Коринф-1

КОРИНФДИЪ АЙИ ХЪУГЪРУДАРИЗ 1-ПИ КАГЪАЗ

Му кагъазра Эфес шагьриъ Павелиинди Гирами Рюгьнулан арайиз гъафиб ву. Павел, Ужувлан хабар рабгъури чан кьюбпи сиягьятназ гъушган, грекарин Коринф шагьриъ Исайихъ хъугърударин жямяаьт арайиз гъюру. Исайин вакил му шагьриан удучІвну гъушхъан, хъугърударин улихь читин меселйир дугъужвуру. Гьадму меселйирин гьякьнаан кагъаз дибрикІди гъибтуб гьич зат дюзюб дайи. Кагъзиъ Исайихъ хъугърудари, хътругърудари апІурайистар лайикьсуз тІулар, гьич фицикІа дапІну ккундар кІура. Коринфдиъ гизафдариз Павел Исайин вакил вуди кьабул апІуз ккунди адайи, гьаддиз месэла хъана читин гьялнаъ абхънайи. Агъайин хябяхъдин уьл ипІбан мянайин дурар гьубкІну гъавриъ ахънадайи ва аьхюдарикан фунуриз артухъди гьюрмат дапІну ккундуш, гьаддин кІуллан гьюжатариъ айи. Исайихъ хъугънайи сакьюдар, кІучІлин аллагьариз гъурбан дапІнайи йикк ипІуруш-ипІдарш, гьаддинра гъавриъ адайи. Дурар, чпин арайиъ айи гьюжатар аьдати судариъ гьял апІуз шерик шуйи. Хъугърудар кьюб йишваз пай дархьбан бадали, Гирами Рюгь, Павелин кагъзиинди гьадму меселйириз, хъугъувалин биналу суалариз лигуру ва, Иса мисалди улупури, Коринфдин хъугърударин аьгъювалариъ алахьру читинвалар гьял апІуз кюмек шулу. Месигьдин масанвал хъугърударин ара мюгькам апІру алат дубхьну ккунду.

Саламар

¹ Иса Месигьдин вакил хьуз Аллагьди дих дапІнайи Павелихьан ва Сосфен гъардшихьан ² Коринфдиъ Аллагьдихъ вари хъугърудариз, Иса Месигьдихъди саб вуйи гирами духьнайидариз, Дугъаз кІури гирами халкь хьуз дих дапІнайидариз, ихь Агъа ва дурарин Агъа вуйи Иса Месигьдиз ккарагурайидариз саламар.

³ Аллагьдихьан, Аьршарин ихь Адашдихьан ва Агъа Иса Месигьдихьан уж’вал ва мясляаьт ибшричвуз!

Павели Агъайин тяриф апІура

⁴ Учвхъан узу йиз Аллагьдиз гьаммишан чухсагъул кІураза, гьаз гъапиш Гьадгъу учвуз Иса Месигьдиланмина ужувлан багъишар тувначвуз. ⁵ Гьадгъулантина учву варибдихъди – гаф-чІалнан ва аьгъюваларин вари хазнайихьди ацІунчву, ⁶ фицики Месигьдикан вуйи ич шагьидвал учвуъ мюгькам гъабхьну. ⁷ Сарун, ихь Агъа Иса Месигь гъяйиз ккилигури гъузбаъ, рюгьнан багъишариъ учвуз гьудрубкІруб фукІа адарчвуз. ⁸ Учву аьхиризкьан, ихь Агъа Иса Месигьдин Йигъан учву сабкьан тахсир ктарди хьпан бадали, Гьадгъу мюгькам апІидичву. ⁹ Чан Бай вуйи ихь Агъа Иса Месигьдихъди саб хьуз ухьуз дих дапІнайи Аллагь хъугъвал Алир ву.

Хъугърударин жара хьувалар

¹⁰ Ихь Агъа Иса Месигьдин ччвурнахъан, гъардшар, учвуз миннат апІураза, чиб-чпихъди вари рази духьну гъузай. Гъит учву чиб-чпихьан жара даришри, фагьмар ва фикрариъ саб ишричву!

¹¹ Йиз гъардшар, ичв гьюжатарикан Хлоийин хуландарикан деебхьназуз. ¹² Узу мушваъ фтикан улхура? ГьацІари кІурачва: «Узу Павелин тереф дибиснайир вуза», тмундари – «Узу – Аполлосдин», шубурпидари – «Узу – Кифдин», юкьурпидари – «Хъа узу – Месигьдин». ¹³ Месигь пай духьнайин дарш?! Вая учвхъанди хачрак карсур Павел гъахьнийин?! Ясана учву Павелин ччвурнахъ штуан гъахьунчвахъа?! Ваъ! ¹⁴ Криспна Гай ктарди, узу йиз хилариинди учвкан фужкІа штуан дарапІбаз Аллагьдиз чухсагъул кІураза. ¹⁵ Гьаддиз учвхьан сарихьанра, йиз ччвурнахъан штуан гъахьунча, пуз хьибдарчвухьан! ¹⁶ Ав, йиз хилариинди штуан дапІну цІийи алаъдар Стефанна дугъан хуландар вуйиз, хъа сарун узу фужарсана цІийи алаънуш, кІваин илмидариз ¹⁷ Месигьди узу, учву штуан апІуз кІури ваъ, хъа Ужувлан хабар дебккуз гьаънайир вуза. Думу Хабар узу аьмалдар гафариинди дебккну ккундар, вуйиш, Месигьдин, ккадауз кІури, хачрак гъабхьи аьжалнан метлеб дубгдийи.

Аллагьдин заанвал, аьяндарвал ва кьувват – Месигь ву

¹⁸ Пуч хьуз ккайидари, Месигьдин, ккадауз кІури, хачрак гъабхьи аьжаликан гаф ахмакьвал ву кІура, хъа ухьуз, Аллагьди уьрхрудариз, думу Аллагьдин кьувват ву. ¹⁹ Гирами китабариъ дибикІнаки:

«Узу, аьяндрар вуча кІурайидарин аьяндарвал

фукІа дарувал апІидиза ва

фикирлуйир вуча кІурайидарин фикирлувал

тина гьадапІидиза».

²⁰ Наши аьяндар? Наши Кьанундин аьлим? Наши гьаму аьсрарин дирбаш гьюжаткар? Аллагьди гьаму дюн’яйин вари аьяндарвал, дугъридан ахмакьвал ву, кІури, улупнадарин дарш? ²¹ Аллагьдин зурба фагьми дебккганси, гьаму дюн’яйин фагьмихьан Аллагь аьгъю апІуз дархьиган, Хабарну дебккрайи «ахмакьвалихъ» хъугъдар уьрхюз Аллагьдиз ккун гъабхьну. ²² Жугьдари аьламатар ккун апІура, Аллагьдикан аьгъдрудари фагьум абгура, ²³ хъа учу, хачрак карсу Месигьдикан хабар рабгъурача. Жугьдариз му хъарсну алдакру гъван ву, хъа имбу халкьариз – фагьумсузвал ву. ²⁴ Хъа, Аллагьди дих дапІнайидариз, жугьдаризра, грекаризра, Месигь – Аллагьдин фагьум ва кьувват ву! ²⁵ Фицики, Аллагьдин «ахмакьвал» инсандин фагьумтІан зиина ву ва Аллагьдин «зяифвал» инсандин кьувваттІан кьудратлу ву!

²⁶ Гъардшар, Аллагьди учвуз дих апІайиз учву фицдар вуйиш, учвуз лигай. Эгер адмийи гьисаб апІурайиси гъадабгъиш, учвкан гизафдар фагьумлуйир, кьувватлуйир, бина машгьур касар вуйинхъа? ²⁷ Хъа Аллагьди, фагьумлуйиз нач хьузди, гьаму дюн’яйи ахмакьди гьисаб апІруб ктабгъну, ва кьувватлуб начан шлуси, гьаму дюн’яйи зяифди гьисаб апІруб ктабгъну. ²⁸ Дугъу, гьаму дюн’яйи зина вуди гьисаб дапІнайиб батІил апІбан бадали, саб кьимат адруб, асккан дапІнайиб ва ул’ан идипнайиб ктабгъну. ²⁹ Гьаддиз сарун сарихьанра Дугъан улихь чан тяриф апІуз хьибдар.

³⁰ Гьадгъан кюмекниинди учву Иса Месигьдик кидикьначва. Гьадму Иса ухьуз Аллагьдин фагьум, ихь гьякьвал, ихь гирамивал ва ккадаувал вухьуз! ³¹ Гьаци вуйиган, Гирами китабариъ кІурайиси:

«Тяриф апІуз ккунири Агъайин тяриф апІри!»

Хачрак карсу Месигьдикан

¹ Узу учвухьна, гъардшар, Аллагьдин сирнакан ктибтуз гъафиган, узу йиз уччвудар гафар, ясана йиз фагьумлувал улупуз гъафир дайза. ² Учвухъди хъайиган, узуз аьгъюр сар Иса Месигь вуйзуз, Думура – хачрак карсур. Дугълан гъайри, сарун фукІа аьгъю дарапІуз гьял гъапІунза. ³ Узу учвухьна, гучІ кади, гукІунди ва аьжузди гъафнийза. ⁴ Узу туврайи хабарнаъ ва йиз улхбариъ инсандин фагьмин эсер апІру гафар адайиз, хъа дидиъ Рюгьнан кьувват ачмиш хьувал рябкъюйи. ⁵ Мици узу, ичв хъугъувал, адмийин фикринуб ваъ, хъа Аллагьдин кьувватнануб хьпан бадали, улхури гъахьунза.

Аллагьдин фагьум

⁶ Фагьмикан учу гьуркІу адмийириз ктибтурача. Учу, гьаму дюн’яйин фагьум, ясана му дюн’яйин гьюкумдрари туврайи ухди-кьанди фукІа дарубдиз илтІикІру фагьум, туврадарча. ⁷ Ваъ, учу Аллагьди гьамусдиз жиниди уьбхюрайи сирнан фагьмикан кІурача. Думу фагьум, ухьу адлу апІуз кІури, дюн’я халкь апІайиз айи Аллагьдин ният вуйи. ⁸ Думу фагьум гьаму дюн’яйин гьюкум хилиъ айидарихьан аьгъю апІуз гъабхьундар, гъабхьнийиш, дурари хачрак аднан Агъа карсидайи. ⁹ Аммаки Гирами китабариъ дупнайиси гъабхьну:

«Аллагьди Чав ккунидариз гьязур дапІнайиб

я инсандин улариз гъябкъюндар,

я ибариз гъеебхьундар,

я фагьмиз гъафундар».

