌut supakan bawnga itiyuꞌnay nira duꞌut sang balit kutaꞌ.
Miyuliꞌ si Saulo duꞌun it Jerusalem
26Pagkaꞌbut ni Saulo duꞌun it Jerusalem, siyukdanan ya nga maat pakiꞌiba kanya it mga magpamayaꞌ duꞌun. Temed mamagꞌiꞌlam sirat kanya. Ega pagpamayaꞌnen nira nga, kanya, esa na nga magpamayaꞌ it Ampuꞌan. 27Temed tiyabang kanya ni Bernabe. Tiyaban ya si Saulo duꞌun it mga apustul ka itiyuturan yat kanira in magꞌuꞌunu nakitaan ni Saulo i Ampuꞌan nga nagpakisugid it kanya duꞌun it dalan. Baw itiyuturan ya gasiꞌ in sang unuy pagmaꞌiseg it nakem ni Saulo it magpangadal pasar it ki Jesus duꞌun it Damasco. 28Aypaꞌ, garing sikayti, kaꞌiba-iba na ni Saulo i mga apustul ngayti duꞌun it Jerusalem. Talagang may pagmaꞌiseg it nakem ya nga magpangadal pasar it Ampuꞌan. 29Baw nangadal kanya duꞌun it mga Judio nga Ginirego i ampang, temed magpakibatir ga sira. Unupat, napikir na nira nga imatayen kanya. 30Temed, iyan naꞌrutan it mga sulsug ya kat pamayaꞌ nga atkayti i kubwaten it kanya, ipiyagꞌuruꞌ nira si Saulo seked duꞌun it Cesarea. Pagꞌabut nira duꞌun, piyasakay nira kanya isaꞌun makaꞌuliꞌ kanya duꞌun it Tarso.
Piyagayen ni Pedro i esang pilay nga si Eneas
31Ta, kat iting timpu, ega nay ipagkagulu it mga magpamayaꞌ duꞌun it muꞌsang mga rugar nga sakep it Judea, Galilea baw duꞌut Samaria. Pagtabangen sirang pirmi it Espiritu Santo, aypaꞌ ka nagmapaꞌgen i pamayaꞌ nira, baw kat pangaꞌgenan nira, paggalangen nira it may iꞌlam i Ampuꞌan. Baw kat tabang it Espiritu Santo, magdudungag-dudungag i kadakel nira.
32Ta, si Pedro ngayti, buwat yat kanya, paglekpen yay muꞌsang rugar nga may magpamayaꞌ. Kat panaw ya ngayti, nakaꞌbut kanya duꞌun it Lida, ka baꞌnawun ya gasiꞌ i mga magpamayaꞌ nga magtataꞌid duꞌun. 33Ta, may naltegan ya nga esang lalaki nga pagpangaranat ki Eneas. Walung taꞌun nay kaꞌlay it biyuntulan ya, ka may patay nga bagit bilug ya. 34Pagkalteg ni Pedro it pilay ngayti, inaat ya, “Eneas, kayti nga lagi, pagpagayenen ka na ni Jesu-Cristo. Magbangun ka na baw lulunun mu nay pagliliꞌtidan mu ngayan.” Pagkaꞌampang ni Pedro kayti, nagbangun na nga matuud i pilay ngayti, dayun it nakatindeg. 35Ta, muꞌsang mga taga Lida ngayti, pati mga taga Saron, nga nakalteg it magayen na kanya, namayaꞌ nga muꞌsa it Ampuꞌan.
Inggen ni Pedro i esang babay nga miyatay duꞌun it Jope
36May esang babay nga magpamayaꞌ nga taga Jope, ngaran ya si Tabita. Ngaran ya kat Ginirego nga ampang, si Dorcas. Iting babay, dakel i mga magagayen nga buwat nga pagbuwaten ya. Talagang matiyabangen kanyat mga makukuriꞌ. 37Kat iting timpu, simnarut kanyat maꞌget nga ipiyatay ya na. Pagpatay ya, inugasan i bilug ya uyun duꞌun it mga kaꞌugaliꞌan nira, bawnga ipiyadayag duꞌun it esang seled duꞌut dibwat. 38Bawnga, paribasay nagꞌadeꞌdeng i Lida baw Jope, pagkabaritaꞌ it mga taga Jope nga magpamayaꞌ nga duꞌun na it Lida si Pedro, may tiyaꞌeg nira nga duwang kataawan nga paꞌaduꞌun. Tinggunan nirat pasanguꞌ-sanguꞌ, nga sana paꞌaduꞌun nga lagi it kanira si Pedro. 39Aypaꞌ, pagkasugid it ki Pedro, miyayaꞌ kanya it kanira. Pagꞌabut ya duꞌun it Jope, tiyaban kanya duꞌun it dibwat ngayting seled nga pagdadayagan it miyatay ngayti. Pagkasled ya, nagsigdarmuk it kanya i mga balu nga babay nga mamagsugaw duꞌun. Ipiyalteg nirat kanya i muꞌsang kalasit pakayan nga tiyaiꞌ ni Dorcas, nga ildaw yat kanira iyan egen paꞌ kanya. 40Bawnga inaat sira ni Pedro nga duꞌun na daꞌan sirat liꞌwan. Iyan esa-esa ya mana, nanluud kanya ka nanalangin. Pagkatupus it panalangin ya, siyarunga yay miyatay ngayti baw miyampang. Maat ya, “Tabita, magbangun ka.” Egay beken, nagmukrat nga lagi si Tabita ngayti. Pagkalteg yat ki Pedro, nagbangun na kanya. 41Singkel ni Pedro i alima ya ka ipiyatindeg. Bawnga tiyaꞌwagan yay mga balu ngayti baw beken ngayting mga magpamayaꞌ nga semled siꞌ, ka ipiyaꞌadap ya nat kanira nga talagang egen siꞌ.
42Binwat ngayti ni Pedro, nanlekep duꞌun it muꞌsang lansangan it Jope. Aypaꞌ ka dakel i namayaꞌ it Ampuꞌan nga taga duꞌun. 43Kimnaꞌlay si Pedro duꞌun it Jope ngayti. Duꞌun i pagꞌiꞌistaran yat balay ni Simon nga esang manigꞌasikasu it kulit it ramu-ramu.
10Inaat si Cornelio nga ipapisiꞌ ya si Pedro
1Duꞌun it Cesarea may esang taw nga pagpangaranat ki Cornelio. Esa kanya nga kapitan it sundaluꞌ nga kaꞌuyutan it dakulang gurupu it sundaluꞌ nga pagtaꞌwaget Gurupung Italiano. 2Iting taw, maski ega Judio kanya, masiyambaen kanya baw paggalangen ya it may iꞌlam i Ampuꞌang Diyus. Atnaga i kapuꞌsaan kat pamalay-balay ya. Talagang matiyabangen kanya it mga makukuriꞌ baw pirmi gasing magpanalangin duꞌun it Ampuꞌang Diyus. 3Kaꞌsang aldaw nga mga kabaling alaid, lamang ega magꞌigaꞌ kanya, subung kanyat magpanagaynep. Maꞌyag nga naltegan ya i esang anghil it Ampuꞌang Diyus nga miyabut duꞌut kanya baw miyampang. Maat ya, “Cornelio!”
4Pasesyek si Cornelio ngayti ka nakaiꞌlam kanya nga banar. Yanay naꞌampang ya, “Unu bayan, Agalen?”
Maat siꞌ it anghil ngayti, “Magkagnegan it Ampuꞌang Diyus i mga panalangin mu baw pagsagyaan ya i tabang mu it mga makukuriꞌ. Talagang ega paglilipaten ya. 5Aypaꞌ kayti, ituy ipagꞌaat yat imu. Tumaꞌeg kat pirang kataawan nga paꞌaduꞌun it Jope. Ipapisiꞌ mu si Simon nga esa gasing pangaran it kanya, si Pedro. 6Duꞌun i pagꞌiꞌistaran ya kayti it balay it ipiyagkaSimon ya, nga manigꞌasikasu it kulit it ramu-ramu. Duꞌun it tambing it dagat i balay ya.”
7Pagsipat it anghil ngayting nagpakisugi-sugid it kanya, tiyaꞌwagan ni Cornelio i duwang kataawan nga taraꞌgen ya baw sang kataawan i magkasarigan ya nga sundaluꞌ nga masiyambaen gasiꞌ. 8Itiyuturan yat kanira i muꞌsa ngayti bawnga piyapanaw ya na sira nga paꞌaduꞌun it Jope.
Ipiyatantu it ki Pedro nga ega na dapat liꞌyan yay mga taw nga ega Judio
9Pagsunud nga aldaw, iyan magkakaꞌugtu na, magꞌadeꞌdeng nat lansangan i piyapanaw ngayti. Si Pedro ngayti nga pagpisiꞌen nira, magpanalangin kanya duꞌun it mapatag nga atep it balay. 10Ega naꞌlay, paggetmanan na si Pedro. Ireg ya sana may makaꞌen ya, temed mamagpangilu-ilutuꞌ pay kaꞌibaan ya duꞌut salu. Ta, pananud ya, nagsipat i banwa. Subung kanyat magpanagaynep. 11Naltegan ya, miyabri i langit baw may ipagtuntun duꞌut lugtaꞌ nga subuk malabeg nga rambay. Pagsesgetay epat nga kantu ya. 12Betang ya, muꞌsang kalasit ramu-ramu. Magkambang, magkapanaw, baw maglayug, duꞌun na. Dakel sira nga ega magkakaꞌet mga Judio ka pagliꞌyan nira. 13Bawnga may nagnegan ya nga ampang nga magꞌaat, “Sigi, Pedro. Kumarniꞌ ka, ka kaꞌnen mu.”
14Temed timnubag si Pedro, “Aaꞌ, ega mabwat kuy atkayan, Ampuꞌan, ka sapagtaw ku kat banwa, daꞌku nakasalya kumaꞌen it maski unung pangaꞌen nga bawal kat siyubli-subli nameng urdin.”
15Miyampang sit sumaꞌup i magꞌampang ngayti, “Pedro, ega na liꞌyan mu i ipagpabetang nat Ampuꞌang Diyus nga mapakay ya na.”
16Tulung bisis singkat baw siyabatan si Pedro it atkayti, bawnga biyatun nay pagbebtangat mga ramu-ramu ngayti.
17Pagpasepsepan paꞌ ni Pedro in unuy kaꞌulugan it iti nga bagay, namagꞌabut na duꞌun it Jope i mga tiyaꞌeg ngayti ni Cornelio, baw nagpatulduꞌ sira it in ariyen i balay ngayti ni Simon. Duꞌun na sirat puwirtaꞌan, 18mamagingkut in unu, sikayti nat iting balay i pagꞌiꞌistaran ni Simon Pedro.
19Si Pedro ngayti, pagpasepsepan ya paꞌ i ipiyalteg ngaytit kanya. Inaat kanya it Espiritu Santo, “Pedro, pagneg kat magayen. May tulung kataawan nga magtulus it imu. 20Lumampud ka na, baw ayaw kat pangangaliꞌ nga mayaꞌ it kanira ka aku mismu i garing it piyapaꞌasitu sira.”
21Egay beken, limnampud na si Pedro baw inlep yay mga taw ngayti. Maat yat kanira, “Aku na ngaytuy pagtulusun mi ngayan. In unuy panaw mi ngaytu?”
22Itiyuturan na niray enged nira. Maat nira, “Amay, panaw namen ngaytu, tiyaꞌeg kamit pagbayaꞌen namen nga si Cornelio. Esa kanyang kapitan it sundaluꞌ duꞌut Cesarea. Itu nga taw, mataldeng kanya kat panleteg it Ampuꞌang Diyus nga paggalangen ya it may iꞌlam, baw pagdaya-dayawun kanya it muꞌsang mga Judio duꞌun it rugar namen. Inaat kanyat esang anghil it Ampuꞌang Diyus nga ipapisiꞌ ya ikaw situ ka papaꞌaduꞌunun kat balay ya, isaꞌun makagneg kanya it mga makapaꞌyag mu.” 23Pagkatupus it tuturan nira ngayti, piyasled ya na sira ka duꞌun nay piyaꞌigaꞌan it kanira. Pagꞌeyag it aldaw namagꞌuliꞌ na. Miyayaꞌ nat kanira si Pedro baw pirang mga taga Jope nga sulsug ya kat pamayaꞌ nga nangibat kanya.
24Pagꞌikadwang aldaw, nakaꞌbut na sira duꞌun it Cesarea. Pagꞌeꞌlaten na sira nga banar na Cornelio. Dakel sira nga duꞌut balay ya ka tiningped ya i mga kaduguꞌan ya baw mga magayen nga iba-iba ya. 25Desang magseled na si Pedro, siyusmu na ni Cornelio. Nanluud kanya ka sambaen ya si Pedro. 26Temed ipiyatindeg kanya nga lagi ni Pedro nga magꞌaat, “Ega buwaten muy atkayan. Timindeg ka, ka aku ngaytu, taw naga nga subung mu.” 27Ta, siminled na sira, siging sugi-sugid nirat magpanaw. Pagkasled nira duꞌut kabalayan, yay piyagꞌaꞌandaꞌan it mata ni Pedro, dakel na nga pagtaw i duꞌun. 28Pagkalteg ya, maat yat kanira, “Siguru, magkaꞌrutan mi nagaytu nga, kaming mga Judio, kuntraꞌ kat siyubli-subli nameng urdin nga pakiꞌiba-ibat ega kasubung namen nga Judio. Maski tungbalay, daꞌkami kapanungbalay duꞌut kanira. Temed kayti, ipiyaꞌyag nat Ampuꞌang Diyus it aken nga ega nay taw nga kaꞌilangan ku nga pagliꞌyan. 29Aypaꞌ beken it ipiyapisiꞌ aku, kayti situ aku nat imyu. Daꞌku dimnaꞌga. In unuy piyapisiꞌan ngaytu it aken, pagdenggen ku na.”
30Egay beken, itiyuturan na ni Cornelio. Maat ya, “Ipiyapisiꞌ ta ikaw ka, nakaꞌpat na kayti, iyan magpanalangin aku situt balay, it nakabaling alaid nay aldaw, sakaling miyabut situt aken i esang lalaki. Magsinggat i muꞌsang pakayan ya. 31Inaat ya aku, ‘Cornelio, magkagnegan it Ampuꞌang Diyus i mga panalangin mu baw pagsagyaan ya i tabang mu it mga makukuriꞌ. Talagang ega paglilipaten ya. 32Aypaꞌ kayti, tumaꞌeg kat pirang kataawan nga paꞌaduꞌun it Jope. Ipapisiꞌ mu si Simon nga esa gasing pangaran it kanya, si Pedro. Duꞌun i pagꞌiꞌistaran yat balay it ipiyagkaSimon ya, nga manigꞌasikasut kulit it ramu-ramu. Duꞌun it tambing it dagat i balay ya.’ 33Aypaꞌ, may tiyaꞌeg ku nga lagi nga mamisiꞌ it imu. Nakapanalamat aku ka miyayaꞌ ka. Ta kayti, muꞌsa kami ngaytu nga natingped situ kat panleteg it Ampuꞌang Diyus ka kupaganeg kami it kumpur ipiyagꞌaat yat imu nga ipaꞌyag mu situt amen.”
Na Cornelio i uꞌna-uꞌnang ega Judio nga piyapasaruman it Espiritu Santo
34Ta, egay beken, nagpapuꞌun na si Pedro it mampang. Maat ya, “Talagang kayti, magkamuyaan kuy kamatuudan it, Ampuꞌang Diyus, egay pagbidaꞌen ya nga taw. 35In daꞌga, maski unung bangsat taw, basta maggalang it kanya it may iꞌlam baw magbuwat it mataldeng kat panleteg ya, magkapakay yang muꞌsa. 36Ipiyaꞌrut it Ampuꞌang Diyus it amen nga mga tungtung-inapuꞌ ni Israel i Magayeng Baritaꞌ nga magkagayen siꞌ i taw baw Ampuꞌang Diyus, sabap it binwat ni Jesu-Cristo kat kamataynen ya. Ta, si Jesu-Cristo ngaytu, kanyay Ampuꞌan it muꞌsang taw. 37Siguru, nabaritaꞌan mi na in unuy miyabut duꞌun it banwa namen nga mga Judio, nga nagpapuꞌun duꞌun it Galilea, pagkatiwas it buwat ni Juan nga magpangadal baw magpamawtis. 38Si Jesus ngaytu nga taga Nazaret, piniliꞌ kanya baw ipiyasiguru it Ampuꞌang Diyus kat Espiritu Santo nga piyapasarum duꞌun it kanya baw kat ega basta-bastang guna nga ibinggay it kanya. Nanlepkep-lekep kanya it banwa namen, nga magbuwat it mga magagayeng buwat, baw piyagayen ya i pati mga pagpapulpugun it maraꞌe-raꞌet, kat keseg it tabang it Ampuꞌang Diyus nga duꞌun it kanya nga pirmi. 39Magkapamatuud kami it itu ngaytu ka nagpasar kat mata namen i muꞌsang binwat ya ngaytu duꞌun it banwa namen, pati duꞌun it Jerusalem. Temed ta, inimatay kanya it mga kabilug nameng mga Judio, ka ipiyaransang nira kanya duꞌun it krus. 40Temed, pagꞌikatlung aldaw, inggen kanya it Ampuꞌang Diyus. Kamatuudan, pagkaꞌgen ya, dakel nagay nakalteg it kanya. 41Sabagay ega na muꞌsang taw i nakalteg it kanya. In daꞌga, kami na lamang nga, garing it tagnaꞌ, piniliꞌ it Ampuꞌang Diyus nga pamatuud it pagꞌegen ngaytu ni Jesus. Baw yay matuud, pagkaꞌgen ya, ega desang naltegan namen kanya, in daꞌga nagkaraꞌnen-karaꞌnen kami paꞌ. 42Baw ipiyagꞌurdin yat amen nga mangadal sabap it kanya duꞌun it katataawan, baw ipamatuud gasiꞌ nga kanya na i ipiyabetang-betang it Ampuꞌang Diyus nga mangukuman it muꞌsang taw, patay u egen. 43Kanya na ngaytu gasiꞌ i ipagpamatuud ngayat muꞌsang mga prupitaꞌ it tagnaꞌ nga magꞌaat i isiyurat nira, in siyu-siyuy mamayaꞌ baw sumarig it kanya, pasinsiyaen i mga kasalaꞌan nira kat buwaten ya nga panribri.”
44Ega paꞌ natupus ni Pedro i pagꞌampangen ya ngayti, sakaliꞌ nga piyasaruman it Espiritu Santo i muꞌsa ngayting magpagneg it pangadal ya. 45Pagkamuya it mga Judio nga magpamayaꞌ nga miyayaꞌ ngaytit ki Pedro, namagkaliluꞌ sira, ka piyapasaruman nagat Espiritu Santo i mga taw ngayting ega Judio.10:45 May mga taga Samaria nga piyapasaruman nat Espiritu Santo (kapitulu 8:14-17), temed bangsa nira, ragiꞌ-ragiꞌ i duguꞌ, nga may ragiꞌ naga nga duguꞌ it Judio. Na Cornelio ngayti, uꞌna-uꞌnang egay dugut Judio nga piyapasaruman it Espiritu Santo.46Ka kamatuudan, magkagnegan nira nga mamagꞌampang na na Cornelio ngayti it belag-belag nga mga ampang nga ega naꞌadalan nira baw mamagbantug na it Ampuꞌang Diyus.
Ta, it atkayti na, maat ni Pedro it mga kaꞌibaan yang mga Judio, 47“Ega mapakay nga paaren i mga taw ngaytu it pabawtis, ka ungaytu, piyapasaruman na sirat Espiritu Santo subung nagat aten.” 48Bawnga isingkat ya nga bawtisen na sira kat ngaran ni Jesu-Cristo.
Pagkabawtis it kanira, inupakat nira si Pedro nga ega mereg-ereg it muliꞌ, pakaꞌla-kaꞌlay duꞌun it kanira.
11Ipiyaꞌyag ni Pedro nga, pati mga taw nga ega Judio, makaꞌuyut gasiꞌ it ildaw it Ampuꞌang Diyus
1Nabaritaꞌan it mga apustul baw bekeng mga magpamayaꞌ duꞌun it Judea nga may mga taw na nga ega Judio nga namayaꞌ na it ampang it Ampuꞌang Diyus. Temed may ega mamagkapakay nga namagkabaritaꞌ ngayti. 2Aypaꞌ ka pagkaꞌuliꞌ ni Pedro duꞌun it Jerusalem, piyakidaꞌgan kanya it mga Judio ngayting magpamayaꞌ nga ega mamagkapakay. 3Maat nira, “Bilaꞌ! Unuka atkayay binwat mu nga naꞌaduꞌun ka nat balay it mga taw nga ega Judio? Baw nagpakikaꞌen ka paꞌ duꞌut kanira!”
4Aypaꞌ, iyan atnakayti, itiyuturan ni Pedro it pagayen-gayen duꞌun it kanira i muꞌsa pasar it ipiyatantu ngaytit kanya. 5Maat ya, “Kaꞌsa nga magpanalangin aku, iyan duꞌun akut Jope, sakaling pananud ku, nagsipat i banwa. Subung akut magpanagaynep. Naltegan ku may ipagtuntun nga subuk malabeg nga rambay nga garing duꞌut langit. Pagsesgetay epat nga kantu ya. Duꞌut sarungaan ku i inabut. 6Ta, ininengneng ku i betang ya. Maltegan ku, mga ramu-ramu nga magpanaw baw mga magkambang, pati mga maꞌiꞌiseg nga ramu-ramu, baw mga manu-manuk i beken. 7Bawnga may nagnegan ku nga ampang nga magꞌaat it aken, ‘Sigi, Pedro. Kumarniꞌ ka, ka kaꞌnen mu.’ 8Takaꞌ tiyubag ku nga maat ku, ‘Aaꞌ, ega mabwat kuy atkayan, Ampuꞌan, ka sapagtaw ku kat banwa, daꞌku nakasalya kumaꞌen it maski unung pangaꞌen nga bawal kat siyubli-subli nameng urdin.’ 9Miyampang sit sumaꞌup i magꞌampang ngayti nga duꞌun it langit. Maat ya, ‘Pedro, ega na liꞌyan mu i ipagpabetang nat Ampuꞌang Diyus nga mapakay ya na.’ 10Tulung bisis singkat baw siyabatan aku it atkayti, bawnga biyatun nay pagbebtangat mga ramu-ramu ngayti.
11Iguꞌ nga magsipat i itiꞌen, may miyabut duꞌun it balay ngayting pagꞌiꞌistaran ku nga tulung kataawan nga garing duꞌun it Cesarea, nga magpamisit aken. 12Inaat akut Espiritu Santo nga daꞌku mangangaliꞌ nga mayaꞌ it kanira. Ta, nangiba it aken i enem ngaytung mga sulsug ta kat pamayaꞌ. Naꞌaduꞌun kami it balay it taw ngayting magpapisiꞌ it aken. 13Pagkasled namen, itiyuturan yat amen in magꞌuꞌunu may naltegan ya nga anghil duꞌun it balay ya ngayti. Maat it anghil ngayti, ‘Tumaꞌeg kat pirang kataawan nga paꞌaduꞌun it Jope. Ipapisiꞌ mu si Simon nga esa gasing pangaran it kanya, si Pedro. 14Kanya i paꞌyag it imu it panulduꞌ nga ikaribri mu, pati beken ngaytung kat seled it pamalay-balay mu.’ 15Aypaꞌ nagpapuꞌun aku nat tumulduꞌ it kanira. Temed, ega paꞌ naꞌlay i panulduꞌ ku ngayti, piyapasarum na duꞌut kanira i Espiritu Santo, subung nagat pagpasarum ya situt aten katꞌesa. 16Duꞌun nademdeman ku i inampang ngayat Ampuꞌan, nga maat ya ngayan, ‘Danum i ipagbawtis ni Juan, temed kamu, Espiritu Santo i ibawtis it imyu.’ 17Ta kayti, sira ngayti nga ega Judio, mga kasubung tami na, nga inildawan it Ampuꞌang Diyus nga pasaruman it Espiritu Santo, pagpamayaꞌ nira it Ampuꞌan nga si Jesu-Cristo. Aypaꞌ ka siyu aku nga mapaaran kuy Ampuꞌang Diyus?”
18Pagkagneg it mga magpakidaꞌeg ngaytit ki Pedro, mindek na sirat pakibatir. Iyan siꞌ i binwat nira, biyantug niray Ampuꞌang Diyus. Maamaatan sira, “Ta, in atkayan palan, inildawanan na gasiꞌ it Ampuꞌang Diyus i pati mga taw nga ega Judio, nga masinguliꞌan baw indiꞌan nira i mga kasalaꞌan nira, isaꞌun makanira i kaꞌgenan nga egay kaskedan.”
Pagkapangadal it Magayeng Baritaꞌ duꞌun it Antioquia, dakel i namayaꞌ nga ega Judio
19Ta, yan beken nga mga magpamayaꞌ ngayting natari-tariwanak sabap it pakuriꞌ ngaytit kanira, nga nagpapuꞌun duꞌun it pagꞌimatay it ki Esteban, alaid na nga mga banwa i naꞌbut nira. May nakaꞌbut duꞌun it Fenicia. Iyan beken, naꞌaduꞌut pulaw it Chipre. Baw maski duꞌut Antioquia, may nakaꞌbut na duꞌun. Kada maꞌbut nirang banwa, ipagpangadal na nira duꞌun i Magayeng Baritaꞌ pasar it ki Jesus. Temed mga Judio lamang i pamagtulduꞌan nira. 20Takaꞌ, uyut it mga magpangadal ngayti i beken nga, lamang Judio sira, duꞌun i diyakulaꞌan nira it Chipre baw Cirene. Ta, pagꞌabut nira duꞌut Antioquia ngayti, nangadal sira duꞌun gasiꞌ it mga Griego pasar it Ampuꞌan nga si Jesus. 21Baw dakulaꞌ i tabang it Ampuꞌan it kanira kat pangadal nira ngayti, aypaꞌ ka dakel nga dakel i namayaꞌ baw nagpasakep it Ampuꞌan.
22Ega naꞌlay, nakaꞌbut nay baritaꞌ sabap it itiꞌen duꞌun it mga magpamayaꞌ nga duꞌun it Jerusalem. Pagkabaritaꞌ nira, inupakat nira si Bernabe nga paꞌaduꞌun it Antioquia. 23Pagꞌabut ya duꞌun, natantuwan ya i kadakulat ildaw it Ampuꞌang Diyus kat mga taw ngayti. Aypaꞌ ka masagya kanyang banar. Bawnga tiyulduꞌan ya sira nga kaꞌilangan teꞌteꞌan nira i Ampuꞌan it tingled i nakem. 24Ka si Bernabe ngayti, talagang taw nga magayen i adat. Makseg i pamayaꞌ ya baw talagang masunud it Espiritu Santo nga magsasarum duꞌun it kanya. Aypaꞌ dimnungag nang dimnungag i mga magpamayaꞌ it Ampuꞌan duꞌun.
25Iyan atnakayti, limnangbus na si Bernabe duꞌun it Tarso ka tulusun ya si Saulo. 26Pagkaparag ya, piyabayaꞌ yat nagpaꞌuliꞌ duꞌun it Antioquia. Baw inabut sirat sang taꞌun duꞌun, magpakiꞌiba-iba baw magpanulduꞌ it kadakel ngaytit mga magpamayaꞌ. Dakel talagay tiyulduꞌan nira. Mga magpamayaꞌ duꞌut Antioquia ngayti, siray uꞌnang tiyaꞌwag nga Cristiano, nga ireg sugiden, nagpalagpit it ki Cristo.
