2 TIMOTHEEO

Ebaruwa eya okuwiri eya Paulo yajojera

TIMOTHEEO

Amangʼana ku owuimpi

Ebaruwa eya okuwiri eno yajojwa enyinga ezia Paulo yawanga na ari mu owusiwe owutuukre Rooma, na asiwirwe ne eminyororo. Yajojwa amiire amatono ni Paulo akiari okuitwa no Omwami Niiro, owaigoga omwaka ogwa 68. Omwaka ogwa yajojerwamo ngagumanyiike yawa. Na awantu wangi wawoola mbwe Paulo yaitwa agati ya omwaka ogwa 67 ni 68. Ebaruwa eno yatumrwa Timotheeo na ari Efeeso.

Paulo yawanga na ari mu eminyako-nyaako emilulu. Kutio, yalaganga Timotheeo kiomo ari no omwoyo omululu kandi kiomo ari na amiiga nae alala na awiiko waae wandi woona. Kukawa mbwe yawonanga owuzito ino, kandi owulamu wuae wuafwananga ki owuwua, nikulondokana ne emidambo egia Omwami Niiro yamuingiziamo alala na Awakristo wandi woona, Paulo yawanga na akiari no omwoyo ogwa okuganya mbwe Katonda aaza okutuusia ewintu wiona geeza mu owulamu wuae owua ku ekialo kuno. Paulo a-ambia Timotheeo amaani mbwe atareka okuganya okwa ari nakwo ku *Kristo, kandi mbwe atatia okugalanzia kukawa mbwe awona emidambo. Amulaga mbwe awe na agaania awagerera engerera ezia owuweeyi aeniki owuene owua Katonda niwuo owuuza okusigala, ino-ino ku awantu awamuganyireko. Paulo awoola mu ebaruwa eno mbwe Awakristo paka wasikie emioyo enyinga ezia wawona eminyako-nyaako kiomo iye omwene amiire okuwa na akola.

Amakeezio agasookere

¹ Ku Timotheeo omwana wange owa ngonziizie. Nkujojera kandi ebaruwa eno inze Paulo, *omutumwa owa Yesu *Kristo nikulondokana no okuagala okwa Katonda. Katonda yantuma, kugere ndanzizie awantu amangʼana aga owulamu owua yamala okuifuuwa okutu-aa ni kuwitra ku okuwa kwifu mu owulala ni Yesu Kristo. Katonda alala ni Kristo Yesu wawe awasiza ni iwue, wakuambre amagongi kandi waku-ee owuolu wuawu.

Paulo aikazia Katonda

³ Ni nkuingirizia enyinga ziona ni nsawa, nyirania otioo ino ku Katonda owa nsawa no omwoyo gwange gutankengera ekiina. Katonda ono nio owa waaguukwa wiifu waakorranga.- 1:3 1Kori 4:17; 1Thes 2:11- 1:3 Awaru 11:1; 1Timo 1:5⁴ Nyagala okukuwona ino kugere omwoyo gwange guizule ne ekisangaalo, aeniki amiiga gandia ni iwue ino ni nyingiriizie amaziga gaao. ⁵ Lwona nyingirizia okuganya okuri kuwuene okwa ori nakwo ku Kristo, okwa guukwa waao Loisi ni ngʼinwao Yunia waawanga nakwo kandi manyire kuwuene mbwe ori nakwo na reero.- 1:5 Awat 16:1

