Югьан

ЮГЬАНДИ КТИБТУ УЖУВЛАН ХАБАР

Ухди вахтарихъанмина гьисаб апІурайиси, юкьубпи «Ужувлан хабар» Аллагьдин Рюгьнан кюмекдиинди Югьандин хиларилантина, Иса Месигь дукІну чІиви гъахьихъанмина 50 йискьан улдубчІвган, учв Эфес шагьриъ яшамиш шулайи вахтари гъибикІуб ву. Маттаси Югьанра, Иса Палестинайин жилариин Аллагьдин ляхнар апІури лицурайи вахтнахъанмина хъюгъну, Гьадгъахъди ученикди гъуллугънаъ гъахьну. Имбуну шубрид «Ужувлан хабрариъ» адрубдикан ктибтуб ва хъугърударин хилиз динариз къаршу ижми яракъ вуди ишлетмиш апІуб – магьа муну Ужувлан хабарнан улихь хьайи месела. Китабдин сифте кІулариан Иса неинки гунагь ктру аьдати адми, хъа вари дюн’я халкь гъапІу Аллагь вуйивалра аьгъю шула. Дюн’яйиз Акв, Гьякьвал, дугъри Марччлихъан, Уьмур, Хураг, уьмур Туврур – му вари Иса вуйивал ухьуз лап ачухъди аьгъю шулахьуз. Му Хабарнаан рябкъюрайиси, Иса, неинки Чан тереф гъибисурихьна, хъа гьацира жарарихьнара фукьан дикъатлу вуйкІан! Му Ужувлан хабарнан метлебнакан Гирами Рюгьну Чав Югьандин кьалмиинди гьамци кІура: «Аммаки гьаму вари дибикІнайиб, учву Иса Месигь вуйибдихъ, Думу Аллагьдин Бай вуйибдихъ хъугъри пну ва Дугъахъ хъугъбиинди учвуз зат ккудудубкІру уьмур хьпан бадали дибикІнайиб ву» (20:31).

Месигь гъювал

¹ Сифте Гаф айи, Гаф Аллагьдихь хьайи, Гаф Аллагь вуйи. ² Думу сифте Аллагьдихь хьайи. ³ Вари Гьадгъуланмина гъабхьну ва, Думу дарди, арайиз дуфнайибдик, фукІара арайиз гъафундар. ⁴ Уьмур Гьадгъаъ а, ва гьадму уьмур инсаниятдиз акв ву. ⁵ Аквну мучІушнаъ акв тувру ва мучІушнахьан акв ккабгъуз шулдар.

⁶ Аллагьди Ягь’я кІуру ччвур али адми гьаъру. ⁷ Думу Акв улупуз, Акв Месигь вуди, Гьадгъулантина вари хъугъбан бадали, гьаур вуйи. ⁸ Думу учв Акв дайи, амма Аквнан гьякьнаан шагьидвал апІуз гьаънайир вуйи. ⁹ Гьякьикьи Аквну му дюн’яйиз гъюру гьарсар касдиз аьгъювалар тувру. ¹⁰ Думу, Чав арайиз гъабхи му дюн’яйиз гъафну, хъа му дюн’яйиндариз Думу кьабул гъахьундар. ¹¹ Думу жвувандарихьна гъафну, хъа жвувандари Думу гьясбикк гъапІундар. ¹² Учв кьабул гъапІдариз ва Чан ччвур дибисну хъугъдариз Дугъу дурар Аллагьдин веледар хьувал багъиш гъапІну. ¹³ Дурар инсанарин ниятариинди, ясана адмийириз ккун гъабшиган бабкан шлудар дар. Думу веледар Аллагьдихьан ву.

¹⁴ Гаф Инсандиз илтІикІуру ва ухьухъди яшамиш шулу. Ухьуз Дугъан Аллагьвалин зурбавал ва кьувват гъябкъюнхьуз, масанвали ва гьякьвали ацІнайидар – Дугъаз дурар, Адашдихъ хъайи сар Бай вуди хьпаз гъурукьну. ¹⁵ Дугъкан адмийириз Ягь’яйи хабар дебккру: «Магьа Думу узу учвуз кІурайир: „Думу, йиз кьяляхъди Гъюрайир, узутІан заан ву, гьаз гъапиш Думу узу хьайиз айир ву“». ¹⁶ Дугъан абцІнайи ужувлиинди ухьуз ужувлахъди уж’вал гъабхьунхьуз. ¹⁷ Аллагьди ухьуз Къанун Мусайилантина тувну, хъа ужувларна гьякьвал Месигь Исайиланмина гъафидар ву. ¹⁸ Зат саризра Аллагь гъяркъюндар, Думу ухьуз анжагъ Аллагьди, хъайина-хътру сар Бали, гьарган Чан Адашдихъди хъайири, ачмиш гъапІну.

Исайикан Ягь’яйин шагьидвал

¹⁹ Магьа Ягь’яйин шагьидвал. Жугьдари Ягь’яйихьан, уву фуж вува, кІури, гьерхуз Ерусалимдиан чпин маллйир ва левитар гьаиган, ²⁰ Ягь’яйи дурариз ачухъди жаваб тувру: «Месигь Узу дарза».

²¹ – Хъа дици вуш, уву фуж вува? – гьерхру дурари. Уву Ил’яс вуна?

– Ваъ.

– Уву пайгъамбар вуна?

– Ваъ.

²² – Хъа уву фуж вува? – давам апІуру гьерхувал дурари. – Учу гьаъдариз учу жаваб тувну ккунду. Уву фуж вуди гьисаб апІурава?

²³ – Узу, Ишая пайгъамбри гъапиганси: «„Агъайиз рякъ диш апІинай!“ кІури, ичІи чюлиъ атІабгу дих вуза».

²⁴ Гьадмуган фарисйири гьаънайидари ²⁵ Ягь’яйихьан гьерхру: «Хъа уву я Месигь, я Ил’яс, ясана пайгъамбар даруган, уву халкь гьаз штуан апІурава?»

²⁶ – Узу учву штуан апІураза, – кІури, Ягь’яйи дурариз жаваб тувру, – хъа ичв арайиъ Адми а. Думу учвуз аьгъдарчвуз. ²⁷ Думу узутІан кьанди гъюрашра, узу Дугъан шаламарин гъахмйир гъядарчузкьан лайикь дарза.

²⁸ Му вари Ягь’яйи халкь штуан апІури гъаши Ярдан нирин тмуну гъирагъдихъ хъайи Вифания кІурушваъ гъабхьнийи. ²⁹ Хъайигъан Ягь’яйиз чахьинди гъюрайи Иса рякъюру ва кІуру: «Магьа, дюн’яйин гунгьар Чаина гъадагъуз ккайи Аллагьдин Агълиж гъюра. ³⁰ Думу узу Чакан: „Думу йиз кьяляхъди Гъюрайир узутІан заан ву, гьаз гъапиш Думу узу шайиз Айир ву“, – Гъапир ву. ³¹ Думу фуж вуш, узузра аьгъдайзуз, амма узу, Месигь Израилиз аьгъю ишри пну, халкь штуан апІуз дуфнайир вуза».

³² Ягь’яйи гьацира гъапи: «Узузра Думу Месигь вуйиб аьгъдайзуз, хъа штуан апІуз узу Гьаури гъапунзуз: ³³ „Шлиина-вуш Гирами Рюгь ис шули рякъидивуз ва Гьадгъуин гъузди. Ари Гьадмунур хьиди Гирами Рюгьнахьди адмийир цІийи Алаърур“. Узуз гьаци рябкъюзра гъябкъюнзуз:

Гирами Рюгь луф жюрейиинди Гьадгъуина аьршариан гъафнийи. ³⁴ Магьа узу адмийирин улихь шагьидвал апІураза: Ари Гьадму ву Аллагьдин Бай».

Исайин сарпи ученик

³⁵ Хъайигъанра Ягь’я, чан кьюр ученикра хъади, гьадушв’ин алди шулу. ³⁶ Багхьантина гъярайи Иса дяркъну, Ягь’яйи кІуру:

– Лигай, магьа Аллагьдин Агълиж!

³⁷ Дугъан му гафар гъеерхьу ученикар Исайин кьяляхъди гъягъюру.

³⁸ Иса кьяляхъинди илтІикІуру ва, дурар дяркъну, гьерхру:

– Фу ккундучвуз?

– Я Рабби! (Му илтІибкІиган «Мялим» кІуру гаф ву.) Уву наан яшамиш шулава? – пну гьерхру дурари Исайихьан.

³⁹ – Узухъди гъачай, ва учвуз рябкъидичвуз, – гъапи Исайи. Дурар Исайихъди гъягъюру. Думу яшамиш шулайишв дябкъну, дурар хябяхъдиз Гьадгъахь гъузру. Сяаьт юкьбарихьна вуйи.

⁴⁰ Ягь’яйин гафарихъ хъебехъну Исайихъди гъушу кьюрикан сариз Андрей кІуйи, думу, чаз Петр кІури шлу Симондин чве вуйи. ⁴¹ Дугъу, гьадму сяаьт чан чве Симон дагну, дугъаз кІуру:

– Учуз Месигь гъидихъунчуз! (Му илтІибкІиган «Христос» – «Аллагьдихьан вуйир» кІуру гаф ву.)

⁴² Андрейи думу Исайихьна хъади гъюру. Иса дугъаз дикъатлуди лигуру ва кІуру:

– Уву Югьаннайин бай Симон вува. Увуз Кифа, яна Петр кІуру хьиди. (Жугьуд чІалниинди «Кифа» ва грек чІалниинди «Петрос» «Гъван» кІуру гаф ву.)

⁴³ Хъайигъан Исайи Галилей уьлкейиз гъягъюз кьаст апІуру. Дугъаз Филип алахъуру:

– Узухъди гъач! – кІуру дугъаз Исайи.

⁴⁴ Филипра Вифсайдайиан – Андрейинна Петрин гъахи шагьриан – вуйи. ⁴⁵ Филипди Нафанаил агуру ва кІуру:

– Учуз, Мусайи чан Къанундиъ шликан дибикІнаш ва пайгъамбрарира шликан дибикІнаш, Гьадму гъидихъунчуз. Думу Назарет шагьриан Юсуфдин бай Иса ву.

⁴⁶ – Назаретдиан? Назаретдиан фукІа ужуб удубчІвур кІурана? – наразиди кІуру Нафанаили.

– Гъач гъягъюхьа, ва уву лигара, – кІуру дугъаз Филипди.

⁴⁷ Чахьна гъюрайи Нафанаил гъяркъиган, Исайи дугъкан гьамци кІуру:

– Магьа, затра кучІал ва цІарувал ктру, чан дугъри израилжви.

⁴⁸ – Увуз узу наънан аьгъявуз? – гьерхру Нафанаили.

– Узкан увуз Филипди ктибтайиз улихьна Узуз уву инжирин гьарикк гъяркъюнзуз, – пну, жаваб туву дугъаз Исайи.

⁴⁹ – Агъа! Уву Аллагьдин Бай вува – Израилин Паччагь! – гьевесниинди гъапи Нафанаили.

⁵⁰ – Уву Узухъ гьаддиз хъугъунва, Узуз уву инжирин гьарикк гъяркъюнзуз гъапну кІури? Хъа увуз мутІан бегьем артухъ аьламатар рякъидивуз.

⁵¹ – Исайи давам апІуру:

– Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: учвуз завар гьатІарццури ва Аллагьдин малайикар Инсаниятдин Бал’ина ис-за фици шулуш, рякъидичвуз.

Кана шагьриъ сумчир

¹ Кьюд йигълан Галилей уьлкейин Кана шагьриъ сумчир шулу. Душваъ Исайин дадара айи. ² Сумчриз Исайиз ва Дугъан ученикаризра теклиф вуйи.

³ Хялари вари чяхир гъубхъиган, Исайин дадайи Дугъаз кІуру:

– Мурарин чяхир имдар.

⁴ – Уву гьаз кІурава Узуз дици? – жаваб тувру дугъаз Исайи. – Йиз вахт мегьел улубкьнадар.

⁵ – Дугъу фици гъапиш, гьаци апІинай, – гъапи Исайин дадайи кюмекчйириз.

⁶ Гьадушвахь жугьдари чпин диндихъди жикІувалариз ишлетмиш апІури шлу йирхьуб гъвандин латар хьайи, дурарикан гьарубдиъ кьюб-шубуб гаргун шид гъябгъюйи.

⁷ – Латар штухьди ацІай, – кІуру Исайи кюмекчйириз. Дурарира латар даргариккнакьан штухьди ацІру.

⁸ – Гьамус сацІиб шид удубзну, мярака кІули гъабхрурихьна гъайибхай, – гъапи Исайи.

⁹ Мярака кІули гъабхрури чяхриз илтІибкІнайи штук ниъ капІру. Дугъаз чяхир гьапІруб-вуш аьгъдайи, хъа кюмекчйириз аьгъяйи. ¹⁰ Мярака гъабхрури, жамраз дих дапІну, кІуру:

– Адмийири хялариз сифте ужуб чяхир гьивру, хъасин вари пиян гъашиган, чІуруб хуру. Хъа уву ужубсиб чяхир гьамусдиз гьаз гъибтнава?

¹¹ Му Исайи Галилей уьлкейиъ айи Канайиъ улупу аьламатарикан сабпи аьламат вуйи. Гьамдиинди Дугъу Чан зурбавал улупнийи ва Дугъан ученикар Дугъахъ хъугънийи.

¹² Гьамдихъан Иса Кафернагьум шагьриз гъягъюру. Дугъахъди Чан дада, чвйир ва ученикарра хъайи. Дурарин душваъ сякьюдар йигъар шулу.

¹³ Жугьдарин Пасхайин машквар багахь шулайиган, Иса Ерусалим шагьриз гъягъюру. ¹⁴ Душваъ Аллагьдин хулан гьяятдиъ учІвиган, Дугъаз малар, марччар ва луфар масу туврайидар ва пулар гьюдюхрударра рякъюру.

¹⁵ Исайи, тІурнарикан гъирмаж дапІну, дурар вари гьадушв’ан чпин малар-марччарра хьади утІурккуру, пул гьюдюхрударин пулар даргъуру ва устлар ккитІикІуру. ¹⁶ Дугъу луфар масу туврайидариз гъапи:

– Мурар милин дургин апІинай! Йиз Адашдин хал базариз миилтІибкІанай!

¹⁷ Гьаму вари гъабхьиган, Исайин ученикарин Гирами китабарик дидикІнайи гьамцдар гафар кІваина гъюру: «Яв Хулахьна вуйи ккунивали Узу цІаси ургиди».

¹⁸ Мушв’ин жугьдарин гьюкумдрар гъедергуру.

– Увуз гьамцдар апІуз ихтияр айивал фициб аьламатниинди улупидива? – гьерхру дурари.

¹⁹ – Му Аллагьдиз ккарагру хал учву дабгъай, хъа Узу думу шубуд йигъан айитІ дивурза, – дурариз жаваб вуди гъапи Исайи.

²⁰ – Му Аллагьдин хал диври инсанар ягъчІвурна йирхьуд йисан гъилихну, хъа Уву шубуд йигъан дивдина?! – гъапи жугьдари.

²¹ Исайи Аллагьдин хулкан улхурайиб Чан бедендикан кІурайивал вуйи. ²² Иса, дукІну, шубудпи йигъан чІиви гъашиган, Дугъу гьамдикан дупнайи гафар Дугъан ученикарин кІваина гъафнийи, ва дурар Гирами китабарихъ ва Исайихъ хъугънийи.

²³ Иса Ерусалимдиъ Пасхайин машквраъ айи вахтна, Дугъу улупу аьламатар дяркъну, гизафдар Дугъахъ хъугънийи. ²⁴ Хъа Учв, Иса, саринна ихтибарнаъ учІвдайи, гьаз гъапиш Дугъаз инсанар ужуди аьгъяйи.

²⁵ Исайиз адмийирин хасиятарикан шли-вуш ктитувал лазим дайи, фицики Дугъаз гьарсар касдин кІваъ айиб аьгъяйи.

Иса ва Никодим

¹ Фарисйирин арайиъ жугьдарин гьякимарикан сар Никодим кІурур айи.

² Йишвну Исайихьна дуфну, дугъу кІуру:

– Мялим! Учуз уву Аллагьдихьан дуфнайи Мялим вуйиб аьгъячуз, фицики Уву апІрусдар аьламатар, эгер Аллагь Увухъди хътайиш, сарихьанра апІуз даршлийи.

³ Исайи дугъаз жаваб вуди кІуру:

– Гьякьлу вуйи гьякь кІуразавуз: анжагъ учв цІийикІултІан бабкан гъаширихьантІан Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учІвуз хьибдар.

⁴ – Аьхю адмийихьан хъана бабкан хьуз фици шулухъа? Думу, сабансана чан дадайин фуниъ учІвну, хъана бабкан даршулда? – кІуру Дугъаз Никодимди.

⁵ Исайи дугъаз жаваб туву:

– Гьякьлу вуйи гьякь кІуразавуз: фуж штуан ва Гирами Рюгьнахьан цІийикІултІан бабкан дархьиш, дицирихьан Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учІвуз хьибдар. ⁶ Бедендикан бабкан шлуб беден ву. Анжагъ Гирами Рюгьнакан рюгьтІан бабкан шулдар. ⁷ Узу увуз: учву цІийикІултІан бабкан духьну ккунду, гъапну кІури, мюгьтал махьанай. ⁸ МикІ ккунишвахъинди хъивру. Увуз дидин сес ебхьурувуз, хъа думу наанди ва наънан хъивраш, аьгъю шулдарвуз. Гирами Рюгьнакан бабкан гъаширра, ари гьаци ву.

⁹ – Дици фици хьуз мумкин ву? – пну, гьерху Никодимди.

¹⁰ – Уву Израилин мялим вуди, гьамцдар шей’арикан аьгъдарнуз? – жаваб тувру дугъаз Исайи. – ¹¹ Гьякьлу вуйи гьякь кІуразавуз: Учу кІурача Учуз аьгъюбдиан ва шагьидвал апІурача гъябкъюбдикан. Хъа учву Учу шагьидвал апІурайибдихъ хъугърадарчва. ¹² Эгер Узу учвуз му дюн’яйинубдикан кІурайиган учву хъугърадарш, хъа аьршаринубдикан гъапиш, фици хъугъдичвахъа? ¹³ Гьич саркьана аьршариз за гъахьундар, гьадушв’ан жилиина ГъафиртІан – Инсаниятдин БайтІан гъайри. ¹⁴ ИчІи чюлиъ Мусайи фици битІ ягъалди гакІвлик кибтІну дебккнуш, гьаци Инсаниятдин Байра хамхрик карсну хьиди, ¹⁵ Дугъахъ хъугъу гьарсариз зат ккудудубкІру уьмур хьпан бадали. ¹⁶ Аллагьдиз дюн’я гьаци ккун гъабхьнуки, Дугъу Чан айи-адру сар багъри Бай, Дугъахъ хъугъну, гьарсар кас дукІну даришри, хъа зат ккудудубкІру уьмур ибшри пну, гьаъну гъурбан гъапІну. ¹⁷ Аллагъди Чан Бай дюн’яйиз, дидин диван апІуз ваъ, хъа Гьадгъулантина дюн’я дюбхну хьуз гьаъну. ¹⁸ Дугъахъ хъугънайирин диван апІидар, хъа фуж Дугъахъ хъугъундарш, сарун диван гъапІу мисал ву, гьаз гъапиш думу Аллагьдин багъри Балихъ хъугъундар. ¹⁹ Диван апІувал гьаддиъ аки, дюн’яйиз акв гъафну, хъа адмийириз аквтІан мучІушин артухъди ккун гъабхьну, гьаз гъапиш дурарин ляхнарра чІурудар ву. ²⁰ Фицики чІуруб апІурайи гьарсар касдиз акв даккун шулу ва, чан чІуру ляхнар ашкар даришри пну, думу аквнахьна гъягъюрдар. ²¹ Хъа гьякьвалиинди апІрур, чан ляхнар ашкарди хьуз, аквнахьна гъягъюру, гьаз гъапиш дугъан дурар Аллагьдиъди дапІнайидар ву.

Иса ва штуан апІру Ягь ’я

²² Мидхъантина Иса, Чан ученикарра хъади, Ягьудия уьлкейин ругариина гъюру ва, душваъ гьадрарихъди яшамиш шули, дурар штуан апІури гъахьну. ²³ Гьадму вахтна Ягь’яра Салим кІурушвахь хьайи Энондиъ адмийир штуан апІури шулу, гьаз гъапиш душваъ шид гизаф айи ва дина штуан хьуз хайлин халкь гъюри гъахьну. ²⁴ Му Ягь’я дустагъдиъ итайиз гъабхьиб вуйи.

²⁵ Гьадмуган Ягь’яйин ученикарикан сакьюдари жугьдарихъди штуан хьпан гьякьнаан гьюжат ккебгъру, ²⁶ ва дурари Ягь’яйихьна дуфну гьерхру:

– Мялим, кІваинди иминуз, увухъди Ярдан нирин тмуну гъирагъдихъ гьуркьу, уву Чакан ктибту Гьадму Кас? Магьа, Дугъу адмийир штуан апІура ва Дугъахьна вари гъюра!

²⁷ – Адмийихьан анжагъ чаз аьршариан улупубтІан апІуз даршул, – пну, жаваб тувру Ягь’яйи. – ²⁸ Узу учвуз: „Узу Месигь дарза, хъа узу Аллагьди Дугъаз рякъ ккабалгуз гьаънайир вуза“, – гъапибдин шагьидар вучва. ²⁹ Швушв анжагъ швушв хурайириз ву, хъа дугъахъ хъебехъну, дугъу гъапиб апІурайир швушв хурайирин дуст ву. Швушв хурайирин дих кубкІиган, шад шулу: узура гьаци шадвали ацІназу. ³⁰ Фицики Дугъан ад машгьур ва аьхю дубхьну ккунду, хъа йизуб – цІиб шула ва аьхирихъна гъюра.