27Kat iting timpu, may miyabut duꞌun it Antioquia nga mga prupitaꞌ nga garing duꞌun it Jerusalem. 28Kaꞌsang aldaw nga tingped i mga magpamayaꞌ duꞌun, timnindeg i sang kataawan ngayting prupitaꞌ nga pagpangaranat ki Agabo. Kat panakem it Espiritu Santo isiyugid ya nga mabut it muꞌsang banwa i dakulang getem. (Miyabut tu nga matuud it iyan si Claudio pay Impiradur.) 29Aypaꞌ, pagkagneg it mga magpamayaꞌ ngayti duꞌut Antioquia, nagꞌupa-upakaten sira nga pataban sirat tabang, nga kumpur kaya it kada esa, duꞌun it mga kasulsugan nira kat pamayaꞌ nga magtataꞌid duꞌun it Judea. 30Aypaꞌ nagbegay sira nga matuud. Bawnga inupakat nira na Bernabe, duwa ni Saulo, nga siray tumaban it iti ngayti duꞌun it mga magpamaalaꞌ it mga magpamayaꞌ duꞌun it Judea.
12Pinirisu si Pedro temed ipiyaliꞌwan kanyat esang anghil
1Ta, kat iti nagang timpu, ipiyadakep it adiꞌ nga si Herodes i pirang kataawan nga mga magpamayaꞌ duꞌun it Jerusalem ka pakuriꞌan sira. 2Esa it mga apustul, nga si Santiago nga sulsug ni Juan, ipiyabunuꞌ ya. 3Pagkamuya yat siyagyaan it mga Judio nga ega magpamayaꞌ it ki Cristo i binwat ya ngayti, si Pedro siꞌ i ipiyadakep ya. Temed paribasay naꞌbut nay Pistaꞌ it Tinapay nga Egay Ipagpaꞌalsa, 4pagkadakep, pinirisu ya daꞌan. Ipiyagꞌintergaꞌ ya duꞌun it mga sundaluꞌ, nga tagꞌepat-epat sira nga gumuwardiya it ki Pedro ngayti. Ka pagpikiren ni Herodes, pagtiwas it pistaꞌ ngayti, bawnga ipaꞌadap ya si Pedro duꞌun it kadakel it mga Judio ka ukumanan ya na kanya. 5Aypaꞌ duꞌun na lamang si Pedro it pirisuwan. Temed sigi nga mamagpanalangin i mga magpamayaꞌ it pagꞌubsu-ubsun niray kat nakem nira, ka isaꞌun mapaliꞌwan naga si Pedro.
6Bawnga iyan naꞌbut nay delem nga, meyag, ukumanan na si Pedro, magꞌigaꞌ kanya kat piyagtengaꞌan it duwa nga kasundaluꞌan. Pagsesgetan paꞌ kanyat duwang kadina, baw may mga guwardiya paꞌ duꞌun it salakwatan. 7Sakaling may miyabut nga esang anghil it Ampuꞌan baw minyag nga lagi i duꞌun it seled ngayting pagpipirisuwan it ki Pedro. Giniꞌleng ya si Pedro ka siyulag bawnga miyampang. Maat ya, “Sulag! Magbangun ka! Dali-daliꞌen mu!” Pagkaꞌampang ya kayti, nauꞌbad nga lagi i mga kadina duꞌun it alima ni Pedro. 8Bawnga inaat siꞌ it anghil ngayti, “Sambutan mu nay pakayan mu baw magtalumpaꞌ ka na.” Siyunud ni Pedro, bawnga maat siꞌ it anghil, “Magpakay ka nat panliꞌwan ngayang pakayan mu baw mayaꞌ kat aken.”
9Dimnasun na si Pedro it nanliꞌwan. Tanu-tanud ya ega matuud i miyabut ngaytit kanya nga tabang it anghil ngayti. “Barang”, maat ya, “tagaynep ku lamang tu.” 10Tiyaꞌliban niray uꞌna bawnga ikadwa nga guwardiya. Bawnga nakaꞌbut sirat puwirtaꞌan nga magꞌaduꞌut lansangan. Lamang basiꞌ i siradu, magꞌabut sira, magkaꞌabri it sadili ya. Aypaꞌ dayun it limniꞌwan sira. Pagkaliꞌwan, sigi nang panaw nira. Temed, ega alaid i napanawan, nagsipat nay anghil ngayti.
11Iyan esa-esa mana ni Pedro, natanudan ya nga, iti palan, matuud i miyabut ngaytit kanya. Ega desang tagaynep. “Aaꞌ,” maat ya, “natantuwan ku na nga tiyaꞌeg it Ampuꞌan i esang anghil ya nga rimibri it aken kat alima ni Herodes baw kat pagꞌiꞌinawaren it mga Judio nga mabetangan ku.” 12Egay beken, pagkatantu ya kayti, naꞌaduꞌun kanya it balay ni Maria, nga inaꞌ ni Juan nga esang pangaran it kanya, si Marcos. Duꞌun it iting balay dakel i mga magpamayaꞌ nga natingped ka mamagpanalangin. Ipagpanalangin nira, si Pedro ngayti. 13Pagꞌabut ya duꞌun, timniꞌtik kanya duꞌun it liꞌwan nga talaꞌep. Ega naꞌlay, inaduꞌun it esang taraꞌgen nga babay. Ngaran ya, si Rode. Iningkut ya in siyuyti. 14Pagkagneg ya it gaꞌmaran ni Pedro, nakilalaan yang lagi. Temed, kat kadakulat sagya ya, ega nangbit kat nakem ya nga abriyen i talaꞌep. Miyalagyu na i nagpaꞌuliꞌ duꞌun it seled ka nanugid it, magtiꞌtik ngayti duꞌut liꞌwan, si Pedro na. 15Temed daꞌsira magpamayaꞌ. Pagꞌaaten ga niray babay ngayti, pagꞌengel-engelen. Temed maat yat maseked-seked, “Talagang kanya bayti!”
Maamaatan sira, “Barang anghil ya mana.”12:15 Kat siyubli-subli nga katuturanan it mga Judio, kada esat kanira, may kanya-kanyang anghil nga magtatarima it kanya.
16Paribasay ega paꞌ inabriyan i talaꞌep, sigi-siging tiꞌtik ni Pedro. Aypaꞌ egay beken, inabriyan na nira. Ta, si Pedro nga matuud i duꞌun. Pagkalteg nira, talagang namagkaliluꞌ sirang banar. 17Pagkasled ni Pedro, sininyasan ya sirat alima ya nga ega timingeg. Bawnga itiyuturan ya na i muꞌsa, in magꞌuꞌunu ipiyaliꞌwan kanyat Ampuꞌan duꞌut pirisuwan. Pagkatupus, inaat ya sira, “Isugid mi manat ki Santiago12:17 Si Santiago ngaytu, piyakapagbayaꞌen it mga magpamayaꞌ duꞌun it Jerusalem. baw beken nga mga sulsug ta kat pamayaꞌ.” Pagkaꞌampang ya kayti, napanaw nat palinga-linga daꞌan duꞌut belag nga rugar.
18Aypaꞌ pagꞌeyag it aldaw, talagang gulu-gulu i mga sundaluꞌ ngayting guwardiya ka in magꞌuꞌunu nakapalagyu si Pedro. 19Egay beken, ipiyatulus ni Herodes. Iyan ega nay magkaparagan, inimbistigar yat magayen i mga guwardiya ngayti. Temed it egay magkasugid nira, ipiyagꞌaat ni Herodes nga yay panrigat kanira, pangimatayen.
Inlud si Herodes bawnga natay ka siyadili yay kabantugan it Ampuꞌang Diyus
Ega naꞌlay, ginmaring si Herodes ngayti duꞌun it Judea ka may innged ya duꞌun it Cesarea. Nakakaꞌlay kanya duꞌun. 20Iyan duꞌun na kanya it Cesarea ngayti, may miyabut nga mga taw nga garing duꞌun it Tiro baw Sidon. Talaluꞌ talagay iseg ni Herodes it duwa ngayting kabanwaan. Aypaꞌ, paribasay duꞌut banwa ni Herodes i pagpanggaringan it kadakulaꞌat pangaꞌen it mga taga Tiro baw Sidon, napagꞌupakatan nira nga paꞌaduꞌut ki Herodes ngayti ka mangut it kaꞌayusan duꞌut kanya. Pagꞌabut nira, iniba-iba niray sarig-sarigan ni Herodes nga magpamaalaꞌ it mga taawan ya. Ngaran ya, si Blasto. Piyatabang na kanyat mga taga Tiro baw Sidon ngaytit mupakat it adiꞌ nga, in mapakay, magkagayen na sira.
21Pagkaꞌbut it aldaw nga magkaꞌayusan na sira, nagpakay si Herodes it mabakas nga pakayan it adiꞌ baw miyadung duꞌun it araꞌdungan ya kat pagkaꞌadiꞌ ka magdiskursuꞌ. 22Pagkatupus it inampang ya ngayti, subuk giyaw-giyaw i kadakel it taw. Maat nira, “Esang diyus na palan i magꞌampang ngaytu, ega naytu taw!” 23Ta, biglaꞌ nga inabut si Herodes it egay pasubraꞌ nga eget it sarut, panriga it kanya it esang anghil it Ampuꞌan. Inlud i bilug ya. Ega naꞌlay, miyatay na. Nakabetang kanyat atkayti sabap ega siyabatan yay mga taw ngayting mamagsamba it kanya. Maꞌunu sabatan ya, nasagyaan ya ga nga tiyanggap i pagbantug ngayti nga Ampuꞌang Diyus lamang i dapat nga bantugun.
24Temed subraꞌ na nga dakulaꞌ i liyapusan it ipagtulduꞌ nga ampang it Ampuꞌang Diyus. Kamatuudan, talagang dimnakel pang banar i mga magpamayaꞌ.
25Ta, yan natiwas nay ingged ngayti na Bernabe, duwa ni Saulo, duꞌun it Jerusalem12:25 Kapitulu 11:29-30., namagpaꞌuliꞌ siꞌ sira duꞌun it Antioquia. Piyabayaꞌ nira si Juan, nga si Marcos i esa nga ngaran ya.
13May ipiyabetang-betang it Ampuꞌang Diyus nga ipabwat ya it kana Bernabe, duwa ni Saulo
1Ta, kaꞌuyutan it gurupu it mga magpamayaꞌ nga duꞌun it Antioquia it iting timpu, may mga prupitaꞌ baw manigtulduꞌ. Si Bernabe ngayti i esa, baw si Simeon, nga panaꞌwag it kanya, Niger, si Lucio nga taga Cirene, baw si Manaen nga ipiyasulsug it adiꞌ nga si Herodes, baw si Saulo. 2Kaꞌsang mamagsamba sirat Ampuꞌan baw mamagpuwasa, inaat sira kat panakem it Espiritu Santo, “Kayti, ipasiguru mi nat aken si Bernabe baw si Saulo, ka buwaten na nira i ipiyabetang-betang ku nga ipabwat kut kanira.” 3Ta, egay beken, ipiyasigi niray pagpuwasa nira ngayti bawnga piyanalanginan nirat pamagtatapalen si Bernabe, duwa ni Saulo. Bawnga piyapanaw na nira.
Namayaꞌ i gubirnadur it Chipre ka naltegan yay keseg it guna it Ampuꞌan
4Kat panakem it Espiritu Santo ngayting nagpapanaw it kanira, uꞌnang inaduꞌunan nira, Seleucia. Garing duꞌun, namagpanakay sira nga nagpaꞌaduꞌun it pulaw it Chipre. 5Duꞌun i piyadungguꞌan nirat Salamina. Pagꞌabut nira duꞌun, namagpangadal sirat ampang it Ampuꞌang Diyus duꞌun it mga papagsambaan it mga Judio. Si Juan Marcos ngayting piyabayaꞌ nira, katabang na nirat buwaten nira ngayti.
6Iyan nalekep-lekep na niray pulaw ngayti seked duꞌut sang bali, nakaꞌbut na sira duꞌun it siyudad it Pafos. Duꞌut Pafos ngayti, may esang Judio nga katungkulan nga magpapru-prupitaꞌ. Ngaran ya, si Bar-Jesus. 7Kakumbiꞌlid kanyang pirmi it gubirnadur it Chipre nga si Sergio Paulo. Gubirnadur ngayti, mapikir kanyang taw. Binwat ya, piyapaꞌaduꞌun yat kanya na Bernabe, duwa ni Saulo, ka ireg ya gasing makagneg it ampang it Ampuꞌang Diyus. 8Temed ta, katungkulan ngayti nga esa nagang pangaran it kanya, si Elimas, talagang pagkuntraꞌen ya na Bernabe ngayti. Dakel-dakel nga ipagsasaw yat gubirnadur ngayti isaꞌun ega kapamayaꞌ. 9It atkayti, tiyermek ni Saulo it semyek si Elimas ngayti. Si Saulo ngayti, Pablo gasiꞌ i esa nga ngaran ya. Bawnga miyampang si Pablo kat panakem it Espiritu Santo nga magsasarum duꞌun it kanya. 10Maat i inampang ya, “Ikaw ngaytu nga taw, subuk nagpaꞌanak ka nat ki Satanas! Purus pangakal baw kalukuwan i muꞌsang pagbuwaten mu. Maski unung kataldengan, pagkalabanen mu. Unu, ega paꞌ pedkanan muy buwat mu ngayan nga pagpakiꞌambutun muy kamatuudan nga ampang it Ampuꞌang Diyus? 11Ta, kayti, ukumanan ya na ikaw. Mableg ka na. Ega matandaꞌan mu i delemen baw aldawun seked it ega paꞌ naꞌbut i ipiyagtirminu it Ampuꞌang Diyus.”
Pagkaꞌampang ni Pablo kayti, sakaling diminlem nay panleteg ni Elimas, nga talagang beleg na nga matuud. Yanay nabwat yay kutap-kutap, ka magtulus it dumundun it kanya. 12Ta, pagkalteg it gubirnadur it iting kaꞌulugan, piyamayaꞌ ya nga lagi i ipagpangadal na Pablo, ka naliluꞌan ya i keseg it guna it Ampuꞌan ngayting ipagpanulduꞌ nira.
Nanulduꞌ na Pablo pasar it ki Jesus duꞌun it Antioquia nga sakep it Pisidia
13Garing duꞌut Pafos, nanakay siꞌ na Pablo ngayti. Piyadungguꞌan nira, duꞌun it Perga nga sakep it Panfilia. Pagꞌabut duꞌun, nagpablag nat kanira si Juan ka miyuliꞌ na duꞌun it Jerusalem. 14Temed, na Pablo, garing duꞌut Perga ngayti, nanlangbus siꞌ sira duꞌun it Antioquia, nga iti nga Antioquia, sakep it Pisidia. Ta, pagkaꞌbut it Aldaw it Kapaꞌnaan, siminled sira duꞌun it papagsambaan ka magpakisamba. Pagkasled nira, namagꞌadung na. 15May biyasa nga pirang kaꞌurdinan ni Moises bawnga kat mga isiyurat it tagnang mga prupitaꞌ. Pagkatupus kayti, inaat it mga manigpamaalaꞌ it papagsambaan ngayti na Pablo, “Mga sulsug nameng Judio, barang may ipangadal mit imyu. Mapakay nga manulduꞌ kamu it amen.”
16Aypaꞌ timnindeg si Pablo baw sininyasan yay kadakel nga magꞌangut it pagneg, bawnga miyampang. Maat ya, “Mga kabilug ku nga mga tungtung-inapuꞌ ni Israel baw beken nga may iꞌlam it Ampuꞌang Diyus, pagneg kamu. 17Naꞌrutan tami na nga Ampuꞌang Diyus it bangsa tami nga Israel, piniliꞌ yay mga kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan ta baw piyadakel ya sira, iyan nagpakibanwa sira duꞌut Egipto, baw inildawan ya sirat dakulang kagayenan. Bawnga, kat keseg it guna ya, ipiyaliꞌwan ya sira kat pagkaꞌuripen nira duꞌun. 18Piyabayaꞌ-bayꞌan ya i pakikuntraꞌ nirat kanya it seledat epat nga pulung taꞌun, nga kaꞌlay it panaw nira duꞌun it kapupuyangtan nga rugar. 19Bawnga ipiyadaꞌeg ya i pitung kabangsaan nga datiyan nga mga taga Canaan. Baw ipiyasubli ya nat mga kagiyaringanan tami i banwa ngayti. 20Kaꞌlay it muꞌsa ngaytu, mga epat nga gatus baw limang pulung taꞌun.
Pagkatiꞌen-tiꞌen nira duꞌun it Canaan, ganti-mangganti i mga pagbayaꞌen nira nga pagrumraan it Ampuꞌang Diyus, seked it si Prupitaꞌ Samuel na i pagbayaꞌen nira. 21Bawnga namagꞌangut na sirat adiꞌ. Aypaꞌ riyumraan it Ampuꞌang Diyus si Saul nga adiꞌ nira. Amaꞌ ya, si Kis, nga kat kuyunan nga mga tungtung-inapuꞌ ni Benjamin. Kaꞌlay it pagꞌadiꞌ ni Saul, epat nga pulung taꞌun. 22Pagꞌiriꞌ it Ampuꞌang Diyus it pagkaꞌadiꞌ ni Saul ngayti, igiyanti ya si David, nga iyan siꞌ i magꞌadiꞌ it kanira. Baw ipiyamatuud ya paꞌ nga magꞌaat, ‘Namuyaan ku nga si David ngaytung anak ni Jesse, magkasagyaan kung banar i adat ya ka magkaꞌuyun talaga it adat ku. Pagsisiguruun ku nga sunudun yay muꞌsang kaꞌirgan ku.’ 23Ta, kat pabetang-betang it Ampuꞌang Diyus, garing duꞌut mga tungtung-inapuꞌ ni David ngayti i liniꞌwanan it Manriribri nga isiyanggup ya nga rimibri it aten nga mga tungtung-inapuꞌ ni Israel. Si Jesus na ngaytu i paꞌaaten. 24Dedemdemen mi i binwat ni Juan nga magpamawtis. Kanyay miyuꞌna it ki Jesus, ka ipagpanulduꞌ ya duꞌun it mga kabilug yang mga Judio nga, kaꞌilangan, magsinguliꞌ sirang muꞌsa baw indiꞌan i mga kasalaꞌan nira baw pabawtis nga pamatuud it indiꞌan na. 25Iyan magkatiwas na ni Juan ngayti i kanyang buwaten, maat ya siꞌ it mga taw, ‘Siyu aku kat tandes mi? Barang, kat pasepsep mi, aku nay Manriribri. Yay matuud, daꞌku baytu kanya. Temed ega maꞌlay, mabut na kanya. Baw talagang kanya, landaw paꞌ it aken. Kamatuudan, maski muꞌbad it seget it talumpaꞌ ya, ega mapakay nga mabwat ku, ka subrang banar i kataꞌasan ya.’
26Mga kasulsugan nga mga tungtung-inapuꞌ ni Abraham, baw beken nga may iꞌlam it Ampuꞌang Diyus, talagang kita ngaytu i pagpaꞌabutan it itung ampang, magsugid ngaytu it karibriyan. 27Sira nga magtataꞌid duꞌut Jerusalem, pati mga pagbayaꞌen nira, ega inabut it pikiran nira nga si Jesus na ngaytuy Manriribri. Maski pagbasaen niray isiyurat it mga prupitaꞌ it kada matingped sira duꞌun it papagsambaan, ega natantuwan nira nga si Jesus naga i pagpapuntuꞌan it ampang ngayti nga pagbasaen. Temed ta, natuman nira talagay magbebtang duꞌun ka inukumanan nira si Jesus ngayti it kamataynen. 28Eeꞌ baꞌ, maski egay magkaparagan nira nga kasalaꞌan nga binwat ya, piyagut na nira duꞌut ki Pilato nga imatayen na. 29Iyan natuman na niray muꞌsang mga isiyurat it mga prupitaꞌ pasar it kanya, inawaꞌ nay bilug ya duꞌun it riyansangat kanya nga krus baw idiyuꞌun it lelbengan. 30Temed, lamang naꞌatnakayti, inggen kanya it Ampuꞌang Diyus it paꞌuliꞌ. 31Kamatuudan, seledat pira-pirang aldaw, pirmi kanya nga magpakikita it mga magbaya-bayaꞌ it kanya, sira nga miyayaꞌ it kanya garing duꞌun it Galilea seked duꞌun it Jerusalem. Ta, sira na ngaytu i magpamatuud kat kadakel pasar it kanya. 32Ta, kayti, taban namen situt imyu i Magayen ngaytung Baritaꞌ pasar it sanggup it Ampuꞌang Diyus duꞌun it mga kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan tami nga mga Judio. 33Talagang tiyuman ya na kayti nga timpu, aten na ngaytu, kita nga mga tungtung-inapuꞌ nira. Ka ipiyatindeg ya si Jesus nga Manriribri ta. Ituy pagpapuntuꞌan it isiyurat ngayan duꞌun it pagpangaranan it Mga Awit, nga magꞌaat i ikadwa ya,
‘Kayti, ipagpatandaꞌ ku nga Anak kuytu ikaw.
Akuy Amaꞌ mu.’13:33 Awit 2:7.
34May beken nagang mga sanggup nga tiyuman it Ampuꞌang Diyus duꞌun it ki Jesus. Pagꞌaaten nira nga egnen ya si Jesus it paꞌuliꞌ baw, gumaring sikayan, ega na matay paꞌ it sumaꞌup. Ka maat i isiyurat nga ampang ya,
‘Iꞌildaw ku nat imyu i mga ega basta-bastang kagayenan nga isiyanggup ku it tagnang adiꞌ nga si David it ega magꞌugad-ugad nga sanggup.’13:34 Isaias 55:3.
35Baw may magsusurat nga beken duꞌun it Mga Awit, nga magꞌaat,
‘Ega pataꞌnan mu nga marunut duꞌut lebeng i bilug ku, aku nga magsunud nga pirmi it kaꞌirgan mu.’13:35 Awit 16:10.
36Egaytu pagpaꞌiguꞌan, si David, ka pagkatuman ya it pangatengdanan ya nga ibinggay it Ampuꞌang Diyus it kanya, natay na kanya. Egay beken, ilimbeng na kanya duꞌut limbengan it mga kagiyaringanan ya baw narunut nay bilug ya. 37Temed si Jesus ngaytu nga ipiyatindeg it Ampuꞌang Diyus nga Manriribri ta, ega nga matuud narunut i kanya nga bilug. 38Aypaꞌ kaꞌilangan nga matantuwan mi tu, mga kasulsugan, itu nga ipagpanulduꞌ namen it imyu kayti nga, sabap it binwat ni Jesus ngaytu, mapakay nga mapasinsiya i muꞌsang kasalaꞌan mi. 39Muꞌsa nga mamayaꞌ baw sumarig it kanya, pasinsiyaen i muꞌsang mga kasalaꞌan nira. Temed egay taw nga maribri kat ukuman it Ampuꞌang Diyus in yay pagsarigan ya, pagsunud yat mga urdin ni Moises, ka pirming kurang i pagsunud ta it mga urdin ngayti. 40Aypaꞌ magꞌintur kamu isaꞌun ega malabayan mi i inaat duꞌun it kasuratan it mga prupitaꞌ, 41nga magꞌaat,
‘Pagnegan mi tu, kamung mga mapiyanibabaꞌ.
Talagang maliluꞌan mi i mabut it imyu nga ikaꞌilang mi.
Sabap may buwaten ku kat timpu mi nga maski iꞌunu-unu pat tuturan it imyu i buwaten ku ngaytu, ega pakimatuudun mi.’”13:41 Habacuc 1:5.
Panulduꞌ na Pablo duꞌut Antioquia, diyaꞌga it kadaklan it mga Judio, temed siyagyaan it mga taw nga ega Judio
42Pagkatupus it panulduꞌ ngayti, iyan mamagliꞌwan na na Pablo, duwa ni Bernabe, inaat sira nga, in mapakay, ipangadal nira nagat sumaꞌup i iting mga bagay it sunud nga lingguꞌ. 43Ta, nagsigꞌuliꞌan nay kadakel. Temed may miyayaꞌ it kana Pablo nga mga Judio baw beken nga taw nga namagseled it pagkaJudio. Aypaꞌ inaat sira na Pablo nga kaꞌilangan teꞌteꞌan nira i nasepsepan nira nga pasar it ildaw ngaytu it Ampuꞌang Diyus.
44Iyan naꞌbut siꞌ i Aldaw it Kapaꞌnaan, agen-agen it miyuꞌsa i mga taga siyudad ngayti it pakitingped duꞌun it papagsambaan, ka kupagneg it ipagpangadal ngayting ampang it Ampuꞌang Diyus. 45Temed mga Judio, pagkamuya nirat dakel na ngayting banar i natingped nga ega Judio, mininggit sirang banar. Aypaꞌ, kada ampangen ni Pablo, pagsariyen nirat batir, uyut i diyampaꞌ.
46Temed miyampang na Pablo, duwa ni Bernabe, it may pagmaꞌiseg it nakem nira. Maat nira, “Kaꞌilangan nga kamuy uꞌnang makagneg it ipagpangadal namen ngaytung ampang it Ampuꞌang Diyus. Temed, it atkayan nga pagdaꞌgaen mi ga, subuk pagꞌukumanen mi i sadili mi nga, kamu, ega mapakay nga begayan it kaꞌgenan nga egay kaskedan. Aypaꞌ, kayti, ega na kamu i tulduꞌan namen, in daꞌga sira nga ega Judio. 47Ka ituy ipagtaꞌeg it amen it Ampuꞌan, nga pagpaꞌiguꞌan it magsusurat ngaytu nga magꞌaat,
‘Ipiyatindeg ku ikaw nga bilang tidaw it mga taw nga ega kat bangsa nga Israel.
Ka maꞌyagan mu i muꞌsang taw situt sinirungat langit pasar it dalan it karibriyan.’”13:47 Isaias 49:6.
48Ta, pagkagneg it mga taw ngayting ega Judio nga magraragiꞌ duꞌun, simnagya sirang banar. Maamaatan sira, “Subraꞌ talaga nga magayen i ampang ngaytu it Ampuꞌang Diyus!” Kumpur piniliꞌ it Ampuꞌang Diyus nga makanira i kaꞌgenang egay kaskedan, namayaꞌ na sira. 49Garing kayti, limingkep nay Magayeng Baritaꞌ pasar it Ampuꞌan duꞌun it muꞌsang banwa ngayti, pati mga katepad nga rugar.
50Temed, binwat it mga Judio duꞌut Antioquia ngayti, piyaꞌulu-uluwan nira i mga babay nga mga mataꞌas i duguꞌ, nga maski ega Judio temed masiyambaen it Ampuꞌang Diyus. Piyaꞌulu-uluwan nira gasiꞌ i pati mga lalaki nga piyakamataꞌas kat siyudad ngayti, nga kuntraꞌen na Pablo, duwa ni Bernabe. Unupat inimugaw na nira duꞌut kanira ngayting rugar. 51Temed, iyan maggagaring na na Pablo, tiyagtag nira i kapu-kapu duꞌun it mga aꞌay nira, nga imandaꞌan it, mga taw duꞌun it Antioquia ngayti nga ega kupamayaꞌ it panulduꞌ nira, ipagpabetang nat Ampuꞌang Diyus nga ega na taawan ya. Bawnga nanlangbus na sira duꞌun it Iconio. 52Temed, sira nga nagpakimatuud it panulduꞌ nira baw nagpasakep it Ampuꞌan, dakulaꞌ nang kasagyaan nira baw magsasarum nay Espiritu Santo kat bilug nirang muꞌsa.
14Nanulduꞌ na Pablo duꞌun it Iconio
1Pagꞌabut na Pablo, duwa ni Bernabe, duꞌun it Iconio, binwat nira, subung nagat buwat nira ngayti duꞌun it Antioquia, nga siminled sira duꞌun it papagsambaan ka nanulduꞌ. Timindek nga banar i mga ampang nira kat nakem it mga magpagneg, aypaꞌ talagang dakel nga dakel i namayaꞌ, mga Judio baw ega Judio gasiꞌ. 2Temed ta, yan mga Judio nga ega kupamayaꞌ, piyaꞌulu-uluwan niray mga ega Judio nga beken, nga isgan na nira i mga namayaꞌ ngayti. 3Temed kimnaꞌlay naga na Pablo duꞌun, nga magpangadal it may pagmaꞌiseg it nakem, pasar it Ampuꞌan. Baw pagtabangen sira it Ampuꞌan nga magkabwat sirat mga tandaꞌanan nga kalililuꞌang mga bagay, nga magpamatuud it kamatuudan talagay ipagpanulduꞌ nira ngayti pasar it ildaw it Ampuꞌang Diyus.