Paulo a-ambia Timotheeo amaani

⁶ Kutio nkuizurizia mbwe ogie emberi okukola ne empanwa eya Katonda yaku-aa olwa nyakutaako okukono, e-eeme ki omurro oguwutirrwa.- 1:6 1Timo 4:14⁷ Aeniki Katonda ngakatu-aa omwoyo ogugera ni twawa awantu awati yaaya, ni yatu-aa omwoyo ogugera ni twawa na amaani, no olugonzi alala no okumenya owulamu owuirindre.- 1:7 Awaru 8:15⁸ Kutio otasuuka okuwoola ewia omanyire ku Omwami iifu, lwona otasuuka okulagana mbwe ori mu owulala ni inze ori mu owusiwe ku okukola okuagala kwae. Ni toola oluwaala lwao mu okunyaka-nyaakra amangʼana gaae amalootu, no okola na amaani aga Katonda omwene aesana.- 1:8 Awaru 1:16; Efee 3:1; 2Timo 2:9⁹ Katonda nio owatununula kandi atueta no owuesani owuitengeeke ku okuagala kwae omwene kandi ku owusiza wuae owua yatu-aa ni kuwitra ku Kristo Yesu, namba ne ekialo kikiari okuwaao, ni ngʼani ku enkola ziifu endootu, yaaya.- 1:9 Efee 2:9¹⁰ Owusiza wuno katio nyingeeno wutufumiire ni kuwitra ku okuuza okwa Omununuzi iifu Kristo Yesu, owakira olumbe. Yesu nio owatulaga ekia owulamu owutariwua wuri kuwuene, ni kuwitra ku amangʼana gaae amalootu.- 1:10 Tiit 3:6

¹¹ Katonda yandowola okuwa omuyaazi, omutumwa kandi omugerezi owa amangʼana gaae amalootu gano,- 1:11 Awaru 1:5¹² kandi ekio nikio ekigera ni nyaka-nyaaka otino. Ni mbula ensuuko, aeniki manyire owa nganyreko kandi manyire kuwuene mbwe ari na amaani aga okurinda ewia muteriire mu amakono+ 1:12 Nakuwa ewia yanteera mu amakono. nawuno owuire owua owutuuko. ¹³ Londokana na amangʼana agari kuwuene aga wawurra ni ngerera kandi isimbiizia mu okuganya no olugonzi, agari agiifu ku okuwa mu owulala ni Kristo Yesu.- 1:13 2Timo 3:14¹⁴ Rinda geeza engerera eri kuwuene eya *Omwoyo Omweru otumenyeremo yakuteera mu amakono eno.- 1:14 1Timo 6:20¹⁵ Omanyire mbwe Awakristo woona awa mu ekitemo ekia *Eesia, ekigingre waawu Fijeeli ni Amojeeni wansomooke.- 1:15 2Timo 4:16¹⁶ Nsawa Katonda mbwe alage enyumba eya Onesporaasi owusiza wuae aeniki yaweerangako na anyambia amaani kusa kandi ngakasuuka mbwe ndi mu owusiwe, ¹⁷ no olwa yatuuka-utuuka Rooma otino, yaanyagala nawuno antuukra. ¹⁸ Nsawa mbwe Omwami amulage owusiza wuae owuire owua owutuuko. Kuwuene omanyire geeza mbwe yantunzia kuwungi ni nyawanga Efeeso.- 1:18 2Timo 4:19

