Matiu

1

1 Jisas Kraes ke rao mai pania ka woraworanifa iana o Deved. Mo Deved ke rao mai pania ka woraworanifa iana o Ebraham. E kaa ka segesegefa rainira ka mwane rafa iana o Jisas Kraes. 2 O Ebraham ke apara ko Aesak. Mo Aesak ke apara ko Jekob. O Jekob ke aparara ko Jiuda mi esina. 3 O Jiuda mika Tama karu apararaurua ko Peres mo Sera. O Peres ke apara ko Hesron, mo Hesron ke apara ko Ram. 4 Mo Ram ke apara ko Aminatap, mo Aminatap ke apara ko Nasoni, mo Nasoni ke apara ko Salemon. 5 Mo Salemon mika Rehab karu apara ko Boas. Mo Boas mika Ruti karu apara ko Opet. Mo Opet ke apara ko Jesi. 6 Mo Jesi ke apara ko Deved, na arafa ni finua. O Deved ke apara ko Solomon, (hoi enana o Solomon ka kani iana o Iuraea inago). 7 Mo Solomon ke apara ko Rehopoam, mo Rehopoam ke apara ko Apisa, mo Apisa ke apara ko Asa. 8 Mo Asa ke apara ko Jehosafat, mo Jehosafat ke apara ko Jeroam, mo Jeroam ke apara ko Usaea. 9 Mo Usaea ke apara ko Jotam, mo Jotam ke apara ko Ahas, mo Ahas ke apara ko Hesekaea. 10 Mo Hesekaea ke apara ko Manase, mo Manase ke apara ko Amoni, mo Amoni ke apara ko Josaea. 11 Mo Josaea ke apara ko Jehoiakin mi esina iga na mataina na mae i Babilon ne mai toraira na inuni i Israel i pasita ira. 12 Hoi imurina mai na ai Israel na toraira i Babilon, mo Jehoiakin ke apara ko Sialtiel. Mo Sialtiel ke apara ko Serababel. 13 Mo Sarababel ke apara ko Abiud, mo Abiud ke apara ko Elaeakim mo Elaeakim ke apara ko Aso. 14 Mo Aso ke apara ko Sedok, mo Sedok ke apara ko Akim, mo Akim ke apara ko Eliud. 15 Mo Eliud ke apara ko Eleasa, mo Eleasa ke apara ko Matan, mo Matan ke apara ko Jekob. 16 Mo Jekob ke apara ko Josep, o wani iana ka Meri ne apara o Jisas na Mesaea. 17 Hoi e faganega pania ko Ebraham ke taua mai o Deved ka woraworanifa ne tangafuru matara efai (14) na qaunga ni inuni. Make faganega pania ko Deved ke mai taua na mataina na mae i Babilon ne mai toraira na ai Israel ira, ka woraworanifa ne tangafuru matara efai (14) nikao na qaunga ni inuni, mina tana woraworanifa ne tangafuru matara efai (14) nikao ke faganega pania ka mataina ngai kana ke mai taua ka mataina na Mesaea ne wora. 18 O Jisas Kraes ke wora mai manga kaa, a kere fefene na fauatana rainia ka Meri ka fagapaua tangaa ko Josep. E mamaunga naru auragi, mika Meri ke girara woi ne oqara rainia mwa ka Figona Apuna. 19 O Josep kaa, ka mwane ne oto na taufa iana. Hoi ngaia kaa ke ma ni oqania ni fafagamaakia ka Meri i maata na inuni, make takosia woi ne kasia punufi. 20 Hoi a mataina ne tako manga kaa ke, mina enjel iana na Arafa ke ura mai tangaa iga ka mataina ina maurutai iana, make woi, “Josep, igo kaa ki na woraworanifa iga o Deved na arafa ni finua, siana kui takotako rafa rai torai ana ka Meri rai kani iamu. A kare ne apapara ka Meri kana, ke nanafunia rainia ka ramwofa iana na Figona Apuna. 21 Ina mataina ne apapara na kare mwane kana, mako fafauatana rainia ko Jisas, suria nga ngaia ke fafagatafira ka inuni panigi ka aerafa iata.” 22 Hoi na arani mwarao ngai ge ke fagamworaia ka woita iana na Arafa na qani tamasia na maurukari rainigi. 23 Ngaia ke tamasia ke woi manga kaa, “A kere fefene makumaku ke pagai apapara ka kere kare mwane, maka fafauatana rainia ko Imaniuel.” Imaniuel ka woita ne woi “O God ki afainigia.” 24 Ua imurina o Josep ne rite mai, ngaia ke auragia ka Meri manga ne woisia na enjel iana na Arafa tangaa ia. 25 Hoi ingaia ke marefa ni mauru afainia noga kani iana, make kafu taua mai ka mataina ne wora i karena kena. Ua mo Josep ke fauatana rainia ko Jisas.

2

1 A mataina o Jisas ne wora iga na finua i Betelehem ina provins i Jiudia, o Herod ne tao rai arafa ni finua. Iga na mataina ngai kena, tana mwane ni aruarufa ina apanana ne akau iga na arito na rao mai tangaa ki Jerusalem 2 maka woi, “Ifai ke wora iga na kare ne taotao rai arafa tangara na Jiu kaa? Igami kami rea ka feegu ne akau ina mataina ne wora iga kena, makami rao mai tangai wogasia ana kaa.” 3 A mataina o Herod na arafa ne rongoa na agua kena, ingaia ke fatami aera wau, afainira ka arani inuni i Jerusalem nikao. 4 O Herod ke fagafakura ka arani mwane rafa iata na mwane ni raperapega mina arani fagausuri iga na Lo iana o Mosis make fagatera, “Ifai ke pagai worawora iga na Mesaea kaa?” 5 Ngaira ka woi tangaa, “Ingaia ke pagai worawora i Betelehem, manga na maurukari ne qani segea ke woi ia, 6 ‘A finua i Betelehem ina provins i Jiudia, nga igo ki tana finua rafa afainira na finua i Jiudia gena. Pania na finua iamu ke pagai arao mai ka arafa ne onoono i surira ka kare iaku manga na mwane ne onoono i surira na sip iana ira.’ ” 7 Hoi o Herod ke onira punufi ka mwane ni aruarufa ira, make fagatera na mataina taa mwora kai rea inago na feegu kena. 8 Ua e woi tangara, “Mui rao i Betelehem maka mu garia menamenai ka kare kana. Rao kamu rorogoia, maka mu mai wowoisia mai qai gigirara. Inau makau oqani raofa rai wogasia ana ki ngaia nikao.” 9 Hoi ngaira na mwane ira ka rongoa fato ko Herod ne tamasi tangara, maka rao. Mina feegu na rea ia ke qainagota raorao make marape iga ka agua ne taotao iga na kare ia. 10 Ngaira ka wagewage wau na rea na feegu kena. 11 Ua, a mataina na mwane ira na qanu i ruma ia ka rea na kare ia afainia ke enana ka Meri, ngaira ka qogu rai uwa wato maka wogasia ka kare kena. Ngaira ka tawora fura ka mafatanifa iata na gol, mina frangginsens mina maa. 12 Imurina na mataina kena, ingaira ka aporo i finua iata, make marefa nai aporo iga ka tara na rao mai iga ia, suria o God ke mira tamasi iga ka maurutangaa woi siana kai aporo ina tara na rao mai iga ia tangaa ko Herod. 13 A mataina na mwane ni aruarufa ira na rao, mo Josep ke rea ka enjel iana na Arafa iga ka maurutangaa. Ua enjel ia ke woi, “Ui afaraga akau! Ui mafarufaru kui toraia ka kare kaa me enana tangaa ki Ijip! Mui ogaoga kana raorao makau kafu wowoi tangago rai aporofa, suria o Herod ke garia ka kare kaa rai nafuia ana.” 14 Iga na qongiana kena, mo Josep ke afaraga akau make toraia kani iana mina kare ia tangaa ki Ijip, 15 na oga raorao iga make mae ko Herod. Ua ngai ke ke fagamworaia ka taa ne woisia na maurukari ne tamasia na Arafa ke woi, “Au onia ki kareku ke furafura pania ki Ijip.” 16 Ua a mataina o Herod ne girara woi na mwane ni aruarufa ira ka fagaparua, ingaia ke mangariaga wau. E mafata rainia ka tamasinga tangara ka kare iana rai nafuira ana ka arani kare mwane na ogaoga irarona kee fagarangia i Betelehem, na farisita ne erua kee na kere kare sisitai wau nikao. Agua ngai kena ke tanua ko Herod suria na mwane ni aruarufa ira ka fagagirara rainia ka mataina nga na feegu kana ke akau mai tangara. 17 E kaa ka tamasinga iana na Arafa ke mwora, manga na maurukari o Jerimaea ne woisia ia, 18 “I Rama ka ainangita ka rongoa mina angi ngerengere ana. Ka Resero ke angisira ki karena, make ngaroi nai fagakoro mangatana ana suria karena gena ka mae fato.” 19 Imurina o Herod na arafa ni finua ne mae, mo Josep ke rea ka enjel iana na Arafa iga ka maurutanga ina mataina na ogaoga maunga i Ijip. 20 Enjel ia ke woi, “Ui afaraga akau makui toraia ka kare kaa me enana aporo tangaa ki Israel. Ainuni na oqani nafuia ana ia ka mae noga.” 21 Hoi o Josep ke afaraga akau make torairaurua tangaa ki Israel. 22 Ua a mataina ne rongo woi Akelaus i karena o Herod ke arafa tangaa na provins i Jiudia, ngaia ke maagu rai rao ana kana. Hoi iga na maurutangaa, ngaia ka woi tangaa ni arao i provins i Galili, 23 maka rao ka oga ngai kana ina finua i Nasaret. E kaa ke fagamworaia ka tamasinga iana na maurukari ne woi, “Ingaia ke woisia rainia ka ai Nasaret.”

3

1 Iga tana farisi mai o Jon ne fagamaanu apuna ke faganega rai tamasi ana ina finua tatara ina provins i Jiudia. 2 Ingaia ke woi, “Mui riri aporo tangaa ko God. Arafanga i Heven ke suguia mwa noga ni rao mai kaa.” 3 Ngaia o Jon kaa ke tatamasia na maurikari o Aesaea ne wowoi ia, “Ina finua tatara ki tana mwane ne etagai ke ngerengere, ‘Mui fagananaugamu tangaa ka Arafa. Mui tagarafia ka tara ki oto tangaa.’ ” 4 O Jon kaa ke gafu rainia ka gafu na tagarafia rainia na furuna kamel. E fogosia i kaona ka fogofogosina, na tagarafia rainia ka gawona na puruka, mi ngaia ke ngaura ka site ora mina hani. 5 Pania na arani inuni fato i Jerusalem tangaa na apanana fagaenani ina provins i Jiudia mina finua fato i rawona na wai i Jodan ka rao tangaa ko Jon. 6 Ngaira ka rangari ka aerafa iata, make fagamaanu apunarira ina wai kena. 7 Arani Farasi mina Satiusi maka rao mai rai maanu apuna ana. Ua mo Jon ke woi tangara, “Mu mangara na mwa ira ngaia na faiqagiqagi ira! Otai ke woi tangagamu, woi mu gawagawa pania ka fagaetangifa ne arao mai kana? 8 Mui fagaqao rainigi ka taa mu tanui, woi igamu kamu mafata rai ka aerafa iamiu. 9 Siana rai woisigamu ana woi igamu kena ki iga ka woraworanifa iana o Ebraham. Qai woi tangagamu, o God ke gira tanui ana ka fau gaa rai kare iana o Ebraham. 10 A fagaetangifa iana na Arafa o God ke tao nanau mwa, manga na akisi ne tao nanau mwa i funana na apenagai rai tapia ana. Apenagai ne ma ni totonga guana koro make reteretea wato make kasia ina giu rai fanua ana.” 11 Mo Jon ke woi nikao, “Inau kau fafagamaanu apunarigamu rainia ka wai rai fagaqao ana woi igamu kamu riri pania ka aerafa iamu, mi tana mwane ne arao mai imuriku kana ke tefariau, ne ma qai arari rai taura ana ka puuti iana. Ngaia ke pagai fafagamaanu apunarigamu rainia ka Figona Apuna mina giu. 12 Ingaia ke taua i rimana ka foka make nanau rai taka rainia ana faitigi ka guana na witi pania ka gawona. Hoi make ruruguni faku ka witi igi ke nakanaka mina gawona igi ke fafanunu iga ka giu ne ma ni pagai maemae.” 13 Ua o Jisas kina mataina kena, ke rao pania i provins i Galili make rao tangaa ka wai i Jodan rai maanu apuna ana pania ko Jon. 14 Hoi mo Jon ke ngaroi make woi tangaa mai, “Ngaia inau ke araria nui fagamaanu apunariau. Nga no fea ko rao mai tangau kaa?” 15 Ua mo Jisas ke aramia, ke woi “Nga ngatakena rao noga ngai ke, e ararigaurua fato naru tanua ka taa ne oqania ko God.” Hoi mo Jon ke kafu marumusia. 16 Ua a mataina o Jisas ne maanu apuna make fura akau iga na wai kena, a wawaiaro kana ke tafatafa make rea ka Figona iana o God ne rao wato mai afuria, manga na kugau ne mai tagetage ia. 17 Hoi mina ringina na Arafa o God ke woi, “Ngaia kaa ki kareku manimani, nau wagewage rainia.”

4

1 Ua a Figona Apuna ke toraia ko Jisas tangaa ka finua tatara rai ofongia ana ko Satan. 2 Iga na mataina ngai kena, ngaia ke marefa ni ngau suria ka tangafuru i tangiana ne efai (40) mina tangafuru i qongiana ne fai, hoi mi ngaia ke magau. 3 Ua, mo Satan ia ke rao mai tangaa ke woi, “Rao ki igo kaa ki Karena o God, makui tamasi tangara ka fau gaa kai tao rai purete.” 4 Hoi mo Jisas ke woi, “A Segesegefa Apuna ke woi, ‘Marefa noga ka inuni nai gira tafi ana mwa rainia ka ngaufa. Nga na arani woita ne tamasi o God ngai ge.’ ” 5 Imurina mai, mo Satan ia ke takua ko Jisas tangaa ka finua apuna make fagaurasia iga ka agua ne akau wau iga na Ruma ni Wogasifa. 6 Make woi tangaa, “Rao ki igo kaa ki Karena o God, makui reke atara rao i gaa. A Segesegefa Apuna ke woi, ‘O God ke wowoi tangara ka enjel iana rainigo tangai apego ana i rumata ke marefa nu gagafarai ka uwamu iga ka fau.’ ” 7 Hoi mo Jisas ke woi, “Aa, mina Segesegefa Apuna ke woi nikao, ‘Siana rai ofongia ana ko God na Arafa iamiu!’ ” 8 Hoi imurina mai, mo Satan ia ke takua ke toraia ko Jisas karu akau iga ka apena fungana ne akau wau make fagarea rainigi ka arani finua rafa iga na ano kaa mina ruruguanifa iga. 9 Make woi tangaa, “Au mamafata rai tangago ka arani mwarao gaa, manga no totopigai qau wato mako wowogasiau.” 10 Hoi mo Jisas ke aramia aporo ke woi, “Rao kui rao o Satan! A Segesegefa Apuna ke woi, ‘Mui wowogasia mwa ko God na Arafa iamiu maka mui tatagara tangaa mwa ki ngaia.’ ” 11 Ua mo Satan ia ke rao pania ko Jisas mina enjel ka rao mai tangaa, ka mai tamania. 12 A mataina o Jisas ne rongoa woi o Jon ka qani kasia ina peresin, ngaia ke rao tangaa i provins i Galili. 13 Hoi woi ni wau oga sio mwa i Nasaret, minga ke wau rao tarai tangaa ki Kapanaum. A finua kaa ke fagarangia rao mwa ka wai i Galili ina agua iga i Sebulun mi Naftali. 14 Ua ka tamasinga iana o God ke fagamworai ne qani woisia na maurukari o Aesaea ne woi ia, 15 “Ainuni iga na mwako iana o Sebulun mo Naftali, mina inuni i rawona tara tangaa na asi mina apanana akau tarau na wai i Jodan, Mi iga i Galili, na inuni ne marefa na Jiu na oga iga, 16 Ainuni na oga iga ka rotorotoaganifa ke gena, ka pagai rerea ka apena mawetana rafa. Kee ne manga na ogaoga iga ka maefa, mina mawetana kaa ke pagai sisinaira.” 17 Ua faganega ina mataina kaa, mo Jisas ke tarofainia ka woita, woi, “Mui riri aporo tangaa ko God suria na arafanga i Heven ke fagarangi mai noga!” 18 A mataina o Jisas ne taworagofa ina karingana na one i wai i Galili, ngaia ke rea ko wafai goana ne erua. Etagai ko Saemon na woisia nikao rainia ko Pita, mo Andru, ngairaurau gaa ka mwane ni afuasinga na kasia ka fugo iata ina wai kena. 19 Ua o Jisas ke woi tangaraurua, “Muru rao mai afainiau! Nga inau kau fafagausurigamurua rai togo inuni ana, marefa ka siare.” 20 Hoi ina mataina ngai kena, ngairaurua karu kasi sio ka fugo iataurua makaru rao afainia ko Jisas. 21 Ua o Jisas ke taworagofa wau make rea ko Jemas mo Jon, i karena o Sebati. Ngairaura gena ki irarona na qauta afainia ke emataurua rai fagananaua ana ka fugo iata. Hoi o Jisas ke oniraurua rai rao afainia ana nikao. 22 Ua ina mataina ngai kena, ngairaurua karu rao pania ka qauta kena me emataurua, makaru rao afainia ko Jisas. 23 Hoi o Jisas ke rao ina provins i Galili, ke fagausuri irarona na agua ni fakunga iata na Jiu, make tamasia ka tarofa koro i rainia na arafanga iana o God, make fagakorofira ka arani inuni na ape aera mina riunga iata. 24 Ua a tarofa rainia ka rongoa ne raofia fato ki Siria, mina inuni afainira na arani riunga mina ape aera ka toraira mai tangaa ko Jisas. Tana inuni gena ke qanufira ka ataro, mi tana inuni gena ka qekaqekaga, mi tana inuni ke mae ka warogini na apeta. Ua mo Jisas ke fagakorofira fato. 25 Hoi apena fakunga rafa na inuni ka rao i suria ko Jisas pania ki provins i Galili, mina Tekapolis, pania i Jerusalem, mi ina provins i Jiudia mina tana apanana tarau na wai i Jodan.

5

1 Ua mataina o Jisas ne rea na fakunga ni inuni ira, ngaia ke akau irawona na fungana, make wau oga wato. Hoi mina rongoisuri iana ira ka rao mai tangaa. 2 Mo Jisas ke faganega rai fagausurira ana. 3 “O God ke onoono korofira ka inuni na fagawatofira mereata i maana. Ngaira gena ka arafanga i Heven ka nanafunia! 4 O God ke onoono korofira ka inuni na faitakoi. E fafagakorora ka mangatata. 5 O God ke onoono korofira ka inuni na fagamwarufira mereata. Ngaira gena ka pagai nanafunia ka ano kaa! 6 O God ke onoono korofira ka inuni na oqania wau na ogafa ne oto, manga na inuni oqania ka ngaufa mina tonofa iata ira. Ngaira gena ke pagai wawatera ka faioqanifa iata! 7 O God ke onoono korofira ka inuni na nafunia na takofa ni faitakoifa. Ngaira gena ke pagai tatakoira wau! 8 O God ke onoono korofira ka inuni ne taragani na mangatata. Ngaira gena ka pagai rerea ko God! 9 O God ke onoono korofira ka inuni na fafagamarapera tana inuni. Ngaira gena ke onira rai karena o God! 10 O God ke onoono korofira ka inuni na fafagaerisira rainigi ka mwarao koro na tatanui. Ngaira gena ka nanafunia ka arafanga i Heven. 11 O God ke onoono korofigamu ina mataina na inuni na tangatangaeramiu, a fafagaerisigamu, maka tamasi fagafagaparu rainigamu, suria namu arao isuriau. 12 Mui wagewage, suria igamu kamu pagai nanafunia ka worimiu rafa i Heven. Ka mwarao gaa nikao maka tanui tangara nikao ka maurukari na oga mai inago ira. 13 “Igamu kaa ke manga na solo tangaa na arani inuni ina ano kaa ia. Hoi make rao ka solo ke marefa ni mamarasiga, tanua fenaka ke mamarasiga aporo nikao? A mwarao mwa ne koro na tanua rainia, ka kasia rao mwa ka pupu afaafa rainia. 14 Igamu kaa ke manga na mawetana tangaa na ano fagaenani kaa. Afinua na akea iga na fungana ke asa mwa ni tao punufi, 15 mina inuni ke asa mwa ni tangaa ka laet maki wogia furia ka marogofu. A laet kena ka nanaka mwa iga ka uraurasina laet, tangai mawesia ana ka arani inuni irarona ruma kena. 16 Mui fagamawesia ka laet iamiu, ka inuni kai gira regi ana ka arani mwarao koro no tatanui maka fafagaakausia ke Emamiu i Heven. 17 “Ua siana kamu tako woi inau kaa, kau rao mai rai kasigi ana ka faifataninga iana o God mina fagausuringa iata na maurukari ira. Inau ke marefa qai rao mai rai fagaerisi ana, minga kau rao mai rai fagamworai ana mwa. 18 Au woi mwora wau tangagamu, manga na wawaiaro kana mina ano kaa ne mai fatofato, marefa wau nga ka kere agua iga na Lo gaa nai fafagamarefaga, ke rao nga ke taua ka mataina na arani mwarao na segera iga gana ne mai worawora fato. 19 Hoi ka fitangimiu igamu kena ne ngangaroitainia tana kere faifataninga gaa, mi ngaia ke fagausuringainia tangara tana inuni ka ngangaroitainia na kere faifataninga gaa nikao, ngaia kena ka inuni ne watowato wau nga iga ka arafanga i Heven. Ua make rao ka fitangimiu ke tautauwoita kamu fafagausuringainia tangara ki tana inuni, ngaia ke tefatefa iga ka arafanga i Heven. 20 Au woi tangagamu wau, mui tautauwoita iana ko God, tefarira ka Farasi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis. Rao ke marefa, igamu kena ke marefa nga mu gira qanu ana irarona na arafanga i Heven. 21 “Hoi mu girara ka faifataninga ne woi ia, ‘Siana kamu nafunafu piri.’ mina ‘Ani na inuni ne nafunafu piri maka totoraia tangai fagaetangi ana.’ 22 Hoi makau woi tangagamu wau, rao kamu mangariaga tangara ka goamiu, igamu ka totoraigamu tangai fagaetangifa ngaia. Rao kamu rorota ira ka goamiu, a totoraigamu tangai fagatamasigamu ana ina koti ngaia. Hoi rao kamu wowoisia ka goamu woi ngaia ka mwarao purua, igamu maki rarona fagaetangifa iga na giu ia. 23 Ua rao kamu nanau rai mafata rainia ana na mafatanifa iamiu iga ka raperape, mako takosia ki tana goamu ne mangariaga tangagamu, 24 ui naka wau ka mafatanifa iamiu kena, maka mu fagaotoa noga ka agua kena afainia ka goamu kena, maka mu kafu aporo mai rai suungia ana ka mafatanifa iamiu kena tangaa ko God. 25 Ua manga tana inuni ne totoraigamu tangaa i kotifa rainia na agua mu qani tanu inago igi, mui fafagaotoa noga afainia mataina ne mamaunga rao mui taua na koti kena. Rao ke marefa, make totoraigo tangaa ka mwane ni fagatamasifa, mina mwane ni fagatamasifa ia ke kasigamu rao tangara ka auraroto, mingaira ka kasigamu irarona peresin. 26 Au woi mwora wau tangagamu, marefa mu pagai furafura raorao maka mu fafagafatongia ka tawo tara ana ne mamaunga ia. 27 “Hoi mu girara ka faifataninga ne woi ia, ‘Siana kamu rangaranga.’ 28 Hoi makau wowoi tangagamu wau, rao kamu onoono qao aera rainia ka fefene, igamu kena kamu qani tofea fato noga na fagausuringa ia nga. 29 Rao ka maamiu iotomiu ke totoraigamu kamu tatanui ka agua aera, mui karangia fura maka mu kasia rao panigamu. E koro wau namu kasia ki tana apanana i apemiu panigamu, tefaria nga ka apemiu fato na kasia fato nga ina Hel. 30 Rao ka rimamiu iotomiu ki totoraigamu kamu tatanui ka agua aera, mui retea rao panigamu, maka mu kasia rao! E koro wau namu kasia mwa ki tana apanana apemiu wato, tefaria nga ka apemiu fato na kasia fato nga ina Hel. 31 “A qani fagausurigamu ka woi ia, ‘A mwane ne kasia kani iana ke segea nga ka pepa nai kasifa.’ 32 Hoi makau wowoi tangagamu wau, rao ke manga na mwane ne kasia kani iana minga ke marefa ni rangaranga, wani kaa ke nga ne watea na fefene kaa na agua ni rangafa ngaia mataina ne auragi aporo nikao, make watea nikao ka agua ni rangafa tangaa ko wani iana faoru ia. 33 “Mu girara woi na arani mwane rafa inago ka woi tangara, ‘Siana rai fagataupusi ana rainia ka atana na Arafa o God, minga kamu fafaga mworaia nga ka mwarao mu wowoisia ia.’ 34 Hoi makau wowoi tangagamu, siana rai fagataupusi ana rainia ka atani wau mwa na mwarao! I Heven ka agua ne taotao iga na papa iana o God, ngaia ngai ke siana kamu fafagatapusi rainia i Heven. 35 Hoi ano kaa nikao maka agua ne nakanaka iga na uwana, nga ngai ke siana rai fagatapusi ana rainia ka ano kaa. Mi Jerusalem nikao maka finua rafa iana na apena arafa ni finua, nga ngai ke siana rai fagatapusi ana rainia. 36 Siana rai fagatapusi ana rainia ka qaumiu mereamiu, suria igamu ke asa mwa mu orisia ka furufuru i qaumiu gena ki aforo ki siki kee ni masusuri. 37 E araria mu woi rao mwa, ‘Aa’ kee ne, ‘Marefa.’ Hoi tana mwarao rao nikao ne arao mai igi, ke arao mai pania ka ataro. 38 “Hoi mu girara ka faifataninga ne woi ia, ‘Manga na agua na tanua rainia na maamiu maka oriorisia aporo nikao i maana, kee ne manga na agua na tanua rainia na riwomu maka oriorisia aporo nikao i riwona.’ 39 Hoi makau wowoi tangagamu, siana rai orisia ana aporo nikao tangaa ka inuni ne aera ia. Siana wau nga! A mataina na inuni ne fifitaria na parimiu i otomiu, mu naka nikao ki fitaria ka parimiu i mafamiu nikao. 40 Rao ki tana inuni ke totoraigamu ina koti rai tawoa ana ka soti iamiu, mui mafata rainia wau ka tana gafu iamiu kena nikao. 41 Hoi ke rao ka mwane rafa ke girugo rai toraia ana ka anga iana isuria ka kere mataina mwa, mui totoraia guru tefa wau nikao. 42 Ke rao ka inuni ka nongigamu rai mwarao, maka mui mafata rai tangara. Ke rao ka inuni ke oqani ka tana mwarao panigamu noga suria mwa ka kere mataina mwa, maka mui tatakoira. 43 “Mu qani rongora ka inuni na wowoi, ‘Mui oqaoqa koro tangara ka tana goamiu rao, maka mui mamaeronganira ka maerongamiu.’ 44 Hoi makau wowoi tangagamu, rai oqa koro ana tangara ka maerongamiu maka mui fafagarafe tangara ka inuni na tatanui na agua ne aera tangagamu, 45 ki mwarao maki igamu nikao maka mu taotao rai karena o God Emamiu i Heven ia. Ngaia ke tanua ka arito ke akau tangara ka inuni na koro mina inuni na aera nikao. Make kasia mai ka rangi tangara ka inuni na tatanui na mwarao ne oto mina inuni na tatanui na aerafa. 46 Rao kamu oqaoqa koro mwa tangara ka inuni na oqa koro tangagamu, o God ke marefa ni gira worigamu ana! Ainuni na tawotawo takis maka oqaoqa koro tangara ka goata. 47 Rao kamu tamasi koro mwa tangara ka goamu, a mwarao purua mwa ngai kena! Ainuni marefa na Jiu maka gira tanui ana mwa ka agua gena! 48 Hoi mui korokoro tefa wau nga, manga Emamiu o God i Heven, ne koro tefa wau ngaia.