4Ta, nabagiꞌ nay mga taw duꞌun it Iconio ngayti. Sang bagiꞌ, kampiꞌ kat mga apustul nga kana Pablo, sang bagiꞌ duꞌut mga Judio ngayting ega kupamayaꞌ. 5Iyan atnakayti, binwat it mga Judio ngayti, pati mga pagbayaꞌen nira baw beken nga mga ega Judio, nagꞌupa-upakaten sirang pakuriꞌan nat egay sanguꞌ i duwa ngayting apustul baw buntalan paꞌ sira it batu. 6Temed naringid-ringidan na Pablo i piyamagꞌupakatan ngayti. Egay beken, namagliꞌid sira, naꞌaduꞌun it Listra baw Derbe, mga siyudad nga sakep it Licaonia. Pati mga rugar nga duꞌun it linibut, naꞌbut nira gasiꞌ, 7ka ipagpangadal nira siꞌ duꞌun i Magayen ngayting Baritaꞌ pasar it ki Jesus.
Kusamba i mga taga Listra it kana Pablo pagkapagayen nirat esang pilay
8Duꞌun it Listra may esang taw nga pilay. Buwat yat kanya, magꞌaꞌdung na lamang, ka ega magkapanaw. Sekad ya i pilay ya ngayti. 9Iyan magpangadal na si Pablo duꞌun, magpagneg i iting taw. Pagkalteg ni Pablo, namuyaan ya nga may pamayaꞌ it pilay ngayti nga mapagayen. Aypaꞌ tiyermek yat semyek, 10baw diyadakulaꞌ yang ampang nga magꞌaat, “Sigi! Timindeg ka na!” Egay beken, nagpatiꞌdak nay taw ngayti, dayun it nakapanaw na.
11Pagkalteg it kadakel it binwat ngayti ni Pablo, namagpanggaꞌmaran sira kat sadili nirang ampang, nga ampang it Licaonia. Maamaatan sira, “Bilaꞌ, may mga diyus na nga nagbalyung taw ngaytu nga limnampud na situt aten!” 12Bawnga piyangaranan nira it Zeus si Bernabe, baw si Pablo, Hermes, sabap kanya i magpangadal nga pirmi. 13Duꞌun it liꞌwan it siyudad ngayti may papagsambaan it pagbeteꞌ-beteꞌen nira nga diyus nga si Zeus. Ta, binwat it sasirduti nira duꞌun, namisiꞌ it mga bakaꞌ nga tudu nga piyabaliꞌgan yat mga bura-burak nga binwat, baw tiyaban ya duꞌun it puwirtaꞌan it siyudad. Pagpikiren ya, tabanen yay kadakel it sumamba it kana Bernabe, duwa ni Pablo. Isalisi yay mga bakaꞌ ngayti ka buwateng pasalamat.
14Temed, iyan natanda-tandaꞌan14:14 Ega nasepsepan na Pablo i ipagpanggaꞌmaran ngaytit kadakel ka ega magkasepsepan niray ampang it mga taga Licaonia. Ginirego i ampang na Pablo in magpangadal. na na Pablo i kubwaten it mga taw ngayti, riyasik niray pakayan nira ka eget nat paar nga ega buwaten i atkayti. Talagang diyali-daliꞌ nirat panengaꞌ-tengaꞌ i kadadaklan ngayti. Ipagpanggaꞌmaran na niray sabat nga magꞌaat, 15“Kadakel mi, beteꞌ, ega buwaten mi tu. Ka kami, kasubung mi nagang taw. Ipagpaꞌrut namen ngaytut imyu nga kaꞌilangan indiꞌan mi nay mga pamagsambaen mi ngayan nga egay kamatuudan, ka ega yay mapulus. Kaꞌilangan nga pasakep kamu nat Ampuꞌang Diyus nga talagang egen, kanya nga gimnuna it langit baw lugtaꞌ baw dagat, pati muꞌsang paryaman nira. 16Iyan tagnaꞌ paꞌ nga ega pay miyabut nga Magayen ngaytung Baritaꞌ, subuk piyabaya-bayaꞌan it Ampuꞌang Diyus i katataawan nga ega Judio, nga sumamba it in unuy kusambaen nira. 17Temed maski atkayan, pirming pagbegayan ya kita it mga imandaꞌan it kanya i matuud nga Ampuꞌang Diyus. Kamatuudan, pirmi nga pagꞌildawan yat ipagkagayen it muꞌsang taw. Daꞌga baꞌ ipagbegay yay uran nga magpakseg it mga luwak ta, isaꞌun magbastanti i pangaꞌen baw isaꞌun magmasagya i nakem ta?”
18Lamang ipiyaꞌyag na Pablo i muꞌsa kat inampang nira ngayti, temed talagang nakuriꞌ-kuriꞌan sirat maar it mga taw ngayting kusamba it kanira nga may ipagsamba nga panalisi. Temed, iyan naꞌlay nat kasasabat, napaaran naga sira.
Biyuntalan it batu si Pablo duꞌut Listra
19Bawnga may miyabut duꞌun it Listra nga mga Judio, nga gimnaring duꞌun it Antioquia baw Iconio. Unupat piyaꞌulu-uluwan nira i kadakel it taw duꞌut Listra ngayti nga buntalan nira it batu si Pablo. Pagkabuntal, pagguguyudun nirang tiyaban duꞌut liꞌwan it siyudad ka, tanud nira, patay na. 20Temed ega. Pagkagaring it mga namagbuntal ngayti, iyan magtitindeg nay mga magpamayaꞌ duꞌut linibut ya, nagbangun kanya ka nakatanud siꞌ. Paggayen it ginawa ya, namagpaꞌuliꞌ sira duꞌun it siyudad. Pagꞌeyag it aldaw napanaw siꞌ sira ni Bernabe, limnangbus duꞌun it Derbe.
Piyakseg na na Pablo i pamayaꞌ it mga baꞌgung namayaꞌ bawnga namagꞌuliꞌ duꞌut Antioquia nga sakep it Siria
21Duꞌun siꞌ it Derbe ngayti, ipiyangadal niray Magayeng Baritaꞌ baw dakel i namayaꞌ it Ampuꞌan. Bawnga, buwat na Pablo, duwa ni Bernabe, namagpaꞌuliꞌ siꞌ sira duꞌun it Listra, bawnga duꞌun it Iconio, bawnga duꞌun it Antioquia ngayting sakep it Pisidia. 22Duꞌut kada rugar ngayti, pagpaksegen nira i nakem it mga magpamayaꞌ baw ipagbenge-bengel nirat kanira nga, sana, teꞌteꞌan i pamayaꞌ nirat Ampuꞌan maski pakuriꞌan. “Ka simpri,” maat nira, “kaꞌilangan, dakel i malabayan ta nga kakuriꞌan parabir mabut tami duꞌun it kaꞌadiꞌan it Ampuꞌang Diyus nga duꞌun it langit.” 23Baw beken nga buwat nira, kada piyaꞌuliꞌan nira nga rugar, nagpatindeg sirat mga manigpamaalaꞌ it mga magpamayaꞌ. In mapiliꞌ na, mamagpuwasa baw mamagpanalangin sira, ka ipagꞌintergaꞌ i mga napiliꞌ ngayti duꞌun it Ampuꞌan nga piyamayaꞌ nira.
24Pagkatiwas it muꞌsa ngayti, tiyananan na niray Pisidia baw nagpaꞌuliꞌ duꞌun it Panfilia. 25Duꞌut Panfilia ngayti, naꞌbut nira siꞌ i siyudad it Perga baw ipiyangadal nira duꞌun i ampang it Ampuꞌang Diyus. Garing duꞌun nanlampud na sira duꞌun it Atalia nga duꞌun it dagat. 26Duꞌun i giyaringan nirat namagpanakay nga muliꞌ siꞌ duꞌun it Antioquia ngayting sakep it Siria. Duꞌun it Antioquia ngayti i piyanalanginan it kanira it mga magpamayaꞌ nga ipagꞌintergaꞌ sira duꞌun it Ampuꞌan, nga ildawan yay panaw nira ngayti. Ta kayti, natiwas na niray ipiyabwat ngaytit kanira. 27Aypaꞌ pagꞌabut duꞌun, tiningped niray mga magpamayaꞌ baw itiyuturan it kanira i muꞌsang mga bagay nga binwat it Ampuꞌang Diyus duꞌun it piyanawan nira, baw in magꞌuꞌunu piyarugaran ya nay mga taw nga ega Judio nga mamayaꞌ it ki Jesus. 28Garing it nakaꞌuliꞌ ngayti na Pablo duꞌut Antioquia, naꞌlay siꞌ sira nga kaꞌiba-iba it mga magpamayaꞌ duꞌun.
15Naꞌati-ati i mga magpamayaꞌ nga ega Judio sabap it aat it kanira nga in ega paturiꞌ, ega maribri
1Ta, yan duꞌun na ngayti sirat Antioquia may miyabut nga mga taw nga garing duꞌut Judea. Pagꞌabut nira, namagpapuꞌun sirat manulduꞌ it mga ega Judio nga magꞌaat, “Mga kasulsugan, in magpuyrat paturiꞌ, nga yay inaat duꞌut mga urdin ni Moises, daꞌkamu maribri.” 2Pagkagneg na Pablo, duwa ni Bernabe, talagang nagpakidaꞌeg sirat ipagpanulduꞌ ngayti. Ega basta-bastay pagtubag-tubagan nira. Aypaꞌ, iyan atnakayti, napikir it mga magpamayaꞌ duꞌun it Antioquia ngayti nga papanawun na Pablo, duwa ni Bernabe, sang siraan it beken nga magpamayaꞌ nga taga duꞌun, nga paꞌaduꞌun it Jerusalem, ka pisiꞌen i kaꞌayusan it iting bagay duꞌun it mga apustul baw mga magpamaalaꞌ duꞌun. 3Egay beken, namagpanaw na na Pablo ngayti. Ipiyagꞌuruꞌ naga sira it beken nga mga magpamayaꞌ. Ta, kada rugar nga magkapsagan it panaw nira, nga sakep it Fenicia baw Samaria, pagtuturanan na Pablo i mga magpamayaꞌ duꞌun it in magꞌuꞌunu dakel nang taw nga ega Judio i namagpamayaꞌ it Ampuꞌan. Yaba-yabasay kagneg nga mga magpamayaꞌ, mamagkasagya sira.
4Pagꞌabut nira duꞌun it Jerusalem, masagyang timnanggap it kanira i kadakel it mga magpamayaꞌ, pati mga apustul baw mga magpamaalaꞌ. Itiyuturan na Pablo i muꞌsang binwat it Ampuꞌang Diyus duꞌun it tiyaꞌgan yat kanira nga mga banwa. 5Temed, pagkagneg it beken nga kaꞌuyutan it mga Pariseo nga namayaꞌ nat Ampuꞌan, maat nira, “Maski namayaꞌ na i mga taw ngayting ega Judio, kaꞌilangan, turiꞌan naga baw iꞌaat it kanira nga sunudun niray mga urdin ni Moises.”
6Aypaꞌ namagtiringpeden i mga apustul baw mga magpamaalaꞌ ka rundingen nira i sabap it iting bagay. 7Iyan naꞌlay na sirat pagtubag-tubagen, timnindeg si Pedro baw miyampang. Maat ya, “Mga kasulsugan, magkaꞌrutan mi nga akuy piniliꞌ it Ampuꞌang Diyus situt aten it tagnaꞌ, nga garing kat baꞌbaꞌ ku, magnegan it mga taw nga ega Judio i Magayeng Baritaꞌ isaꞌun kapamayaꞌ gasiꞌ sira. 8Pagkagneg nira, namagpamayaꞌ. Paribasay namuyaan it Ampuꞌang Diyus nga matuud i pamayaꞌ nira ngayti, ka magkaꞌrutan yay kat nakem it muꞌsang taw, piyapasaruman ya sira it Espiritu Santo, subung nagat binwat yat aten. Duꞌun ipiyalteg yat kadakel nga tiyanggap ya na sira ngayti. 9Iti na ngayti i esang kamatuudan nga kitang mga Judio baw sira nga ega Judio, nagsuru-surubungun na i leteg it Ampuꞌang Diyus. Ka sabap it pamayaꞌ baw pagsarig nirat ki Jesus, biyaꞌgu ya na i adat nira baw ipiyasinsiya nay kasalaꞌan nira. 10Ta, it atkayti na, unuka pasubraꞌan mi paꞌ i Ampuꞌang Diyus, adimaat kamaliꞌ i pabetang ya ngaytut kanira? Ka ireg mi nga pabeꞌgatan it mga urdin i mga magpamayaꞌ ngaytung ega Judio. Daꞌga baꞌ, maski kita ngaytung mga Judio, pati mga kagiyaringanan tami, egay nakasunud it mga urdin ngaytu it pagsunud nga kaꞌustuꞌan. 11In daꞌga, pagsisiguruun tami nga kat ildaw it Ampuꞌan nga si Jesus, maribri tami sabap it pamayaꞌ baw pagsarig tat kanya. Ta, sira, atkayan naga.”
12Kat iting mga inampang ni Pedro subuk piyamagtiꞌpekan i kadakel ngayti. Piyagnegan nira nay muꞌsang pagtuturanen na Bernabe, duwa ni Pablo, pasar it mga tandaꞌanan nga kalililuꞌang mga bagay nga binwat it Ampuꞌang Diyus kat alima nira duꞌun it mga banwa it mga taw nga ega Judio nga piyanawan nira.
13Pagkatupus it tuturan nira ngayti, si Santiago siꞌ i miyampang, nga magꞌaat, “Mga kasulsugan, pagnegan mi aku. 14Nagnegan ta nay tuturan ngayan ni Simon Pedro, nga in magꞌuꞌunu nagpapuꞌun nay Ampuꞌang Diyus it papamayaꞌnen ya i mga taw nga ega Judio isaꞌun, duꞌun it kanira gasiꞌ, may makaꞌuyut it mga taawan ya. 15Ituꞌun ngaytu, magpanunsun naga kat mga isiyurat it mga prupitaꞌ it tagnaꞌ nga magꞌaat,
16‘“Mabut i aldaw nga paꞌuliꞌ aku”, maat it Ampuꞌang Diyus, “ka ipatindeg ku siꞌ i kaꞌadiꞌan ni David, nga kayti subung nat kumbuꞌ nga naranggaꞌ.
Eeꞌ baꞌ, ayusun ku i muꞌsang ranggaꞌ ya, ka talagang ipatindeg ku siꞌ.
17Buwaten kuy atkaytu isaꞌun, kat muꞌsang bangsat taw nga ega Judio, tumulus nat aken i kumpur ipiyasiguru ku nga taawan ku.”’15:16-17 Amos 9:11-12.
18Ituy mga inampang it Ampuꞌang Diyus nga magtuman it muꞌsa ngaytung mga bagay nga ipiyabetang-betang ya nga mabut, garing paꞌ it tagnaꞌ.
19Aypaꞌ, kayti, ukuman ku sikayan, ega buwaten tami nga sasawun i mga magpamayaꞌ nat Ampuꞌang Diyus nga ega Judio. 20In daꞌga, yay magayen, patabanan tami sirat surat. Itu lamang nga bagay i ibtang ta duꞌun, nga ega kumaꞌen sirat karniꞌ nga giyamit it beken kat pagsamba nirat kanirang pagbete-beteꞌen nga diyus, ega gasiꞌ kumaꞌen it duguꞌ u karniꞌ nga ega piyadguꞌ, baw beken, liꞌyan nira i muꞌsang kalasit pamakun kat ega asawa nira. 21Magayen in sunudun nira i mga pagꞌaaten tami ngaytu isaꞌun ega masasaw i pikiran it kasulsugan nirang mga Judio nga namayaꞌ na. Ka, itung mga bagay, egaytu madaliꞌ maꞌiriꞌ kat pikiran nira. Ka garing pat tagnaꞌ seked kayti ngaytu, kada Aldaw it Kapaꞌnaan, duꞌut muꞌsang mga lansangan nira, pagbasaen baw ipagpanulduꞌ duꞌun it mga papagsambaan i mga urdin ni Moises.”
Ipiyataban it mga apustul i ukuman nirat ipagkaꞌati-ati ngayti it mga magpamayaꞌ duꞌun it Antioquia
22Ta, napakay sirang muꞌsa it iting inampang ni Santiago. Bawnga napikir nirang muꞌsa, mga apustul, beken nga mga magpamaalaꞌ baw kapuꞌsaan nga magpamayaꞌ nga natiꞌmes duꞌun, nga miliꞌ it duwang kataawan nga ipabayaꞌ nirat kana Pablo, duwa ni Bernabe, duꞌun it Antioquia. Mapiliꞌ nira, si Silas baw si Judas nga esa nagang pangaran it kanya, si Barsabas. Sira ngayting duwa, kaꞌuyutat mga pagbayaꞌen it mga magpamayaꞌ duꞌun. 23Magꞌaat i isiyurat nira nga ipiyataban it napanaw ngayti,
“Mga sulsug kat pamayaꞌ nga ega Judio asat Antioquia baw beken nga mga rugar nga sakep it Siria baw Cilicia, wayan i surat namen. Kami nga mga apustul baw mga magpamaalaꞌ it mga magpamayaꞌ sinit Jerusalem, magkumusta it imyu asan.
24Nagpataban kamit surat ka nabaritaꞌan namen nga may mga taw nga gimnaring sinit amen nga magpanggulu it imyu ka paglibegen nira i pikiran mi kat panulduꞌ nira. Kaꞌilangan mi nga maꞌrutan nga ega taꞌeg namen it kanira i buwat nira ngayang atkayan. 25Aypaꞌ piyagꞌunyunan nameng muꞌsa nga miliꞌ it duwang kataawan nga papanawun asat imyu, nga ipabayaꞌ it pagmaꞌalen tami nga si Bernabe baw si Pablo. 26Talagang kana Bernabe ngaytu, magpipirinda i ginawa nira kat pagsirbi it Ampuꞌan tami nga si Jesu-Cristo. 27Ta, si Judas baw si Silas i napiliꞌ namen nga maꞌasat imyu. Aypaꞌ ega lamang mabasa mi situt surat ngaytu i pagꞌaaten namet imyu, in daꞌga ipaꞌyag nira gasiꞌ i muꞌsa.
28Ta, kat panakem it Espiritu Santo, napikir namen nga ega masyadung pabeꞌgatan kamu. Temed itung mga bagay, pagpikiren namen nga kaꞌilangan talaga nga sunudun mi. 29Ayaw kamut kaꞌen it isiyalisi nga giyamit it beken kat pagsamba nirat kanirang pagbete-beteꞌen nga diyus, ega gasiꞌ kumaꞌen it duguꞌ u karniꞌ nga ega piyadguꞌ, baw beken, liꞌyan mi i muꞌsang kalasit pamakun kat ega asawa mi. In sunudun mi i pagꞌaaten namen ngaytu, ta, magayen.
Seked na lamang sikaytu.”
30Ta, piyapanaw na nira na Pablo ngayti. Pagꞌabut nira duꞌun it Antioquia, tiningped nira i mga magpamayaꞌ bawnga ipiyakawaꞌ i surat. 31Pagkabasa it mga magpamayaꞌ ngayti, namagkasagya sira it magbebtang ngayti duꞌun nga panulduꞌ it kanira. 32Si Judas baw si Silas, paribasay mga prupitaꞌ sira gasiꞌ, dakel gasing mga bagay i ipiyanulduꞌ nirat mga magpamayaꞌ ngayti duꞌun, isaꞌun magmapaꞌgen i pamayaꞌ nira. 33Nagpakaꞌla-kaꞌlay i mga taga Jerusalem ngayti duꞌun it Antioquia, bawnga namagꞌuliꞌ na duꞌun it mga namagtaꞌeg ngaytit kanira. Pamaggaring nira, piyabalunan sirat mga taga Antioquia ngayti it ampang nga sana makaꞌbut sira it egay kaꞌunuꞌan baw masasagyay nakem. 34Temed si Silas ngayti, nagpatuduꞌ kanya duꞌun it Antioquia. 35Na Pablo, duwa ni Bernabe, nagtinir sirat naꞌlay duꞌun it Antioquia, nga sigi sing pangadal nira it ampang it Ampuꞌan. Dakel gasiꞌ i kaꞌibaan nira nga magpangadal duꞌun.
Ipiyagkapanganya-kanya na Pablo duwa ni Bernabe it panaw, iyan biyaꞌnaw nira i mga namayaꞌ duꞌut uꞌnang piyanawan nira
36Pagtaꞌlib it pirang bulan, inaat ni Pablo si Bernabe, “Magayen siguru, paꞌuliꞌan ta naga i mga sulsug ta kat pamayaꞌ duꞌut muꞌsang mga rugar ngayti nga piyangadalan ta it ampang it Ampuꞌan, isaꞌun maꞌrutan ta in maꞌunuy kabetangan nira.”
37Maat i tubag ni Bernabe, “Ta, eeꞌ. Magayen i pagpikiren mu ngayan. Baw, kat aken lamang, magayen gasiꞌ in pabayaꞌen ta si Juan Marcos.”
38Temed, si Pablo, ega napakay kanya nga pabayaꞌen nira si Juan Marcos ngayti ka yanayti, iyan duꞌun sirat Panfilia, nagpablag si Juan it kanira. Ega nakateꞌteꞌ it pagbuwaten nira ngayti nga magpanulduꞌ. 39Duꞌun kayti talagang daꞌsira magꞌuyun. Egay beken, daꞌsira na nagbayaꞌ i napanaw. Piyabayaꞌ na ni Bernabe si Marcos it simnakay nga naꞌaduꞌun it Chipre. 40Ki Pablo, si Silas i piyabayaꞌ yat kanya. Parabir napanaw sira, ipiyagꞌintergaꞌ sirat mga magpamayaꞌ duꞌut Antioquia ngayti nga tarimaen baw ildawan sira it Ampuꞌan kat panawan nira. Bawnga napanaw na sira, 41nga nanlekep-lekep it muꞌsang mga rugar nga may magpamayaꞌ nga duꞌun it Siria baw Cilicia, ka pagpapaꞌgenen i pamayaꞌ nira.
16Piyabayaꞌ na Pablo si Timoteo kat panaw nira ngayti
1Garing duꞌut Cilicia sigi pang panaw na Pablo, duwa ni Silas, seked nakaꞌbut siꞌ duꞌun it Derbe bawnga duꞌun it Listra. Duꞌut Listra ngayti may nakitaan nirang esang magpamayaꞌ nga pagpangaranat ki Timoteo. Inaꞌ ya, Judio nga namayaꞌ gasiꞌ it Ampuꞌan. Takaꞌ amaꞌ ya, Griego. 2Si Timoteo ngayti, pagdaya-dayawun it mga magpamayaꞌ nga taga Listra, atnaga i taga Iconio. 3Ireg ni Pablo nga pabayaꞌen kanya kat panaw nira ngayti, aypaꞌ inupakat ya. Temed parabir napanaw sira, tiyuriꞌan ya kanya isaꞌun ega malibegan it pikiran it mga Judio duꞌun. Ka urut it kadakel nga Griego i amaꞌ ni Timoteo, baw iyan mga Griego, ega kanirang adat i pagturiꞌan. 4Ta, kat panaw nira ngayti, kada abutan nirang rugar, ipagsugid nira kat mga magpamayaꞌ duꞌun, isaꞌun masunud nira gasiꞌ, i mga piyagꞌupakatan ngaytit mga apustul baw mga magpamaalaꞌ it mga magpamayaꞌ duꞌun it Jerusalem, nga ipagsasar nirat mga magpamayaꞌ nga ega Judio. 5Aypaꞌ nagmapaꞌgen i pamayaꞌ it mga magpamayaꞌ kat muꞌsang rugar nga pagpaꞌaduꞌunan nira baw aldaw-aldaw magkadungagan sira.
Ipiyaꞌrut it Espiritu Santo nga duꞌun nat Macedonia i pangadalan nira
6Nakaꞌaduꞌun i panaw na Pablo ngayti it mga banwa nga pagpangaranat Frigia baw Galacia. Temed it piyanakman sirat Espiritu Santo nga ega mangadal duꞌun it Asia, aypaꞌ ka napanaw na sira ayun duꞌun it Misia. 7Pagꞌabut nira duꞌut patuꞌ it Misia ngayti, ireg nira nga lumangbus duꞌun it Bitinia, temed daꞌsira piyalugtan it Espiritu Santo nga piyapasarum duꞌun it kanira ni Jesus. 8Aypaꞌ duꞌun nagat sakep it Misia i piyanawan nira seked nakaꞌbut na sira duꞌun it siyudad it Troas.
9Pagꞌabut nira duꞌun it Troas ngayti, iyan delem na, subung it pagtagaynepen ni Pablo, magleteg kanya it esang taw nga taga Macedonia. Buwat it taw ngayti, magpaꞌildaw nga banar duꞌut ki Pablo, nga magpaꞌa-paꞌaat, “Asi-asi pat imu, in mapakay manlangbus ka duꞌun it Macedonia ka kaꞌilangan nameng banar i tabang mu.” 10Ta, duꞌun naꞌrutan namen16:10 Garing duꞌun it Troas, magbayaꞌ-bayaꞌ nat kana Pablo si Lucas nga tagsurat kaytu. nga, palan, duꞌut Macedonia i ireg it Ampuꞌan nga pangadalan namen it Magayeng Baritaꞌ. Aypaꞌ piyaꞌresan nameng tumulus it masakayan it paꞌaduꞌun.
Si Lydia i uꞌnang namayaꞌ duꞌun it Filipos
11Pagkaparag it masakayan namen, nanakay kami na. Garing duꞌut Troas, nandiritsu duꞌun it pulaw it Samotracia, bawnga pagꞌeyag nanlangbus duꞌun it Neapolis. 12Duꞌun nay liyampudan namen bawnga napanaw kami nat limnangbus duꞌun it Filipos, esang mabantug nga siyudad duꞌut uꞌnang bagiꞌ it prubinsiya it Macedonia. Kadaklan it mga magtataꞌid duꞌun, mga Romano, ka esa nga kulunyaꞌ i Filipos ngayti. Kimnaꞌla-kaꞌlay kami duꞌun.
13Napakaꞌrutan namen nga may rugar nagang pagpanalanginan duꞌut Filipos ngayti, temed duꞌut tambing it danum nga liꞌwan it siyudad. Aypaꞌ, iyan Aldaw nat Kapaꞌnaan, naꞌaduꞌun kami. Abutan namen, tingped na. Mga babay nga bulun. Ta, nagpakiꞌadung kami na baw tiyulduꞌan namen sira it Magayeng Baritaꞌ.
14Esang nakagneg it panulduꞌ namen ngayti, babay nga pagpangaranat ki Lydia. Iting babay, manigpaꞌalang it esang piyakamaꞌal nga kalasit abel nga indilibelen. Taga Tiatira kanya temed may balay ya na duꞌun it Filipos ngayti. Masiyambaen kanya it Ampuꞌang Diyus. Bawnga pagkagneg yat panulduꞌ ni Pablo sabap it ki Jesus, inildawan kanya it Ampuꞌan nga nasepsepan yat magayen baw piyamayaꞌ ya. 15Pagpamayaꞌ ya, nagpabawtis na, pati sira nga kat seled it pamalay-balay ya. Bawnga inupakat ya kami. Maat ya, “In leteg mit aken, namayaꞌ aku nang matuud it Ampuꞌan, duꞌun kamu na mistar it balay namen.” Sigi nang upakat yat amen, aypaꞌ nagpaꞌugad kami na duꞌun it kanira.