Owa-iiye omulootu owa Kristo Yesu

¹ Ni iwue mwana wange, wa omukalangufu mu owusiza owua tutuukra ku Katonda mu okuwa kwifu mu owulala ni *Kristo Yesu, ² kandi ta ewintu wiona ewia wamiire okuwurra ni ngerera emberi wa awantu mu amakono aga awantu awamanyiike mbwe warinda endagano, kugere iwo woona wagerere awandi.- 2:2 Awat 16:1–3; Awaru 16:21³ Wa ni ifwe alala mu okuwona eminyako-nyaako gino ki owa-iiye omulootu owa Kristo Yesu.- 2:3 1Timo 1:18⁴ Awulao owa-iiye omiire okufumira iiye, owa kandi ainyonkoonia na amangʼana aga omugizi, aeniki okuagala kwae okuneene kuri okusangaazia omukangasi owamu-aa emirimo. ⁵ Lwona, omuntu ogiire okudiewana embiro ngaesa yaeewua owukire na atalondokaane ne endagirra ezia embiro.- 2:5 1Kori 9:24–27⁶ Omurimi orimire wukalu nio osugaane atuukre omugawo gwae ku emere esooka okugeswa. ⁷ Ingirizia ino ku ewintu ewia nkulaga wino aeniki *Omwami Katonda aaza okuku-aa amaganga aga okumanya ewia wilagana wiona. ⁸ Lwona ingirizia amangʼana amalootu aga ndanzia ku Yesu Kristo omuizukulu owa Daudi owa Katonda yaziusia aema ku awafu.- 2:8 Math 1:1; 1Kori 15:4⁹ Okulanzia amangʼana amalootu gano kugera ni nyaasiwua kandi ni nsiwua ne eminyororo ki omuntu okorre owuoni owunene owuluguulwa. Ni kukawa kutio amangʼana aga Katonda ngagaesa okusiwua.- 2:9 Efee 3:1; Filiip 1:12–14¹⁰ Kutio ekio kigera nsikiizie omwoyo ku ewintu ewiwiiwi wiona ewinyiikorra, okutunzia awalowole awa Katonda kugere woona watuukre owuinunuzi owuituukrana ku Kristo Yesu alala no owunene wuawuo owutawua.- 2:10 Kolo 1:24¹¹ Amangʼana gano gari kuwuene:

“Ni tufwire ni Kristo,

tuuza okuwa awalamu nae.- 2:11 Awaru 6:8

¹² Ni tukorre olutuunyo,

tuuza okurinda nae ekialo.

Ni tumulowere mbwe ngatumumanyire,

oona aaza okutulowa mbwe ngatumanyire.- 2:12 Math 10:32–33; Awaru 5:17

¹³ Ni, ni tutarindre endagano,

iye akiarindre-urinda endagano,

aeniki ngaesa okuilowa omwene yawa.”- 2:13 Awaru 3:3–4

Owemirimo owa Katonda aganyire nae

¹⁴ Izurizia Awakristo amangʼana gano kandi wasikirre emberi owa Omwami mbwe warekane no okulwanra amangʼana aeniki okwo ngakutunzia ekintu-ukintu ni kuona-uona mala emioyo egia awantu awawategerezia.- 2:14 1Timo 6:4, 20¹⁵ Kola wukalu kugere owe omuntu owa Katonda aganyire nae ki owemirimo osugre, owula ne ensuuko ku emirimo egia akola kandi ogerera owuene owuri mu amangʼana gaae mu engira eri kuwuene. ¹⁶ Wa ale ne entaka ezitasugre emberi wa Katonda, aeniki zigera awantu ni wasonga okuwa ale no owulamu owua Katonda aagala.- 2:16 1Timo 1:3–7¹⁷ Amangʼana aga wawoola ago gafwanana ne ewisonga ewitaona ewinyaatuuke ku omuwiri. Awandi ku awantu awamiire okuwa ni walanzia amangʼana ago ni Umanuusi ni Filetuusi,- 2:17 1Timo 1:20¹⁸ awagerera awantu mbwe Katonda yamala okuziusia awantu okuema ku awafu. Kuno kugera emioyo egia Awakristo wandi gioneka kandi wareka okuganya ku Kristo, ni no owuweeyi wusa.- 2:18 1Timo 1:3–7¹⁹ Ni kukawa kutio, owulusa owua Katonda amiire okutaao ngawutenga-tenga kandi wujojerweko wutino, “Omwami amanyire awari awaae”† 2:19 Emba 16:5 kandi mbwe, “Omuntu-umuntu osawa Omwami, paka agaluke areke owuoni ilala.”- 2:19 Yowa 10:14; Isaa 26:13; 52:11