¹⁰ Хъа Аллагьди думу ухьуз Чан Рюгьнан кюмекниинди ачмиш гъапІунхьуз, фицики Рюгьназ вариб аьгъя. Рюгьназ Аллагьдин вари фагьмин деринарра аьгъя. ¹¹ Шлихьан чаъ яшамиш шулайи чан хусуси рюгьналан гъайри чан кІван ниятар аьгъю апІуз шулу? Гьаци, Аллагьдин ниятарра Чан Рюгьналан гъайри гьич саризра аьгъдар. ¹² Ухьуз му дюн’яйин рюгь дурубкьнадархьуз, хъа Аллагьди ухьуз багъиш дапІнайи варибдин гъавриъ ахъуз, Чахьан Рюгь дурукьнахьуз. ¹³ Мидкан учу, инсандин фагьмиинди ваъ, хъа Рюгьну улупу гафариинди кІурача. Рюгьниинди вуйи гьякьярин гъавриъ, учуз Рюгьну улупну, тІаърача. ¹⁴ Аллагьдин Рюгьнахьан гъюрайиб рюгь аьгъдру адмийихьан кьабул апІуз шулдар. Дугъу думу ахмакь’валси гьисаб апІуру, ва дидин гъавриъ ахъуз шулдар, фицики му ляхнар рюгь кІваъ ади апІрудар ву. ¹⁵ Рюгь кІваъ айи касдиз варибдиз кьимат тувуз аьгъя, хъа адруриз – рюгь айириз кьимат тувуз аьгъдар, ¹⁶ гьаз гъапиш:

«Агъа Аллагьдиз насигьят тувуз Дугъан гъавриъ айир

фуж ву?»

Хъа ухьуз Месигьдин фагьум ахьуз.

Адмийирихъ хътІерццуб гунагь ву

¹ Гъардшар, узхьан учвухъди рюгь айи адмийирихъдиси улхуз гъабхьундарзухьан, хъа му дюн’яйин адмийрихъдиси ва Месигьдихъ хъугъну имбу бицІи нинйирихъдиси гъулхунза. ² Узу учвуз «никк» туври гъахьунза, хъа аьхюдариз вуйи «хураг» туври гъахьундарзачвуз, тувнийишра, учвхьан гьял апІуз хьибдайчвухьан ва гьамусра шулайиси адар. ³ Учву сабан му дюн’яйин адмийирди имичва. Ичв арайиъ бахилвална гъярхьувалар имбукьан гагьди, учву му дюн’яйин адмийирди гъуздичва ва ичв хасиятра аьдати адмийиринсиб вуйичв. ⁴ «Узу Павелин терефкар вуза», ясана: «Узу Аполлосдинур вуза» кІуруган, му дюн’яйин адмийирстар дарнучвахъа?

⁵ Я кас, Аполлос фуж ву? Хъа – Павел? Гьадрарилантина учву Месигьдихъ хъугъу гъуллугъчйиртІан дар дурар. Ва учуз гьарсариз Агъайи саб ляхин улупунчуз. ⁶ Узу кивунза, Аполлосди хъубзну, аьхю гъапІур Аллагь ву! ⁷ Гьаддиз, фужкІара гьисабнаъ адар: я кивур, я хъубзур, хъа анжагъ – арайиз адабгъу Аллагь! ⁸ Кивуринна хъубзурин айиб саб метлеб ву, ва гьардиз чан пай ляхнинуб рубкьиди. ⁹ Учу Аллагьдин гъуллугънаъ айидар вуча, хъа учву – Дугъан хутІил, Дугъан диврайи дарамат вучва.

¹⁰ Узу, Аллагьди узуз тувнайи ужувлиинди, фагьумлу устайиси, шибритІ ккивур вуза, хъа жарари душв’ин хулар дивра. Аммаки гьарсар, чав фици дивраш, дикъатниинди лигри. ¹¹ Сарихьанра, ккивнайибдилан гъайри, жара шибритІ ккивуз шлуб дар, ари гьадму шибритІ – Иса Месигь ву. ¹² Гьаму шибритІиин адмийихьан гъизиликан, арсракан, багьа гъвандикан, гакІвликан, гъеебццу укІкан вая нахъвракан хулар дивуз шулу. ¹³ Хъа шли фици дивнуш, улупру Йигъ гъибди. Думу Йигъан вари цІиинди ахтармиш апІиди ва гьарсарин ляхниз цІи кьимат тувди. ¹⁴ Шлиндар цІихьан ургуз дархьиш, гьадгъаз чан пешкеш хьибди, ¹⁵ хъа гъургиш – зарал. Аммаки думу учв, цІигъян гужназ гъядягъю касси, дюрхну хьиди.

¹⁶ СатІлан учву – Аллагьдин хал вуйиб ва учвуъ Аллагьдин Рюгь яшамиш шулайиб аьгъданчвуз дарш? ¹⁷ Аллагьдин хал дабгърур Аллагьди даргъиди. Гьаз гъапиш, Аллагьдин хал гирамиб ву, ари гьадму Хал – учву вучва.

¹⁸ Учву учвуз кучІлар апІруси дарибшри. Эгер учвкан шлиз учв, гьаму дюн’яйи гьисаб апІурайиси, фагьумлу касси гьугъужвураш, дицир, учв дугъридан фагьумлу хьузди, «ахмакь» духьну ккунду. ¹⁹ Фицики, гьаму дюн’яйин фагьумлувал Аллагьдин улихь ахмакьвал ву. ДибикІна:

«Дугъу фагьумлуйир

чпин кью-кьюб маш гъяйивалихьди дисура».

²⁰ Ва хъана:

«Фагьумлуйин фикрар – гьавайидар вуйиб

Агъайиз аьгъя».

²¹ Гьаддиз адмийиинди тярифар мапІанай. Вариб – ичвуб ву: ²² Павелра, Аполлосра, Кифра, гьаму дюн’яра, уьмурра вая аьжалра, гьамустинубра вая гъюз ккимбубра – вари ичвдар ву, ²³ хъа учву Месигьдиндар вучва, Месигь – Аллагьдин.

Месигьдин вакилар

¹ Гьаци вуйиган, Аллагьдин сир уч’ина ихтибарлу дапІнайи Месигьдин гъуллугъчйирси учу гьисаб апІинай. ² Гьамциб хъугъвал илипнайидар аьгьтлу духьну ккунду. ³ Учву вая сар жарари узкан фици кІураш, саб жюрейинна вижна ктарзуз. Узхьан узканкьан фукІа гьациб пуз шулдарзухьан. ⁴ Йиз намус марцциди вуйиз, вушра, му, узук тахсир ктар, кІуру гаф дар. Йиз судья – Агъа вуйиз. ⁵ Гьаддиз, Агъа хъадакну гъюру вахт шайизра, улихьмиди тахсрар агури мюхъюгъянай. Дугъу вари жиниб ачухъ апІиди, инсанарин юкІвариъ гьитІибкІнайиб арайиз адабгъиди ва гьадмуган Дугъу гьардин тяриф апІиди.

⁶ Узу мици, гъардшар, узканна Аполлосдикан учвуз уж’вал бадали кІураза. Учу мисал духьну, учхъан, артухъуб жвувкан ктадабгъди, дибикІнайиб дубгъай, имбунуртІан артухъ за апІури, сар шлиинди-вуш фурс мапІанай.

⁷ ИмбудартІан артухъ за шли апІураву? Аллагьдихьан даруб фу авуз? Увуз вари пешкеш дапІнайиган, увуз тутрувганси яв тярифар гьаз апІурава?

⁸ Сарун учуз вари ачуз, девлетлу вуча, учу хътарди паччгьар гъахьунча кІури, фикир апІурайчва! Ай аман, узуз ккундайинхъа учву аьхювал апІури, учура учвухъди аьхювал апІурахьидийча! ⁹ Хъа йиз фикриан, Аллагьди учу, Месигьдин вакилар, аьжал тувуз жаза гьадабтІнайи адмийирси, варидарин кьяляхъ дерккна. Вари дюн’яйиз, малайикариз ва адмийириз учкан тамашачйир духьна. ¹⁰ Месигь бадали абдлар духьначу, хъа Месигьдихъ хъугърударин арайиъ учву – фагьумлуйир! Учу – зяиф, хъа учву – кьувватлу! Учву – адлу апІура, хъа учу – беябур! ¹¹ Гъийин йигъазкьан учу гашлу ва мукърам вуча, гъяргъяртІан алдарди лицурача, учу урччвури шулу, ич хал-йишв адарич, ¹² учу ич хилариинди, унтІаз амкІ идипури, учуз уьлин кьацІ гъазанмиш апІурача. Уч’ин агь уьлюбхюру, хъа учу уж’вал ибшричвуз кІурача, хъергру – аьгь апІурача. ¹³ Учкан варитІан писубтІан кІури шулдар, хъа учу гъянивалиинди жаваб туври шулча. Гъийин йигъазкьан, му дюн’яйиз чІюрхярди, гьарсаб хъархъвасси, имичу.

¹⁴ Му узу учвуз нач хьуз кІури бикІурайиб дариз, ваъ, хъа, йиз ккуни веледарси, учву гъавриъ ауз ккундузуз. ¹⁵ Учвуз агъзраркьан Месигьдин рякъюъди гъягъру мялимар ашра, хъа адшар сакьюдартІан адарчвуз. Иса Месигьдикан вуйи Ужувлан хабарнахъ учву хъугъган, узкан рюгьниинди вуйи ичв адаш гъахьну. ¹⁶ Учвкан миннат вуйиз: узхъан мисал гъадабгъай! ¹⁷ Гьаддиз багьа ва гъапиб кІулиз адабгъру, Агъайихъ ихь сатІлан вуйи хъугъувалиъ айи йиз бай Тимофей гьаъразачвухьна. Узу хъугърударин арайиъ варишвариъ улупурайиси, узу йиз уьмриъ фици Месигь Исайин рякъди гъягъюри шулуш, дугъу кІваин апІидичвуз.

¹⁸ Сарун узу учвухьна гъидар кІури, ичв арайиъ сакьюдари хъюхъ гъазабгну. ¹⁹ Хъа узу, эгер Агъайин амур гъабшиш, гъидиза, ва гьадмуган думу кІул’ан удучІвнайидарин гафарин ваъ, хъа дурарин кьувватнан кьимат фициб вуш, аьгъю хьибдизуз. ²⁰ Гьаз гъапиш Аллагьдин Паччагьлугъ, гафнаъ ваъ, хъа кьувватнаъ ачмиш шулайиб ву. ²¹ Учву кадабгъай: маргъ хьади гъюза, даршишсана – масанвална умунвал?

Хъугърударин арайиъ улдугнайивал

¹ Узуз ичв арайиъ Аллагь аьгъдрударин арайиъкьан даршлу кьяппавал абхънайиваликан хабар деебхьназуз: ичвдарикан сар чан адашдин хпирихъди хъа кІура. ² Хъа учвук фурсарра кучІвначвук! Мици хьайиз, гъамлу духьну, ичв арайиан гьациб гъапІур утІуккуб лайикь дайинхъа? ³ Узу бедендиинди учвухъди хътаршра, йиз рюгьниинди хъаза, ва, гьадму касдикан гьапІруш, гьамустІанра гьял гъапІунза: ⁴ ихь Агъа Исайин ччвур бадали учву уч гъахьиган, хъа узу учвухъди йиз рюгьниинди хьидиза ва ухьухъди ихь Агъа Исайин кьувват хьибди, ⁵ учву думу адми иблисдин хилиз тувну ккунду, ва дугъан беден, Гьаргандин Агъа кьяляхъ гъюру Йигъан дугъан рюгькьан дюрхну хьузди, йибкІри.