6

1 “Ua mataina no tatanui na mwarao ne koro, siana rai fagaqao ana fura taragani. Rao kamu tanua, e asa mwa mu nafunia ka worimiu pania ke Emamiu i Heven. 2 A mataina no mamafata tangara na inuni ne ma ni tonga nafuninga iata, siana kamu fafagaawaa ka taa namu tanua kena. Ngataketa na tautanu na inuni na oqani fagaqao ana ngai ke iga na agua ni fakunga mina irawoni na tara, maka woi nai rerera iga ka agua, suria na oqanira ka inuni woi nai kasira akau. Ua au wowoi mwora wau tangagamu, nga noga na worita ngai gena, ma nai pagai nanafunia ka worita pania ko God. 3 Hoi a mataina namu mamafata tangara na inuni ne ma nai nafuni mwarao, siana ka gigirara na inuni. 4 Hoi maka mu mamafata punufi. Emamiu ke girara mwa ka taa namu tanua punufi kena, mi ngaia ke pagai worigamu rainigi. 5 “A mataina namu fafagarafe, siana rai tanu mangara ana na inuni na oqani fagaqao ana mwa tangara na inuni, na uraura akau rai fagarafenga iga na agua na fakufaku iga mina rawoni na tara. Ngaira ka tatanui woi na qao koro. Au wowoi mwora wau tangagamu, nga noga na worita ngai gena. 6 Ua a mataina namu fafagarafe, mui qauqanu irarona na kaoqono i ruma kena, maka mu pupurupuru pusigamu wau. Mui fafagarafe tangaa ke Emamiu punufi. Ngaia kana ke girara mwa ka taa namu tanua punufi kena, make pagai worigamu rainia. 7 A mataina namu fafagarafe, siana rai tamasi ana rai ka arani woita ma ni tonga takofa tangai, mangara na inuni ne marefa nai girara o God. Ngaira ka tako woi o God ke oqani rongora ana ka fagarafenga qorafu. 8 Siana rai mangara ana ngaira. Emamiu o God ke qani girara ka faioqanifa iamiu maka mu kafu nongia rai gena. 9 Ngatakena mui fafagarafe ke manga kaa, ‘Emaka i Heven, atamu ne apuna kai takotako fagafigaia. 10 Naka ka arafanga iamu ki rao mai, ki mwarao maka arani inuni i ano kaa makai tautau woita iamu, manga na ani i Heven gena. 11 Ui wategami mai ngaeka, ka ngaufa ne arari tangagami. 12 Ui qono rainia ka aerafa iamami, manga igami nikao makami qono rainia ka aerafa iata tana inuni. 13 Ui ura pusigami pania ka faiofongifa, makui taupusigami pania ka aerafa.’ 14 Rao kamu tawotawo panira ka aerafa iata na inuni na tanui na aerafa tangagamu, Emamiu i Heven make tawotawo panigamu ka aerafa iamiu. 15 Hoi make rao ke marefa mu tawotawo panira ka aerafa iata tana inuni, Emamiu o God ke ma ni gira tawo panigamu ana ka aerafa iamiu. 16 “Ua a mataina namu farifari, siana rai fagaqao aerisigamu mangara na inuni na fagafagaqao rainira ira, na tatanui ka apeta ka qaoqao aera. Au wowoi mwora wau tangagamu, ngaira nga noga na worita ngai gena. 17 Mui surasurai ka qaumiu maka mu mamaanufi ka maamiu, 18 maka inuni ke ma nai gira giraragamu ana. Nga mwa o God Emamiu ke rerea ka taa namu tanua punufi kena, make worigamu. 19 “Ua, siana rai naka rurugua ana ina ano kaa! Agua na ane mina fegafegaraga ana ne gira fagaerisi ana, mina fanagoa ke gira qotagia ana make fafanagora, 20 maka mui nakai ka rurugua iamiu i Heven, na agua ne marefa na ane mina fegafegaraga ana ni gira fagaerisi ana, mina fanagoa ke marefa rai gira qotagia ana rai fanagora ana. 21 Nga na mangatamiu ke raorao mwa iga ka agua na rurugua iamiu namu nakanaka iga. 22 Ngai gi na maamiu gena ke mangai na torara ni mawetana tangai na apemiu. A mataina ne korokoro fato, igamu kamu nanafunia ka mawetana namu oqaoqania. 23 Hoi mina mataina na maamiu ne aera, arani mwarao ke rotorotoaga tangagamu. Rao ka mawetana iga igamu ke rotorotoaga, igamu kena ki iga ka rotofono. 24 Hoi kigamu ke asa mwa mu tagara tangaraurua ka mwane rafa ne erua! Igamu kamu oqaoqania nga ke etagai tefaria ki tana ani mina tana ani kamu ngaroitainia. Igamu kamu takotako fagafigaia ki tana ani mina tana ani kamu tako purua mwa rainia. E asa mwa mu tagara tangaraurua faku ko God mina rurugua. 25 Ngaia ngai ke nau wowoi tangagamu kaa, siana rai tako rafa ana rainia ka tafingamiu. Siana rai tako rafa ana rainia ka taa woi namu ngaua, mu totono, kee mu gafugafu rainia. Nga na maurifamu ke rafa wau tefaria ka ngaufa mina gafu. 26 Mui rera ka manu ina wawaiaro gana! Ngaira gana ke marefa nai fasifasi makai opaopa ngaufa. Ngaira ke marefa nai nakanaka faku ka ngaufa. Make onoono i surira ko God i Heven ngai gana. Ngaia igamu ke rafa ka takofa rainigamu tefarira ka manu! 27 Igamu ke asa mwa mu tako rafa maki tanugamu kamu oga qorafu! 28 Marefa ni ararigamu mu takotako rafa rainigi ka gafu ni gafunga! Mui rera ka taritari na qaqa gana. Ngaira ke marefa nai tatagara tangai gafu iata. 29 Hoi makau wowoi tangagamu, o Solomon ne nafuni na arani nafuninga iana ia make marefa ni gafugafu qao koro mangara na taritari gana. 30 Nga o God ke mafata rai ka qao korofa tangai ka arani mwarao na qaqa taragani gana, manga na taotao mwa tangaa ki ngaeka maka kasira ina giu i gomafa. Ngaia o God ke gira tanui ana tefa wau nikao tangagamu! Nga ne fea ka fagauguringa iamiu tangaa o God ke mwarumwarusiga wau? 31 Ngaia ngai ke, siana rai tako rafa ana maka mu fafagategamu mereamiu, ‘Ata kami ngaua, ataa kami totonomia mina ataa kami gafugafu rainia?’ 32 Ngaira mwa na inuni na ma nai girara o God ka takotako rafa wau rai ka mwarao gaa. Emamiu i Heven ke giraragamu woi namu oqani ka arani mwarao gaa. 33 Hoi maka mui onoono mwa tangaa inago ka arafanga iana o God mina agua ne oto. Hoi mo God ke mafata rai ka arani mwarao gena tangagamu nikao. 34 Siana rai tako rafa ana rainia ki gomafa. Nakai wau ka takofa rainia gomafa gena ki tao tangaa ki gomafa. Arani tangiana ke nafunia ka mwarao no takotako rafa rainia ne araria mwa tangaa mereana.

7

1 “Siana rai usui maata ana ka inuni, mo God ke ma ni gira usui maamiu ana nikao. 2 O God make fagagetagamu nikao manga no fagagetarara tana inuni! Ngaia ke tangatangaeramiu manga namu tangatangaerata ka inuni. 3 Igamu kamu gira regi ana mwa ka mwomwo i maata na goamiu, make marefa mu girara ka maworo gana na apenagai irarona na maamu kena. 4 Manga marefa mui gira rea ana ka maworo gana na apenagai ne taotao irarona na maamiu gena, marefa ni araria mu tamasi tangara ka goamiu maka mu wowoi, ‘A goaku, Ui nakau qai tawoa ka mwomwo fura pania ka maamu.’ 5 Igamu kena kamu marefa wau ngai kena! Maakamu fagaqekaqekara wau. Mui tawoa noga inago ka maworo gana na apenagai kena pania ka maa_miu. Hoi maka mu kafu gira rea ana ngatakena mu tawoa na mwomwo pania na maana na goamiu. 6 Siana rai watea ana tangaa ka aoo ka mwarao ne apuna ne nafunia o God. Ngaira ka pagai riri tangagamu maka gagagaraigamu. Siana rai kasi ana na guuni na fafaaga ne mwaromwarora tangara ka qoo. Ngaira gena ka pupuufa i mwako mwa rainigi. 7 “Mui nonginongi maka mu gira tawoa ana ka taa mu nongia. Mui garigari, maka mu gira rogoia ana ka taa namu garia. Mui kokorekore, mina maana ruma ke gira tafatafa ana tangagamu. 8 Arani inuni na nonginongi ka gira watera ana ka taa na nongia. Mina arani inuni na garigari ka gira rogoia ana. A maana ruma ke gira tafatafa ana tangara ka arani inuni na kokorekore. 9 E asa mwa ka mwane ni mafata rainia na guana fau tangaa ki karena ne magau ne nongia ka ngaufa. 10 Marefa ni gira watea ana ka mwaa ki karena ne nongia na siare. 11 Manga namu aera manga ifai, igamu kamu girara kitakena nga namu mamafata rai mwarao koro ana tangara ki karemu gena. Hoi me Emamiu i Heven ke koro wau make nanau raorao mwa nikao rai mafata rai ana ka mwarao koro tangara ka inuni na nonginongi. 12 Arani agua namu oqanira na inuni nai tanua tangagamu, mui tanua tangara. Nga na mwarao rafa na tamasi suri na Lo iata o Mosis mina arani maurukari ira ngai ge. 13 “Mui qanu irarona na maana tara ne sisitai kaa. A maana tara tangaa na fagaetangifa kena ke aqaoqao make rako wau ka inuni na qanu irarona maka rao ina tara rafa kana. 14 Hoi mina maana tara tangaa na tafinga kana, ke sisitai wau. Mina guata na inuni mwa ne ma nai rako ka rogoia kaa. 15 “Mui fifinarura ka maurukari na fagafagaparu! Ngaira gena ka gafugafu ka qaoqao mangara na sip ira, hoi maka tanu mangara na aoo wasi ira irarona na mangatata gena rai nafuigamu ana. 16 Mui girara mwa ki ngaira gena rai ka taa na tatanui. E asa mwa ka inuni ni fusi na guani na apenagai ni ngaufa iga ka mwani waro atani wau mwa. 17 Apenagai koro ke kasikasi guani koro, mina apenagai aera ke kasikasi guani aera mwa. 18 E asa mwa ka apenagai ni koro ni kasia ka guani aera mina apenagai aera ke asa mwa ni kasia ka guani koro. 19 Arani apenagai na kasikasi na guani ne ma ni koro ka pagai tapia wato maka kasia rai fanua ana. 20 Mu girara ka maurukari na fagafagaparu gaa rainigi ka taa na tatanui gena. 21 “Marefa ka arani inuni na oniau woi na Arafa iata, kai gira qanu ana irarona na arafanga i Heven. Nga mwa na inuni na tautau woita iana Emaku i Heven ka gira qanufa. 22 Iga na tangina ni fagaetangifa kana, e rakorako wau ka inuni na wowoi tangau, ‘Arafa! Arafa! Igami kami tamasi iga ka atamu, mi gaa na atamu kami gogofira ka ataro makami tatanui na arani fagaqaonga.’ 23 Hoi makau wowoi tangara, ‘Inau ke marefa qai giraragamu! Rao kamu fura paniau, na inuni aera igamu!’ 24 “Ainuni mwa ne rongora make tautau suri na arani fagausuringa iaku gaa, ke manga na mwane ne tako ne akea na ruma iana iga na fau nganganiaga ia. 25 Arangi ke wato, amwaganu ke afe, mina roga ke rogasia ka ruma ia. Hoi make marefa wau nga ni aqoge suria na akea iga ka fau nganganiaga. 26 Ua mina inuni ne rongora na fagausuringa iaku make marefa ni tautausuri, ke manga na mwane ne qeka ia ne akea na ruma iana iga na one mwa. 27 A rangi ke wato afuria, a wai ke mwaganu mina roga ke nafuia ka ruma kena. Hoi aruma kena ke aqoge ne toritoringia aerisia fato wau nga.” 28 Hoi a mataina o Jisas ne tamasi fato rao mwa, mina fakunga ni inuni gena ka panga rainia ka fagausuringa iana gena. 29 Ngaia ke fagausurira make fagaqao rainia ka ramwofa, marefa ni mangara na fagausuri iga na Lo iana o Mosis.

8

1 Ua a mataina o Jisas ne wato mai pania na fungana, ngaia ka rao i suria ka apena fakunga rafa ni inuni gena. 2 Hoi ina mataina ngai kena, a mwane ne tanua na lepa ke rao mai ke qogu rai uwa i matona o Jisas. Hoi make woi, “A mwane rafa, rao ki igo no oqaoqania, igo ko gira fagakorofiau ana.” 3 Ua, o Jisas ke fatatagia rao ko wani ia, make woi, “Inau kau marumusigo mwa! Ua igo ko koro noga ngaia.” Ua, ina mataina ngai kena, mina riunga ia ke fato rao pania. 4 Hoi o Jisas ke woi tangaa, “Siana ko wowoisia tangaa ki tana inuni rainia ka agua kaa, makui rao mwa kui fagarea ka apemu tangara ka mwane ni raperapega, woi igo ko koro noga. Hoi makui mafata rainia ka suu wogasifa iamu manga o Mosis ne tamasia, woi na arani inuni kai gigirara woi igo ko koro fato noga.” 5 A mataina o Jisas ne rao iga na finua i Kapanaum, a mwane rafa ni faiarifatana ia ke akau mai tangaa make nongia ke woi, 6 “A mwane rafa, a kare iaku ke risurisuga ke taotao mwa i finua make fafara aera ka apena.” 7 O Jisas ke aramia, “Ua, au arao kau fafagakoroa.” 8 Hoi mina mwane rafa ni faiarifatana ia ke woi, “A mwane rafa, inau ke marefa ni koro woi nui arao mai i ruma iaku. Ui mafata rainia mwa ka woita mina kare iaku kana ki koro rao. 9 Inau nikao makau girara suria nau nafunira ka mwane rafa na wawateau na tamasinga, makau nafunira ka mwane irugufanaku nau tamasi tangara. Au wowoi tangaa rai rao ana, make arao. Au wowoi tangaa ki tana ani ni arao mai, make arao mai. Hoi makau wowoi tangaa ka kare iaku, ui tanua ka mwarao kaa, make tanua.” 10 A mataina o Jisas ne rongoa na agua kena, ngaia ke panga rainia wau ka agua kana, make mera tamasi ka inuni na arao i suria gena, ke woi, “Au wowoi mwora wau tangagamu, inau ke marefa noga ka inuni i Israel qai rorogoia ka tana inuni ni nafunia na fagauguringa ni rafa manga o wani kaa! 11 Ua rainia ka agua kaa, ka arani inuni ka pagai arao mai pania ka arani agua tangai mai ngau ana afainia ko Ebraham mo Aesak, mo Jekob irarona na arafanga i Heven. 12 Hoi nga mwa na inuni na wora mai na ogaoga ina arafanga iana o God, ka pagai kasira fura irarona na rotorotoaganifa, nga ngai kena ka pagai angiangi make fafaingaaki ka riwota na faitakoi wau.” 13 Ua o Jisas ke woi tangaa ka mwane rafa ia, “Ui aporo i finua ina mataina kaa. Nga na mwarao no tangamworani rainia kena, ke mworamwora tangago.” Mina kare iana na mwane rafa ia ke koro iga ka mataina kena. 14 Ua mataina o Jisas ne rao wau i ruma iana o Pita, make rogoia wau ka fungaona o Pita ne matoro, ke taotao i qana, ne mafanafana. 15 Hoi o Jisas ke fatata rao i rimana, mina mafanafana ia ke fato rao pania. Ua kani kaa ke afaraga akau make tawora ka ngaufa, ke watea ko Jisas. 16 Hoi iga na manurafitana kena, arani inuni ne qanufira na ataro ka toraira mai tangaa ko Jisas. Nga mwa iga na woita iana ke gogofira fura na arani ataro aera gena, make fagakorofira ka arani inuni gena panira ka matoroa iata. 17 Ua ngai ke, ke fagamworaia ka tamasinga iana o God, manga ne woisia na maurukari o Aesaea, “Ingaia ke fagafatongi ka riunga iaka make fafagakorofigia.” 18 A mataina o Jisas ne rea na apena fakunga rafa ni inuni na rifuia gena, ngaia ke mera tamasi ka rongoisuri iana ira, ke woi, woi nai rao tarau ina wai i Galili. 19 Hoi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis ke rao mai tangaa ko Jisas make woi, “A Fagausuri, inau kau oqani takugo ana ifai mwa no arao iga.” 20 Ua o Jisas ke mea tamasi aporo, ke woi, “Arani aoo wasi mina manu ke tonga ogata mina roqota fato, minga mwa na Kare ni Inuni ke ma ni tonga agua ni nafunia.” 21 Hoi mi tana rongoisuri ke woi tangaa ko Jisas, “A mwane rafa, ui nakau qai aporo noga qai oga afainia ke emaku ki mae, qai afunia, makau kafu arao surigo.” 22 Ua o Jisas ke aramia, “Siana. Ui rao mai afainiau, makui nakara wau ka inuni ne marefa nai nafunia ka tafinga mwora kai afunia ka gafua iata gena.” 23 Imurina mwa o Jisas ne tage ina qauta mina rongoisuri iana ira ka takua. 24 Hoi mina apena tangiroqo rafa ke nafu i wai kena mina aroqo igi ke faganega rai akaukaufia ana ka qauta iata ira. Ua mo Jisas ke mauru mwa, 25 mina rongoisuri ira ka rao ka fagaritea, ka woi, “Arafa, ui fagatafigia! Igia kaa ka kokoro ka maemae ngaia!” 26 Hoi mo Jisas ke aramira aporo, “Efea kamu maagu wau kaa? A fagauguringa iamiu ke sisitai wau.” Ua make afaraga akau make tamasi tangaa ka roga mina aroqo igi kai marape wato. Mina roga ia ke marape mina asi ke piawaa wau. 27 Hoi a mwane irarona na qauta ira ka panga wau maka woi, “Oe, otai ke kaa ke, ne tamasi rao mwa tangaraurua na roga mina auruqo gaa makaru rongoa kaa?” 28 Ua imurina o Jisas ne mataro wau i tana apanana na wai kena, i finua i Kadara, a mwane ne erua ne qanufiraurua na ataro, karu rao worosia mai ko Jisas, ngairaurua gena karu rao mai panigi ka waqa na nakanaka gafua iga. Warua gaa karu qaomamagutaga wau, make tanura ka inuni ke ma nai arao iga ka tara kena. 29 Hoi, o warua iraurua karu fagangere, “O Jisas i karena o God, ataa ko oqani tanua ana rainigamirua kaa? O fea, nga no rao mai noga ko fafagaetangigamirua naa? Make mamaunga rao na mataina kena.” 30 Iga na agua ngai kena, ka meosigai qoo ka fafagangaura iga, fagatau rao pania ka agua ngai kena, 31 mina ataro ira ka nongia ko Jisas, “Rao ke manga no mamaengigami fura, makui kasigami qanu rao mwa ina qoo gana!” 32 Hoi mo Jisas ke woi tangara ka rao, maka fura panira ko warua iraurua maka qanufira ka qoo ira. Ua iga na mataina ngai kena, a meosigai qoo ira ka faigawasi, ka rao ina gagarafani i rawona na wai ia, ka wato, ka tono ka mae. 33 Ainuni na fafagangaura na qoo ira ka tari ka ataa i finua maka tamasi ka arani mwarao na tanua tangaraurua o warua iraurua. 34 Arani inuni i finua gena ka rao mai ka woi tangaa ko Jisas ni rao pania ka apanana iga na finua iata gena.

9

1 Ua o Jisas ke tage irarona na qauta ia make tarau aporo ina wai ia tangaa ka finua iana mereana. 2 Tana inuni ka toraia mai ki tana mwane ne risurisuga ne taotao mwa iga ka qana. A mataina o Jisas ne rea ngatakena na fagaugurifa iata na inuni gaa, ngaia ke woi tangaa ko wani ne risurisuga ia, “A goaku, siana ko takotako rafa! Aerafa iamu kau tawora panigo.” 3 Hoi tana fagausuri iga na Lo iana o Mosis ka faitamasi mereata, “O wani kaa ke tamasi aerisia ko God, suria ne woi ngaia ke gira tawora ana ka aerafa manga o God!” 4 Hoi mo Jisas ke girara ka taa irarona na mangatata, make woi tangara, “Nga ne fea kamu nafunia na takofa ne aera kena? 5 E mwataku rai tamasi ana tangaa ko wani kaa woi na aerafa iana ka tawo pania, maake asa rai woi tangaa ni afaraga akau maki taworagofa. 6 Ua e kaa kau fafagaregamu rainia ka Kare ni Inuni ke nafunia ka ramwofa rai tawo panira ana ka aerafa ina ano kaa.” Hoi o Jisas ke tamasi tangaa ko wani ia, “Ui afaraga akau! Toraia ka qanamu, kui aporo i finua iamu.” 7 Ua o wani ia ke afaraga akau make rao i finua. 8 A mataina na fakunga ni inuni gena na rea na mwarao kena, ngaira ka panga wau maka fagaakausia ko God rainia ka ramwofa manga ngai ke ne mafata rainia tangara na inuni. 9 Ua o Jisas ke rao nikao, make rea ka mwane ne tawotawo takis, na atana ko Matiu ne ogaoga iga ka agua na woria iga na takis. Hoi Jisas ke woi tangaa, “Ui rao mai afainiau.” Matiu ke afaraga akau make rao suria ko Jisas. 10 Imurina mai mo Jisas mina rongoisuri iana ka ngau i ruma iana o Matiu. E rako wau ka mwane na tawotawo takis mi tana inuni aera ka ogaoga gena nikao. 11 Mi tana Farasi ka fagatera ki tana rongoisuri iana o Jisas, “E fea ka Fagausuri iamiu kena ke ngau afainira na mwane na tawotawo takis mi tana inuni aera gena?” 12 Hoi o Jisas ke rongora make aramira, “Ainuni na ape koro ke ma nai oqania ka dokta, nga mwa na inuni na matoro ka oqaoqania. 13 Ngai ke nikao, inau ke ma qai rao mai tangai onira ana ka inuni koro rai rao isuriau ana. Au rao mai rai onira ana ka inuni aera. Hoi mui rao kai fagausurigamu rainia ka taa ne tamasia na Segesegefa Apuna ne woi, ‘Au oqanigamu namu nanafunia ka faitakoifa tangara ka inuni, marefa nga ka suu wogasifa iamiu qai oqania.’ ” 14 Imuri mai, mi tana rongoisuri iana o Jon ne fagamaanu apuna ka rao mai ka fagatea ko Jisas, “E fea kigami mina Farasi gaa ka mi farifari, mina rongoisuri iamu ke ma nai farifari gaa?” 15 Ua o Jisas ke aramira fainia ka tamasinga make woi, “A tamana na mwane ne auragi ia ke marefa ni apu tangara rai ngaufa na mataina ne ogaoga afainira. Hoi make pagai arao mai ka mataina na tawoa panira, maka kafu fafari nga. 16 Ua ne marefa noga ka inuni ni taitai ni qonoqono ia ka matari gana na gafu faoru afainia ka qani gafu. A gafu faoru ia ke fafairumirumi make tatarisia rafa rao nikao ka gafu ia. 17 E marefa ka inuni noga ni ringia na waen faoru ina qani mwarao na titi waen iga. A waen kena ke fungafunga make qoqotagia ka qani mwarao ni waen ia. Hoi mina waen ia ke fufufu aerisia mina mwarao na titi iga ia ke aera. A waen faoru ke araria nga na titia iga ka mwarao ni waen faoru. Hoi make korokoro ka mwarao ni waen ia mina waen ia nikao.” 18 Iga na mataina o Jisas ne tamasi maunga kena, mi tana mwane rafa iata na Jiu ke rao mai ke qogu rai uwa i matona. Mo wani ia ke woi, “I kareku na kere fefene ke kafu mae rao mwa kaa! Ui rao mai kui fatatagia rainia ka rimamu, maki tafi aporo.” 19 Ua o Jisas mina rongoisuri iana ka afaraga akau maka rao afainia ko wani ia. 20 Hoi a fefene rafa ne qani tafa na oqana i suria na tangafuru i farisi ne etagai matara erua ke rao mai imurina o Jisas make fatatagia rao ka qotona gafu iana. 21 Kani ia ke woi mwa mereana, “Manga nau fafataria rao mwa ka gafu iana, makau korokoro rao.” 22 Hoi o Jisas ke apariri, make rea rao ka fefene rafa ia make woi tangaa, “Siana ko takotako rafa ana! Igo ko koro noga ngaia, suria na fagaugurifa iamu.” Iga na mataina ngai kena mina riunga ia ke fato rao pania kani ia. 23 Ua a mataina o Jisas ne mataro i ruma iana na mwane rafa iata na Jiu ia, ngaia ke rera ka rurufa ni inuni na angiangi mina ani na aufiufi. 24 Hoi make woi tangara, “Mui rao pania ka agua kaa! Suria na kere fefene kaa ke marefa ni mae ngai ke. Ngaia kaa ke mauru mwa ngai ke.” Arani inuni gena ka mamanatainia mwa ko Jisas. 25 Hoi imurina na inuni ira na fura pania na ruma ia, mo Jisas ke qanu irarona ruma ia, ke kawiria ka rimana kere fefene ia. Minga ke afaraga akau. 26 Ua atarofa rainia na agua kena ke raofia fato ka apanana na finua rafa kena. 27 Hoi iga na mataina o Jisas ne tataworagofa ngai kena, a mwane ne erua naru guru karu taworagofa i suria makaru ngerengere, “Aorisina o Deved, ui takoigamirua!” 28 Ua imurina o Jisas ne qanu i maana ruma kena, mo waru iraurua karu rao mai tangaa. Hoi make fagateraurua, “E fea, muru tangamworani nau gira fafagakorofigamurua ana?” Makaru aramia, karu woi, “Aa, na arafa.” 29 Hoi o Jisas ke fatatagi ka maataurua, make woi, “Suria na fagauguringa iamurua, igamurua kamuru koro.” 30 Ua ngai kena, ngairaurua karu gira onofa, mo Jisas ke woi tangaraurua nga, ke woi, “Siana kamuru tatamasia tangara ki tana inuni ka agua kana.” 31 Hoi warua iraurua karu rao makaru tamasia tangara ka arani inuni iga tana apanana ina finua rafa kena. 32 Iga na mataina ngai kena ko warua iraurua karu kafu furafura rao mwa, mi tana inuni ka toraia mai nikao ki tana mwane ne qiu, suria na ataro ke qanufia. 33 Ua, imurina o Jisas ne gogofia fura na ataro ia, mo wani ia ke faganega rai tawatawa ana. A fakunga ni inuni gena ka panga wau maka tamasi ka wowoi, “Marefa wau ka taa noga manga kaa ni wora i Israel gaa!” 34 Hoi mina Farasi ka woi, “Arafa iata na ataro ke watea na ramwofa rai gogofira ana na ataro gaa.” 35 Ua o Jisas ke rao tangai ka arani finua rafa mina kere finua gena. Ngaia ke fagausuri iga ka agua ni fakunga, make tamasia ka tarofa koro i suria na arafanga iana o God. Hoi Jisas ke fagafatongi ka arani riunga mina matoroa. 36 Ua a mataina ne rea na fakunga ni inuni gena, ngaia ke faitakoi wau tangara. Ainuni gena ka tako makira make marefa ko otai ni tatamanira, ngaira ka manga na sip ne ma ni tonga mwane ni onoono isuriara ira. 37 Ngaia ke woi tangara ka rongoisuri iana, “Apena mwou rafa ne maua ke kaa, nga mwa na kere guata mwa na mwane tangaa na tagaranifa. 38 Mui nongia ka Arafa ne nafunia na mwou kaa, ki kasira fura ka mwane ni tagaranifa rai torai ana mai ka ngaufa ne maua igi.”