Napirisu na Pablo ka inisgan it agalen it esang babay nga tiyabang nira
16May esa sing aldaw nga magpaꞌaduꞌun kami sit pagpanalanginan ngayti, naragpangan namen i esang babay nga uripen nga mamimintuꞌ. Ipagkapintuꞌ ya, pagsasaruman kanya it maraꞌe-raꞌet. Magkapirak talagay mga agalen ya sabap, kada mintuꞌ, may bayad. 17Pagkaragpang namen it kanya, dimnasun na kanyat amen, sigi-siging gaꞌuy ya nga magꞌaat, “Itung mga taw, manigsirbi sirat Ampuꞌang Diyus nga Piyakamataꞌas. Ipagtulduꞌ nirat imyu i dalan it karibriyan.” 18Ega lamang kaꞌsa i buwat yat atkayti, in daꞌga aldaw-aldaw. Aypaꞌ, iyan naskedan na si Pablo, siyarunga ya baw inaat i maraꞌe-raꞌet ngayti nga magsasarum duꞌun it babay ngayti, “Pagsekaten ta ikaw kat ngaran ni Jesu-Cristo nga limꞌid ka na asat kanya.” Pagkaꞌampang kayti ni Pablo, nagliꞌid nga lagi i maraꞌe-raꞌet ngayti.
19Ta, yan namuyaan it mga agalen it babay ngayti nga ega na mapirakan nira, diyakep nira si Pablo baw si Silas bawnga riyayak-rayak nira duꞌun it mga punuꞌan it siyudad ngayti. 20Bawnga pagkapaꞌadap nirat kana Pablo duꞌun it mga piyakamataꞌas nga punuꞌan, maat nira, “Itung mga taw, mga Judio sira, baw masyadung panggulu nira situt siyudad ta. 21Magpanulduꞌ sirat mga kaꞌugaliꞌan nga kuntraꞌ it mga urdin tami nga mga Romano, nga ega mapakay nga tanggapen ta u sunudun.”
22Pagkagneg it kadaklan it mga taw nga nanramu, talagang namagpangiseg gasiꞌ sirang muꞌsa it kana Pablo. Binwat it mga piyakamataꞌas ngayting mga punuꞌan, ipiyalbas nira it pagrarasiken i pakayan na Pablo bawnga isingkat nga balbagen. 23Talagang tiyegelan nirat malbag bawnga pinirisu. Ipiyagbenge-bengel nira it magpamaalaꞌ it pirisuwan nga guwardiyaan yat magayen. 24Ta, paribasay atkayti i sekat it kanya, tiyaban ya na na Pablo, duwa ni Silas, duꞌun it seled nga banar it pirisuwan baw piyanglawan ya pay mga aꞌay nira.
Ipiyaliꞌwan it Ampuꞌang Diyus na Pablo duꞌun it pirisuwan
25Iyan maglubu-lubuk nay delem, siging panalangin baw pagkantaꞌ na Pablo nga magbantug sira it Ampuꞌang Diyus. Pagpapagnegan sira it mga pirisung beken. 26Bawnga sakaling yimnegyeg it makseg i lugtaꞌ. Egay beken, rimnuyag i muꞌsang pakseg it pirisuwan ngayti, dengat namagkaꞌabri nay mga talaꞌep baw namagkauꞌbad i mga magsesget it kada esa. 27Nasulag i magpamaalaꞌ it pirisuwan ngayti. Pagkalteg yat abri nay mga talaꞌep, biyarut yay basiꞌ ya ka mangeget na, ka tanud ya nakapalagyu nay mga pirisu duꞌut seled. 28Temed iyan atnakayti, piyataꞌwagan ni Pablo it diyadakulaꞌ ya, nga magꞌaat, “Ayaw kat pangeget ka wayni kami nagang muꞌsa.”
29Pagkagneg ya kayti, nagpaꞌereg-ereg kanya it paduꞌlung it tidaw. Bawnga magpapalagyuy siminled duꞌut pirisuwan baw nanluud kanya kat adapan na Pablo. Magyeyegyeg kanya it iꞌlam. 30Piyabayaꞌ ya na sira duꞌut liꞌwan bawnga miningkut. Maat ya, “Tabing galang it imyu, isugid mi in unuy kaꞌilangan kung buwaten isaꞌun maribri aku.”
31Tiyubag nga lagi na Pablo i ingkut ya ngayti, nga maat nira, “Mamayaꞌ baw sumarig ka nat Ampuꞌan nga si Jesus. Iyan i ikaribri mu, pati sira nga kat seled it pamalay-balay mu.” 32Bawnga langkuy ipiyanulduꞌ nira nay ampang it Ampuꞌang Diyus duꞌun it magpamaalaꞌ ngayti baw muꞌsang kaꞌibaan ya duꞌut balay. 33Ta, egay beken nga binwat it magpamaalaꞌ ngayti, tiyaban yang lagi na Pablo duꞌun it may danum ka inugasan yay mga bungad nira. Pagkatiwas, nagpabawtis na kanya, puꞌsa sirang sang kabalayan. 34Bawnga piyabayaꞌ na nira na Pablo duꞌut balay ka tiyarakanan na sira. Talagang dakulaꞌ nga banar i kasagyaan nirang muꞌsa sabap it namayaꞌ na ngayti sira it Ampuꞌang Diyus.
35Pagꞌeyag it aldaw may miyabut nga mga pulis nga tiyaꞌeg it mga piyakamataꞌas nga punuꞌan. Maat nirat magpamaalaꞌ ngaytit pirisuwan, “Ipaliꞌwan mu na i mga taw ngayan.” 36Bawnga isiyugid it magpamaalaꞌ i inaat ngayti, nga maat yat kana Pablo, “May tiyaꞌeg it mga piyakamataꞌas nga punuꞌan nga maat nira, paliꞌwanen ku na kamu. Aypaꞌ masagya kamu na nga mapanaw ka ribri kamu na.”
37Temed maat i tubag ni Pablo it mga tiyaꞌeg ngayti, “Bilaꞌ! Unung sugi-sugid i atkayan it, maski seled kami kat pagkaRomano, biyalbag kami kat muyagan, daꞌkami paꞌ inimbistigar, bawnga pinirisu kami paꞌ? Ta kayti, ireg nirang paliꞌwanen kamit ega urut it kadakel. Talagang daꞌkami magkapakay kayan. Kaꞌilangan, sira nga mga piyakamataꞌas nga punuꞌan i paꞌasitu ka yay paliꞌwan it amen.”
38Aypaꞌ miyuliꞌ nay mga pulis duꞌun it mga nagtaꞌeg ngaytit kanira, ka itiyuturan niray mga inampang ni Pablo ngayti. Pagkagneg it mga piyakamataꞌas ngayting mga punuꞌan nga palan, seled kat pagkaRomano na Pablo, duwa ni Silas, miniꞌlam sirang banar. 39Egay beken, dimnali-daliꞌ sirat maꞌaduꞌun ka miyangut it pasinsiya. Bawnga pagkapaliꞌwan nira, siging upakat nirat kana Pablo nga sana, daꞌsira magtinir duꞌun, limꞌid na. 40Ta, pagkaliꞌwan na Pablo duꞌun it pirisuwan, naꞌaduꞌun sirat balay ni Lydia, ka pakikita daꞌan it mga magpamayaꞌ. Tiyuduꞌan sira na Pablo it ampang nga pakseg it pamayaꞌ nira, bawnga pagkatupus it muꞌsang kuꞌampangen nira, namagpanaw na.
17Dakel i namayaꞌ it panulduꞌ ni Pablo duꞌun it Tesalonica, temed dakel gasiꞌ i namagꞌiseg it kanya
1Garing duꞌun it Filipos ngayti, tiyaꞌliban na Pablo i mga siyudad it Anfipolis baw Apolonia, bawnga nakaꞌbut sira duꞌun it Tesalonica. Duꞌun, may papagsambaan it mga Judio, 2aypaꞌ subung nat buwat yat kaꞌlay, siminled si Pablo duꞌun ka nanulduꞌ it mga namagtingped. Tulung kaꞌbut it Aldaw it Kapaꞌnaan, ipagpaꞌyag yat kanira i kaꞌulugan it mga kasuratang ampang it Ampuꞌang Diyus. 3Ipiyagpaꞌyag ya i magbebtang duꞌun, nga kaꞌilangan maꞌimatay baw maꞌgen it paꞌuliꞌ i Cristo ngayting Manriribring Adiꞌ nga isiyanggup it Ampuꞌang Diyus. Baw ipiyagꞌaat ya pang beken it kanira, nga maat ya, “Si Jesus na ngaytu nga ipagpangadal kut imyu, kanya na ngaytu i Cristo nga paꞌaaten.” 4Pagkagneg nira it panulduꞌ na Pablo, duwa ni Silas, dakel na i namayaꞌ it pagꞌaaten nira ngayti. May namayaꞌ naga nga mga Judio, temed yay dakel nga banar, sira nga maski ega Judio temed masiyambaen naga it Ampuꞌang Diyus. Pati mga babay nga mataꞌas i duguꞌ, dakel gasit kanira i namayaꞌ it ki Jesus.
5Temed iyan beken nga mga Judio, namagꞌinggit ga. Binwat nira, namagkumbinyu it mga taw nga buwal baw garusan. Iyan dakel na sira, giyulu na niray siyudad ngayti. Inaduꞌun na niray balay ni Jason ka tanud nira duꞌun na Pablo. Yay antap it nakem nira, pisiꞌen sira ka ipaꞌadap duꞌun it kadakel. 6Ta it egay naparagan nira nga na Pablo duꞌun, iyan nay riyayak nira, si Jason baw beken nga mga magpamayaꞌ, ka iyan nay tiyaban nira duꞌut mga punuꞌan. Ipaggaꞌu-gaꞌuy na nira nga magꞌaat, “Naꞌbut nay ateng rugar it mga taw ngayting magpanggulu it kada abutun nirang rugar. 7Si Jason ngaytu, piyaꞌapyat ya sira duꞌun it balay ya. Yay matuud, sira ngaytung muꞌsa, pagkuntraꞌen niray mga urdin it Impiradur, ka ipagpaliꞌwan nira nga yay matuud nga adiꞌ, si Jesus.” 8Talagang namagkaguluy ulu it kadakel ngayti, pati mga punuꞌan, pagkagneg nirat pagꞌaaten ngayti. 9Aypaꞌ, binwat it mga punuꞌan ngayti, piyaꞌlug nira na Jason baw mga kaꞌibaan ya it dakulaꞌ nga kantidad, nga iꞌuliꞌ mana basta ega nay buwaten na Pablo nga panggulu nira ngayti. Pagkabgay it ipagpaꞌlug ngayti, bawnga piyaꞌuliꞌ na Jason.
Pagsiguruun it mga taga Berea i kamatuudan it ipagpanulduꞌ ngayti na Pablo
10Iting delem, piyapanaw nat mga magpamayaꞌ duꞌun it Tesalonica ngayti na Pablo, duwa ni Silas. Piyapaꞌugad na duꞌun it Berea. Pagꞌabut nira duꞌun, namagseled siꞌ duꞌun it papagsambaan it mga Judio ka nanulduꞌ siꞌ. 11Talagang magagayen i adat it mga taga Berea, nga magayen pat mga taga Tesalonica. Ka masasagya sirang magpagneg it panulduꞌ ngayti na Pablo, baw aldaw-aldaw talagang pagꞌadalan nirat magayen i mga kasuratang ampang it Ampuꞌang Diyus, in unu, matuud i muꞌsa ngayting pagꞌaaten. 12Aypaꞌ dakel sirang mga Judio i namayaꞌ. Mga Griego, atkayan naga. Dakel i mga babay nira nga mataꞌas i duguꞌ nga namayaꞌ baw dakel gasing mga lalaki. 13Temed pagkabaritaꞌ it mamagꞌinggit ngayting mga Judio duꞌut Tesalonica nga duꞌun sit Berea i pagpangadalan na Pablo it ampang it Ampuꞌang Diyus, inaduꞌun nira ka guluun siꞌ i kadakel duꞌun, baw paꞌulu-uluwan sira nga mangiseg it kana Pablo. 14Ta, it atkayti siꞌ, binwat it mga magpamayaꞌ duꞌut Berea, piyapanaw na nira si Pablo, nga lumampud duꞌun it dagat ka paꞌugad siꞌ duꞌut beken nga rugar. Takaꞌ, na Silas, duwa ni Timoteo, ipiyagtuduꞌ naga ni Pablo duꞌun it Berea. 15Mga inupakat nga mangiba it ki Pablo, idiyuꞌlung nira kanya seked duꞌun it Atenas. Pamaggaring nirat muliꞌ, itinggun ya nga tumundug naga na Silas it madaliꞌ.
Naꞌyagan it mga taga Atenas i kamatuudan pasar it Ampuꞌang Diyus
16Mintras pagꞌelaten ni Pablo na Silas duꞌun it Atenas ngayti, talagang nagulu i ulu ya, ka naltegan ya nga subuk yanay betang it iting siyudad, mga tiyaw-taw nga ladawan it mga pagbete-beteꞌen nira nga mga diyus. 17Aypaꞌ, buwat ya, duꞌun it papagsambaan it mga Judio magpanulduꞌ kanyat mamagtingped duꞌun, nga mga Judio baw beken nga taw nga ega Judio temed masiyambaen sira it Ampuꞌang Diyus. Baw aldaw-aldaw duꞌun kanyat mataawun nga rugar it siyudad, magpanulduꞌ gasiꞌ it mga taw nga magkakitaan ya duꞌun.
18Temed, ega naꞌlay, biyatir kanya it pirang kataawan nga kaꞌuyutan it mga Epicureo baw mga Estoico. May miyaat nga, “Bilaꞌ! Siyu baytung taw nga magpamatul-batul ngaytut manulduꞌ? Ega bay kasepsep yang sadili. Pagguruun ya lamang duꞌut beken.” Temed maat it beken, “Subuk belag siꞌ nga piyakadiyus i ipagpanulduꞌ ya ngaytu.” Pagꞌaaten niray atkayti ka nagnegan nira i panulduꞌ ni Pablo pasar it ki Jesus baw pagꞌegen ya ngaytit paꞌuliꞌ. 19Aypaꞌ ka piyabayaꞌ nira kanya duꞌun it papagtingpedan nira nga pagpangaranat Areopago, nga iti ngayti, papagtingpedan naga it mga piyakamataꞌas nga manigꞌukuman duꞌun it Atenas ngayti. Maat i mga nagpabayaꞌ ngaytit ki Pablo, “Asi-asi pat imu, ireg namen nga maꞌyagan i ipagpanulduꞌ mu ngaytu ka yapay kagneg namen. 20Ka talagang kalililuꞌan kat talinga namen i ipagpaliꞌwan mu ngaytu. Aypaꞌ ireg namen nga maꞌrutan i kaꞌulugan ya.” 21(Iyan bay adat it mga taw duꞌut Atenas ngayti, datiyan nga taga duꞌun baw mga dayuꞌan, maꞌireg it pagneg baw panuturan it baꞌgung mga bagay. Egay bekeng pagpasasawan nira.)
22Aypaꞌ timnindeg si Pablo duꞌun it adapan it kadaklan ngayting namagtingped duꞌun it Areopago ngayti baw nagpapuꞌun kanyat mampang. Maat ya, “Mga taga Atenas, talagang magkamuyaan ku nga, kamu situ, masiyambaen nga mga taw. 23Ka, iyan magpanaw-panaw aku nga magpanleteg-leteg it mga tiyaw-taw nga pagsambaen mi situ, may napsagan ku nga pagsusuratan it magꞌaat, ‘Pabatuꞌ it diyus nga ega paꞌ kilala tami.’ Ta kayti, yanaytuy ipagpangadal ku ngaytut imyu, itiꞌen ngayting Diyus nga maat pagsambaen mi, lamang ega paꞌ magkakilalaan mi. 24Kanya ngaytu nga Ampuꞌang Diyus i gimnuna it langit baw banwa, baw muꞌsang paryaman nira. Baw paribasay kanya i Ampuꞌan nga magbebegbeg it langit baw banwa, ega magtaꞌid kanya duꞌun it papagsambaan nga binwat lamang it taw. 25Baw ega gasiꞌ kaꞌilangan ya nga pagsirbiyan it taw, adimaat may maski unung tabang nga pagkaꞌilanganen ya, sabap kanya i magbegay it kaꞌgenan, ginawa baw muꞌsa nga pagkaꞌilanganen it muꞌsang binwat ya. 26Baw yay matuud, lamang esa-esay puꞌun ta nga taw, piyadakel ya nay mga bangsa, isaꞌun malkepan it taw i banwa ngaytu nga giyuna ya. Baw kanya nagay nagpabetang-betang it mga timpu baw banwa it kada bangsa ngaytu, nga in kaꞌnuy ipatindeg ya u ipuuꞌ, baw in ari mga seked it mataꞌidan nirang mga rugar. 27Binwat ya i atkaytu isaꞌun, muꞌsang taw, tumulus sana it kanya, it maski maat rantap nga tulus, isaꞌun lamang maparagan nira. Ka yay matuud, ega naga alaid kanya kat kada esat aten. 28Itu, subung it sambatan it tagnaꞌ nga magꞌaat, ‘Kanya talagay puꞌun it kaꞌgenan baw ginawa tami. Eeꞌ baꞌ, egen tami sabap lamang it pabetang-betang ya.’ Daꞌga basaꞌan, subung nagat ipiyagsugid it beken nga mga mapipikir situt imyu, nga magꞌaat, ‘Kita nga taw, subung it ipiyanganak ya’? 29Ta, it kita, subuk ipiyanganak it Ampuꞌang Diyus, dapat nga ega pikiren ta nga subung kanya lamang it tiyaw-taw nga bulawan u pirak nga binwat u batu nga piyarparan. Ka mga ladawan ngaytu, uyun lamang kat kakayaan baw kiyaꞌrutat taw. 30Iyan tagnaꞌ paꞌ, subuk piyabaya-bayaꞌan it Ampuꞌang Diyus i mga kamaliꞌ it mga taw nga daꞌgay uru-urut pasar it kanya. Temed kayti, ipagsasar yat muꞌsang katataawan, kat paꞌari-aring rugar, nga magsinguliꞌ na sira baw indiꞌan nay muꞌsang kasalaꞌan nira. 31Ka ipiyabetang-betang ya nga lagi i aldaw nga ipangukuman ya it muꞌsang taw kat mga kasalaꞌan nira. May esang taw nga ipiyatindeg ya nga mangukuman, baw mataldeng i pangukuman ya ngaytu. Kamatuudan it kanya i ipiyatindeg it Ampuꞌang Diyus, natay kanya bawnga inggen kanyat Ampuꞌang Diyus it paꞌuliꞌ.”
32Desang nasangpit ni Pablo i pagꞌegen ngaytit paꞌuliꞌ, mamagsele-selem nay beken nga mamagpagneg it kanya ka magpakiꞌambut. Takaꞌ, iyan beken, maat nira, “Pagnegan namen naga ikaw it sumaꞌup it itung mga bagay.” 33Aypaꞌ, iyan atkayti na, liminꞌid si Pablo duꞌun it kadadaklan ngayti. 34Temed may beken gasiꞌ nga nagpakikumbiꞌlid nat ki Pablo baw namayaꞌ nat Ampuꞌan. Esat mga namayaꞌ ngayti, si Dionisio nga kaꞌuyutan it mga piyakamataꞌas nga manigꞌukuman duꞌun it Atenas. Esa gasiꞌ, babay nga pagpangaranan it ki Damaris. Baw may beken paꞌ nga kaꞌibaan nira.
18Dakel gasiꞌ i namayaꞌ duꞌun it Corinto ka nagpakaꞌlay si Pablo duꞌun
1Garing duꞌun it Atenas ngayti, nagpaꞌugad na si Pablo duꞌun it siyudad it Corinto. 2Duꞌun may nakitaan yang esang lalaki nga Judio nga pagpangaranat ki Aquila. Iting taw, duꞌut Ponto i siyakitan ya temed nagpaꞌugad duꞌun it Roma nga puꞌun nga siyudad it Italia. Garing duꞌun, nakapaꞌugad sirat asawa ya nga si Priscilla sabap it urdin nga ipiyalampud it Impiradur nga si Claudio, nga magꞌaat, “Muꞌsang mga Judio duꞌun it Roma, kaꞌilangan limꞌid na.” Aypaꞌ duꞌun na sirat Corinto ngayti ka duꞌun i piyaꞌugadan nira. Ega paꞌ naꞌlay i pagꞌabut nira duꞌun. Pagkakita ni Pablo, nanungbalay kanya duꞌut kanira. 3Baw paribasay panulus nira, manigbuwat it ipagbalay nga magkapuru-purun, inupakat ya sira nga in mapakay, duꞌun it kanira i istaran ya ka kanya, magkaꞌrut gasiꞌ muwat it itiꞌen ngayti. Aypaꞌ duꞌun i inistaran ya baw magtabang-tabang nat panulus nira ngayti. 4Kada Aldaw it Kapaꞌnaan, magpanulduꞌ kanya duꞌun it papagsambaan it mga Judio, ka ipagpaꞌyag yay Magayeng Baritaꞌ isaꞌun sana, mamayaꞌ gasiꞌ i mga Judio baw Griego nga mamagsamba duꞌun.
5Bawnga iyan namagꞌabut nay itinggun ya ngayting na Silas, duwa ni Timoteo, nga ipiyagtuduꞌ ya duꞌun it Macedonia, siyarunga ya nang banar i panulduꞌ it ampang it Ampuꞌang Diyus. Ipagpamatuud yat mga Judio duꞌun nga si Jesus talagay Cristo ngayting Manriribring Adiꞌ nga isiyanggup it Ampuꞌang Diyus. 6Temed ta, kiyuntraꞌ baw tinibabaꞌ si Pablo it mga Judio ngayti. Aypaꞌ, iyan atnakayti, tiyapruwan ni Pablo i pakayan ya, nga imandaꞌan it subuk pagbibasen ya na sira. Baw miyaat kanya, “Ta, in atkayan, baalaꞌ kamu nat imyu. In maꞌulug kamu kat panriga, daꞌga nayan kasalaꞌan ku, imyu mana. Kayti, mga taw na nga ega Judio i tulduꞌan ku.” 7Garing sikayti, ega na duꞌun it papagsambaan ngayti i pagpanulduꞌan ya, in daꞌga duꞌun nat balay it esang taw nga pagpangaranat ki Tito Justo. Ega Judio kanya temed masiyambaen it Ampuꞌang Diyus. Duꞌun nagat tepad it papagsambaan i balay ya. 8Esa gasing namayaꞌ it Ampuꞌan, si Crispo. Kanyay magpamaalaꞌ it papagsambaan ngayti. Taban yat namayaꞌ i muꞌsa kat seled it pamalay-balay ya. Dakel na gasing mga taga Corinto ngayti i namayaꞌ. Namagpabawtis na sirang muꞌsa.
9Kaꞌsang delem, subuk piyatagaynep si Pablo it Ampuꞌan, nga magpaꞌa-paꞌaat it kanya, “Pablo, ayaw kat iꞌlam. Ipasigi mu i panulduꞌ mu situt Corinto. Ayaw kat patalu-talu, 10ka ega ku ikaw pabayaꞌan. Pagtatarimaen ku ikaw nga pirmi, isaꞌun egay maski siyu nga kapasipalat imu it pasakit u pakuriꞌ, ka dakel pay papamayaꞌnen kung taw situt itung siyudad.” 11Aypaꞌ inabut si Pablo it sang taꞌun baw tengaꞌ duꞌun it Corinto ngayti, siging panulduꞌ yat ampang it Ampuꞌang Diyus.
12Temed, iyan si Galion na i gubirnadur duꞌun it prubinsiyat Acaya, nga sakep nagat Acaya i Corinto ngayti, nagꞌisun-isunun siꞌ i mga Judio duꞌun nga dakpen nira si Pablo, ka ipaꞌadap duꞌun it ki Galion ngayti nga piyakamataꞌas nga manigꞌukuman. 13Ipagpaliꞌwan nira siꞌ duꞌun nga magꞌaat, “Itung taw, ipagpanulduꞌ yay belag nga pagsamba it Ampuꞌang Diyus nga kuntraꞌ it ipiyagꞌurdin.”
14Desang maat tumubag na si Pablo it pagꞌaaten nira ngayti, inaat na ni Galion i mga namagdakep ngaytit ki Pablo, “In maat yay nasalaꞌan mit kanya, mabeꞌgat nga kapakunan u karaꞌe-raꞌetan, simpri ega mapabaya-bayaꞌan ku, in daꞌga sarungaen kut mukuman. 15Takaꞌ, it iyan lamang palan i pagdaꞌe-daꞌegan mi, in siyuy pagpaꞌiguꞌat mga urdin nga siyubli-subli mi, u in unuy ireg sugidet mga ampang nga magbebtang duꞌun, baalaꞌ kamu na. Daꞌkuy aken pabaya-bayaꞌ ka ega ireg kung mangukuman in pasar sikayang mga bagay.” 16Bawnga inimugaw ya na sira duꞌun it papangukumanan ngayting balay.
17Egay beken, piyalingdanan nirat dumakep, si Sosthenes, nga esa gasing magpamaalaꞌ it papagsambaan nira, bawnga siyariyan nat pasakit duꞌun it liꞌwan it papangukumanan ngayti. Temed ega inintindi ni Galion i binwat nira ngayti.
Miyuliꞌ daꞌan si Pablo duꞌun it Antioquia, bawnga inaduꞌun ya siꞌ i tagnang napanulduꞌan yang mga banwa
18Pagkatiwas kayting kubug-kubug, naꞌla-naꞌlay paꞌ si Pablo duꞌun, bawnga namꞌun duꞌun it mga sulsug ya kat pamayaꞌ, ka muliꞌ na duꞌun it Siria. Aypaꞌ napanaw na kanya nga naꞌaduꞌun it Cencrea ka duꞌun i dudungguꞌan it mga barkuꞌ. Miyayaꞌ nat kanya na Aquila, duwa magꞌasawa. Parabir nanakay sirat gimnaring duꞌut Cencrea ngayti, nagpabuꞌlug daꞌan si Pablo nga imandaꞌan it natuman yay esang isiyanggup ya duꞌun it Ampuꞌang Diyus. 19Pagkadungguꞌ nira duꞌun it Efeso, naningdal na sira. Si Pablo, naꞌaduꞌun it papagsambaan it mga Judio ka manulduꞌ it kanira. Iyan simnakay siꞌ, nagpatuduꞌ na duꞌun it Efeso na Aquila ngayti. 20Ireg it mga Judio ngayti nga pakaꞌla-kaꞌlay duꞌun si Pablo, temed miyangut kanyat pasinsiya ka ega na ireg yang paꞌatrasu. 21“Takaꞌ,” maat ya, “in kaꞌirgan it Ampuꞌang Diyus, paꞌuliꞌ aku naga situt imyu.” Pagkaꞌampang ya kayti, namꞌun na ka nanakay siꞌ.
22Pagkaꞌbut it piyanakayan ni Pablo duꞌun it Cesarea, pagkadungguꞌ, nanlampud na kanya. Dayun-dayun i panaw yat naꞌaduꞌun it Jerusalem ka nagpakikitat mga magpamayaꞌ duꞌun. Bawnga nanlangbus kanya duꞌun it Antioquia. 23Lamang duꞌun kayti i pagꞌuliꞌan ya, ega naga nagpakaꞌlay kanya, ka napanaw siꞌ. Inaduꞌun ya siꞌ i mga rugar nga napanulduꞌan ya nga sakep it Galacia baw Frigia. Buwat ya, pagpapaꞌgenan yay pamayaꞌ it muꞌsang mga magpamayaꞌ duꞌun it iting mga banwa.