Заълан Гъафир

³¹ Аьршариан Гъафир гьаму дюн’яйиин алидартІан зина ву, хъа му дюн’яйиин алидар гьаму дюн’яйиндартІан дар, ва дурар му дюн’яйин ляхнарикантІан улхурира шулдар. Аьршариан Гъафир варитІан заан ву.

³² Дугъу Чаз гъеебхьубдикан ва гъябкъюбдикан кІура, аммаки адмийири Дугъан шагьидвал кьабул апІурадар. ³³ Дугъан гафар кьабул апІурайир гьякь Аллагь вуйивалихъ хъугъра. ³⁴ Фицики Аллагьди Гьаънайир Аллагьдин гафариинди улхура, гьаз гъапиш Аллагьди Дугъаз бегьем Гирами Рюгь тувна.

³⁵ Адашдиз Чан Бай масанди ву ва гьаддиз варибдиин гьюкум Дугъан хилиз тувна. ³⁶ Аллагьдин Балихъ хъугънайириз зат ккудудубкІру уьмур хьибди, хъа Дугъахъ хътругъуриз дициб уьмур рябкъидар ва дицириин гьаммишандиз Аллагьдин хъял хьибди.

Иса ва Самарияйиан вуйи дишагьли

¹ Фарисйириз Ягь’яйизтІан Исайиз артухъди ученикар ва штуан хьуз гъюрудар айибдикан аьгъю шулу. Гьякьикьатдиъ адмийир Исайи Чав ваъ, хъа Дугъан ученикари штуан апІури гъахьну. Мидкан аьгъю гъабшиган, Ягьудия уьлке гъибтну, Агъа хъана Галилей уьлкейиз гъягъюру. ⁴ Дугъан рякъ Самария юрднаантина вуйи. ⁵ Ва магьа Иса Самарияйиъ айи Сихар кІуру шагьриз гъюру. Думу шагьур Якьубди чан Юсуф кІуру бализ бахиш гъапІу хутІлин багахь хьайи. ⁶ Душваъ Якьубдин гъуйи айи. Рякъюъ эргу Иса гьадму гъуйдихъ деъру. Вахт лисухьна вуйи. ⁷ Дина штуз Самарияйиан сар дишагьли гъюру.

– Узуз убхъруб чава, – кІуру дугъаз Исайи.

⁸ Дугъан ученикар шагьриз ипІруб гъадабгъуз душнайи.

⁹ – Уву, жугьудри узхьан, Самарияйиан вуйирихьан, убхъуз ужуб фици ча кІурава? – гьерху Дугъхьан жаваб вуди дишагьлийи. Фицики жугьдар самариялуйирихъди албагну адайи.

¹⁰ Исайи жаваб туву:

– Эгер увуз, Аллагьди адмийириз фу тувруш, аьгъяйиш ва, «Узуз убхъруб чава» КІурайир Фуж вуш, аьгъяйиш, уву Узхьан шид ккун апІидийва ва Узу увуз чІиви шид тувдийза.

¹¹ – Я аьхю кас! – кІуру Дугъаз дишагьлийи, – Увухь гьич бедрекьан хьадарвухь, хъа гъуйи деринуб ву. Хъа Уву дициб шид наънан гъадабгъидийва? ¹² Уву учуз му гъуйи туву ва дид’ан чавра, чан баярина мал-къарайира шид убхъури гъаши ич аба ЯкьубтІан заанур вунахъа?

¹³ Исайи жаваб тувру:

– Му шид убхъру гьарсар касдиз цІиб арайилан хъанара убхъуз ккун хьибди. ¹⁴ Хъа узу шид тувну гъубхъур сану гьич зат харгидар. Гьаз гъапиш Узу дугъаз туву шид зат ккудудубкІру уьмур тувру яшайишдин булагъдиз илтІибкІиди.

¹⁵ – Я аьхю кас! – кІуру Дугъаз дишагьлийи, – Узуз сарун затра шид ккун даршлуганси ва мина дидиз дяргъруганси гьадму шид чава!

¹⁶ Душну яв жилирра гьамина хъади гъач, – кІуру Исайи.

¹⁷ – Узухъ жилир хътарзухъ, – гъапи дишагьлийи.

– Уву, жилир хътарзухъ кІури, дюзди гъапива, – кІуру Исайи дугъаз. – ¹⁸ Фицики уву хьуб ражари швувахь гъахьунва, хъа гьамусяаьтди увухъ хъайир яв жилир дар. Уву дюз гъапунва.

¹⁹ – Я аьхю кас! – кІуру Дугъаз дишагьлийи, – Уву пайгъамбар вуди рякъюразуз. ²⁰ Ич абйир гьатму дагъдиина икрамназ гъюри гъахьну, хъа учву, жугьдари, кІурачва, икрам апІуз анжагъ ЕрусалимдизтІан душну ккундар.

²¹ Исайи дугъаз кІуру:

– Хъугъ Узухъ, дишагьли, гьамус учву я му дагъдиин, я Ерусалимдиъ ихь Адашдиз икрам апІидарчва – гьациб вахт улубкьура. ²² Учвуз, самариялуйириз, учву фтиз икрам апІурашра, аьгъдарчвуз. Хъа учуз, жугьдариз, учу фтиз икрам апІураш, аьгъячуз, фицики уьрхювал жугьдарихьанмина гъибди. ²³ Хъа гьациб вахт улубкьидики, ва думу улубкьузра улубкьна, халис икрам апІрудари Адашдиз рюгьнииндина гьякьвалиинди икрам апІиди. Ихь Адашди, иллагьки, гьамцдар икрам апІрудар агура. ²⁴ Аллагь Рюгь ву ва гьаддиз Дугъаз икрам апІрудари рюгьнииндина гьякьвалиинди Дугъаз икрам дапІну ккунду.

²⁵ – Месигь дуфну ккуниваликан узуз аьгъязуз, – гъапи дишагьлийи. – Думу гъафиган, Дугъу учуз варибдикан ктибтиди.

²⁶ – Гьадму уву кІурайи Адми увухъди улхура. Узу вуза Месигь, – кІуру Исайи.

²⁷ Гьадму арайиъ Исайин ученикар гъюру ва, Дугъу дишагьлийихъди гафар апІури дябкъну, дурар мюгьтал шулу. Амма сарира Дугъхьан, фу ккунди аш, вая дугъахъди гафар гьаз апІураш, гьерхундайи.

²⁸ Дишагьлийи чан шид айи гвар гъибтну, шагьриз хъадакну, адмийириз кІуру:

²⁹ – Узухъди гъачай ва узу йиз уьмриъ гъапІу вари ляхнарикан ктиту Касдиз лигай. Мумкин ву Думу Месигь хьузра?

³⁰ Дурар шагьриан удучІвну, Гьадгъахьна гъягъюру.

³¹ Хъа му вахтна ученикари Исайикан:

– Я Мялим, фукІа ипІина, – кІури, тІалаб апІурайи.

³² – Узухь гьациб хураг хьазухьки! Дидкан учвуз аьгъю хьузра аьгъдарчвуз, – гъапи Дугъу.

³³ Гьадмуган ученикари чиб-чпихьан гьерхру: «Белки Дугъаз ипІруб шликІа гъабхнушул-гьа?»

³⁴ Исайи дурариз кІуру:

– Йиз хураг Узу Гьаурин ният тамам апІуб ва Дугъан ляхин ккудубкІуб вуйиз. ³⁵ ХутІил убзури, учву кІури шулчва: «Юкьуб вазсана – ва иганра хъубкьди». Хъа магьа Узу учвуз кІураза: улар арццай ва хутІлариз лигай – дурар ургуз хъуркьна. ³⁶ Убгурайири гьамустІанра чан гьякъи гъадабгъура ва зат ккудудубкІру уьмриз бегьер уч апІура, гъубзурра ва гъубгурра – кьюридра сабси шад хьпан бадали. ³⁷ «Сари убзуру, тмунури ккадабцІуру» кІуру мисал гьамци вуйиган гьякь ву. ³⁸ Узу гьаъразачву, учву убгбан бадали, учву зегьмет дизригушваз. Жарадари зегьмет гъизигну, хъа учву дурарин зегьметнан бегьер уч апІурачва.

³⁹ Му шагьриан вуйи самариялуйирикан гизафдар Исайихъ хъугъру, фицики му дишагьлийи Дугъкан дурариз дупнайи: «Дугъу йиз уьмриъ узу гъапІу вари ляхнарикан ктибтунзуз». ⁴⁰ Самариялуйири, Исайихьна дуфну, Думу чпихь гъузуб тІалаб апІуру. Ва Думу дурарихъди кьюд йигъан гъузру. ⁴¹ Исайи дурариз гъапІу ктитбариинди Дугъахъ хъанара гизафдар хъугънийи. ⁴² Дурари думу дишагьлийиз кІуру: «Сифте учу Исайихъ яв гафариз дилигну хъугъунча. Хъа гьамус Дугъахъ учу ич-уч’инди хъебехъну хъугърача, ва аьгъячуз: Думу дугъриданра дюн’я уьрхру Месигь ву».

Зурба гъуллугъчийин бай сагъ апІуб

⁴³ Кьюд йигълан Иса, дилин удучІвну, Галилей уьлкейиз гъягъюру, ⁴⁴ фицики Дугъу Чав мидиз улихьна гъапнийи: «чан ватандиъ пайгъамбрин гьюрмат даршул». ⁴⁵ Галилейиз гъафиган, душван агьлари Иса хуш’валиинди кьабул апІуру, гьаз гъапиш Ерусалимдиз Пасхайин машквраз гъушиган, дурариз Дугъу гъапІкьандар вари дяркънайи, фицики дурарра гьадму машквраъ айи.

⁴⁶ Иса хъана Чав шид чяхриз илтІибкІу Кана кІуру Галилей уьлкейин шагьриз гъягъюру. Гьадму вахтна Кафернагьум шагьриъ паччагьдин гьякимдрарикан сар яшамиш шулайи ва дугъан бай яманди иццурайи. ⁴⁷ Иса Ягьудия уьлкейиан Галилейиз дуфнайибдикан деебхьну, думу Дугъахьна гъюру ва, чан йикІру гьялнаъ айи бай сагъ апІуз Кафернагьумдиз гъач, кІури, Исайиз миннатар апІуру.

⁴⁸ – Учвкан саркьан, аьламатар ва аьжайиб лишнар дярякъкьан гагьди, хъугъуз ккайидар дарчва! – гъапи дугъаз Исайи.

⁴⁹ – Я аьхю кас! Йиз бай йикІайиз гъача! – кІури, паччагьдин гьякимдар Дугъаз хъана ккарагуру.

⁵⁰ – Хулаз гъарах, яв бай яшамиш шули гъузди, – кІуру Исайира. Ва му адми Исайин гафарихъ хъугъру ва рякъюъ учІвру. ⁵¹ Рякъюъ дугъаз чан гъуллугъчйир алахьуру ва дурари дугъаз: «Яв бай сагъ гъахьну», кІуру. ⁵² Дугъу дурарихьан: «Бализ филаси рягьят гъабхьну?» – пну, гьерхру. «Накь лисхъан дугълан убцрушин алдабхьну», – гъапи дурари.

⁵³ Мушв’ин балин адашдиз, чан бай Исайи: «Яв бай яшамиш шули гъузди», гъапи вахтна сагъ гъашиб аьгъю шулу, ва дугъан вари хуландар Исайихъ хъугънийи.

⁵⁴ Му Ягьудияйиан Галилейиз гъафихъан Исайи улупу кьюбпи аьламат вуйи.

Вифезда гьямамназ ккилигурайир сагъ апІуб

¹ Дидхъан саб цІиб вахтналан жугьдарин машквар улубкьуру ва Иса Ерусалимдиз гъягъюру.

² Ерусалимдиъ Марччарин латар кІурушвахь, жугьуд чІалниинди «Вифезда» (Рягьимлувалин хал) кІуру саб кахъру гьямам хьайи. Дидихьна элеркнайи гъвандин мурхьлар ккудукьнайи хьуб дегьлиз гъюрайи. ³ Гьадму хьубиб дегьлизарра ацІну фалиж кайидар ва майифдар ади шуйи. Дурар, фила шид ккибикьуз хъюгъруш, гьаддиз ккилигури шуйи. ⁴ Фицики Аллагьдин малайикди бязи вахтари, гъюри, шид ккибикьуйи ва, шид ккибикьхъан сифте вуди фуж учІвиш, гьадму, чак фициб уьзур кашра, сагъ шули гъахьну. ⁵ Мушваъ сумчІурна миржид йисан иццурайи сар кас айи. ⁶ Исайиз думу дахънади дяркъну ва хайлин вахтна иццурайиб аьгъяди, дугъхьан гьерхру:

– Сагъ хьуз ккундунуз?

⁷ – Йиз аьхюр, – жаваб туву иццурайири, – ккун даршулин. Аммаки, шид ккибикьубси, штук кучІвуз узуз кюмек апІру адми шуладар. Хъа узу кучІвуз хъюгъиган, узутІан ухди душвак жарар кучІвнади шула.

⁸ – Гъудужвну, яв ахинра гъадабгъну, гъарах, – кІуру дугъаз Исайи. ⁹ Ва думу дишлади сагъ духьну, чан ахинра гъадабгъну, гъягъюру.

Думу султ йигъ вуйи. ¹⁰ Гьаддиз жугьдарин гьюкумдрари сагъ гъаши касдиз кІуру:

– Гъи султ йигъ ву, гьаддиз Къанундиинди ахин гъабхуз ихтияр адар!

¹¹ – Узу сагъ гъапІури: «Ахин гъадабгъну гъарах», гъапунзуз, – гъапи дугъу.

¹² – Хъа фуж ву думу Адми, увуз: «Ахин гъадабгъну, гъарах», гъапир? – гьерхру дурари.

¹³ Сагъ духьнайириз, Думу фуж вуш, аьгъдайи, фицики гьадушваъ аьхючІвеъ халкь ади, Иса гьадраригъ рякъюри имдайи.

¹⁴ Хъасин Исайи, гьадму кас Чаз Аллагьдин хулаъ алахъиган, дугъаз гъапи:

– Магьа лиг, уву сагъ гъахьунва, сарун гунагь ляхнар мапІан, даршиш митІан артухъ пис гьял хьибдияв.

¹⁵ Му касди гьамус душну, учв сагъ гъапІур Иса ву, кІури, жугьдарин гьюкумдрариз хабар дебккру. ¹⁶ Жугьдарин гьюкумдрар, Исайи му ляхин султ йигъан гъапІну кІури, Дугъахъ хъергуз хъюгъру. ¹⁷ Хъа Исайи дурариз жаваб тувру:

– Йиз Адаш гьарган лихури шулу, Узура лихураза.

¹⁸ Жугьдарин гьюкумдрари Иса, неинки Дугъу султ йигъандин къайда гъючІюбгъну кІури, хъа гьацира, Аллагьдин Бай вуза, кІури, Учв Аллагьдихъди барабар апІурайиган, айибтІан артухъ Думу йивну йикІуз чпин кьаст ижми апІуру.

Балин кьудрат

¹⁹ Исайи дурариз кІуруки:

– Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: сабан Чан Адашди гьапІраш дярябкъкьан гагьди, Балхьан Чан-Чаинди фукІара апІуз шулдар. Адашди гьапІраш, Балира гьадму апІура. ²⁰ Адашдиз Бай ккунду, ва Дугъу Чав апІурайидар вари Бализ улупура. Дугъу Бализ бегьем артухъ улупиди ва учву мегьел мюгьтал хьуз ккимичва. ²¹ Адашди гъачІидар чІиви апІруси ва дурариз уьмур тувруси, гьаци Балира Чаз ккунириз уьмур тувди. ²² Адашди саринра суд апІурадар; ²³ варидари, фици Адашдин гьюрмат уьбхюраш, гьаци Балинна гьюрмат уьбхбан бадали Дугъу вари суд апІру гьюкум Балихьна тувна. Шли Балин гьюрмат уьбхюрадарш, гьадгъу Думу гьау Адашдинра гьюрмат уьбхюрадар. ²⁴ Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: шлиз Йиз Гаф ебхьураш ва фуж Узу Гьаурихъ хъугъраш, гьацири зат ккудудубкІру уьмур гъазанмиш дапІна, дицир суддин улихь дийигъидар. Дицир гьамустІанра, дукІну хьувалихьан, гьаргандин уьмриъ учІвна. ²⁵ Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: вахт улубкьура – сану улубкьнура ву! – дийихнайидариз Аллагьдин Балин дих ебхьиди, ва гъеебхьдар гьаргандин уьмрихьна чІиви хьиди. ²⁶ Фици Адаш уьмрин булагъ вуш, гьаци Байра Дугъу уьмрин булагъ гъапІну. ²⁷ Ва Дугъу Бализ суд апІру гьюкумра тувна, фицики Думу Инсаниятдин Бай ву. ²⁸ Учву мид’ин мюгьтал махьанай, вари накьварик кайидариз Аллагьдин Балин сес ебхьру вахт улубкьура ва накьвариан удучІвиди. ²⁹ Фужари уж’вал гъапІнуш, дурар яшайишдиз чІиви духьну удучІвиди; фужари писвал гъапІнуш, дицдар чпин суд апІбан бадали удучІвиди. ³⁰ Узхьан Йиз хусуси гьюкмиинди фукІа апІуз шулдарзухьан. Узу кІураза Узуз Аллагьдихьан ебхьурайиси ва Йиз суд дишуб ву, фицики Узу Узуз ккуниб апІурадарза, хъа Узу Гьауриз ккуниб апІураза.

Исайикан шагьидвал

³¹ Эгер Узу Узкан адмийириз ктибтури гъашиш, дурар Узухъ хътругъубра мумкин ву. ³² Аммаки Узкан ктибтру жара Шагьид а, ва Узуз аьгъязуз, Дугъу Узкан ктибтурайиб гьякь вуйивал. ³³ Учву Ягь’яйихьна адмийир гьаунчва, ва дугъура вари гьамрар гьякь вуйиб тасдикь гъапІну. ³⁴ Хъа Узу адмийирин шагьидвалилан асиллу дарза: Узу му вари, учву уьрхбан бадали кІураза. ³⁵ Ягь’я убгури акв туврайи чирагъсир вуйи, ва учву дугъан акв шадвалиинди цІиб вахтназтІан кьабул гъапІундарчва. ³⁶ Амма Узуз, Йиз гьякьнаан Ягь’яйи гъапивалтІан хъанара мюгькам шагьидвал азуз, фицики, Адашди Узуз апІин дупну, Узу апІурайи ляхнари, Узу Адашди гьаур вуйиб тасдикь апІура. ³⁷ Гьаци Узу гьау Адашдира Узкан шагьидвал апІура. Хъа учвуз Дугъан дих затра гъеебхьундарчвуз, ва учвуз Думу затра гъяркъюндарчвуз. ³⁸ Ва учву ичв кІваъ Дугъан Гаф уьбхюрадарчва, фицики Дугъу гьау Узухъ хъугърадарчва. ³⁹ Учву Гирами китабар дурхну ахтармиш апІурачва, фицики дурариан гьаргандин уьмур гъазанмиш апІуз шулу кІури, фикир апІурачва, хъа Гирами китабариъ Узкан дибикІна. ⁴⁰ Гьаци вушра, зат ккудудубкІру уьмур учвуз хьпан бадали, учвуз Узухьна гъюз ккунди адарчвуз. ⁴¹ Узуз инсанарин тярифар лазим дарзуз. ⁴² Хъа Узуз учву аьгъюдар вузуз ва учвуъ учвуз Аллагьдихьна вуйи масанвал адрувалра аьгъязуз. ⁴³ Узу Йиз Адашдин ччвур бадали учвухьна дуфназа, хъа учву Узу кьабул апІурадарчва, хъа эгерки сар жара фуж-вуш, чан чаинди чан тярифар апІури учвухьна гъафиш, кьабулра апІурчва. ⁴⁴ Учву сар-сарин тярифар апІури, сар Аллагьдихьан вуйи тярифарихъ хъергну даршлуган, учву Узу фици кьабул апІидичва? ⁴⁵ Узу Адашдин улихь учву тахсир апІур, кІури, фикир мапІанай. Учву тахсиркрар апІрур Муса хьиди, фицики учву гьадгъуин умудлу вучва! ⁴⁶ Эгер учву дугъридан Мусайихъ хъугърайиш, Узухъра хъугърийчва, гьаз гъапиш дугъу Узкан дибикІна. ⁴⁷ Хъа эгер учву дугъу гъидикІдарихъ хъугъри адарш, Йиз гафарихъ фици хъугъдичвахъа?

Хьуд агъзур тухъ апІуб

¹ Гьамдихъан Иса Галилей гьюлин тмуну гъирагъдихъ хъайи Тивериад шагьрин аьтрафарихъна гъягъюру. ² Исайихъди гизаф халкьра гъюри гъахьну, гьаз гъапиш дурариз Дугъу аьзарлуйириз гъапІу аьламатар дяркънайи. ³ Хъа Иса, дагъдиина за духьну, Чан ученикарин кьялаъ деъру. ⁴ Жугьдарин Пасхайин машквар багахь шулайи. ⁵ Исайи, улар за гъапІиган, Чахьна хайлин халкь гъюради дябкъну, Филипдиз кІуру:

– Мурариз ипІуз ухьу гьамкьан уьлер наънан гъадагъухьайкІан?

⁶ Исайи му, Филип ахтармиш апІузди гъапиб вуйи, фицики Дугъаз гьапІруш улихьмиди аьгъяйи.

⁷ – Дурариз варидариз уьлин саб кьацІкьан ккубкьбан бадали, уьл гъадабгъуз кьюдварж динар пулра гьудрубкІур, – жаваб туву Филипди.

⁸ Исайин жара ученик Петрин чве Андрейи кІуру:

⁹ – Мушваъ сар балихь хьуб мухан уьлна кьюб балугъ хьа, хъа гьамукьан халкьдиз дурарикан фу шулухъа?

¹⁰ – Дурарихьди деуз гъитай, – гъапи Исайи.