10

1 E kaa ko Jisas ke onira faku ka rongoisuri iana na tangafuru i mwane ne etagai matara erua, make mafata rai ka ramwofa tangara tangai gogofira ana ka ataro makai fafagakorofira ka inuni panira ka arani riunga mina matoroa. 2 E gaa ka atata na tangafuru aposol ne etagai matara erua ira, nagonagona Saemon na girara woi o Pita, mo Andru na afaisina, mo Jemas, mo Jon i karetaurua o Sepati, 3 mo Filip, Batolomiu, Tomasi, Matiu ne tawotawo takis ia, mo Jemas i karena o Alfias, mo Tatias nikao. 4 Tana aposol nikao ko Saemon na mwane ne rurufa na oqani maengia ana kafamanu i Rom, mo Jiudas Iskariot ne kafu fafaganafu rainia ko Jisas ia. 5 Ua o Jisas ke kasira fura ka mwane gaa afainia ka tamasinga, “Siana kamu arao iga ka finua iata na inuni marefa na Jiu mina finua iata na inuni i Samaria. 6 Mu arao mwa tangara ka inuni i Israel, ngaira ka mangara na sip na tarupe ira. 7 Mui rao, kamui tamasia ka arafanga i Heven ne suguia mwa ni mataro mai ngaia. 8 Mui fagakorofira ka inuni na matoro, fagatafira ani na mae, fagakorofira ka ani na tanura na lepa maka mu gogofira fura ka ataro. Igamu kamu tawora purua ka arani agua pania ko God, hoi igamu maka mu mamafata purua nikao tangara ka inuni. 9 Siana kamu taura na sirani afainigamu. 10 Make siana kamu taua ki tana anga, kee tana soti ne tara rao nikao, kee tana na puut, kee na tana airiwato nikao. A mwane na tatagara ka arari rai mamafata rai ana tangara ka taa na oqani. 11 Hoi manga mu arao iga na finua gena, mui garia ka inuni ne mamarumu rai tawogamu qanu ana i ruma iana, kamu ogaoga afainia mwa maka mu kafu arao nikao. 12 A mataina mu arao tangaa na ruma, mui wawatera ka woita ni wagefa tangara. 13 Manga na inuni i ruma kena ke oqaoqanigamu, mu nanakai wau ka woita ni wagefa iamiu tangara. Make manga na inuni i ruma kena ka ma ni korokoro tangagamu, maka mu arao pania. 14 Rao ka inuni i ruma ne marefa nai oqaoqanigamu, ke marefa nai oqani rongogamu ana, mui arao pania ka finua iata kena, maka mu kangikangira ka rafu gani na uwamiu tangara, rai fagaqaonga tangara. 15 Au wowoi mwora wau tangagamu, a Tangina ni Fagaetangifa kana, ke mwataku wau tangara ka finua i Sodom mi Komora tefaria rao ka finua ngai kena. 16 “Ua inau kau kasigamu manga na sip ira na qaqanufira na rurufa ni aoo wasi. Hoi maka mui takotako menamenai nga mangara na mwaa ira, maka mui takotako taragani mwa mangara na kugau ira. 17 Mui fifinarura ka inuni na totoraigamu ina kot, maka raramwosigamu ina agua na fakufaku iga. 18 Hoi suria nga inau, ka aokeokegamu i matota na mwane rafa mina arafa ni finua rai tamasi ana ka tangamworanifa iamiu tangara mina ani ne marefa na Jiu. 19 Ua manga tana inuni ka rakugamu, siana kamu takotako rafa rainia ka taa namu wowoisia kee ngatakena namu tamasi. Iga na mataina kena, ka Figona Apuna ke wawategamu ka taa namu tatamasia. 20 Make marefa kigamu kamu tamasi kena. A Figona iana Emamiu ke tatamasia wau ka taa namu wowoisia. 21 Ina mataina kena nikao, tana afarigoana ka pagai fafaganafu rainira ka maemae, tana mwane ka fafaganafu rainira ki kareta, mi kareta ka riri afurira ke emata me enata ka fafaganafunainira ka maemae. 22 Arani inuni ka pagai mamaeronganigamu suria nga inau kaa. Hoi maka mu rao kamu gatagata tangau iga ka fagauguringa iamiu raorao make taua ka qotona, God ke fafagatafigamu. 23 Ua manga na mataina na onoono aerisigamu i tana finua, mui gawagawa tangaa ki tana finua. Ua au woi mwora wau tangagamu, inau na Kare ni Inuni kau arao mai, make mamaunga mui araofia fato ka arani finua i Israel. 24 A mataina na fafagaerisigamu, mui tatakosia woi na arani rongoisuri ke ma nai tefaria ka fagausuri iata, mina ani ni fagatagaranifa ke ma nai tefaria ka mwane rafa iata. 25 E arari noga tangara ka rongoisuri nai mangara na fagausuri iata, mina ani ni fagatagaranifa nai mangara na mwane rafa iata. Ua e manga na inuni ne wowoisia rainiau na arafa iamiu, woi inau ko Belsebul, maka wowoisia aerisigamu tefaria wau mwa tangagamu. 26 “Siana rai maagutainira ana! Arani mwarao ne aqa ka pagai rangarangafura, mina arani pupunufinga ka pagai gigirara. 27 Ataa nau wowoisia wau iga na rotorotoagana, mui tatamasia fura iga ka mawetana, maka taa no rongora nau fanguruigamu rai, kamui tatamasi fura tangara ka inuni. 28 Siana rai maagutainia ana ka inuni. A gira nafuia funuia ana mwa ka apemiu make ma nai gira nafuia funuia ana ka maurifamiu. Mui maagutainia ko God ne gira nafuia funuia ana na apemiu mina maurifamiu iga ka giu. 29 Igamu kamu girara, woi na gira woriraurua ana ka kere manu ne erua rainia ka ratana sirani ne etagai. Nga mwa Emamiu ke girara ka arani manu ne etagai ne aaoo wato ina mwako. 30 Mina arani furufurui i qaumiu nikao make girara fato ne efita. 31 Ua nga ngai ke, siana kamu mamaagu! Igamu kaa ko God ke maigamu rafaera wau, tefarira ka arani kere manu fato. 32 Ua rao kigamu kamu tatamasigamu tangara ki tana inuni woi igamu ka kare iaku, inau makau tamasigamu tangaa ke Emaku i Heven woi igamu ka kare iaku. 33 Make rao kamu ngangaroitainiau i maata na inuni, inau kau ngangaroitainigamu i maana Emaku i Heven. 34 “Siana kamu tako woi nau rao mai rai torai mai ana ka marapefa ina ano kaa! Au rao mai rai toraia mai ana ka fariwoa ana, marefa ka marapefa. 35 Au rao mai rai tanua ana ka fariwoa i qaiawogana mwane afainira ke emata, a fefene afainira ke enata mina fefene afainia ka fungaona nikao. 36 Nga na maerongamu nga ke pagai fafaganega irarona ruma iamiu mereamiu. 37 Rao kamu oqa koro tangara ke emamiu, kee enamiu, kee i karemiu na kere mwane, kee i karemiu na kere fefene tefariau, igamu ke marefa ni araria namu taotao rai rongoisuri iaku. 38 E rao ka fitangimiu ke marefa ni totoraia akau ka taotao woro iana, maki arao isuriau, ngaia ke marefa ni araria ni taotao rai rongoisuri iaku. 39 Hoi otai ne manimania ka tafingana, ngaia ke kasia ngaia. Mo otai ne mamafata rainia tangau, ngaia ke rorogoia mwora nga. 40 “Otai mwa ne kanakanasigamu, ngaia ke kanakanasiau nikao. Hoi mo otai ne kanakanasiau, make kanakanasia nikao ko otai ne kasiau mai kaa. 41 Otai ne kanakanasia na maurukari, rainia mwa ngaia kena ka maurukari, ngaia ke pagai nanafunia ka worina mangara na maurukari ira. Otai mwa ne kanakanasia na mwane koro, rainia mwa ngaia ne koro kena, ke pagai nanafunia ka worina mangara na mwane koro ira. 42 Hoi mo otai ne mamafata rainia na kere nongana wai magamagarisi tangara na kare iaku, ke mwora na pagai mamafata rainia ka worina.”

11

1 Ua imurina o Jisas ne fato rai tamasi tangara na tangafuru i rongoisuri matara erua iana gena, ngaia ke rao make faganega rai fagausurira ana mina tamasi tangara irarona na finua iata gena. 2 Hoi o Jon ki rarona na peresin ina mataina ne rongora na taa o Kraes ne tanui make kasira ki tana kare iana 3 rai fagatea ana ko Jisas, “Nga ngaia igo kaa ko otai mi onoono tangaa kaa, kee mi nanasia rao maunga ki tana mwane nikao?” 4 Ua o Jisas ke aramira, “Mui aporo maka mu wowoi tangaa ko Jon rainigi ka taa mu rongora maka mu regi gaa. 5 Ainuni na guru ka gira ono ana, mina ani na mwagimwagiruga ka gira taworagofa ana. Ainuni na tanura na lepa maka fagakorofira, ani na guguruga ka gira rongofa, ani na mae ka tafi aporo, mina ani ma nai nafuni na nafuninga ka rongoa ka tarofa koro. 6 Arafa o God ke ono korosira ko otai ne marefa nai ngaroitainiau suria rainia ka taa nau tanui.” 7 Hoi a mataina na kare iana o Jon na aporo, mo Jisas ke tamasia tangara ka arani inuni gena rainia ko Jon, “Ani taa na mwane kamu fura ina finua tatara rai rea ana ia? O wani ne manga na rau ne suru ke qorafu ne atani rorogasia raorao mwa na roga ia? Marefa nga. “Ani taa na mwane kamu fura ina finua tatara rai rea ana ia? O wani ne manga na raaua ne suru ke qorafu ne atani rorogasia raorao mwa na roga ia? Marefa nga. 8 A taa kamu rao rai rea ana? E fea, mu oqani rea ana ka mwane ne gafu rai na gafu koro? A mwane ne gafugafu koro manga ngai kena ke gira oga ana i ruma iana na arafa ni finua ia. 9 A taa kamu rea nga namu fura ia? Nga ngaia kana ka maurukari? Nga ngaia kana. Au wowoi tangagamu i ngaia kena ke tefaria rao nikao ka maurukari. 10 Iga na Segesegefa Apuna ke tamasi isuria ko Jon, ‘Inau kau kasia wau ka kare iaku inagomu rai fagananaura ana ka mwarao tangagamu.’ 11 Au wowoi mwora wau tangagamu, o Jon ne fagamaanu apuna ke tefaria ka fitangita ne wora mai iga ka fefene, maake manga na fitangimiu igamu na inuni purua mwa iga na arafanga iana o God ngaia ke tefaria ko Jon. 12 Hoi iga na mataina iana o Jon ne fagamaanu apuna ne tamasi ke mai taua na mataina kaa, ka inuni aera ka girugiru rafasira mwa mereata rai toraia ana ka arafanga i Heven. 13 Ua arani segesegefa iata na maurukari mina Lo iana o Mosis ke qani tamasi ka taa ne pagai worawora iga na mataina iana o Jon kaa. 14 A maurukari ka woi o Elaeja ke pagai arao mai, hoi make rao kamu mamarumu rai tangamworani ana, nga o Jon kaa ke Elaeja ne rao mai fato noga. 15 Manga namu rongorongo maka mu fufu karinga! 16 Igamu na inuni gaa kamu manga na kere kare na ogaoga iga na maket ia. 17 Mu ngerengere rao tangara faitangai, ‘Mi ufira ka ufiufi gaa, make marefa mu gira maofa! Mi kiuria wau ka kiu ni afuninuni ana make marefa mu gira angifa!’ 18 Manga ngai kana ko Jon ne fagamaanu apuna ke fari. Hoi migamu kamu wowoi, ‘Wani ngaia ke tanua ka ataro ngaia!’ 19 Mi inau na Kare ni Inuni kau araorao rai ngaufa mina tonofa maka mu wowoi, ‘E ngau aera make tono rafaera wau! Ngaia kena mwa ke farigoata afainira ka mwane na tawotawo takis mina inuni na aera.’ Nga na agua ne oto na tatanui gena ke gira fagaqao ana rainia ka giraranifa ne oto iata.” 20 Ua iga na finua o Jisas ne tanui na arani fagaqaonga iana, inuni iga na finua gena ke ma nai riri panigi ka aerafa iata tangaa ko God. Ua ngai kena, o Jisas ke mira tamasi ke woi, 21 “Igamu na inuni i Korasin ki igamu kamu pagai rorogoia ka fafaranifa! Igamu na inuni i Betsaeda maka mu pagai rorogoia ka fafaranifa nikao! I manga na arani fagaqaonga ne wora i finua iamiu gaa, ki wora i Taea mi Saedon inago wau ia ka inuni irarona finua ne erua gena kai qani riri aporo tangaa ko God. Ngaira kai gafu rai ka gafu mataritari makai rafurafuira ka qauta rai rafu. 22 Ua au woiwoi tangagamu wau, iga na Tangina ni Fagaetangifa kana, ka fagaetangifa iamiu ke rafarafa tefaria pania ka inuni i Taea mi Saedon. 23 Igamu na inuni i Kapanaum, fea, mu tako woi igamu kena ka pagai fafagaarafagamu i Heven? Marefa ngaia. Igamu kena kamu watowato tangaa ki Hel. I manga na arani fagaqaonga gaa ki wora i Sodom, a finua ngai ke maki taotao maunga, taua ngaeka. 24 Ua au wowoi tangagamu wau, iga na Tangina ni Fagaetangifa kana, ka fagaetangifa iamiu ke rafarafa tefaria pania ka inuni i Sodom.” 25 Hoi iga na mataina ngai kena, o Jisas ke woi, “Emaku o God na Arafa i Heven mi na ano kaa, inau kau tangasigo no punufia ka arani mwarao gaa panira ka inuni na tako wau maka girara, mako fagaqao tangara ka inuni purua mwa gena. 26 Aa Mama, nga na taa mwa ne qao koro iamu ngai kena. 27 Emaku ke wateau ka ramwofa tangai na arani mwarao. Me Emaku mwa ke girarau, ki inau Karena, marefa ka tana inuni rao nikao. Nga mwa inau mina arani inuni nau oqani fagaqao tangara ana rainia Emaku, ka gigirara ke Emaku, marefa ka tana inuni rao nikao. 28 Rao mai tangau manga namu mamaeaga rai torai ana ka arani totora figa makau wawategamu ka mamarofa. 29 Rao mai suriau, qai fafagausurigamu suria inau kaa kau nafuni ka marapefa mina fagamwarufinga iga ka mangataku, hoi maka mu gira rogoia ana ka mamarofa tangara na maurifamiu. 30 Hoi na tagaranifa nau woisia tangagamu rai tanua ana kaa ke ma ni qara, mina taa nau wategamu wau rai torai ana kena ke marefa ni figa.”

12

1 Ua iga tana Sabat ne etagai o Jisas mina rongoisuri iana ka taworagofa ina tara irawona na mwou ni wit . Hoi a rongoisuri iana ira ka magau, maka faganega rai qarogi ana ka wit gena ka ngaura. 2 Hoi mi tana Farasi ka mia tamasi ko Jisas, “Ui rera, ka rongoisuri iamu gaa ka tanua na mwarao ne apu iga na tangiana apuna kaa!” 3 Ua mo Jisas ke woi, “E fea, igamu kamu toma suria ka taa o Deved mina kare iana na magau maka tanua ia, naa? 4 Ngaira ka qanu irarona na ruma iana o God, maka ngaura ka purete ne apuna ne araria mwa na mwane ni raperapega na ngaura. E apu tangaa ko Deved mina kare iana rai ngaura ana. 5 Hoi, make fea, igamu kaa kamu tomania noga ka faifataninga iana o Mosis ne woi na mwane ni raperapega ke araria mwa na tatagara irarona na Ruma ni Wogasifa iga ka tangiana apuna, naa? Make marefa nai tofe qao rainia ka faifataninga rainia na tangiana apuna. 6 Au wowoisia wau tangagamu, ka mwarao ne rafa tefaria rao nikao na Ruma ni Wogasifa ke e kaa. 7 E fea ne marefa namu girara ka taa na Segesegefa Apuna ne woisia, ‘Au oqanigamu mu nanafunia ka faitakoifa tangara ki tana inuni, marefa ka suu wogasifa tangau?’ Manga mu girara ka taa ne tamasia kaa, ke siana mwa mu tamasi maata ka kare iaku gaa. 8 Hoi nga inau na Kare ni Inuni ke arafa tangaa na tangiana apuna kena.” 9 Hoi mo Jisas ke rao iga ka agua ni fakunga iata na Jiu. 10 Ua ngai kena ka mwane ne etagai ke mae ka rimana. Ua tana Farasi ka oqani usui maana ana ko Jisas, maka fafagatea, “E fea, ne oto mwa rai fagakorofia ana ka inuni iga ka tangiana apuna?” 11 Hoi o Jisas ke aramira, “I manga mu nafunia ka sip ne etagai maki watoatara irarona kiru iga ka tangiana apuna, efea, ne marefa mu gira ragaia fura ana? 12 Aa nga na inuni ka tatakosira rafa tefarira rao ka sip, hoi nga ngai ke ne oto mwa rai tanua ana ka mwarao ne koro iga ka tangiana apuna.” 13 Ua o Jisas ke woi tangaa ka mwane ne mae na rimana ia, “Tagarai fura rao ka rimamu.” Hoi mo wani ia ke tagarainia rao, mina rimana ia ke koro aporo manga i tana rimana ia. 14 Hoi mina Farasi ira ka rao maka faganega rai takosia ana ka agua rai nafuia funuia ana ko Jisas. 15 Ua a mataina ne girara woi na taa ke worawora ngai kena, ngaia ke rao pania ka agua kena. Mina apena rurufa ni inuni ka rao isuria. Mi ngaia ke fagakorofira fato panira ka arani matoroa iata. 16 Make fagaapuapura woi siana kai wowoisa ki ngaia tangara ka inuni. 17 Hoi ki ngai kena, ka tamasinga iana o God ke fagamworaia, manga na Aesaea na maurukari ne qani woisia, 18 “Ingaia kena ka kare iaku nau ono sikifia! Au oqa koro tangaa, make qao koro iaku. Au wawatea ka Figona iaku, Mi ngaia ke tatarofainia ka otofa tangara ka arani finua rafa. 19 Ngaia ke marefa ni fafaitogiri, kee ni ngerengere, kee ni tamasi kai rongoa ina rawona tara. 20 Ngaia ke ma nai gira mera qarofai surasura ana ka inuni purua mwa, make nafunia ka faitakoifa tangara ka inuni na mwarumwarusiga. Ngaia ke tanua ka mworafa raorao maka taua ka mataina na arani mwarao ne otooto. 21 Ua mina arani finua ka nanafuni takofa gatagata nga iga ki ngaia.” 22 Ua tana inuni ka toraia mai ki tana mwane ne guru make marefa ni gira tamasi ana suria ngaia kena ke qanufia ka ataro. Hoi o Jisas ke fagakorofia ko wani ia, make kafu gira tamasi ana mina onofa. 23 Ainuni gena ka rea ka agua kena, maka panga rainia wau maka fagate, “O Jisas kaa, ki karena o Deved ngai ke?” 24 Hoi a mataina na Farasi na rongoa na agua kena, ngaira ka woi, “Ngaia kena ke gogogofira fura ka ataro iga ka ramwofa iana o Belsebul na arafa iata na ataro!” 25 Ua o Jisas ke girara mwa ka taa na tatakosia kena, hoi make woi tangara, “Arafanga taa mwa na inuni na fafainafunafu faitangai iga, ke fatofato iga mwa ka aerafa. Mina finua, kee na afaikarena na fafainafunafu ka gira fagaerisira ana faitangai mwa. 26 Hoi ki manga ni rao ka ataro ki mia fainafunafu mereana, e manga ifai ka arafanga iana ke taotao gatagata? 27 Rao ki inau qai tatagara rainia ka ramwofa iana o Belsebul rai maengira ana ka ataro, hoi mina ramwofa iana otai ka tatagara rainia na rongoisuri iamiu gena rai gogofira fura ana na ataro gena? Ngaira na rongoisuri iamiu gena ka pagai tamasi maamiu rainigi ka agua namu tatamasi gena. 28 Hoi mina mataina inau nau gogogofira fura na ataro iga na ramwofa iana na Figona iana o God, ke fagaqao rainia woi na arafanga iana o God ke qani rao mai noga tangagamu kaa. 29 E tautanu fea ki tana inuni ke qanu irarona na ruma iana na mwane ne ramwo wau rai fanago ana ka mwarao iga, manga ngaia kena ke ma ni rakurakua inago na ramwo kena? Hoi make kafu gira tawora ana ka arani mwarao gena. 30 Ua rao kigamu kena ke marefa ina apanana iaku, hoi nga igamu kena kamu maeronganiau. Manga igamu kena ke ma mu ruruguni faku afainiau iga na mauatagana kaa, nga igamu kamu tataka rainigi. 31 - 32 Au wowoi tangagamu wau, a taa ne aera no tanua kee no tatamasia, ko God ke gira tawo panigamu ana. Kee ne manga no wtamasi aerisia ka Kare ni Inuni, ke gira tawo panigamu ana ka agua kena. Hoi make manga no tamasi aerisia ka Figona apuna, igamu ke marefa wau nga ni pagai tawora panigamu, ina mataina kaa kee i tana mataina mai nikao. 33 “Aa, apenagai koro ke gira kasi ana mwa ka guana koro, mina apenagai ne aera ke gira kasi ana mwa ka guana ne aera. Igo ko gigirara mwa ka apenagai rainia ka guana ne kasia. 34 Igamu kena ke manga na mwaa ira, igamu kamu aera wau, tautanu fea kamu tatamasia na mwarao ne koro? A taa irarona mangatana inuni ke furafura mai ina a mataina ne tamasi. 35 Ainuni na koro ka tatamasi fura ka mwarao koro panigi na mangatata, mina inuni na aera ka tatamasi fura ka mwarao ne aera panigi ka mangatata igi. 36 Au wowoi tangagamu wau, iga na Tangina ni Fagaetangifa kana, ka arani inuni ka pagai mimigi ura ka tamasinga atani wau mwa iata maka fafakani tangaa ko God. 37 Rao kamu tamasi ka mwarao ne koro, nga o God ke wowoisia wau tangagamu woi igamu kamu oto. Hoi make rao kamu tamasi ka mwarao ne aera, ngaia ke wowoi tangagamu woi namu aera.” 38 Ua tana Farasi mina fagausuringa iga na Lo iana o Mosis ka woi, “A fagausuri, igami kami oqanigo nu fagaregami rainia ka fagaqaonga pania i Heven.” 39 Hoi mo Jisas ke aramira aporo, “Igamu kena mu oqania ka fagaqaonga suria igamu kena kamu aera, make ma mu nafuni ka tangamworanifa! Hoi nga mwa na fagaqaonga mu pagai tawoa ka fagaqaonga rainia na maurukari o Jona. 40 Ngaia ke tao irarona na oqana apena aiga rafa suria ka tangiana ne oru mina qongiana ne oru, hoi ngatakena nikao ka Kare ni Inuni ne taotao suria ka tangiana ne oru mina qongiana ne oru ina ano kaa. 41 Iga na Tangina ni Fagaetangifa kana ka inuni i Ninive ka pagai uraura afainigamu maka tamasi maamiu suria ngaira ka riri aporo ina mataina o Jona ne tamasi tangara, hoi me e kaa ka apena mwarao rafa tefaria rao nikao ko Jona. Make ma mui riri aporo kaa. 42 Hoi a fefene ne arafa i finua i Saut make pagai uraura nikao afainigamu ke tamasi maamiu. Ngaia ke taworagofa iga ka tara ne fagatau wau tangaa ko Solomon rai rongoa ana ka takofa iana, hoi me e kaa ka apena mwarao rafa tefaria rao nikao ko Solomon. Make ma mui rongorongo kaa. 43 “A mataina na ataro na arao pania na inuni, ka arao raorao iga ka finua tatara gana rai garia ana ka agua rai mamarofa, make ma ni rorogoia ka agua, 44 make wowoi, ‘Au aporo tangaa ka ruma iaku nau rao pania ia ngaia.’ Ua a mataina ne aporo wau kena make rorogoia ka agua ia ne qaranga, qaqao koro, maka fafagaotoa, 45 ngaia ke arao mai make totoraia mai nikao ki tana ataro ne epiu na aera tefaria rao nikao ki ngaia mereana. Hoi ngaira ka arao mai maka tanua ka agua kena rai ruma iata, mina inuni ia ke wau qaqao getea wau nga tefaria ki inago. Igamu ina mataina kaa, maka mu manga ngai kana nikao.” 46 Hoi a mataina o Jisas ne tatawatawa maunga tangara na inuni gena, me enana mina goana ka rao mai maka mai ura mwa i metara suria na oqani tamasi afainia ana. 47 Ua mi tana inuni ke woi tangaa ko Jisas, “Enamu mina goamu ka uraura i metara gana, na oqani migo tamasi ana.” 48 Hoi mo Jisas ke aramia, “Otai ke enaku mina goaku gena?” 49 Ua make usuira rao ka rongoisuri iana ira make woi, “Ngaira enaku mina goaku ke e gaa ge! 50 Otai ne tautau suria Emaku i Heven ka goaku na mwane kee na goaku na fefene me enaku.”