Naꞌyagan nga banar ni Apolos i pasar it ki Jesus, bawnga nanulduꞌ kanya duꞌun it Corinto
24Kat iting timpu, may miyabut duꞌun it Efeso ngayti nga esang Judio nga taga Alejandria, nga pagpangaranat ki Apolos. Mabantug kanya kat pangangampangan. Inadalan yat magayen i mga kasuratan nga ampang it Ampuꞌang Diyus baw talagang makaꞌrut kanya manulduꞌ. 25Natulduꞌan na kanya pasar it Ampuꞌan, temed yay seked ya, ipagpanulduꞌ ngayti ni Juan nga magpamawtis it tagnaꞌ, nga magꞌaat, “Singuliꞌan baw indiꞌan mi na i mga kasalaꞌan mi sabap adeꞌdeng na i kaꞌadiꞌan it Ampuꞌang Diyus.” Temed maski iti lamang i naꞌrutan ya pasar it ki Jesus, talagang ipagpanulduꞌ yat pagayen-gayen baw papaꞌres. 26Duꞌun it Efeso gasiꞌ ngayting naꞌbut ya, talagang nagmaꞌiseg kanyat panulduꞌ duꞌun it papagsambaan it mga Judio. Takaꞌ, iyan nagnegan na Aquila, duwa magꞌasawa, i panulduꞌ ya ngayti, piyabayaꞌ nira duꞌun it kanira bawnga itiyuldut tumubi-tubi i dalan it karibriyan nga pabetang-betang it Ampuꞌang Diyus, isaꞌun maꞌyagan yang banar i muꞌsa.
27Iyan kupaꞌugad siꞌ si Apolos duꞌun it Acaya, piyakseg it mga magpamayaꞌ duꞌut Efeso ngayti i nakem ya. Siyuratan nira i mga magpamayaꞌ nga duꞌut kuꞌaduꞌunan ya ngayti nga magꞌaat, istimaren nira kanyat magayen in mabut na duꞌun it kanira. Aypaꞌ napanaw na si Apolos. Iyan duꞌun na kanyat Corinto nga sakep it Acaya, talagang ega basta-bastay tabang yat mga namayaꞌ na, kat ildaw it Ampuꞌang Diyus. 28Kamatuudan, kat mata baw talingat kadakel, pagdaꞌgen yay muꞌsang pakibatir it mga Judio ka ipagpamatuud yang banar kat paꞌyag yat mga kasuratang ampang it Ampuꞌang Diyus nga si Jesus nga matuud i Cristo ngayting Manriribring Adiꞌ nga isiyanggup it Ampuꞌang Diyus.
19Tiyuman ni Pablo i inaat yat mga taga Efeso nga paꞌuliꞌ naga kanya duꞌun baw manulduꞌ
1Iyan duꞌun nat Corinto si Apolos, si Pablo ngayting naꞌaduꞌun it mga napanulduꞌan ya ngayti nga duꞌun it Galacia baw Frigia, nakaꞌbut siꞌ duꞌun it Efeso. Pagꞌabut ya duꞌun, may nakitaan yang mga magpamayaꞌ. 2Iningkut ya sira, “Unu,” maat ya, “pagpamayaꞌ mi, piyasaruman kamu nat Espiritu Santo?”
Maat i tubag nira, “Daꞌgay masugid namen. Yapay kagneg namet paꞌaaten ngayang Espiritu Santo.”
3“Ta, in atkayan,” maat ni Pablo, “unuy nasepsepan mit pagbawtis it imyu? Unuy kaꞌulugan ya?”
“Aaꞌ,” maat nira, “iyan i nasepsepan namen, subung it pagꞌaaten ni Juan ngayting magpamawtis it tagnaꞌ.”
4Tiyubag sira ni Pablo, nga maat ya, “Iyan pagbawtis ni Juan, magsugid it, taw nga magpabawtis, nagsinguliꞌ nat mga kasalaꞌan ya. Temed daꞌga baꞌ ipagpanulduꞌ gasiꞌ ni Juan nga kaꞌilangan mamayaꞌ ta it kanya nga magsusunud it ki Juan ngayti? Paꞌaaten ya ngayti, si Jesus.”
5Ta, pagkagneg it mga taw ngayti, nagpasaꞌup sira sit pabawtis nga imandaꞌan it magpamayaꞌ na sirat Ampuꞌan nga si Jesus. 6Pagkabawtis it kanira, piyanalanginan sira ni Pablo it pamagtatapalen yay ulu nira. Ta, piyasaruman na sirat Espiritu Santo. Kamatuudan, miyampang sirat belag-belag nga ampang nga ega naꞌadalan nira, baw isiyugid nira i ipiyanakem it kanira it Ampuꞌang Diyus. 7Kadakel it mga lalaki ngayti, mga sang puluꞌ baw duwa.
8Garing sikayti, kada maꞌbut i Aldaw it Kapaꞌnaan, magseled si Pablo duꞌun it papagsambaan it mga Judio ka magpanulduꞌ. Seledat tulung bulan, ipagmaꞌiseg yat paꞌyag i pasar it kaꞌadiꞌan it Ampuꞌang Diyus, isaꞌun sana mapapamayaꞌ ya sira. 9Temed ta, magpatgas gay beken, ka talagang daꞌsira kupamayaꞌ it panulduꞌ ya. Pagtibabaꞌen paꞌ nira i dalan it karibriyan kat adapan it kadakel. Iyan namuyaan ni Pablo nga atkayti i buwat nira, tiyananan ya sira. Ipiyablag yay mga magpamayaꞌ, ka namagpaꞌugad sira duꞌun it esang dakulang balay nga pagpangadalan it esang taw nga pagpangaranat ki Tirano. Bawnga aldaw-aldaw, sikayti na i pagpanulduꞌan ni Pablo it mga taw. 10Binwat yay atkayti it seledat duwang taꞌun. Aypaꞌ, ega lamang mga taga Efeso ngayti i nakagneg it panulduꞌ yat ampang it Ampuꞌang Diyus, in daꞌga kadakel nat mga taw, Judio baw ega Judio, nga duꞌun it prubinsiyat Asia ngayti.
11Baw talagang ega basta-basta i mga kalililuꞌang bagay nga ipagpabwat it Ampuꞌang Diyus it ki Pablo. 12Kamatuudan, basta may nakapadiꞌkit it bilug ya nga lages u pagsambutun nga rambay, nga yanay ipadiꞌkit gasiꞌ duꞌun it mga magsarut, magpedek i sarut nira, u limꞌid i magpapulpug nga maraꞌe-raꞌet.
Pasar it nabetangan it mga anak ni Esceva, dakel i nangindiꞌ it mga kepetan nira
13Kat iting timpu, may miyabut duꞌut Efeso ngayti nga mga magleꞌag-leꞌag nga mga Judio. Buwat it iting mga taw, mamagꞌimugaw it mga maraꞌe-raꞌet. Pagkamuya nira nga ngaran it Ampuꞌan nga si Jesus i pagsangpiten ni Pablo in magꞌimugaw kanyat maraꞌe-raꞌet, napikir nira nga guruun. Aypaꞌ, kaꞌsang magꞌimugaw siꞌ sira, maat nira, “Pagꞌaaten namen ikaw nga maraꞌe-raꞌet, kat ngaran ni Jesus nga ipagpangadal ni Pablo, limꞌid ka!” 14Mga mamagꞌimugaw ngayti, pitu sirang kataawan, namagsulsu-sulsugun. Amaꞌ nira, esang pagbayaꞌen it sasirduti, ngaran ya, si Esceva.
15Takaꞌ, tiyubag ga sirat maraꞌe-raꞌet ngayti, nga magꞌaat, “Bilaꞌ! Pagkilalaen ku bayan si Jesus, baw si Pablo, magkakilalaan ku gasiꞌ. Temed in kamu, ega kilala ku in siyu may siyu kamu!” 16Unupat riyusuban nat taw ngayting magpulpug i pitu ngayting kataawan baw siyariyan ya nat pasakit. Egay nabwat nira, piyamagdaꞌeg. Daꞌsira nakaꞌintur i nanliꞌwan duꞌut balay ngayti. Namagkalelbasan baw namagkabungad-bungadan paꞌ.
17Nabaritaꞌan it muꞌsang mga taga Efeso ngayti, Judio baw ega Judio, i iti ngayti. Aypaꞌ ka kadakel nira duꞌun, namagꞌiꞌlam na, baw subrang nabantug i ngaran it Ampuꞌan nga si Jesus duꞌun. 18Garing duꞌun kayti, dakel i mga magpamayaꞌ nga subuk nasulag. Aypaꞌ ipiyalbaw nira baw sininguliꞌan i mga kasalaꞌan nira duꞌun it adapan it kadakel. 19Dakel sira nga, lamang namayaꞌ na sirat Ampuꞌan, may pagsarigan nira pang beken, nga subuk mutyaꞌ, duwaꞌa, baw beken pang kiyaꞌrutan. Ta, egay beken, mga kasuratan nga pamagsusuratan it kaꞌrut nira ngayti, ipiyagparada nira nang muꞌsa, bawnga siyuriban kat matat kadakel. May kimnatu-katu it regat muꞌsa ngayting mga kasuratan, nagkantidad it subrat limang pulung ribu. 20Ta gimnaring sikayti, subraꞌ na nga dakulaꞌ i liyapusan it ipagpanulduꞌ nga ampang it Ampuꞌang Diyus baw dimnakel pang banar i mga magpamayaꞌ.
May dakulang kaguluwan nga limniꞌwan duꞌun it Efeso
21Ta, napikir siꞌ ni Pablo nga mapanaw, nga paꞌaduꞌun sit Macedonia baw Acaya, bawnga lumangbus duꞌun it Jerusalem. Maat ya, “Pagkapangigaꞌ ku duꞌun it Jerusalem, kaꞌilangan nga paꞌaduꞌun aku nat Roma.” 22Pagkapikir ya kayti, piyauꞌna ya na duꞌun it Macedonia i duwang katabang ya nga si Timoteo baw si Erasto. Kanya, nagpatuduꞌ paꞌ duꞌun it prubinsiya ngaytit Asia.
23Temed, kat iting timpu, timnindeg i ega basta-bastang kaguluwan sabap it dalan nga ipagpanulduꞌ ni Pablo. 24Yay nagpapuꞌun-puꞌun, si Demetrio. Kanyay esang mananalsal, nga dakel i taawan ya nga mananalsal naga, nga manigbuwat it dedekeyeng ladawan it papagsambaan nga duꞌun it Efeso it pagbete-beteꞌen nga diyus nira nga si Diana. Mga ladawan ngayti, pirak i binwat, baw talagang magkapirakan nira i iti nga panulus. 25Binwat ni Demetrio ngayti, tiningped yay mga taawan ya baw beken nga iti nagay kanirang panulus. Pagkatingped, maat ya, “Mga kaꞌibaan kung mananalsal, urut tami nga muꞌsa nga itu nang panulus i ikinseg ta. 26Temed, kayti, magkamuyaan baw magkabaritaꞌan mi na in unu may unu i pagbuwaten it taw ngaytung pagpangaranat ki Pablo. Pagꞌaaten ya nga ega talagay kakapulusan it pagsamba tamit mga diyus nga binwat it taw. Dakel na talagay napapamayaꞌ ya baw nakumbinyu ya, it ega lamang situt Efeso ngaytu, in daꞌga agen-agen it lemkep naytut muꞌsang Asia. 27Aypaꞌ, in pataꞌnan ta na lamang, ega maꞌlay, ega lamang panulus ta ngaytuy rumaꞌway kat matat kadakel, in daꞌga pati papagsambaan it mabantug nga diyus ta nga si Diana, magbaraꞌ nang egay kakapulusan. Ta liꞌwan ya, matibabaꞌ na i kabantugan ya, kanya nga pagsambaen it muꞌsang taw, ega lamang situt prubinsiyat Asia ngaytu, in daꞌga, kat muꞌsang banwa situt sinirungat langit.”
28Pagkagneg nira, kulput na sirat iseg. Ipaggaꞌu-gaꞌuy na nira, nga magꞌaat, “Mabantug si Diana nga pagsambaen tami nga mga taga Efeso!” 29Unupat nagulu nay sang kasiyudadan. Egay beken, miyuꞌsa na sirat dimnaliꞌ duꞌun it papagtingpedan nira nga rugar. Pagrarayaken it beken i duwang kataawan nga kaꞌibaan ni Pablo, nga si Gayo baw si Aristarco nga taga Macedonia. 30Pagkaꞌrut ni Pablo, ireg ya sana nga adapen yay kadakel ngayti, takaꞌ siyabatan kanyat mga magpamayaꞌ. 31Baw ega lamang sira, in daꞌga may pira nga mga punuꞌan it prubinsiyat Asia ngayti nga, paribasay magayen i pakiꞌiba-iba nirat ki Pablo, simnabat gasiꞌ. May tiyaꞌeg nira nga paꞌaduꞌut kanya nga ipagbenge-bengel nga ega iduꞌlung i ginawa ya duꞌun it kaguluwan ngayti.
32Ta, mga taw ngayti duꞌun it papagtingpedan nga rugar, daꞌna magkaꞌru-kaꞌrutay tingeg-tingeg nira ka namelag-belagen it ipamaggaꞌuy. Kadaklan nira, ega magkaꞌrutan niray puꞌun-sabap, magpabaya-bayaꞌ na lamang it gumaꞌuy. 33Iyan atnakayti, miniꞌlam i mga Judio duꞌun. Aypaꞌ, binwat nira, piyapatindeg nira i esang kabilug nira, nga si Alejandro, duꞌut tengat kadakel ngayti isaꞌun ipatantu it kanira nga ega mga Judio i pagpanggaringan it iting kaguluwan. Pagkatindeg ni Alejandro, sininyasan yay kadakel ngaytit alima ya nga ega na timingeg ka kuꞌampang kanya. 34Temed it kilala nira na nga Judio naga kanya, maꞌunu pagneg sira, isan yan inggetan nira nay ipaggaꞌuy nira ngayti nga magꞌaat, “Subrang mabantug si Diana nga pagsambaen tami nga mga taga Efeso!” Yanayti i pagsaꞌu-saꞌupun nirat seledat duwang uras.
35Apa-apasan masabatan sirat sikritaryu it siyudad ngayti. Iyan namagpasabat na, maat yat kanira, “Mga kabanwa kung taga Efeso, siyung taw i ega magkaꞌrut nga situt Efeso ngaytu i puꞌun it pagsamba it mabantug nga diyus nga si Diana, ka sikaytung siyudad i pagtitindegat papagsambaan it kanya, baw sikaytu gasiꞌ i naꞌlugan it ega basta-bastang batu nga ladawan ya nga garing duꞌut langit? 36Talagang egay kapakiꞌambut it itung mga bagay, aypaꞌ kaꞌilangan, ipaꞌulibas mi nay iseg mi ngaytu. Ayaw kamut pabiglaꞌ-biglaꞌ. 37Ka, mga taw nga tiyaban mi situ, ega naga magpamisi-pisiꞌ sirat mga betang it papagsambaan ta. Ega gasiꞌ pagtibabaꞌen niray pagsambaen tami. 38Aypaꞌ, si Demetrio ngaytu baw mga kaꞌibaan yang mananalsal, in talagang may nasalaꞌan nira kuntraꞌ it beken nga taw, abri naga i papagꞌukumanan ta ngayti. Magayen, iꞌapyat niray ipagkudimanda nira duꞌun it gubirnadur ka paꞌukuman sira duꞌun. 39U in beteꞌ may beken paꞌ, nga ireg mi, isun-isunan it kadakel, ta, mapakay nagayan basta uyun kat ipiyagꞌurdin pasar it miting it puꞌsa. 40Ka in maꞌrutan it gubirnu duꞌun it Roma nga atkaytuy binwat ta, siguradung madimandaan taming muꞌsa nga kiyuntraꞌ tay urdin nira nga bawal i panggulu. Talagang egay makapaliꞌwan ta nga pangataldengan it kaguluwan ngayan kagayna.”
41Pagkatupus yat ampang ya ngayti, piyaꞌuliꞌ ya nay kadakel.
20Inaduꞌun siꞌ ni Pablo i mga magpamayaꞌ duꞌun it Macedonia baw Grecia
1Pagkatiwas it kaguluwan ngayti, tiningped ni Pablo i kadakel it mga magpamayaꞌ duꞌun. Piyamagtulduꞌan ya sira it ipagmapaꞌgen it pamayaꞌ nira baw piyamꞌunan yat mapanaw na kanya nga paꞌaduꞌun it Macedonia. 2Pagꞌabut ya duꞌun, inaduꞌunan ya i muꞌsang rugar nga may magpamayaꞌ. Diyungagan yay tagnang ipiyanulduꞌ yat kanira it ipagmapaꞌgen gasit pamayaꞌ nira, bawnga limnangbus na duꞌun it Grecia. 3Tulung bulan i kaꞌlay ya duꞌun it Grecia ngayti, bawnga kupanaw siꞌ, nga maat sumakay na nga paꞌaduꞌun it Siria. Temed it naringid-ringidan ya nga palan, namagꞌisun-isunun i nga Judio nga apaꞌan kanya, napikir yang ega na sumakay. Aypaꞌ nagpasurut kanya, nga naꞌaduꞌun sit Macedonia. 4Ega esa-esa yay napanaw ngayti ka dakel i miyayat kanya. Sang kataawan i taga Berea nga si Sopatro nga anak ni Pirro. Duwa i taga Tesalonica, si Aristarco baw si Segundo. Duwa gasiꞌ i taga Asia nga si Tiquico baw si Trofimo. Iyan beken, si Gayo nga taga Derbe baw si Timoteo. 5Pagꞌabut nira duꞌun it Filipos nga sakep it Macedonia ngayti, piyauꞌna ni Pablo duꞌun it Troas i mga miyayaꞌ ngayti. Inaat ya nga melat lamang sirat amen duꞌun ka, kanya, patuduꞌ daꞌan duꞌun it Filipos ngayti. 6Yapaꞌ tumundug kami, nakataꞌlib nay Pistaꞌ it Tinapay nga Egay Ipagpaꞌalsa. Ta, nanakay kami na nga tumundug it mga piyauꞌna ya ngayti. Nakalimay sasakay namen bawnga nakaꞌbut. Sang lingguꞌ kami duꞌun.
Duꞌun it Troas, inggen ni Pablo it paꞌuliꞌ si Eutico
7Iyan aldaw nat Linggo, pagsedep it aldaw, nagtiringpeden kami it mga taga Troas ngayting magpamayaꞌ, ka magkaraꞌnen baw buwaten i Apunan, langkuy manulduꞌ si Pablo. Paribasay meyag mapanaw kami siꞌ, kiyaꞌlay ya na nga panulduꞌ. Inabut it seked it lubuk it delem. 8Piyagtingpedan namen ngayti, duꞌut ikatlung ruknuꞌ nga kadaꞌtagan, baw dakel i tidaw. 9May esang lalaki nga mangaꞌwaꞌen nga pagpangaranat ki Eutico, nga duꞌun it lalawagan i kanyang pagꞌaꞌdungan. Iyan sigi pay ampang ni Pablo, si Eutico ngaytu, magtudtud na. Iyan naꞌlay na, nakaꞌigaꞌ na kanyat maꞌlek. Egay beken, naꞌulug na duꞌun it lugtaꞌ. Paribasay abwatay i naꞌlugan ya ngayti, kuꞌmiten nira, patay na. 10Temed limnampud nga lagi si Pablo baw siyakem yay miyatay ngayti. Bawnga inaat yay mga kaꞌibaan ya ngayti, “Ega na maguluwan mi i taw ngaytu ka, ungaytu, egen siꞌ.” 11Ta, namagꞌapyat kami siꞌ duꞌut dibwat bawnga nangaꞌen kami daꞌan. Pagkakaꞌen, ipiyasigi ni Pablo nga pagtuturanan ya sira. Inabut i tuturan ya ngaytit nabantar i matat aldaw. Bawnga napanaw na kanya. 12Iyan beken, inibaan nira na si Eutico it miyuliꞌ. Masasagya sirang banar ka egen naga kanyang matuud.
Tiyulduꞌan ni Pablo i mga magpamaalaꞌ it mga magpamayaꞌ duꞌun it Efeso it bilang pan-gun nga panulduꞌ ya
13Nanakay kami nay amen, ki Pablo napanaw. Pagkadungguꞌ namen duꞌun it Ason, duꞌun nay inlatan namen ka yay piyagꞌupa-upakatan nga pagꞌelat-elatan. Sumakay mana si Pablo in duꞌun na. 14Aypaꞌ pagꞌabut ni Pablo duꞌun it Ason ngayti, sang kamiyan nay simnakay. Nagpadungguꞌ duꞌun it Mitilene i pagsasakayan namen ngayti. 15Gimnaring kami duꞌun, bawnga sunud nga aldaw, nakaꞌbut kami duꞌun it patut Chios. Sunud sing aldaw, Samos i naꞌbut namen. Ikaꞌpat nga aldaw, nakaꞌbut kami na duꞌun it Mileto. 16Atkayti sabap napikir nga lagi ni Pablo nga ribayan yay Efeso. Ega na patuluy duꞌun ka ega na ireg yang paꞌatrasu pat maꞌlay duꞌut Asia. Magꞌapuraꞌ na kanya, ka ireg ya nga ireg nga kaꞌbut duꞌun it Jerusalem parabir mabut i Pistaꞌ it Pentecostes.
17Temed, pagkadungguꞌ duꞌun it Mileto, ipiyapisiꞌ naga ni Pablo i mga magpamaalaꞌ it mga magpamayaꞌ duꞌun it Efeso, ka ireg ya nagang makitaan sira. 18Iyan namagꞌabut na sira, maat yat kanira, “Talagang magkaꞌrutan mi nga in magꞌuꞌunu i pangaꞌgenan ku asat imyu, garing it uꞌna ngayting pagꞌabut ku situt prubinsiya it Asia. 19Daꞌga baꞌ, ipiyasigi ku i pagsirbi kut Ampuꞌan it mapiyababaꞌ aku baw uyut i pati luwaꞌ ku? Eeꞌ baꞌ, piyaꞌresan ku maski dakel i nalabayan kung kakuriꞌan kat alimat mga Judio. 20Pagꞌuꞌrutan mi gasiꞌ nga egay itiyaguꞌ kut imyu nga maski unung panulduꞌ nga kat ikagayen mi, in daꞌga ipiyanulduꞌ ku kat adapan it kadakel baw kat mga balay mi gasiꞌ. 21Ipagpamatuud ku kat maski siyu, Judio baw ega Judio, nga kaꞌilangan nirang pagsinguliꞌan duꞌun it Ampuꞌang Diyus i mga kasalaꞌan nira baw mamayaꞌ it Ampuꞌan ta nga si Jesus.
22Ta kayti, subung akut pagdalundunun it Espiritu Santo nga paꞌaduꞌun it Jerusalem. Egaytu magkaꞌrutan ku in unung mga bagay i mabetangan ku duꞌun. 23Iyan lamang i magkaꞌrutan ku, iyan ipiyamatuud it Espiritu Santo it aken kat kada siyudad nga naꞌbut ku, nga magꞌelat it aken i pirisuwan baw beken pang kakuriꞌan. 24Temed, maski ginawa ku, ega subrang pagrarasan ku, basta masarunga kut magayen baw matuman ku i katengdanan nga tiyanggap ku duꞌun it Ampuꞌan nga si Jesus, nga mangadal it Magayeng Baritaꞌ pasar it ildaw it Ampuꞌang Diyus.
25Ta kayti, kamung muꞌsa nga piyangadalan ku pasar it kaꞌadiꞌan ngaytut Ampuꞌang Diyus, pagsisiguruun ku nga, garing kayti, daꞌtami na magsinle-sinletegen it sumaꞌup situt sinirungat langit. 26Aypaꞌ, ipagpamatuud ku na kayti nga in may maski siyung taw nga maꞌulug kat panriga it Ampuꞌang Diyus, ega nay aken nga turubagen duꞌun. 27Ka ega nay ipiyaꞌped ku. Ipiyagsugid ku nat imyu i muꞌsang pabetang-betang it Ampuꞌang Diyus nga ireg ya nga maꞌrutan it taw. 28Aypaꞌ kayti, yan pagꞌiꞌinturun mi nga pirmi i sadili mi nga pamayaꞌ, baw pagꞌiꞌipaten mi gasiꞌ i pamayaꞌ it kadakel it mga magpamayaꞌ asan it Efeso nga ipiyasakep it Espiritu Santo it imyu nga mga magpamaalaꞌ. Arigraan mit magayen i mga subuk inalang ngaytit Ampuꞌang Diyus isaꞌun kanya nang taawan, nga egay beken nga ipiyagꞌalang ya, in daꞌga duguꞌ it sadili yang Anak nga si Jesus. 29Ka magkaꞌrutan ku nga pagkagaring ku, may mabut asan it Efeso nga mga taw nga manulduꞌ it talagang kamaliꞌ. Kaꞌalimbawaan nira, subuk maiꞌiseg nga bunglun nga magꞌaged it mga tupa, ka kuranggaꞌen nira i pamayaꞌ it mga magpamayaꞌ duꞌun it imyu. 30Baw ega lamang garing kat liꞌwan, in daꞌga maski mga kaꞌuyutan mi nga maat namayaꞌ na, siguradung may timindeg gasiꞌ nga paliꞌwan it dakel-dakel nga kaꞌambutan isaꞌun sira i sunudun it mga magpamayaꞌ. 31Aypaꞌ magtitiyakap kamu nga pirmi. Dedemdemen mi nga, seledat tulung taꞌun, delem-aldaw eꞌres i panulduꞌ kut imyu nga sumang kaꞌanu pagbayaꞌen nat luwaꞌ ku.
32Ta kayti, ipagꞌintergaꞌ ta na kamu duꞌun it Ampuꞌang Diyus baw tabang yat imyu kat ampang ya nga ipiyanulduꞌ ku nat imyu pasar it ildaw yat aten. Ampang ya ngaytu i ipagkapapaꞌgen it pamayaꞌ mi. Baw basta teꞌteꞌan mi kanya, siguradung matanggap mi i kakumplituwan it karibriyan mi nga magꞌaꞌareg kat muꞌsa nga piniliꞌ baw ipiyapinpin it Ampuꞌang Diyus nga mga taawan ya.
33Yay matuud, ega minirak aku nga kupisiꞌ it bulawan, pirak u pakayan it maski siyut imyu, 34in daꞌga, namuyaan mi na nga in sang unuy paꞌres ku isaꞌun makaparag it ipagkaꞌgen ku, pati ipagkaꞌgen it mga kaꞌibaan ku. 35Atkaytuy binwat ku isaꞌun sana guruun mi gasiꞌ, nga matiyabangen kamu it beken, iyan nga mga marurupuk baw beken nga makukuriꞌ. Ka daꞌga baꞌ inaat it Ampuꞌan nga si Jesus nga subrang magkasagya i taw nga pirming magbegay, subraꞌ paꞌ kat taw nga pagbegayan?”
36Pagkatupus it muꞌsa ngayting inampang ni Pablo, namaglingkuꞌud sirang muꞌsa ka nanalangin. 37Talagang daꞌsira nakasagkaꞌ, namagkasgaw na sirang muꞌsa. Simnakem sirat ki Pablo ka namagpangarek. 38Ka iti i nasmekan nirang banar, ampang ya ngayting ega na magsinle-sinletegen sirat sumaꞌup situt sinirungat langit. Pagpanaw ya, namagpabayaꞌ naga sira seked duꞌun it barkuꞌ.
21Maski urut na ni Pablo i mabetangan ya duꞌun it Jerusalem temed ega nagpasurut
1Pagbelag-belagen namen, nanakay kami siꞌ i amen. Diri-diritsu i sakay namen duꞌun it Cos. Pagꞌeyag it aldaw nanlangbus kami siꞌ duꞌun it Rodas, bawnga garing duꞌun naꞌaduꞌun it Patara. 2Duꞌun may naꞌbutan namen nga barkuꞌ nga magꞌaꞌaduꞌut Fenicia. Nanindak kami na duꞌun, ka duꞌun kami siꞌ nanakay. 3Pagkapatuꞌ namen it pulaw it Chipre, nga ayun kat gibang namen, tiyaꞌliban namen nat nandiritsu na duꞌun it Tiro nga sakep it Siria, ka duꞌun i diskargaꞌan it kargaꞌ it barkuꞌ ngayti. 4Pagpaningdal namen, tiyulus namen i mga magpamayaꞌ. Ta, paribasay ipiyaꞌrut it kanira it Espiritu Santo nga in mabut si Pablo duꞌun it Jerusalem, pakuriꞌan kanyang banar it mga taga duꞌun, siging aat nira it kanya nga ega na lamang lumangbus duꞌun. Temed ega nagpasabat si Pablo. Sang lingguꞌ i kaꞌlay namen duꞌun, 5bawnga namꞌun kami nat kanira ka manakay siꞌ. Paggaring namen duꞌun it siyudad ngayti nga manꞌun na duꞌun it dagat, miyuꞌsa sirat pabayaꞌ it amen, babay, lalaki, pati mga anak nira. Bawnga parabir kami gimnaring it sumakay, limningkuꞌud kaming muꞌsa duꞌun it baybayan ka nanalangin. 6Pagkatupus nagsigpaꞌa-paꞌadyusun kami na. Simnakay kami nay amen, kanira namagꞌuliꞌ na.