⁶ Учвуз фурс апІуб рубкьудар. Учвуз, дунин тикийи вари хямир утуз гъитруб, аьгъдарди анчвуз?

⁷ Гьаци вуйиган, учву таза, дун ктру хямир хьпан бадали, зат имдарди йирси дунихьан марцц йихьай. Учву гьаци духьну ккунду, фицики ихь Пасха машквран ччил, Месигь, сарун гъурбан гъапІну. ⁸ Гьаци вуйиган, гъачай, Пасха машквар, йирси дунин чІурувалииндина писвалиинди ваъ, хъа дун ктру марцци ва гьякь уьл’инди тебрик апІидихьа.

⁹ Узу учвкан йиз гъубшу кагъзиъ, улдугнайидарихъди гьич саб аьлакьа дарибшри кІури, тІалаб гъапІнийза, ¹⁰ аммаки узу, гьаму дюн’яйин адмийирикан – кьяппйирикан, тямягькрарикан, тІафларикан, идолариз икрам апІрударикан, гъапундайза. Дици вуйиш, учву му дюн’я дипбакк ккуркьдийи! ¹¹ Хъа узу, учв кьяппа, тямягькар, идолариз икрам апІрур, футнакар, пияниска, кучІлях вуди, гъардаш вуза кІури, лицурайирикан, кІураза. Мицирихъди саб суфрайихъ ипІузкьан мипІанай. ¹² Хътругърударин суд апІуб йиз ляхин дариз – дурарин суд Аллагьди апІиди! Учву хъугърударин суд дапІну ккунду, фицики дибикІна: «Яв арайиан писур адаъ».

Хъугърударин арайиъ айи гъярхьбарикан

¹ Хъана, учвхьан, ичв гьюжатар, Аллагьдин гирами халкьди гьял апІуз гъидритди, хътругъру адмийирин судди гьял апІри кІури, гъитуз фици шулчвухьан? ² Аллагьдин гирами халкьди дюн’яйин суд апІруб аьгъданчвуз дарш? Учв’ин вари дюн’яйин суд апІувал алабхъруган, гьаму бицІи гъярхьбар гьял апІуз шуладанчвухьан дарш? ³ Малайикаринна кмиди ухьу суд апІурахьа гьа. Дуланажагъдин аьдати ляхнаринкьан ухьхьан суд апІуз шуладарин? ⁴ Гьамциб дюшюшназ ичв арайиан важиблу дару касар ичв судйирди ктагъурачва. ⁵ Нач дубхьну ккунду! Ичв арайиъ хъугърударин месэлйир гьял апІуз шлу саркьан аькьюллу адми адарин? ⁶ Хъа учву гъардши гъардшилан суддиз аьрза туврачва, ва хътругърудари ичв суд апІура! ⁷ Учву беябур хьуз, чиб-чпилан суддиз аьрза тувувал чІяаьн ву! Гьаци апІайиз, жвув гьякь вушра, асккан духьну гъузуб ужу даршулин? Жвувануб тувну гъузуб ужу даршулин? ⁸ Хъа учву ичв гъардшар асккан апІурачва ва дураринуб бисурачва.

⁹ Учвуз чІур гъахьи касариз Аллагьдин Паччагьлугъ ирсди дурубкьруваликан аьгъдарди анчвуз дарш? Лигай гьа, учву ичв учвуз кучІлар апІрубси дарибшри! Кьяппйириз, идолариз икрам апІрудариз, дугъри дару жиларизна хпариз, жилир жилирихъди гъярудариз, ¹⁰ тІафлариз, тямягькрариз, пиянисккйириз, футна дабгърудариз, кучІляхяриз Аллагьдин Паччагьлугъ ирсди рубкьидар. ¹¹ Учвкан саб кьадар ари гьацдар вуйчва, аммаки ихь Аллагьдин Рюгьну ва Агъа Иса Месигьди ухьуз гъапІубди учву марцц, гирами ва гьякь гъапІунчву.

Гъит ичв жанар Агъайин гъуллугънаъ ишри

¹² Учву кІурачва: «Узуз вари апІуз ихтияр азуз!» Аммаки вариб хайирназ дар! «Узуз вари апІуз ихтияр азуз», хъа гьич сабдира йиз зиин агъавал апІуз гъитну ккундар! ¹³ Учву гьацира, «ипІруб – фуниз, фун – ипІрубдиз», кІурачва! Ав, дюз кІурачва, хъа мура, тмура Аллагьди терг апІрубра дюз ву. Аммаки беден кьяппавализ вуйиб дар, хъа – Агъайиз. Агъара – бедендиз. ¹⁴ Аллагьди Агъа Чан кьувватниинди чІиви гъапІну ва ухьура чІиви апІиди. ¹⁵ Учвуз, ичв жанар Месигьдин жандин паяр вуйиб, аьгъданчвуз? Гьаци вуйиган, узхьан Месигьдин пай гъадабгъну, кьяппавализ фици тувуз шулу? Аллагьди уьрхри! ¹⁶ Учвуз, кьяппайик ктикьур, гьадгъахъди саб беден шлубдикан аьгъданчвуз дарш? Фицики дибикІна:

«кьюрикан саб беден хьибди».

¹⁷ Хъа фуж Агъайик ктикьиш, думу Гьадгъахъди рюгьниинди сатІи шула. ¹⁸ Кьяппавалихьан гьергай! Адмийи, кьяппавал ктарди, фу гунагь гъапІишра, думу гунгьин дугъан бедендихъди фукІара дар, хъа кьяппавал апІурайири, чан бедендиз къаршуди гунагь апІура! ¹⁹ Учвуз ичв беден Аллагьдихьан учвуъна дуфнайи Гирами Рюгь яшамиш шулайи хал вуйибдикан хабар адарди анчвуз дарш? Сарун учву ичвдар дарчва, ²⁰ гьаз гъапиш учву зурба кьиматнахъ гъадагънайидар вучва. Гьаддиз, ичв жанариинди Аллагь за апІинай!

Жилириканна хпирикан

¹ Учву узуз, жилириз хпирик зат кудручди гъузиш, ужу шул кІури, гъибикІунчва. ² Хъа му дюн’яйиъ кьяппавал абхънайиган, гъит гьарсар жилир чан хпирин ва гьарсар хпир чан жилирин ахникк ишри. ³ Жилири чан хпирихъди жилирвалин буржи тамам апІри, хпирира гьаци апІри.

⁴ Чан жандин аьхюр хпир дар, хъа – жилир, гьаци жилирра чан бедендин аьхюр дар, хъа – чан хпир. ⁵ Чиб-чпихъди сатІи хьувал гъибтри мапІанай. Йикьрар йитІну, сацІиб вахтназ, думу вахт Аллагьдиз ккарагуз бахш апІузди жара гъахьну пну, баладар. Хъасин хъана сатІи йихьай, даршиш иблисди, учвхьан аьгь апІуз даршиш, гъирагъдихъинди хъчІюхидичву. ⁶ Яна узу му буйругъ вуди дупнайиб дариз, хъа ичв ихтиярнаъ гъубзра. ⁷ Узуз вари адмийир узуси духьну ккундийзуз, хпир хътарди, аммаки гьарсариз Аллагьдихьан чан багъиш а: сариз саб, тмунуриз тмунуб.

⁸ Хъа ачІни хпаризна жилариз кІураза: дурариз ялгъузди, гьаму узуси яшамиш шули гъузиш, ужу шул. ⁹ Хъа аьгь апІуз даршлудари, тямягьну гъадагъайиз, гъит, чпиз хизанар ккергъри, гьамци ужу хьибди.

¹⁰ Хъа шив ва жилир хъайидариз узу ваъ, хъа Чав, Агъайи буйругъ тувра: хпири чан жилир гъитну ккундар, ¹¹ хъа эгер гатІахьруси алабхъиш, сарун нюкгьин эйси даришри, шулуш, хъана чан жилирихъди албагри. Ва жилирра хпирихьан жара даришри.

¹² Хъа имбудариз, сарун Агъайи ваъ, хъа узу кІураза: эгер сар фунур-вуш гъардшин хпир хъугърур дарш ва думу дугъахъди яшамиш хьуз рази вуш, гъит жара даришри. ¹³ Хътругъру жилир хъайи дишагьлийизра кайиб гьадму ву: эгер думу дугъахъди яшамиш хьуз рази вуш, чан жилирихьан гьудудучІври. ¹⁴ Гьаз гъапиш, хътругъру жилир чан хъугъру хпирилантина, ва хътругъру хпир чан хъугъру жилирилантина гирами шулу. Жараси вуйиш, ичв веледарра марцци дару гьисаб хьидийи, хъа мици, дурарра гирами ву.

¹⁵ Эгер хътругъру жилириз вая хпириз жара духьну ккундуш, гъит ишри. Му гьялариъ гъардаш, вая чи асиллуди гъузидар. Аллагьди ухьуз мясляаьтнаъди яшамиш хьуз дих дапІнахьуз. ¹⁶ Увуз, хпир, яв жилир увлантина дюрюхрувал фици аьгъявуз? Увузра, жилир, яв хпир увлантина дюрюхрувал фици аьгъявуз?

¹⁷ Гъит гьарсар Агъайи улупнайиси яшамиш ишри, ва чаз Аллагьди дих дапІнайиси гъузри. Му къайдйир варишвариъ айи хъугърудариз кІурудар вуйиз. ¹⁸ Чаз дих апІайиз суннат дапІнайириз думу жиниди уьбхюри гъибтуз гучІ адар. Хъа суннат дапІну адарди дих дапІнайириз, сарун суннат дарапІишра, гучІ адар. ¹⁹ Суннат дапІнайивал, ясана адрувал – мурариъ гьич саб мяна адар, хъа мяна – Аллагьдин табшуругъар тамам апІуб ву. ²⁰ Чаз дих апІруган, фуж фици вуйиш, гъит чан гьаци гъузри. ²¹ Эгер увуз лукІди имиди Аллагьди дих дапІнаш, увуз дидкан гьии дардиси дарибшри. Эгер увуз азад хьуз шлу мумкинвал аш, ужу шлуси апІин. ²² Фицики Агъайи дих дапІнайи лукІ Агъайиз азад вуйир ву. Гьаци, азад вуди дих дапІнайирра, Месигьдин лукІ шула. ²³ Учву, зурба кьимат тувну, гъадагънайидар вучва, гьаддиз, адмийирин лукІар махьанай! ²⁴ Гъардшар, Аллагьди дих апІруган, гьар кас фици айиш, Дугъан улихь гьаци гъузай!