13

1 Iga na tangiana ngai kena, o Jisas ke rao pania ka ruma make fura ke rao i rawona na wai i Galili, make oga wato iga rai fagausuri ana. 2 Apena rurufa ni inuni ka oga rifuia kena, hoi make oga mwa irarona na qauta, mina inuni gena ka ura mwa ina karingana one. 3 Hoi make fagausurira rainigi ka arani mwarao ne tamasi iga ka tamasinga fagafiu. Ua make woi manga kaa, “A mwane ni fasinga ke rao ke fura iga ka mwou tangai taka rainigi ana ka guuni na wit. 4 A mataina na mwane ni fasinga ia ne taka rainigi na guuni igi, mi tana guuni ke wowota i suria ka tara kena, mina manu ka mai ngaura. 5 Tana guuni ka anuunuu wato iga ka kere mwako sisitai mwa ne tao na mwani guana fau iga kena, make mafarufaru mwa make faganega ke qaaqaa akau i suria na kere mwako iga kena, ke marefa ni anoga. 6 Hoi a mataina na arito ne akau mai, mina aqaani na wit igi ke raesi ka arito ke mamauguga make maria suria marefa ni tonga wagawagarani ni rako na kere qaani na mwarao gena. 7 Ua mi tana guuni ke wota i qaiawogata na masugua ni mwani waro make firigi ka mwarao gena ke ma nai wakaa koro. 8 Hoi mi tana kere guuni ka wota wato iga ka mwako koro na ura koro iga make kasi guani ne tangarau (100), kee ne tangafuru ne eono (60), kee ne tangafuru ne oru (30) na tefaria rao ka guuni na taka rai igi. 9 Rao ke tonga karingamu rai rongofa, ui rongorongo mai.” 10 Ua, arongoisuri iana o Jisas ka rao mai tangaa maka fagatea, “E fea ko tatawatawa mwa iga na tamasinga fagafiu gaa?” 11 Hoi mo Jisas ke aramira, “Inau kau fagagiraragamu rai ka mwarao punufi rainia na arafanga i Heven, hoi make marefa ni fagagirara tangara kai girara. 12 Arani inuni na tawoa na korofa pania ko God, ko God ke gira mafata ana rafa tangara. Hoi mina inuni ne marefa nai tawoa na korofa pania ko God, ka kere taa na nafuni kena ko God ke tawora panira. 13 Au tatawatawa iga ka tamasinga fagafiu tangara, suria na mataina na onoono make marefa nai reregi, mina mataina na rongorongo make marefa nai girara rongora ana, mina tako matafa ana rai. 14 Ua ki ngai kena, ka tamasinga iana o God ke fagamworaia, manga na maurukari o Aesaea ne woisia, ‘Ainuni gaa ka rongorongo make marefa nai girara tako matafa ana. Ngaira gena ka onoono manga ifai, make marefa wau nai gira ono girara ana. 15 Suria ngaira fato gena ka nafuni ka mangata ne marefa ni marumu! A karingata gena ke qono mina maata ka roqofi. Ngaira gena ke marefa nai gira onofa, kee na rongofa, kee nai nafunia ka giraranifa. Nga mwa na mwarao na tanua, kai riri mai tangau, makau fafagakorofira aporo nikao.’ 16 Hoi mo God ke ono korosigamu suria na maamiu ke onoono, mina karingamiu ke rongorongo! 17 Inago wau ka arani maurukari mina inuni koro ka oqania wau nai rea ana ka taa mu rea kena, makai rongoa ka taa namu rongoa kena. Hoi makau wowoi mwora wau tangagamu, ngaira gaa ke marefa nai gira rea ana mina rongoa ana. 18 “Hoi mui rongoa mai ka taa ke fagaarari suria na mwane ne fasifasi kaa. 19 Aguuni ne wota iga na tara igi, ka inuni na rongora na tamasinga i rainia na arafanga iana o God, make marefa nai girara. Hoi mina ataro ka mai tawoa fura pania ka mangatata. 20 Ani na guuni ne wota iga na mwako ne mwani fauga igi, ka inuni na rongora na tamasinga afainia na wagefa maka oqania wau. 21 Hoi make marefa nai nafuni ka wagani ni wato rafa, make marefa nai gira tao qorafu ana. A mataina ne akau mai na ogafa ne qara, kee tana inuni ka fagaerisia suria na tamasinga rainia ka arafanga iana o God, mingaira ka gira kasi wau ana mwa. 22 A guuni ne faiwowotafi iga na mwani waro ne mwani roqoroqoga, ka inuni na rongora na tamasinga, hoi maka fafaganega rai tako rafa rainigi ka arani faioqanifa iata tangai na ogafanata maka woi, nai nanafuni ka rurugua. Ua mina tamasinga igi ke roqo afuria make marefa ni gira kasi guani ana. 23 A guuni ne wota iga na mwako koro igi, ka inuni na rongora na tamasinga maka tako matafa rainigi. Make fungu ke kasi guani rako wau, ke tatangarau (100), kee na tangafuru ne eono (60), kee na tangafuru ne oru (30) ina mataina na fasia kena.” 24 Hoi mo Jisas ke tamasia tangara ka tamasinga fagafiu kaa, “Arafanga i Heven ke manga na taa ne wora iga na mataina na mwane ne fasifasi ne toko rainigi na guuni koro na wit ina mwou. 25 Ua, maka mataina na arani inuni na mauru, mina maeronga ke rao mai, ke toko rainia nikao ka guuni na raaua ina mwou kena, make rao. 26 A mataina ne qaaqaa akau mai na aguuni na witi igi, nai kasi guani ana, make faganega rai qaaqaa ana, mina kare iana na mwane ne fasifasi ia ke regi ka raaua igi ne qaaqaa akau mai nikao. 27 Hoi a kare iana na mwane ne fasifasi ia ke rao, make fagate, ‘A mwane rafa, e tanu fea, ka mwani raaua gaa ka rao mai gaa? Igo ke marefa nui toko rai ka ritani koro na wit ina mwou kana?’ 28 Ua a mwane rafa ia ke aramira aporo, ‘A maeronga ke tanui na mwarao gana.’ Hoi maka fagatea nikao, ‘E fea, no oqanigami nami raragai akau ka raaua gana?’ 29 Make aramia rao, ‘Siana, rao kamu ragaragai ka raaua gana, maka mu ragai nikao ka wit gena. 30 Mui nakai wau ka raaua gana tangaa ka mataina ni mauatagana na mwou kena. Makau kafu wowoi tangara ka kare iaku ka ruruguni ka raaua gena maka fogofogosi faku ka fafanunu. Hoi mina wit gena ka nanakai faku irarona ruma iaku na nanakai iga.’ ” 31 Hoi o Jisas ke tamasia tangara ki tana tamasinga fagafiu nikao, “Arafanga i Heven ne manga na taa ne wora iga na mataina na mwane ne fasifasi na ritani na mastat irarona na mwou. 32 Manga ne sisitai wau ka ritani na apenagai kena, mi ngaia ke qaqa ke rafarafa wau tefaria ki tana mwarao na fasia iga na mwou ne taotao rai mata nikao. A manu maka gira rao mai ana rai roqo ana iga ka arani gena.” 33 Hoi o Jisas ke woi nikao, “Arafanga i Heven ke manga na taa ne wora iga na mataina na fefene ne aroa na kere iist iga na raguia fagaeoru na flaoa. Hoi mi imurina mai, make ragaia akau ke funga ka purupuru na flaoa igi.” 34 Ua, a mataina ne tamasi tangara na inuni, o Jisas ke tamasi ka tamasinga fagafiu mwa tangara. 35 Hoi ke fagamworaia ka woita iana na maurukari ne qani woisia ia, “Au tamasi fagafiu na mataina nau tamasi tangara, Au tatamasi tangara rai ka mwarao ne marefa ko otai ni qani girara wau faganega ina mataina o God ne tagarafia na ano kaa ke mai taua ngai ka.” 36 Hoi, o Jisas ke rao panira ka inuni gena, make qanu irarona na ruma, mina rongoisuri iana ka rao mai tangaa maka woi, “Ui fakania tangagami ka tamasinga fagafiu isuria na masugua irarona na mwou iga na wit igi.” 37 Hoi o Jisas ke aramira aporo, “A mwane ne toko rai na guuni koro igi, ka Kare ni Inuni. 38 Nga na mwou kena ka ano kaa, mina guuni koro igi, ka inuni tangaa na arafanga iana na Arafa. Hoi mina ritani na raaua igi ki karena na Ataro. 39 Mina maeronga ne toko rainigi na guuni na raaua gena, ka Ataro. A mataina ina mauatagana kena, ka qotona na ano kaa. Mina mwane na rurugunia na mauatagana mwou kena, ka enjel. 40 A raaua gena ka ruruguni maka fofogosi faku ka fafanunu ina giu, hoi ngatakena ne worawora iga na qotona na ano kaa ngai kana. 41 I Kare ni Inuni ne pagai kasira fura ka enjel iana, maka atera fura pania ka arafanga iana ka arani inuni na tatanui na mwarao ne aera, mina ani na tanura tana inuni tangara ka aerafa. 42 Hoi make kasira ka inuni gena irarona na giu ne mafana tefa wau, maka angiangi make fafaingaki ka riwota. 43 Hoi mina arani inuni na oto ka pagai mamawe manga na arito ia ina arafanga iana Emata. Rao ke tonga karingamiu, maka mu rongorongo menamenai! 44 “Arafanga i Heven ke manga na taa ne wora tangaa tana inuni ne rogoia na romana na mwarao ne tao punufi irarona na mwou iana tana inuni make tapa ke afunia aporo. Ainuni manga ngai kana ke wawagewage make arao ke fafagaworingainia ka arani mwarao igi rai woria ana ka mwako kena. 45 Arafanga i Heven ke manga na ataa ne wora tangaa tana mwane ne fafagawori, ne onoono tangai na guuni na fafaaga ne mwaromwarora ne qaoqao koro wau igi. 46 Imurina mai ne rogoia na komana guuni na fafaaga ne mwaromwarora ia, mo wani ia ke rao, make fagaworingainia ka arani mwarao iana igi rai woria ana ka guuni na fafaaga ne mwaromwarora kena. 47 “Arafanga i Heven ke manga na taa ne wora ina mataina na fugo na kasia irarona na wai maka togo ira ka arani siare faitigi. 48 A mataina na fugo kena ne wonu, a oke qanu i one, mina mwane na afuasi ira ka oga wato tangai atea ana ka siare gena. Ngaira ka nanaka menamenai ka siare koro irarona anga, mina ani aera ka kasikasi rao. 49 Ngatakena ne pagai worawora iga na qotona na ogafa. Enjel ka pagai arao mai rai atea ana ka inuni aera panira ka inuni na oto. 50 Hoi mina inuni na aera ira ka pagai kasira irarona na giu ne wawatawata, ka angiangi make fafaingaki ka riwota.” 51 Ua o Jisas ke fagatera ka rongoisuri iana rao ki ngaira ka tako matafa rai ka arani mwarao ne tamasi gena. Hoi maka woi, “Aa, mi tako matafa ngaia.” 52 Hoi make woi tangara, “Arani inuni na fagausuri iga na Lo iana o Mosis na tao rai rongoisuri iga na arafanga i Heven, ke manga na mwane ne tawora fura na mwarao faoru mina qani mwarao nikao pania na ruma ne nanakai na mwarao koro iga igi.” 53 A mataina o Jisas ne kafu fagafatongia rao mwa na tamasinga fagafiu ne woisi, ngaia ke rao wau panira. 54 Ina mataina na rao mai tangaa ka finua iana mereana, ngaia ke fagausuri irarona na agua na fakufaku iga. Hoi mina inuni gena ka panga wau maka faifagate, “I fai ke tawoa iga na takofa mina ramwofa rai tanui ana na fagaqaonga gaa? 55 Ngaia kaa ki karena na mwane ne rarapusi na tipa igi. Mi enana ka Mere, mo goana o Jemas, o Josep, o Saemon mo Jiudas. 56 Kee ne marefa ka goana na fefene nai ogaoga maungara i finua iaka kaa? Ngaia ke manga ifai ke tatanui na arani mwarao gaa?” 57 Ua inuni gena ka ngaroitainia suria na taa ne tanui gena. Hoi mo Jisas ke woi, “Arani inuni ka tako fagaakaufira ka maurukari, nga mwa na inuni ina finua iata mereata mina goana mereana ke marefa.” 58 Hoi maki suria na inuni ke ma nai nafunia ka fagauguringa, o Jisas ke ma ni tanui ka arani fagaqaonga i finua ngai kena.

14

1 Iga na mataina ngai kena, o Herod na mwane rafa ke rongoa ka tarofa rainia ko Jisas. 2 Make woi tangara ka kare iana, “Ngaia o Jon ne fagamaanu apuna ia ngai ke ne aporo mai pania na maefa make nafunia na ramwofa rai tanui ana na fagaqaonga gaa.” 3 - 4 Hoi iga na mataina ngai kena o Herod ke qani rakua ko Jon ke kasia irarona na peresin. E tanua ka agua kena, suria o Jon ke woi tangaa, “Marefa ni oto rai toraia ana ka Herodias, kani iana o goamu o Filip.” 5 Hoi o Herod ke oqani nafuia funuia ana ko Jon. Hoi ainuni gena ka tako woi o Jon kaa, ke ka maurukari, mo Herod ke maagutainira, woi na taa kai tanua tangaa ki ngaia. 6 Ua, ngaira ka fagaararia ka tangina na wora iga o Herod, mi karena ka Herodias ke mao tangara kai inuni na faku gena. Ngaia kena ke mao ke qao koro wau i maana o Herod. 7 Hoi make fagatapusi tangaa kani ne mao ia woi ne wawatea ka taa mwa ne oqaoqani. 8 Ua me enana kani ia ke mea tamasi rai woi tangaa ana ko Herod woi ni wawatea ka qauna o Jon ne fagamaanu apuna ina apira! 9 Ua Herod na arafa ni finua kena ke faitakoi wau rainia ka taa ne woisia ia. Hoi make ma ni oqani fagaerisia ana ka taa ne fagataupusi i matota na arani inuni gena. Ua make mafata rainia ka woita tangaa ka mwane ne onoono i suria na peresin ia 10 rai rao ana ina peresin tangai retea ana ka riona o Jon, kai watea kani ne mao ia. 11 A toraia mai ka qauna o Jon ina apira, maka watea ka kere fefene sanau ia make toraia tangaa ke enana. 12 Hoi a rongoisuri iana o Jon ka toraia ka apena ka afunia. Ua maka rao tangaa ko Jisas ka woisi tangaa ka taa ne wora gena. 13 Imurina o Jisas ne rongoa o Jon, ngaia ke tage ke tarau ina wai i Galili rai rao ana iga ka agua ni oga getea ana iga. Hoi mina rurufa ni inuni ira ka rogoia, maka fatare isuria i finua gena. 14 A mataina o Jisas ne wato pania na qauta ia, ngaia ke rera ka rurufa ni inuni ira. Ngaia ke faitakoi wau tangara make fagakorofira ka arani inuni ira na matoro. 15 Iga na manurafitana kena, a rongoisuri ira ka rao mai tangaa ko Jisas maka woi, “Agua kaa ka finua tatara, make manurafi mai noga ngai ke. Ai kasira ka inuni gaa, kai aporo iga ka finua gana rai wori ngaura tangara.” 16 Hoi o Jisas ke aramira aporo, “Marefa nai kasira aporo. Mui watera rai mwarao kai ngaura.” 17 Hoi maka woi tangaa, “Igami kaa kami nafunia mwa ka kere purete ne erima mina kere guana na siare ne erua.” 18 Ua o Jisas ke nongira rai ka ngaufa igi nai torai mai tangaa. 19 Make woi tangara ka arani inuni ka faikoasi ina mwani raaua gena. Hoi o Jisas ke tawora ka purete ne erima mina kere siare ne erua ia. Ngaia ke ono akau tangaa ka wawaiaro kana make tangasia ko God. Ua make topitopira ka purete igi make watera tangara ka rongoisuri iana ira maka mafata rai tangara ka inuni ira. 20 Ua imurina na arani inuni na ngau fato, ngaira ka masu wau, mina rongoisuri iana ira ka rugunia ka ngaufa na ngau kasi gena maka fagawonusia ka tangafuru i faini ne etagai matara erua. 21 Ngai kena ka qera ni mwane ne erima (5,000) ka ngau gena, marefa nai tomanira ka fefene mina kere kare. 22 Iga na mataina ngai kena o Jisas ke fagatagerira ka rongoisuri iana gena irarona na qauta, hoi maka tarau aporo ina wai ia. Ngaia ke oga raorao make kasira ka inuni ira ka rao. 23 Hoi make kafu rao ke akau iga na fungana rai oga getea ana rai fagarafenga. E fiufiutainuni mai, mingaia ke oga mwa ngai kana. 24 Ua, ina mataina ngai kena ka qauta ia ke fagatauria rao noga ka one, mina roga ke ramwo mai faisuara tangaa ka qauta ia make tanua ke atani ungiungia raorao mwa ka wai kena ne ururuqoga. 25 Iga na maworoarotagana kena o Jisas ke taworagofa i wai ke rao mai tangara. 26 Ua, a mataina na rongoisuri na rea ne taworagofa mai kena, ngaira ka maagu wau maka woi, “A nununa inuni ke kana!” Maka maagu ka faiawarasi wau. 27 Hoi ina mataina kena mo Jisas ke tamasi mai tangara, ke woi, “Tako nganganiaga. Inau mwa ngai ke. Siana rai maagufa.” 28 Hoi Pita ke aramia aporo make woi, “Arafa, rao ki igo mwora, makui oniau mai qai taworagofa wau tangago i wai kaa.” 29 Hoi mo Jisas ke woi, “Ui rao mai.” Ua, o Pita ke wato mai pania ka qauta ia make taworagofa i wai ia tangaa rao ko Jisas. 30 Hoi a mataina ne rea na rogaroga ne ramwo mai, ngaia ke maagu make faganega rai kokoro ana i wai kena. Ua make onia rao make woi, “Arafa, ui fagatafiau.” 31 Ua, iga na mataina kena mo Jisas ke tagarainia fura ka rimana make taua ko Pita, make woi, “A fagauguringa iamu ke sisitai wau. E fea ko takoruaruaga?” 32 Hoi a mataina naru akau irarona na qauta, mina roga ia ke marape rao. 33 Ua mina a mwane ina qauta gena ka wogasia maka woi, “E mwora wau, igo kena ki Karena o God.” 34 Hoi maka taraufia ka wai kena maka rao mai tangaa ka finua i Kenesaret. 35 A mataina na inuni ngai gena ka ono girara o Jisas, maka kasi woita tangara ka arani inuni na oga ina arani finua ina apanana kena, maka toraira mai ka inuni na matoro ira tangaa. 36 Ngaira ka nongia faitakoi tangaa woi nai fatatagia rao mwa ka gafu iana gena, hoi mo otai mwa ne fatatagia na gafu iana make korokoro rao.

15

1 Hoi iga na mataina nga kena, tana Farasi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis ka rao mai pania ki Jerusalem. Ngaira ka fagatea ko Jisas, 2 “Nga ne fea ka rongoisuri iamu ke ma nai arao isuri na fagausuringa iata na iuramami na woisi tangagami gaa? Marefa nai usuusu ka rimata makai kafu ngaungau.” 3 Ua o Jisas ke aramira, “E fea kamu tofea na Arafa maka mu rao suri na fagausuringa iamiu gena? 4 Rainia na Arafa ke woi, ‘Mui takotako fagafigaira ke emamiu me enamiu’ make woi, ‘Ainuni ne tamasi aerisia emana me enana maka nanafuia funuia.’ 5 Hoi igamu kamu fagausurira ka inuni woi siana kai tatamanira ke emata me enata, minga ka woi, ‘Nga inau kau nafuni mwarao rai mafata rai ana tangagamu, makau mafata rai mwa tangaa ko God.’ 6 Minga kamu fafagausurira ka inuni woi siana kai takotako fagafigaira ke emata me enata. Igamu kena kamu tako purua rainia ka woita iana o God, kamu arao suri mwa ka taufa iamu mereamu. 7 Igamu kena kamu fagaqekaqeka wau! A maurukari o Aesaea ke oto na mataina ne segera na woita iana o God ke woi, 8 ‘Igamu fato kamu fagaakaufiau mwa iga ka woita iamiu, maake marefa wau nga mu takosiau. 9 E marefa wau nga woi ni oto rai wogasiau ana, suria mu fafagausuringai na faifataninga iamiu gena, maka mu wowoisi woi na faifataninga iana o God.’ ” 10 Hoi o Jisas ke onira faku ka fakunga ni inuni ira, make woi tangara, “Mui rongorongo, maka mui takotako matafa rainigi ka taa nau tatamasi wau gaa. 11 Marefa ka ngaufa namu ngaura i faramiu gena, ni gira fagaerisigamu ana. Nga na woita aera ne furafura mai pania na faramiu gena ke fagaerisigamu i maana o God.” 12 Ua mina rongoisuri iana o Jisas ira ka rao mai maka fagatea, “O fea, o girara woi na Farasi gaa ka oqa aera rainia ka taa no tamasi gena?” 13 Hoi o Jisas ke aramira, “Arani fafasinga Emaku i Heven ne ma ni fasira, ke pagai ragaraga akau faiwagani. 14 Mui rao panira ka Farasi gaa! Ngaira gaa ka mangara na inuni na guru na fafagaotora tana inuni na guru ira, ingaira fato nga maka pagai apuri irarona na kirukiru.” 15 Ua o Pita ke tamasi aporo, “Ui fakani tangagia ka tamasinga fagafiu.” 16 Hoi mo Jisas ke woi, “Hoi mamaunga mu gigirara ka taa nau tatamasia kaa ke? 17 Marefa mu girara woi na ngaufa namu ngaura qanu i faramiu gena, ke watowato i oqamiu make furafura pania ka apemiu? 18 Nga mwa na woita ne furafura mai pania na faramiu ke rao mai pania ka mangatamiu. Nga na mwarao ne fagaerisigamu i maana o God ngai ke. 19 Rainia nga na mwarao ne furafura mai pania na mangatamiu, kamu nafunia ka takofa ne aera, nafunga, rangafa, tanui ana na agua ni oraoraga ana, fafanagoga ana, qaqanganifa mina tamasi aerisi ana na inuni. 20 Ngai gi na mwarao ne tanugamu ke marefa namu oto i maana o God ngai ge. A ngaufa namu ngaura igi, mina rimamiu marefa mu usuusu igi, ke marefa ni gira tanugamu ana kamu aera i maana o God.” 21 Ua, o Jisas ke rao pania ka agua kena, make rao tangaa ka agua ne taketake iga na finua i Taea mi Saedon. 22 Iga na mataina ngai kena, mi tana fefene ne marefa na Jiu e kena, ke rao mai make ngengerengere, “Arafa i Karena o Deved, ui takoiau! I kareku na fefene ke qanufia ka ataro.” 23 Hoi mo Jisas ke ma ni tamasia ka woita tangaa. Hoi mina rongoisuri iana ira ka rao mai tangaa ko Jisas ka woi tangaa, “Ui mea tamasi kani kaa ki aporo, ngaia ke rongo aeraaera kaa.” 24 Ua o Jisas ke woi tangaa kani kaa, “Inau kaa ka kasiau mai mwa tangara ka inuni i Israel! Ngaira gaa ka mangara na rurufa ni sip na tarupe ira.” 25 Hoi mina fefene ia ke rao mai fagarangia, make mai qogu rai uwa wato make nongia ko Jisas, “Arafa, ui tamaniau!” 26 Hoi mo Jisas ke aramia, “E marefa ni oto rai tawoa ana ka ngaufa pania ka kere kare makai kasigi tangara ka aoo.” 27 A fefene ia ke woi, “Arafa, e mwora wau ngai kena. A aoo make gira ngaura ana mwa ka mafufugani na ngaufa ne wotawota panigi na qea iana na mwane rafa iata gena.” 28 Ua mo Jisas ke aramia rao, “Igo kaa ka fefene no nafunia na apena fagauguringa rafa. Ua makau wawatego ka taa no oqania kena.” Iga na mataina ngai kena mi karena na kere fefene ia ke koro rao nga. 29 Hoi pania na agua kena, mo Jisas ke rao irawona na wai i Galili make agari akau iga ka fungana, make koa wato iga. 30 Ua, ngai kena ka apena rurufa rafa ni inuni ka toraira mai ka arani inuni ne mae na uwata mina rimata, inuni na guru, mina inuni na qiu, mi tana inuni rao nikao. A mai fagaogasira sio fato i matona o Jisas, make fagakorofira fato. 31 Rurufa ni inuni gena ka panga wau ina mataina na rea na inuni na qiu na gira tamasi ana aporo, mina ani ne mae na uwata mina rimata ira na koro aporo, mina ani na guru ka gira onofa nikao. A rurufa ni inuni gena ka fagaakausia ko God na Arafa iata na inuni i Israel. 32 Ua, o Jisas ke onira faku ka rongoisuri iana make woi tangara, inau kau takoira wau ka inuni gaa. Nga na qani rao afainiau suria na tangiana ne oru ia ngai ge, marefa ka taa nai ngaua. Marefa qai oqanira qai kasira aporo magau, maka wau qagamamae i tara na aporo i finua iata gena. 33 Hoi mina rongoisuri iana gena ka woi, “Agua kaa ke ka finua tatara ngai ke. Ifai ka rorogoia iga na ngaufa na fafagangaura rainira na rurufa rafa na inuni gaa?” 34 Ua mo Jisas ke fagatera, “Ngaufa ne efita kamu nafunia kena?” Hoi ngaira ka woi tangaa, “A kere tarina na purete ne epiu mina kere guani na siare.” 35 Imurina o Jisas ne woi tangara na inuni ka oga wato, 36 ngaia ke tawoa ka tarina na purete ne epiu igi afainigi ka siare ira, make fagaapunarira. Hoi make topira make watera ka rongoisuri iana ira maka wotonira rai ka inuni ira. 37 Arani inuni gena ka ngau raorao maka masu wau, maka ngau kasigi ka ngaufa igi, mina rongoisuri ira ka fagawonusia ka faini rafa ne epiu rainigi. 38 Ngai kena ka qera ne efai mwa (4,000) na mwane ka ngau gena, ne marefa nai tomanira ka fefene mina kere kare. 39 Hoi imurina mai na kasira ka inuni ira ka rao, mi ngaia ke tage ina qauta ia ke tarau aporo ina wai ia. Ngaia ke rao make goto qanu fagarangia ka finua i Makadan.