7Garing duꞌun it Tiro ngayti, diritsu kami duꞌun it Tolemaida. Pagkatingdal, nagpakikita kami it mga magpamayaꞌ duꞌun. Duꞌun nay inigaꞌan namen. 8Pagꞌeyag, nanlangbus kami siꞌ. Pagꞌabut duꞌun it Cesarea, duꞌun i piyaꞌabutan namen it balay ni Felipe, nga esang manigpangadal it Magayeng Baritaꞌ.21:8 Kapitulu 8:26-40. Esa kanya kat pitu ngayting lalaki nga piniliꞌ it tagnaꞌ duꞌun it Jerusalem nga manigpamgay it ipagtabang kat mga makukuriꞌ.21:8 Kapitulu 6:5. Duꞌun nay inistaran namen. 9Si Felipe ngayti, may epat nga umbay nga anak yang babay. Pagkilalaen sira nga prupitaꞌ ka pirmi sirang pagpanakman it Espiritu Santo it ipagpasugid it Ampuꞌang Diyus duꞌun it mga taw. 10Iyan naꞌla-naꞌlay kami na duꞌun, may miyabut nga esang taw nga garing duꞌun it Judea nga pagpangaranat ki Agabo. Prupitaꞌ gasiꞌ it kanya. 11Inlep ya kami, bawnga inawaꞌ yay sambut ni Pablo ka ibiyayuk yat sadili yang mga aꞌay baw mga alima. Pagkabwat yat atkayti, miyampang kanya nga magꞌaat, “Ituy ipagpaꞌrut it Espiritu Santo. Atkaytuy buwaten it mga Judio duꞌun it Jerusalem, nga bayukun nira i tagpuꞌun it sambut ngaytu, bawnga ipaꞌalima nira duꞌun it mga taw nga ega Judio.”
12Pagkagneg nameng muꞌsa it inaat ngayti ni Agabo, kami baw mga taga duꞌun ngayti, sigi nang sabat namen it ki Pablo nga ega na paꞌaduꞌun it Jerusalem. 13Takaꞌ miyaat ga kanya, “Unuy buwat mi ngayan nga magsugaw? Subuk pagpataꞌbangen mi i nakem ku! Yay matuud, bayukun aku u imatayen, ega talaga daꞌgaen ku, basta sabap it pagsirbi ku it Ampuꞌang si Jesus.” 14Ta, it ega magpasabat kanya, mindek kami na. Miyaat kami na lamang, “In unuy kaꞌirgan it Ampuꞌan, iyan sana i masunud.”
15Daꞌkami naga kimnaꞌlay duꞌun. Nagdawa-dawaꞌ kami siꞌ ka limnangbus na duꞌun it Jerusalem. 16May miyayaꞌ gasit amen nga mga magpamayaꞌ nga taga Cesarea ngayti. Itiyulduꞌ nirat amen i balay ni Mnason duꞌun it Jerusalem nga yay paꞌabutan namen. Si Mnason ngayti, esang taga Chipre nga naꞌlay nang timpu i pagpamayaꞌ ya.
Duꞌun it Jerusalem, inupakat si Pablo it mga magpamaalaꞌ it mga magpamayaꞌ
17Pagꞌabut namen duꞌun it Jerusalem, masagyang tiyanggap kami it mga sulsug namen kat pamayaꞌ duꞌun. 18Pagsunud nga aldaw, naꞌaduꞌun kami na na Pablo it ki Santiago.21:18 Si Santiago ngayti, piyakapagbayaꞌen it mga magpamayaꞌ duꞌun it Jerusalem. Abutan namen duꞌun, tiꞌmes i mga magpamaalaꞌ it mga magpamayaꞌ. 19Kiyumusta sirang muꞌsa ni Pablo bawnga itiyuturan yay muꞌsang binwat it Ampuꞌang Diyus nga tiyanaꞌan it panulduꞌ ya kat mga taw nga ega Judio. 20Pagkagneg nira, biyantug niray Ampuꞌang Diyus. Bawnga inaat nira si Pablo, “Sulsug namen kat pamayaꞌ, siguru namuyaan mu na nga ribu-ribu nay mga kabilug ta nga Judio nga namagpamayaꞌ nat ki Jesus, baw muꞌsa sira mapaꞌres nga banar kat pagsunud it mga urdin ni Moises. 21Nabaritaꞌan nira nga ipagtulduꞌ mu nga pirmi kat muꞌsang mga Judio kat piyanawan mung mga banwa nga indiꞌan na niray mga urdin ni Moises. Ipagꞌaat mut kanira, kunuꞌ, nga ega na turiꞌan i mga anak nirang lalaki baw ega na sunudun i muꞌsang kaꞌugaliꞌan nga ipiyasubli ni Moises it aten. 22Ta, kayti, unuy magayen nga buwaten? Ka simpri, mabaritaꞌan nira nga miyabut ka na situ. 23Magayen, sunudun muy iꞌaat namen ngaytut imu. May epat nga kalalakiyan situ nga namagsanggup duꞌun it Ampuꞌang Diyus. 24Ta, pabayaꞌen mu sira duꞌun it Templo baw paꞌuyut ka it buwat nira nga panlimpiyuꞌ it kanira. Baw in mapakay, ikaw nay magbayad it muꞌsang paggamiten kat panlimpiyuꞌ ngaytu, isaꞌun mapakay na nga pabuꞌlug sira, nga imandaꞌan it natuman nay sanggup ngayti. Ka in mabwat muytu, maꞌrutat kadakel nga egay kamatuudan it muꞌsa ngaytung magkabaritaꞌan nira, ka mamuyaan nira nga, maski ikaw, magsunud nagat mga urdin ni Moises. 25Temed egaytu ipagpaꞌuyut i mga magpamayaꞌ nga ega Judio. Iyan lamang i ireg nameng sunudun nira, subung it ipiyagꞌaat tami duꞌun it surat ngayang ipiyataban duꞌun it kanira nga ega kumaꞌen sirat karniꞌ nga giyamit it beken kat pagsamba nirat kanirang pagbete-beteꞌen nga diyus, ega gasiꞌ kumaꞌen it duguꞌ u karniꞌ nga ega piyadguꞌ, baw liꞌyan niray muꞌsang kalasit pamakun kat ega asawa nira.”
26Ta, napakay si Pablo it inaat ngaytit mga magpamaalaꞌ, aypaꞌ pagsunud nga aldaw, piyabayaꞌ yay epat ngayting kataawan duꞌun it Templo. Pagkabwat nirat kaꞌugaliꞌan nira nga panlimpiyuꞌ, nga nagpaꞌuyut na si Pablo, siminled na sira duꞌun it sasirduti ka ipiyaꞌrut nirat kanya nga in unung aldaw i itupus it panlimpiyuꞌ ngayti bawnga tumaban nay kada esat kanira it kanya-kanyang patuꞌ nga panalisi baw pasalamat nga pagꞌantengen. Temed yanayti, si Pablo nay baalaꞌ mayad.
Ega inaguy-aguy si Pablo it mga Judio duꞌun it Jerusalem
27Ta, yan nakapitu na, naꞌaduꞌun na na Pablo it Templo. May duꞌun gasiꞌ nga mga Judio nga garing duꞌun it Asia. Pagkalteg nirat ki Pablo, piyangabangan niray kadakel duꞌun it Templo baw diyakep nira kanya. 28Yanay pagꞌampa-ampangen nira nga ipagpanggagaꞌuy na, “Mga kaꞌibaan nga tungtung-inapuꞌ ni Israel, tumabang kamut amen. Ka itu nay taw ngayan nga ipaglekep ya kat paꞌari-aring rugar i panulduꞌ ya nga panibabaꞌ it bangsa tami, mga urdin ni Moises, baw pati Templo ngaytu. Baw kayti, beken paꞌ nga buwat ya, pagpabayaꞌen yat magseled i mga taw nga ega Judio situt Templo ta ngaytu. Talagang pagparaꞌwayen yay ega basta-basta ngaytung papagsambaan tamit Ampuꞌang Diyus!” 29Atkaytuy ampang nira ka, kaꞌsa, naltegan nira nga kaꞌibaan ni Pablo it magpanaw duꞌun it karsadaꞌ, si Trofimo nga taga Efeso. Tanu-tanud tu piyabayaꞌ na kanya ni Pablo duꞌut seled it Templo.
30Ta, unupat nagulu nay muꞌsang siyudad. Subuk pugdak it putyukan i katataawan nga dimnalit ki Pablo. Diyakep nira kanya baw pagrarayaken i tiyaban duꞌut liꞌwan it Templo. Pagkaliꞌwan nira, piyamagsiradu nay mga talaꞌep. 31Talagang ireg nirang imatayen si Pablo. Temed pagkaꞌrut it piyakapagbayaꞌen it mga Romano nga sundaluꞌ duꞌut Jerusalem nga maguluy muꞌsang siyudad, 32ipiyatawag yang lagi i beken nga mga kapitan it taga sang gatus nga mga sundaluꞌ, ka dimnaliꞌ sira duꞌun. Pagkalteg it mga taw ngaytit reetat mga sundaluꞌ, pati piyakapagbayaꞌen nira, pindekan na nirat timiꞌkul si Pablo. 33Pagꞌabut it piyakapagbayaꞌen ngayti, diyakep yang lagi si Pablo baw ipiyabayuk yat duway kadina. Bawnga iningkut ya nga in siyu kanya baw in unuy binwat ya. 34Daꞌna magkaꞌru-kaꞌrutan i pagꞌaatet esa may esa ka namelag-belagen nat ipagpanggaꞌmaran nga tubag nira. Ta, it atkayti nang kagulu, egay naꞌrutan it piyakapagbayaꞌen nga kamatuudan. Egay beken, ipiyabayaꞌ ya nat mga sundaluꞌ si Pablo ka iduꞌun it pagkukutaꞌen nga kampu nira. 35Pagꞌabut duꞌut pagꞌapyatang agdan, tiyabyang na si Pablo it mga sundaluꞌ it miyapyat ka pagpakiꞌagawan pat mga taw. 36Sabap kadakel ngayti, dimnasun naga it mga sundaluꞌ, mamagpapataꞌwag it “Imatayen yan! Ega nayan egnen!”
37Desang ipagpasled na si Pablo duꞌun it pagkukutaꞌen ngayting kampu it mga sundaluꞌ, maat yat piyakapagbayaꞌen ngayti, “In mapakay, may kusugiden kut imu.”
“Palan, magkaꞌrut kat Ginirego nga ampang,” magꞌaat it piyakapagbayaꞌen ngayti. 38“Daꞌga baꞌ basaꞌan, ikaw i taga Egipto ngayan nga magpanggulu it tagnaꞌ? Daꞌga baꞌ nangukus kat epat nga ribung kataawan nga mangingimatay, nga tiyaban mu duꞌun it kapupuyangtan nga rugar bawnga magpanrangpas kamu na?”
39“Kagalang-galang it imu,” maat ni Pablo, “alaid it aken i paꞌaaten mu ngayan ka talagang aku ngaytu, Judio nga taga Tarso nga sakep it Cilicia. Matanyag nagang siyudad i rugar ku ngayti. In mapakay sana it imu, ireg ku nga mampang nga ipagneg it kadakel ngaytu.”
40Ta, it piyalugtan kanya, timnindeg kanya duꞌun it ulun-ulunan it agdan baw ipiyatindeg yay alima ya ka may kuꞌampangen ya. Bawnga iyan ega nay magtingeg, miyampang na kanya kat Hinebreo nga ampang.
22Nangataldengan si Pablo kat adapan it kadakel
1Maat ni Pablo it kadakel ngayti, “Kamung mga kagiyaringanan situ baw mga kasulsugan ku, in mapakay it imyu, pagnegan mi daꞌan i pangataldengan ku ngaytu.” 2Iyan nagnegan nira nga Hinebreo i pagꞌampangen ni Pablo, nga ampang nirang sadili, subraꞌ na nga ega nay magtinge-tingeg. Ipiyasigi na ni Pablo i ampang ya, nga maat ya, 3“Talagang Judio akuytu. Piyanganakan it aken, duꞌun it Tarso nga sakep it Cilicia. Takaꞌ situt Jerusalem ngaytuy piyaꞌadalan it aken, nga manigtulduꞌ ku si Gamaliel. Itiyulduꞌ yang banar it aken in unuy kaꞌigpit it pagsunud it mga urdin nga siyubli-subli ta. Aypaꞌ ega papanemdeman i pagsunud kut Ampuꞌang Diyus, in daꞌga talagang papaꞌres. Subung nagat imyu kayti. 4Kamatuudan, kat iting timpu, masyadung pangise-iseg ku it mga taw nga magsunud it dalan ngaytut karibriyan. Pagpandakpen ku sira baw pagbayukun ka ipagpapirisu. Egay piniliꞌan, babay, lalaki, pagtiꞌsen ku talaga sira. Talagang ireg ku, ega nay egnen. 5Piyakamataꞌas nga Sasirduti baw kaꞌibaan yang mga pagbayaꞌen it mga Judio, makapamatuud sira it pagꞌaaten ku ngaytu. Ka pagpanaw kut naꞌaduꞌun it Damasco, sira nagay nagbuwat it kariꞌgenan ku nga kasuratan nga ipalteg ku duꞌun it mga magpamaalaꞌ it mga Judio duꞌun, isaꞌun madakep ku i mga taw duꞌun nga magpamayaꞌ it ki Jesus. Pamagbabayukun sirang muꞌsa i tabanen ku situt Jerusalem isaꞌun betanganan sirat mabeꞌgat nga ukuman.
6Iyan magpanaw kami na nga magꞌadeꞌdeng na duꞌut Damasco, nga magkakaꞌugtu nay aldaw, sakaling nasakep aku it siyang nga eyag nga garing duꞌun it langit. 7Simnuꞌsub akung lagi duꞌut lugtaꞌ bawnga may nagnegan ku nga esang gaꞌmaran nga magpakisugid it aken, nga magꞌaat, ‘Saulo, Saulo, unuka atkaytuy buwat mu nga pagpakuriꞌan mu aku?’ 8Natubag ku yan, maat ku, ‘Ay siyu ka bayan, Agalen?’ ‘Si Jesus aku nga taga Nazaret. Aku talaga i pagpakuriꞌan mu,’ maat i tubag it aken. 9Mga kaꞌibaan ku, naltegan niray eyag ngayti temed ega natandaꞌan niray ampang ngayti nga pakisugid it aken. 10Miningkut aku siꞌ, nga maat ku, ‘Ampuꞌan, unu naytuy buwaten ku?’ Tubag ya it aken, ‘Timindeg ka na ka lumangbus ka na duꞌun it Damasco. May sumugid it imu duꞌun pasar it muꞌsang mga bagay nga ipiyabetang-betang it Ampuꞌang Diyus nga buwaten mu.’ 11Pagtindeg ku, daꞌku na magkalteg ka nagdiꞌan-diꞌan nay bisaraꞌ ngaytit aken it ega ngayti basta-bastang eyag. Egay beken, pagpanaw namen it limnangbus duꞌun it Damasco, pagdudundunun aku manat maꞌiba ku ngayti.
12May esang taw duꞌun nga masiyambaen, uyun kat muꞌsang magbebtang kat mga urdin tami. Ngaran ya, si Ananias. Muꞌsang mga Judio nga taga duꞌun, pagdaya-dayawun niray iting taw. 13Ta, yan duꞌun aku nat Damasco, nagpaꞌaduꞌun it aken si Ananias ngayti. Pagꞌabut ya, maat yat aken, ‘Saulo, nga sulsug ku kat pamayaꞌ, magꞌuliꞌnan naga nga magkalteg ka.’ Magkatupus i ampang ya ngayti, magkaltegan ku na kanya nga matuud. 14Bawnga miyampang siꞌ kanya, nga maat ya, ‘Garing it tagnaꞌ, piniliꞌ ka nang lagi it Ampuꞌang Diyus it mga kagiyaringanan ta. Ipiyabetang-betang ya nga matantuwan mu i kaꞌirgan ya, ka maltegan muy mataldeng nga Manigsirbi ya baw magnegan muy ampang ya nga pakisugi-sugid yat imu. 15Ka ipagpatindeg ya na ikaw, nga manigpamatuud ya kat muꞌsang taw. Ipamatuud mu i naltegan baw nagnegan mu ngayti.’ 16Bawnga inaat ya siꞌ aku, ‘Ta, unu pay pagꞌelaten? Timindeg ka na baw pabawtis. Manalangin ka duꞌun it Ampuꞌang Diyus nga mangut it pasinsiyaen i mga kasalaꞌan mu.’
17Ta, pagkaꞌuliꞌ ku situt Jerusalem, kaꞌsang magpanalangin aku kat seled it Templo, pananud ku, nagsipat i banwa. Subung akut magpanagaynep. 18Naltegan ku i Ampuꞌan baw inaat ya aku, ‘Dali-daliꞌen mu nga liꞌid situt Jerusalem, ka daꞌsira tumanggap it pamatuud mu pasar it aken.’ 19Katubag aku, ‘Unuka atkayan, Ampuꞌan, it matantuwan nira nga talagang nabaꞌgu nay adat ku? Ka urut niray buwat ku it tagnaꞌ, nga pagseled-seleden kuy mga papagsambaan ka in siyuy maparagan ku nga magpamayat imu, ega lamang desang pagpasakitan ku in daꞌga ipagpapirisu ku paꞌ. 20Baw iyan pagꞌimatay it ki Esteban ngayting manigpamatuud mu, duꞌun aku naga ka esa aku gasiꞌ nga nagpaꞌuyun it ukuman nira ngayti nga kamataynen. Aku paꞌ gasiꞌ i miyarigra it mga pakayan it minimatay it kanya.’ 21Temed maat ya sit aken, ‘Mapanaw ka kayti, ka duꞌun i pagtaꞌgan kut imu it mangadal, duꞌut babanwaan it mga taw nga ega Judio.’”
Pagkagneg it mga taw nga tulduꞌan ni Pablo i mga taw nga ega Judio, simnikrab siꞌ i iseg nira
22Seked lamang duꞌun kayting ampang ya i piyagnegan it kadakel ngayti. Pagkagneg nirat siyangpit yay mga taw nga ega Judio, simnikrab siꞌ i iseg nira. Ipaggaꞌu-gaꞌuy na nira nga magꞌaat, “Kaꞌilangan, taw nga subuk kanya, iriꞌen na situt banwa! Ega nayan mapakay nga egnen kanya!” 23Sigi nang gaꞌuy-gaꞌuy nirat atkayti. Beken nga buwat nira, limbas niray sang lapis nga pakayan ka ipamagtibung baw siging akep nirat kapu-kapu ka ipamagsaꞌbug duꞌut lawang, kat kadakulat iseg nira.
24Pagkamuya it piyakapagbayaꞌen ngaytit sundaluꞌ, isingkat ya nga ipasled na si Pablo duꞌut kutaꞌ nira ngayti, ka imbistigaren duꞌun. Isingkat ya paꞌ nga ripdasan si Pablo seked it aminen ya nga in unu talaga i binwat ya nga karaꞌe-raꞌetan nga nasalaꞌan it mga Judio.22:24 Ega nasepsepan it Romano ngayting piyakapagbayaꞌen i ipagpanggagaꞌuy na ngayti it mga taw ka Hinebreo nga ampang.25Temed pagkatagkes it ki Pablo duꞌut tatagkesan, inaat yay esang kapitan it sundaluꞌ nga magtitindeg duꞌut adeꞌdeng ya. Maat ya, “Daꞌga baꞌ kuntraꞌ it urdin it mga Romano i ripdasan i esang taw nga seled kat pagkaRomano in ega paꞌ nabetanganan it ukuman?”
26Pagkagneg it kapitan ngayti, inaduꞌun yay piyakapagbayaꞌen baw inaat, “Esa-esa ga, pikiren mu daꞌan i ipiyagꞌurdin mu ngaytu ka, kuꞌatkaytuun mu ngaytung taw, palan, seled it pagkaRomano.”
27Inaduꞌun nga lagi it piyakapagbayaꞌen ngayti si Pablo ka iningkut ya, “Unu, seled ka nga matuud it pagkaRomano?”
“Eeꞌ”, maat ni Pablo.
28“Aken ngaytu,” maat it piyakapagbayaꞌen ngayti, “talagang dakulaꞌ nga kantidad i ibinggay ku isaꞌun makasled aku kat pagkaRomano.”
“Temed aku”, maat ni Pablo, “subuk manengteng akung Romano, ka nasubli ku garing duꞌun it mga giyaringan ku i pagkaRomano kut aken.”
29Pagkagneg it inampang ni Pablo ngayti, namagpaꞌala-alaid nga lagi duꞌut kanya i maat ngayti mimbistigar it kanya. Miniꞌlam gasiꞌ i piyakapagbayaꞌen, pagkaꞌrut yat Romano palan si Pablo. Iniꞌlaman ya, nakapatagkes ya ngayti nga maat ripdasan.
30Aypaꞌ, pagꞌeyag it aldaw, piyauꞌbadan na it piyakapagbayaꞌen ngayti si Pablo it mga kadina ngayti. Bawnga ipiyatawag ya i mga pagbayaꞌen it sasirduti baw muꞌsang beken nga pagbayaꞌen it mga Judio, kumpur kaꞌuyutan it Sanedrin. Ireg yang matantuwan i kamatuudan, in unuy ipagdimanda nirat ki Pablo. Iyan tingped na sirang muꞌsa, ipiyapisiꞌ ya na si Pablo ka ipiyaꞌadap na duꞌun it kadakel ngayti.
23Ipiyaꞌadap si Pablo duꞌun it mga pagbayaꞌen it mga Judio
1Tiyermek ni Pablo it semyek i mga kaꞌuyutan ngaytit Sanedrin, bawnga miyampang. “Mga kabilug ku,” maat ya, “kat muꞌsang kaꞌgenan ku, garik tagnaꞌ seked it kayti, iyan lamang i pagbuwaten ku, in unuy pagpipikiren ku nga magayen kat panleteg it Ampuꞌang Diyus.” 2Pagkagneg it Piyakamataꞌas nga Sasirduti nga si Ananias, isingkat yat mamagtetpad nga tampeken i baꞌbaꞌ ni Pablo. 3Pagkatampek, miyampang si Pablo. Maat yat ki Ananias, “Mabut talaga nga pasakitan ka gasiꞌ i imu, temed Ampuꞌang Diyus i pasakit. Pagbete-beteꞌen mu lamang i pagsunud mut kanya. Ka wayan ka na magꞌaꞌdung, nga maat mukuman it aken uyun kat mga urdin, temed it ikaw na i maglaban it urdin ngaytu, ka isingkat mu nga tampeken i baꞌbaꞌ ku.”
4Pagkaꞌampang ni Pablo it atkayti, inaat kanyat mamagtetpad ngayti duꞌun it kanya, “Unu kang taw nga pagdiyampaꞌen mu i Piyakamataꞌas nga Sasirduti it Ampuꞌang Diyus?”
5Katubag si Pablo, “Mga kasulsugan, ega bayan naꞌrutan ku nga palan, kanya, Piyakamataꞌas nga Sasirduti. In maat naꞌrutan ku, unuka mampang akut atkayan it magbebtang naga duꞌut kasuratan nga, ‘Ega diyampaꞌen i magpupudir nga magsasakep it imu’?”
6Ta, it urut ni Pablo nga, mga Judio ngayting kaꞌuyutan it Sanedrin, sang bagiꞌ mga Saduceo, sang bagiꞌ mga Pariseo, inaat ya sirang muꞌsa, “Mga kabilug ku, aku ngaytu, esa gasiꞌ nga Pariseo. Atnaga i mga kagiyaringanan ku. Pagꞌimbistigaren aku kayti sabap it pagsisiguruun ku nga egnen it Ampuꞌang Diyus i mga miyatay.”
7Pagkaꞌampang ya kayti, nagbatir-batiren nay mga Pariseo baw mga Saduceo. Nabagiꞌ nay taw ngayting natingped duꞌun. 8Sabap kat pasepsep it mga Saduceo, egay pagꞌegen it paꞌuliꞌ, ega gasiꞌ i paꞌaaten nga anghil, baw ega gasiꞌ i kiyarurwa. Temed, mga Pariseo, pagpamayaꞌnen nira nga may muꞌsa ngaytu. 9Iyan atnakayti, dimnadakulaꞌ nang banar i ampang nira ka namagraꞌe-raꞌeten na. Namagtindeg nay mga manigpaꞌyag it urdin nga kaꞌuyutan it mga Pariseo. Maat nira, “Ega nagay magkaparagan namen nga masalaꞌan it itung taw. In beteꞌ piyakisugidan kanyang matuud it esang anghil u beken nga garing duꞌun it langit, simpri ega kasalaꞌan.”
10Iyan atnakayting mamagraꞌe-raꞌeten na, miniꞌlam nay piyakapagbayaꞌen it sundaluꞌ ka barang samay-samayen na si Pablo it kadakel ngayti. Aypaꞌ piyalampud yay mga sundaluꞌ ka piyaꞌagaw yat ki Pablo duꞌut kadakel ngayti bawnga ipiyasled nira siꞌ duꞌun it kutaꞌ nira ngayti.
11Pagdelem nagpakikita it ki Pablo ngayti i Ampuꞌan ka miyaat it kanya, “Pakalalaki ka, ka in magꞌuꞌunuy nagpamatuud ka pasar it aken situt Jerusalem, atkayan naga i kaꞌilangan nga buwaten mu duꞌun it Roma.”
Magpanunumpa nay beken nga mga Judio ka eget na nirat kuꞌimatay it ki Pablo
12Pagꞌeyag it aldaw, may mga Judio nga namagtiꞌme-teꞌmesen ka tiyulus nira in magꞌuꞌunu maꞌimatay nira si Pablo. Binwat nira, namagsumpa sira nga daꞌsira kumaꞌen u minum it danum seked it ega maꞌimatay nira kanya. 13Kadakel it nagsumpa ngayti, subrat epat nga pulung kataawan. 14Pagkapanumpa nira, naꞌaduꞌun na sirat mga pagbayaꞌen it sasirduti baw mga mataꞌas nga ginuꞌu. Pagꞌabut, maat nira, “May siyumpaan namen baytu nga daꞌkami sumukdan it pangaꞌen seked it ega maꞌimatay namen si Pablo. 15Aypaꞌ, kayti, pagꞌangutun namen situt imyu nga pakiꞌupakatan mi i kaꞌibaan mi nga kaꞌuyutan it Sanedrin baw aduꞌunun mi i piyakapagbayaꞌen ngaytit sundaluꞌ. Angutun mi nga ipaꞌadap ya sit imyu it sumaꞌup si Pablo. Ambu-ambutan mi nga kuꞌineꞌteꞌen mit mimbistigar kanya. Bawnga in pagtatabanen na kanya situ, talagang alistu kami nang muꞌsa nga mimatay it kanya ka mapaꞌ kami na.”
16Temed, ampang nira ngayti, nagnegan it kamanaken ni Pablo, nga anak it sulsug yang babay. Pagkagneg ya, naꞌaduꞌun kanya nga lagi it kampu ngayti ka itiyuturan ya duꞌut ki Pablo. 17Pagkagneg ni Pablo kayti, tiyaꞌwagan yay esang kapitan it sundaluꞌ baw inaat ya, “Asi-asi pat imu, tabanen muy waꞌwaꞌ ngaytu duꞌut piyakapagbayaꞌen mi ka may ikututuran ya duꞌun.”