Думу йишв’ин гизаф укІ алийи ва дурар гьадушв’ин деъру. Дурарин кьадар хьуд агъзуртІан артухъ вуйи.

¹¹ Исайи Аллагьдиз баркаллагь дупну, уьлер гьудутІну, деънайидариз тувру. Ва балугъарра гьаци дапІну, гьардиз чаз ккунибкьан тувру.

¹² Адмийир ацІбалан кьяляхъ, Исайи ученикариз кІуру:

– Зяя дархьбан бадали, хъригъу кьацІар уч апІинай.

¹³ Дурари ипІуз хъюгъруган, хьуб уьл вуди, гьадрарихъан хъригъу кьацІар уч гъапІиган, йицІикьюб тавра шулу. ¹⁴ Исайи гъапІу му аьламат гъябкъиган, адмийири пуз хъюгъю:

– Му Кас якьинди дюн’яйиз дуфну ккуни Гьадму Пайгъамбар ву! – ¹⁵ Адмийири Чакан гужниинди чпин паччагь апІуз ккунди айиб аьгъяди, Иса хъана, ялгъузди гъузбан бадали, дагълариз гъягъюру.

Иса гьюлилантина гъягъюб

¹⁶ Хябяхъ шулади, Исайин ученикар гьюлихъна ктучІвуру. ¹⁷ МучІура шулайи, хъа Иса дурарихьна мегьел гъюри адайи. Дурар, люткейиъ эъну, гьюлин тмуну гъирагъдихъ хъайи Кафернагьумдиз рякъюъ учІвру. ¹⁸ Гужал микІ хъивну, гьюлиин лепйир ягъал-ягъал хьуз хъюгъру. ¹⁹ Гъирагъдихъан хьуб-йирхьуб километр манзилназ сирнав гъапІган, дурариз гьюлин лепйириланмина люткейихьна ликри гъюрайи Иса рякъюру ва гизаф гучІ шулу.

²⁰ – Му Узу вуза, гучІ мапІанай! – кІуру Исайи.

²¹ Дурариз Думу люткейиъ итуз ккун гъабхьнийи, аммаки, фу лигурва, дурар чпи гъярайи гъирагъдихъна хъуркьнади шулу.

Адмийир Исайихьна ахмиш шула

²² Хъайигъан гьюлин тлихъан гъирагъдихъ гъузу халкьдин гьюлин гъирагъдихъ саб люткетІан хътарди хьуб ва дидиъра ученикар эъну гъушуб, хъа Иса, кІуруш, дидиъ эдреуб кІваин шулу. ²³ Гьадмуган Тиверияйиан гъафи сякьюдар люткйир, Агъайи баркаллагь дупну, халкьди уьл гъипІу йишвахьна гъюру. ²⁴ Мушваъ я Иса, я Дугъан ученикар адруб гъябкъиган, дурари люткейиъди, Иса агури, Кафернагьумдиз сирнав апІуру.

Иса – уьмрин уьл

²⁵ Иса гьюлин тмуну гъирагъдихъ дагну, Дугъаз дурари кІуру:

– Мялим! Уву мина фила гъафунва?

²⁶ Исайи дурарин суалназ кІуру:

– Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: Йиз аьламатнан лишнарин учву гъавриъ а кІури, Узу агурадарчва, хъа Узу туву уьли учву тухъ апІбаз лигну агурачва! ²⁷ Ухди пуч шлу му дюн’яйин хураг бадали ваъ, хъа гьаргандин уьмур тувру ва зат пуч даршлу хураг бадали чалишмиш йихьай. Гьациб уьмур учвуз Инсаниятдин Бали тувра, фицики ихь Адаш Аллагьди Инсаниятдин Бай Чан кьудратниинди, печать йивну, лишанламиш дапІна.

²⁸ – Аллагьдиз хуш шлу ляхин апІбан бадали, учу гьапІну ккун? – пну, гьерху дурари.

²⁹ Исайи жаваб туву:

– Магьа Аллагьдиз ккуниб: Дугъу Гьаурихъ хъугъай.

³⁰ – Уву Дугъу Гьаур вуш, учу Увухъ хъугъбан бадали, Уву учуз фициб аьламат улупидива? – гьерхру дурари. – Уву гьапІдива? ³¹ Ич ата-бабйири ичІи чюлиъ манна ипІуйи. Мидкан Гирами китабариъра гьамци дибикІна: «Дугъу дурариз ипІуз уьл аьршариан гьапІну».

³² Исайи жаваб туву:

– Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: учвуз аьршариан уьл гьапІур Муса дар. Учвуз гьякь уьл аьршариан туврайир Йиз Адаш ву. ³³ Фицики Аллагьдин уьл – аьршариан дуфну, му дюн’яйиз уьмур бахиш апІурайи Гьадму Кас ву.

³⁴ – Я ич аьхюр, – кІуру дурари, – учуз гьациб уьл гьамусдихъантина гьаргандиз чава!

³⁵ Исайи дурариз кІуру:

– Узу вуза уьмур хурайи уьл. Фуж узухьна гъюруш, затра гашди гъузидар. Узухъ хъугънайир гьич затра харгидар. ³⁶ Хъа Узу учвуз улихьнасира дупнайзачвуз, учвуз Узу рякъюрачвуз кІури, хъа учву хъугъри гъахьундарчва. ³⁷ Йиз Адашди Уз’ина аманат гъапІу гьарсар кас Узухьна гъиди ва, Узухьна гъафир, Узу гьич затра хътІурккидарза. ³⁸ Фицики Узу аьршариан, Узуз ккуниб апІуз ваъ, хъа Узу Гьаурин ният тамам апІуз дуфнайир вуза. ³⁹ Хъа магьа Узу Гьаурин ният – Чав Уз’ина аманат гъапІдарикан гьич саркьан Узу дургуз гъидритуб, хъа гъияматдин йигъан дурар вари уьмрихьна кьяляхъ апІуб. ⁴⁰ Даршуз магьа Йиз Адашдиз ккундайиб: Чан Бай рякъруриз ва Дугъахъ хъугъру гьарсар касдиз гьаргандин уьмур хьуб. Узу думу гъиямат йигъан гьаргандин уьмрихьна хътаидиза.

⁴¹ Исайи: «Узу уьл вуза, аьршариан дуфнайи», – гъапну, кІури, жугьдарик иц кабхъру.

⁴² – Му Юсуфдин бай Иса даринхъа? – кІуйи дурари. – Ухьуз Мугъан адашна дада аьгъдарди айинхъа? Гьаз Мугъу мици: аьршариан гъафир Вуза, кІурахъа?

⁴³ – Иц макабхъанай, – кІуру дурариз Исайи, – ⁴⁴ Узухьна, Узу гьау Адашди гъюз гъидритиш, сарихьанра гъюз хьибдар, хъа гъафир, Узу гъиямат йигъан учв уьмрихьна хътаидиза. ⁴⁵ Пайгъамбрарин Гирами китабарик дибикІна: «Аллагьди дурариз варидариз улупиди». Гьарсар Адашдихъ хъпехъур ва Гьадгъухъан аьгъю гъапІур Узухьна гъюру. ⁴⁶ Анжагъ Аллагьдихьан ГъафиризтІан гъайри, гьеле гьич саризра Адаш гъяркъюндар. ⁴⁷ Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: фуж хъугъраш, гьадгъу гьаргандин уьмур гъазанмиш дапІна. ⁴⁸ Узу уьмрин уьл вуза. ⁴⁹ Ичв ата-бабйири ичІи чюлиъ чпиз Аллагьди гьапІу манна ипІури гъахьну ва имбударси дурарра гъийихну. ⁵⁰ Хъа аьршариан гъафи Уьл дициб дар: шли Думу гъипІиш, дицир затра йикІидар. ⁵¹ Узу вуза аьршариан гъафи чІиви уьл. Шли думу Уьл гъипІиш, гьадму зат ккудудубкІрубкьан яшамиш хьиди. Узу туврайи уьл – му йиз беден вуйиз. Узу думу, дюн’яйин уьмур бадали, тувраза.

⁵² Гьадмуган жугьдари:

– Дугъхьан ухьуз ипІуз Чан беден фици тувуз хьибди?! – кІуйи, ва дурарин арайиъ яман гьюжат абхъру.

⁵³ Исайи дурариз жаваб тувру:

– Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: эгер учву Инсаниятдин Балин беден дирипІиш ва Дугъан ифи дурубхъиш, учвуз уьмур рубкьидар. ⁵⁴ Йиз беден ипІруриз ва Йиз ифи убхъруриз гьаргандин уьмур хьибди, ва Узу дицир гъиямат йигъан уьмрихьна чІиви апІидиза. ⁵⁵ Йиз беден – магьа гьякьди вуйи хураг, Йиз ифи гьякьди вуйи убхъруб ву. ⁵⁶ Шли Йиз беден ипІураш ва Йиз ифи убхъураш, гьадму Узуъ яшамиш хьиди, хъа Узу дугъаъ яшамиш хьидиза. ⁵⁷ Узу гьау чІиви Адашдиантина Узу фици яшамиш шулаш, гьаци Йиз беден ипІурайидарра Уз’антина яшамиш хьиди. ⁵⁸ Аьршариан гъафи Уьл магьа гьамциб ву. Хъа думу ичІи чюлиъ ичв ата-бабйири гъипІу завариан гъафи маннасиб дар – хъасин, гьар чан аьжалниинди, дурарра гъийихнийи. Хъа шли аьршариан вуйи гьаму Уьл ипІураш, гьадгъу зат ккудудубкІру уьмур хъапІди.

⁵⁹ Гьамци аьгъювалар улупуйи Исайи Кафернагьумдин жугьдарин мистаъ.

Гьаргандин уьмрикан улупуб

⁶⁰ Дугъан ученикарикан гизафдари, му гафар гъеерхьиган, кІури гъахьну:

– Мурар фу аьжайиб гафар ву? Мурар шлихьан аннамиш апІуз шул!

⁶¹ Хъа Исайи, Чан ученикар нарази вуйиб аьгъяди, дурариз гъапи:

– Йиз гафари учвук гучІ капІрайин? ⁶² Хъа учву, Инсаниятдин Бай Учв наънан гъафнуш, гьадина за шули рякъруган гьапІдичва? ⁶³ Беден фукІа дар, анжагъ Рюгь ву уьмур хурайир. Узу учвуз кІурайи гафариъ уьмрин Рюгь а. ⁶⁴ Аммаки ичв арайиъ хътругърударра а.

ИкибаштІан, Исайиз гьеле дюн’я ккебгъайиз аьгъяйи: фужар Чахъ хъугъдайиш ва Учв шли масу тувуйиш. ⁶⁵ Дугъу давам апІуру:

– Гьаддиз учвуз гъапнийза Узу: анжагъ шлиз Адашди улупнаш, гьадму Узухьна гъиди. ⁶⁶ Гьаддихъан Исайин ученикарикан гизафдар Дугъхъан хътакнийи ва Дугъахъди шули гъахьундайи. ⁶⁷ Гьадмуган Исайи Чан йицІикьюрид ученикарихьан гьерхру:

– Белки учвузра Узхъан хътакуз ккунди ашулчвуз?

⁶⁸ – Агъа, – жаваб туву Симон Петри, – учу шлихьна гъягъидихъа? Зат ккудудубкІру уьмур тувру гафар Увухь хьавухь. ⁶⁹ Гьамус учу хъугърача ва аьгъячуз, Уву Аллагьдин Гирамир вуйиб.

⁷⁰ – Узу дайкІана учву йицІикьюридра ктагъур? – гъапи дугъаз жаваб вуди Исайи. – Хъа учвкан сар иблис ву.

⁷¹ Исайи му Искариотдиан вуйи Симондин бай Ягьудайикан кІурайиб вуйи. Дугъу, учв йицІикьюрикан сар вуйири, хъасин Иса масу тувнийи.

Иса машквраз гъягъбакан

¹ Дидхъантина Иса Галилей уьлкейиъ лицури гъахьну, гьаз гъапиш Дугъаз Ягьудия уьлкейиз гъягъюз ккунди адайи, фицики душваъ Думу жугьдарикан бязидариз йикІуз ккунди айи.

² Гьадму вахтна жугьдарин Пажарин машквар багахь шулайи. ³ Ва гьаддиз Исайин чвйири дугъаз кІуру:

– Уву мушв’ан, Уву апІурайи ляхнар Яв ученикаризра рякъруси, Ягьудия уьлкейиз машквраз гъарах. ⁴ Сарира чан гьунарар жиниди апІури шулдар. Гьарсариз ккунду чибкан адмийириз аьгъю дубхьну. Хъа Уву гьацисдар гьунарар апІураваки, гъит Увкан вари дюн’яйиз аьгъю ибшри!

⁵ Дугъан чвйиркьан Дугъахъ хъугъри гъахьундар.

⁶ Исайи дурариз кІуру:

– Йиз вахт мегьел гъафундар, хъа ичв фуну вахтна вушра хай шуличв. ⁷ Му дюн’яйихьан учву даккун апІуз хьибдар, хъа Узу даккунди ву, фицики Узу дидин вари ляхнар писдар, гунагьвалиндар ву, кІураза. ⁸ Хъа машквраз учву гъарахай. Узу думу машквраз гъягъидарза, Йиз вахт мегьел улубкьнадар.

⁹ Гьамци дупну, Иса Галилей уьлкейиъ гъузру. ¹⁰ Саки Чан чвйир машквраз гъушхъан, Исара жиниди гьадина гъягъюру.

¹¹ Жугьдарин гьякимари машквран вахтна Иса агуйи. «Наан а гьадму Адми?» – гьерхуйи дурари. ¹² Дугъкан халкьдин арайиъ гизаф гьюжатар ахьнайи: садари, Думу ужур ву, хъа тмундари, Дугъу халкь алдатмиш апІура, кІуйи. ¹³ Амма гьюкумдрарихьан гучІбу, Дугъкан ачухъди сарира кІурдайи.

Исайи Аллагьдин хулаъ аьгъювалар улупуб

¹⁴ Иса Аллагьдин хулан гьяятдиз дуфну, аьгъювалар улупуз хъюгъган, машквран гьацІ вахт дубшнайи. ¹⁵ Жугьдар мид’ин мюгьтал духьнайи.

– Мугъаз наънан гьамкьан аьгъяйкІан? – кІуйи дурари. – Дугъу наанкІа дурхнадар, аьхир.

¹⁶ Исайи гъапи:

– Йиз аьгъювалар Йиздар дар, хъа Узу Гьауриндар ву. ¹⁷ Шлиз Дугъан ният тамам апІуз ккундуш, гьацириз гьаму аьгъюваларикан аьгъю хьибди, дурар Аллагьдихьан вуш, даршиш Узу Йиз Узкан кІурайидар вуш. ¹⁸ Шли чан-чахьан кІураш, гьацири чаз хусуси ад гъазанмиш апІура. Хъа шли чав гьауриз ад гъазанмиш апІураш, гьацири дугъриди кІура, ва дугъан кІваъ кучІал адар. ¹⁹ Учвуз Къанун Мусайи тувну, гьаци даринхъа? Гьаци вушра, учвкан сарира Къанун тамам апІурадар. Узу фтин бадали йикІуз ккундучвуз?

²⁰ – Уву амрихъан душнава! – жаваб туву гъварч духьнайидари. – Шлиз Уву йикІуз ккунди а?

²¹ Исайи дурариз жаваб вуди гъапи:

– Узу саб аьламат улупайизра, учву вари мюгьтал духьначва. ²² Мусайи учвуз суннат апІин гъапну, дугъридан, думу Мусайихьан дар, хъа ата-бабйириланмина дуфнайиб ву, ва учву султ йигъанра кмиди суннат апІури шулчва. ²³ Мусайин Къанун дючІрюбгъбан бадали, учву султ йигъанра адмийин суннат апІураш, Узу султ йигъан адми сагъ гъапІну кІури, Уз’ин хъял гьаз иливначва? ²⁴ Зиълан лишнариинди суд мапІанай, суд апІинай дугъри вуйи суддиинди!

Адмийири Иса Месигь вуди гьисаб апІуб

²⁵ Ерусалимдиан вуйи бязи агьлари кІуйи:

– Му ихь гьякимари йикІуз ккайи Адми даринхъа? ²⁶ Лигайчва, Дугъу ачухъди аьгъювалар улупура ва сарира Дугъаз фукІара кІурадар. Мумкин ву, гьякимариз Думу дугъриданра Месигь вуйиб аьгъю гъабхьнушул? ²⁷ Амма ухьуз, Гьадму Кас наънан вуш, аьгъяхьуз. Хъа Месигь гъафиган, саризра аьгъю хьидар, Думу наънан вуш.

²⁸ Ва гьадмуган, Аллагьдин хулаъ аьгъювалар улупурайиган, Исайи аьхю сесниинди гъапи:

– Узура аьгъячвуз, Узу наънан вушра, аьгъячвуз. Гьаци вушра Узу Узхьан гъафир дарза. Шли Узу гьаънуш, Гьадгъахъ хъугъуз хай шулу, аммаки Думу учвуз аьгъдарчвуз. ²⁹ Хъа Думу Узуз аьгъязуз, фицики Узу Гьадгъухьан гъафир вуза ва Узу Гьадгъу гьаъну.

³⁰ Гьадмуган дурариз Думу дисуз ккун шулу, амма сарира Дугъак кучундар, гьаз гъапиш Дугъан сяаьт дуфнадайи. ³¹ Халкьдикан гизафдар Дугъахъ хъугънийи ва дурари кІуйи: «Месигь гъафиган, Дугъхьан Гьаму КасдихьантІан артухъ аьламатар улупуз шулинхъа?»

Жугьдар Иса дисуз чалишмиш хьуб

³² Исайикан халкьдин арайиъ гьамцдар гафар-чІалар деерхьну, фарисйирина жугьдарин аьхюну маллйири Думу дисуз Аллагьдин хулан гъаравлар гьаъру.

³³ Гьадму вахтна Исайи халкьдиз кІурайи:

– СацІибсана Узу учвухъди гъуздиза, хъасин Узу мина Гьаурихьна хътакидиза. ³⁴ Узухъ лицури хьидичва, хъа дихъидарчвуз, гьаз гъапиш учвхьан Узу наан шулуш, гьадина гъюз хьибдарчвухьан.

³⁵ Жугьдари чпин арайиъ кІури гъахьну:

– Думу, ухьхьан агуз даршлуси, наана гъягъюз ккайкІан? Белки Дугъаз, Грек уьлкейин шагьрариз душну, дурарин арайиъ яшамиш шулайи ихь агьалйириз вая грекариз аьгъювалар улупуз ккунди ашул гьа? ³⁶ Дугъу ухьуз: «Узу агури хьидичва, хъа дихъидарчвуз», ва «Узу наан шулуш, гьадина гъюз хьибдарчвухьан», – гъапи гафариинди Мугъаз фу пуз ккунди айкІан?

Исайи Гирами Рюгьнакан пувал

³⁷ Машкврин аьхиримжи, вартІан машгьур йигъан Исайи, гъудужвну, аьхю дихниинди кІуру:

– Фуж дахаргнаш, гъит гьадму Узухьна гъюри! ³⁸ Ва фуж Узухъ хъугъраш, гъит гьадгъу убхъри! БикІбариъ кІура: «Дугъан кІваан чІиви штарин нирар ахмиш хьиди».

³⁹ Исайи гьамци Гирами Рюгьнакан гъапнийи. Думу Исайихъ хъугънайидариз рукьиди. Думу вахтназ Гирами Рюгь мегьел тувну адайи, гьаз гъапиш Иса сабан Аллагьдин аднаъ ахънадайи.

Жугьдарин улихь-кІулиъ айидар Исайихъ хътругъуб

⁴⁰ Му гафар гъеерхьиган, халкьдин арайиан сякьюдари кІуру:

– Му дугъриданра Пайгъамбар ву.

Хъа жарадари кІуйи:

– Му Месигь ву!

⁴¹ – Галилей уьлкейиан Месигь гъюб мумкин вуйинхъа? – къаршуди кІуйи дурариз. – ⁴² Гирами китабариъ, Месигь Давудрин насликан ва Давуд бабкан гъахьи Вифлеем шагьриъ Думу бабкан хьиди, кІура.

⁴³ Гьамци Исайин гьякьнаан халкьдин арайиъ гьюжат абхънийи. ⁴⁴ Дурарикан бязидариз Иса дисуз ккун гъабхьнийи, аммаки сарира Дугъ’ина хил за гъапІундайи.

⁴⁵ Хъа Иса дисуз гьау Аллагьдин хулан гъаравлар жугьдарин аьхюну маллйирихьна ва фарисйирихьна кьяляхъ хътакнийи.

– Думу гьаз дидисну гъахундарчва? – гьерху дурари гьаъдарихьан.

⁴⁶ – Гьадму Касдиси мегьел гьич сарира саб вахтнара кІури гъахьундар! – жаваб тувнийи гъаравлари.

⁴⁷ – Гьаяман, Дугъу учвура алдатмиш гъапІуншалчву гьа? – гъапи дурариз фарисйири. – ⁴⁸ Гьюкумдрарикан Дугъахъ гьич фужкІа хъугънинхъа? Ясана фарисйирикан фужкІа? ⁴⁹ Дугъахъ хъугърудар Къанун аьгъдру авамар ву ва дурар Аллагьдин нянайикк ккайидар ву!

⁵⁰ Хъа дурарин арайиъ улихьна вахтари Исайихьна гъафи Никодим кІуру кас айи, ва дугъу дурариз гъапи:

⁵¹ – Ихь Къанунди ихтияр туврайинхъа, сабан адмийихъ хъпебехъди ва дугъу ву тахсир гъапІнуш аьгъю дарапІди, дугъан суд апІуз?

⁵² – Гьаяман, увура Галилей уьлкейиан вушала гьа? – гъапи дурари. – Уву Гирами бикІбар аьгъю апІин ва яв уву гъавриъ ахъдива Галилей уьлкейиъ гьич сар пайгъамбарра бабкан дархьуб.

⁵³ Ва дурар алдагъну хъасин хулариз гъягъюру.