16

1 Ua i tana Farasi mina Satiusi ka rao mai tangaa ko Jisas maka mai oqani ofongia ana maka mai nongia rai fagaqaonga pania i Heven. 2 Hoi ngaia ke woi tangara, “Rao kamu rerea ka wawaiaro kana ne tangitangi memeraga iga na manurafitani, igamu kamu wowoisia woi na tangiana i gomafa ke pagai tangitangi koro ngaia. 3 Hoi make rao ka wawaiaro kana ke tangi memeraga make rorotoaga ina gomagomafatani, migamu kamu wowoi e pagai rangirangi ngaia. Igamu kamu girara woisia ana ka tangi kana ke pagai mamanga ifai no qoqoretainia na wawaiaro kana. Hoi make ma mu ono girara ka mwarao o God ne tanui iga na mataina kaa. 4 Mu oqani ka fagaqaonga suria namu aera make marefa mu raronimwora! Nga mwa na fagaqaonga nau wawategamu ka taa ne wora tangaa o Jona ia.” Hoi mo Jisas ke rao panira. 5 Ua arongoisuri ira ka qono rai rai torai ana ki tana purete ina mataina na taraufia na wai kena. 6 Hoi mo Jisas ke mira tamasi, nai fifinarura ka iist iata na Farasi mina Satiusi. 7 Ua mina rongoisuri ira ka tawatawaria ka mwarao kena maka faiwoisi mereata, “E woisia ka agua ka suria igia ke marefa nai torai mai na purete gaa.” 8 Hoi mo Jisas kaa ke girara ka taa na tatakosia kena make woi, “Igamu kaa ke ma mu nafunia ka fagauguringa! E fea kamu tamasia woi ne ma ni tonga purete? 9 E fea ne ma mu tako matafa? Mu qono rainia ka qera ni inuni ne erima (5,000) mina faini ni ngaufa ne tara rao mwa rainia na kere tarini na purete ne erima ia? 10 Mina taa mwa ka qera ni inuni ne efai kaa (4,000) mina arani faini na ngaufa ne tara panigi na tarini ne epiu na purete igi? 11 E fea marefa mu girara woi inau ke ma qai tatamasia tangagamu ka purete? Mu fifinarura ka iist iata na Farasi mina Satiusi!” 12 Hoi mina rongoisuri ira ka kafu tako matafa rainia ka taa o Jisas ne tatamasia kena, marefa ni tatamasia ka iist na aroa rainia na purete, maka fagausuringa iata na Farasi mina Satiusi. 13 Ua a mataina o Jisas mina rongoisuri iana na fagarangia ka finua i Sisaria Filipae, ngaia ke fagatera, “Ataa ka inuni nai woisiau rainiau na Kare ni Inuni?” 14 Hoi mina rongoisuri ira ka aramia, “Tana inuni ka woi igo kena ko Jon ne fagamaanu apuna, kee wari o Elaeja, kee o Jerimaea, kee tana maurukari rao mwa.” 15 Ua mo Jisas ke fagatera, “Hoi mo otai kamu woi inau?” 16 Ua mo Saemon Pita ke ura akau make woi rao, “Igo kena ka Mesaea, i Karena o God na Arafa ne tafitafi.” 17 Hoi o Jisas ke woi tangaa, “Saemon, i karena o Jon, o God ke ono korosigo! Igo ke ma nu girara ka agua kaa mereamu, agua ne fagarego rainia Emaku i Heven ngai ke. 18 Ua au tamasi wau tangago, igo ko Pita, ne fagaarari suria na fau. Iga na fau kaa, kau akea iga ka siosi iaku, mina ramwofa iana na maefa ke ma ni gira ura pusia ana. 19 Au wawatego ka ramwofa tangai tafangi ana mina purui ana ka tara tangara na inuni tangai rao ana tangaa na arafanga iana o God. Arafa i Heven ke fafagamarumungainia ka taa no fafagamarumungainia ina ano kaa. Hoi make uraura pusia ka taa no fafagaapua.” 20 Ua o Jisas ke woi tangara ka rongoisuri iana ira siana kai tatamasia tangaa ki tana inuni woi ngaia kena ka Mesaea. 21 Hoi pania na mataina ngai kena, Jisas ke faganega rai tamasi ana tangara ka rongoisuri iana suria ka taa na pagai tanua tangaa. Ngaia ke woi, “Inau kau arao nga tangaa ki Jerusalem. Nga ngai kana, ka mwane rafa ni finua, mwane rafa iata na mwane ni raperapega, mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis ka pagai tanuau kau apeape mamasiaga rafaera wau. Inau ka nanafuiau kau maemae, hoi ina aoruta na tangiana mo God ke raragaiau aporo tangaa ka tafinga.” 22 Ua o Pita ke toraia ko Jisas getea rao, make woi tangaa ni manapu rai tamasia ana ka agua kana. Ngaia ke woi, “Arafa, e mwora o God ke ma ni gira fagamarumungainia ana ki worawora ka mwarao kena tangago!” 23 Hoi mo Jisas ke riri tangaa ko Pita make woi, “Satan, ui rao paniau! O ura pusiau iga ka agua nau arao iga ngaia suria na takofa iamu kena ko tako mangara na inuni mwa ira, marefa ni manga na takofa iana o God.” 24 Ua mo Jisas ke woi tangara ka rongoisuri iana, “Rao ko otai ne oqani tao rai rongoisuri ana iaku, o qoqono rainigo mereamu. Mako raragaia akau ka taotao woro iamu mako arao isuriau. 25 Rao ke manga no oqani manimani ana ka maurifamu, nga no fafagaerisia ngai kena. Make rao ko naka na maurifamu tangau, o gira rogoia ana. 26 Ainuni wari ke gira nafuni ana ka arani mwarao ina ano kaa, maka mataina na inuni ia ne maemae arani mwarao ne nafunigi ke marefa ne pagai tatamania. 27 Ua, a Kare ni Inuni ke pagai arao mai iga ka rarafana iana Emana afainira ka enjel tangai mafata rai ana ka worita na arani inuni rainigi ka taa na qani tanui. 28 Au wowoi mwora wau tangagamu, tana mwane igamu namu uraura gaa ke marefa mu maemae maka mu rerea ka Kare ni Inuni ne arao mai afainia ka arafanga iana.”

17

1 Hoi imurina na tangiana ne eono mai nikao, mo Jisas ke toraia ko Pita mo wafarigoana o Jemas mo Jon afainia. Ngaira ka akau iga ka fungana ne akau wau rai oga getera ana. 2 Ua inagota rao na rongoisuri ira maka rea ko Jisas ne orisi fato wau nga. A maana gana ke togatoga manga na arito ia, mina gafu iana gana ke siki afuru wau manga na arito ne sina ia. 3 Iga na mataina ngai kena, mo Mosis mo Elaeja karu mimia tamasi ko Jisas. 4 Hoi mo Pita ke woi tangaa ko Jisas, “Arafa, e koro tangagia na rao mai kaa! Naka kami akea ka rofu ne oru, etagai tangago, etagai tangaa ko Mosis, me etagai tangaa ko Elaeja.” 5 Ua a mataina o Pita ne tamasi maunga, mina aroto siki ke rao afurira mai. Pania na roto kena ka rongoa ka ringina o God ne woi, “Ngaia kaa ki Kareku mereaku, nau wagewage rainia. Mui rongora ka taa ne wowoisi!” 6 Hoi a mataina na rongoisuri ira na rongoa na ringiringi ia, ngaira ka maagu tefa wau, maka wato ka tao fatara nga ina mwako. 7 Hoi mo Jisas ke rao mai tangara ke fatatagira. Ngaia ke woi tangara, “Mui afaraga akau maki siana kamu mamaagu!” 8 Ua, a mataina na gaasi rao na maata, maka rea wau mwa ko Jisas. 9 Hoi a mataina na tataworagofa wato pania na fungana ia, mo Jisas ke mira tamasi ka rongoisuri iana ira woi siana kai tatamasia tangara ka inuni ka taa na rea ia raorao, make taua rao ka mataina i Kare ni Inuni ne afafaraga pania na maefa. 10 Ua, a rongoisuri ira ka fagatea ko Jisas, “Efea na fagausuri iga na Lo iana o Mosis ka tamasia woi o Elaeja ke arao mai nga inagona na Mesaea?” 11 Hoi o Jisas ke woi tangara, “Ka tamasia rainia ko Elaeja woi ne arao mai rai fagananaura ana ka arani mwarao. 12 E mwora nga, make qani rao fato mai noga. Hoi minga na inuni ke marefa nai ono girara, maka tanua aerisia mwa manga na faioqanifa iata. Ngaira gena maka pagai tanua nikao ka Kare ni Inuni ke apeape fafara.” 13 Ua rongoisuri gena ka kafu girara woi o Jisas ke tatamasia mwa ko Jon ne fagamaanu apuna. 14 Ua, o Jisas mina rongoisuri iana ira ka aporo tangara ka rurufa ni inuni ira. Hoi mina mwane ke mai qogu rai uwa i matona, 15 make woi, “Arafa, ui takoia ki kareku kaa! Ngaia kaa ke nafunia ka ape aera ne mamaemaeo make raorao mwa ke apuri afuri ka giu, kee ne apuri irarona na wai. 16 Au toraia ki kareku kaa tangara ka rongoisuri iamu, make marefa ka taa nai tanua rainia ki koro.” 17 Ua, mo Jisas ke woi, “Igamu kaa ke marefa wau mu nafunia ka raronimworanifa! Inau kaa ke marefa qai ogaoga afainigamu qorafu! Mu fagamae apeku noga ngaia! Mui toraia mai ka kere mwane kena.” 18 Hoi o Jisas ke tamasi raramwofaga tangaa ka ataro ne qanufia na kere mwane ia. Make fura pania make kafu koro rao. 19 Imurina mai mina rongoisuri ira ka rao punufi tangaa ko Jisas maka fagatea, “Efea kigami kaa, ke marefa mi gira gogofia ana na ataro kaa?” 20 - 21 Hoi o Jisas ke aramira aporo ke woi, “Aa, suria ne marefa mu nafunia ka raronimworanifa! Ua makau wowoi mwora wau tangagamu, rao ka fagauguringa iamiu tangaa o God ke marefa ni gatagata, kee ne sisitai mwa manga na kere guuni na apenagai na mastat ia. Igamu kaa kamu gira tamasi tangaa ana ka fungana kana ke gira rao ana pania ka agua kaa tangaa ka agua e kana. Make gira wora ana. Marefa ka mwarao ni asa tangagamu.” 22 Hoi a mataina o Jisas mina rongoisuri iana na faku mai ina provins i Galili, ngaia ke woi tangara, “Inau na Kare ni Inuni ka pagai mamafata rainia tangara ki tana inuni. 23 Ka nanafuiau kau maemae. Hoi ki gaa na aoruta na tangina kau afafaraga aporo nau tafitafi.” Ua ka tamasinga kaa ke tanura ka rongoisuri gena ka faitakoi wau. 24 Ua, a mataina o Jisas mi tana inuni na mataro i Kapanaum, mina mwane na tawotawo mafatanifa tangaa na Ruma ni Wogasifa ka rao mai tangaa ko Pita maka fagatea, “E fea, a Fagausuri iamiu kaa ke gira wori ana ka mafatanifa tangaa ka Ruma ni Wogasifa?” 25 Ua o Pita ke aramira, “Aa, ngaia make woria.” Hoi make aporo i ruma, mo Jisas ke rao tangaa ko Pita make fagatea, “Oe Saemon, ataa ka takofa iamu? Otai ka Arafa ina ano kaa ne gira tawoa ana na takis pania? A gira tawo ana panira ka karena mereana, kee na mafuara?” 26 Hoi o Pita ke aramia, “A mafuara mwa.” Ua o Jisas ke tamasi aporo, “Aa, nga mwa i kareta mereata ke marefa nai gira wori ana. Ngaia ngai ke, rao ke ma qai woriwori mafatanifa tangaa ka ruma apuna ne nafunia Emaku ia, make koro mwa. 27 Hoi manga ne manga kana, igia ki siana kai fagaerisia ka takofa iata na inuni gena tangagia. Ua, ui rao kui kasia ka garo ni afuasinga iamu irarona na wai kana, mako fafagamwangangaria ka farana na siare no okea inago, mako rorogoia ka ratana sirani iga. Hoi mako woria rainia ka mafatanifa iakaurua.”

18

1 Iga na mataina ngai kena mina rongoisuri ira ka rao mai tangaa ko Jisas maka fagatea, “Otai ke rafa tefa wau nga irarona na arafanga i Heven?” 2 Hoi o Jisas ke onia ka kere kare make fagaurasia ka kere kare ia i qaiawoagata. 3 Hoi make woi, “Au wowoi mwora wau tangagamu, rao ke marefa mu orisi maka mu manga na kere kare, marefa wau nga mu qanu iga ka arafanga i Heven. 4 Hoi make rao kamu fagamwarufigamu manga na kere kare kaa, nga nga igo ko rafa tefa wau nga ina arafanga i Heven. 5 Ua, ka mataina no ono korosia na kere kare manga na kare kaa, suria no arao isuriau, nga no ono korosiau ngaia. 6 O God ke pagai fafagaetangira ka inuni na totoraiara tana inuni na mwarumwarusiga na rao suriau noga gaa rai tanui ana nikao ka aerafa. Ngaira gaa na totoraira rai tanua na aerafa, ko God ke fafagaetangia tefa wau nga. A fagaetangifa kaa ke tefaria rao nikao ka inuni na rakua na fau ne figa i riona, ka kasia ina matawa roto! 7 Apena aerafa rafa wau nga tangara na inuni ina ano kaa na tora ira na inuni ka tatanui na aerafa. Raorao mwa ka mwarao ngai ge ke worawora manga ngai ge nga, maka inuni ne tanua na agua ngai ke, ka aerafa ke pagai arao mai tangara. 8 Hoi make rao ka rimamu, kee na uwamu ke tanugo tangaa na aerafa, ui retea ku kasi rao! E koro mwa tangago ne ma ni totonga rimamu ne erua mina uwamu ne erua, no qauqanu iga na tafinga i Heven, tefaria rai nafunia ana ka rimamu ne erua mina uwamu ne erua nu migi qanu iga ka giu ne ma ni pagai maemae kana. 9 Rao ke manga na maamu ke tanua tangago ka aerafa, ui karangia fura rao panigo. E koro mwa tangago no qauqanu iga na tafinga afainia ka maamu ne etagai mwa, tefaria no nanafunia ka maamu ne erua ni kasigo qanu tangaa ka giu ina Hel kana. 10 - 11 “Siana rai ono qau wato ana rainira ka kere kare gaa! Au wowoi tangagamu wau na enjel iata ki Heven afainia ke Emaku. 12 Naka qai fagategamu rainia ka agua kaa. Ataa ke tanua manga na mwane ke nafunia ka tangarau ne etagai (100) na sip, maki tarupe ka ani ne etagai? E nanakara sio ka tangafuru ne esiwa matara esiwa ia (99) ina fungana gena, make gaaria ka ani ne tarupe ia. 13 Au woi mwora wau tangagamu, rao ko wani kena ke rorogoia, ngaia ke wawagewage rafa wau nga, tefaria ka wagefa iana tangaa na tangafuru ne esiwa matara esiwa na sip iana ne ma nai tarupe gena. 14 Ngatakena nga Emaku i Heven ngai kana, marefa ni oqania ka kere kare gaa nai tarupe. 15 “Manga tana kare iaku ne tanua ki tana mwarao ne aera tangago, ui rao ku woisia tangaa ka taa ne aera kena. Hoi maka muru fafagaotoa punufi mwa iqaiawogamurua. Rao ke rongogo, hoi nga no toraia aporo na goamu ia ngaia. 16 Hoi make rao ke marefa ni oqani rongogo ana, ui torai ke etagai na inuni, kee ne erua afainigo. A Segesegefa Apuna ke fagausuringainia woi na arani faitogirifa ko tawoa ke erua, kee ne rakorako wau nikao ka inuni rai rea ana ka agua kena. 17 Rao ka kare iaku kena ke ngaroi rongora ana, hoi mako tatamasia ka agua kena tangaa ka siosi. Rao ke ngaroi rai rongo ana ka siosi, kamu tanua manga na afuroto, kee ne manga na mwane ne tawotawo takis ia. 18 “Au wowoi mwora wau tangagamu, ataa namu fafagamarumungainia ina ano kaa, o God ke fafagamarumungainia i Heven, hoi mina mwarao namu fafagaapua ina ano kaa, o God ke fafagaapua i Heven nikao. 19 Au wowoi tangagamu wau, a mataina tana inuni igamurua namu fakufaku iga tana mwarao muru fagarafe tangaa Emaku i Heven, ke gira tanua ana tangagamurua. 20 Suria erua, kee ne oru mwa na inuni na fakufaku iga na ataku, inau afainira.” 21 Ua, o Pita ke rao mai tangaa ka Arafa make fagatea, “Fagaefita kau tawotawo panira na ginota na goaku na tanua na aerafa tangau? Fagaepiu ke fea ne arari mwa?” 22 Hoi o Jisas ke aramia, “Marefa ke epiu rao mwa, maake tangafuru ne epiu matara epiu (77) na mataina! 23 Nga na tamasinga kaa ke fafagarego rainia ngatakena na arafanga i Heven ne qaoqao. A tangiana ne etagai, ka arafa ni finua ke takosia rai onia ana ka kare iana rai fagatera ana rainigi ka taa na tawora pania. 24 Hoi e taanua ka agua kaa, mi tana kare iana ke toraia mai ki tana mwane nikao ne tawoa na rurugua ne rafaera wau, na tangafurua ne erima na raunifagaro (50,000) na ratani na sirani. 25 Ua, make marefa ka rurugua ni orisia aporo rainia ka taa ne tawoa ia. Hoi arafa ni finua ke woisia woi ni fagaworingainia ki ngaia, afainia kani iana, mi karena fato, mina arani mwarao ne nafuni gena, rai orisia aporo ka rurugua ne tawoa ia. 26 Hoi mina kare iana ia ke qogu rai uwa wato make faganega rai nongia ana, ‘Ui nasiau, makau pagai oriorisia aporo ka arani rurugua nau tawoa ia!’ 27 Ua arafa ni finua ia ke takoia make naka wau mwa ke fura taragani. Ngaia ke woi tangaa ka kare iana ia woi siana ki oriorisia aporo ka rurugua ia. 28 Hoi kare iana ia ke fura make rao wau make rogoia ki tana mwane ni tagaranifa ia ne tawoa pania ka tangarau (100) na ratana na sirani. Make roia ka riona rai konoa ana make wowoi tangaa, ‘Ui woria aporo mai ka taa no tawoa paniau ia!’ 29 Ua, o wani ia ke qogu rai uwa wato make faganega rai nongia ana nikao, ‘Ui nasiau, au pagai oriorisia aporo wau tangago.’ 30 Hoi mina kare iana ne rao inago ia, ke ngaroi rai nasia ana, make woisia ki tana mwane ia woi nai kasia irarona na peresin, raorao mwa make oriorisia aporo ka rurugua ne tawoa ia. 31 Ua a mataina tana mwane na tatagara gena na rongoa na agua kena, ngaira ka ape rorofiaga rainia ki tana mwane ne kasia ina peresin ia. Hoi maka woi tangaa ka arafa ni finua ia rainia ka agua ne wora kena. 32 Ua arafa ni finua ia ke onia qanu aporo ka kare iana inago ia make woi, ‘Igo kaa ka mwane no aera wau! A mataina no nongiau woi qai tatakoigo, makau woi tangago siana rai orisia aporo ana ka ratana sirani. 33 E araria woi igo kui fafaitakoi nikao tangara ki tana inuni, manga inau nau tanua tangago ia!’ 34 Hoi arafa ni finua ia ke mangariaga tangaa ka kare iana ia make woisia woi nai fafagaetangia maki oriorisia aporo ka rurugua ne tawoa ia. 35 Ua, ngatakena Emaku i Heven ne pagai tanugamu ngai kana, rao ke marefa mu tawora ka ginota na goamiu iga na mangatamiu fato nga.”

19

1 Ua a mataina o Jisas ne fagausuri fato, ngaia ke rao pania ki provins i Galili make rao tangaa ki tana agua ina provins i Jiudia ina apanana akau na wai i Jodan. 2 Ngai kena, ka apena rurufa rafa ni inuni ka rao isuria, make fagakorofira ka matoroa iata na inuni gena. 3 Hoi tana Farasi ke oqani ofongia ana ko Jisas. Ngaira ka rao mai tangaa maka fagatea, “Efea ne oto mwa tangaa ka mwane ni kasia kani iana rainia mwa ki tana takotakofa rao mwa naa?” 4 Ua, o Jisas ke aramira, “Mu girara nga! A Segesegefa Apuna ia ke woi, woi na Arafa ke fagaworaia ka inuni inago wau ia, make tagarafia ka mwane mina fefene. 5 Nga ngai ke a mwane ke gira rao ana pania ke emana me enana make auragia ka fefene iana. Ngairuarua karu mai taotao rai inuni ne etagai mwa. 6 Ngairaurua ke marefa naru taotao rai inuni ne erua, makaru taotao rai inuni ne etagai mwa. Hoi ke siana ko otai ni taworaurua faitigi, na inuni na Arafa ne rakuraurua faku gena.” 7 Ua a Farasi ka fagatea ko Jisas, “Nga ne fea ko Mosis ke mafata rainia iga na faifatanginga ne woi, a mwane ke gira kasi ana ka fefene iana manga ne mamafata rainia ka pepa ni kasifa?” 8 Hoi o Jisas ke tamasia aporo, “O Mosis ne mafata rainia na faifataninga tangaa na mwane ne kasia kani iana kena suria igamu kena kamu mara rongo wau. Hoi maki inago wau, ka Arafa ke ma ni oqania nai tanua ka agua ngai ke. 9 Ua, makau wowoi tangagamu wau, rao ka fefene iamiu ke marefa ni ranga, mako kasia, ko totoraira ki tana fefene, igo kena ke nga no ranga ngaia!” 10 Hoi a rongoisuri ira ka woi, “Rao ke mangai ngai kena rainiraurua na mwane mina fefene, e araria mwa siana ka inuni nai auragi.” 11 Ua, o Jisas ke woi tangara, “Marefa ka arani inuni nai gira ogaoga getera ana, ngaira mwa na inuni o God ke tatamanira ka gira oga getera ana. 12 Tana inuni ke marefa nai gira auragifa suria ne wora qao aera. Mi tana inuni ke marefa nai gira auragifa suria tana inuni ka fagaerisi ka apeta. Tana inuni ke marefa nai auragi ka ogaoga mwa rainia ka arafanga i Heven. Ainuni na gira rongoa ana na fagausuringa kaa, ke araria ni tanua ka agua kaa.” 13 Hoi tana inuni ka toraira mai ki kareta tangaa ko Jisas, ki nakai ka rimana afurira maki fagarafe tangara. Ua mina rongoisuri iana gena, ka susuraira. 14 Ua, mo Jisas ke woi, “Mui nakara ka kere kare gena kai rao mai tangau, siana mwa kamu uraura pusira! Nga na inuni ne mangara na kere kare ira, ke arararira ka arafanga i Heven.” 15 Imurina o Jisas ne nakai ka rimana afurira na kare gena make rao. 16 Ua a mwane ke rao mai tangaa ko Jisas make fagatea, “A fagausuri, a mwarao koro taa kau tanua makau nanafunia ka tafinga fuu?” 17 Hoi Jisas ke woi tangaa, “Nga ne fea ko fagateau rainia woi na taa ne koro kaa? Nga mwa o God ke koro. Rao ko oqania ka tafinga fuu, mako tautau woita iana ka faifataninga iana.” 18 O wani ia ke fagate, “Ani taa ngai ge?” Hoi o Jisas ke aramia, “Siana kamu nafunafu piri. Siana kamu qaqagararanga. Siana kamu fafanago. Siana kamu qaqanga rainia ki tana inuni nikao. 19 Mui takotako fagafigaira ke enamiu me emamiu. Mako oqaoqa koro tangara ka inuni nikao manga no oqa koro tangago igo mereamu.” 20 Ua o wani ia ke woi, “Inau kau qani tau suri fato ka arani faifataninga gena. Ataa sio mwa ke marefasiau?” 21 Hoi mo Jisas ke tamasi aporo tangaa ke woi, “Rao ko oqania wau nga nu koro, ui rao ku fagaworingainigi ka arani mwarao no nafuni, maku mafata rai ka rurugua tangara ka inuni ma ni tonga nafuninga iata, mako nafunia ka rogufanana i Heven. Hoi makui rao mai suriau.” 22 A mataina na mwane faoru ia ne rongoa na agua kena, ngaia ke aera wau ka takofa iana, suria ngaia kena ka mwane ne nafuni rako wau na nafuninga. 23 Hoi o Jisas ke woi tangara ka rongoisuri iana ira, “Au woi mwora wau tangagamu, e qara wau tangara ka inuni ni nafuni rurugua ni qanu iga ka arafanga i Heven. 24 E mwora wau, ne mwataku mwa tangaa ka kamel rai siwa ana iga ka wararagana na nira na taitai gafu iga ia, tefaria ka mwane ne tonga rurugua iana ni qanu iga ka arafanga iana o God.” 25 Hoi na mataina na rongoisurira na rongoa na agua kena, ngaira ka panga wau maka fagate, “Otai mwa ka tafitafi gaa?” 26 Ua o Jisas ke ono rao tangara make woi, “Ainuni ke qara tangara, nga mwa o God ke mwataku tangaa ka arani mwarao.” 27 Hoi o Pita ke tamasi aporo, “Igami ka kami nakai wau ka arani mwarao, makami rao surigo kaa! Ataa kami pagai nanafunia?” 28 Hoi o Jisas ke aramia, “Aa igamu fato kena kamu arao suriau kaa. Hoi ina mataina o God ne fafagafaoruga na arani mwarao, inau na Karena ni Inuni kau taotao rai mwane rafa, makau wowoi mwora wau tangagamu, igamu nikao maka mu pagai taotao rai mwane rafa tangafurua ne etagai matara erua tangara ka tangafurua ne etagai matara erua na waro ni inuni i Israel ira nikao. 29 Ua otai ne arao pania na finua iana mina goana na mwane mina fefene, kee emana me enana mi karena, kee na mwako iana rainiau, ke pagai nanafuni fagatangarau make matara wau nikao. Make nafunia ka tafinga fuu. 30 Hoi mina arani inuni na qaqainago ina mataina kaa, ka pagai qaqaimuri, mina ani na qaqaimuri ina mataina kaa, ka pagai qaqainago.