Павели нюкгьин гьякьнаан вуйи суалариз жаваб тувра

²⁵ Швуваз дурушдариз ва швушв дархидариз Агъайи дурарин гьякьнаан саб буйругъра тувнадарзуз, аммаки Гьадгъухьан, узуз уж’вал дурубкьнайивализ дилигну, йиз гафнахъ хъугъуз шулу. Узу гьамци пидиза: ²⁶ Узу, гъийин гьялариъ, адмийиз чпин айибси – швуваз дурушдар, дурушди ва швушв дархидар дархиди гъузиш ужу шул кІури, гьисаб апІураза. ²⁷ Эгер уву нюкгьиъ аш, жара махьан. Хъа эгер уву швушв хьайир дарш, махан. ²⁸ Хъа эгер гъахишра, думу гунагьвал дар. Эгер риш швуваз гъушиш, гунагь хьибдар. Аммаки чпин сатІлан вуйи уьмриъ дурариз гизаф читинвалар ккилигура, хъа узуз учву гьадрариккан уьрхюз ккундийзуз.

²⁹ Жараси кІури гъабшиш, гъардшар: вахтар цІибтІан гъузрадар, ва швушвар хьайидар, гъит швушвар хьтрударси ишри, ³⁰ хъа дердлудар – дерд ктрударси, шадлудар – шад дарударси, гъадагърудар – фукІа хътрударси. ³¹ Гъит гьаму дюн’яйиъ яшамиш шулайидар, дидкан тІяаьм ктадабгърударси, ишри. Гьаз гъапиш, ухьуз рябкъюрайи гьаму дюн’я багарихьди жвартІ хьибди.

³² Узуз учву сабдиканра вижна ктарди ккундузуз. Хпир хътрур, учв Агъа Аллагьдиз ккун ишри кІури, Аллагьдин ляхнариъ ичІигну а. ³³ Хъа хпир хъайир, хпириз ккун ишри кІури, му дюн’яйин ляхнар апІбахъ хъа. ³⁴ Дицир кас кьюбишваз пай духьна. Жилир хътру хпири вая швуваз душну адру шуру Агъайин ляхнарикан фикрар апІуру. Думу чан бедендиинди ва рюгьниинди Дугъаз бахш хьуз шерик шулу, хъа швувахь хьайир, жилириз учв ккун ишри кІури, му дюн’яйин ляхнар апІбахъ хъа. ³⁵ Му вари узу учвуз уж’вал бадали кІурайиб вуйиз, хъа учву фтихьан-вуш гьадатІуз кІури ваъ. Узуз ккундайиб: учву варитІан ужуйи, гьич сабдира учвуз машат дарапІди, Аллагьдин гъуллугънаъ хьуб вуйиз.

³⁶ Эгер учвкан шлиз, сумчир дарапІди чан лишан кипнайирин йисар гъяра кІури гьии даруси аш, ва гьамус сумчир дапІну ккуниси фикир апІураш, гъит дугъу чан дюз гъюрубси апІри. Дугъхьан швушв хуз шулу, думу гунагь дар. ³⁷ Эгер адмийи швушв дархуз ижмиди гьял дапІнаш, эгер швушв хувал думукьан чарасуз ляхинси фикир апІурадаш ва эгер учв чан хилиъ дидисну гъузуз шлур вуш, дугъу чаз хъирснайи риш марцциди гъитуз кІваъ дибиснаш, ужуйи апІура. ³⁸ Гьаци вуйиган, хъирснайи риш швушвди хрури ужуйи апІура, хъа дархрури хъана ужуйи апІура.

³⁹ Хпир чан вари уьмриъ жилирик китІнайир ву, хъа жилир гъачІиган, думу азад шула ва дугъхьан чаз ккунириз швуваз гъягъюз шулу, анжагъ – хъугъруриз. ⁴⁰ Хъа эгер, фуж, узуъра Аллагьдин Рюгь азуъ, кІури, швуваз дурушди гъузиш, думу бахтлуди хьиди.

Идолариз гъурбан гъапІу хурагнакан

¹ Гьамус ичв суалназ Аллагьсузарин идолариз гъурбан дапІнайи йикк’кан пидиза. ИкибаштІан, «ухьуз варидариз аьгъювалар айибдикан» хабар ахьуз, аммаки аьгъювалари фурс капІру, хъа масанвали мюгькамвал хуру. ² Эгер шли аьгъювалар азуз кІураш, дугъаз дугъридан чаз аьгъю дубхьну ккундайиб аьгъю дубхьнадар. ³ Хъа Аллагьдиз Учв ккунидар аьгъя.

⁴ Гьаци вуйиган, аллагьсузарин идолариз гъурбан гъапІу хурагнакан пидихьа. Ухьуз варидариз, дюн’яйи икрам апІурайи идолар фукІа даруб ва Сарилан гъайри гьич саб жюрейинра аллагь адруб, аьгъяхьуз. ⁵ Эгер гьацдар «аллагьар» ву кІурайидар завариин, ясана жилариин алийишра (хъа дюн’яйиъ «аллагьар» ва «агъйир» кІурудар, дугъридан гизаф а), ⁶ аммаки ухьуз айир сар АллагьтІан дархьуз – Адаш Аллагь. Ари Гьадгъу дюн’яйиъ вариб ккебгъну, ва, Гьадгъаз кІури, ухьу яшамишра шулахьа. Агъара сартІан дар – Иса Месигь. Ари Гьадгъуинди дюн’яйиъ вариб арайиз удубчІвну, ва Гьадгъулантина ухьуз уьмурра гъабхьунхьуз.

⁷ Хъа мидкан варидариз хабар адар. Саспидар идоларихьна гьаци вердиш духьнаки, гъира кмиди дурари, гьациб хураг ипІруган, идолариз икрам вуди дубхнайиб ву кІура ва чпин зяиф намусну дурар чиркинди улупура. ⁸ Хурагнахьан ухьу Аллагьдихьна багахь апІуз хьибдар. Ухьу дирипІди гъузну пну, кам шулайиб адарихь, ипІуру пну, фукІа гъазанмишра апІурадархьа. ⁹ Амма лигайки, ичв азадвал зяифдариз ликриккан ккибиргъру гъван дарибшри. ¹⁰ Фицики зяифуриз идоларин хулаъ уву, аьгъювалар айир, ипІури гъяркъиш, дугъура идолиз гъурбан дапІнайи хураг ипІиди. ¹¹ Магьа гьаддиз, яв аьгъювалари зяиф гъардаш – дугъхъандира Месигьди жан тувну аьхир – пуч апІиди. ¹² Гьамци гъардшариз къаршуди гунагь апІури ва дурарин зяиф намусназ зиян туври, учву Месигьдиз къаршуди гунагь апІурачва. ¹³ Гьаддиз, узу ипІурайи хурагналантина йиз гъардаш алдакураш, думу гунгьихъна дархбан бадали, йикк дирипІди гъузарза.

Павелра имбуну вакиларсир ву

¹ Узу азад адми дарин дарш? Узу Месигьдин вакил дарин дарш? Ихь Агъа Иса узуз гъяркъюндарин дарш? Учву Агъайихъди саб хьувал – йиз гъуллугънан ляхин дарин дарш? ² Жарадариз узу вакил гьисаб даршра, учвуз узу – Месигьдин вакил вуза! Месигьдихъди учву саб хьували узу вакилвалин гъуллугънаъ айиб тасдикь апІура.

³ Узук тахсир кипрудариз йиз жаваб магьа гьамциб хьибди. ⁴ ИпІрубна ухрубдиз учуз ихтияр адарин дарш? ⁵ Хъугъру дишагьли учуз швушвди хуз ихтияр адарин дарш? Ва думу хпир, Месигьдин имбуну вакилариси, Агъайин чвйириси вая Кифайиси, жвувахъди гъярушваз гъадагъуз шулдарин дарш? ⁶ Ясана учуз ипІуз уьл гъазанмиш апІуб узузна ВарнавдизтІан адабгънадарин?

⁷ Фунур эскри чан гъуллугънан харжар чан жибдиан ккеркру? Фунури, тІумтІин багъ ибтну, тІумтІар диритІди гъитру? Фунур габни чан лижан хюнйириккан никк дурубхъур? ⁸ Му вари узу адмийин улариантІан дилигди кІурайинхъа? Къанундин китабдиъра гьаддикан кІурадаринхъа? ⁹ Фицики, ухьуз Мусайиланмина тувнайи Къанундира кІура:

«Гад апІурайи йицран ушв мяхъябкьян»

Аллагь йицарин гъайгъушнаъ а кІури, хиял вуничвхъа? ¹⁰ ИкибаштІан, Дугъу мици ухьуз кІура! Ухьуз дибикІна:

«ХутІил хътабкрури хутІил хътабкуру, ва гад апІрури гад апІуру, чпизра чпи апІурайи ляхникан пай бадали».

¹¹ Учу ичв арайиъ рюгьнан тум дубзну, дидлан ккадабцІру мутмуйиинди вуйи бегьерназ ккилигураш, учуз гизафуб ккун апІурайин? ¹² Жарадариз учвхьан кюмек рубкьуз ихтияр айиган, учуз хъа аьхю ихтияр ачуз!

Аммаки, учу сабанкьан учуз айи гьадму ихтияр ишлетмиш гъапІундарча, хъа, Месигьдикан Ужувлан хабар рабгъуз машат дарибшри кІури, учу вариб аьгь апІурача. ¹³ Учвуз, Аллагьдин хулан гъуллугънаъ айидари уьл Аллагьдин хулкан ипІурайибдин ва гъурбнар апІрушвахь гъуллугънаъ айидариз гъурбан гъапІубдикан саб пайназ ихтияр айибдин, хабар адарин дарш? ¹⁴ Гьаци Агъайира, Ужувлан хабар рабгъруриз ипІруб гьаддилан дубхьну ккунду кІури, амур гъапІну.

¹⁵ Гьаму узуз айи ихтиярар гьич сабкьан узу ишлетмиш гъапІундарза. Я гьамус, гьациб кюмек ккун апІури, бикІурайиб дариз. Йиз тяриф дубгайиз, узу йикІуз гьязур вуза. ¹⁶ Узу Ужувлан хабар рабгъура кІури, гьаз узу йиз тяриф апІуза? Думу йиз буржи вуйиз. Эгер узу думу тамам дарапІди гъибтиш, йиз язухъ ву! ¹⁷ Узу Ужувлан хабар йиз хушниинди рабгъураза. Йиз хушниинди дайиш, узу думу ляхин, йиз буржи вуди хьпаз дилигну, тамам апІидийза. Хъа узу думу йиз хушниинди рабгъурайиган, пешкешра хьибдизуз. ¹⁸ Йиз пешкеш фтилан арайиз гъюра? Хъа гьамдилан: Ужувлан хабар узу кьимат дарди рабгъураза ва узуз улупнайи ихтиярар ишлетмиш апІурадарза.

¹⁹ Гьеле узу азад адми вушра, узу йиз хушниинди, Аллагьдихьна шлубкьан гизаф адмийир хпан бадали, варидариз лукІвал апІури гъахьунза. ²⁰ Жугьдарихъди узу, дурар Агъайин терефназ хузди, жугьудси гъахьунза. Къанун тамам апІурайи адмийирихъди, гьеле узу Къанундин хиликк ккайир даршра, дурар Агъайин терефназ хузди, узура Къанун тамам апІурайирси гъахьунза. ²¹ Къанун адру адмийирихъди, гьеле узу Аллагьдин Къанундиккан азад даршра, гьаз гъапиш Месигьдин Къанундикк кказа, дурар Агъайин терефназ хузди, узура Къанун адрурси гъахьунза. ²² Зяифдариз узу, дурарра хузди, зяифурси гъахьунза. Варидиз узу, аьхирки гьадрарикан сакьюдаркьан уьрхбан бадали, варибди гъахьунза. ²³ Му вари узу, Ужувлан хабар бадали ва гьаддин ужувлакан узузра кубкІузди, апІураза.