«Гунагь ктрури дугъ’ина гъван гатІабхьри»

¹ Хъа, Иса Елион дагъдиина гъягъюру. ² ГвачІнин ухди Думу хъана Аллагьдин хулаъ ачмиш шулу. Дугъан багахь халкь уч хьуз хъюгъру ва Исайи, деъну, аьгъювалар улупуру.

³ Гьадму вахтна Къанундин мялимарина фарисйири Исайихьна, кьяппавал апІури гъидису дишагьли хуру ва думу халкьдин улихь дерккну, ⁴ дурари Исайиз кІуру:

– Мялим! Гьаму дишагьли кьяппавал апІурайи вахтна дидиснайир ву. Му чан жилирихъди дарди, жарарихъди хъайи. ⁵ Мусайи чан Къанундиъ мицисдариин гъван уьлюбх дупна. Хъа Уву фу кІурава?

⁶ Му, Иса ахтармиш апІбан ва Дугъак тахсир кипбан бадали, саб багьна абгуз ккунди гьерхрайиб вуйи.

Амма Исайи, ис алахъну, дурариз саб фикирра тутрувди, тІуб’инди жилиин фу-вуш бикІури гъахьну. ⁷ Исайи Чахьан гьерхри хътадакрайиган, кІул за дапІну, дурариз кІуру:

– Учвкан шли затра гунагь гъапІундарш, гъит гьадгъу сарпирди му дишагьлийиина гъван гатІабхьри! ⁸ Ва хъана, Чан кІул ис дапІну, жилиин бикІувал давам апІуру.

⁹ Му гафар гъеерхьиган, аьхюдарилан хъюгъну, душв’ин алидар са-сарди гьудучІвну гъягъюру ва аьхириъ Исана гьадму дишагьли гъузру. ¹⁰ КІул за дапІну, Исайи дугъхьан гьерхру:

– Эй дишагьли, увук тахсир кипрайидар наши? Уву сарикьан тахсиркар гъапІундарин?

¹¹ – Сарикьанра, йиз аьхю кас, – пну, жаваб туву дугъу.

– Узура уву тахсир апІурадарза; гъарах ва сану гунагь ляхнар мапІан, – гъапи Исайи.

«Узу аьгъяйиш, Йиз Адашра аьгъю шуйчвуз»

¹² Кьандиси халкьдихъди Иса хъана улхуру:

– Узу му дюн’яйиз акв вуза. Фуж Узухъди гъахьиш, дицир мучІушнаъ улдугну хьидар, дицирихъди уьмрин акв хьибди.

¹³ – Уву Яв Увкан шагьидвал апІурава, – кІуру фарисйири. – Яв шагьидвал гьякьюб дар.

¹⁴ Исайи жаваб тувру:

– Эгена Узу Йиз Узкан шагьидвал апІури удучІвураш, Йиз гафарихъ хъугъуз хай шулу, фицики Узуз аьгъязуз Узу наънан гъафнуш ва наана гъягъюраш. Хъа учвуз, Узу наънан гъафнуш ва наана гъягъюраш, аьгъдарчвуз. ¹⁵ Учву сар-сарин, инсанарин уьлчмейиинди суд апІурачва, хъа Узу саринра суд апІурадарза. ¹⁶ Эгерки Узу ичв суд апІуйишра, Йиз суд гьякьюб хьибдийи, фицики Узу сар дарза, Узухъди Узу гьау Адашра хъазухъ. ¹⁷ Хъа ичв Къанундиъра, кьюр касдин шагьидвалихъ хъугъуз хай шул, кІури дибикІнавучв. ¹⁸ Учу кьюр шагьид вуча: Узу ва Узу гьау Адаш.

¹⁹ – Хъа Яв Адаш наан аяв? – гьерху дурари.

– Учвуз я Узу, я Йиз Адаш аьгъдарчвуз, – гъапи Исайи. – Эгер учвуз Узу аьгъяйиш, Йиз Адашра аьгъю шуйчвуз.

²⁰ Му гафариинди Исайи, Аллагьдин хулан гьяятдиъ, садакьйир иврушван гъвалахъ дийигъну, аьгъювалар улупури, гъапнийи. Гьаци вушра Думу сарира гъидисундайи, гьаз гъапиш Дугъан сяаьт сабан улубкьнадайи.

Жугьдар Исайин гъавриъ ахърадар

²¹ Ва хъана Исайи гъапнийи:

– Багарихьди Узу гъягъюраза. Учву Узу агуз хъюгъдичва, аммаки ичв гунгьариъди йихидичву. Узу гъушушваз, учвхьан гъюз хьибдар.

²² – «Узу гъушушваз учвхьан гъюз хьибдар», – гъапиган, Мугъан фу кІуру гаф вуйкІан? – кІурайи жугьдари чиб-чпигъ. – Дугъаз Учв йикІуз ккундайкІан дарш?

²³ Исайи гъапи:

– Учву исккан вуйи дюн’яйиан вучва, хъа Узу заълан вуза. Учву гьаму дюн’яйиан вучва, хъа Узу му дюн’яйиан дарза. ²⁴ Узу учвуз гъапунзачвуз:

«Гунгьариъди йихидичву!» Узу Гьарганур Аллагь вуйибдихъ эгер учву хътругъиш, учву вари гунгьариъди йихидичву!

²⁵ – Гьаци вуйиган Уву Фуж вува? – гьерхру дурари.

– Узу учвуз гьарган бинайиан кІурайи Гьадмунур вуза, – жаваб туву Исайи. – ²⁶ Учвкан, Узхьан гизафдар пуз ва ичв суд апІуз шуйзухьан. Амма Узу, гьаму дюн’яйиз Узу Гьаурихьан фу гъеебхьнуш, анжагъ гьадму кІураза, хъа Узу Гьаур гьякьлу ву.

²⁷ Дугъу Чан Адашдикан кІурайибдин дурар гъавриъ ахъундайи.

²⁸ Исайи давам гъапІу:

– Учву Инсаниятдин Бай за гъапІиган, гьадмуган аьгъю хьибдичвуз, Узу Гьарганур вуйиб, ва Узу Йиз Узлан фукІара дарапІруб: Узу анжагъ Адашди улупуб кІураза. ²⁹ Хъа Узу Гьаур Узухьди хьа – Дугъу Узу сарди гъитнадар, фицики Узу гьарган Дугъаз ккуниб апІураза.

³⁰ Гьаму гафарилантина Дугъахъ гизафдар хъугънийи.

Исайи гунгьариккан азад хьуваликан пуб

³¹ Хъасин Исайи Чахъ хъугънайи жугьдариз гъапи:

– Эгер учву Йиз Гаф учвуъ гъюбхиш, гьякьикьи Йиз ученикар хьидичва, ³² гьадмуган учвуз гьякьвал аьгъю хьибдичвуз ва диди учву азад апІиди.

³³ – Учу Ибрагьимдин наслар вуча ва саб вахтнара саризра лукІар гъашидар дарча! – гъапнийи дурари. – «Азад хьидичва» кІуруган, гьамдиинди Увуз фу пуз ккунди авуз?

³⁴ Исайи дурариз жаваб туву:

– Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: гьарсар шли гунагь апІураш, гунагьвалин лукІ ву. ³⁵ ЛукІ гьарган (девлетуйин) хизандиъ яшамиш шули гъузидар, хъа бай душваъ яшамиш гьарган хьиди. ³⁶ Фила учвуз Бали азадвал тувиш, анжагъ гьадмуган учву азад адмийир хьидичва. ³⁷ Учву Ибрагьимдин тум вуйиб Узуз аьгъязуз, гьаци вушра учвуз Узу йикІуз ккундачвуз, фицики Йиз Гаф учвуъ убчІвнадар. ³⁸ Учвуз Йиз Адашдихь гъябкъюбдикан кІуразачвуз, хъа учву учвуз ичв адашдикан гъеебхьуб тамам апІурачва.

³⁹ – Ич адаш – Ибрагьим! – жаваб туву дурари.

Исайи дурариз кІуру:

– Эгена учву Ибрагьимдин чан гьякь баяр вуйиш, учву Ибрагьимдиси апІрийчва. ⁴⁰ Хъа учвуз Узу йикІуз ккундачвуз. Чаз Аллагьдикан деебхьнайи гьякьвал учвуз улупурайи Гьадму Адми йикІуз ккундачвуз! Гьамци гъапІнийинхъа Ибрагьимди?! ⁴¹ Ваъ, учву ичв адашдиси апІурачва!

– Учу Къанундиинди вуйи баяр вуча! – наразивалиъ ахъу дурар. – Ич сар адаш вуйич – Аллагь!

⁴² Исайи дурариз жаваб туву:

– Эгер ичв адаш Аллагь вуйиш, учвуз Узу ккунди хьидийчвуз, фицики Узу Аллагьдихьан гъафир вуза ва Гьадгъахьна гъягъюраза. Узу Узхьан дуфнадарзаки – Гьадгъу Узу гьаъну. ⁴³ Учву Йиз Гаф кьабул апІурадарчва? ⁴⁴ Ичв адаш иблис ву, ва учву ичв адашдин интІи тІулар тамам апІуз шад вучва. Хъа думу гьарган адмийир пуч апІрур ву, ва дугъаз гьякьвал душман ву, гьаз гъапиш дугъаъ гьякьвал адар. Дугъу кучІал апІурайиган, кучІал дугъан багъри чІал ву, гьаз гъапиш думу кучІлях ву ва кучІларин адаш ву. ⁴⁵ Хъа Узу учвуз гьякь кІуруган, учву Узухъ хъугърадарчва. ⁴⁶ Учвкан шлихьан Узу, гунагьвал апІурава, кІури, дисуз шул? Ва эгер Узу учвуз гьякь кІураш, гьаз учву Узухъ хъугърадарчва? ⁴⁷ Фуж Аллагьдинур вуш, гьадму Аллагьдин гафарихъ хъпехъура. Учву Аллагьдин даруган, гьаддиз учву Узухъ хъпехъурадарчва.

Исайи Чакан ва Ибрагьимдикан пуб

⁴⁸ – Дюзди кІура учухь: Уву самариялужви вува ва амрихъан душнайир вува, – гъапи Дугъаз жугьдари.

⁴⁹ Исайи жаваб туву:

– Узу амрихъан душнадарза: Узу Йиз Адашдин гьюрмат уьбхюраза, хъа учву Узу нянайиз хурачва. ⁵⁰ Узу Узуз аднахъ хъергнайир дарза, Жарар а – Гьадмунур ву хъергнайир ва суд АпІрур. ⁵¹ Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: шли Йиз Гаф чаъ гъюбхиш, аьсрариъ гьацириз аьжал рябкъидар.

⁵² – Магьа учуз гьамус якьинтІан аьгъю гъабхьунчуз, Уву амрихъан душнайир вуйиб, – жаваб туву дурари. – Ибрагьим гъакІну, пайгъамбрарра гъийихну. Хъа Уву: «Шли Йиз Гаф чаъ гъюбхиш, аьсрариъ гьацириз аьжал рябкъидар!» кІурава. ⁵³ Дугъриданна дукІнайи ич аба ИбрагьимтІан Уву артухъур вуна? Ясана – гъийиху пайгъамбрартІан? Хъа Уву Фуж вуди гьисаб апІурава?

⁵⁴ Исайи жаваб туву:

– Эгер Узу Йиз ад апІураш, Йиз ад фукІара дар. Хъа Узу Йиз Адашди адлу апІура – учву ичв Аллагь вуйич КІурайири. ⁵⁵ Учвуз Думу гьич саб вахтнара аьгъюр дайчвуз, хъа Узуз Думу аьгъязуз. Эгер Узуз Думу аьгъюр дарзуз, гъапнийиш, Узура учвусир кучІлях вуди гъахьнухьидийи. Хъа Узуз Думу аьгъязуз ва Узу Дугъан гафниин алза. ⁵⁶ Ичв аба Ибрагьим Узу дюн’яйиз гъюру йигъ рябкъидиз пну, шадвали ацІру. Дугъаз му йигъ гъябкъну ва шадра гъахьну.

⁵⁷ – Яв сабан хьуцІур йискьан дубхьнадарив, хъа Увуз Ибрагьим гъяркъюнвуз?! – чІигъар апІуз хъюгъю жугьдари.

⁵⁸ Исайи жаваб туву:

– Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: Ибрагьим хьайиз Узу Айир ва Вуйир вуза.

⁵⁹ Гьадмуган дурар, Исайиз йивуз, гъванарихъан хъчІихуру. Саки Иса гьитІикІуру ва гьадрарин кьялгъянтина Аллагьдин хул’ан удучІвуру.

Курди бабкан гъашир сагъ апІуб ва уьрхюб

¹ Рякъди гъягъюрайи Исайиз, бабкан гъашихъанмина кур вуйи сар кас рякъюру.

² – Мялим, му гьаз кур вуди бабкан гъахьну? – гьерхру Дугъхьан ученикари. – Шли гунагь гъапІну: мугъу чав, даршиш мугъан абйир-бабари?

³ – Я мугъу, ясана мугъан абйир-бабари гунагь ляхин гъапІундар, – жаваб туву Исайи. – Мугъан курвал гьаддиз вуки, Аллагьдин кьувват гьаддиинди улупбан бадали. ⁴ Сабан йигъ имиди ухьу Гьадгъан, Узу Гьаурин ляхнар дапІну ккунду. Гьамус йишв хьибди, гьадмуган сарихьанра лихуз хьибдар. ⁵ Сабан Узу дюн’яйиъ имиди, Узу дюн’яйиз акв вуза.

⁶ Гьамци дупну, Исайи жил’ина туту гатІабхьну, шурш ругдик кибикьну, гьадму батІур, кур вуйирин уларикан ктатуру ⁷ ва кІуру:

– Душну Силам (му «гьаънайир» кІуру гаф ву) дагрик яв маш жибкІ. Думу гъягъюру, жикІуру ва, рябкъюз хъюгъну, хътакуру.

⁸ Думу садакьа ккун апІури дяркънайи дугъан гъуншйири ва жара адмийири кІури гъахьну:

– Фици? Му гьаму адми, садакьа ккун апІури деънайир даринхъа?

⁹ – Ав, му гьадму ву, – жаваб тувуйи садари.

– Ваъ, думу гьаци, гьадгъахъна гъушур ву, – кІуйи жарадари.

– Му гьякьди узу вуза, – гъапнийи чав гьадму адмийи.

¹⁰ – Хъа увуз фици рябкъюри гъабхьунвуз? – гьерху дурари.

¹¹ – Иса ччвур али сар адмийи йиз уларикан батІур кадатну, «Душну Силам дагрик яв маш жибкІ», гъапунзуз. Узу гъушунза, гъижибкІунза ва рябкъюз хъюгъюнзуз, – жаваб туву дугъу.

¹² – Наши Думу? – гьерху дурари.

– Аьгъдарзуз, – гъапи сагъ гъашири.

¹³ Гьадму адми, улихьнаси кур вуйир, фарисйирихьна хъади гъюру.

¹⁴ Хъа Исайи курин улар сагъ гъапІу йигъ султ йигъ вуйи. ¹⁵ Фарисйирира дугъхьан, дугъан улар фици сагъ гъахьнуш, гьерхру.

– Дугъу йиз уларикан батІур ктатну, узу машар гъижикІунза ва гьамус рябкъюразуз, – жаваб туву дугъу.

¹⁶ – Думу Адми Аллагьдихьан хьуз мумкин дар, гьаз гъапиш Дугъу султ йигъандин аьдат уьбхюрадар, – кІури, гьадмуган аьрз гъапІу фарисйирикан садари.

– Гунагькар касдихьан мицдар аьламатар апІуз шулинхъа? – кІуйи тмундари.

Ва гьамци, фарисйирин арайиъ гьюжат абхъру. ¹⁷ Курди гъаширихьан хъана гьерхру:

– Уву кІурава, Дугъу увуз рябкъювал тувну. Яв хиялиан Думу Фуж ву?

– Пайгъамбар, – жаваб туву дугъу.

¹⁸ Жугьдарин агъсакълариз адми кур вуди хьувалихъ ва дугъахьна рябкъювал кьяляхъ гъювалихъ гьапІнура хъугъуз ккунди адайи. Гьаддиз рябкъюз хъюгъюрин абйир-бабариз дих дапІну гьерхру:

¹⁹ – Му ичв бай вуйин? Учву кІурачва, думу кур вуди бабкан гъахьну. Хъа фици дугъаз гьамус рябкъюра?

²⁰ – Учуз му ич бай вуйиб аьгъячуз ва кур вуди бабкан гъахьибра аьгъячуз, – жаваб туву абйир-бабари. – ²¹ Хъа гьамус дугъаз фици рябкъюраш ва шли дугъаз рябкъювал тувнуш, гьамунуб учуз аьгъдарчуз. Чахьан гьерхай. Думу аьхюр ву, чахьан ктибтуз шулуки.

²² Абйир-бабари, жугьдарин гьякимарихьан чпиз гучІруган, гьамциб жаваб тувнийи. Фицики дурари, Иса Месигь ву кІури хъугърур гьарсар мистхьан ярхла апІуз кьарар адабгънайи. ²³ Гьаддиз дугъан абйир-бабари:

«Сарун думу аьхюр ву, чахьан гьерхай», – гъапнийи.

²⁴ Ва магьа кьюбпи ражарира, кур вуди гъаши адмийиз дих дапІну, дугъаз кІуру:

– ГьякьтІан пидарза дупну, ху апІин! Учуз аьгъячуз Гьадму Кас гунагькар вуйиб.

²⁵ – Узуз Думу гунагькар вуйин-дарин аьгъдарзуз, – жаваб туву дугъу. – Саб аьгъязуз: узу кур вуйза, хъа гьамус рябкъюразуз.

²⁶ – Дугъу увкан гьапІну? – хъана гьерху дурари. – Дугъу яв улар фици арццну?

²⁷ – Узу учвуз гъапунзачвуз, хъа учвуз хъпехъуз ккун гъабхьундарчвуз, – жаваб туву дугъу. – Учвуз сабансана хъпехъуз ккунди айчвуз? Гьаяман, учвузра Дугъан ученикар хьуз ккундашалчвуз-гьа?

²⁸ – Дугъан ученик уву вува-гьа, – кІури хъжагъуру дурар дугъаз. – Хъа учу Мусайин ученикар вуча. ²⁹ Учуз Аллагь Мусайихъди гъулхуб аьгъячуз, хъа Думу наънан гъядяхъюр вушра, аьгъдарчуз.

³⁰ – Мюгьтал шлу ляхин вуки, учвуз Думу наънан вуш аьгъдарди хьуб, хъа Дугъу узуз рябкъювал тувунзуз, – жаваб вуди гъапи думу адмийи.

³¹ – Хъа ухьуз аьгъяхьуз Аллагь гунагькрарихъ хъпебехъруб, хъа анжагъ гьадрарихъди хъа Думу: Чав ккун гъапІдарихъди ва Чан ниятар тамам апІрударихъди. ³² Дюн’я ккебгъхъанмина гъеебхьуб дархьуз, сар шли-вуш бабкан шлугантІан кур вуйириз рябкъювал тувуб. ³³ Эгер Думу Аллагьдихьан гъафир дайиш, Дугъхьан фукІара мициб апІуз хьибдайи!

³⁴ – Уву, вари гунгьариъди бабкан гъашири, гьамус учуз улупурана! – кІури, вари дугъ’ина алжагъуру ва думу утІурккуру.

³⁵ Исайиз думу утІурккуваликан аьгъю шулу ва, дагну, гьерхру:

– Уву Инсаниятдин Балихъ хъугърана?

³⁶ – Йиз аьхюр, йип Думу Фуж вуш, узу Дугъахъ хъугъдиза, – гъапи дугъу.

³⁷ – Увуз Думу гъяркъюнвуз ва магьа Дугъахъди гафарра апІурава, – кІуру дугъаз Исайи.

³⁸ – Хъугъурза, Агъа! – дупну, думу Дугъан улихь, кьамкьариина ис духьну, икрам апІуру.

³⁹ Исайи гъапи:

– Узу му дюн’яйиз дярябкърайидариз рябкъри дупну, хъа рябкъюрайидар кур хьпан бадали, суд апІуз дуфнайир вуза.

⁴⁰ Исайин багахь дугъужвнайи фарисйири Дугъаз кІуру:

– Саки Уву учура кур вуйидар гьисаб апІурадарва аьхир?

⁴¹ Исайи жаваб туву:

– Эгер учву кур вуйидар вуйиш, учву апІурайи гунгьариъ ичв тахсир адархьидийи; хъа учву кІурачва: «учуз рябкъюрачуз», гьаддиз ичв гунагь учв’ин гъубзра.

Габан ва дугъан марччар

¹ – Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: фуж марччаринишваъ урчІариан дарди, фици-вуш жараси учІвруш, думу тІафал ва тІарашчи ву. ² Хъа фуж урчІарианди учІврур, гьадму марччарин лижан габан ву. ³ Гъаравли дугъаз урар арццру. Марччар дугъан дихнахъ хъпехъуру. Дугъу чан марччариз ччвурариинди кІуру ва чІатинди адауру. ⁴ Дугъу чандар вари адаъган, думу дурарин улихьди гъягъюру, хъа марччар дугъан кьяляхъди гъюру, гьаз гъапиш дурариз дугъан дих аьгъя. ⁵ Жарадарихъди дурар гъягъидар, дурар дугъхьан гьергди, гьаз гъапиш дурариз жарарин дих таниш дар.

⁶ Исайи дурариз гьаму тахалус ктибтуру, хъа Дугъу чпиз фтикан гъапнуш, фарисйир гъавриъ ахъундайи.

⁷ Исайи давам апІуру:

– Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: марччариз урчІар – Узу вуза.