20

1 “Arafanga i Heven ke manga na mwane nafunia ka mwou na grep ia. Iga na gomagomafatana ne etagai, o wani ia ke fura ke worira ka mwane ni tagaranifa iga ka mwou iana ia. 2 Iga na murina na maarumu rai worira ana iga na maeta tangaa na tangiana ne etagai, ngaia ke kasira ka arao tangaa ka mwou iana ia. 3 Iga na gomagomafatana ngai kena ne 9 kloko ngaia ke rera ki tana inuni na uraura purua mwa irarona na maket kena. 4 Hoi ngaia ke woi tangara woi ngaia ke worira mwa ka maeta manga na rao ka tatagara iga na mwou kena, 5 maka kafu rao. Ua iga na gupuna ritowangana kena mina 3 kloko nikao, ingaia ke aporo ina maket. Iga na mataina kena ngaia ke naka ka tamasinga afainira ki tana inuni na uraura purua rao mwa gena. 6 Hoi imuri mai nikao, iga na 5 kloko iga na manurafatana kena wani ia ke aporo nikao make rogoira ki tana inuni na uraura mwa gena. Ingaia ke fagatera, ‘Nga mu qani ura purua i suria na tangiana kaa ia ngai ke, marefa ka mwarao mu tatanui?’ 7 Ngaira ka aramia rao, ‘Suria ne marefa ka inuni ni worigami.’ Hoi make woi tangara rai rao ana tangai tagaranifa i mwou iana. 8 Iga na manurafitana kena, a mwane ne nafunia na mwou ia ke woi tangara ka mwane ne onoono i surira na mwane na tatagara ira, ke woi ‘Ui onira mai ka mwane ira kai tawoa ka maeta. Fafaganega afainira ka mwane ne worira imuri ngaira.’ 9 A mataina na mwane na tatagara ira na mataro mai, a mwane na qani worira iga na 5 kloko ina manurafitana ira ka watera ka maeta tangaa na tangiana fagaenani kena. 10 A mwane ne tatagara ne worira ngai inago ira ka tako woi na worira rafa tefarira ki tana mwane gena. Hoi maka mataina na watera iga gena make faiaworagi mwa, 11 ngaira ka faganega rai faraungia ana ka mwane ne nafunia na mwou ia. 12 Ingaira ka woi manga kaa, ‘Ngaira na mwane na kafu worira mwa ira ka tagara isuria mwa ka kere mataina aqouqou mwa. Hoi mako worira faiaworagi afainigami kaa, nga ngaigami kami tagara iga na arito ne mafana wau iga na tangiana fagaenani kaa!’ 13 Hoi a mwane ne nafunia na mwou ia ke aramira ki tana mwane, ‘A goaku, inau ke marefa qai fafagaparugamu. Inau kau worigo iga ka taa no marumusia. 14 Mu mai tawoa ka faaga iamiu maka mui rao! Nga inau kau oqani rai worira ana ka mwane na tagara imuri ira ke fafaiaworagi mwa afainigamu. 15 Inau ke fea, marefa qai nafunia ka ramwofa rai tanui ana ka taa rainia ka faaga iaku? Efea ko rafaiau rainia, woi qai mai mafata kena?’ ” 16 Ua o Jisas ke woi, “Ngaia ngai ke, arani inuni na qaqainago ina mataina kaa, ka pagai qaqaimuri, mina ani na qaqaimuri ina mataina kaa, ka pagai qaqainago.” 17 Hoi a mataina o Jisas ne arao tangaa i Jerusalem, ngaia ke takura ka rongoisuri iana na tangafuru ne etagai matara erua make mera tamasi punufi. 18 “Igia kaa ka arao tangaa noga ki Jerusalem ngai ke, a agua na mafata rainia iga na Kare ni Inuni tangara na mwane rafa iata na mwane ni raperapega mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis. Ngaira gena ka kafu tatamasia tangaa ka maefa, 19 ua kafu kasia tangara ka inuni na mafuara, ka fafagamamana rainia. Ngaia ka raramwosia maka rapusia iga ka taotao woro. Hoi ka aoruta na tangiana make afafaraga aporo pania ka maefa.” 20 Ua enataurua o Jemas mo Jon ke rao mai tangaa ko Jisas afainia ki karena ne erua. Ngaia ke mai qogu rai uwa wato make nongia rai tanua ana tangaa ka faioqanifa iana. 21 Hoi o Jisas ke fagatea na taa ke oqania, mi kani ia ke woi, “A mataina ne taua mai na arafanga iamu, ui naka ki tana fitangitaurua i kareku gaa ki kokoa i rawomu i otomu mi tana ani ki mafamu.” 22 Ua, o Jisas ke aramia, “Igamu kena ke marefa mui girara ka taa mu nongia kena. Efea, mu gira tono ana iga ka totono ni fafaranifa ne suguia mwa qai tono iga kaa?” Jemas mo Jon karu woi, “Aa, igamirua kamuru gira tonomia ana!” 23 Hoi o Jisas ke woi tangara, “Muru gira tono ana mwa pania ka totono iaku. Maake marefa ki inau qai wowoisia ko otai ni kokoa i rawoku i otoku kee i mafaku.” 24 A mataina na tangafuru i rongoisuri na rongoa na agua kena, ngaira ka mangariaga tangaraurua ko wafaigoana ne erua gena. 25 Hoi mo Jisas ke onira faku ka rongoisuri iana ira make woi, “Mu girarara ka arafanga iata na inuni mafuara, ngaira ka oqani arafa ana tangara, mina mwane rafa iata ka ura tefarira ka inuni na onoono surira. 26 Hoi maki siana kamu tautanu manga ngaira gana. Rao kamu oqani arafa ana, mu taotao rai inuni ne tatagara tangara na arani inuni. 27 Mo otai na fitangimiu ne oqania ne uraura inago, ngaia ke araria nga ne taotao rai inuni ni tagaranifa mwa. 28 Manga inau na Kare ni Inuni, ke marefa qai rao mai rai fagatagara ana tangau, maakau rao mai mwa kau tatagara tangara ka inuni, makau mafata rainia ka tafinga iaku tangai fagatafira ana ka inuni rako mwa.” 29 A mataina o Jisas mina rongoisuri iana na arao pania i Jeriko, mina apena rurufa rafa ni inuni ka arao surira. 30 A mwane ne erua naru guru karu oga irawona tara kena. Ua, ka mataina naru rongoa woi o Jisas ke arao mai ngai kena, ngairaurua karu ngere, “Arafa, i karena o Deved, nui takoigamirua!” 31 Hoi mina inuni gena ka teworiraurua woi naru manapu, maakaru wau ngerengere rafa wau nga, “Arafa i kerena o Deved, nu takoigamirua!” 32 A mataina o Jisas ne rongoraurua, ngaia ke ura gatagata make oniraurua ke fagateraurua, “Ataa kamuru oqaniau rai tanua ana tangagamurua kena?” 33 Ngairaurua karu aramia, “Arafa, igamirua kaa kamuru oqani gaasi ana ka maamirua!” 34 Jisas ke takoiraurua wau make fatatagi ka maataurua. Iga na mataina ngai kena makaru gira onofa, makaru rao suria.

21

1 A mataina o Jisas mina rongoisuri iana na rao mai fagarangia i Jerusalem, ngaia ke rao tangaa ki Betfeis ina fungana iga na mwani Olif make kasia ko warua iraurua ka qainago. 2 Ngaia ke woi tangaraurua, “Mui arao irarona na finua kena maka mu rorogoia ka donki mina kere karena afainia. Muru rurupasiraurua ka donki ne erua gena, maka muru totorairaurua mai tangau. 3 Rao ke manga tana inuni ke fafagategamurua, nga ne fea kamuru tanua manga ngai kena ke, maka muru wowoi tangaa wau, ‘Arafa iamami ke oqania!’ Ina mataina nga kena, make kafu fafagamarumungai wau tangagamurua ka donki gena.” 4 Ua ngai ke ka tamasinga iana na Arafa ke fafagamworaia ka taa na maurukari na qani woisia, 5 “Tamasia tangara ka inuni i Jerusalem, Arafa ni finua iamiu ke arao mai tangagamu! Ngaia ke fafagamwarufia make tatageria ka donki. Ngaia ke arao mai iga ka karena na donki.” 6 Hoi mina rongoisuriraurua karu rao makaru tanua manga o Jisas ne woisia tangaraurua ia. 7 Ngairaurua karu toraia mai ka donki mina karena ia maka kaangia ka gafu i gairitaurua. Hoi mo Jisas ke tage akau iga. 8 Ua ngai kena, ka arani inuni gena ka kakangi ka gafu iata irarona na tara kena, mi tana inuni ka reteretera ka arani na apenagai ka nakai wato i tara kena. 9 Tana inuni ka taworagofa inagona mi tana inuni ka rao isuria wau mwa. Ngaira gena ka ngengerengere ka wowoi, “Oo ee, Ai fagaakausia ka Kare iga na waro ni inuni iana o Deved. God ki onoono korosia ngaia ne arao mai iga na atana na Arafa. Ai fagaakausia ka Arafa i Heven i afaafa!” 10 Hoi a mataina o Jisas ne qanu mai i Jerusalem, mina arani inuni irarona finua rafa kena ka koro iata wau maka fafagate, “Otai ke kaa ke?” 11 Ua mina rurufa ni inuni gena ka aramira, “Nga o Jisas ngai kena, na maurukari ne arao mai pania ki Nasaret, iga na provins i Galili.” 12 Ua o Jisas ke qanu irarona na Ruma ni Wogasifa make gogofira fura ka arani inuni na fafagaworingai mwarao maka woriwori. Ngaia ke ragai forora ka tebol iata na mwane na orisingai faaga iga gena make ragai forora ka papa iata na mwane na fafagaworingai ka kugau. 13 Hoi make woi tangara, “A Segesegefa Apuna ke woi, ‘A ruma iaku ka ruma ni fagarafenga.’ Migamu kamu riria ke tao rai agua ni aqafa iata na fanagoa.” 14 Hoi ngai kena mina inuni na guru mina inuni ne mae tagapasi na uwata ka rao mai tangaa ko Jisas ina Ruma ni Wogasifa kena, mi ngaia ke fagakorofira. 15 Ua mina mwane rafa iata na mwane ni raperapega mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis ka mangariaga wau ina mataina na regi na fagaqaonga iana gena maka rongora na kere kare na ngerengere ka fafagaakausia ka Kare iga na waro ni inuni o Deved na Mwane Rafa. 16 Ua a mwane rafa gena ka woi tangaa ko Jisas, ka woi, “Oe, rongora ka kere kare gaa na fafagaakausigo gena?” O Jisas ke aramira ke woi, “Au rongora. Make ma mui girara wari ka Segesegefa Apuna ne woi, ‘Arani kere kare mina kere kare faoru kai fafagaakausia ka Arafa.’ ” 17 Hoi mo Jisas ke rao pania ka finua rafa kena, make fura ke rao tangaa ka finua i Betani, ke mauru iga. 18 Hoi ina gomagomafatana, o Jisas ke qauqau aporo i Jerusalem make magau. 19 E arao wau make rea ka apenagai na woisia na fig ne uraura i tara. Hoi e rao mai tangaa make rogoia mwa ka afani make marefa ni tonga guana. Ua, make mea tamasi ka apenagai kena, “Igo kaa ke marefa nu pagai gugua!” Mina mataina ngai kena mina apenagai ia ke maria nga. 20 Hoi mina rongoisuri gena ka panga rainia wau ina mataina na rea rao na apenagai kena ne maria mafarufaru nga! 21 Ua mo Jisas ke woi tangara, “Rao kamu nafunia na fagauguringa make marefa mu takotako ruaruaga, au wowoi mwora wau tangagamu, igamu maka mu gira tanua ana ka taa nau tanua tangaa na apenagai kaa, maka mu gira tanui ana ka taa ne tefa wau nga nikao, manga mu rao kamu memea tamasi ka fungana kaa, ki afafaraga ki watowato i asi, maka gira tanua ana mwa. 22 Rao kamu nafunia na fagauguringa na mataina namu fafagarafe, gira taugamu ana mwa ka taa namu nongia kena.” 23 Jisas ke qanu ina Ruma ni Wogasifa make fafagausuri, mina mwane rafa iata na mwane raperapega mina mwane rafa iata na inuni ka arao mai tangaa. Ngaira ka fagatea, “A ramwofa taa ko tatanui rai na mwarao gaa? Otai ke watego na ramwofa kaa?” 24 Ua o Jisas ke aramira, “Au fafagategamu rainia ka fagatenga ne etagai. Rao kamu araramiau, makau kafu wowoisia wau ifai kau tawoa iga na ramwofa rai tanui ana na mwarao gaa. 25 Otai ke watea o Jon na ramwofa rai fagamaanu apuna ana ia? Ngaia o God i Heven, kee tana inuni rao mwa?” Ngaira ka takosia ka agua maka faiwoisi mereata, “Marefa nai gira woi ana woi, ‘O God ke watea ko Jon ka ramwofa kana’, suria na rao ka wowoisia ka agua kena, Jisas ke fafagategia, ‘Efea igamu ke marefa namu tangamworani rainia ko Jon?’ 26 Tana mwarao nikao, marefa nai gira woi ana woi ‘Tana inuni mwa ke mafata rainia tangaa o Jon na ramwofa rai fagamaanu apuna ana’ suria na arani inuni gaa ka tako woi o Jon ka maurukari, makami maagutainira rainia ka taa nai tanua tangagia.” 27 Ua maka woi tangaa ko Jisas, “Marefa mi girara.” Hoi mo Jisas ke woi, “Mi inau ke ma qai wowoisia wau ko otai ne wateau na ramwofa rai tanui ana na mwarao nau tatanui gaa.” 28 Ua o Jisas ke woi, “Au tatamasia wau ka tamasinga suria na mwane ne nafunia i karena na mwane ne erua. Hoi maka mu kafu wowoisia mai ka taa ka takofa iamiu. Emataurua ia ke rao tangaa ki karena inago ia make woi tangaa, “Kareku, ui rao kui tagara i mwou ni grep ngaeka!” 29 Karena ia ke woi marefa ni tanua, hoi make orisi mangatana ke kafu rao. 30 Hoi o emataurua ia ke woi tangaa ki karena imuri ia ni rao ki tagara ina mwou iana ia. Ua make woi ka kere mwane ia, ngaia ke arao. Hoi maake marefa ni rao. 31 Ani taa i karena gaa ke tau woita iana emataurua ia?” A mwane rafa iata na mwane raperapega mina tana mwane rafa gena ka woi, “A mwane inago kana.” Ua o Jisas ke woi tangara, “Au wowoi mwora wau tangagamu, a mwane na tawotawo takis mina fefene na aera, ka gira qainago qanu ana iga ka arafanga iana o God! 32 A mataina o Jon ne fagamaanu apuna ne fafagaregamu ngatakena mu tatanui na mwarao ne oto, make ma mu tatangamworani rainia. Hoi mi ngaira na inuni aera gaa ka tangamworani rainia. Mi igamu kamu regi ka agua gaa, maake ma ni orisi ka mangatamiu kamu tangamworani.” 33 Ua, o Jisas ke woi, “Mui rongoa ki tana tamasi fagafiu ana kaa. A mwane ne nafunia na mwako ke fasia ka grep. Ngaia ke qono rifuia, tagarafia ka agua rai garisi ana na grep igi, make akea nikao ka ruma ne akau tangara ka mwane na qoreqore iga. Hoi o wani ia ke fagaworingainia ka mwou ia make rao pania ka finua kena. 34 Ua a mataina ne maua na mwou kena, mina mwane ne nafunia na mwou kena ke kasira ka kare iana tangai tawora ana ka wotowoto iana. 35 Hoi mina mwane na woria na mwou ia ka roia ka kare iana na mwane rafa kena, ka raramwosia ke etagai, ka nafuia funuia ke etagai, maka roqoroqongia rai fau ki tana ani ke mae. 36 Ua, make kasira ka mwane rako rao tefarira ka mwane rao inago ira nikao. Hoi mina mwane na worira na mwou ira ka tanua mwa ka agua manga na tanua rao noga ia. 37 Imurina mai, mina mwane ne nafuia na mwou ia ke kasia ki karena mereana tangara ka mwane na worira na mwou ira, suria ne tako woi na takotako fagaakaufia. 38 Hoi a mataina na rea mai i karena o wani ne nafunia na mwou ia, ngaira ka woi, ‘Oe, i tana mataina ke pagai nanafunia ka mwou kaa. Ai nafuia funuia! Makai nanafunia mereaka ka mwou kaa.’ 39 Ua, wanira ka roia ko wani ne rao mai ia, maka kasia afura pania ka mwou ia maka nafuia funuia.” 40 Hoi mo Jisas ke fagatera ka mwane rafa iata na mwane ni raperapega mina mwane rafa ira, “A mataina na mwane ne nafunia na mwou kena ke arao mai, ataa ke tanua rainira na mwane na worira na mwou gena?” 41 Ua maka aramia, “Ngaia ke pagai nananfuira aerisira wau nga. Make pagai fafagaworingainia ka mwou ia tangara ka inuni na gira mafata rai ana ka wotowoto iana iga ka mauanifa iana mwou kena.” 42 Hoi o Jisas ke tamasi aporo tangara, “Mu girara ka taa ne woisia na Segesegefa Apuna ia, ‘Aau ngaira na mwane ni ake ruma ana gaa, na ngaroitainia ia, ke akau mai ke tao rai apena auu manimani rafa kena. O God ke tanua manga kaa, make koro mwora wau nga tangagami rai rere ana.’ “Mu girara ka taa ne woisia na Segesegefa Apuna ia, ‘A uu ngaira na mwane ni ake ruma ana gaa, na ngaroitainia ia, ke akau mai ke tao rai apena auu manimani rafa kena. O God ke tanua manga kaa, make koro mwora wau nga tangagami rai rerea ana.’ 43 Au wowoi tangagamu, arafanga iana o God ke pagai tawoa panigamu, ke mamafata rainia tangara ka inuni na tatanui na mwarao ne oqani. 44 Hoi otai mwa ka fitangimiu ne tatapasu iga ka fau kana, ke apuri, ke qaqaqaro nga. Mina fitangimiu ne wotawota afuria na fau kana, ke pipiringira menamenarira wau nga nikao.” 45 Ua, a mataina na mwane rafa ni mwane ni raperapega mina Farasi na rongora na tatamasinga gaa, ngaira ka girara woi o Jisas ke tamasi afurira. 46 Hoi maka rapasia ki ngatakena nga rai rakua ana. Hoi maka maagu wau rai rakua ana ko Jisas, suria na inuni gena ka takosia woi ngaia kena ka maurukari.

22

1 O Jisas ke tamasia nikao ka tamasinga fagafiu rai fagausurira ana ka inuni. 2 “Arafanga i Heven ke manga na taa ne wora na mataina na arafa ni finua ne tagarafia na ngaufa rafa tangaa na fagaauragifa iana i karena ia. 3 Arafa ni finua ia ke kasira ka kare iana rai onira faku mai ana ka inuni ne qani kasi tamasinga tangara ira, mina inuni ira ka ngaroi. 4 Ua e kasira ki tana kare iana nikao rai woi tangara ana ka inuni ira ka woi, “A ngaufa ia ke nanau fato noga! A puruka mina ani na rafa koro iana ka qani nafuira ke nanau fato noga. Arani mwarao ke nanau noga. Mui rao mai tangaa nga ka ngaufa kana.” 5 Hoi mina inuni ke marefa nai oqani rongofa maka rao wau ka rao. Tana ani ka rao mwa tangai ka mwou iana mi tana ani ka rao tangai ka stoa iana. 6 Hoi mi tana ani ka roira ka kare iana, ka mamaramwanegasira, maka nafuira funuira. 7 Ngai kena ka arafa ni finua ia ke tanua ke mangariaga wau make kasira ka mae ni faiarifatana ka rao ka nafuira ka mwane na nafu ira maka fagaratafia ka finua rafa iata gena. 8 Hoi make woi tangara ka kare iana gena, “A mataina noga tangaa na ngaufa ke kaa, mina inuni na woi tangara ke ma ni arari rai ngaua afainiau ana. 9 Mui rao kamu fura i rawona na tara gena maka mu woi tangara mai ka inuni namu rorogoira wau, kai arao mai tangaa ka fagaauragifa kaa.” 10 Ngaira ka fura i rawona na tara gena maka toraira mai ka inuni mwa na rogoira wau gena, inuni na koro mina inuni na aera nikao. Ua mina fagaauragifa ia ke wonusia wau ka inuni. 11 Hoi a mataina na arafa ni finua ia ne rao ke rera na inuni na rao mai gena, ngaia ke rogoia ki tana inuni ne etagai ne ma ni gafu rainia ka gafu tangaa na fagaauragifa. 12 Ua, arafa ni finua ia ke fagatea, “A goaku, igo ke marefa nu gafu rainia ka gafu tangaa na fagaauragifa kaa. E manga ifai ko qanu mai kaa?” Hoi mo wani ia ke marefa ka taa ni tamasia. 13 Ua, mina arafa ni finua ia ke woi tangara ka kare iana ka rakurakura ka rimana mina uwana o wani ia maka kasia fura iga ka agua ne rotorotoaga. Nga ngai kena ka agua na inuni na angiangi make fafaingaki ka riwota. 14 E rako wau ka inuni o God ne onira, hoi mina guata mwa na inuni ke ono sikifira.” 15 Hoi tana Farasi ka rao ka faku rai katofia ana ka fagatenga ni fagaqeka ana ko Jisas, rai fagatamasi ana. 16 Ngaira ka kasia ki tana kare iata mina kare iana o Herod rai woi tangaa ana, “A fagausuri, Mi girarago woi igo ko tamasi mwora wau, mako fagausurira ka inuni rai ka taa na Arafa ne oqania nai tatanui. Mako marefa nu maagutainira ka inuni rainigi ka woita na tatamasi aerisigo rai. 17 Ui woisia mai tangagami ka takofa iamu, e arari mwa nami woria ka takis tangaa ka Mwane Rafa i Rom, kee ne marefa?” 18 Ua, o Jisas ke girara ka takofa aera iata gena make woi, “E fea kamu oqani ofongiau ana kena? Mu fagaqekaqeka wau ngaia! 19 Mui wateau ka ratana na sirani na woriwori rainigi ia.” Ngaira ka watea ka ratana na sirani. 20 Make fagatera, “Otai ka nununa ki iga na ratana na sirani kaa?” 21 Maka woi, “A Mwane Rafa i Rom ngai kena.” Hoi mo Jisas ke woi tangara, “Mu mafata rai ka taa ne nafunia na Mwane Rafa i Rom, maka mu mafata rai tangaa ka taa ne nafunia o God.” 22 A taa ne aramira rainia ka panga rainia wau maka rao wau ka rao pania. 23 Ua, na Sadiusi ke marefa nai tangamworani rainia woi na inuni ki afafaraga aporo tangaa ka tafinga imurina ne maemae. Hoi iga na tangiana kena maka rao mai tangaa ko Jisas maka woi tangaa. 24 “A Fagausuri, o Mosis ke sege ke woi rao ka mwane ne auragi ke mae make marefa ni nafuni kare, a goana mereana ke araria mwa ne auragia ka nao kena. Ua ki karetaurua inago ke tatakosia woi i karena na goana ne mae ia. 25 Tana mataina ka guana mwane ne epiu o wafaigoata ka ogaoga. Hoi mina mwane inago kana ke auragi make marefa ni nafuni kare, make mae, mi kani ia ke auragia ke esina mai imuri. 26 A mwarao ne etagai mwa ke wora tangaa ka ruata na mwane kena mina aoruta na mwane ia raorao make wora tangara fato ka mwane ne epiu gena. 27 Hoi imuri mai mina fefene ia ke mae. 28 A mataina na Arafa ne raragaira na inuni pania na maefa, otai ko wani iana mwa nga kani kena? Ngaia kena ke auragira fato ko wafaigoana gena.” 29 Ua, o Jisas ke aramira, “A takofa iamiu gena ke ma ni oto nga! Marefa mu girara ka taa na Segesegefa Apuna ne fagausuringainia, make marefa mu girara ka taa rainia na ramwofa iana na Arafa. 30 Ina mataina na Arafa ne raragaira na inuni tangaa na tafinga, ingaira ka mangara na enjel i Heven ira, marefa nai auragi. 31 Ua, inuni manga na afafaraga aporo tangaa na tafinga, Arafa ke tamasi tangagamu ina mataina ne wowoi ia, 32 ‘Nga inau kaa ka Arafa o God ne wowogasia o Ebraham, Aesak, mo Jekob.’ Ngaia kena ke marefa ka Arafa iata na inuni na ogaoga ina maefa, maaka Arafa iata na inuni na tafitafi.” 33 A fakunga ni inuni gena ka panga rainia wau na rongoa na fagausuringa iana o Jisas kena. 34 Ua imurina o Jisas ne fagamunira na Sadusi gena, mina Farasi ka rongora maka faku mai. 35 Tana mwane ngaira gena ka mwane na girara wau na faifataninga iata na Jiu. Hoi make oqani ofongia ana ko Jisas rainia ka fagatenga, 36 make woi, “A Fagausuri, ataa ka apena faifataninga rafa ne tefa iga na arani faifataninga gaa?” 37 Ua, mo Jisas ke aramia, “Mui kokomania ka Arafa iamiu o God, iga ka mangatamiu fagaenani, a maurifamiu, mina takofa iamiu fagaenani nikao. 38 Ngaia nga na nagonagona mina apena faifataninga ne tefa ngai ke. 39 Mina ruata na apena faifataninga rafa ne manga na faifataninga inago ia ke kaa make woi, ‘Ui kokomanira ki tana inuni manga igo no komanigo mereamu ia.’ 40 Arani faifataninga iana o Mosis mina segesegefa iata na maurukari ke rao fato mai panigi make tao iga ka faifataninga ne erua gaa.” 41 Mataina na Farasi na ogaoga maungara gena, mo Jisas ke fagatera, 42 “A taa ka takotakofa iamiu rainia na Mesaea kana? Woraworanifa taa ki ngaia kena?” Ngaira ka aramia, “Ngaia kena ki karena o Deved na arafa ni finua.” 43 Ua, o Jisas ke tamasi aporo, “Make tanu fea ka Figona ke tanua ko Deved ke onia na Mesaea ke wowoi na arafa iana? O Deved ke woi, 44 ‘Arafa ke woi tangaa ka arafa ni finua iaku, Rao mai kui mai oga i rawoku iotoku kaa raorao makau nanakara ka arani maerongamu irugufanana na ramwofa iamiu.’ 45 I manga o Deved ki onia ka Mesaea woi na Arafa iana, e tautanu fea ka Mesaea ki karena o Deved?” 46 Ua marefa wau ka inuni ni gira mafata rainia ana na araminga tangaa o Jisas, maka maaki rai fagatea rainia ana ka fagatenga imurina mataina kaa nikao.