18Piyabayaꞌ nat kapitan ngayti i kamanaken ni Pablo duꞌun it piyakapagbayaꞌen nira. Pagꞌabut maat ya, “Tiyaꞌwagan akut pirisu ngayting si Pablo ka maat ya, in mapakay tabanen ku situt imu i itung waꞌwaꞌ ka may ikusugid ya kunuꞌ situt imu.”
19Diyundun it piyakapagbayaꞌen duꞌun it ala-alaid i waꞌwaꞌ ngayti baw tiyeꞌe-teꞌeng it mingkut. “Unuy kusugiden mu ngayan situt aken?”
20Maat it waꞌwaꞌ ngayti, “May namagꞌupa-upakaten baꞌ nga mga Judio nga dedelem angutun nira si Pablo nga papaꞌaduꞌunun mu sing ipaꞌadap duꞌut mga kaꞌuyutan it Sanedrin ka, kunuꞌ, ireg nirang maꞌimbistigar nat magayen. 21In mapakay pagꞌangut-angutun ku nga ega ipalugut mu, ka may subrat epat nga pulung kataawan nga Judio nga namagsumpat bilug nira nga daꞌsira kumaꞌen u minum mintras ega maꞌimatay nira si Pablo. Kayti nga lagi magꞌaꞌalistu na sira. Magꞌelat mana sira in unuy tubag mu it mga taw nga mupakat it imu. In ipalugut mu, apaꞌan na nira.”
22Pagkagneg it piyakapagbayaꞌen, maat ya, “Iyan ega isugid mut maski siyu nga nanugid ka situt aken.” Bawnga piyaꞌuliꞌ ya na.
Ipiyagpaduꞌlung si Pablo duꞌun it gubirnadur nga si Felix nga duꞌun it Cesarea
23Pagkagaring it waꞌwaꞌ ngayti, tiyaꞌwagan it piyakapagbayaꞌen ngayti i duwang kataawan nga mga kapitan it taga sang gatus nga sundaluꞌ ka inaat ya, “Paꞌalistuun mi i muꞌsang taawan mi baw dungagan mi sirat pitung puluy mangangabayuꞌ baw duwang gatus i mamagbebesak, ka ipaduꞌlung ku si Pablo duꞌun it Cesarea. Gumaring kamu in ararem nay delem. 24Mareg kamu gasit kabayuꞌ nga pasakayat ki Pablo baw arigraen mi kanyat magayen isaꞌun kaꞌbut kanya it egay kaꞌunuꞌan duꞌut gubirnadur nga si Felix.”
25Bawnga nagsurat kanya it ipataban duꞌun it gubirnadur ngayti. Ibintang ya duꞌun it surat i atkaytu.
26“Kagalang-galang nga Gubirnadur Felix,
Aku nga si Claudio Lysias, magpangumusta it imu.
27Wayan i taw nga ipagpaduꞌlung ku asat imu. Taw ngayan, diyakep it mga Judio. Kuꞌimatayen na sana nira, temed pagkaꞌrut ku nga Romano kanya, inaduꞌun namen it mga sundaluꞌ ku ka ipiyagribri kanya. 28Ta, it ireg kung matantuwan in unuy binwat ya nga karaꞌe-raꞌetan nga ipagdimanda ngaytit mga Judio, ipiyaꞌadap ku kanya duꞌun it mga pagbayaꞌen nira nga kaꞌuyutan it Sanedrin. 29Duꞌun ku na naꞌrutan nga egay binwat ya nga dapat ikapirisu ya u bugtuꞌan nat ginawa ya. Ka iyan lamang palan i nasalaꞌan nira, mga pagdaꞌe-daꞌegan nira pasar it siyubli-subli nirang mga urdin. 30Kayti ngaytu, it may nagpaꞌrut it aken nga pagꞌisun-isunan nat mga Judio nga imatayen nira i itung taw, aypaꞌ ka ipiyaduꞌlung ku na kanya asat imu. Inaat ku na sira sini nga may dimanda it kanya nga asan manat imu i paꞌapyatan nira. Iyan na lamang.”
31Egay beken, siyunud nga lagi it mga sundaluꞌ i isingkat ngaytit kanira. Pagdelem pinsiꞌ nira si Pablo ka namagpanaw na. Naꞌaldawan it kanira, duꞌun it Antipatris. 32Sikayti nay seked it beken nga mga sundaluꞌ. Namagpaꞌuliꞌ na sira duꞌun it Jerusalem. Yamanay timnaban it ki Pablo duꞌun it Cesarea, mga mangangabayuꞌ. 33Pagꞌabut it namaglangbus ngayti duꞌun it Cesarea, ibinggay nay surat duꞌun it gubirnadur baw ipiyagꞌintergaꞌ na nira si Pablo duꞌun it kanya. 34Pagkabasa it gubirnadur it surat ngayti, iningkut ya si Pablo in taga aring rugar kanya. Pagkaꞌrut ya nga taga Cilicia, nga sakep nagat gubirnadur ngayti, 35maat ya, “In mabut nay mga magdimanda ngaytut imu, bawnga pateke-tekeꞌan kut magayen.” Bawnga isingkat ya nga guwardiyaan si Pablo it mga sundaluꞌ duꞌun it balay ngayti nga ipiyapatindeg it tagnang adiꞌ nga si Herodes.
24Ipiyagꞌusay it mga Judio duꞌun it gubirnadur i dimanda nira it ki Pablo
1Desang nakalima, miyabut na duꞌut Cesarea i Piyakamataꞌas nga Sasirduti nga si Ananias. Kaꞌibaan yay mga mataꞌas nga ginuꞌu baw si Tertulo nga esang abugado. Ipiyaꞌapyat na nira duꞌun it gubirnadur i dimanda nirat ki Pablo. 2Bawnga, iyan ipiyapisiꞌ nat gubirnadur si Pablo, nagpapuꞌun na si Tertulo ngayti it musay it dinimandaan nirat ki Pablo. Maat ya, “Kagalang-galang nga Gubirnadur, talagang garing it pagkaꞌdung mung lagi nga punuꞌan namen, kaꞌlay ngaytu, ega nay kaguluwan situt itung banwa. Kaꞌimbengan i nagpasubli. Talagang kat padisir mu ngaytu, dakel nga mga bagay i nabaꞌgu nga ikiyagayen it muꞌsang taw nga pagsasakpan mu. 3Aypaꞌ, muꞌsa kami, pagsagyaan nameng banar baw pagpasalamatan namen it dakulang pasalamat. 4Maski masasaw namen i buwat mu, ireg namen paꞌatrasu ka daꞌan it maski ega maꞌlay ka in mapakay pagnegan mu daꞌan i sugi-sugid namen ngaytu.
5Ka, itung taw, namuyaan namen nga mapiyanggulu talaga. Buwat ya, magpanlekep-lekep it muꞌsang kababanwaan ka pagpaꞌulu-uluwan yay mga Judio nga manggulu. Esa kanya gasing pagbayaꞌen it mga taw ngayting pagpangaranat Nazaretanen. 6Dungag pang binwat ya, ngari-ngaring makaparaꞌway kanya it Templo namen duꞌun it Jerusalem. Aypaꞌ sikayti diyakep namen kanya. 7Temed ta, inaduꞌun kami it piyakapagbayaꞌen ngaytit sundaluꞌ nga si Lysias. Riyeges ya kami it may dakulang kaguluwan baw inagaw ya i taw ngaytung diyakep namen. 8Inaat ya paꞌ nga situ manat imu i paꞌapyatan it dimanda namen. Ta kayti, in imbistigaren mu na kanya, matantuwan mu nga matuud i muꞌsa ngaytung ipagdimanda namen it kanya.”
9Pagkaꞌampang ni Tertulo kayti, riyumbayan kanyat mga Judio ngayting magbabayaꞌ it kanya. Maamaatan sira, “Talagang matuud yay muꞌsa ngayan.”
Lamang magayen i pangataldengan ni Pablo duꞌun it gubirnadur, pinirisu naga kanyat duwang taꞌun
10Sininyasan it gubirnadur si Pablo nga kanya siꞌ i mampang. Aypaꞌ miyampang na si Pablo nga tubag yat dimanda ngaytit kanya. Maat ya, “Kagalang-galang nga Gubirnadur, magkaꞌrutan ku nga naꞌlay ka nang manigꞌukuman situt itung banwa. Aypaꞌ ka daꞌku magꞌaliꞌ mampang pasar it sadili ku, nga pangataldengan ku. 11Talagang in beteꞌ ineꞌteꞌen mu, maꞌrutan muy kamatuudan nga kaꞌlay it pagꞌabut ku duꞌut Jerusalem ka sumamba duꞌun, ikasang puluꞌ may duwa paꞌ i itung aldaw. 12Maski kaꞌsa, egay namuyaan nira nga magpakidaꞌeg aku it maski siyu duꞌun it seled it Templo, u magpangunkun it taw duꞌun it mga papagsambaan u maski baꞌ aring rugar kat siyudad ngayti. 13Talagang egay magkapaliꞌwan nira nga puriba it mga nasalaꞌan nira ngaytu it aken.
14Itu lamang i aminen ku. Uyun nagat panulduꞌ nga maat nira, kamaliꞌ, i pagsirbi kut Ampuꞌang Diyus it mga kagiyaringanan namen. Baw pagsunudun ku naga gasiꞌ i muꞌsang magbebtang duꞌut mga urdin ni Moises baw muꞌsang mga isiyurat it mga prupitaꞌ it tagnaꞌ. 15Baw subung it pagsisiguruun it mga taw ngaytu, pagsisiguruun ku gasiꞌ nga egnen it Ampuꞌang Diyus it paꞌuliꞌ i muꞌsang taw, mga mataldeng kat panleteg ya baw daꞌga. 16Sabap it itung mga bagay nga pagpamayaꞌnen ku, pagpaꞌresan ku nga egay mabwat kung kamaliꞌ kat panleteg it Ampuꞌang Diyus u masigkataw ku.
17Ta, pagtaꞌlib it pira na nga taꞌun garing it tagnang aduꞌun kut Jerusalem, naꞌaduꞌun aku siꞌ, magtataban it pirak nga itabang it mga kabilug kung Judio duꞌun. Beken gasing enged ku, megay it ipagpasalamat ku duꞌun it Ampuꞌang Diyus. 18Iyan naltegan nira aku duꞌun it Templo, minwat kami it ipagpanlimpiyuꞌ uyun kat kaꞌugaliꞌan namen. Daꞌkami sang bulyugan i duꞌun baw ega nagay kaguluwan. 19Temed maski atkayan, piyamwat-buwatan akut pirang mga Judio nga taga Asia. Sana sira ngayti i paꞌasitu nga paꞌapyat it dimanda, in beteꞌ may nasalaꞌan nirat aken. 20U in daꞌga, sira naga ngaytuy sumugid in unuy naparagan it mga kaꞌuyutan it Sanedrin, pagꞌadap-adapen namen duꞌun it Jerusalem, nga in unuy nabwat kung kamaliꞌ. 21Iti lamang i inaat ku, nga diyadakulaꞌ kung ampang, iyan magtitindeg aku duꞌut adapan nira, maat ku, ‘Pagꞌimbistigaren aku kayti situt adapan mi sabap it pagsisiguruun ku nga egnen it Ampuꞌang Diyus i mga miyatay.’”
22Ta, si Felix ngayting gubirnadur, naꞌrutan ya nat magayen i mga pagpamayaꞌnen it mga taw nga magsunud it dalan ngaytit karibriyan. Aypaꞌ inaat yay kadakel ngayti nga duꞌun, “Pedkanan tami daꞌan i surugiden ngaytu. Sublan mana in mabut situ si Lysias, nga piyakapagbayaꞌen it sundaluꞌ duꞌun it Jerusalem.” 23Bawnga ipiyakarguꞌ ya si Pablo duꞌun it esang kapitan it sundaluꞌ. Temed ipiyagꞌaat ya nga ega naga masyadung igpitan baw ega gasiꞌ paaren i mga iba-iba yang magpasyar duꞌun it kanya nga magtabang kat mga pagkaꞌilanganen ya.
24Pagtaꞌlib it pirang aldaw, miyabut siꞌ si Felix, nga magbabayaꞌ nat kanya i asawa ya nga si Drusila24:24 Si Drusila ngayti, inagaw ni Felix.. Si Drusila ngayti, esang Judio. Pagꞌabut nira duꞌun, ipiyapisiꞌ nira si Pablo ka kupagneg sirat paꞌyag ya pasar it pamayaꞌ yat ki Cristo Jesus. 25Pagꞌabut ni Pablo ipiyaꞌyag yay muꞌsa, in magꞌuꞌunuy pangaꞌgenang mataldeng kat panleteg it Ampuꞌang Diyus, nga kaꞌilangan supilen i sadili. Ipiyanulduꞌ ya gasiꞌ nga talagang mabut i aldaw nga ipangukuman it Ampuꞌang Diyus it katataawan. Pagkagneg ni Felix ngayti, piyangingiraꞌbutan kanya. Piyapdek ya na si Pablo nga inaat, “Ta kayti, magbelag-belagen tami na temed kat belag nga aldaw ipapisiꞌ ta siꞌ ikaw.” 26Kat nakem ya gasiꞌ, pagꞌiꞌinawaren ya nga begayan kanya ni Pablo it pabur nga iꞌangut it ipaliꞌwan ya kanya. Aypaꞌ pirmi yang ipagpapisiꞌ si Pablo ka magsugi-sugid sira.
27Pagtaꞌlib it duwa nang taꞌun, giyantiyan na kanya. Si Porcio Festo i igiyanti nga gubirnadur. Baw ta, it ireg ni Felix ngayti nga may buwaten ya nga sagyaan it mga Judio, piyataꞌnan ya na lamang si Pablo nga pagpipirisuun paꞌ.
25Ipiyaꞌapyat duꞌun it ki Festo i dimanda it mga Judio temed nagꞌapiral si Pablo duꞌun it Impiradur
1Garing it pagꞌabut ni Festo duꞌun it Cesarea, tulung aldaw i kaꞌlay ya duꞌun, bawnga naꞌaduꞌun kanyat Jerusalem. 2Pagꞌabut ya duꞌun, egay beken nga siyugid it mga pagbayaꞌen it sasirduti baw beken nga pagbayaꞌen it mga Judio, nagpaꞌapyat siꞌ duꞌut kanya it dimanda nirat ki Pablo. 3Baw pagꞌangutun nira gasiꞌ duꞌun it gubirnadur ngayti nga, in mapakay, ipaduꞌlung ya si Pablo duꞌun it Jerusalem ka ubsun nay surugiden. Temed, antap it nakem nira, apaꞌan na duꞌut dalan ka imatayen. 4Temed maat i tubag ni Festo it kanira, “Ega yan mapakay. Pagpipirisuun paꞌ si Pablo duꞌun it Cesarea baw ega maꞌlay muliꞌ aku naga duꞌun. 5Iyan bay magayen, may ipabayaꞌ mit aken nga mga ginuꞌu mi. Ka in matuud nga may binwat ya nga karaꞌe-raꞌetan, duꞌun manay paꞌapyatan nirat dimanda mi.”
6Egang matuud naꞌlay si Festo duꞌun it Jerusalem ngayti. Nakawalu u in daꞌga nakapuluꞌ lamang, miyuliꞌ na kanya duꞌun it Cesarea. Pagꞌabut ya duꞌun, pagꞌeyag it aldaw, miyadung na kanya duꞌut araꞌdungan it manigꞌukuman bawnga ipiyapisiꞌ ya si Pablo. 7Pagꞌabut ni Pablo duꞌun, liniputan na kanyat mga Judio ngayting garing duꞌun it Jerusalem. Dakel-dakel na nga ipagpaliꞌwan nira nga mabebeꞌgat nga kuntraꞌ it kanya. Temed, daꞌsira magkatuud. 8Natubagan nga muꞌsa ni Pablo, nga maat i pangataldengan ya, “Talagang egay nabwat ku nga kuntraꞌ kat siyubli-subling urdin it mga Judio, kuntraꞌ kat Templo, u kuntraꞌ kat Impiradur.”
9Temed, it ireg ni Festo nga may buwaten ya nga sagyaan it mga Judio, inaat ya si Pablo, “Unu, ireg mu nga tabanen ka duꞌun it Jerusalem ka duꞌun manay ubsan kut surugiden ngaytu?”
10Temed timnubag si Pablo, “Ega. Talagang daꞌku magkapakay kayan. Kayting situ aku nat adapan it manigꞌukuman nga ipiyatindeg it Impiradur, kaꞌilangan, situ nay sumaryaan it aken. Talagang natantuwan mu na nga egay binwat kung maski unung kamaliꞌ kuntraꞌ kat mga kabilug ku nga mga Judio. 11In beteꞌ matuud nga may nabwat ku nga karaꞌe-raꞌetan, nga bagay it aken, imatayen, ega daꞌgaen ku. Temed it egay kamatuudan it maski unu ngaytu nga ipagpaliꞌwan nira kuntraꞌ it aken, ega talaga i may pudir nga ipaꞌalima aku duꞌun it kanira. Aypaꞌ magꞌapiral aku na duꞌun it Impiradur nga duꞌun it Roma.”
12Pagkagneg ni Festo kayti, riyunding yay mga katimbang ya. Bawnga nagpalingdan duꞌut ki Pablo. Maat ya, “Ta, it atkayan nga magꞌapiral ka duꞌun it Impiradur, egay beken, tabanen ka duꞌun.”
Ipiyaꞌadap si Pablo duꞌun it adiꞌ nga si Agripa
13May pirang aldaw i nagtaꞌlib, miyabut duꞌun it Cesarea i adiꞌ nga si Agripa, duwa sira naga ni Bernice25:13 Si Bernice ngayti, ega ugaling nga taw ni Agripa, ka sulsug ya. Aypaꞌ sumbang tu sira. Si Drusila ngayting asawa ni Felix nga inagaw ya duꞌut beken, ariꞌ nagat duwa ngaytu., ka ireg nirang kumustaen i baꞌgung gubirnadur nga si Festo. 14Ta it naꞌla-naꞌlay i pangigaꞌ na Agripa ngayti duꞌun, natuturan na ni Festo duꞌut kanira i pasar it ki Pablo. Maat ya, “May esa bayang pirisu nga natananan it giyantiyan ku ngayting si Felix. 15Pagpaꞌaduꞌun kut Jerusalem, inabigwar sit mga pagbayaꞌen it sasirduti baw mga mataꞌas nga ginuꞌu it mga Judio i dimanda nirat kanya. Pagꞌangutun nira nga betanganan ku nat ukuman. 16Takaꞌ tiyubag ku sira nga ega yay buwat it mga Romano, nga ega basta-basta ukumanan i maski siyu in ega paꞌ nakapagꞌadap-adapen sirat mga taw nga nagdimandat kanya baw, kanya nga ipiyagdimanda.
17Aypaꞌ pagꞌuliꞌ ku situ namagbayaꞌ na sirat aken. Ega inatrasu ku, in daꞌga, pagꞌeyag it aldaw, miyadung aku na kat araꞌdungan it manigꞌukuman bawnga ipiyapisiꞌ ku si Pablo ngayti. 18Ta it tiꞌmes na, timnindeg nay mga Judio ngayti nga ipiyaliꞌwan nay mga nasalaꞌan nirat kanya, tanud ku may ipaliꞌwan nira nga mabeꞌgat nga karaꞌe-raꞌetan nga nabwat ya. Arit ega. 19In daꞌga, iyan lamang i pagsalaꞌan nirat kanya, mga pagdaꞌe-daꞌegan nira pasar it sadili nirang rilihiyun, baw pasar it esang taw nga pagpangaranat ki Jesus nga, lamang miyatay na, temed ipagpaliꞌwan ni Pablo ngayti nga naꞌgen nagat paꞌuliꞌ. 20Ta, paribasay elam aku pasar it iting mga bagay, iningkut ku kanya in unu, ireg yang paꞌaduꞌun it Jerusalem ka duꞌun manay ubsan it surugiden nira ngaytu. 21Temed tubag ya, ireg ya nga magꞌapiral duꞌun it Impiradur, nga yanay mukuman kaytu. Aypaꞌ isingkat ku nga pirisuun siꞌ kanya seked it makapaduꞌlung ku kanya duꞌun it Impiradur nga duꞌun it Roma.”
22Pagkagneg ni Agripa ngayti, inaat ya si Festo, “In mapakay, ireg ku sana nga mapagnegan i iting taw.”
“Unuka ega?” maat ni Festo. “Dedelem magnegan mu yan.”
23Aypaꞌ, pagꞌeyag naꞌaduꞌun it papagsurugidenan i adiꞌ ngayting si Agripa, duwa ni Bernice. Mabakas talagay pakayan nira baw ega basta-bastay pabibat kanira. Nagpatingped gasiꞌ duꞌun i mga piyakapagbayaꞌen it mga sundaluꞌ baw muꞌsang matataꞌas nga mga taw duꞌut Cesarea. Iyan natingped nay muꞌsa, ipiyapisiꞌ na ni Festo si Pablo. 24Pagꞌabut ni Pablo, miyampang na si Festo. Maat ya, “Kagalang-galang nga Adiꞌ, baw kadakel it taw nga kaꞌibaan ta situ, waytu na i taw nga kamataynen ya i pagꞌingeꞌreten it kadakel it mga Judio. Talagang piyagut nira duꞌun it Jerusalem, bawnga pati situt Cesarea, piyagut siꞌ nira. Ipaggaꞌu-gaꞌuy nira nga ega na egnen kanya. 25Temed, it ega nagay naparagan ku nga binwat ya nga dapat betanganan kanyat ukuman nga kamataynen, baw beken it ireg yang magꞌapiral duꞌun it Impiradur, aypaꞌ napikir ku nga ipataban kanya duꞌun it Roma. 26Temed ta, egay magkaꞌrutan ku nga masurat ku pasar it kanya ngaytu nga mapakay nga ipataban duꞌun it agalen ku ngayti. Aypaꞌ ka kayti, ipagpaꞌadap ku kanya situt kadakel mi, subraꞌ na situt imu, kagalang-galang nga Adiꞌ, isaꞌun in maꞌimbistigar kanya, may makabtang ku na duꞌut surat nga ipataban duꞌun. 27Ka subuk egay kakapulusan in may ipataban ku nga pirisu temed egay ipataban nga ipagpaꞌyag it nadimandaan it kanya.”
26Nagꞌusay baw nangataldengan si Pablo duꞌun it adapan ni Agripa
1Pagkatupus it ampang ngayti ni Festo, inaat na ni Agripa si Pablo, “Pagpaꞌintulutan ka na nga tumuturan pasar it sadili mu.”
Aypaꞌ ipiyatindeg ni Pablo i alima ya, nga tandaꞌ it tumuturan na kanya. Bawnga miyampang na kanyat pangataldengan yat sadili ya. 2Maat ya, “Masagya aku kayti, kagalang-galang nga Adiꞌ, nga makapangataldengan kat adapan mu, nga panubag kut muꞌsang mga ipiyagdimanda it aken it mga kabilug ta nga mga Judio. 3Subraꞌ na it, ikaw ngaytu, egay ipaꞌlam it imu nga muꞌsang kaꞌugaliꞌan baw pagdaꞌe-daꞌegan tami nga mga Judio. Kayti kagalang-galang it imu, sana daꞌka maꞌyawan it papagneg it mga usayen ku ngaytu.
4Ta, urut it muꞌsang mga Judio in magꞌuꞌunuy pangaꞌgenan ku garing it pagwaꞌwaꞌ ku, duꞌun it diyakulaꞌan kung banwa baw duꞌun gasit Jerusalem nga piyaꞌadalan it aken. 5Garing it tagnaꞌ ngayti, pagmumuyaen niray muꞌsang pangaꞌgenan ku. Aypaꞌ in beteꞌ ireg nira lamang, talagang makapamatuud sira nga esa akung piyakamaꞌigpit kat pagsunud it rilihiyun tami nga mga Judio ka Pariseo aku. 6Kayti, pagsumaryaen aku sabap it pagsisiguruun ku nga tumanen it Ampuꞌang Diyus i isiyanggup ya kat mga kiyaꞌapuꞌ-apuꞌan tami, nga egnen ya it paꞌuliꞌ i mga miyatay. 7Baw kadaklan it mga Judio, nga delem-aldaw eꞌres i pagsirbi nirat Ampuꞌang Diyus, pagsisiguruun nira naga nga makaꞌuyut sira kat isiyanggup ya ngaytu. Temed ta, yanayan, yan i nasalaꞌan it mga Judio it aken, kagalang-galang nga Adiꞌ, kasiguruwan ku ngaytut isiyanggup it Ampuꞌang Diyus. 8Ta, kadakel mi, unu pay magꞌenget ka ega pagpamayaꞌnen mi i panulduꞌ nga egnen it Ampuꞌang Diyus it paꞌuliꞌ i miyatay na?
9Temed tagnaꞌ, atkayan naga i aken nga magkapikir sabap it ki Jesus nga maat it beken, inggen it paꞌuliꞌ. Tanud ku magayen kat panleteg it Ampuꞌang Diyus in talagang paꞌresan kut pakikuntraꞌ i pamayaꞌ it ki Jesus ngayti nga taga Nazaret. 10Baw iyan talaga i binwat ku duꞌun it Jerusalem. Miyangut aku duꞌut mga pagbayaꞌen it sasirduti it kariꞌgenan isaꞌun makapapirisu ku i kumpur maparagan kung magpamayaꞌ it ki Jesus ngayti. Bawnga in ukuman nga ibetangan it kanira, imatayen, uyun aku na nga banar. 11Pagseled-seleden kuy mga papagsambaan baw in siyuy madakep kung magpamayaꞌ, pagpasakitan ku sira ka ireg ku mareges sirat timibabaꞌ it ki Jesus ngayti. Kamatuudan it masyaduy iseg kut kanira, pagtiꞌsen ku maski duꞌun it beken nga mga siyudad.”
Tuturan ni Pablo it in magꞌuꞌunu namayaꞌ kanyat Ampuꞌan baw tiyaꞌeg kanyat mangadal
12“Ta, yanagay enged kut kaꞌsa nga magpaꞌaduꞌun akut Damasco, magtataban it kariꞌgenan nga isiyurat it mga pagbayaꞌen it sasirduti. 13Desang kaꞌugtu na, nga duꞌun kami pat dalan, kagalang-galang nga Adiꞌ, sakaling nakalteg akut siyang nga eyag nga garing duꞌut langit nga maꞌyag paꞌ kat singkar it aldaw. Nasakep aku pati mga kaꞌibaan kut magpanaw. 14Simnuꞌsub kami nang muꞌsa duꞌun it lugtaꞌ bawnga may nagnegan ku nga esang gaꞌmaran nga magpakisugid it aken, nga magꞌaat kat Hinebreo, ‘Saulo, Saulo, unuka atkaytuy buwat mu nga pagpakuriꞌan mu aku? Isugid tat imu nga pagpakuriꞌan mu lamang i sadili mu kat pakilaban mut kaꞌirgan ku.’ 15Natubag ku yan, maat ku, ‘Ay siyu ka, Agalen?’ Maat i tubag it Ampuꞌan, ‘Si Jesus aku ngayan nga pagpakuriꞌan mu. 16Magbangun ka na baw timindeg. Nagpakikita akut imu kayti ka buwaten ta ikaw nga manigsirbi ku baw manigpamatuud it naltegan mu na ngaytu baw mga ipalteg ku pat imu kat pagdadarapaꞌen. 17Iparibri ta ikaw kat alima it mga Judio, baw kat alima gasiꞌ it mga taw nga ega Judio nga sira ngaytu i taꞌgan kut imu. 18Sira ngaytu nga ega Judio i tulduꞌan mu isaꞌun kamukrat sira ka kayti, subuk beleg sira. Tulduꞌan mu sira isaꞌun kaliꞌwan sirat kadleman it kasalaꞌan baw pamegbeg ni Satanas, ka paꞌugad na sira kat kaꞌyagan nga ibgay it Ampuꞌang Diyus, nga pasakep na sirat kanya. Ka in mamayaꞌ sirang matuud it aken, mapasinsiya i mga kasalaꞌan nira baw makaꞌuyut sira kat mga taw nga piniliꞌ baw ipiyapinpin it Ampuꞌang Diyus nga mga taawan ya.’”