⁸ Вари Узу гъяйиз гъафидар тІафлар ва тІарашчйир вуйи. Саки марччар дурарихъ хъпехъундар. ⁹ УрчІар – Узу вуза. Фуж Уз’антина учІвиш, дюрхну хьиди. Гьацир УрчІаризди учІвди ва дилинтина удучІвиди, гьацириз чаз ипІруб алишв бихъиди. ¹⁰ Хъа тІафал саб апІуз гъюри шулу: гьитІибкІбан бадали, йибкІбан ва пуч апІбан бадали. Узу гъафунза гьацдариз уьмур хьади, варибдиъ – абцІу уьмур. ¹¹ Узу гъяни Габан вуза. Дицир ужур габни марччар бадали чан уьмур тувру. ¹² Хъа гъирагъдилан дуфнайир – думу габан дар, дицириз марччар жарадар ву – жанавар лижахьна багахь шулайиб гъябкъюбси, марччара гатІахьуру ва гьергрира ву. Жанаври дурар дисуру ва чІяргъюру. ¹³ Дицир габан дар, хъа гъирагъдилан, гьякъи тувну, хъитнайир ву; дицир марччарин гъайгъушнаъ шулдар. ¹⁴ Узу ужур Габан вуза: Узуз Йиз марччар аьгъязуз ва Узура Йиз марччариз аьгъя. ¹⁵ Адашдиз Узу фици аьгъяш, гьаци Узуз Адашра аьгъязуз. Узу Йиз уьмур марччарихъанди тувдиза. ¹⁶ Узуз жара марччарра азуз, гьаму марччаринишв’ан дарудар. Узу гьадрара хъади дуфну ккунду, Йиз дихнахъ дурар хъпехъиди, гьадмуган саб лиж хьибди ва сар Габан хьиди! ¹⁷ Узу Адашдиз гьаддиз ккундуки, Узу уьмур туврайиган, тазакІултІан думу гъадабгъуз. ¹⁸ Йиз уьмур сарира дадабгъидар, Узу Йиз хушниинди думу тувраза. Думу тувуб Йиз ихтиярнаъ, думу, кьяляхъ гъадабгъубра Йиз ихтияриаъ айиз. Думу гьаци Узуз Йиз Адашди улупунзуз.

¹⁹ Хъана гьаму гафари жугьдарин арайиъ гьюжатар ирчру. ²⁰ Дурарикан гизафдари кІуйи:

– Думу амрихъан душна ва гьарзади улхура. Дугъахъ гьаз хъпехъурачва?

²¹ – Му улхбар жинар кайириндар дар, – кІури, къаршу удучІвуйи тмундар. – Жинар кайирихьан кур вуйириз рябкъювал тувуз шулинхъа?

Исайиз жугьдар къаршу хьуб

²² Кьюрд улубкьуру. Ерусалимдиъ Аллагьдин хал таза апІбан машквар вуйи. ²³ Иса Аллагьдин хулан гьяятдиъ Сулейман пайгъамбрин айвандихъ лицурайи. ²⁴ Жугьдари, Дугълан илтІикІну, Дугъхьан гьерхру:

– Уву фукьан вахтназ ич сабур ахтармиш апІури гъузуз ккава? Йип учуз дюзди, Уву Месигь вуна?

²⁵ – Узу учвуз гъапунзачвуз, хъа учву Узухъ хъугърадарчва. Узу Йиз Адашдин ччвурнахъан апІурайи ляхнар – магьа Узкан шагьидвал апІурайидар. ²⁶ Амма учву Узухъ хъугърадарчва, фицики учву Йиз марччарикан дарчва. ²⁷ Йиз марччариз Йиз дих ебхьуру ва Узуз дурар аьгъязуз, дурар Узухъди гъюру. ²⁸ Узу тувдиза дурариз гьаргандин уьмур, дурар аьсрариъра йихдар, дурар Узхьан сарира гьитІикІдар. ²⁹ Йиз Адаш варидартІан зурба ву. Гьаддиз дурар Йиз Адашдихьан сарихьанра дадагъуз хьибдар, ³⁰ хъа Узуна Йиз Адаш сар вуча.

³¹ Жугьдар хъана Исайиз йивуз гъванарихъан хъчІихуру.

³² – Йиз Адашдихьан Узу учвуз гизаф ужудар ляхнар улупунзачвуз, – гъапи Исайи. – Гьадрарикан фунубдин гьякьнаан Узуз йивуз ккунди ачвуз?

³³ – Учуз, Уву ужудар ляхнар гъапІну кІури, йивуз ккунди адарчуз, хъа Аллагьдикан рихшанд апІурайиган. Уву вуйир адми, хъа Увкан Аллагь апІурава.

³⁴ Исайи жаваб туву:

– Ичв Къанундиъ дибикІнадаринхъа: «Узу гъапунза: учву аллагьар вучва?» кІури. Хъа гьякь дибикІна. ³⁵ Эгер Аллагьди Чан Гаф шлихьна гьапІнаш, Дугъу дурариз аллгьар кІура. ³⁶ «Узу Аллагьдин Бай вуза», гъапну кІури, фици учвхьан Узуз пуз шулчвухьан: «уву рихшанд апІурава», кІури. Шлиз кІурачва гьаци? Узуз? Адашди гирами дапІну, гьаму дюн’яйиз гьаънайириз?! ³⁷ Эгер Узу Йиз Адашди апІурайи ляхнар апІурадарш, гьадмуган Узухъ мухъугъанай! ³⁸ Хъа эгер Узу дурар апІураш, учвхьан Узухъ хътругъуз шулчвухьан, саки Йиз ляхнарихъкьан хъугъай! Гьадмуган, учвуз аьгъю хьибдичвуз ва: Узуъ – Йиз Адаш, хъа Узу – Дугъаъ айибдин гъавриъ хьидичва.

³⁹ Гьадмуган дурариз Иса хъана дисуз ккун шулу, амма Думу дурарин хиларигъян гъютІурччвуру.

⁴⁰ Хъасин Иса, Ярдан нирихъ Ягь’яйи улихьди штуан апІури гъаши йишвариз гъягъюру ва душваъ саб кьадар вахтна гъузру. ⁴¹ Дугъахьна гизаф адмийир гъюйи.

«Ягь’яйи саб аьламатра улупундайи, – кІуйи дурари, – хъа Исайикан гъапидар вари гьякь ву». ⁴² Ва гьадушваъ гизафдар Дугъахъ хъугънийи.

Лазарин аьжал

¹ Сар адми иццру шулу. Дугъаз Лазар кІуйи. Думу Мар’ямна чан чи Марфа яшамиш шулайи Вифания гъул’ан вуйи. ² Мар’ям, Агъайин ликарикан ягъ ктатури, дурар чан кушарихьди кжикури гъаши дишагьли вуйи. Ари Мар’ямдин чве Лазар иццру гъахьнийи.

³ Чйири Исайихьна гьамци кІури хабар дебккуз гьаънийи: «Агъа, гьадмунур, Увуз ккунирнур, кетІерццна». ⁴ Гьаддикан аьгъю дубхьну, Исайи кІуру:

– Му иццрушин аьжалихьна дар, думу Аллагьдин ад бадали ва гьаддилантина Аллагьдин Бали Чан адлувал улупбан бадали, вуйиб ву.

⁵ Исайиз Марфа, дугъан чи Мар’ям ва Лазар ккунидар вуйи. ⁶ Гьаци, Лазар иццурайибдикан гъеебхьнушра, Иса кьюд йигъансана Учв айишваъ гъузру. ⁷ Хъасин Дугъу Чан ученикариз кІуру:

– Гъачай, Ягьудия уьлкейиз кьяляхъ гъягъюрхьа.

⁸ – Я Мялим! – кІуру Дугъаз ученикари, – жугьдариз Ув’ин гъван уьлюбхну, улихьнаси йикІуз ккунди айи, хъа Уву хъана дина гъягъюрана?

⁹ Исайи дурариз гъапи:

– Йигъаъ йицІикьюб сяаьт адаринхъа? Фуж йигъну гъяруш, дицир хъарсну алдакидар, фицики гьадгъаз му дюн’яйин акв рябкъюра. ¹⁰ Хъа эгер дицир йишвну гъяруш, хъарсну алдакиди, гьаз гъапиш акв ади шулдар.

¹¹ Гьамци дупну, Исайи давам апІуру:

– Ихь дуст Лазар гъаахну. Узу думу хъиргуз гъяраза.

¹² – Агъа, сарун думу нивкІуз душнаш, сагъ хьиди, – кІуру Дугъаз ученикари.

¹³ Исайиз гьамдиинди Лазар дукІнайиваликан пуз ккунди айи, хъа дурари, думу аьдати нивкІуз душна кІури, фикир дапІнайи. ¹⁴ Гьадмуган Исайи дурариз ачухъди кІуру:

– Лазар гъакІну. ¹⁵ Хъа учву бадали Узу гьадушваъ адарди хьуб’ин шад вуза. Гьаци дубхьнайиган, учву хъугъдичва. Сарун гъачай гьадгъахьна гъягъюрхьа!

¹⁶ «КІвятІях» кІуру лакІам хъайи Фомайи чан юлдшариз кІуру:

– Гъачай, Мялимдихъди сатІиди ухьура йихурухьа!

¹⁷ Дина гъафи Исайиз, Лазар дукІну накьвдиъ ади юкьуд йигъ вуйиб аьгъю шулу. ¹⁸ Вифания Ерусалимдихьан шубуб километртІан манзилнаъ адайи, ¹⁹ ва дина гьадрарихъди Марфайихьнана Мар’ямдихьна чвуччвун дердер зигуз гизаф жугьдар дуфнайи. ²⁰ Иса гъюрайибдикан гъеебхьубси, Марфа дишлади Дугъан улихьна гъягъюру, хъа Мар’ям хулаъ имийи.

²¹ – Агъа, эгер Уву мушваъ айиш, йиз чве йикІидайи! – гъапи Марфайи Исайиз. – ²² Саки узуз аьгъязуз, хъа гьамус вушра, Уву Аллагьдикан фу ккун гъапІишра, Дугъу Увуз тувди.

²³ – Яв чве хъана гъудужвиди, – гъапи дугъаз Исайи.

²⁴ – Гъиямат йигъан вари чІиви шлуган, думура гъудужвруб аьгъязуз, – жаваб туву Марфайи.

²⁵ Исайи гъапи:

– Узу вуза чІиви хьувал ва уьмур. Фуж Узухъ хъугъраш, гьеле гъачІишра, яшамиш хьиди. ²⁶ Хъа гьарсар, яшамиш шулади Узухъ хъугънайир аьсрариъра йикІидар. Уву гьамдихъ хъугъурна?

²⁷ – Ав, Агъа, – жаваб туврайи дугъу, – узу хъугъурза: гьаму дюн’яйиз гъюз ккади айи ва, магьа дуфнайи Месигь, Аллагьдин Бай, Уву вува.

Исайилан нивгъар алдахьуб

²⁸ Гьамци дупну, Марфайи, Мар’ямдиз жиниди дих дапІну, кІуру:

– Мялим гьамшваъ а, Дугъу увуз дих апІура.

²⁹ Му гафар гъеерхьубси, Мар’ям гъудужвну, Дугъахьна гъягъюру.

³⁰ Иса мегьел гъулаъ учІвнадайи ва Учв Марфайи къаршуламиш гъапІушв’ин илмийи.

³¹ Мар’ямдихъди хулаъ ади ва думу ккарцури гъаши жугьдар, Мар’ям тяди кади гъудужвну чІатна удучІвуб дябкъну, думу накьвдихъна ишуз гъягъюра, кІури, хиял дапІну, дурарра дугъан кьяляхъди гъягъюру. ³² Хъа Мар’ям, Иса хьайишвахьна дуфну, Думу гъяркъюбси Дугъан ликарикк ккархьру ва кІуру:

– Я Агъа, эгер Уву мушваъ айиш, йиз чве йикІидайи.

³³ Мар’ям ва дугъахъди гъафи жугьдар дердлуди ишури дябкъну, кІван деринаризкьан Чазра язухъ дубхьнайи Исайи гьерху:

³⁴ – Думу наан кивначва?

– Гъач учу улупидича, – гъапи дурари.

³⁵ Иса ишуру.

³⁶ – Лигайчва, фици Мугъаз думу ккундуш! – гъапи жугьдари чпин арайиъ.

³⁷ – Мугъу кур вуйириз рябкъювал тувну, – гъапи шли-вуш дураригъян сари, – Белки Дугъхьан Лазарра чІиви шлуси апІуз шул?

³⁸ Иса хъана артухъ пашманвалиинди накьвдихьна гъюру. Накьв дюрхъсиб вуйи. Душвазди учІврушвахь гъван гьипнайи.

³⁹ – Гъван гьадабгъай! – кІуру Исайи.

– Агъа, душваъ майтин ниъ абхънашул, фицики думу кивхъан юкьуд йигъ улдубчІвна, – кІуру Дугъаз дукІнайирин чи Марфайи.

⁴⁰ Исайи дугъаз кІуру:

– Узу увуз гъапундайин: «Эгер уву хъугъри гъузиш, Аллагьдин гьунар рябкъидивуз», – кІури?

⁴¹ Гъван гьадабгъуру. Исайи улар зина заъру ва кІуру:

– Адаш, Увуз баркаллагь кІураза, Увуз Узу ерхьбаз. ⁴² Увуз Узу гьарган ерхьурайиб аьгъязуз. Гьамушв’ин али халкь Узу Уву гьаънайибдихъ хъугъри пну, ачухъди кІурайиб вуйиз!

⁴³ Ва гьамци дупну, Исайи зарбди дих гъапІу:

– Лазар, удучІв!

⁴⁴ Хилар-ликар кафнаригъян гъидиржнайи, машниинра ирин чарч илипнайи Лазар накьвдиан удучІвуру.

– Думу гъюдурчай, гъит гъарахри! – гъапи дурариз Исайи.

Жугьдар Иса йикІуз чалишмиш хьуб

⁴⁵ Мар’ямдихьна гъафи ва Исайи гъапІуб гъябкъю жугьдарикан гизафдар Дугъахъ хъугънийи. ⁴⁶ Хъа дурарикан, фарисйирихьна душну, Исайи гъапІубдикан ктибтрударра гъидихънийи.

⁴⁷ Жугьдарин аьхюну маллйирна фарисйир чпин собрандиз уч гъаши:

– Ухьу гьапІну ккунду? – кІуйи дурари. – Му касди гизаф аьламатар улупура. ⁴⁸ Эгер Думу мици гъитиш, вари Гьадгъахъ хъугъди ва римлуйир гъафиган, дурари ихь гьюкуматра ва ихь халкьра терг апІиди.

⁴⁹ Каяфа кІуру ва гьадму йисан жугьдарин маллйирин аьхюр вуди кадагънайи дурарикан сари кІуру:

⁵⁰ – Учву сабдинра гъавриъ ахърадарчва! Я кас, учвуз гьаз аьгъдарчвуз: учвуз ужу хьибди, эгер вари халкьдихъанди сар адми гъачІиш, вари жугьдар йихайиз?

⁵¹ Мурар Каяфайин хусуси гафар дайи: гьадму йисан думу жугьдарин маллйирин аьхюрра вуди, дугъу пайгъамбриси гъапнийи, Иса халкьдихъанди йикІиди кІури, ⁵² ва неинки гьаму халкьдихъанди, хъа гьацира вари дюн’я вуйибси дарагънайи Аллагьдин веледар сабвалихъна хпан бадалира.

⁵³ Гьадму йигъхъан дурари Иса фици пуч апІуруш, фикир апІуз хъюгъру.

⁵⁴ Гьаддиз Иса жугьдарин арайиъ ашкарди лицури гъахьундар, ва гьадлин Думу, ичІи чюлин гъирагъдихъ хъайи Ефраим кІуру шагьриз душну, гьадушваъ Чан ученикарихъди гъузру.

⁵⁵ Жугьдарин Пасхайин машквар багахь шулайи. Уьлкейин варишвариан, чпи машквар хьайиз улихьна гунгьарихьан марцц апІбан бадали, гьациб аьдат тамам апІуз гизафдар Ерусалимдиз дуфнайи. ⁵⁶ Дурари, Иса агури, Аллагьдин хулаз уч духьну, чиб-чпигъ кІуйи: «Фици хиял апІурачва? Думу Пасхайин машквраз гъюрдайкІана?»

⁵⁷ Аьхюну маллйирина фарисйири Иса дисбан бадали, гьар шлиз Думу айишв аьгъю гъабхьири гьаддикан чпиз хабар дебккуб буйругъ тувру.

Иса Чан дустарихъди Вифанияйиъ хьуб

¹ Пасхайин машквар ккебгъуз йирхьуд йигъ ккимиди, Иса Чав чІиви гъапІу Лазар яшамиш шулайи Вифанияйиз гъюру. ² Дурари Дугъан сагълугънаан хураг гьязур апІуру. Марфа суфрайихъ Исайин гъайгъушнаъ айи. Суфрайихъ хъайидарихъди Исайин багахь Лазарра деънайи. ³ Мар’ямди, нард гьарин гизаф багьа вуйи марцци ягъ дубхну, Исайин ликарикан ктатуру ва Дугъан ликар чан кушарихьди кжикуру. Вари хал аьтринсиб ицци ниърахьди абцІру.

⁴ Исайин ученикарикан сари, хъасин Агъа масу туврури, Искариотдиан вуйи Симондин бай Ягьудайи кІуру:

⁵ – Гьаму ягъ, шубудварж арсран пулихъ масу тувну, пул касибариз пай апІуз гьаз шулдайихъа?

⁶ Дугъу мици, касибарин гъаннаъ ади ваъ, хъа учв тІафал вуди хьпаз лигну гъапиб вуйи, гьаз гъапиш дугъахь уртахъ вуйи пулин мажник хьайи ва саспиган, чан тямягьяр гьуркІуз, гьадму пуликан харж апІуйи.

⁷ Гьадмуган Исайи кІуру:

– Думу сикинди гъитай! Дугъу му ягъ Узу накьвдик кивру йигъаз гьязур дапІнайиб ву. ⁸ Касибар гьарган учвухъди хьиди, хъа Узу учвухъди гьарган хьидарза.

⁹ Жугьдарикан гизафдариз Иса душваъ айиб аьгъю дубхьну, Дугъу чІиви гъапІу Лазаризра лигуз кади, дурар Исайихьна гъюру. ¹⁰ Гьадмуган маллйирин аьхюдари Лазарра йикІбан къарар адабгънайи, ¹¹ гьаз гъапиш гьадгъулантина, кавхйирна маллйир гъитну, гизаф жугьдар Исайихъ хъугънийи.

Ерусалимдиз гъюрайи Иса тебрик апІуб

¹² Хъайигъан машквраз гъафи халкь, Иса Ерусалимдиз гъюруб деебхьну, ¹³ хурмайин гьарин кюлерра хьади, Исайин улихьна, гьамцдар чІигъар апІури, удубчІвуру:

Агъайин ччвурнахъ гъюрайи Израилин Паччагьдиз

уж’вал ибшри!

¹⁴ Иса, саб гъудугъ дибихъну, гьаддиин элеуру, фицики Гирами китабариъ дибикІна: ¹⁵ «ГучІ мапІан, Сиондин риш! Лиг, яв Паччагь увухьна жигьил даждиинди гъиди».

¹⁶ Исайин ученикар сифте мидин гъавриъ ахъундайи, хъа кьанди Иса Аллагьдин аднаъ гъашиган, Иса гьамци гъюваликан Гирами китабариъ дибикІнайиб дурарин кІваина гъафнийи, ва гьаци дурари Думу къаршуламишра гъапІнийи.

Адмийири Исайикан ктибтуб

¹⁷ Лазар чІиви апІруган, Исайихъди хъайидари дидин гьякьнаан варидариз ктибтури гъахьну, ¹⁸ гьаддиз халкьди Иса гьамци тебрик апІури къаршуламиш гъапІнийи, гьаз гъапиш варидариз гьадму аьламат улупур Думу вуйибдикан деебхьнайи. ¹⁹ Хъа фарисйири чиб-чпиз кІуйи:

– Рябкъюранчвуз, фукІа-мукІа апІуз ухьу кьувватсуз ву. Вари Гьадгъахъди гъягъюра!

²⁰ Аллагьдиз икрам апІуз машквраз гъафидарин арайиъ грекарра айи. ²¹ Дурари, Галилей уьлкейиъ айи Вифсайдайиан вуйи Филип кІуру касдихьна дуфну, гьамци кІури саб тІалаб апІуру:

– Я ич аьхюр, учуз Иса рякъюз ккунди ачуз.

²² Филипди душну Андрейиз, хъа дурар кьюридра Исайихьна душну, Дугъаз мидкан ктибтуру.

²³ Исайи гъапи:

– Аллагьдин аднаъ шлу Инсаниятдин Балин сяаьт улубкьну! ²⁴ Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: сабан дяхнин удар жил’ина абхъну дарчІиш, думу гьаци сабди гъубзди, хъа гъабчІиш, диди бегьем мягьсул хибди.

²⁵ Шлиз чан уьмур багьади вуш, гьацири думу пуч апІура, хъа шлиз гьаму дюн’яйиин чан уьмур даккунди вуш, гьацири думу ккудудубкІру уьмриз уьбхюра. ²⁶ Фуж Йиз гъуллугънаъ аш, гъит гьацир Йиз шилнаъди гъюри! Ва Узу наан аш, гьадушваъ Йиз гъуллугъчира хьиди. Фуж Йиз гъуллугънаъ аш, гьацир Йиз Адашди за апІиди.

Исайи Чан аьжаликан пуб

²⁷ Гьамус Йиз юкІв гъалабну абцІна! Фу пну ккунду Узу? ПидикІан: «Я Адаш! Узу гьаму гьялнаккан уьрх!» Саки Узу му дюн’яйиз гьаддиз дуфназа – гьаму гьял бадали! Адлу апІин Яв ччвур, Адаш!

²⁸ Гьадму арайиъ завариан дих атІабгуру:

– Адлу гъапІунза ва хъана адлу апІидиза!

²⁹ Гьадушвахъ дугъужнайи халкь думу дихнахъ хъпехъурайи. Садари, завар гъарахну кІурайи; тмундари, Дугъахъди малайик гъулхну, кІуйи.