²⁰ Omwa omunyazi, otuukramo ewintu ewiriirwako ewilongrwe ne ewintu ewigawuke-gawuuke kiomo edhaabu, ne efeedha, ewiwanzrwe ku emiti alala ne ewiumbrwe ni ilowa. Ku ewintu wino, ewindi wiwiikiirwe emirimo emilowole ne ewindi wikolwa nawio na awa ku omugizi.- 2:20 Awaru 9:21²¹ Nintio kwona kuweera omuntu oieeruuyie okuema ku ewintu ewiwiiwi. Oyo Katonda aaza okumu-aa emirimo giae emilowole. Aaza okufwanana ne ekiemirimo ekitengeekwe ekirinda-urinda omwene enyumba okukorra emirimo emilootu egigawukane-gawukaane.- 2:21 2Timo 3:17²² Kutio, lowa wukalu enkola embiiwi ezia owuana wuto. Ta omwoyo gwao okuagala okuwa omuigolovu, okuwa no okuganya, okuwa no olugonzi alala no okuwa no owuolu na awantu, kiomo awantu awasawa Omwami Katonda ne emioyo emieru wakola.- 2:22 1Timo 6:11; 1:5²³ Wa ale ne entaka ezia owusiru ezitasugre okuwurrwa, aeniki omanyire geeza mbwe entaka ki ezio zireeta mala ensoolo. ²⁴ Kiomo omanyire mbwe owemirimo owa Katonda ngasugaane awe omusoolani, ni paka awe omusiza na awantu woona, kandi omanyire okugerera geeza kandi owa omwoyo gwae gutafwa wuangu. ²⁵ Kandi na airania awantu awamulwania ku engira, akola otio no owuolu na ari no okumanya mbwe andi Katonda aaza yawa-aa iwaga eria okugaluka kandi wamanye owuene owuri mu amangʼana gaae.- 2:25 1Timo 2:4²⁶ Ni wakorre watio, wakamizuka ku omuweto ogwa *Ekikeeno, ogwa Ekikeeno kiawa-amba nagwo kandi kiwata mu okukola okuagala kwakio.

Enkola embiiwi ezia amiire aga owutuuko

¹ Ni nyagala omanye mbwe mu amiire aga owutuuko, eminyako-nyaako eminene giriwaao.- 3:1 1Timo 4:1; 2Pet 3:3; 1Yow 2:18; Yuuda 18² Awantu wari-igonzia aweene, wariwa awa oguriira ogwa amasendi, awaitumbula kandi awa ekitigi. Wariwa awanyegi awa awantu, awatategerezia awiiwuzi, awatawona ekilootu ekia wakoriirwe kandi awataeere Katonda owuti. ³ Wariwa awantu awawula no olugonzi, awatareka amangʼana, awawooli awa awantu, awawula no okuirinda mu enkola ziawu, awalulu owukaka kandi awataagala ekintu-ukintu ekilootu. ⁴ Wariguzia awiina waawu ku awazigu kandi wariwa awaazakana okukola ewintu ni wataingiriizie. Wariwa awantu awaizuule no okuitumbula, awagonziizie ewisangaalo ewia ekialo okukira kiomo wagonziizie Katonda.- 3:4 Gala 5:19–21⁵ Waagala ino mbwe awantu wawawone ki awantu awamanyire Katonda ni walowa amaani agareetwa no okumanya Katonda, kutio wawula nago. Nyagala owe ale ino na awantu ki awo.

⁶ Awandi ku iwo niwo awagia mu emigizi egia awandi ni wasemerezia kandi ni wata awakazi awasiru awa emioyo egidoowere ne emisigo egia owuoni kandi awakangatiirwe no okuagala okugawuke-gawuuke okuwalonda. ⁷ Kukawa mbwe awakazi wano wawurra engerera enyingi ino, ni ngawaesa okumanya owuene owuri mu amangʼana aga Katonda. ⁸ Mala kiomo Janeesi ni Jabreesi waalwania Muusa, nintio awantu wano woona walwania owuene owuri mu amangʼana aga Katonda. Wari awantu awa amongo gaawu gaaoneka kandi awari no okuganya okutatuuka ku Yesu *Kristo.- 3:8 Okuf 7:11, 22; 8:7, 18⁹ Ni, ngawaaza okugia emberi ne enkola yaawu eyo, aeniki awantu waaza okumanya okuisemerezia kwawu okwo mala kiomo okwawu Janeesi ni Jabreesi kwamanyika.