23

1 Ua Jisas ke woi tangara ka rurufa ni inuni gena mina rongoisuri iana gena, 2 “A Farasi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis gaa ka girara aerisi wau ka Lo iana o Mosis. 3 Aa, mui tautau woita rai ka arani mwarao na fagausurigamu rai gena, maake siana kamu tautanu mangara ngaira gena. Imurina na wowoisia na mwarao maaka tatanui rao ki tana mwarao rao nikao. 4 A woita iata tangagamu ka manga na totora ne figa wau ia, mi ngaira gena ke ma nai gira faitamani ana rai torai ana fainigamu. 5 Arani mwarao na tatanui gena ka oqani fagaqao ana mwa i maata tana inuni. Ngaira ka tatanui ka fagaqaonga rafa rainigi ka Segesegefa Apuna na rakura i raeta mi apeapena na rimata, maka gafugafu rainia ka gafu ne qorafu. 6 Ngaira gaa ka oqania wau nai ogaoga iga ka agua ni ogafa koro iga ka farunga mina ruma ni fakunga. 7 Mina mataina na arao ina maket mi ngaira ka oqanira ka inuni woi nai tamasi koro tangara woi na fagausuri iata ki ngaira. 8 Hoi ki igamu kena ka afaigoata ne ma ni araria nai onia ka fitangimiu woi na ‘Fagausuri’, mu nafunia ka Fagausuri ne etagai mwa. 9 Siana rai onia ana ki tana inuni ina ano kaa woi ‘Emaka’, suria igamu fato kamu nafunia faku mwa ke Emamiu i Heven. 10 Marefa ki tana fitangimiu nai onia rainia na ‘Mwane Rafa’ suria nga mwa na Mesaea ke onoono surigamu. 11 Mo otai ne oqani tao rai inuni rafa ana ke araria ne taotao rai mwane ni fagatagarafa tangagamu. 12 Rao ko kasigo mereamu akau i afaafa, tefarira ka inuni, God ke kasigo wato. Hoi make rao ko kasigo wato mereamu, o God ke kasigo akau. 13 - 14 Apena fagaetangifa rafa tangagamu kigamu na Farasi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis! Mu fagaqekaqekara wau! Mu puru pusira ka inuni pania ka arafanga i Heven. Marefa mu gira qanu mereamiu ana, maka mu ura pusira ka inuni rai qanufa kena. 15 Apena fagaetangifa rafa tangagamu kigamu na Farasi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis! Mu fagaqekaqekara wau! Maka mu tagetage kamu arao i asi maka mu tataworagofa i finua rai toraira ana ka inuni rai rao isuri gamu ana. Hoi a mataina namu totoraira, nga namu tanura wau nga ka inuni gena ka aera tefarigamu, make ararira nga ka giu ina Hel manga igamu kena. 16 Apena fagaetangifa rafa tangagamu kigamu! Mu qaqainagota ka inuni maakamu guru ngai kena. Hoi maka mu fagausuri woi na mwarao purua manga tana inuni ki fafagatapusi rainia ka Ruma ni Wogasifa, maka mu woi nga na mwarao rafa ke manga na inuni ne fafagatapusi rainia ka gol ina Ruma ni Wogasifa. 17 Aqeka namu guru kigamu! Nga na taa ke rafa wau nga, a gol kana, kee na Ruma ni Wogasifa ke tanua ka gol ke apuna kena? 18 Hoi mu fagausurira nikao woi na mwarao purua manga na inuni ke fafagatapusi rainia ka raperape, maka mu woi na mwarao rafa manga na inuni ke fafagatapusi rainia ka mafatanifa iga na raperape kena. 19 Igamu kena kamu guru ngai kena! Nga na taa ke rafa wau nga, mafatanifa ina raperape kena, kee na raperape ke tanua na mafatanifa ke apuna kena? 20 Otai na fafagatapusi rainia na raperape kena, ka arani mwarao iga gena nikao make fagatapusi rainigi. 21 Mo otai ne fafagatapusi rainia na Ruma ni Wogasifa, make fagatapusi rainia ka Arafa ne ogaoga iga kena. 22 Mo otai ne fagatapusi rainia ki Heven, make manga mwa ne fagatapusi tangaa ka papa ne ogaoga iga na Arafa, minga ngaia ne ogaoga iga kena. 23 Apena fagaetangifa rafa tangagamu kigamu na Farasi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis! Mu fagaqekaqekara wau! Suria igamu kamu mafata rai menamenai ka kere agua na panii, manga na mint mina ruu, tangaa ko God, maka mu ngaroitainia ka apena mwarao rafa iga na Lo, manga na otofa mina faitakoifa, mina mworafa. Nga ngai gi na mwarao rafa ne araria namu tatanui ngai ge, afainigi ki tana kere mwarao rao nikao. 24 Mu qaqainagota ka inuni maakamu guru maungagamu ngai kena. E manga namu onomia fagaenani wau na kamel, maaka mu tawora rao na kere putagaro panigi na ngaufa iamu igi! 25 Apena fagaetangifa rafa tangagamu kigamu na Farasi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis! Mu fagaqekaqekara wau! Suria igamu kamu tatanani ka totono mina apira iamiu mwa i metara, mi irarona ke wonusifa ka aerafa ne mamaongaga ana. 26 Igamu kena ka Farasi namu guru. Mui usuusura inago ka rarona totono iamiu gena, hoi make kafu qaoqao koro ka metara nikao. 27 Apena fagaetangifa rafa tangagamu kigamu na Farasi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis! Mu fagaqekaqekara wau! Igamu kena ke manga na anoano na sementem ka susupurura siki igi. E qao koro i metara, mi raroni gana ke wonusi ka surita na inuni make qao aera wau. 28 Ngatakena namu qao koro i metara tangara ka inuni, mi irarona na mangatamiu gena ka aerafa maka mu fagaqekaqeka wau. 29 Apena fagaetangifa rafa tangagamu kigamu na Farasi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis! Mu fagaqekaqekara wau! Mu tatagarafi ka anoanota na maurukari maka mu fafagamafera wau ka anoanota na inuni na oto. 30 Hoi maka mu woi, ‘Manga nami ogaoga inago wau, ka ke asa mwa nami nafunafu afainira ka mwane rafa iamami na nafuira funuira na maurukari ira.’ 31 Maake fagaqao woi nga igamu kena ki kareta na mwane na nafuira na maurukari. 32 Ngaia ngai kena namu tatanui maunga gena mangara iuramiu na qani tanui igi. 33 Igamu kena kamu fagaqekaqeka wau mangara na mwa ira. God ke fafagaetangigamu maka kasigamu iga ka Hel. 34 Au kasira ka maurukari mina mwane na tako wau mina mwane na girara wau ka faifataninga iana o Mosis tangagamu, maakamu nanafuira funuira, kee mu rarapusira iga ka taotao woro, kee mu rararamwosira ina agua ni fakunga iamiu, kee mu gogogofira pania ka finua rafa iamiu gena. 35 Nga ngai ke, God ke pagai fafagaetangigamu suria namu nafuira funuira ka inuni na oto, ne faganega afainia ka mwane ne oto o Ebol ke rao ke taua ko Sekaraea i karena o Barakaea, namu nafuia funuia ina Ruma ni Wogasifa i rawona na raperape. 36 Au wowoi mwora wau tangagamu, a fagaetangifa tangaa na maefa iata na inuni gena ke pagai aforo afurigamu kigamu na inuni ngaeka. 37 “Jerusalem, Jerusalem! A kare iamu ka nafuira funuira ka maurukari maka ariarifara ka mwane na kasira mai tangagamu. Inau kau oqania qai fakugamu manga na soki ne aqaqafira i karena ira rainia na gaparana igi. Maake marefa namu marumusiau. 38 Hoi ka Ruma ni Wogasifa iamiu ka mwaraoni tangainia wau nga. 39 Igamu ke marefa mu pagai rereau nikao, raorao maka mu wowoi, ‘O God ke ono korofia ka mwane ne arao mai iga na atana na Arafa.’ ”

24

1 Imurina o Jisas ne rao pania na Ruma ni Wogasifa make tataworagofa raorao, mina rongoisuri iana ira ka rao mai tangaa ka arangai tangaa ka arani ruma na taotao irarona agua iga na Ruma ni Wogasifa kena. 2 Ua o Jisas ke woi tangara, “Mui regi ka ruma gaa. Au wowoi mwora wau tangagamu, ngai gi fato gaa ka pagai aera wau nga ngai ge! Marefa ki tana fau nai taotao faku i nanata gena.” 3 Hoi imurina mai o Jisas ne ogaoga ina fungana iga na mwani Olif, mina rongoisuri iana ka rao mai tangaa punufi maka fagatea, “Inakaita ke pagai worawora na mwarao gaa? Ataa ke fafagaqao rainigo no mai taotao rai Mwane Rafa make fafagaqao rainia na qotona na ano kaa?” 4 Ua o Jisas ke aramira, “Mui fifinarua, siana ka fafagaqekaqekagamu. 5 E rakorako wau ka inuni na arao mai maka wowoi, ‘Nga inau kaa ka Mesaea,’ maka fafagaqekaqekara ka arani inuni. 6 Mu pagai rongora ka fainafunafu ana, maki siana kamu mamaagu. Arani mwarao gaa ke qaqainago mai, make mamaunga ka qotona na ano kaa. 7 Arani finua rafa mina arafanga ka pagai fafainafunafu mereata faitangai. Ainuni ke taura ka apena magaua rafa raorao, mi tana agua ka apena nunu rafa. 8 Hoi a mwarao gaa ge ka faganegani mwa na fafarana, manga na fefene ne afaragasia na faranga ni kare. 9 Suria nga inau, ka pagai mamaeronganigamu ka arani inuni gena. A pagai rakugamu rai fafagaetangigamu ana maka nanafuigamu funuigamu. 10 E rakorako wau ka inuni na arao isuriau na kasikasi wau mwa rai rao ana isuriau maka fafagarigira maka mamaeronganira faitangai. 11 Arani maurukari na fafagaparu ira ka pagai arao mai rai fagaqekaqekara ana ka arani inuni. 12 Aerafa ke pagai araofia fato ka inuni, ke tanura ka marefa nai gira komanira ana ki tana inuni. 13 Hoi make rao kamu gatagata iga ka fagauguringa iamiu, raorao make taua ka qotona, igamu kamu tafitafi. 14 Ua, a tarofa koro rainia na arafanga iana o God kaa ka tatamasia tangara ka arani inuni gena, hoi mina qotona na ano kaa ke kafu taua mai. 15 “Tana mataina, kamu pagai rerea ka mwarao ne ‘qaoqao mamaakiaga’ ina agua ne apuna ina ruma apuna, manga na maurukari o Daniel ne woisia ia. Arani inuni namu totomania na agua kaa kamu gigirara nga! 16 Rao ki igamu kamu ogaoga ina provins i Jiudia ina mataina ngai kana, mui taritari tangai ka fungani. 17 Rao ki igamu ki na gairina na ruma iamiu, siana rai wato ana tangaa ka rarona tangai tawoa ana ki tana mwarao. 18 Rao ki igamu kamu fura ina mwou, siana rai aporo ana tangai tawoa ana ka tana gafu nikao. 19 A mataina ne aera wau nga ngai kana tangara ka fefene na oqara mina fefene na sususura kareta. 20 Mui fafagarafe tangaa ko God ki siana kamu gawagawa raorao iga ka tangi rogaroga kee ina tangina apuna. 21 Suria na fafarana iga na tangiana gena ke aera wau nga, tefaria ka mamasiagana na inuni na fafatamia ne faganega pania ka mataina o God ne tagarafia na ano kaa, raorao make taua ngaeka. Make marefa ni pagai worawora manga ngai ke imuri mai. 22 Rao ke manga o God ke marefa ni fafagaqouqou gani ka tangiana gana, marefa ko otai ni tafitafi ina mataina ngai kena. Hoi make suria na inuni o God ne qani ono sikifira, ngaia ke fafagaqouqou gani ka tangiana gana. 23 Tana inuni ka gira woi ana, ‘Mesaea ke kaa!’ kee na wowoi, ‘Nga ngaia ke kana!’ Hoi maki siana rai raronimwora ana rainigi. 24 Arani mwane na fafagaparu woi na Mesaea ka pagai arao mai, mina maurukari na fafagaparu nikao. Ngaira ka fafagaqao rai ka fagaqaonga riariaga rai ofoofongira ka inuni, maka rarapasi nikao rai fagaqeka ana ka inuni o God ne qani ono sikifira rai kare iana. 25 Hoi makaau qani fafagafinarugamu wau ngai ke. 26 Rao ka wowoi tangagamu woi na Mesaea ke fura ina finua tatara, siana rai rao ana ngai kana! Hoi make rao ka woi ne aqaqa ina agua punufi, siana rai tangamworani ana rainia. 27 A raofa mai iana na Kare ni Inuni ke taragani wau, manga na marangaia na gira rea ana ia iga na agua ne akau iga na arito kana tangaa ka agua ne susu iga kana. 28 Aporofa iaku ke marefa ka inuni ni qaoqaomarefasia, manga na kaka ne ma nai gira qaomarefasia ana na mwarao ne mae. 29 “Imurina wau mwa na mataina aera gena, ‘Arito kana ke pagai rotorotoaga, mina fagaifa kana ke marefa ni pagai mamawe. A feegu gana minga ka pagai afasufasu, mina ramwofa ina wawaiaro gana ka guguguru faitigi panigi ka nanata.’ 30 Hoi mina fagaqaonga riariaga ka rerea ina wawaiaro kana, mi Kare ni Inuni ka rerea rao mwa. Arani inuni gena ina ano kaa ka mamaagu ka angiangi ina mataina na rerea na Kare ni Inuni ne arao mai iga na roto ina wawaiaro kana afainia ka ramwofa mina rarafana rafa. 31 Iga na mataina na afuri ne angiangi make kasira ka enjel iana ka totoraira ka kare iana pania fato ka ano fagaenani kaa. 32 “Mui gigirara ka fagausuringa rainia na apenagai na woisia na fig kaa. A mataina na ngongorini ne marawarawa make kasikasi afani mai, maka mu gigirara woi na mataina tangaa na mafana ana iga na arito ke fagarangi mai noga. 33 Ua, a mataina namu reregi na arani mwarao ne woworaga gaa, nga namu gigirara woi na mataina ke suguia mwa ni rao mai. 34 Au wowoi mwora wau tangagamu, tana inuni na tafitafi ina mataina kaa, ka tafitafi maungara mina mwarao gaa ke worawora mai. 35 A wawaiaro kana mina ano kaa ke pagai fatofato mina woita iaku mwa ke taotao tarai. 36 “Marefa ko otai ni girara na tangiana kee na mataina. Arani enjel i Heven make marefa nai girara. A Kare ni Inuni mereana nikao make marefa ni girara. Nga mwa Emana ke girara. 37 A mataina na Kare ni Inuni na rerea, arani mwarao ke tautanu manga na mataina iana o Noa ia. 38 Ainuni ka ngaungau farunga, maka totono, mina inuni ka auragi raorao make taua ka tangina na ruarua ne rao mai ia, mo Noa ke qanu irarona na apena faka rafa. 39 Ngaira ke marefa wau nai girara woi na taa ki pagai worawora raorao mina ruarua ia ke arao mai make sinora fato wau nga. Ngatakena ne pagai worawora ina mataina na Kare ni Inuni ne aporo mai. 40 A mwane ne erua ki rarona na mwou ne etagai mwa ina mataina ngai kana, hoi a mwane mwa ne etagai ke toraia, mi tana mwane ke kasia sio. 41 Ina mataina ngai kana, a fefene ne erua karu ugainia na ngaufa, hoi mi tana fefene mwa ne etagai ka toraia mi tana ani ka kasia sio mwa. 42 Hoi kamu fifinarua ka agua kaa! Igamu ke marefa mu girara ka mataina na Arafa iamiu ne arao mai. 43 Ainuni na nafunia na ruma ke marefa nai girara ka mataina na fanagoa ne arao mai i ruma kena, hoi maka ogaoga finafinaru rai ura pusia ana woi siana ki papangia ka ruma kena rai qanufa. 44 Mui nanau raorao mwa! Suria igamu ke marefa mu girara ka mataina nau aporo mai kana. 45 “Ua, rao ka inuni ne girara, ngaira ka tautau woita iana na mwane rafa iana. Mina mwane rafa iata kena ke kasira rai ono surira ana ki tana mwane ni tagaranifa, rai mafata rai ngaufa ana tangara iga ka mataini tangara. 46 A wagefa rafa tangara ka inuni gena manga na mwane rafa iata ke aporo mai make rorogoira na tatanui ka tagaranifa iata maungara. 47 Mui girara, inuni manga ngai gena, ke onoono isuri ka arani mwarao iata na mwane rafa iata kena. 48 Hoi make manga na inuni gena ka tako woi na mwane rafa iata kena ke marefa ni pagai aporo mai ne qorafu rao maunga, 49 maka faganega rai raramwosira ana ki tana mwane ni tagaranifa gena, maka ngaungau maka totono afainira ka inuni na totono gena, 50 rao ke manga ne worawora manga ngai kena, mina mwane rafa ia ke aporo mai mwa ina mataina marefa nai tatakosia ni aporo mai. 51 Ainuni gena ka mwane rafa kena ke farafaratafitafi rainira make kasira fura afainira ki tana inuni na fafagaqekaqeka rai tagara ana tangaa ko God. Ngaira ka angiangi make fafaingaki ka riwota.

25

1 “Arafanga i Heven ke manga na taa ne wora iga na qongiana ne etagai na mataina na tangafuru i kere fefene na tawora ka laet iata maka rao tangai torai ana mai ka mwane ne auragi ia tangai fagaauragi ana rainia. 2 Aguana fefene ne erima na qeka wau mi tana fefene ne erima ira ka tako wau. 3 Hoi a fefene na qeka ira ka tawora ka laet iata, make marefa ka kerosin nai titira rainigi. 4 Ua mina ani na tako wau ira ke tonga kerosin tangai ki iata. 5 Hoi a mwane ne auragi ia ke marefa ni rao mai mafarufaru, mina kere fefene ira ka mamauruga wau ka maata maka mauru wau. 6 Ua, iga na gupuna na qongiana kena, mi tana inuni ke fagangere, ‘A mwane ne auragi ia ke e kaa noga! Mui rao mai rai rea ana!’ 7 A mataina na kere fefene ira na rite, rai fagananaura ana ka fagamawe iata, 8 mina ani na qeka ira ka woi tangara rao ka tamata ira, ‘Mui wategami rai kerosin tangagami! A fagamawe iamami gaa ke fato ka kerosin tangai.’ 9 Hoi mina kere fefene na tako ira ka woi, ‘Marefa ni ararigia fato ka kerosin nami nafuni gaa! Mui rao kamu wori tangagamu mereamiu.’ 10 A mataina na kere fefene na qeka ira na rao rai wori ana, hoi mina mwane ne auragi ia ke mataro mai. Ua, ani na fefene na nanau, ka rao ina fagaauragifa ia mina maana ruma iga kena ka puruia. 11 Hoi imurina mai, mi tana fefene ira ka aporo mai maka ngengerengere, ‘A mwane rafa! A mwane rafa! Ui tafangia ka maana ruma kaa tangagami!’ 12 Ua mina mwane ne auragi ia ke woi tangara, ‘Au woi mwora wau tangagamu, inau ke marefa qai giraragamu!’ 13 Hoi nga ngai ke na rongoisuri iaku igamu, mu finaru raorao mwa suria marefa mu girara ka tangiana kena, mina mataina na arani mwarao gaa ne pagai worawora. 14 “Arafanga i Heven ke manga nikao na taa ne wora iga na mwane ne rao fagatau make kasira ka kare iana ne oru ka ono isuria ka arani mwarao ne nafuni. 15 O wani ia ke girara ka taa na fitangita faitigi na mwane ni tagaranifa gena na gira tanui ana. Ua, make mafata rainia ka qera ne erima (5,000) na sirani tangaa ka kare iana inago ia, mina qera ne erua (2,000) tangaa ka ruata na kare iana, mina qera ne etagai (1,000) tangaa ka aoruta na kare iana ia. Hoi make rao pania ka apapana na finua ngai kena. 16 Hoi a mataina rao mwa ne rao na mwane rafa ia, mina mwane ni tagaranifa na watea na qera ne erima na sirani ia ke tagara rainia ke nafunia aporo ki tana qera ne erima mai nikao. 17 Ua, mina ruata na mwane ia ke tanua nikao ka mwarao mwa ne tanua na mwane inago ia, make nafunia ka qera ne erua na sirani mai nikao. 18 Hoi mina mwane ni tagaranifa afainia na qera ne etagai na sirani igi ke taparia ka kirukiru make afunia ka rurugua iana na mwane rafa iana ia irarona na mwako. 19 I tana mataina mai nikao, mina mwane rafa iata na mwane ni tagaranifa ira ke aporo mai. Ngaia ke onira mai ka mwane ira make fagatera rainia ka taa ka tanui rainigi na rurugua igi. 20 Ua, a mwane ne nafunia na qera ne erima ia, ke toraia mai, hoi make woi, ‘A mwane rafa, o wateau ka qera ne erima na sirani, hoi mina qera ne erima nau tagarafia mai nikao ke kaa.’ 21 A mwane rafa iana ia ke woi tangaa, ‘E koro wau ngaia. Igo kaa ka mwane ni tagaranifa koro mako tautau woita. Au kasigo ko ono suri ka kere mwarao mwa, hoi mina mataina kaa kau nanakago ko onoono suri ka mwarao rafa rao nikao. Ui rao mai kui mai wagewage afainiau!’ 22 Hoi nikao, ka mwane ni tagaranifa ne watea na qera ne erua na sirani igi ke rao mai make woi, ‘A mwane rafa, o wateau ka qera ne erua na sirani, hoi makau tagarafia mai ki tana qera ne erua nikao.’ 23 A mwane rafa iana ia ke woi tangaa rao, ‘E koro wau ngaia. Igo kaa ka mwane ni tagaranifa koro mako tautau woita. Au kasigo ko ono suria ka kere mwarao mwa, hoi mina mataina kaa kau nanakago ko onoono suri ka mwarao rafa rao nikao. Rao mai kui wagewage afainiau!’ 24 Hoi mina mwane ni tagaranifa na qani watea na qera ne etagai na sirani igi ke qanu mai make woi, ‘A mwane rafa, au girara woi igo kena ka mwane rafa ne qara tefa wau ka taufanamu gena. Igo kena ko taritari mai mwa tangai opa ana mina tagaranifa ke marefa. 25 Inau kau maagutainigo wau makau fura kau punufia ka rurugua iamu irarona na mwako. Ngai gi ke gaa ka arani ratani na sirani iamu!’ 26 Ua, a mwane rafa iana ia ke woi tangaa, ‘Igo kaa ka maemaega make marefa ka taa nu koro rainia! Aa, no girara woi inau kau opaopa mwa ka taa ne marefa qai fasira. 27 Igo kena ke araria mwa nu naka ka rurugua iaku ina bank, qai nafuni mwa ka kere matarani rainia ka sirani iaku gena.’ 28 Hoi mina mwane rafa ia ke woi, ‘Ua, a rurugua iamu ka tawoa panigo maka mamafata rainia tangaa ka mwane ni tagarafa ne nafunia na tangafuru qera na sirani ia (10,000)! 29 Suria otai mwa na tatagara menamenai rai na mwarao na nafuni, kau pagai wawatera nikao ka nanafuni rako wau. Hoi mina inuni ne marefa nai tatagara rai na mwarao na nafuni, ke manga na kere mwarao mwa na nafuni ira makau tawora panira. 30 Igo kaa ka mwane ni tagaranifa ne marefa ka taa nu koro rainia, maka pagai kasigo fura irarona na agua ne rotorotoaga na inuni na oga ka angiangi iga make fafaingaki ka riwota.’ 31 “A mataina na Kare ni Inuni ne arao mai manga na mwane rafa ia, afainira na arani enjel, ngaia ke ogaoga i afaafa iga ka romana papa iana. 32 Arani inuni takutaku iga na ano kaa ka pagai fakufaku inagona, make atera manga na mwane ne onoono surira na sip ne atera na sip iana panira na kouti ira. 33 Ngaia ke nanakara ka sip ina apanana i otona mina kouti ke kasira i mafana. 34 Hoi mina arafa ni finua ia ke wowoi tangara ka ani iotona ira, ‘Emaku ke wagewagesigamu! Mui rao mai kamu nafunia ka arafanga ne qani fagananaua tangagamu ina mataina ne fagaworaia na ano kaa. 35 A mataina nau magau, maka mu wateau ka mwarao kau ngaua, mina mataina ne mamata na rioku, maka mu wateau kau tono. A mataina nau manga na mafuara ia, maka mu kanakanasiau. 36 A mataina nau rupa iga, maka mu wateau kau gafu. A mataina nau matoro maka mu ono suriau, mina mataina inau ina peresin, maka mu rao mai kamu reau.’ 37 Hoi mina inuni na oto i maana na Arafa ka pagai fafagate, ‘A mataina taa kami rego no magau makami watego rai ngaufa, kee ne mamata ka riomu makami watego na tonofa? 38 A mataina taa ka mi rego no manga na mafuara ia makami kanakanasigo, kee no rupa makami fagagafugo? 39 A mataina taa ko matoro kee no ogaoga ina peresin makami rao mai kami rego?’ 40 Hoi mina Arafa ni finua ia ke wowoi tangara, ‘Au wowoi mwora wau tangagamu, a taa mwa mu tanua tangara tana goaku na inuni purua mwa ira, nga mu tanui tangau ngaia.’ 41 Ua mina Arafa ni finua ia ke tamasi tangara ka ani i mafana ira, ‘Mui rao kamu wau rao paniau! Igamu kena ka fagaetangifa iana o God ke tao mwa tangagamu. Mui qanu irarona na giu ne marefa ni pagai maemae na fagananaua tangaa ka Ataro mina kare iana gana. 42 Suria au magau make marefa wau woi mu wateau ka mwarao qai ngaua, make mamata ka rioku, make marefa wau mu wateau qai tono. 43 Au manga na mafuara ia make marefa mu kanakanasiau, au rupa make marefa mu wateau ka gafu qai gafu rainia, au matoro makau ogaoga ina peresin make marefa mu rao mai kamu reau.’ 44 Hoi mina inuni ira ka fagatea, ‘Arafa, a mataina taa no magau, kee ne mamata na riomu, kee no manga na mafuara ia, kee no rupa, kee no matoro, kee no ogaoga ina peresin, make marefa nami tamanigo?’ 45 Ua mina Arafa ni finua ia ke wowoi tangara, ‘Au wowoi mwora wau tangagamu, a taa mwa ne marefa mu tanua tangara tana goaku na inuni purua mwa ira, nga ne marefa mu tanui tangau ngaia.’ ” 46 Hoi mo Jisas ke woi, “Ainuni ngai gana ka pagai fafagaetangira tarai nga. Nga mwa na ani na oto i maana o God ka nanafunia ka tafinga tarai.”