³⁰ Исайи дурариз жаваб вуди кІуру:

– Му дих Узуз вуйиб дайи, хъа думу халкь бадали вуйи! ³¹ Му дюн’яйин суд апІру вахт, магьа, хъубкьнура ву. Гьамус му дюн’яйин гьякимдар (иблис) тина утІуккну хьиди! ³² Хъа Узу жилилан за гъахьиган, Узу варидарихьди Узухьинди иб тувуз гъитдиза.

³³ Гьаму гафариинди Дугъу дурариз, Учв фициб аьжалиинди йикІуруш, улупнийи.

³⁴ – Учуз Гирами китабариан Месигь гьарган учухъди шлуваликан аьгъячуз, – гъапи халкьди. – Увхьан фици пуз шулвухьан, Инсаниятдин Бай завариз зигиди, кІури? Ва фуж ву, Думу Инсаниятдин Бай?

³⁵ Исайи дурариз кІуру:

– СацІиб вахтнаътІан акв учвухъди гъубзидар. Гьаци вуйиган, Учву мучІушну ккадраъбан бадали, сабан акуди имиди, гъарахай. Фицики фуж мучІушнаъди гъяраш, гьацириз учв наанди илтІикІнашра, аьгъдар. ³⁶ Хъа сабан учвуз аку апІурамиди, аку аквнахъ хъугъай ва аквнан веледар хьидичва!

Гьаму гафар дупну, Иса гъягъюру ва дурарихьан жин шулу. ³⁷ Дугъу дурарин улихь гьамкьан аьламатар гъапІнушра, аммаки дурар, дидизра дилигди, Дугъахъ хъугъдайи. ³⁸ Гьамци Ишая пайгъамбри дупнайи гафар тамам духьну ккундийи. Дугъу гъапнийи:

«Учхьан гъеебхьубдихъ фуж хъугъну, Агъа? Шлиз ачухъ гъабхьнухъа Агъайин кьудрат?»

³⁹ Ва гьаддиз дурар хъугъуз удукьрудар дайи, хъана Ишаяйи кІуруганси:

⁴⁰ «Аллагьди дурарин улар кур гъапІнийи, дурарин фикир хъунти гъапІнийи, гьаци вуйиган, улар ади дярябкърудар ва фикирниинди гъавриъ адрахърудар. Гьаци ккундарш, Узухьинди илтІикІрийи, ва Узу дурар сагъ апІидийза».

⁴¹ Ишаяйи му гафар, чаз улихьмиди Исайин адлувал гъябкъиган, гъапидар вуйи.

⁴² Агъсакъларин арайиъра кмиди Исайихъ хъугънайидар цІиб адайи, хъа дурари дидкан, фарисйири чпи мистариан утІруккбан бадали, ачухъди кІурдайи. ⁴³ Адмийирин тярифар дурариз Аллагьдин адлувалтІан зина вуйи.

Месигьди туву аьгъювалариинди ичв суд хьибди

⁴⁴ Исайи аьхю дихниинди гъапи:

– Фуж Узухъ хъугъраш, гьацир Узухъ хъугърадар, хъа Узу Гьаурихъ хъугъра. ⁴⁵ Шлиз Узу рякъюраш, гьацириз Узу Гьаур рякъюра. ⁴⁶ Узу акв вуза ва Узухъ хъугъру гьарсар мучІушнаъ гъудрузбан бадали дюн’яйиз дуфназа. ⁴⁷ Эгер шлиз Йиз гафар деерхьну, дурар тамам дарапІиш, Узу гьацирин суд апІидиза, гьаз гъапиш Узу дюн’яйиз суд апІуз ваъ, хъа думу уьбхюз дуфнайир вуза. ⁴⁸ Узу шли нигь апІураш ва Йиз Гаф кьабул апІуз даккнириз, гьамустІанра судья а: Узу дупнайи Гаф – магьа судья, гъиямат йигъан суд апІрур! ⁴⁹ Фицики Узу Йиз Узхьан гъапиб дариз – му Узу гьау Адашдин, Узуз вуйи амур ву, фу кІуруш ва фици кІуруш. ⁵⁰ Узуз аьгъязуз: Дугъан амур – му зат ккудудубкІру уьмур ву. Узу анжагъ Узуз Адашди йип гъапиб кІураза.

Исайи Чан ученикарин ликар жикІуб

¹ Жугьдарин Пасхайин машквар багахь шулайи. Исайиз, Чав му дюн’я дипну, Адашдихьна хътакру вахт улубкьнайиб аьгъяйи. Му дюн’яйиъ Чандар вуйидар Дугъаз ккундийи, ва гьамус Дугъу дурарихьна вуйи Чан масанвалин кьувват улупуз гьял гъапІнийи.

² Иблисди Искариотдиан вуйи Симондин бай Ягьудайин кІваъ Иса масу тувбан ният гьамустІанра ивнайи. ³ Хябяхъдин уьл ипІру вахтна Исайи, Адашди вари Чан хилиъ ивнайиб аьгъяди ва Учв Аллагьдихьан дуфнайиб, Аллагьдихьна хътакурайиб аьгъяди, ⁴ гъудужвну, Чан зиълан палат илдибтуру ва, дастамал гъадабгъну, Чан кьял’ан идибтІуру. ⁵ Хъасин легниъ шид убзну, Иса ученикарин ликар жикІуз хъюгъру ва кьял’ан идибтІнайи дастамлихьди кжикуру. ⁶ Гьамци Иса Петрихьнакьан хъуркьру. Ва Петри Дугъаз кІуру:

– Я Агъа! Увуз йиз ликар жикІуз ккунди айвуз?!

⁷ – Узу гьапІраш, уву сабан гъавриъ адарва, – жаваб туву Исайи. – Кьанди аннамиш апІидива.

⁸ – Йиз ликар жикІуб?! Гьич хьибдар! – кІуру Петри.

– Эгер Узу дижрикІиш, сарун уву Йизур дарва! – гъапи Исайи.

⁹ – Агъа! Дици вуш, неинки ликар, гьацира – хилар, кІулра! – гьевеслуди кІуру Петри.

¹⁰ – Вари жан дижибкІнайидарин анжагъ ликар жикІубтІан лазим дар, дицир марцциди ву аьхир. Учвура марцциди вучва. Аммаки учвкан вари марццидар дар, – гъапи Исайи.

¹¹ Исайиз Учв масу туврур аьгъяйи, гьаддиз Дугъу: «Учвкан вари марццидар дар», гъапнийи. ¹² Хъа дурарин ликар гъижикІган, алабхьну палат, хъана гъюн йивну суфрайихъ дахъиган, Дугъу кІуру:

– Узу учвуз гьапІнуш, гьаддин гъавриъ гъахьунчва? ¹³ Учву Узуз «Агъа», «Мялим» кІуручва ва гьякьди кІурира ачва, гьаз гъапиш Узу якьинди гьадму хьузра вуза. ¹⁴ Гьаци вуйиган, эгер Узу – Агъайи ва Мялимди – ичв ликар гъижикІнуш, учвура чиб-чпин ликар жикІури ккунду. ¹⁵ Узу гъапІиганси, гьаци учвура апІбан бадали, Узу учвуз мисал улупунза.

¹⁶ Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: гъуллугъчи чан аьхюртІан артухъ дар ва Гьаънайирра Учв ГьауртІан артухъ дар. ¹⁷ Ва гьамус учвуз му аьгъю дубхьнайиган, эгер гьаци апІури гъашиш, бахтаврар хьидичва. ¹⁸ Узу учвкан варидарикан кІурадарза: Узуз аьгъязуз Узу кадагънайидар. Саки Гирами китабариъ дидикІнайи му гафар кІулиз удучІври: «Узухъди уьл гъипІур Узуз къаршу удучІвну». ¹⁹ Му хьайиз, мидиз улихьна Узу учвуз кІураза. Гьаци вуйиган, му ляхин улубкьиган, учву Узу Гьадму – Гьарган Айир – вуйибдихъ хъугъдичва. ²⁰ Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: Узу Гьаърайир шли кьабул апІураш, гьацири Узу кьабул апІура, хъа шли Узу кьабул апІураш, гьацири Узу му дюн’яйиз Гьаур кьабул апІура.

Учв масу туврур Исайи ашкар апІуб

²¹ Гьамци дупну, Иса яман гъалабулугъназ гъюру.

– Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвузки, – гъапи Дугъу, – учвкан сари Узу масу тувди.

²² Думуган ученикар, Думу шликан улхурайкІан кІури, гъавриъ адарди, сар-сарихьинди лигури гъузру. ²³ Исайин юкІв али ученикарикан сар Чан гъвалахъ гъюн йивну дахънайи. ²⁴ Симон Петри дугъаз, Мялим шликан улхураш Дугъхьан гьерх кІури, ишарат апІуру. ²⁵ Ва ученик Исайихьнаси хъиркІну, гьерхру:

– Я Агъа! Думу фуж ву?

²⁶ – Узу уьл кубсну шлихьна тувиш, гьадму ву, – гъапи Исайи.

Дугъу уьлин кьацІ гъабраъ хурагнак кубсну, Искариотдиан вуйи Симондин бай Ягьудайихьна тувру. ²⁷ Гьаму кьацІ хилиз гъадабгъубси Ягьудайиъ шейтІан убчІвру.

– Яв апІуз ккайиб ухди апІин, – кІуру дугъаз Исайи.

²⁸ Суфрайихъ хъайидар саркьан, Исайи дици гьаз гъапнуш, гъавриъ ахъундайи. ²⁹ Хъа Ягьудайихь чпин уртахъ пул хьайиган, дурарикан сякьюдари: Исайи дугъаз: «ухьуз машквраз фукІа гъадабгъ» вая «касибариз фукІа тув», кІурайиси фикир апІуру. ³⁰ Уьл гъибису Ягьуда дишла хул’ан удучІвуру.

Йишв вуйи.

ЦІийи табшуругъ

³¹ Думу удучІвиган Исайи гъапи:

– Магьа гьамус Инсаниятдин Бализ Чан ад гъабхьну. Дугъан ад – Аллагьдин ад ву. ³² Эгер Дугъан ад Аллагьдин ад вуш, Аллагьдира Думу Чан адназ гъадагъиди ва зат хъугъужвидар. ³³ Эй Йиз лижан веледар! Узуз учвухъди хьуз дицикьан вахт имдар. Учву Узу агури хьидичва – му жарадариз гъапиб Узу учвузра кІураза: «Узу гъярушваз учвхьан гъюз хьибдар». ³⁴ Узу учвуз цІийи табшуругъ тувраза: сари-сар ккун апІинай, Узу учву ккун гъапІиганси, гьаци учвура сари-сар ккун апІинай. ³⁵ Эгер ичв арайиъ масанвал ади гъабшиш, Учву Йиз ученикар вуйиб вардариз аьгъю хьибди.

³⁶ – Агъа, Уву наана гъягъюрава? – гьерху Дугъхьан Симон Петрийи.

– Узу гъягъюрайишваз сабан увхьан Узухъди гъюз хьибдарвухьан, – жаваб туву Исайи. – Хъа хъасин гъидива.

³⁷ – Я Агъа! – кІуру Петри. – Узхьан Увухъди гьамус гъюз гьаз шулдар? Увхъанди йикІузра узу гьязур вуза!

³⁸ Исайи гъапи:

– Узхъанди йикІузра?! Гьякьлу вуйи гьякь кІуразавуз: даттли уьъйир дапІну ккудубкІайиз, шубуб ражари Узу аьгъюр дарзуз пидива!

Исайи Чан ученикар ккарцуб

¹ Исайи варидариз кади кІуру:

– Гъит ичв юкІвариан шаклувалар удучІври! Учву Аллагьдихъ хъугърачва, гьаци Узухъра хъугъай! ² Йиз Адашдин ужагъдиъ гизаф хулар а. Эгер гьаци дайиш, Узу учвуз мидкан пидайза. Узу учвуз душваъ йишв гьязур апІуз гъягъюраза. ³ Узу гъушиган, учвуз йишв гьязур апІидиза. Узу наан шулуш, учвура гьадушваъ хьпан бадали, Узу хътакидиза ва учву Узухьна гъахидиза. ⁴ Хъа Узу наана гъягъюраш, дина рякъ учвуз аьгъячвуз.

⁵ – Агъа, Уву наана гъягъюраш, учуз аьгъдарчуз, – кІурайи Фомайи. – Гьаддиз учуз дина рякъ наънан аьгъю шул?

⁶ Исайи жаваб туву:

– Узу вуза Рякъ, Узу вуза Гьякь ва Уьмур. Анжагъ УзхьанминатІан Адашдихьна гъягъюз шулдар. ⁷ Эгер учвуз Узу аьгъяш, Адашра аьгъячвуз. Гьамусдихъантина учвуз Думу аьгъячвуз ва гъяркънура вучвуз!

⁸ – Я Агъа! – кІуру Филипди. – Учуз Адаш улуп ва сарун учуз фукІара лазим дарчуз.

⁹ – Узу учвухъди гьамкьан вахтна хъади, увуз Узу гьамусра аьгъю гъахьундарнуз, Филип? – жаваб туву Исайи. – Шлиз Узу гъяркънуш, гьадгъаз Адашра гъяркъну. Уву фици: «учуз Адаш улуп», кІурава?

¹⁰ – Узу Адашдиъ, Адаш Узуъ айибдихъ уву хъугърадарна? Узу учвуз кІурайи гафар Узхьан кІурайидар дариз, хъа дурар кІурайир Узуъ айи Адаш ву, Чан ляхнар апІурайи. ¹¹ Узухъ хъугъай: Узу – Адашдиъ, ва Йиз Адаш Узуъ а. Узухъ хъугъдарш, Узу апІурайи ляхнарихъкьана хъугъай. ¹² Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: фуж Узухъ хъугъраш, гьацири Узу апІурайи ляхнар апІиди ва УзутІан артухъдира кади апІиди, фицики Узу Адашдихьна гъягъюраза. ¹³ Йиз ччвур дибисну учву ккун гъапІуб вари Узу тамам апІидиза, ва Адашди Чан ад Чан Бал’антина улупиди. ¹⁴ Эгер учву Йиз ччвурназ дих гъапІиш ва фу ккун гъапІишра, Узу тамам апІидиза.

Гьякьвалин Рюгь гьауб

¹⁵ Эгер учвуз Узу ккундуш, Узу учвуз фу табшурмиш гъапІнуш, гьадму тамам апІинай. ¹⁶ Узу Адашдикан ккун апІидиза ва Дугъу учвухьна жарар – Хъюгърур гьаъди. Думу аьсрариз учвухъди гъузди. ¹⁷ Думу Хъюгърур – Гьякьвалин Рюгь ву. Му дюн’яйихьан Думу кьабул апІуз хьидар, гьаз гъапиш Думу рякърур дар ва аьгъюр дар. Анжагъ учвуз аьгъячвуз Думу, Думу учвухъди хъа ва учвуъ а. ¹⁸ Узу учву йитимарди гъитидарзачву, хъана учвухьна хътакидиза. ¹⁹ СацІиб вахтналан дюн’яйиз Узу сарун рякъидар, хъа учвуз Узу рякъюри хьидичвуз: гьаз гъапиш Узу яшамиш шулаза ва учвура яшамиш хьидичва. ²⁰ Ва гьадму йигъан учвуз аьгъю хьибдичвуз, Узу Йиз Адашдиъ шулайиб, учву – Узуъ, хъа Узу – учвуъ. ²¹ Шли Узхьан вуйи табшуругъар тамам апІураш, гьадму ву Узу ккунир. Шлиз Узу ккундуш, Йиз Адашра гьадгъу ккун апІиди. Гьацир Узузра ккун хьидизуз ва гьацирин улихь ачмиш шули хьидиза.

²² – Я Агъа! – кІуру Искариотдиан дару Ягьудайи, – Уву, имбуну дюн’яйиз ктарди, учуз фици ачмиш хьидива?

²³ Исайи жаваб туву:

– Шлиз Узу ккундуш, гьадгъу Йиз Гаф уьбхиди. Ва гьадмуган дицир Йиз Адашдизра ккун хьиди, гьадмуган Узуна Думу сатІиди гьацирихьна гъидича ва гьадгъаъ яшамиш хьидича. ²⁴ Шлиз Узу ккундарш, Йиз гафар уьрхидар. Учвуз ебхьурайи Гаф Йизуб дариз аьхир, хъа Узу гьау Адашдинуб ву. ²⁵ Узу учвуз му гьеле учвухъди хъамидитІан гъапунза. ²⁶ Узу бадали Адашди учвуз гьаърайи Хъюгърури – Гирами Рюгьну учвуз вариб улупиди ва Узу учвуз гъапиб вари кІваин апІидичвуз. ²⁷ «Мясляаьт ибшри!» – Узу кІуразачвуз гъярайири. Узу учвуз Йиз мясляаьт тувразачвуз. Узу учвуз, инсанари туврубсиб мясляаьт туврадарзачвуз. Ичв кІваан дердер адаай! ГучІ мапІанай! ²⁸ Узу учвуз «гъягъюраза» гъапиб учвуз гъеебхьунчвуз, ва: «Узу учвухьна хътакидиза», гъапнура вуза. Эгер учвуз Узу ккундийиш, Узу Адашдихьна гъярайибдиин учву шад хьидийчва, фицики Йиз Адаш УзутІан артухъ ву. ²⁹ Узу гьамус гьаму вари улубкьайиз улихьна вари гъапунза, ва гьадмуган, гьаму улубкьиган, учву Узухъ хъугъдичва! ³⁰ Сарун Узхьан учвухъди артухъ гафар апІуз хьибдарзухьан: сарун му дюн’яйин гьякимдар багахь духьна. Йиз зиин дугъаз гьюкум адар. ³¹ Аммаки му дюн’яйиз аьгъю дубхьну ккунду: Узуз Йиз Адаш ккундайиб. Магьа гьаддиз Дугъу Узуз гъапиб вари тамам апІураза. Гъудужвай, гъягъюрхьа гьамушв’ан!

Иса тІумтІин шириз ухшар ву

¹ Узу халис тІумтІин шир вуза, хъа Йиз Адаш тІумутІчи ву. ² Уз’ин али бегьер дархру гьарсаб кюл Дугъу ктабтІуру, хъа бегьер хруб, диди хъанара артухъди бегьер хпан бадали, марцц апІуру. ³ Узу учвуз улупу Гафналантина учву сарун марццидар вучва. ⁴ Узу учвуъ шлуганси, учву Узуъ йихьай. Кюлихьан чав-чаланди бегьер хуз шулдар, думу ширнан пай вуди ккунду. Гьаци учвура Узуъ духьну ккунду. ⁵ Узу – шир, хъа учву – кюлер. Анжагъ гьадмунури, Узу чаъ айиганси, фуж Узуъ аш, бегьем бегьер хури шулу. Узу хътарш, учвхьан фукІа апІуз шулдар. ⁶ Хъа фуж Узуъ адарш, дурар, багъдиан гатІахьну, ерццурайи кюлерси ву; дурар уч апІиди, цІигъна гатІахьиди ва ургиди. ⁷ Хъа эгер Узу учвуъ ва Йиз гафар учвуъ аш, учвуз фу ккундуш, гьадму тІалаб апІинай, учвуз вари тувди! ⁸ Йиз Адашдин ад бадали аьхю бегьер хибдичва ва Йиз ученикар хьидичвкан. ⁹ Узу Адашди фици ккун гъапІнуш, гьаци Узура учву ккун гъапІунза. Йиз масанвалиинди яшамиш йихьай! ¹⁰ Эгер Узу учвуз табшурмиш гъапІуб учву тамам апІури гъашиш, Йиз масанвалиъ яшамиш хьидичва. Гьаци Узура гъапІунза: Узуз Йиз Адашди табшурмиш гъапІуб Узу тамам гъапІунза ва Адашдин масанвалиъди яшамиш шулаза.

¹¹ Узу учвуз му гьаддиз гъапунза: Йиз шадвал ичвуб хьпан бадали, учву кьикьнягъди ацІну шлуси. ¹² Магьа Йиз учвуз вуйи табшуругъ: Узу учву ккун гъапІиганси, сари-сар ккун апІинай. ¹³ Дустарихъанди уьмур тувубтІан артухъ масанвал дюн’яйиъ адар. ¹⁴ Эгер Узу учвуз табшурмиш гъапІуб учву тамам апІуруш, учву Узуз дустар вучва. ¹⁵ Сарун Узу учвуз Йиз гъуллугъчйир пну дих дарапІарза – гъуллугъчийиз чан аьхюри гьапІраш аьгъдар аьхир. Узу учвуз Йиз дустар пну дих апІураза. Йиз Адашдихьан аьгъю гъапІуб, Узу учвуз вари ктибтунза. ¹⁶ Узу ктагъур учву дарчва, гьаму Узу вуза учву ктагъур, гьаму Узу вуза учву дюн’яйиз улупнайир, ва бегьер туврудар (учву вучва) – варитІан ужуб бегьер. Ва гьадмуган Йиз Адашди учвуз, учву ккун гъапІуб, вари тувди. ¹⁷ Магьа Узу учвуз табшурмиш апІурайиб: сари-сар ккун апІинай.