²⁴ Жаргъбан талитнаъ гизафдар иштирак шулу, хъа гъалиб сартІан даршлуб учвуз аьгъячвуз. Гьаддиз пешкеш рубкьруси жаргъай. ²⁵ Иштракчйири, вари чпин тямягьяр дирчну, чІур дубхьну гъябгъру кунцІ бадали, гьар йигъан гьязурлугъар гъахуру, хъа ухьу – чІур даршлу кунцІ бадали гьязур духьну ккундарин! ²⁶ Гьаддиз, саб метлеб адарди жаргъурайир дарза ва гьавайиз гъурдар йивурайир дарза! ²⁷ Ваъ, жарадариз Ужувлан хабарнакан ктибтруган, жвув тина дарапІузди, узура йиз беден вердиш апІураза, думу узуз мютІюгъ апІураза.

Жугьдарси махьанай

¹ Гъардшар, ихь вари абйир дифран хиликкди хьубкан ва, гьюл жара дубхьну, вари гьадушв’антина удучІвбакан, учвуз аьгъюди ккундузуз. ² Дурар вари Мусайин ччвурнахъ дифраъ ва гьюлиъ гъахьну. ³ Дурари вариди рюгьнан саб хураг ипІури ⁴ ва рюгьнан саб убхъруб убхъури гъахьну. Дурари чпихъди шлу рюгьнан гъарз’ан убхъури гъахьну, хъа думу гъарз – Месигь вуйи. ⁵ Дурар гьаци гъахьнушра, Аллагьдин улихь дурари уж’вал гъазанмиш гъапІундар ва къураматдиъ пуч гъахьнийи.

⁶ Му вари ухьуз, гьадрариси ухьура писвал ккун дарапІбаз, улупурайиб ву. ⁷ Гьадрарикан гьацІарси, учвура идолариз икрам апІрудар махьанай. Фицики Гирами китабариъ дибикІна:

«Халкьди, деъну, ипІуз ва убгъуз хъюгъру, хъасин идолин гьюрматназ ялхъвнар апІуру».

⁸ Гьадрарикан гьацІарси ухьура, кьяппйир хьидархьа. Дурари кьяппа тІулар апІури ккебгънийи, ва сад йигъан къанна шубуд агъзур гъийихнийи. ⁹ Ухьура, гьадрарикан гьацІариси, Месигь ахтармиш апІури хъюгъидархьа. Хъасин дурар, битІари кьацІар дапІну, гъийихнийи. ¹⁰ Учвура, гьадрарикан гьацІарси, бурбрар апІури махьанай, гьаддилан дурар пуч апІру малайикди тІанкь гъапІнийи.

¹¹ Гьамрар вари, гъюз ккимбуб улупури, гьадмуган дурарихъди гъахьнийи, хъа му ухьуз, дарс вуди, дибикІна. ¹² Гьаци вуйиган гъит, гьар шли учв ижмиди ликриин дийигъназа кІури, фикир апІураш, алдакуз гъидритри! ¹³ Гьамусдиз учв’ин алахьу читинвалар адмийириин улукьру аьдати читинвалартІан дар. Аллагь Чав туву гаф тамам апІрур ву. Дугъу учв’ин аьгь апІуз даршлу читинвалар алахьуз гъитдар. Читинвалар алахьруган, Дугъу учвуз дурариан удучІвуз шлу рякъра улупидичвуз. Гьаци дурариан учвхьан кІул адабгъуз хьибдичвухьан.

¹⁴ Магьа гьаддиз, йиз ккунидар, идолариз икрам апІбахьан гьергай! ¹⁵ Узу, учву фикирлу адмийир ву дупну, улхураза. Учву фикир апІинай. ¹⁶ Аллагьдиз чухсагъул дупну, убхъурайи баркаллагьнан Захру ухьу Месигьдин ифдик ктикьурадарин? ГьудубтІну, пай дапІнайи уьли ухьу Месигьдин бедендик ктикьурадарин? ¹⁷ Уьл саб ву, ухьура, фукьан гизаф вушра, саб беден вухьа, гьаз гъапиш, ипІурайи гьадму саб уьл’инди ухьу вари сатІи шулахьа.

¹⁸ Израил халкьдиз лигай, гъурбан апІрушвахьна гъурбан гъапІу мутму дубхну ипІрудар, гъурбан гъапІушвахъди саб шуладарин? ¹⁹ ИкибаштІан, узу, идолиъ вая дидиз гъурбан дапІнайибдиъ фу-вуш саб мяна а, кІурадарза. ²⁰ Ваъ, аммаки Аллагьсузари чпин гъурбнар, Аллагьдиз ваъ, хъа шейтІнар-жинариз хура. Узуз учву жинарихъди саб духьну ккундарзуз. ²¹ Учвхьан Агъайин Зах’анра ва жинарин зах’анра сабси убхъуз хьибдарчвухьан! Учвхьан Агъайин Суфрайихъра ва жинарин суфрайихъра сабси деуз хьибдарчвухьан! ²² Агъайик хъял капІуз шулухьхьан кІури, ухьу фикир апІурайин? Ухьу ДумутІан кьувватлуйир вуйин дарш?

Жвуван азадвал Аллагьдин адназ ишлетмиш апІинай

²³ Учву: «Вари апІуз ихтияр ачуз!» кІурачва, аммаки вари, хайирназ дар. «Вариб апІуз ихтияр а!» Аммаки варибди мюгькамвал хурдар. ²⁴ Гъит варидари, жвуваз ваъ, имбудариз уж’вал апІри.

²⁵ Базариъ масу тувруб вари, юкІв архаинди, ахтармиш дарапІди, ипІинай, ²⁶ фицики, «жил ва дид’ин алиб вари Агъайинуб ву».

²⁷ Эгер хътругъру адмийи учвуз теклиф гъапІиш, гьивуб вари юкІв архаинди, ахтармиш дарапІди, ипІинай. ²⁸ Хъа эгер учвуз гьадмуган: «му гъурбан дапІнайи йикк ву» гъапиш, гъапир бадали ва намус бадали, мипІанай – ²⁹ узу мушваъ, ичв ваъ, хъа жара касдин намус бадали, кІураза. Жарарин намусну йиз азадвалик тягьна гьаз кипди? ³⁰ Аллагьдиз чухсагъул дупну, узу думу хураг баркаллагьниинди ипІураш, узук тягьна гьаз кипди?

³¹ Гьаддиз, учву ипІурашра, убхъурашра, фу апІури гъашишра, вари – Аллагьдин ад бадали апІинай. ³² Я жугьдар, я грекар, я Аллагьдихъ хъугънайидар гунгьихъна дархрубси уьмур хъапІри апІинай. ³³ Узуси, варибдиъ варидиз ужу шлуси апІинай. Узу, узуз ваъ, хъа, жарадар гизаф дюрхну хьпан бадали, гьадрариз уж’вал абгурайир вуза.

Гьюкум хилиъ ивнайир

¹ Узу Месигьдихъан дубгъурайиганси, учвура узхъан дубгъай.

² Узу гъапиб вари ичв кІваин илмивалин ва узу учвуз туву аьгъювалариъ дупнайиси апІурайивалин тяриф апІураза.

³ Учвуз аьгъяди ккундузуз: гьар жилирин кІул – Месигь ву, дишагьлийин кІул – чан жилир, хъа Месигьдин – Аллагь. ⁴ Жилижвиву кІул’ин алди ккарагураш, ваяки пайгъамбарвалин гафар кІураш, чан кІул аьйибнакк ккаъра. ⁵ Дишагьлийира кІул’ин алдарди ккарагураш, ваяки пайгъамбарвалин гафар кІураш, чан кІул аьйибнакк ккаъра. Мици вуйиш, дишагьлийи чан кІул алдапІнайи гьисаб шуйи. ⁶ Эгер хпириз кІул’ин алабхьуз ккундарш, зат имдарди кушарра алдаъри, хъа дишагьлийиз кІул алдапІуб аьйибнан ляхин вуш, кІул’ин алабхъри. ⁷ Жилири кІул илибкну ккундар, фицики думу Аллагьдин ухшар ва ад ву, хъа хпир – чан жилирин ад. ⁸ Жилир хпирикан гъахьир дар, хъа жилирикан – хпир. ⁹ Жилир хпир бадали халкь дапІнайир дар, хъа хпир жилир бадали халкь дапІнайир ву. ¹⁰ Гьаддиз дишагьлийи, чан кІул’ин чан жилирин гьюкум аливалин малайикариз лишандикьан, кІул’ин алабхъну ккунду.

¹¹ Аммаки Агъайихъди саб духьнайивалиъ, дишагьли жилирикан ва жилир дишагьлийикан асиллу ву. ¹² Жилирикан хпир гъахьибси, дишагьлийикан жилижвира бабкан шула, аммаки вари Аллагьди халкь дапІна. ¹³ Учву гьисаб апІинай, дишагьлийиз кІул’ин алдарди Аллагьдиз ккарагуб лайикь вуйин? ¹⁴ Ва чав табиаьтдира ухьуз, жилижвиву ярхи кушар гъитуб аьйиб ву, кІурадарин? ¹⁵ Дидихъди сабси, дишагьлийиз ярхи кушар – заанвал ву. Дурар дугъаз, чан кІул’ин лакач алабхъуз, тувнайидар дарин? ¹⁶ Яни, мидкан узухъди гьюжат ккебгъуз ккунириз дишлади кІураза: мидлан гъайри жара аьдат я учухь, я жара йишвариъ айи Аллагьдихъ хъугърударин арайиъ адар.

Агъайин хябяхъ

¹⁷ Гьамцдар насигьятар туври, узуз пуз ккунди азуз: ичв тяриф апІидарза, гьаз гъапиш ичв уч хьували хру хайиртІан зарал гизаф ву. ¹⁸ Гьаз? Саб гъапиб, узуз гъеебхьунзуз: учву Аллагьдин улихь уч шлуган, ичв арайиъ гьюжатар гъитІирккуз хъюгърачва. Сакьюдар дицдар хабрарихъ хъугъурза. ¹⁹ Ичв арайиъ гьар жюре фикрар-хиялар, фуж дюз вуш аьгъю апІбан бадали, духьну ккунду. ²⁰ Хъа учвуси, Агъайин гьюрматназ суфрайихъна са-сарди уч шулаш, дидиз уч хьувал кІурдар. ²¹ Учву, чиб-чпихъ дийийигъди, ипІуз хъюгърачва, ва аьхириъ гьацІар гашди гъузра, хъа гьацІари пиян хьайизкьан убхъура. ²² Дици апІайиз ичв хулариъ ипІинай ва убхъай, даршиш Аллагьдихъ хъугърударин уч хьувал беябур мапІанай, ва, дугъриданра, фукІа ипІуз адрудар асккан мапІанай. Гьамус узу, учву гьамци апІузди, ичв тяриф дапІну ккундин? ИкибаштІан, ваъ!