Ipiyasigi ni Pablo i pagꞌusay ya
19“Kagalang-galang nga Adiꞌ, ega na maat liyaban ku paꞌ i taꞌeg ngaytit aken it Ampuꞌan nga nagpakikitat aken garing duꞌun it langit. 20Uꞌnang piyangadalan ku, duꞌun nat Damasco, bawnga duꞌun it Jerusalem. Garing duꞌun liyekep-lekep kuy muꞌsang sakep it Judea bawnga naꞌaduꞌun akut mga banwa it taw nga ega Judio. Ipagpangadal kut kanira nga magsinguliꞌ baw indiꞌan i mga kasalaꞌan nira, ka pasakep nat Ampuꞌang Diyus, bawnga muwat it mga magagayeng buwat nga magpamatuud it sininguliꞌan baw inindiꞌan na niray tagnang buwat nirang ega magayen. 21Ta, sabap it buwat ku ngaytu, diyakep aku it mga Judio duꞌun it Templo, ka ireg nira, imatayen aku. 22Temed yay matuud, daꞌku pagpabaya-bayaꞌan it Ampuꞌang Diyus. Talagang pagtabangen ya aku seked it kayti ngaytu, aypaꞌ ka situ aku naga magtitindeg, nga egen paꞌ. Baw magpamatuud aku kat muꞌsang taw, timawaꞌ u mataꞌas, nga egay beken nga ipagpangadal ku in daꞌga iyan lamang, mga bagay nga mabut nga ipiyagsugid ni Moises baw mga prupitaꞌ. 23Ka daꞌga basaꞌan magbebtang duꞌut mga isiyurat nira nga kaꞌilangang lumabay it dakulaꞌ nga kakuriꞌan i Cristo ngayting Manriribring Adiꞌ nga isiyanggup? Magsusurat gasiꞌ nga kanya i uꞌna-uꞌnang egnen it paꞌuliꞌ nga ega na matay it sumaꞌup. Baw kat pagꞌegen ngaytit kanya, mabgayan yat kaꞌyagan i muꞌsang taw, mga Judio baw daꞌga, pasar it karibriyan.”
24Ta, ega paꞌ natupus ni Pablo i pangataldengan ya ngayti, miyampang si Festo it dadakulaꞌ. Maat ya, “Magpulpug ka na, Pablo! Yanay ipagpulpug mu, kadakulat napagꞌadalan mu.”
25Temed timnubag si Pablo it kanya, maat ya, “Kagalang-galang nga Festo, daꞌku baytu magpulpug. Muꞌsa ngayang pagꞌampangen ku, purus kamatuudan baw kat pikir nga tarunus. 26Talagang maꞌyag tu it ki Agripa ngaytu nga adiꞌ i muꞌsa ngaytu. Pagsisiguruun ku nga egay ipaꞌlam it kanya nga itung mga bagay ka egaytu kat lingeb. Aypaꞌ ka daꞌku magpangangaliꞌ mampang kat adapan ya.” 27Bawnga nagpalingdan si Pablo duꞌun it ki Agripa. Maat ya, “Siguru, kagalang-galang nga Adiꞌ, pagpamayaꞌnen mu i magbebtang ngayti duꞌut mga isiyurat it mga prupitaꞌ. Talagang urut ku nga pagpamayaꞌnen mu.”
28Katubag si Agripa, “Napapamayaꞌ mu aku it sang dekeyeꞌ it ki Jesus ngayang paꞌaaten mu nga Cristo.”26:28 Kat pasepsep it beken, mapisiꞌ gasiꞌ kat Ginirego i atkaytu. “Kat kadekeyeꞌ mana ngaytut uras, pagpaꞌresan mu akut papamayaꞌnen it ki Jesus ngayang paꞌaaten mu nga Cristo.”
29Tiyubag nga lagi ni Pablo, nga maat ya, “Ipagpanalangin ku nga sana ega lamang ikaw, pati muꞌsang taw situ nga nakagneg it aken kayti, ega desang mamayaꞌ it sang dekeyeꞌ, in daꞌga itingled nay nakem. Sana in pasar it pamayaꞌ, makasbung kamu nat aken, magpuyra lamang it ipiyagkakadina ngaytu it aken.”
30Pagkatupus it iting inaat ni Pablo, timnindeg nay adiꞌ, gubirnadur baw si Bernice ka namagliꞌwan na. Namagtindeg na gasiꞌ i muꞌsang kaꞌibaan nira duꞌun baw namagbelag-belagen na. 31Pagkaliꞌwan it tulu ngayting matataꞌas, namagsugi-sugid na nga magꞌaat, “Taw ngayan, maꞌyag nga ega nagay binwat yang dapat yang ikapirisu u igtas it ginawa ya.” 32Bawnga inaat ni Agripa si Festo, “In daꞌga lamang inaat ya na nga ireg yang magꞌapiral duꞌun it Impiradur, may kaliꞌwanat iyan nga taw.”
27Gimnaring na na Pablo nga iduꞌlung na kanya duꞌun it Roma
1Iyan naꞌbut nay aldaw nga isakay namen, nga ipaduꞌlung nat gubirnadur si Pablo duꞌun it Roma nga sakep it Italia, ipiyakarguꞌ ya si Pablo ngayti baw beken nga mga pirisu duꞌun it esang kapitan it sundaluꞌ nga pagpangaranat ki Julio. Kaꞌuyutan kanya it dakulang guruput mga sundaluꞌ nga pagtaꞌwaget Gurupu it Impiradur. 2Siyakayan nameng barkuꞌ, barkuꞌ nga garing duꞌun it Adramitio, nga magpaꞌaduꞌun it mga papadungguꞌan nga duꞌun it Asia. Miyayaꞌ nagat amen i esang kaꞌiba-iba ni Pablo garing it tagnaꞌ, nga si Aristarco nga taga Tesalonica nga sakep it Macedonia. 3Ipangadwang aldaw it sakay namen, nagpadungguꞌ kami duꞌun it Sidon. Pagkadungguꞌ duꞌun, piyaltegan ni Julio si Pablo it magayeng nakem ka inintulutan ya nga maningdal duꞌut mga iba-iba ya isaꞌun pakikita it kanira baw, in unuy tabang nira, matabang kanyat mga kakurangan ya. 4Pagsakay namen sit garing duꞌun, daꞌkami nakapandiritsu ka sungsungun i deres. Panakay namen, ayun kat binit nga bali it pulaw it Chipre. 5Iyan nadipag namen nay luꞌuk it Cilicia baw Panfilia, nakaꞌbut kami na duꞌun it Mira, nga esang lansangan it Licia. 6Pagꞌabut namen duꞌun, may naparagan it pagbayaꞌen namen ngayting kapitan it sundaluꞌ, nga barkuꞌ nga garing duꞌun it Alejandria nga magpapaꞌaduꞌun it Italia. Aypaꞌ inaat ya kami nga sikayti siꞌ i panakayan namen. 7Piyanawat pirang aldaw i sakay namen ka pirming sungsungun i deres. Apa-apasan i ikiyaꞌbut namen duꞌut patuꞌ it Gnido. Bawnga pagkapatuꞌ namen duꞌun, daꞌkami na nakapanggerteng. Aypaꞌ namiluk kami nat nandipag duꞌun it pulaw it Creta nga patuꞌ it Salmon. 8Pagkadipag namen duꞌut pulaw ngayti, siging kayaꞌmat it sakay namen it magpangumbinitan. Takaꞌ talagang apa-apasan nagay ikiyaꞌbut namen duꞌut esang papadungguꞌan nga rugar nga pagpangaranat Magayeng Dudungguꞌan nga adeꞌdeng it siyudad it Lasea.
9Paribasay dakulaꞌ nang atrasu it sakay namen, inabut kami nat timpu nga kaꞌiꞌilang nang ipagsakay. Kamatuudan, nakataꞌlib nay aldaw it piyakamataꞌas nga pagpuwasa. Aypaꞌ inupakat sira ni Pablo. Maat ya, 10“Tabing galang it imyu, subuk magkamuyaan ku nga ikaꞌilang nay sakay ta ngaytu. Siguru, dakulaꞌ nga kagastaꞌan in dimiritsu tami paꞌ. Ega lamang barkuꞌ ngaytu baw mga kargaꞌ, kalapis pay pati ginawa ta.” 11Temed ega piyamayaꞌ it kapitan ngaytit sundaluꞌ i inaat ni Pablo, in daꞌga, iyan i piyamayaꞌ ya, ampang it timunil, nga kanyay pagbayaꞌen it mga barugsakay, baw ampang gasiꞌ it tagpuꞌun it barkuꞌ ngayti. 12Ka maat nira nga ega magayeng tiniran i duꞌun kayting dudungguꞌan in padadaꞌet. Iyan kunuy magayeng dudungguꞌan, duꞌun it Fenice nga sakep nagat Creta ngayti, ka kubli i duꞌun. Aypaꞌ, ireg it kadaklan nga sumakay siꞌ, nga apasen i Fenice ngayti. Sana kaꞌbut sira duꞌun, bawnga elatan nay makataꞌlib i panagramig nga timpu.
Biyagyuwan kami nay magsasakay
13Ta, yan namuyaan nira nga gimnanti nay deres nga subuk salatan na, baw ega naga masbeg, simnagya sira ka tanud nira, makatabus na. Aypaꞌ biyatun na niray pamundu ka simnakay siꞌ. Panakay namen, magpangubay lamang it Creta. 14Temed, ega naꞌlay kamit sasakay sakaling biyales siꞌ i deres ngayti it subuk tugpa-tugpa nga ereꞌeret na nga sebeg. Pangaran it mga taga duꞌun it iting deres, Euraclidon. 15Iyan pinsag nay barkuꞌ ngayti, daꞌna magkaꞌunu-unu. Piyabayaꞌan namen na lamang i ipagpirpir. 16Pagkapabali namen duꞌut pula-pulaw nga pagpangaranat Clauda, lingeb-lingeb it dekeyeꞌ. Aypaꞌ piyaꞌresan namet dumluꞌ i pagtutundanen nga papabnitan. 17Pagkadluꞌ, iyan siꞌ i binwat nira, piyalikusan it dadakulaꞌ nga lubid i pagsasakayan namen ngayti. Bawnga, paribasay magꞌiꞌlam sirat ibelbeg duꞌun it dakulang gusun nga duꞌut patuꞌ it Libia, biyubud na niray layag nirang malabeg, baw paribasay ega nay mabwat, magpapirpir na lamang.
18Ta, dakulaꞌ talaga nga kakuriꞌan namen ka magꞌereꞌeret gay bagyu ngayti. Aypaꞌ, pagꞌeyag it aldaw, buwat nira, ipagbuntal na duꞌut dagat i mga kargaꞌ isaꞌun yumaꞌngan i barkuꞌ. 19Pagꞌikatlu nga aldaw, yanay ipagbuntal it mga barugsakay ngayti, mga kagamitan nira duꞌun it barkuꞌ. 20Bawnga pagtaꞌlib it pira-pirang aldaw nga egay naltegan nameng aldaw u mga bituꞌun ka sigi-siging bagyu, pagsisiguruun namen nga maꞌilang kami na talaga.
21Iyan naꞌlay na ngayting daꞌsira na magkaꞌen, timnindeg si Pablo duꞌut adapan nirang muꞌsa baw miyampang. Maat ya, “Mga kaꞌibaan, in beteꞌ namayaꞌ kamut aken nga daꞌtami daꞌan limꞌid duꞌut Creta, ega atkaytuy nabetangan ta nga kadakulat kakuriꞌan baw kagastaꞌan. 22Temed, kayti, pasagyaen mi i nakem mi ka egay makalapis nga ginawa it maski siyu it aten, in daꞌga itu lamang, barkuꞌ ngaytu i maranggaꞌ. 23Naꞌrutan kuytu ka, kat delem, miyabut situt aken i esang anghil. Tiyaꞌeg kanya it Ampuꞌang Diyus, kanya nga magsasakep it aken baw pirmi nga pagsirbiyan ku. 24Maat i inaat it anghil ngayti, ‘Ayaw kat iꞌlam, Pablo, ka kaꞌilangan nga makaꞌadap ka nagat Impiradur duꞌun it Roma, aypaꞌ daꞌka maꞌilang. Baw tiyubag gasiꞌ i panalangin mu nga, mga kaꞌibaan mut magsasakay, egay maꞌilang nga maski siyut kanira.’ 25Aypaꞌ, mga kaꞌibaan, paksegen mi lamang i nakem mi ka pagpamayaꞌnen kung banar nga magmatuud i isiyugid ngaytut anghil it aken nga inaat it Ampuꞌang Diyus. 26Temed kat pabetang-betang ya, sumangrad i barkuꞌ ngaytu duꞌun it esang pulaw.”
Iyan naꞌlay kami nat papirpir may naꞌbut nameng banwa
27Iyan ikasang puluꞌ baw epat na nga delem, nga sigi pang pirpir it amen duꞌun it Dagat nga Adriatico, desang maglubu-lubuk nay delem pagtatanudun it mga barugsakay ngayti nga may adeꞌdeng na nga banwa. 28Siyundaan niray kaꞌararem, duwang puluꞌ pang depa. Pagkalangbu-langbus siꞌ, siyundaan nira siꞌ. Naꞌanuꞌan nirang sang puluꞌ baw lima manang depa. 29Paribasay miniꞌlam na sirat makasaꞌpat kami duꞌut malbaw, binwat nira, iꞌinlug nay epat nga pamundu duꞌut buliꞌ. Baw ipagpanalangin nira nga sana maldaw na.
30Bawnga iyan atnakayti, namagkapikir it mga barugsakay ngayti nga tananan nira nay barkuꞌ ngayti. Aypaꞌ nagpapuꞌun sirat ituꞌnay duꞌut dagat i pagkakargaꞌen ngayting sakayan nga yay ligwatan nira, manglug it sinipit duꞌut uꞌnaan. 31Pagkamuya ni Pablo kayti, inaat yay magkakarguꞌ ngayting kapitan it sundaluꞌ baw mga taawan ya. Maat ya, “Iyan bay pagpikiren nira ngayan, tananan i barkuꞌ. In atkayan, maꞌilang kamuy imyu.” 32Pagkagneg it mga sundaluꞌ ngayti, tiyabtab niray lubid nga seget it sakayan ngayting papabnitan. Piyataꞌnan nay maꞌulug duꞌun it dagat.
33Iyan magpangeyag-eyag na, inupakat ni Pablo i kadakel ngayti nga sana kumaꞌen na sira. Maat ya, “Magayen, kumaꞌen kamu na ka, ungaytu, itu nay ikasang puluꞌ baw epat nga aldaw, daꞌkamu na kimnaꞌen. Nasasawan mi nay raꞌe-raꞌet it banwa ngaytu. 34Aypaꞌ, kayti, pagneg kamut aken. Kaꞌilangan kumaꞌen kamut paꞌgen nga kaꞌen, ka yay matuud, maski sang naay nga buꞌuk mi, egay maꞌilang.” 35Pagkaꞌampang ya kayti, kimnuꞌmit kanyat tinapay bawnga nagpasalamat duꞌun it Ampuꞌang Diyus kat adapan it kadakel ngayti. Pagkatupus it pasalamat ya, piniꞌsang-piꞌsang ya ka kimnaꞌen nat kanya. 36Pagkalteg it beken, gimnayen i nakem nirang muꞌsa. Namagkaꞌen na gasiꞌ sirat kanira. 37Kadakel nameng muꞌsa it magsasakay, duwang gatus baw pitung puluꞌ may enem nga kataawan. 38Pagkakaꞌen nameng muꞌsa, iyan siꞌ i binwat nira, ipagꞌulug nay mga sakut tirigu duꞌut dagat isaꞌun yumaꞌngan paꞌ i barkuꞌ.
Maat pabnit kami, desang naranggaꞌ i barkuꞌ ka nakasaꞌpat i dulung ya duꞌut gusun
39Iyan maꞌyag nang banar, ega nakilalaan nira in unuy iting banwa nga napabnitan namen ngayti. Temed nalawag nira, may baybayan. “Aaꞌ,” maat nira, “siguru, luꞌuk yan.” Bawnga nagrunding-rundingen na sira nga, in mapakay, sumukdan it padungguꞌ duꞌun. 40Aypaꞌ, tiyabtab na niray mga laygen, piyabayaꞌan na duꞌut dagat i mga pamundu, bawnga inuꞌbad niray papaꞌnget it timun. Pagkauꞌbad, sinintak niray puuk ka padungguꞌ na duꞌun it baybayan ngayting nalawag nira. 41Temed nataban it sebeg i barkuꞌ duꞌun it pagdarakepat langeb. Unupat nakasaꞌpat nay dulung ka may gusun palan. Ega na nakalꞌid. Baw paribasay duꞌun it pagbukaꞌan, nasalsag nga lagi i buliꞌ it barkuꞌ ngayti.
42Iyan atnakayti, ireg it mga sundaluꞌ, pangimatayen nay mga pirisu ka barang, in kabnit paꞌ, malagyu sira. 43Temed ega magkapakay i kapitan nira ka ega ireg ya nga maꞌimatay si Pablo. Aypaꞌ piyaar ya sira. Bawnga inaat ya nga in siyuy magkalanguy, manaptap na ka lumanguy na, muꞌna na duꞌun it binit. 44Iyan beken, manikep-sikep nat maꞌambayan nirat pabnit, subuk mga tablaꞌ baw beken nga mga buwat-buwat it barkuꞌ nga maglutaw.
Aypaꞌ, kat atkayti nga buwat, ega nagay nalmes. Namagkabnit nga muꞌsa duꞌun it baybayan.
28Magayen i pagꞌistimar it amen it mga taga Malta, duꞌut pulaw ngayti nga napabnitan namen
1Pagkabnit namen, bawnga naꞌrutan namen i ngaran it iting pulaw, palan Malta. 2Magagayen talagay adat it mga taga duꞌun kayti ka ega basta-bastay ildaw nirat amen. Nagꞌapuy sirang lagi it piyadagpiꞌan it amen ka talagang ereꞌeret na nga keleg namen, beken it daꞌna gasiꞌ magtiꞌdaw nga uran. 3Si Pablo ngayti, nanguꞌmit-kuꞌmit kanyat mga kayu nga idungag it dumuꞌput. Desang ipagpaduꞌput ya na, iyan nadangdang nat init it apuy, may limniꞌwan na nga dukul. Kimnulibeꞌbed duꞌun it alima ya baw kimnagat. 4Pagkalteg it mga taga duꞌun ngayti it dukul ngayting kapapatay nga magkukulibeꞌbed duꞌun it alima ni Pablo, maat nira, “Aaꞌ, talagang itung taw, mangingimatay it masigkataw ya. Ka ungaytu ga, lamang nakaribri kanya kat dagat, ega nagaytu maꞌgen ka ega mapalagyuwan yay tiksaꞌen.” 5Temed ipiyamimiꞌrik ni Pablo duꞌut apuy i dukul ngayti. Daꞌga naga kanya naꞌunu. 6Sigi nang eꞌlat it mga taga Malta ngaytit manggetek na u gembaꞌ nat biglaꞌ si Pablo ka matay na. Temed ega. Iyan naꞌlay na sirat niniid, nga egay magkamuyaan nirang pagꞌugadan it kinataw ni Pablo, nagbaꞌgu siꞌ i pikiran nira. “Aaꞌ,” maat nira, “talagang itung taw, ega taw-tiyaw na lamang. Esa naytu nga diyus.”
7Pagbayaꞌen duꞌun it iting pulaw, si Publio. Adeꞌdeng duꞌun it napabnitan namen ngayti i lugtaꞌ ya. Kanya i timnanggap it amen. Nakatlu kami duꞌut kanira, baw talagang piyaltegan ya kamit magayeng adat. 8Ta, natakaꞌan nameng magsarut i amaꞌ ni Publio ngayti, pagramigan baw pagsakitat tinaꞌi nga ipagpamanaw-panaw. Siminled si Pablo duꞌun it irigaꞌan ya bawnga piyanalanginan it pagtatapalen. Ta, gimnayen nga lagi i sarut ya ngayti. 9Pagkabaritat kadakel it binwat ngayti ni Pablo, kumpur magsarut duꞌun it pulaw ngayti, piyamagtaban na duꞌut ki Pablo. Kada mapanalanginan ya, magpedek i sarut. 10Talagang dakel i mga begay nirat amen nga panggalang nirat amen. Baw ega lamang iti, ka iyan naꞌbut nay timpu nga sumakay kami siꞌ, dakulay ikiyargaꞌ nira duꞌun it barkuꞌ nga mga bagay nga kaꞌilangan namen. 11Temed naꞌlay i ikiyasakay namen ka piyataꞌlib namen i panagramig nga timpu.
Nanlangbus kami na duꞌun it Roma
Inabut kamit tulung bulan duꞌut iting pulaw bawnga nakasakay kami. Siyakayan namen, barkuꞌ nga nagpaꞌimbeng duꞌun ka nagpataꞌlib gasit iting timpu. Iting barkuꞌ, garing gasiꞌ duꞌun it Alejandria, pagpangaranat Castor baw Polux. 12Pagsakay namen, nagpadungguꞌ kami duꞌut Siracusa. Nakatluy kaꞌlay namen duꞌun bawnga simnakay kami siꞌ. 13Garing kami siꞌ duꞌun, burdahiꞌ i panakay namen seked nat naꞌbut namen, Regio. Pagꞌeyag it aldaw pabur siꞌ i diminres, aypaꞌ nakadiritsu na i sakay namen, nga pagꞌeyag siꞌ, duꞌun kami nat Puteoli. 14Pagkatingdal may nakitaan namen nga mga sulsug kat pamayaꞌ. Inupakat nira kami nga, in mapakay sana, patinir kami duꞌun it kanira seledat sang lingguꞌ. Bawnga napanaw kami nay limnangbus duꞌun it Roma. 15Iyan nabaritaꞌan it mga magpamayaꞌ duꞌun it Roma ngayti nga magꞌaꞌabut kami, ega biyali niray alaid, namagpanusmu sirat amen. May simnusmut amen duꞌun it lansangan it Foro de Appio. Iyan beken, duꞌun it lansangan it Tres Tabernas i kanira manang siyusmuwan. Pagkalteg nga lagi ni Pablo it kanira, nagpasalamat kanya duꞌun it Ampuꞌang Diyus baw kiminseg siꞌ i nakem ya. 16Pagꞌabut namen duꞌun it Roma, inintulutan si Pablo nga manadilit balay nga taꞌidan ya. Piyaguwardiyaan lamang kanya it sundaluꞌ.
Pagkaꞌbut ni Pablo duꞌut Roma, lamang pagguguwardiyaan it sundaluꞌ magkapanulduꞌ naga kanya
17Iyan nakatlu na, ipiyatawag ni Pablo i mga pagbayaꞌen it mga Judio duꞌun it Roma ngayti. Iyan natingped na sira, maat ni Pablo it kanira, “Aku ngaytu, mga kasulsugan, lamang maat egay binwat ku nga kuntraꞌ kat bangsa ta u kuntraꞌ kat mga siyubli-subli tami nga kaꞌugaliꞌan, temed diyakep nira aku duꞌun it Jerusalem bawnga ipiyaꞌalima nira akut mga Romano ka pinirisu. 18Ireg it namagdakep ngaytit aken nga daꞌku na egnen. Temed, mga Romano, ireg nirang paliꞌwanen aku ka, pagꞌimbistigar nirat aken, egay naparagan nira nga dapat ikabetangan it aken it ukuman nga kamataynen. 19Temed it ega magkapakay it mga Judio nga paliꞌwanen aku, aypaꞌ naregesan nay nakem kut magꞌapiral situt Impiradur. Egaytu maat may ikudimanda ku nga kuntraꞌ kat bangsa ta. 20Aypaꞌ ka kayti, ipiyatawag ku kamu ka ireg kung magkita-kitaen tami. Ireg ku nga pakisugi-sugid it imyu, isaꞌun makapatantu kut imyu nga pagsesgetan akut kadina ngaytu sabap lamang it pamayaꞌ kut Manriribring Adiꞌ nga isiyanggup, kanya nga pagpapaꞌbutun tami nga muꞌsa nga mga tungtung-inapuꞌ ni Israel.”
21Maat it mga taw ngayti, “Yanaytuy kaꞌlay, egay surat nga miyabut situt amen nga garing duꞌut Judea nga magsugid it pasar it imu. Baw iyan magkaꞌasitu nga mga kabanwa ta nga maggaring duꞌun, egay itiyuturan u magkarunding nira nga karaꞌe-raꞌetan nga binwat mu. 22Takaꞌ, it situ ka na, ireg nameng magnegan in unuy masugid mu sabap it pamayaꞌ mu ngaytu. Ka iyan lamang i magkaꞌrutan namen nga, maski aring banwa, talagang pagkuntraꞌen i mga magpamayaꞌ it iyan nga pagꞌadalan.”
23Aypaꞌ piyagꞌupakatan niray aldaw nga ipagtingped nira siꞌ duꞌun. Pagkaꞌbut it iting aldaw, dakel sira nga miyabut duꞌut balay ngayting pagꞌiꞌistaran ya. Nagꞌapun egay beken nga buwat ni Pablo, magpaꞌyag baw magpamatuud duꞌun it kadakel ngayti pasar it kaꞌadiꞌan it Ampuꞌang Diyus. Paggaringen ya, duꞌun it mga isiyurat ni Moises baw mga prupitaꞌ. Pagpaꞌresan ya sirat papamayaꞌnen it si Jesus i pagpaꞌiguꞌan, nga kanya i Cristo ngayting Manriribring Adiꞌ nga isiyanggup nga pagpapaꞌbutun nira. 24Mga piyaꞌyagan ni Pablo ngayti, may namayaꞌ, may ega. 25Daꞌsira magparag-paragen, aypaꞌ nanganya-kanya nat uliꞌ. Temed parabir sira nakagaring i miyuliꞌ, inaat sira ni Pablo, “Talagang matuud i inaat it Espiritu Santo kat mga kagiyaringanan mi, nga isiyurat it prupitaꞌ ngaytit tagnaꞌ nga si Isaias, nga magꞌaat,
26‘Aaten muy ining mga taw,
“Maski manamar kamu nat pagneg, talagang daꞌkamu makasepsep.
Baw maski semyek kamu na nga semyek, ega makilalaan mi i pagletganan mi.”
27Talagang ining mga taw, piyadsen na niray ulu nira.
Paglagpasen nay mga talinga nira baw ipagpeyeng na niray mga mata nira.
Ka in daꞌga atkayan, barang mamagkalteg naga sira, mamagkagneg naga, mamagkasepsep naga, baw paꞌuliꞌ naga sira situt aken, nga mapagayen ku naga sira, arit ega.’”28:26-27 Isaias 6:9-10.
28Maat pay paꞌugdun ni Pablo, “Aypaꞌ it atkayan, nga ega kupamayaꞌ i kadaklan it mga Judio, kaꞌilangan matantuwan mi tu, nga duꞌun nat mga taw nga ega Judio i pagtaꞌgan it amen nga mangadal it Magayen ngaytung Baritaꞌ it Ampuꞌang Diyus pasar it karibriyan. Talagang pagsisiguruun ku nga ega dumaꞌga sira.”
29Pagkatupus ni Pablo it iting inampang ya, namaggaring nay mga Judio ngaytit muliꞌ. Ega basta-bastay inda-indaꞌegen nira it magpanaw.
30Seledat duwang taꞌun, duꞌun nagay pagꞌiꞌistaran ni Pablo it pagꞌaꞌarkilaan ya ngayting balay nga bilang ipiyasadili na it kanya. Kada taw nga magtungbalay duꞌun it kanya, egay pagdaꞌgaen ya. 31Ipagpangadal yat kanira it magayen i pasar it kaꞌadiꞌan it Ampuꞌang Diyus, baw muꞌsang panulduꞌ pasar it Ampuꞌan nga si Jesu-Cristo. Baw egay maski siyu nga magsamrang it kanya.