Исайи Чан ученикариз улихьмиди хатІаваликан пуб

¹⁸ Эгер учву дюн’яйиз даккунди вуш, учвутІан Узу ухди даккун гъашиб аьгъю йибхьай. ¹⁹ Учву му дюн’яйиндар вуди ккундийи, диди учву чандарси ккун апІидийи. Хъа учву му дюн’яйиндар даруган, гьаддиз учву дюн’яйиз даккунди ву (яна, Узу учву кадагъну му дюн’яйихьан жара гъапІунзачву). ²⁰ КІваин апІинай, Узу учвуз гъапундайин: «гъуллугъчи чан аьхюртІан артухъ дар?» Эгер Узу утІуккуйиш, учвура утІурккури хьиди. Эгер Йиз гафар тамам апІуйиш, ичвра тамам апІури хьиди. ²¹ Амма гьамрар вари учву Йиздар вуйиган апІиди, гьаз гъапиш дурариз Узу Гьаур аьгъдар. ²² Эгер Узу дюн’яйиз гъафундайиш ва дурарихъди гъулхундайиш, дурар тахсиркрар хьидайи. Хъа гьамус дурарин чпи гьякь вуча кІурайивализ бин имдар. ²³ Шлиз Узу даккунди вуш, гьацириз Йиз Адашра ккундар. ²⁴ Эгер сарихьанра апІуз даршлу ляхнар Узу гъапІундайиш, гьадмуган дурар тахсиркрар хьидайи. Хъа гьамус дурариз Узу гъапІдар вари гъяркъну, ва гьаци вушра дурариз Узура, Йиз Адашра даккунди ву. ²⁵ Саки гьаци дубхьну ккундийи, дурарихь хьайи Къанундиъ дибикІнайи «Саб багьнара адарди Узу даккунди ву» кІуруб тамам хьпан бадали. ²⁶ Саки учвухьна Хъюгърур гъафиган, яна Адашдихьан гъюрайи Гьякьнан Рюгь, Узу учвухьна Адашдихьан гьаъдиза – ва Думу Йиз шагьид хьиди. ²⁷ Ва учвура Йиз шагьидар вучва, фицики садпи йигъланмина Узухъди хъачва.

«Дурариз я Узу, я Йиз Адаш аьгъдар»

¹ Учву хъугъвалихъан хътадахъбан бадали, Узу учвуз гьамрар гъапунзачвуз. ² Учву мистариан утІурккури хьиди. Гьациб вахт гъибдики, учву йикІрудари, чпи гьаци апІбиинди, Аллагьдин гъуллугънаъ ача кІури, фикир апІиди. ³ Дурари дици гьаддиз апІидики, гьаз гъапиш дурариз я Узу, я Йиз Адаш аьгъдар. ⁴ Хъа Узу учвуз гьамрар, вахт улубкьиган, Узу дурарикан ктитуб ичв кІваина гъюбан бадали, гъапунзачвуз. Сифте ражари дидкан учвуз гъапундайза, гьаз гъапиш учвухъди хъайза.

«Узу дурушиш, Хъюгърур гъидар»

⁵ Хъа гьамус Узу Гьаурихьна гъяраза. Учвкан сарикьан: «Уву наана гъягъюрава?» – пну гьерхрадарчва, ⁶ гьаз гъапиш Узу учвуз вари ктибтиган, ичв юкІвар пашман духьнайичв. ⁷ Хъа Узу гьякь кІуразачвуз: учвуз уж’вал бадали гъяраза. Эгер Узу дурушиш, Хъюгърур учвухьна гъидар. Хъа Узу гъушиш, Думу учвухьна гьаъдиза. ⁸ Дугъу, гъафиган, дюн’яйин агьлариз дурар гунагьвалин, дугъривалин ва Аллагьдин суддин дюзди гъавриъ адрувал улупиди. ⁹ Узухъ хътругъруган, дурар гунагьвалин дюзди гъавриъ адар. ¹⁰ Узухьинди даруган, дурар дугъривалин дюзди гъавриъ адар, гьаци вуйиган, Узу Адашдихьна гъяраза, ва учвуз Узу сарун рякъидарчвуз. ¹¹ Гьаму дюн’яйин гьюкумдариин гьамустІанра гъалиб духьнашра, дурар Аллагьдин суддин дюзди гъавриъ адар. ¹² Узхьан учвуз хъана гизафдарикан пуз шуйзухьан, аммаки учвхьан дурарин гьаму ражари сабан гъавриъ ахъуз хьибдарчвухьан. ¹³ Учвухьна Гьякьвалин Рюгь гъафиган, Дугъу учву дюз рякъди гъахиди, рюгьнан метлеб – гьубкІну вуйи гьякьвал ву, фицики Дугъу кІурайиб Чахьан дар. Дугъу анжагъ Чаз гъеебхьубдикан пиди, Дугъу учвуз гъюз ккимбубдикан хабар дебккди. ¹⁴ Дугъу Узу адлу апІиди, гьаз гъапиш Дугъу, Узхьан гъадабгъну, думу учвуз ачухъ апІиди. ¹⁵ Вари Адашдиз айиб Йизуб ву. Магьа гьаддиз Узу: „Дугъу, Узхьан гъадабгъну, учвуз тувди“, гъапунза.

Пашманвалин ерина шадвал гъибди

¹⁶ Багарихьди Узу сарун рякъидарчвуз, цІиб вахтналан хъана рякъидичвуз.

¹⁷ Ученикарикан сакьюдари чиб-чпигъ кІури гъахьну:

– Мугъан фикирнаъ фу ади мици кІурайкІан? Мугъу кІура: «Багарихьди Узу учвуз сарун рякъидарчвуз, хъа сацІиб вахтналан хъана рякъидичвуз». Ва гьамцира кІура: «Гьаз гъапиш Узу Адашдихьна гъяраза». ¹⁸ Хъа мидин фици гъавриъ ахъди – «багарихьди?» Му фтикан улхураш, ухьу гъавриъ адархьа.

¹⁹ Исайиз аьгъяйи, дурариз Чахьан фтикан гьерхуз ккунди айиш ва гьаддиз Чав кІуру:

– Учву чиб-чпихьан гьерхрачва, Узу Йиз хиялнаъ фу ади мици: «багарихьди» ва «учвуз Узу сарун рякъидарчвуз, хъа цІиб вахтналан хъана рякъидичвуз» – кІурайкІан кІури? ²⁰ Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: ишидичва ва дердер зигидичва, хъа миди вуйи дюн’я шад хьибди. Учву пашман хьидичва, амма ичв пашманвал шадвализ хьибди. ²¹ БицІир апІурайи дишагьли аьзабнакк шулу, фицики дугъан сяаьт улубкьна, хъа бицІир гъапІуриз аьзабар гьархру – дюн’яйиз цІийи инсан хьуб’ин думу шад шулу. ²² Гьаци учвура гьамус пашман вучва, саки учву Узуз хъанара рякъиди ва гьадмуган ичв юкІвар шадвали ацІди, му ичв шадвал сарихьанра дадабгъуз хьибдар. ²³ Ва гьадму йигъан учву Уз’хьан сабдиканра гьерхидарчва. Гьякьлу вуйи гьякь кІуразачвуз: Йиз ччвур дибисну, учву Йиз Адашдихьан фу тІалаб гъапІишра, Дугъу тувдичвуз. ²⁴ Учву мегьел фукІара Йиз ччвурнахъан тІалаб гъапІундарчва. Гьамус тІалаб апІинай – хьибдичвуз, ва учву шадвалихьди ацІдичву!

Дюн’яйин зиин гъалибвал

²⁵ Мугагьназ Узу учвуз тахалусариинди кІури гъахьунза, хъа гьамус Узу учвуз, тахалусариинди дарди, Адашдикан ачухъди дупну ккуни вахт улубкьура. ²⁶ Гьадму йигъан учву, Йиз ччвур дибисну, Дугъкан тІалабар апІидичва. Узу кІуразачвуз, учвхъанди Адашдиз ккарагидиза, дупну. ²⁷ Ичв Узухьна вуйи ккунивализ дилигну ва Узу Аллагьдихьан дуфна кІури ичв хъугънайивализ дилигну, Адашдиз Чаз учву ккунду. ²⁸ Узу му дюн’яйиз Адашдихьан гъафунза ва гьамус, дюн’я дипну, Дугъахьна хътакураза.

²⁹ – Ари гьамус Уву, тахалусариинди дарди, ачухъди кІурава, – гъапи Дугъаз ученикари. – ³⁰ Увуз вари аьгъюбдин учу гьамус гъавриъ ахъунча. Увхьан гьерхайизра кмиди Уву жавабар туврава. Магьа гьаддиз Уву Аллагьдихьан дуфнайибдихъ хъугърача.

³¹ – Аьхирки хъугъунчва? – гъапи жаваб вуди дурариз Исайи. – ³² Хъебехъай, Узу сарди гъитну, учву вари хулариз гьергру сяаьт улубкьура. Амма Узу сар дарза, гьаз гъапиш Узухъ Йиз Адаш хъазухъ. ³³ Узу му гафар, Узуъ учву мясляаьт абгри пну, гъапидар вуйиз. Му дюн’яйиъ учвуз дердер алахьидичвуз, аммаки миж макадабтІанай: Узу му дюн’яйиин гъалиб гъахьунза.

Исайин Чан Адашдихъди улхуб

¹ Му гафар гъапиган, Исайи завузди кІул за апІру ва кІуру:

– Я Адаш! Йиз сяаьт улубкьну. Яв Бай адлу апІин, Яв Бали Уву адлу апІбан бадали. ² Вари яшамиш шлубдин зиин Уву Дугъаз гьюкум тувунва. Уву Дугъахьна гьаъдариз гьаци Гьадгъура гьаргандин уьмур тувди. ³ Хъа гьаргандин уьмур – му Уву, сар вуйи, гьякьлу вуйи Аллагь, ва Уву гьау Иса Месигь аьгъю апІувал ву. ⁴ Узуз Уву табшурмиш гъапІу ляхин тамам дапІну, Узу Уву жилиин адлу гъапІунзаву. ⁵ Ва гьамус, дюн’я ккебгъайиз улихьна, Узу Увухъди хъайиган, Узуз фици ад айиш, гьациб адниинди Узу адлу апІин, эй Адаш. ⁶ Уву, му дюн’яйиан адагъну, Узухьна туву адмийириз Яв ччвур ачмиш гъапІунза. Думу адмийир, Явдар вуйидар, Уву Узуз тувунва. Дурари Яв Гаф гъюбхну. ⁷ Гьамус дурар, Уву Узуз тувуб вари Явуб вуйивалин, аьхирки, гъавриъ ахъну. ⁸ Уву Узухьди гьау гафар, Узу дурарихьна тувунза ва дурар дурари кьабул гъапІну. Узу Увхьан дуфнайивалин дурар якьинтІан гъавриъ ахъну ва Уву Узу гьаувалихъ хъугъну. ⁹ Узу гьадрарин гьякьнаан ккарагураза: Узу вари дюн’яйихъанди ккарагурадарза, хъа Уву Узухьна тувдарихъандитІан, гьаз гъапиш дурар Явдар ву, ¹⁰ фицики вари Узуз айиб Явуб ву, ва вари Увуз айиб Йизуб ву. Гьадрариантина Узу Йиз ад улупунза. ¹¹ Узу сарун му дюн’яйиъ гъузрадарза, Узу Увухьна хътакураза, хъа дурар му дюн’яйиъ гъузра. Эй гирами Йиз Адаш! Яв ччвурнан кьувватниинди – Уву Узуз тувунва гьадму ччвур – дурар уьрх, Увуна Узу сар вуйиганси, дурарра сарси хьпан бадали. ¹² Яв ччвурнан кьувватниинди – Уву Узуз тувунва гьадму ччвур – чпихъди хъайи вахтна Узу уьрхюри гъахьунза дурар. Узу гъюрхюнза дурар: аьжалихьна улупнайи сартІан гъайри фужкІара гъакІундар, гьамци Гирами бикІбарин Гаф тамам дубхьну ккундийи. ¹³ Хъа Узу гьамус Увухьна гъюраза. Узу сабан жилиин илмиза, му вари Узу гьаддиз кІураза, Йиз абцІну вуйи шадвал Узухъди дурарира пай апІбан бадали. ¹⁴ Узу Яв Гаф дурариз улупунза, гьаддиз му дюн’яйи дурар даккун гъапІну, гьаз гъапиш дурар му дюн’яйиан даруган, Узу му дюн’яйиан даруганси. ¹⁵ Узу Увкан дурар му дюн’яйилан гъадагъуб ккун апІурадарза, Узу ккун апІураза, дурар писвалихьан уьрхюб. ¹⁶ Узу му дюн’яйиан даруганси, дурар му дюн’яйиан дар. ¹⁷ Гьякьвалин кьувватниинди дурар Яв гъуллугъниина жалб апІин, Гьякьвал – му Яв Гаф ву. ¹⁸ Уву Узу дюн’яйиз фици гьаънуш, Узура дурар му дюн’яйиз гьаунза. ¹⁹ Гьадрар бадали, Узу Увуз дугъриданра дурар Явдар хьпахъди бахш гъахьунза. ²⁰ Анжагъ Узу гьадрарихъандитІан ккарагурадарза, гьадрари гъапи Узкан вуйи гафналантина Узухъ хъугънайидарихъандира ккарагураза. ²¹ Гъит дурар вари саб хилди ишри, Уву Узуъ фици шулаш, хъа Узу Увуъ фици шулаш, гъит гьадрар Ухьуъ ишри. Ва гъит дюн’яйиз Узу Уву гьаънайивал аьгъю ибшри. ²² Уву Узуз туву ад Узу дурариз тувунза, Увуна Узу сар вуйиси, дурарра саб хилди хьпан бадали. ²³ Узу дурариъ шулаза ва Уву Узуъ шулава. Гъит дурарра ижмиди сабхилди гъузри! Ва гъит дюн’яйиз аьгъю ибшри Узу Уву гьаувал ва, Увуз Узу ккуниганси, Увуз дурарра ккунивал. ²⁴ Я Адаш! Узуз ккундузуз, Уву Узуз тувдар Узу шлушваъ Узухъди духьну. Гъит дурариз Уву Узуз туву Йиз ад рябкъри. Фицики дюн’я арайиз хайиз Уву Узу ккун гъапІунва. ²⁵ Эй гьякьлу вуйи Йиз Адаш! Дюн’яйи Уву аьгъю гъапІундар, Узуз Уву аьгъязуз, хъасин Узу Уву гьауб дурариз аьгъю гъабхьну. ²⁶ Увуз Узу ккуни масанвал гьадрариъра, Узу гьадрариъ фици аш, гьаци хьпан бадали, Узу дурариз Яв ччвур ачмиш гъапІунза ва апІидира вуза.

Иса дисуб

¹ Гьамци ккарагбалан кьяляхъ, Иса, Чан ученикарра хъади, Кедрон кІуру дерейиантина багъдиъ айи йишваз гъягъюру. Дурар сатІиди багъдиъ учІву. ² Иса масу тувуз ккуни Ягьудайиз му йишв аьгъюб вуйи – Исана ученикар дина кми-кмиди уч шуйи. ³ Ва магьа, римлуйирин эскрарин десте ва гьацира жугьдарин маллйирин аьхюдарина фарисйири гьау Аллагьдин хулан гъаравларра хъади, Ягьуда мина гъюру. Дурар вари яракъламиш духьнайи: дурарихь цІа кайи гакІвларна фанисар хьайи.

⁴ Исайи, Чаин улубкьруб аьгъяди, дурарин улихьна удучІвну гьерхру:

– Учву фуж агурачва?

⁵ – Назаретдиан вуйи Иса, – жаваб туву дурари.

– Гьадму Узу вуза, – кІуру Дугъу.

Масу туврайи Ягьудара гьадрарихъди хъайи. ⁶ Исайи: «Гьадму Узу вуза» гъапибси, дурар кьяляхъ шулу ва жил’ина ахьру.

⁷ – Учву фуж агурачва? – хъанара гьерхру дурарихьан Исайи.

– Назаретдиан вуйи Иса, – кІуру дурари.

⁸ – Узу учвуз гъапунзачвузки: Гьадму Узу вуза, – гъапи Исайи. – Эгер учвуз Узу лазим вуш, гьаму адмийир деетай.

⁹ Исайи гьаци гъапнийи, гьаз гъапиш Чав дупнайи гьаму гафар: «Уву Узуз тувдарикан, Узу фужкІара пуч гъапІундарза», кІурудар тамам духьну ккундийи.

¹⁰ Гьадмуган ханжал хьайи Петри, думу уьчІюбгъну, маллйирин аьхюрин гъаравшиз йивну, дугъан иб ктабтІуру. Гъаравшиз Малх кІуйи.

¹¹ – Ханжал чан халариъ ив! – гъапи Исайи Петриз. – Му аьзабарин зах Узуз Адашди тувунзуз. Мегер Узхьан думу дурубхъди гъибтуз шулин?

¹² Гьадмуган Аллагьдин хулан гъаравлари Иса дисуру ва йитІуру. ¹³ Сифте Думу гьадму йисан маллйирин аьхюр вуйи Каяфайин язна Гьаннайихьна хуру. ¹⁴ Эгер вари халкьдин ерина сар адми гъачІиш ужу шул, дупну, жугьдариз насигьят тувур гьадму Каяфа вуйи.

Петри Исайиз «Аьгъюр дарзуз» пуб

¹⁵ Симон Петрна сарсан ученик Исайин кьяляхъди гъушнийи. Му ученик, маллйирин аьхюрихъди танишур вуйи ва думу Исайихъди кавхайин гьяятдиъ учІвнийи. ¹⁶ Хъа Петр урарин чІатинди гъузру. Хъасин гьадму кавхайиз таниш ученик удучІвну, урарихъ хъайи гъараваш шурахъди дулхну, Петрра гьяятдизди аъру. ¹⁷ Ва гьамшвахь му шуру Петриз кІуру:

– Хъа уву, гъаписи даршул, гьатму адмийин ученик дарна?

– Ваъ, – пну жаваб туву Петри.

¹⁸ Аьхъюди вуйи. Гъаравшари ва гъараваш дишагьлийири, алапІрушвахь цІа алапІну, мани апІуз хъюгъю. Петрра дурарин багахь дугъужвнайи ва мани апІурайи.

Исайихьан силис гъадабгъуб

¹⁹ Кавхйири Исайихьан Дугъан ученикарикан ва Дугъу улупурайи аьгъюваларикан гьерхрайи.

²⁰ – Узу варидарин улихь ачухъди гъапунза, – жаваб туву Исайи. – Вари жугьдар гъюру мистаъ Узу гьарган аьгъювалар улупури гъахьунза. Узу фукІара гьитІибкІну, жиниди улупундарза. ²¹ Гьаци вуйиган, Узхьан гьаз гьерхрачва? Узу фтикан гъапнуш, ебхьурайидарихьан гьерхай. Дурариз аьгъя, Узу фу гъапнуш.

²² Дугъу гьамци гъапиган, багахь дийигънайи гъаравларикан сари Исайин машнягъян йивуру ва кІуру:

– Фици гафар апІурава кавхайихъди?!

²³ – Эгер Узу фу-вуш жараси гъапнуш, йип Узу фтин дюз дарш, – гъапи Исайи. – Хъа эгер гьякь кІураш, гьаз Узуз йивурава?

²⁴ Гьадмуган Гьаннайи, Иса йитІну имиди, маллйирин аьхюр вуйи Каяфайихьна гьаъру.

Петри Иса кьюбпи ражарира «Аьгъюр дарзуз» пуб

²⁵ Хъа Симон Петр чаз мани апІури дугъужвнамийи.

– Ич хиялиан, увура Дугъан ученикарикан вуйва? – гьерхру дугъхьан.

– Ваъ, – жаваб туву Петри.

²⁶ – Уву дайнахъа узуз багъдиъ Дугъахъди гъяркъюр? – гьерхру Петри иб кдабтІу гъуллугъчийин багахьлуйи.

²⁷ Петри хъана дарза кІуру, ва гьадму сяаьт даттли уьъйир апІуру.

Пилатдин силис

²⁸ Гьирин ухди Иса, Каяфайин хул’ан адаъну, Римдин гьюкумдарин дараматариз хуру. Жугьдар, чпи чиркин духьну, Пасхайин машквар апІуз хьибдар кІури, дараматдиъ учІвундайи. ²⁹ Гьаддиз гьякимдар Пилат учв дурарихьна удучІвуру.

– Учву узухьна духнайи му Кас фтин тахсир апІурачва? – гьерху дугъу.

³⁰ – Эгер Думу тахсиркар дайиш, учу Думу Увухьна суд апІуз дархрийча, – жаваб туву дурари.

³¹ – Думу учвухьна гъадагъай ва ичв закондиинди суд апІинай, – гъапи Пилатди.

– Учуз фужкІара аьжализ тувуз ихтияр адарчуз, – гъапи дурари.

³² Гьамци гъабхьнийи, гьаз гъапиш Исайи, Чав улихьмиди Учв фициб аьжалиинди йикІуруш, гъапи гафар тамам духьну ккундийи.

³³ Пилат дараматдиз хътакуру ва, Исайизра дих дапІну, гьерхру:

– Уву «жугьдарин Паччагь» вуна?

³⁴ – Гьаци уву кІурана, даршиш думу увуз Узкан жарадари гъапиб вуйин? – гьерху Исайи.

³⁵ – Узу жугьуд вуйинхъа? – хътІурччву Пилат. – Гьаму Яв ватанагьлийири ва кавхйири Уву узухьна тувну. Уву гьациб фу гъапунва?

³⁶ – Йиз Паччагьлувал му дюн’яйиан дар. Эгер Йиз Паччагьлувал гьаму дюн’яйиан вуйиш, Йиз гъуллугъчйири, Узу жугьдарин хилиъ адрахъбан бадали, чпихьан шлуб апІидийи. Ваъ, Йиз Паччагьлувал мушв’ан дариз, – гъапи Исайи.

³⁷ – Гьаци вуйиган, фици-вушра Уву Паччагь вуна? – гьерху гьадмуган Пилатди.

– Узу паччагь ву, уву кІурава. Узу гьаддиз бабкан гъахьунза ва гьаддиз дюн’яйиз гъафунза: гьякьвал улупбан бадали. Шлиз ккундуш гьякьвал, гьарсариз Йиз дих ебхьура, – гъапи Исайи.

³⁸ – Хъа гьякьвал фу ву? – гьерху Пилатди. Ва гьамци дупну, думу хъана жугьдарихьна удучІву.

– Узуз му Касдик гьич саб тахсирра бихъурадарзуз, – гъапи дугъу.

³⁹ – Учвуз гьациб аьдат ачвуз: Пасхайин машквраз дидиснайидарикан сар деетуб. Узу учвуз дидиснайидарикан сар Пасхайиз деетурза. «Жугьдарин Паччагь» деетурза, ккундунучвуз?

⁴⁰ – Думу ваъ! Варава деет! – хъана дурари чІигъар апІуз хъюгъю.

Варава гъачагъ вуйи.