²³ Фицики узу учвуз улупуб, Чахъан, Агъайихъан гъудубгъуб вуйиз: Агъа Исайи, Учв масу туву йишван, суфрайилан уьл гъадабгънийи, ²⁴ ва Аллагьдиз чухсагъул дупну, гьудубтІну, гъапнийи: «Му Йиз беден вуйиз учвхъанди туврайи. Узу кІваин алаури гьамци апІинай». ²⁵ Ари гьамци, хябяхъдин хураг ипІбахъан, Исайи хъанара, зах дибисну, кІуру:

– Му зах учвхъанди удубзурайи Йиз ифдиинди йитІурайи цІийи йикьрар вуйиз. Йиз гьюрматназ убхъруган, гьар ражари гьамци апІинай. ²⁶ Гьаз гъапиш, гьар ражари учву гьаму уьл ипІурайиган ва гьаму зах’ан убхъруган, учву Агъайин аьжаликан шагьидвал апІурачва. Думу кьяляхъ гъяйизкьан гьаци апІинай.

²⁷ Гьаци вуйиган, хай гъюруси уьл дирипІрури ва Агъайин зах’ан дурубхърури Агъайин ифдиз ва бедендиз къаршуди гунагь апІура. ²⁸ Адмийиз, уьл ипІайиз ва зах’ан уьбхъайиз, чав гьапІраш, аьгъяди ккунду, ²⁹ гьаз гъапиш, Агъайи фида гъапІу бедендин мяна аьгъдарди ипІруринна убхърурин ипІувална убхъувал чак тахсир кипувал ву. ³⁰ Магьа гьаддиз ичв арайиъ гьаци гизаф иццрудар ва аьжузар айичв; гъийихдарра цІиб даричв. ³¹ Хъа эгер ухьу гьапІраш аьгъю апІуйиш, тахсир кипбахьан ярхла хьидийхьа. ³² Агъайи ихь суд апІура, жазара гьадабтІура. Дугъу дици, дюн’яйин суд апІруган, ихь суд дарапІбаз, апІура.

³³ Гьаци вуйиган, гъардшар, учву ипІуз уч шлуган, гьялак махьанай, чиб-чпихъ дийигъури апІинай. ³⁴ Гашди гъюрури, ичв уч хьувалилантина учву тахсирнакк ккадрахъбан бадали, хулаъ дипІну гъюри.

Узу учвухьна гъафиган, жара ляхнарра дюз алаидиза.

Гирами Рюгьнан багъишар

¹ Рюгьнан багъишарикан улхури гъашиш, гъардшар, учву дидин дишди гъавриъ ади ккундузуз. ² Ичв аллагьсуз вахтари, жинари учву фици ил алдру идоларихьна гужназ хъчІюхюйиш, кІваин илмиячв. ³ Гьаддиз гъавриъ йихьай: Аллагьдин Рюгьну хъау адмийи Исайиз люкьнар дарапІур, я гьич сарира, эгер Гирами Рюгьну хъадраиш: «Иса – Агъа ву», пидар.

⁴ Гьар жюре багъишар а, хъа дурар вари гьадму сар Рюгьну туврайидар ву. ⁵ Гьар жюре гъуллугъ апІувалар а, хъа ухьу варди гьадму сар Агъайиз гъуллугъ апІурахьа. ⁶ Гьар жюре ляхнар а, хъа вари ляхнар ухьуъ варидиъ артмиш апІурайир гьадму сар Аллагь ву.

⁷ Гьарсар адмийиъ Гирами Рюгь, вардиз кайи уж’вал бадали, ачмиш шула. ⁸ Сар адмийиз Рюгьну фагьумлувал айи гаф тувра; тмунуриз гьадму Рюгьну аьгъювалар айи гаф тувра; ⁹ шлиз-вуш гьадму Рюгьну хъугъвал тувра; шлиз-вуш гьадму Рюгьну уьзрар сагъ апІувал тувра. ¹⁰ Сарсануриз – аьламатар улупру кьувват; гьатмунуриз – пайгъамбарвалин гаф; шубурпириз – рюгьяр жара апІуз шлувал; гьатмунуриз – гьар жюре чІалар, гьаккмунуриз – гьадму чІалариинди гъапибдин гъавриъ ауз шлувал. ¹¹ Мурар вари – гьадму сар Рюгьнан ляхнар ву. Гьаму багъишар Дугъу гьардиз Чаз ккуниси тувру.

Месигьдин беден

¹² Беден, гьар жюре паярикан арайиз дуфнашра, саб ву. Бедендин паяр, гизаф вушра, саб беден ву. Гьаци Месигьдин беденра ву. ¹³ Ухьу вари саб беденси хьпан бадали, жугьдар ва грекар, лукІар ва азад вуйидар – сар Рюгьну цІийи алаънайидар вухьа. Ухьуз варидариз гьадму сар Рюгь ухъуз тувнахьуз.

¹⁴ Фицики беденра саб пайнакан дубхьнадар, хъа гизафдарикан. ¹⁵ Эгер ликри: «Узу хил дарза, узу му бедендинуб дарза» гъапиш, диди гьаци гъапну кІури, думу бедендин саб пай дарди гъубзрайин? ¹⁶ Ваяки, ибу: «Узу ул дарза, му бедендинуб дарза» гъапиш, диди гьаци гъапну кІури, думу бедендин саб пай дарди гъубзрайин? ¹⁷ Эгер вари беден саб улкан ибарат вуйиш, дидиз фици ебхьидийи? Хъа эгер вари беден иб вуйиш, диди ниар фици аьгъю апІидийи? ¹⁸ Аммаки Аллагьди бедендиъ гьарсаб пайназ, Чаз ккуниси, чпин йишвар улупну. ¹⁹ Вари саб пай вуйиш, беден наънан хьибдийи? ²⁰ Магьа гьаддиз, паяр гизаф ву, хъа дурар варибдикан дубхьнайи беден саб ву.

²¹ Улхьанра хилиз: «Узуз уву лазим дарзуз» пуз шулдар. Ваяки, кІули ликариз: «Йиз учвукк ккабхънайиб адариз» пидар. ²² Бедендиъ лазимсузди гьисаб апІру паяр, лигуруш, варитІан лазим вуйидар ву. ²³ Хъа ихь фикриан лазим даруси гьисаб апІурайи паярин ухьу хъа гизаф гъайгъу зигурахьа. ²⁴ Гъяркъган, аьйиб шлу паяр ухьу, ижмиди ккеркну, уьрхюрахьа, хъа гьатмундариз дициб гъайгъу лазим дар. Аммаки Аллагьди Чав, беден гьамциб жюрейиинди дебккну ва ихьра гьаци апІуз кІулиъ тІапІна: «ужуб ад хътру» бедендин паярин артухъси гъайгъу дизигну ккунду. ²⁵ Беден пай дархьуз, ухьу ухь’инди чиб-чпин гъайгъушнаъ духьну ккунду. ²⁶ Эгер саб пайназ аьзият каш, вари паяризра аьзият кади шулу. Эгер саб пайназ гьюрмат апІураш, дидихъди вари паярира шадвал хъапІри шулу.

²⁷ Гьаци вуйиган учву вари сабси – Месигьдин беден вучва. Учву гьарсар Дугъан бедендиъ пай вучва. ²⁸ Хъугърударин арайиъ Аллагьди саспидар Месигьдин вакиларди, саспидар пайгъамбрарди, саспидар мялимарди дерккну. Дугъу гьацІариз аьламатар улупуз шлу кьувват, гьацІариз – сагъ апІру, гьацІариз – касибариз кюмекар апІру, гьацІариз – гьякимвал апІру, гьацІариз жара чІалариинди улхру багъишар тувну. ²⁹ Вари Месигьдин вакилар шулин? Вари пайгъамбрар шулин? Вари мялимар шулин? Вари аьламатар улупрудар шулин? ³⁰ Вари уьзрар сагъ апІрудар шулин? Вари жара чІалариинди улхрудар шулин? Ясана думу чІаларин гъавриъ аъру гъуллугъ вардиз тувнайин? ³¹ Учвуз хъа заан багъишар шлуси хъачІарккай!

Гьамус узу учвуз варитІан ужуб рякъ улупидизачвуз.

Масанвал

¹ Эгер узуз вари адмийирин ва малайикарин чІалар аьгъяди, хъа масанвал адарш – узу гаргврин бябрягъяр ва далдабуйин дабдаба вуза. ² Узуз пайгъабарвалин багъиш ади, дюн’яйин вари сир аьгъяди, узуз вари аьгъювалар тувнади, узуъ дагъларра кмиди чпин алишвлан улдучІвуз гъитру хъугъувал ади, хъа масанвал адарди вуш, узу фукІа дару ичІичІай вуза. ³ Узуъ масанвал адарди касибариз узуз айи вари девлет пай гъапІишра, гьадрарихъанди убгуз йиз жан тувишра – мурарихьан сабдихьанра узуз кюмек апІуз хьибдар.

⁴ Масанвали сабур хуру, гъянивал хуру, бахилвал хурдар, жвуван тяриф апІдар, фурс кипдар, ⁵ чІуруди хътІурччвуз гъитдар, чан хайирназ фукІа апІдар, хъял хурдар, писвал кІваъ гъибтдар. ⁶ Масанвал кучІлиин ваъ, хъа гьякьвалиин шад шулу. ⁷ Диди варибдилан хил алдабгъуру, варибдихъ хъугъру, умуд зат ктабтІруб дар, вариб аьгь апІуру.

⁸ Масанвал гьич зат хъатІабццну хьибдар. Пайгъамбарвал дугъубжвиди, чІалар ккебехъиди, аьгъювалар лазимди гъузидар. ⁹ Фицики ихь аьгъювалар гьуркІнайидар дар, ихь пайгъамбарвалин гафарра гьуркІнайидар дар, ¹⁰ ва тамамвал гъафиган, вари гьудрубкІувал жвартІ хьибди. ¹¹ Узу бицІир вуйиган, бицІириси кІуйза, бицІириси фикир апІуйза, ляхнарикан бицІириси хиял апІуйза. Аьхю гъахьунза – бицІивал вари гьудубчІвну. ¹² Гьаму ражари ухьуз, кьалу гюзгдиан рябкъюрайиси, ачухъди рябкъюрадархьуз, хъа гьадмуган машна-машди рябкъюри хьибдихьуз. Сабан сацІибтІан аьгъдарзуз, хъа думуган, Аллагьдиз узу фици аьгъяш, гьаци тамамди аьгъю хьибдизуз.

¹³ Хъа сабан магьа гьаму шубуб а: хъугъвал, умуд ва масанвал, дурарикан заануб масанвал ву.

Рюгьнан багъишар хъугърударин хайирназ ишлетмиш апІинай

¹ Масанвалихъ хъачІарккай. Рюгьнан багъишарин гъайгъушнаъ йихьай, гизафна гизафси – пайгъамбарвалин багъишнан.