Ewia Timotheeo asugaane alondokane nawio

¹⁰ Ni iwue Timotheeo, omiire okuwurra engerera yange, omanyire olugendo lwange, ne ekineene ekia nteere emberi mu owulamu wuange. Lwona omanyire okuganya okwa ndi nakwo ku Katonda, ni kiomo miire okuwa ni nsikiizie omwoyo, no olugonzi lwange alala no olutuunyo olwa miire okuwa ni nkola.- 3:10 1Kori 4:16¹¹ Omanyire kiomo miire okuwa ne emidambo ne eminyako-nyaako egimiire okumpamba. Lwona omanyire kiomo nyasikia omwoyo mu emidambo eminene egiluguulwa egia nyawona mu emigizi egia Antioki ni Ikoonia alala ni Lustra. No Omwami yannunula mu emidambo gino giona.- 3:11 Zabu 34:19; Awat 13:50; 14:5, 19; 2Kori 11:23–29¹² Kuwuene omuntu-umuntu ori ku Yesu Kristo, oagala okumenya owulamu owusugre emberi wa Katonda, paka awone eminyako-nyaako.- 3:12 Awat 14:22; 1Thes 3:3¹³ Na awooni na awantu awaiteere mbwe wari ekia watari, iwo waaza okugia emberi okuoneka ino ni wateesia awantu, kandi woona ni wateesiwua.

¹⁴ Ni iwue Timotheeo, gia mala emberi okuambirra wukalu ewintu ewia omiire okuigerera kandi ewia oganyireko no omwoyo gwao gwona, aeniki omanyire geeza awantu awaakugerera ewintu ewio. ¹⁵ Iwue okuemera mu owuana wuto wuao, omiire okuwaao no omanyire amangʼana aga Katonda agari na amaani aga okukulagirizia engira eya owuinunuzi owuituukrana mu okuwa no okuganya ku Kristo Yesu. ¹⁶ Amangʼana goona agari mu *endagano gaajojwa ku amaani aga Katonda, kandi gari amalootu ku okugerera awantu, okugaania owuoni, okugolola awantu kandi okulagirizia awantu engira eya okumenya owulamu owuigoloole.- 3:16 Awaru 15:4; 1Timo 4:13; 2Pet 1:21¹⁷ Gatunzia omuntu owa Katonda okuwa omutuufu kandi ori na amaani aga okukola emirimo emilootu giona.- 3:17 2Timo 2:21

¹ Nkusikirra emberi wa Katonda ni *Kristo Yesu, ooza okukengera awalamu na awafu ekiina olwa ari-irana no owuami wuae, mbwe- 4:1 Awat 10:42² lanzia amangʼana aga Katonda kandi gia emberi okukola otio amiire goona, kuwe mbwe ekialo kilootu nakuwa kiwiiwi. Lagirizia awantu wawone owuoni wuawu kandi owagaanie wareke owuoni. Otalawira okuambia awantu amaani, ni gia emberi okuwagerera kandi wa no omwoyo oguisikiizie.- 4:2 Awat 20:20³ Kola otio aeniki amiire gaaza aga awantu ngawari-ingizia igerera eriri kuwuene, ni wariagarizia awagerezi omuganda okutegera amatwi, kugere wawurreko ewintu ewia aweene waagala okuwurra.- 4:3 1Timo 4:1⁴ Warilowa wareke okutegerezia igerera eriri kuwuene, walonde eminayo egiwula emirimo.- 4:4 1Timo 1:4