«Думу дариз зиг»

¹ Гьадмуган Пилатди, Иса хъади душну, Думу урччвуз гъитру. ² Эскрарира, зазарикан таж дапІну, Дугъан кІул’ин улубкІуру ва гъюнарихъ аку-уьру халат хъипру. ³ Дурар Дугъахьна гъюйи ва кІуйи:

– Яшамиш ишри «жугьдарин Паччагь!» – ва гьамци кІури, Дугъан машнягъян йивуйи.

⁴ Хъана Пилат удучІвуру.

– Мугъак узуз гьич саб тахсирра бихъурадарзуз, учвуз аьгъю хьпан бадали, магьа узу Думу ичв улихьна адаураза, – гъапи Пилатди.

⁵ Ва гьадмуган, зазарикан гъапІу таж ва аку-элвен халат хъади, дурарихьна Иса удучІвуру.

– Магьа Думу Адми! – гъапи дурариз Пилатди.

⁶ Хъа кавхйирина гъаравлари, Иса гъяркъюбси, чІигъар апІуру:

– Хачриина Думу! Хачриина!

– Думу учву гъадагъну, дариз зигай! – кІуру дурариз Пилатди. – Узуз Мугъак саб тахсирра бихъурадарзуз.

⁷ – Учуз закон ачуз, – гъапи жугьдари, – закондиинди Думу дукІну ккунду, гьаз гъапиш Дугъу, Учв Аллагьдин Бай вуза, гъапну.

⁸ Му гафар гъеерхьиган, Пилатдиз хъана артухъди гучІ шулу. ⁹ Думу хъана дараматдиз хътакуру ва Исайихьан гьерхру:

– Уву наънан вува?

Амма Исайи фукІара гъапундар.

¹⁰ – Гафар апІуз ккундарнуз? – кІуру Пилатди гьадмуган. – Увуз аьгъдарнузхъа, Уву деетувал йиз гьюкмиъ айиб ва Уву хачриин дариз зигувалра йиз гьюкмиъ айиб?

¹¹ Исайи жаваб туву:

– Йиз зиин яв гьич саб гьюкумра даршлийи, эгер увуз думу зиълан тувнадайиш. Ва гьаддиз Узу яв хилиз масу тувурин гунагь хъана зурбабуб ву.

¹² Гьаму гафарин кьяляхъ Пилат Иса азад апІуз чарйир агбахъ шулу. Хъа жугьдари чІигъар апІуру:

– Эгер уву Думу деетиш, уву Цезар-паччагьдин дуст дарва! Фуж учв паччагь вуза кІурайир, думу Цезар-паччагьдиз къаршу гъедергурайир ву!

¹³ Гьамцдар гафар гъеерхьу Пилат, Исара адаъну, суд апІрушв’ин деъру. Думу йишваз «Гъвандин тахт» кІуру, жугьуд чІалниинди: «Гаввафа».

¹⁴ Му ляхнар Пасхайин машквар ккебгъайиз улихьна, жвуми йигъан лисунган шулайидар вуйи.

– Лигай, магьа ичв паччагь! – гъапи Пилатди.

¹⁵ – ЖвартІ апІин Думу! ЖвартІ! Хачриина! – гьарйир гъапІу дурари.

– Гьаци вуйин? Ичв паччагь узу дариз зигну ккундунчвуз? – кІуру Пилатди.

Цезарилан гъайри, учуз жара паччагь адарчуз! – жаваб туву дурари.

¹⁶ Ва гьадмуган Пилатди, аьхирки, Иса дариз зигбан бадали жугьдарихьна тувру. Эскрарира, Иса дидисну, хъади гъахуру.

Хачриин Исайин аьжал

¹⁷ Дугъу «УнтІаъ» (жугьуд чІалниинди «Голгофа») кІуру йишвахьнакьан Чаинди Чав карсру хачра дубхну ккундийи. ¹⁸ Гьадушв’ин Думу кьумарихьди хачрак карсру, хъа Дугъахъди кьюрсана – сар арччул, гьатмунурсана гагул терефнахъанди карсру, хъа Иса – дурарин кьялаъ.

¹⁹ Пилатди хачрак дибикІнайи табличкара кебхуз буйругъ тувру. Душвак дибикІнайи: «Назаретдиан вуйи Иса, жугьдарин паччагь».

²⁰ Му бикІуб гизаф жугьдари гъурхнийи, Иса дариз дизигнайишв шагьрихьан ярхлаъ адайи: ва душвак жугьуд, латин ва грек чІалариинди дибикІнура айи. Жугьдарин кавхйири Пилатдиз гъапи:

²¹ – «Жугьдарин паччагь» кІури мибикІан. «Гьаму адмийи учв жугьдарин паччагь вуза кІура», – пну, бикІ.

²² – Узу, фу дибикІнаш, дибикІназа, – жаваб туву Пилатди.

Тупут ипуб

²³ Иса дариз гъизигхъан, эскрари, Дугъан халат гъадабгъну, юкьубишваз пай апІуру – гьарсар эскриз саб. Дурари Исайин балахунра (кІанккан алабхьру ккуртт) гъадабгъуру. Думу гъибирхушв ктарди заълансина дубхнайиб вуйи.

²⁴ – Му чІябгъидархьа, шлиз удубчІвуруш, тупут ипиш ужу шул, – гъапи дурари чиб-чпин арайиъ. Гьамци, Гирами китабариъ дидикІнайи му гафар тамам гъахьнийи: «Йиз палтар дурари чпин арайиъ пай гъапІнийи, Узу алабхьнайибдин тупут ипнийи». Чан гьаци эскрари апІузра гъапІнийи.

Исайи Чан жан тувуб

²⁵ Иса керхнайи хачран багахь Дугъан дада, дадайин чи, Клеопдин шив Мар’ям ва Магдалайиан вуйи Мар’ям дийигънайи. ²⁶ Чан дада ва душвахь хьайи Чан юкІв али сар ученик дяркъну, Исайи дадайиз кІуру:

– Дишагьли, магьа яв бай. – ²⁷ Хъасин ученикдизра кІуру:

– Магьа яв дада.

Гьаддихъанмина ученикди Исайин дада чахьна гъадагъуру.

²⁸ Исайи, вари ляхнар Гирами китабариъ дидикІнайиси духьнайиб аьгъяди, кІуру:

– Дахаргназу!

²⁹ Душвахь чяхрин сиркейихьди абцІнайи гажин хьайи. Иссоп рукнан кюлигъ чяхрин сирке дизибгнайи мачалкасиб гъивну, эскрари Дугъан кІвантІарихьна хуру.

³⁰ Исайи, сиркейикан дубхъну, кІуру:

– Тамам гъабхьну!

Ва, кІул кибхну, Дугъу рюгь туву (Аллагьдиз).

Гирами китабариъ дибикІнайиб тамам хьуб

³¹ Му жвуми йигъан гъабхьиб вуйи, ва жугьдарин гьякимариз дариз дизигнайидарин майтар султ йигъаз хачарик керхну гъитуз ккунди адайи, фицики гьаму султ йигъан дурарин аьхю вуйи Пасхайин машквар ккебгърайи. Гьаддиз дурари Пилатдикан, керхнайидарин ликар дюргъну, дурар хачракан ктагъуб тІалаб гъапІнийи. ³² Гьадмуган эскрар дуфну, Исайихъди дариз гъизигдарикан сарпирин ликар уьргъюру, хъасин – кьюрпирин. ³³ Хъа Исайихьна гъафиган, лигуруш, Думу дукІнайи, ва гьаддиз Дугъан ликар дюрюргъди гъитру.

³⁴ ДукІну ашра, эскрарикан сари Дугъан гъвалаъ жида убччвру, ва дишла ифина шид удубчІвуру.

³⁵ Му вари чан хусуси улариинди гъябкъю адмийи, учвура хъугъбан бадали ктибтура. Дугъан шагьидвал гьякьлуб ву, чав гьякь кІурайивал дугъаз аьгъя. ³⁶ Гьамци Гирами китабариъ дибикІнайибра тамам гъабхьнийи:

«Дугъан гьич саб кІурабра дюбгъну хьибдар». ³⁷ Гирами китабарин жара йишваъра кІура: «Шлиъ жида убччвнуш, Гьадгъаз лигури хьиди».

Исайин беден накьвдиъ ивуб

³⁸ Мидин кьяляхъ, жугьдарин гьякимарихьан гучІури жиниди, Исайин ученик гъаши Аримафеяйиан вуйи Юсуф кІурури Пилатдикан, Исайин беден ктабгъуз ихтияр тІалаб апІуру. Пилатди ихтияр тувиган, дугъу, душну, беден хачракан ктабгъуру. ³⁹ Мина, саб фулан йишвну жиниди Исайихьна гафар апІуз гъафи девлету кас Никодимра гъюру. Дугъу варж литр ицци ниъ хъайи ягъарна, мирра рукнанна алоэ укІан кибикьнайи ччим хуру. ⁴⁰ Жугьдарин накьвдик кивруган, аьдат вуйиси, дурари Исайин беден гьадму ягъар дизигнайи ирин кафнигъян гъибиржуру. ⁴¹ Иса дариз гъизигу йишвахь багъ хьайи, хъа багъдиъ саркьан мегьел кивнадру накьв айи. ⁴² Султ йигъан улихь хьайи йигъ вуди хьпаз ва накьв багахь хьайивализ дилигну, душваъ Иса кивру.

Исайин беден накьвдиъ имдар хьуб

¹ Гьяфтайин садпи йигъан гвачІнин ухди, мучІуди имиди, Магдалайиан вуйи Мар’ям накьвдихьна гъюру ва, дугъаз накьвдин айитІинди учІврушвахь гьипнайи гъван гьидипнади рябкъюру. ² Думу жаргъури дуфну, Симон Петризна ва Исайин ккунди гъаши жара ученикдиз кІуру:

– Агъа накьвдиан гъурхну, аьгъдарчуз наана гъурхнуш.

³ Петрна гьадму ученик накьвдихьна жаргъуру. ⁴ Дурар кьюридра ккажагъуру, хъа ПетртІан тмуну ученик зарбди жаргъуйи, ва думу накьвдихьна сарпирди хъуркьру. ⁵ Думу ис алахъну лигуру, фу лигурва: душваъ (майит диврушв’ин) кафнартІан адар, амма думу накьвдин айитІ учІвундайи.

⁶ Дугъахьна Симон Петрра хъуркьру. Думу накьвдиъ учІвру – душваъ дугъаз дипнайи кафан ва ⁷ Исайин кІул илибтІнайи чІулар рякъюру. Му чІулар кафнихьан тина йишвахь дидиржну дирчнайи. ⁸ Сифте накьвдихьна хъуркьу тму ученикра айитІна учІвру. Мурар гъяркъиган, думура хъугъру. ⁹ Аммаки дурар сабан Гирами китабариъ дибикІнайибдин гъавриъ адайи. Хъа дурариъ, Иса чІиви хьиди, кІури дибикІна.

Иса чІиви хьуб

¹⁰ Ученикар хулаз хътакуру.

¹¹ Хъа Мар’ям чІатинди дугъужвнайи ва ишурайи. Ва, ишурамиди, ис алахъну, накьвдизди лигуру, ¹² дугъаз, Исайин беден алди гъабши йишв’ин лизи ккурттар али кьюр малайик рякъюру: сар кІулихъ жвурнахъинди, тмунур ликар гъашишвахъинди деънайи.

¹³ – Эй дишагьли, гьаз ишурава? – гьерху малайикари.

– Йиз Агъа гъурхну, хъа наана вуш, аьгъдарзуз, – жаваб туву дугъу.

¹⁴ Гьаму гафар кІурамиди Мар’ям кьяляхъинди илтІикІуру, фу лигурва: чан улихь Иса дийигъна. Аммаки думу му Иса вуйибдин гъавриъ ахъундайи.

¹⁵ – Эй дишагьли, гьаз ишурава? – кІуру дугъаз Исайи. – Фуж агурава?

Мар’ямди, му багъбанчи вушул пну хиял дапІну, Дугъаз кІуру:

– Йиз аьхюр, эгер уву Думу гьашв’ан адагъну гъурхнуш, йип узукна, наан дитнуш, узу Думу гъадагъурза.

¹⁶ – Мар’ям! – кІуру Исайи.

Мар’ям илдицуру.

– Раввуни! (Жугьуд чІалниинди: «Мялим»), – пну, чІигъ апІуру Мар’ямди.

¹⁷ – Узук мукучан! – кІуру дугъаз Исайи. – Узу сабан Йиз Адашдихьна хъадакнадарза. Уву, душну, Йиз чвйириз: «Узу Йиз Адашдихьна ва ичв Адашдихьна, Йиз ва ичв Аллагьдихьна хътакураза», кІура, йип.

¹⁸ Магдалайиан вуйи Мар’ям ученикарихьна гъюру ва дурариз кІуру:

– Узуз Агъа гъяркъюнзуз!

Ва дугъу чаз Исайи гъапиб кІуру.

Иса ученикариз ачмиш хьуб

¹⁹ Гьяфтайин гьадму садпи йигъан хябяхъган Исайин ученикар, жугьдарин гьякимдрарихьан гучІбу раккнарра хъяркьну, саб хулаъ уч духьнайи. Мушваъ Иса учІвру ва дурарин арайиъ дугъужвуру:

– Мясляаьт учвуз! – гъапи Дугъу. ²⁰ Дугъу Чан хиларна гъвал улупуру. Агъа гъяркъю ученикар шад шулу.

²¹ – Мясляаьт учвуз! – текрар апІуру Дугъу. – Адашди Узу фици гьаънуш, гьаци Узу учвура гьаъраза.

²² Гьамци дупну, Дугъу дурариин уф илитуру ва кІуру:

– Гирами Рюгь кьабул апІинай! ²³ Учву шлин гунгьарилан хил алдабгъиш, гьадгъан алдабгъну хьибди, хъа шлиин гъитиш, гьадрариин гунагь гъубзди.

Фомайин хътругърувал

²⁴ „КІвятІях“ кІуру лакІам хъайи йицІикьюрикан Фома кІуру сар, Иса ачмиш шлуган, дурарихъди хътайи.

²⁵ – Учуз Агъа гъяркъюнчуз! – кІуру дугъаз тмуну ученикари.

– Дугъан хилариин кьумари гъиту урхъар дярякъди, дурариъ узу йиз тІуб удрубччвди ва йиз хил Дугъан гъвал’ан жидайи идипу зийниъ идривди, мидихъ хътругъарза! – жаваб туву дугъу.

²⁶ Саб гьяфтайилан Исайин ученикар хъанара уч шулу. Му ражари дурарихъди Фомара хъайи. Раккнар хъяркьнашра, хулаъ Иса учІвру ва, дурарин кьялаъ дийигъну, кІуру:

– Мясляаьт учвуз!

²⁷ Хъасин Фомайиз кІуру:

– ТІуб гьачІабкк! Магьа Йиз хилар. Хил гьачІабкк ва гъвалак зийниъ убччв! КІвахъни махьан, аммаки хъугъ!

²⁸ – Йиз Агъа ва йиз Аллагь! – гьарайниинди гъапи Фомайи.

²⁹ – Уву хъугъунва, гьаз гъапиш Узу гъяркъюнвуз? Аммаки хушбахтаврар ву гьадрар, Узу дярякъди, хъугъдар! – кІуру дугъаз Исайи.

Югьанди гьаз му китаб гъибикІну

³⁰ Исайи дурарин улихь гьаму китабдиъ дидикІну адру хъана гизаф аьламатарра улупну. ³¹ Аммаки гьаму вари дибикІнайиб, учву Иса Месигь вуйибдихъ, Думу Аллагьдин Бай вуйибдихъ хъугъри пну ва Дугъахъ хъугъбиинди учвуз зат ккудудубкІру уьмур хьпан бадали дибикІнайиб ву.

Иса ургур ученикдиз ачмиш хьуб

¹ Хъасин Тивериад гьюлин гъирагъдихъ Иса Чан ученикариз хъана ачмиш шулу. Думу магьа гьамци гъабшиб ву. ² Симон Петр, КІвятІях кІуру лакІам али Фома, Галилей уьлкейиъ айи Кана шагьриан вуйи Нафанаил, Зеведейин кьюрид баяр ва Исайин кьюр жара ученикар – вари сатІиди уч шулу.

³ – Узу балугъар дисуз гъяраза, – кІуру дурариз Симон Петри.

– Учура увухъди гъюрча, – кІуру имбударира.

Дурар душну люткейиъ эъру, аммаки думу йишван дурари фукІара гъибисундайи. ⁴ Хъа аку хьуз хъюбгъиган, гъирагъдихъ Иса дугъужвнайи. Саки му Иса вуйибдин ученикар гъавриъ ахънадайи.

⁵ – Дустар, лисуз фукІа-мукІа гъибисунчва? – гьерхру дурарихьан Исайи.

– Ваъ, – жаваб туву дурари.

⁶ – Чул люткейин арччулну гъвалхъанди ккипай, ва дисидичва, – кІуру Дугъу.

Дурари чул ккипру – гизаф балугъар ади хьпаз, дурарихьан чул ккадабгъуз шуладайи.

⁷ – Му Агъа ву! – кІуру Петриз Исайин юкІв али сар ученикди. Му Агъа ву пну гъеебхьубси, Петр чан гъяцІли жандиин али плащдин канчІар зина ккаъну, йитІну, штузди урсру. ⁸ Хъа тмуну ученикар, балугъари абцІнайи чулра хъчІюбхюри, люткейиъди гъирагъдихъна гъюру. Гъирагъдихъна ярхла дайи – варж метркьан. ⁹ Гъирагъдихъна ктучІвиган, дурариз кархьнайи аржлар рякъюру, дурариин балугъ илипнайи ва гъвалахъ уьлра хъайи.

¹⁰ – Учву гъидистарикан сякьюбсана балугъ акъинай, – кІуру дурариз Исайи.

¹¹ Симон Петри, люткейихьна душну, чІатху балугъарихьди абцІнайи чул хъчІюбхюру. Дидиъ варжна хьуцІурна шубуб балугъ айи. Ва гьамкьан гизаф балугъар ади гъахьнушра, чул гъячІябгъюндайи.

¹² – Деай гьириндин уьл ипІуз, – кІуру дурариз Исайи.

Ученикарикан сарира Дугъхьан, Думу фуж вуш, гьерхундайи. Думу Агъа вуйиб дурар дишла гъавриъ ахънийи. ¹³ Исайи дуфну, гъадабгъну уьл, дурариз пай апІуру, ва балугъра пай апІуру. ¹⁴ Гьаму Иса, дукІну чІиви гъахьихъанмина, Чан ученикариз ачмиш шули шубубпи раж вуйи.

Исайин Петрихъди улхуб

¹⁵ Дурари гьирин уьл ипІбалан кьяляхъ, Исайи Симон Петриз кІуру:

– Я Югьаннайин бай Симон, увуз Узу гьамраризтІан гизаф ккундунуз?

– Ав, Агъа, узуз Уву ккуниб Увузра аьгъявуз, – жаваб туву Петри.

– Йиз ччилар уьрх, – кІуру Исайи. ¹⁶ Кьюбпи ражарира Исайи Петрихьан гьерхру:

– Я Югьаннайин бай Симон, увуз Узу ккундунуз?

– Ав, Агъа, узуз Уву ккуниб Увузра аьгъявуз, – жаваб туву Петри.

– Йиз марччарин гъайгъу зиг.

¹⁷ Ва шубубпи ражарира Исайи дугъаз кІуру:

– Я Югьаннайин бай Симон, увуз Узу ккундунуз?

Дугъу, Учв ккундунуз кІури шубубпи ражнура гьерхиган, Петриз иццру апІуру.

– Я Агъа, Увуз вари аьгъявуз, – кІуру дугъу Исайиз. – Узуз Уву ккуниб Увуз аьгъявуз.

– Йиз марччар уьрх, – кІуру Исайи. – ¹⁸ Гьякьлу вуйи гьякь кІуразавуз: уву жигьилди айиган, яв чІул уву идибтІну, увуз ккунишваз гъягъюйва. Хъа кьаби гъашиган, хилар гьатІарццидива, жарари яв чІул идибтІиди ва увуз даккнишваз хъади гъахидиву.

¹⁹ Гьаму гафариинди Исайи, Петри фициб аьжалиинди Аллагь адлу апІуруш, думу учв гъавриъ ахъбан бадали, дугъаз чаз гъапнийи. Ва гьадму гафарихъан Петриз кІуру:

– Узухъди гъач!

²⁰ Петр кьяляхъинди илдицуру ва дугъаз Исайин юкІв али ученик рякъюру. Дугъу хябяхъдин уьл ипІурайи вахтна Исайихьнаси гьачІарккну: «Агъа, Уву шли масу тувди?» – кІури гьерху гьадму ученик вуйи. ²¹ Ва думура чпихъди гъюрайиб дяркъну, Петри Исайихьан гьерхру:

– Я Агъа, хъа мугъкан фу хьибди?

²² – Узуз думу, Узу хъадакну гъяйизкьан, яшамиш шули гъузну ккунди шул. Хъа яв фу хъаяв дугъахъ? – жаваб туву Дугъу. – Уву Узухъди гъач!

²³ Магьа гьаддиз гъардшарин арайиъ, думу ученик йикІрур дар, кІуру хабар арабгънийи. Аммаки Исайи, думу йикІидар кІури гъапундайи. Дугъу анжагъ: «Узуз думу, Узу хъадакну гъяйизкьан, яшамиш шули гъузну ккунди шул. Хъа яв фу хъаяв дугъахъ?» – гьамцитІан гъапундайи. ²⁴ Думу гьадмуну ученик вуйи, гьаму вариб ктибтур ва гьаму вари гъибикІур. Ва ухьуз аьгъяхьуз, дугъан шагьидвал гьякьлуб вуйиб.

²⁵ Исайи хъанара гизаф жара ляхнарра гъапІну. Эгер дурар вари хъайи-хъайиси дикІури гъашиш, вари дюн’яйиъра гьадмукьан кьадар китабариз йишв гьудрубкІрийи.