² Таниш дару чІалниинди гафар апІурайир адмийирихъди ваъ, хъа Аллагьдихъди улхура. Фицики дугъан фужкІа гъавриъ ахъдар, амма Рюгьниинди дугъу сирарикан кІура. ³ Хъа пайгъамбарвалин гафар кІурайири адмийириз насигьят вуди, юкІв капІри ва ккарцури кІура. ⁴ Таниш дару чІалариинди улхурайир, чаз насигьят вуди улхура, хъа пайгъамбарвалин гафар кІурайири, хъугънайидариз насигьят вуди кІура. ⁵ Узуз учвкан гьарсар чІалариинди улхури ккундийзуз, аммаки пайгъамбарвал апІуб ужу ву. Пайгъамбарвал апІурайир, чІалариинди улхруртІан зиина ву. Аммаки чІалариинди улхрури, хъугънайидариз насигьят вуди, гьадму чІаларин гъавриъ ауйиш, думу зина вуйи.

⁶ Гъардшар, узу учвухьна дуфну, таниш дару чІалариинди, фукІа ачмиш дарапІди, аьгъювалар тутрувди, пайгъамбарвалин гафар дарпиди, насигьят тутрувди улхуйиш, узкан учвуз фу хайир хьибдийи? ⁷ Ил алдру мукьмарин алатар гъадагъай, мисалназ, швутІрам вая кьумуз. Эгер сесер жара апІуз шулдарш, дурарин мукьмар фици аьгъю апІидичва? ⁸ Эгер зурнайи гъавриъ адрахъру дих деебтиш, дявдиз фуж гъедергидийи? ⁹ Гьаци учвура шулачва. Эгер гъавриъ адрахъру гафар кІураш, учву кІурайибдин адмийир фици гъавриъ хьиди? Учву гьавайи гафар деетурачва. ¹⁰ Дюн’яйиъ фукьан гизаф чІалар а, амма чІалар аьгъюдари дурарин мяна бисура. ¹¹ Эгер узуз кІурубдин узу гъавриъ ахъдарш, кІурайириз узу жара уьлкейин адми ву, ва думура узуз жара уьлкейин адми шула. ¹² Гьаци учвура шулачва. Учвуз Рюгьнан багъишар ккунди анчвуз? Ккуниган, хъугънайидарин хайирназ бегьемди ккун апІинай.

¹³ Гьаддиз, аьгъдру чІал апІрури, дидин гъавриъ ауз шлу багъишра туври кІури, ккарагри. ¹⁴ Аьгъдру чІалниинди узу ккарагруган, йиз рюгь ккарагура, хъа йиз фикир иштирак шуладар. ¹⁵ ГьапІза? Узу рюгьниинди ккарагидиза, йиз фикрииндира ккарагидиза. Рюгьниинди Аллагьдиз мяълийир апІидиза, йиз фикрииндира мяълийир апІидиза. ¹⁶ Эгер уву рюгьниинди Аллагьдиз баркаллагь кІураш, гъаври адру адмийи фици «амин» пиди? Дугъаз уву фу кІураш аьгъдар! ¹⁷ Увхьан Аллагьдиз ужуйи баркаллагь пуз шулвухьан, хъа тинди хъайир диди мюгькам апІидар.

¹⁸ Учвуз варидаризтІан чІалариинди улхуз узуз ужуйи аьгъязуз, гьаддиз Аллагьдиз чухсагъул вуйиз, ¹⁹ амма хъугънайидарин арайиъ, жарадариз насигьят вуди, йиз фикриинди гъавриъ ахъру хьуб гаф кІарза, агъзрариинди аьгъдру чІалнан гафар кІайиз!

²⁰ Гъардшар, фикир ади, бицІидарси махьанай. Писвализ тахсир ктру бицІидарси йихьай, хъа фикриинди – гьуркІу адмийир! ²¹ Къанундиъ дибикІна:

«Жара чІалариинди ва жара мелзариинди Узу гьаму халкьдиз пидиза, я гьадмуганкьан дурар Узухъ хъпехъидар, – кІура Агъайи».

²² Гьаци вуйиган, жара чІалар хъугърудариз вуйи лишан дар, хъа хътругърудариз. Пайгъамбарвалин гафар – хътругърудариз дар, хъа – хъугърудариз. ²³ Хъугънайидар вари уч духьну, чІалариинди улхуради, дурарихьна аьгъдрудар ваяки хътругърудар гъафиш, дурари учвук жинар кучІвна даркІурин? ²⁴ Хъа варидари пайгъамбарвалин гафар кІуради, душвазди хътругърур, ясана жарар учІвиш, улхурайи гьарсарикан дугъаз учв гунагькар ва тахсиркар вуйиб рябкъиди. ²⁵ Дугъан кІван жини ниятар ачухъ хьиди, ва гьадмуган, кьамкьарихъди ис алахъну, Аллагьдиз дугъу икрам апІиди ва пиди: «Дугъриданна, Аллагь учухъди хъа!»

Хъугърудар мюгькам апІури йихьай

²⁶ Фу вухъа, гъардшар? Учву уч шлуган, гьарсарин фу-вуш кІуруб шуличв: Аллагьдиз мяъли, насигьятнан гаф, Аллагьди ачмиш гъапІуб, чІалариинди улхуб, ясана думу чІаларин гъавриъ ауб – гъит варидиз му вари мюгькамвализ ибшри. ²⁷ Эгер чІалариинди улхрудар аш, гъит кьюри йипри, заан кІул – шубури, нубатнахъди, хъа сар касди дурари кІурайиб кидибтри. ²⁸ Хъа чІаларин мяна ктибтуз шлур адарш, чІалариинди улхрур хъугънайидарин арайиъ ккебехъну гъузри – чазна АллагьдизтІан дарипри.

²⁹ Пайгъамбрариканра кьюри вая шубури йипри, хъа имбудари гъапибдикан фикир апІри. ³⁰ Эгер дуфнайидарикан сариз Аллагьдихьан фукІа ачмиш гъабхьиш, улхурайир ккебехъну, мунури йипри. ³¹ Учвхьан вардарихьан, вардариз насигьят тувбан ва вардарик юкІв капІбан бадали, нубатнахъди пайгъамбарвал апІуз шулучвхьан. ³² Пайгъамбрари чпин рюгьнан эйсивал дапІну ккунду, ³³ гьаз гъапиш, Аллагь – къайда хътру Аллагь дар, хъа мясляаьтнан Аллагь ву.

Аллагьдин гирами халкь уч шлу варишвариъси, ³⁴ душвариъ дишагьлийир ккебехъну ккунду. Дурариз гафар апІуз ихтияр туврадар. Къанунди тІалаб апІурайиси, дурарин пише мютІюгъди гъузуб ву. ³⁵ Эгер дурариз фукІа аьгъю апІуз ккунди аш, гъит дурари хулаъ чпин жиларихьан гьерхри, фицики дишагьлийиз уч духьнайишваъ улхуб аьйиб ву.

³⁶ Аллагьдин гаф сифте учвхьан удубчІвуб, ясана учвухьнатІан дурубкьну адруб ву кІури, гьисаб апІуранчва? ³⁷ Учв пайгъамбарди вая рюгьнан адмиди гьисаб апІурайири узу бикІурайиб, Чав Агъайин дебккнайиб вуди, кьабул апІри. ³⁸ Хъа кьабул дарапІрур, учвура кьабул мапІанай.

³⁹ Гьаци вуйиган, гъардшар, пайгъамбарвалихъ хъачІаккай, чІалариинди улхузра машат мапІанай. ⁴⁰ Аммаки вари лайикьлуди ва къайдалуди дубхьну ккунду.

Иса Месигь чІиви хьуб

¹ Гъардшар, узу учвуз дебкку, учву кьабул гъапІу ва мюгькам хьуз гъиту Ужувлан хабар ичв кІваина хуз ккундузуз. ² Гьадму Хабарну уьрхидичву, эгер узу учвуз гъапибдихъан ижмиди хъчІихиш, даршиш – учву гьавайиди хъугърачва.

³ ВаритІан важиблуб, узухьна тувуб, тувунзачвухьна: Гирами китабариъ улихьмиди дупнайиси, Месигь ихь гунгьарихъанди гъакІну. ⁴ Гирами китабариъ улихьмиди дупнайиси, Думу, накьвдик кивну, шубудпи йигъан чІиви гъахьну. ⁵ Думу, Петриз ачмиш гъахьну, хъа – йицІикьюриз, ⁶ хъасин хьудварждилан зиина гъардшариз сабси ачмиш гъахьну. Дурарикан сакьюдар гъийихну, гизафдар гьамусра чІивиди ими. ⁷ Хъасин Якьубдиз ачмиш гъахьну, хъасинси – Месигьдин вари вакилариз. ⁸ Дурарикан варитІан кьяляхъна узуз, лайикь даруриз, ачмиш гъахьунзуз.

⁹ Фицики узу вакиларик варитІан цІибди вуйир вуза, узу вакилвалин ччвурназ лайикькьан дарза, гьаз гъапиш Аллагьдихъ хъугъру гирами халкьдихъ хъергри гъахьунза. ¹⁰ Амма, Аллагьдин ужувлиинди, узу йиз вуйир вуза, ва Дугъан узухьна вуйи уж’вал давди гъюдубчІвундар: узу варидитІан гизаф ляхин гъапІунза, яни, гъилихур узу ваъ, хъа узухъди хъайи Аллагьдин уж’вал ву. ¹¹ Узу вая жарари – учу гьациб Хабар дебккну, учву хъугъунчва.

ГъачІидар чІиви апІуб

¹² Йипай гьеле, эгер Месигь, хабар дебккрайиси, чІиви гъахьнуш, учвкан сакьюдари, гъийихдар чІиви шлуб дар, фици кІура? ¹³ Эгер гъийихдар чІиви шлуб дарш, Месигьра чІиви хьидайи. ¹⁴ Хъа эгер Месигь чІиви гъахьундайиш, учу дебккрайи Хабар, дидихъди ичв хъугъвалра, дав хьибдайи. ¹⁵ Дидланра гъайри учкан, эгер гъийихдар чІиви шлуб дар кІурубдиз лигуруш, Аллагьдиз къаршу кІучІлин шагьидар шула, фицики учу, чІиви дархьи Месигь Аллагьди чІиви гъапІну, кІурача. ¹⁶ Эгер гъийихдар чІиви шлуб дарш, Месигьра чІиви гъахьундар. ¹⁷ Месигь чІиви гъахьундарш, ичв хъугъувалра дав ву, ичв гунгьарра учвук ками. ¹⁸ Дици вуш, Месигьдихъ хъугъну гъийихдар, гьаммишандиз гъачІну. ¹⁹ Эгер Месигьдиин али ихь умуд гьаму уьмризтІан кайиб дарш, имбу вари адмийирик варитІан пис гьялнаъ ухьу ахьа.