⁵ Ni iwue Timotheeo, simbiira kandi wa omuoreevu mu engira ziona. Kola olutuunyo mu eminyako-nyaako egia owona kandi kola emirimo egia okulanzia amangʼana amalootu aga Katonda egia waeterwa.- 4:5 2Timo 2:3

⁶ Ni inze owulamu wuange wutuukre aa katio wufumiziwua ki omusango kandi enyinga ziange ezia okuwa ku ekialo ziri ampi okuwua.- 4:6 Filiip 2:17⁷ Miire okulwana iiye riange geeza, miire olugendo lwange kandi miire okurinda geeza ewintu ewia okuganya kwifu kuagala. ⁸ Kutio nyingeeno katio ekinindirra ne ekigudu ekia owuyaayi ekia awantu awigolovu waeewua, ekia Omwami omukengi owa ekiina omulongoole aaza okumpa Owuire owua owutuuko. Ni ngʼani inze engʼene nio ari-aa, ni namba awantu woona awarindirra okuirana kwae ne emioyo giawu giona.- 4:8 1Kori 9:24–25; 1Timo 1:18

Amangʼana agatuukre

⁹ Kola wukalu onyizeko wuangu-wuangu, ¹⁰ aeniki Deema, ku okugonzia ewintu ewia ekialo, amiire okundeka asomooke agiire Thesaloniika. Kreseeni yagiire Galatia, ni Tiito iye agiire Dalmaatia.- 4:10 2Kori 2:13; Filiip 2:21; Kolo 4:14¹¹ Luuka engʼene nio ori ano ni inze. Ni no ooza, toola Mariiko muuze nae aeniki aaza okuntunzia ano kuwungi.- 4:11 Awat 12:12; Kolo 4:14¹² Nyatumre Tichikaasi Efeeso.- 4:12 Efee 6:21¹³ No ooza owitre Troowa, ondetere ekanzu yange eya nyareka omwa Karpo ne ebuuki ziange, ni ino-ino ebuuki ezia amaseero.

¹⁴ Nikulondokana ne ewintu ewiwiiwi ewia Aleksanda omutuzi owa ewiuma yankorra, Katonda nyanga amuwone.- 4:14 1Timo 1:20¹⁵ Muwarre geeza aeniki yalwania amangʼana amalootu aga tulanzia wukalu ino.

¹⁶ Olwa nyasooka okuimerra mu ekiina okulagana ekia ndi, awantu woona waansomoka nsigala omwene. Nsawa Katonda mbwe awarekere ku okukola otio.- 4:16 2Timo 1:15¹⁷ Ni Katonda yawa ni inze kandi yampa amaani aga okulanzia nago amangʼana gaae amalootu kiomo kuagalana, kugera awantu awatari *Awayaudi woona wagawurre. Kutio, yaannunula antoola mu olumbe.- 4:17 Zabu 22:21; Dani 6:22; Awat 1:8; 23:11¹⁸ Ndi no owusiani mbwe Omwami aaza okuntoola mu ewintu ewiwiiwi wiona kandi aaza okunnunula kugere nyingre mu owuami wuae ku igulu. Katonda aeewue owunene amiire goona, *Amin.- 4:18 Math 6:13; 2Kori 1:10

Amakeezio agatuukre

¹⁹ Nkeezizie Preskiila na Akwila alala na awa mu enyumba eya Onesporaasi.- 4:19 Awat 18:2; 2Timo 1:16–18²⁰ Erasto yasigala Korintho, ni Trofimaasi nyamureka Miletaasi na alwala.- 4:20 Awat 19:22; 21:29; Awaru 16:23²¹ Kola wukalu otuuke eno ne entwigo ekiari okutanika. Ebuulo ni Pundeeni ni Linuusi ni Klaudia alala na Awakristo wandi woona wakukeeziizie. ²² Omwami awe ni iwue, kandi owusiza wuae wuwe ni inywe.