²⁰ Месигь, дугъриданра, чІиви гъахьну! Думу гъачІидаригъян сарпирди чІиви гъахьну! ²¹ Сар адмийилан гьаму дюн’яйиъ аьжал абхъганси, чІиви хьувалра сар Адмийиланмина гъафну. ²² Адамдилантина вари фици йихуруш, Месигьдилантина вари гьаци чІиви хьиди. ²³ Амма гьарсар чан къайдайиинди: сифте, сабпи бегьер, Месигь, хъасин, Думу кьяляхъ гъафиган, Месигьдиндар вари, ухьу, чІиви хьиди. ²⁴ Дугъу, гьарсаб гьякимвал, гьарсаб гьюкум ва кьувват терг дапІну, Адаш Аллагьдихьна Паччагьлугъвал тувди, хъа гьадмуган аьхир гъибди! ²⁵ Дугъу паччагьвал, Аллагьди вари душмнар Дугъан ликарикк духну дахьайизкьан, апІиди. ²⁶ Терг апІуз ккайи аьхиримжи душман аьжал ву. ²⁷ Фицики, Аллагьди «Гьадгъан ликарикк вари ккирчну». «Вари ккирчну» кІуруган, Ккирчурнур ктар. ²⁸ Дугъу Гьадгъан хилиъ вари ивган, вари ва варибдиъ Аллагь хьпан бадали, Учв, Байра, Чан хилиз вари Тувурин хиликкна гъягъиди.

²⁹ Эгер думу дици дайиш, адмийир, гъийихдарихъандира штуан гьаз шула? Эгер гъийихдар чІиви апІуз шулдарш, гьаз дурарихъанди штуан хьидихъа? ³⁰ Гьар сяаьтнак ухьура гьаз хатІйирикк ккахъхьа? ³¹ Узу гьар йигъан аьжаликк ккахъраза. Узу ихь Агъа Иса Месигьдин улихь учв’инди фици фурс апІураш, гьациб кьувватнаъди му кІурайибра кучІал дариз, гъардшар. ³² Эгер адмийин улариан лигураш, узу фу бадали Эфесдиъ айи вягьшйирихъди дяви гъабхидийи? Узуз дидкан фу файда ка хъа? Гъийихдар чІиви шлуб дайиш:

«Гъачай ипІухьа, убхъухьа,

гьапІнура закур йикІурайидар дарин хъа».

³³ Учву учвуз кІучІлар апІруси дарибшри гьа: «ЧІуру шадлугъариъ гъяни хасиятар чІур апІуру».

³⁴ Учвуз лайикь вуйиси, фикриз гъачай, гунгьар апІуб гъитай, фицики ичв арайиъ гьамусра Аллагь аьгъдрудар имийичв – мици учвуз нач хьуз кІураза.

Ихь беден фициб хьибди?

³⁵ Сари гьерхуб мумкин ву: «Дийихнайидар фици чІиви хьиди хъа? Думуган дурарин беден фициб хьибди?» ³⁶ Фикирсузар! Уву гъубзу тум ктубчІвбан бадали, сифте думу пуч дубхьну ккунду! ³⁷ Уву тум убзруган, вари укІ-мукІди убзурадарваки, хъа дидгъян – удрар, дяхнин удрар, ясана жараб гьациб. ³⁸ Хъа Аллагьди Чаз ккуниси думу тумраз – гьардиз хас вуйи жан тувра. ³⁹ Вари жанар сабстар дар, мисалназ адмийирин жараб, гьяйванатарин жараб, жакьварин жараб, балугъарин жараб ву. ⁴⁰ Мидлан гъайри, жанар а аьршариндар ва жилиндар. Аьршарин жанариз чпиз хас вуйи успагьивал а, хъа жилиндариз – чпин. ⁴¹ Ригъдиз чан акувал а, вазлиз – чан, хядариз – жараб. Чпин нубатнаъ хядарра, крачІрувализ дилигну, чиб-чпихьан жара шула.

⁴² ЧІиви шлуганра, гьаци хьибди. Ухьухъ хъайи беден тумси убтІруб ву, хъа чІиви шлуган, ухьухъ хъибшру беден убтІруб хьибдар. ⁴³ Накьвдик кивру беден асккануб шулу, хъа чІиви шлуб – успагьиб! Кивра зяифуб – чІиви шула кьудратлуди, ⁴⁴ кивра рябкъру мутмусиб – чІиви шула рюгьнанубси.

Рябкъру беден айиган, рюгьнан беденра айиб ву. ⁴⁵ Гирами китабариъ, сарпи адмийиз, Адамдиз, чІиви рябкъру беден гъабхьну, хъа Исайиз, аьхиримжи Адамдиз, уьмрин булагъ Вуйириз, рюгьнан беден гъабхьну, дупна. ⁴⁶ Сифте гъюруб, рюгьнануб ваъ, хъа рябкъюри шлуб гъафну, ва хъасин – рюгьнануб. ⁴⁷ Сарпи адми жилин рюкъдикан гъахьну, хъа кьюрпи Адми – аьршариан гъафи Адми. ⁴⁸ Сарпи жилин адми фицир гъахьнуш, жилин адмийирра гьацдар гъахьну, хъа аьршариан гъафи Адми фицир вуш, аьршариз гъягърударра гьацдар хьиди. ⁴⁹ Ухьу гьаму ражари фици жилин адмийиз ухшар вуш, гьаци аьршарин Адмийиз ухшар хьидихьа.

⁵⁰ Учвуз кІураза, гъардшар, ифина йикк Аллагьдин Паччагьлугъдин ирсчйир шлуб дар, ва убтІруб дурубтІрубдин ирсчи хьибдар. ⁵¹ Хъебехъай, узу учвуз гьамус сир ачмиш апІидиза: зурнайин аьхиримжи дих утІубччву сяаьт ухьу вари йихидар, хъа хабарсузди, улар уьлчІюкьну арццайиз, вари дигиш хьиди. Зурнайин дихнахъди дийихнайидар дурутІру жанар хъади чІиви хьиди, хъа ухьу дигиш хьиди. ⁵³ Вари убтІруб дурубтІрубдиз илтІибкІиди, йибкІруб – дилибкІрубдиз. ⁵⁴ Вари убтІруб дурубтІрубдиз ва йибкІруб дилибкІрубдиз илтІибкІган, гьаму гафар тамам хьиди:

«Аьжал гъалибвали хътІюбкью!»

⁵⁵ «Эй аьжал, набшдияв гъалибвал?

Эй аьжал, набшдияв, галам?»

⁵⁶ Аьжалин галам – гунагь ву, гунгьин кьувват – Къанун. ⁵⁷ Аллагьдиз чухсагъул! Дугъу ихь Агъа Иса Месигьдиланмина ухьуз гъалибвал туврахьуз.

⁵⁸ Гьаддиз, йиз ккуни гъардшар, ижмиди гъузай. Минди-тинди хъахърудар махьанай. Агъа бадали вуйи ляхниз фукІара гьяйиф мапІанай ва аьгъю йибхьай: Агъайиз вуйи ичв ляхин давди гъюдубчІвидар.

Жара хъугърудариз кюмекар

¹ Гьамус Ерусалимдиъ айи Аллагьдин гирами халкьдиз кюмек вуди пул уч апІбакан. Узу Галатдиъ айи хъугърудариз апІин гъапиб учвура апІинай. ² Гъит учвкан гьарсари, гьяфтайин садпи йигъан, шлихьан фукьан удукьуруш, ичв гъюру хайирназ дилигну, узу гъафиган уч апІури, давди вахт гьадрапІбан бадали, кюмекназ пул гьязур апІинай. ³ Хъа узу гъафиган, учву уч гъапІу кюмек Ерусалимдиз гъабхбан бадали, учву ктагъу адмийир, насигьятнан кагъзарра тувну, гьаъдиза. ⁴ Эгер узузра дина гъягъюб алабхъуруш, дурарра узухъди гъиди.

⁵ Хъа узу учвухьна Македонияйиъ хьпан кьяляхъ гъидиза. Гъюрур гьадлин мина гъидиза. ⁶ Учвухъди саб вахтназ гъузуз ният айиз, мумкин ву учвухь узу кьюрдра адапІуз, хъасин, эгер узу дилинтина гъягъруси гъабшиш, рякъ’ин апІуз узуз кюмек апІидичва. ⁷ Узу гьаму ражари учв’ин улукьидарза, улукьнийишра, думу сацІиб вахтназтІан хьибдайи. Эгер Аллагьди гъитиш, учвухь гизаф вахт адапІуз юкІв хъайиз. ⁸ Эфесдиъ узу ХьуцІударин машквар хьайизкьан гъуздиза, ⁹ Фицики мушваъ, хъуркьувалиинди гъуллугънаъ хьуз шлуси, йиз улихь яркьуди урчІар арццна. Душмнарра цІиб дар.

¹⁰ Эгер Тимофей гъафиш, лигай, дугъаз учвухь хатІасузди ибшри, фицики дугъура, узуси, Агъайин ляхин кІули гъабхура. ¹¹ Думу гьяспикк ккадарди гьич фужкІара даришри. Хъасин думу, узухьна кьяляхъ гъюз шлуси, мясляаьтниинди рякъюъ аай. Узу дугъазна гъардшариз ккилигураза.

¹² Аполлос гъардшикан. Узу дугъкан, гъардшарра хъади, учвухьна гъюб тІалаб гъапІнийза, амма гьаму ражари дугъан гъюз тямягь хътар. Думу, мумкинвал гъабхьиган, гъиди.

¹³ Мугъаятди гъузай! Хъугъвалиъ ижмиди гъузай, кІубанди ва кьувватлуди йихьай! ¹⁴ Ичв апІурайиб вари, масанвал ади, апІинай!

¹⁵ Сабсанубдикан учвкан тІалаб апІуз ккунди азуз, гъардшар: Стефанусдин хуландар аьгъячвуз, Ахаяйиъ дурари сарпидарди Месигь кьабул гъапІну ва, Аллагьдин гирами халкьдин гъайгъушнаъ хьуз, чпин уьмрар бахш апІура – ¹⁶ гьацдар адмийирин, гъуллугънаъ айи вардарин ва дурариз кюмек апІрударин гъайгъушнаъ йихьай. ¹⁷ Узу Стефанусна, Фортунатна, Ахаик мина гъюб’ин гизаф рази гъахьунза. Дурар дуфнайиган, учву йиз гъвалахъ хъайиси шулазуз. ¹⁸ Дурари узукра ва учвукра юкІв капІра. Гьацдар адмийирин гьюрмат уьбхяй.

¹⁹ Азияйиъ хъугърудари учвуз саламар хътаура. Агъайихъ хъугънайивалиъ гъардашна чи вуйи Акилайина Прискилайи ва дурарин хулаъ уч шулайи хъугъру варидари мани саламар хътаурачвуз. ²⁰ Мушваъ вари гъардшари саламар хътаура. Чиб-чпиз гирами макниинди салам туври апІинай.

²¹ Гьамус узу, Павели, йиз хили бикІураза: ²² Шлиз Агъа ккундарш, гъит бала гъядябхъричаз. Эй, Агъа, гъач!

²³ Агъа Исайин уж’вал учвухъди гъит ибшри! ²⁴ Йиз масанвал – вари учвуз, Иса Месигьдиндариз. Амин.