26

1 A mataina o Jisas ne fagafatongi na fagausuringa iana gaa, ngaia ke woi tangara ka rongoisuri iana, 2 “Igamu kamu girara woi na tangina mwa ne erua pania ka mataina kaa make taua rao ka tangiana ina ngaufa na Tefa Afarau. Ngaia na mataina na Kare ni Inuni na pagai mamafata rainia tangara ka maerongana maka rarapusia iga ka taotao woro.” 3 Iga na mataina ngai kena, a mwane rafa iata mwane ni raperapega mina mwane rafa iata na inuni gena ka faku iga ka ruma iana o Kaeafas na qaunga na mwane ni raperapega. 4 Ngaira ka oga rai takosia ana ngatakena na roroia o Jisas punufi, maka nanafuia funuia. 5 Hoi maka woi, “Igia ki siana ka tanua iga na mataina na ngaufa rafa kaa, suria na inuni gaa ka fafainafunafu.” 6 Ua iga na mataina o Jisas ne ogaoga ina finua i Betani, ke ngaungau iga ka ruma iana o Saemon ne tanua na lepa inago. 7 Hoi mina fefene ke rao mai afainia ka qotore na waiwai ne akau rafa wau na maena make mai ririringia iga ka qauna o Jisas ne koa ke ngaungau. 8 Hoi a mataina na rongoisuri iana na rea ka agua kena, ngaira ka mangariaga wau. Ngaira ka woi, “Nga ne fea ke fagaerisia na mwarao kana? 9 E araria ni fagaworingainia ka waiwai kana tangai ka sirani rako, makai watera ka inuni ma ni tonga nafuninga iata.” 10 Ua o Jisas ke girara ka agua kena make woi tangara, “Nga ne fea kamu oqani ura pusia ana kani kaa? Nga ne tanua na romana mwarao koro wau tangau ngai ke. 11 Ainuni ma ni tonga nafuninga iata gena ka ogaoga fainigamu raorao mwa gena. Inau ke marefa qai ogaoga qorafu afainigamu. 12 Kani kaa ke ringia ka waiwai afuria ka apeku rai fagananau ana rai afuniau ana. 13 Au wowoi mwora wau tangagamu, ifai mwa na tarofa koro na tatamasia iga fato na ano fagaenani, maka tatamasi nikao ka mwarao ne tanua kani kaa tangau kaa, rai takosia ana kani kaa.” 14 Ua o Jiudas Iskariot ki tana rongoisuri na tangafuru matara erua ia, ngaia ke rao tangara ka qauta na mwane ni raperapega. 15 Make fagatera, “Efita kamu wawateau manga nau fafaganafu rainia ko Jisas?” Ngaira ka woria ko Jiudas rainia ka tangafurui ratana silva ne oru (30). 16 Hoi na mataina ngai kena ngaia ke faganega nai gari ana ka mataina koro tangai faganafu rainia ana ko Jisas. 17 Iga na nagonagona tangiana na ngaua na ngaufa ni Purete ne Manufi, arongoisuri iana o Jisas ka rao mai tangaa maka fagatea, “Ifai ko oqania na fafagananaua iga na ngaufa na Tefa Afarau?” 18 Ua, o Jisas ke woi tangara tangai raofa tangaa ki tana mwane irarona na finua rafa kena maka woi tangaa, “A fagausuri iamami ke woi, ‘A mataina iaku ke rao mai noga! Inau kau oqani mera ngau ana ka rongoisuri iaku irarona ruma iamu rainia ka ngaufa na Tefa Afarau.’ ” 19 Hoi ngaira ka tagarafia suria manga o Jisas ne woisia tangara ia, maka fagananaua ka ngaufa kena. 20 - 21 Hoi na mataina o Jisas ne ngaungau fainira na tangafuru ne etagai matara erua na rongoisuri iana gena iga na manurafitana kena, ngaia ke woi tangara, “Au wowoi mwora wau tangagamu, tana fitangimiu gaa ke pagai fafaganafu rainiau.” 22 Hoi mina rongoisuri ira ka faitakoi wau, maka wowoi faitangai tangaa ko Jisas, “Arafa, igo kena ke manui tamasi afuriau!” 23 Hoi make woi tangara, “Tana fitangimiu na mwane namu ngaungau afaniau kaa ke pagai fafaganafu rainiau. 24 Na Kare ni Inuni ke pagai maemae manga na Segesegefa Apuna ne woisia. Hoi make pagai aera wau nga tangaa ko otai ne fafaganafu rainiau kaa! A mwane ngai ke ke koro wau siana ki qani wora mai.” 25 Ua, o Jiudas ke woi, “Fagausuri, igo kena ke manui tamasi afuriau!” O Jisas ke tamasi aporo tangaa, “Ngaia ngai kena!” 26 Iga na ngaufa kena Jisas ke tawoa ka purete i rimana. Ngaia ke fagarafe ke fagakausi, make topia. Hoi make mafata rainigi tangara ka rongoisuri iana ira make woi, “Mui tawoa ka purete kaa kamu ngaua, apeku ke kaa!” 27 Hoi o Jisas ke tau akau ka totono na waen kena make fagarafe tangasia ko God, make mafata rainia tangara ka rongoisuri iana make woi, “Mui tawoa ka waen kaa maka mu totonomia, 28 ngaia na gapuku ngai ke, mi afainia ko God ne tanua ka fakunga faoru. Riringia fura tangara ka arani inuni rai fagafatongi ana ka aerafa iata. 29 Pania na mataina kaa ma qai pagai totonomia ka waen afainigamu raorao makau totonomia ka waen faoru afainigamu irarona na arafanga iana Emaku.” 30 Hoi maka kiuria ka kiu maka fura ka rao tangaa ka fungana iga na mwani Olif. 31 Ua, Jisas ke woi tangara ka rongoisuri ana, “Iga na qongiana kaa igamu fato kamu pagai ngangaroitainiau, manga na Segesegefa Apuna ne woisia, ‘Inau o God kau pagai nanafuira ka mwane na onoono surira na sip, mina arani sip gena ka pagai tatataka.’ 32 Hoi na murina nau afafaraga aporo, inau kau qaqainagomiu tangaa ki provins i Galili.” 33 Ua, mo Pita ke woi, “Manga na arani mwane gaa ka ngangaroitainigo mi inau ke asa mwa qai rao panigo!” 34 Hoi o Jisas ke tamasi aporo tangaa, “Au woi mwora wau tangago, imurina ne kafu angiangi na sooki mwane i qongi kaa, igo ko pagai fafagarigiau fagaeoru no tamasi ko wowoi manui girarau.” 35 Hoi mo Pita ke woi, “E asa mwa qai woisia ka woita kena woi ma qai gigirarago, manga nau maemae nga afainigo.” Hoi mina arani rongoisuri ira maka tamasi manga ngai ke nikao. 36 Ua, o Jisas ke takura ka rongoisuri iana tangaa ka agua na fauatana rainia i Getsemani. Mataina na rao wau gena make woi tangara, “Mui kokoa mwa iga, inau kau arao kau fafagarafe kana.” 37 Ua, o Jisas ke takua ko Pita mo wafaigoana ne erua o Jemas mo Jon. Ngaia ke faitakoi make tako rafaera wau, 38 make woi tangara, “Apena faitakoifa rafa ne tauau kaa, kau mamaesia. Mui ogaoga mwa iga, maka mu onoono afainiau.” 39 Ua, o Jisas ke taworagofa wau sisitai make wau qogu rai uwa make qau tau wato make fagarafe, “Emaku, manga ne mwataku mwa maki siana ko tanua kau totonomia na totono ni fafaranifa kaa. Naka mai mwa suria ka faioqanifa iamu, marefa ka faioqanifa iaku.” 40 Ngaia ke aporo mai, make mai rogoira ka rongoisuri iana ira na tao ka mauru. Hoi make woi tangaa ko Pita, “Efea, marefa mui gira ono fainiau ana mwa iga ka kere mataina sisitai? 41 Mui onoono maka mu fafagarafe make marefa mu gira qanu ana iga ka faiofongifa. Mu marumu rai tanu ana ka mwarao ne oto mina apemiu gena ke mwarumwarusiga aera.” 42 Hoi o Jisas ke rao nikao ke fagaruatania ka fagarafe ana make woi, “Emaku, rao ke manga nau fafara iga ka agua manga ngai ke, make koro mwa, naka mai mwa suria ka faioqanifa iamu.” 43 Ua, o Jisas ke aporo mai make rogoira na mauru nikao, suria ngaira gena ka mamauruga wau. 44 Ngaia ke rao panira make fagarafe mwa iga ka fagarafenga mwa ia nikao. 45 Imurina mai mo Jisas ke aporo tangaa ka rongoisuri iana ira make woi, “Mu fea, mu mauru maungagamu maka mu mamaro, naa?” Mataina noga ke rao mai tangaa ka Kare ni Inuni, ka fafaganafu rainia tangara ka inuni aera. 46 Mui afaraga akau! Kai arao. A mwane ne pagai fafaganafu rainiau, ngaia ke arao mai noga kaa.” 47 Ua, a mataina o Jisas ne tamasi maunga, mo Jiudas na fitangita na tangafuru ne etagai matara erua na rongoisuri ira, ke rao mai afainia ka apena rurufa rafa na mwane na taura na naefe ni maasi ruarua ana mina supe. Ngaira gaa ka qani kasira mai ka qauta na mwane ni raperapega mina mwane rafa iata na inuni. 48 Hoi o Jiudas ke qani woi tangara, “A mwane nau sisiginia nga ngaia kamu roroia.” 49 Ua, o Jiudas ke taworagofa rao nga tangaa ko Jisas make woi, “I na, Fagausuri?” make siginia. 50 Hoi mo Jisas ke tamasi aporo tangaa, “A goaku, Ui tanua ka mwarao no rao mai tangaa kena.” Mina mwane ira ka roia ko Jisas maka taua. 51 Hoi mi tana rongoisuri ne etagai iana o Jisas ke okea fura ka naefe ne maasi ruarua iana make tafurua ka mwane ni tagarafa iana na qauta na mwane ni raperapega make risia ka karigana. 52 Hoi mo Jisas ke woi tangaa, “Ui naka aporo ka naefe iamu kena, suria otai ne fafainafunafu rai naefe ne maasi ruarua ke pagai maemae rainia ka naefe ne maasi ruaura nikao. 53 E fea, marefa mu girara manga qai nongia ke Emaku make gira kasia mai tangau ana ka qera ne tefaria tangafuru matara erua (12,000) na enjel ni faiarifatana? 54 Hoi rao kau onira ka enjel, tau tanu fea ka tamasinga iga na Segesegefa Apuna rainia na fafaranifa iaku, ke mworamwora?” 55 Ua, o Jisas ke woi tangara ka fakunga ni mwane ira, “Efea kamu rao mai rai tauau ana manga na fanagoa kaa? Iga na arani tangiana igi, kau fafagausuri raorao mwa irarona na Ruma ni Wogasifa, make marefa wau mu roiau. 56 Hoi maka arani mwarao gaa ke worawora rai fagamworaia ana ka taa na segera ina Segesegefa Apuna.” Arani rongoisuri iana o Jisas ira ka rao pania maka gagawa wau ka rao. 57 Ua, ka mwane na roia o Jisas ira ka torai rao tangaa ka ruma iana o Kaeafas na qaunga na mwane ni raperapega. Arani mwane rafa ni finua mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis ka faku gena. 58 Hoi mo Pita ke rao surira ne fagatau wau imurita make rao mai iga ka agua i qaiwogata na ruma iana na mwane ni raperapega ia. Ngaia ke qanu afainira ka mwane na onoono isuria na agua kena ke oga rai rea ana ka taa ne worawora. 59 Ua a mwane rafa iata na mwane ni raperapega mina arani mwane rafa ira ka garia ki tana mwane rai tamasi fagafagaparu ana rainia ko Jisas ina koti kena, suria na oqania rai nafuia funuia ana ko Jisas. 60 Rako aera wau ka mwane gena na tamasi fafagaparu make marefa wau nai rogoia ka agua nai rakua rainia. Imuri mai, mina mwane ne erua karu akau mai. 61 Makaru woi, “O wani kaa ke woi ne totoringia wato ka Ruma ni Wogasifa iana o God, hoi maki irarona na tangiana ne oru make akea aporo.” 62 Hoi mina qaunga na mwane ni raperapega ke ura akau make fagatea ko Jisas, “Efea ke marefa nu tamasi pusigo makui araramira na tamasinga na tatamasi wau gaa?” 63 Ua mo Jisas ke marefa wau ni araramia aporo. Hoi make woi ka qaunga na mwane ni raperapega, “Ui onoono mai o God mako tatamasia mai ka mworanifa. Ui woi mai, efea nga igo kena ka Mesaea, i Karena o God mereana?” 64 O Jisas ne aramia aporo, “Ngaia ngai kena, no woisia kena! Hoi makau wowoi tangagamu wau, E suguia mwa mu rea ka Kare ni Inuni ne ogaoga i rawona i otona na God faufugana, make arao mai iga ka parauru i Heven.” 65 Ua mina qaunga na mwane ni raperapega ia ke tarisia ka gafu iana make woi, “Marefa mi oqania ki tana mwane ne mai tamasi fagagiraragami. Migami kami rongoa fato ne tamasi fagaerisia ko God. 66 Ata ka takofa iamiu?” Ngaira ka arami ka woi, “Ngaia kaa ka tau fagauraurasia fato noga, make araria ne maemae!” 67 Hoi maka misumisuria wau ka maana maka rupugia rainigi ka rimata, mi tana mwane ka fitaria, 68 maka woi, “Woi igo ka Mesaea, maku woisia mai otai ke rupugigo kaa!” 69 Ua mataina o Pita ne ogaoga maunga irarona na agua i qaiwogata na ruma gena, mina kere fefene ni tagaranifa ke rao mai tangaa make woi, “Nga igo ka maki afainia ko Jisas na mwane i Galili ia.” 70 Hoi i maata na arani inuni gena, mo Pita ke woi, “Marefa ni manga ngai kena, inau ke marefa qai girara ka taa no tatamasia kena!” 71 Ua mataina o Pita ne fura pania na maana ruma kena, mi tana kere fefene ni tagaranifa ke rea nikao, make woi tangara ka arani inuni gena, “O wani kaa maki afainia nikao o Jisas na mwane Nasaret ia.” 72 Hoi nikao, mo Pita ke fagarigia, make tamasi nganganiaga nga ke woi, “Inau ke ma qai girara ko wani ngai kena!” 73 Ua akere mataina rao mwa, mataina na inuni na fafaiurasi gena ka taworagofa tangaa ko Pita maka woi tangaa, “Igami kami girara woi igo kaa maki tana mwane afainira ira, suria igo kena mako tamasi mangara na inuni i Galili ira.” 74 Hoi mo Pita ke faganega ke fagataupusi ke woi, “Inau ke ma qai girara ko wani kena!” Ua iga na mataina ngai kena, mina sooki mwane ke angi rao, 75 mo Pita ke takosia ka taa o Jisas ne qani woisia tangaa ia, “E kafu angiangi ka sooki mwane mi igo ko tamasi fagaeoru woi ne marefa nu gigirarau.” Hoi mo Pita ke fura rao make angi aera wau.

27

1 Hoi iga tana gomagomafatana mina arani mwane rafa iata na mwane ni raperapega mina mwane rafa iata na inuni gena ka faku rai takosia ana woi o Jisas ke araria na nanafuia funuia. 2 Ngaira ka rakua maka toraia fura tangaa ko Paelat na mwane rafa iga na finua kena. 3 O Jiudas ne faganafu rainia ko Jisas, mina mataina ne rongoa woi o Jisas ka woisia ne maemae, ngaia ke faitakoi wau rainia ka agua ne tanua kana. Ngaia ke mafata rainia aporo ka tangafurui sirani ne oru (30) tangara ka mwane rafa iata na mwane ni raperapega mina mwane rafa iata na inuni gena. 4 Make woi, “Inau kau tanua ka agua ma ni koro, nau mafata rainia ka mwane ne marefa wau nga na taa ni fagaerisia.” Ngaira ka aramia aporo ka woi tangaa, “Agua kaa ke marefa ka takoufa iamami, suria na apanana iamu mereamu.” 5 Hoi o Jiudas ke kasi ka sirani igi irarona na Ruma ni Wogasifa kena make fura ke rao ke rigoia mereana. 6 Ua, a mwane rafa iata na mwane ni raperapega ke tawoa ka sirani igi maka woi, “A sirani kaa ka woria rainia ka mwane nanafuia, hoi igia ke marefa ni araria na nanaka irarona Ruma ni Wogasifa.” 7 Hoi maka faku ka takosia rai wori ana ka mwako iana tana mwane ne tatagarafi na koki rainigi na mwako. Ngaira ka oqania nai afunira iga ka inuni mafuara. 8 Ngaia ngai ke na inuni na fauatana maunga na agua kena woi na “mwako ni gapu.” 9 Ua ngai kena ke fagamworaia ka woita iana na maurukari o Jerimaea ne woi, “Ngaira ka tawoa ka tangafurui sirani ne eoru (30), na inuni Israel na fagamaea rainia ko wani ia, 10 Ngaira ka woria rainia ka mwako iana na mwane ne tagarafi koki manga na Arafa o God ne woisia tangau.” 11 Hoi o Jisas ka toraia inagona o Paelat na mwane rafa kena, maki ngaia ke fagatea, “Nga igo kaa ka arafa ni finua iata na Jiu?” Jisas ke aramia, “Ngaia kena mu woisi gena!” 12 Mina mwane rafa iata na mwane ni raperapega mina mwane rafa iata na inuni gena ka usui maana, mi ngaia ke ma ni tamasia ka agua. 13 Hoi mo Paelat ke fagatea, “Efea no rongora ka taa no tanui na woisi wau gaa?” 14 Ua, mo Jisas ke ma ni tamasia ka woita mina mwane rafa ia ke panga rainia wau. 15 Ua, iga na ngaufa rafa ni Tefa Afarau mina mwane rafa i finua kena ke raorao mwa ke kasira fura ka mwane na kasira iga na peresin na usuusu ira na inuni gena. 16 Iga na mataina kena a mwane na girara wau na atana o Barabas ka purupusia ke ogaoga irarona na peresin. 17 Ua na mataina na fakunga na inuni gena na rao mai faku, mo Paelat ke fagatera, “A mwane ne oga iga na peresin taa kamu oqania nau kasia fura? Mu oqania ko Barabas, kee o Jisas na fautana rainia na Mesaea?” 18 O Paelat ke girara ka mwane rafa gena na toraia mai o Jisas tangaa kena suria ngaira ka rafaia mwa. 19 Mataina o Paelat ne takosia rai fagatamasi ana, mi kani iana ke mafata rainia mai ka tamasinga tangaa. E woi, “Siana ko tanua na agua rainia ko wani kena. Mwane ne oto wau ngai kena. Suria inau kau nafunia ka maurutanga, maurutanga kena ke wateau ka apena takofa rafa i qongi.” 20 Hoi mina mwane rafa iata na mwane ni raperapega mina mwane rafa iata na inuni gena ka fagaqanuqanu aoqata ka inuni gena nai nongia ko Barabas ki kasia fura makai nafuia ko Jisas. 21 Hoi o Paelat ke fagatera aporo ka inuni ira, “Warua gaa ko otai ka mwane nau kasia fura wau?” Ainuni ira ka woi tangaa, “O Barabas!” 22 Hoi mo Paelat ke fagatera nikao, “Mina ataa kau tanua rainia ko Jisas na fauatana rainia na Mesaea kaa?” Mina arani inuni gena, ka fagangere, “Rapusia iga ka taotao woro!” 23 Hoi mo Paelat ke aramira, “Hoi mina aerafa taa ke tanua o wani kaa?” Na inuni gena na ngere rafa wau nga, “Rapusia iga ka taotao woro!” 24 Ua, o Paelat ke ono wau make marefa ka taa ni gira tanua ana mina inuni ira ka faganega rai fainafunafu ana. Paelat ke apea ka wai make usuusu ka rimana i matota fato na inuni gena make woi, “Inau ke marefa ka taa qai tanua rai nafuia ana o wani kaa, ngaigamu mwa kamu tanua rainia na agua kaa!” 25 Arani inuni ka woi, “Igami afainira i karemami kami tawoa ka agua rainia na maefa iana o wani kaa!” 26 Hoi o Paelat ke kasia ko Barabas ke fura, make woi tangara ka mwane ni fainafunafu ana gena ka raramwosia ko Jisas maka rapusia iga ka taotao woro. 27 Hoi a mwane ni fainafunafu ana iata na mwane rafa kena ka toraia ko Jisas irarona na agua ne kokoa iga na mwane rafa kena, maka wau toraira faku ka arani mwane ni fainafunafu ira. 28 Ngaira ka rufaia ka gafu iana o Jisas, maka fagagafua rainia ka gafu memera, 29 maka arigainia ka waro kakaru maka naka i qauna, maka watea ka mata i rimana iotona. Ngaira gena ka qoqogu rai uwa wato maka fafagamamana rainia, maka ngerengere, “Nga igo kaa ka Arafa ni finua iata na Jiu!” 30 Hoi maka mimisuria, maka tawoa pania ka mata ia, maka oga ka aofia rainia ka qauna. 31 Mataina na mwane ni fainafunafu gena na fato rai fagamamana rainia ko Jisas, ngaira ka tawoa fura ka gafu ia pania, maka fagagafua aporo rainia ka gafu iana mereana, maka toraia fura rai rapusia ana iga ka taotao woro. 32 Iga na tara na arao wau iga kena, maka rogoia ka mwane i Saerin na atana ko Saemon, maka girua ni toraia ka taotao woro iana o Jisas. 33 Hoi a mataina na rao mai iga ka agua na woisia rainia ki Golkota, ne fagaararia woi na agua manga na ‘Ratai Qauna,’ 34 ngaira ka watea ko Jisas ka waen na aroa afainia ka mwarao ne mafai. Hoi mo Jisas ke namia make ngaroi tonomia ana. 35 A mataina na mwane ira ka rapusia ko Jisas iga ka taotao woro ia, ka foroa ka taesi rai girara ana ko otai ke tawoa na gafu iana kena. 36 Hoi maka oga wato maka qoqoretainia. 37 I afaafa akau i qauna ngaira ka naka ki tana fagaqaonga ne tamasia nga ne fea ka rapusia kena, na totomania manga kaa, “Ngaia ke kaa ko Jisas na arafa ni finua iata na Jiu.” 38 Ua, ngaira na mwane ni fainafunafu ana gena ka rapusia ka fanagoa ne erua iga ka taotao woro iataurua, tana mwane ki otona o Jisas, mi tana mwane ki mafana. 39 Ainuni na wau tefatefa maka tamasi aerisia wau o Jisas. Ngaira ka karikarigai qau maka 40 ngerengere, “Ngaia igo ko woi no toritoringia na Ruma ni Wogasifa, mako akea aporo irarona na tangiana ne eoru ia! Rao ki igo ki Karena o God, makui fagatafigo mereamu, makui wato mai pania ka taotao woro kena!” 41 Hoi mina mwane rafa iata na mwane ni raperapega, mina mwane rafa iata na inuni mina fagausuri iga Lo iana o Mosis, maka fafagamamana wau rainia ko Jisas nikao. Ngaira ka wowoi, 42 ‘E fafagatafira ki tana inuni mingaia ke fea ma ni gira fagatafia ana mereana? Manga ngaia ka Mwane rafa na finua i Israel maki wato mai pania ka taotao woro kana! Hoi makami tatangamworani rainia. 43 E woi ne fagauguria ko God, ua naka ko God ki fagatafia manga ne oqania. Ngaia make wowoi nikao woi ngaia ki Karena o God!” 44 A fanagoa ne erua ira makaru wowoisi ka woita aera tangaa ko Jisas nikao. 45 Iga na ritowagana kena, awawaiaro kana ke rotorotoaga raorao mwa, make akere ka arito. 46 Iga na mataina ngai kena mo Jisas ke angi ke woi, “Eli, Eli, lema sabaktani” ne woi, “Emaku, Emaku, nga ne fea ko mwarao ni tangainiau mai kaa?” 47 Hoi tana inuni na uraura gena ka rongoa ko Jisas maka woi, “Ngaia kena ke onia ko Elaeja.” 48 Tana mwane ngaira gena ke tari, ke rao nga ina mataina ngai kena make tawoa ka rumu, make fagarufuisa iga ka waen ne mafai. Hoi make sugia iga ka mata make tagarainia akau tangaa ko Jisas ke tono. 49 Tana inuni ka woi, “Naka, kai rea manga Elaeja ke arao mai ke fafagatafia.” 50 Hoi Jisas ke angi awarawara nikao, make kafu mae. 51 Iga na kere mataina ngai kena, mina gafu na kukua iga na Ruma ni Wogasifa ke matari, ke wora ka agua ne erua faganega i afaafa, ke qau wato. Mina mwako kena ke nunu, mina arani fau ke apapa faitigi. 52 Anoano ka tafatafa mina arani kare iana na Arafa ka tafi aporo. 53 Hoi imurina o Jisas ne afaraga aporo, arani inuni gena maka rao ka qanu iga ka finua rafa ne apuna, mina inuni ne rako ka rera. 54 Ua, na mwane rafa iata na mwane na fainafunafu, afainira ka inuni na fafagatogoa o Jisas gena, ka fatamia ka nunu kena maka regi ka arani mwarao ne wora gena nikao. Ngaira ka maagu aera wau maka woi, “Wani kaa ki Karena o God ngai ke!” 55 Arani fefene na rao mai afainira ko Jisas pania i provins i Galili rai mai tamani ana, ka ura fagatau maka qoreqore mai. 56 Afainira na arani fefene gena, ka Meri Magdalin, ka Meri enana o Jemas mo Josep, me enana Jemas mo Jon. 57 Hoi iga na manurafitana kena mi tana rongoisuri ne etagai ne nafuni rurugua wau na fauatana rainia ko Josep i Arimatia ke rao 58 tangaa ko Paelat make nongia ka apena o Jisas. Ua, o Paelat ki fagamarumungainia ka apena o Jisas tangaa ko Josep. 59 Josep ke toraia ka apena, make qaraqaraia rainia ka gafu ne siki wau. 60 Make naka iga ka waqa iana mereana na qani putagia iga na fau rafa. Make marefa ni qani naka inuni noga iga. Ngaia ke purisia ka apena guana fau rafa make qono pusia rainia ka maana na waqa kena make rao pania. 61 Iga na mataina kena ka Meri Magdalin mi tani ka Meri karu ogaoga mwa irawona rao na waqa kena. 62 Hoi iga tana tangiana mai, na Sabbat, mina mwane rafa iata na mwane ni raperapega mina Farisi ka faku rao tangaa ko Paelat. 63 Ngaira ka woi manga kaa, “A mwane rafa, mi takosia ka taa ne woisia na mwane ne fagafagaparu aera ia, na mataina ne tafitafi maunga ia, ‘Irarona tangiana ne eoru inau kau aporo mai pania ka maefa.’ 64 Ua, mi oqanigo no nanaka ka tamasinga rai ono suria menamenai ana ka waqa kana suria ka tangiana ne oru, e rao ke marefa mu tanua mina rongoisuri iana ka arao mai ka fafanagoa ka apena. Ngaira ka wowoi tangara ka inuni woi ngaia ke qani afaraga aporo pania ka maefa, e kaa nga na fagaparunga nga imuri ne aera wau nga, tefaria na ani inago ia.” 65 Hoi o Paelat ke woi tangara, “Ua koro mwa, woi tangara ki tana mwane na fainafunafu ana gena kai rao, kai ono isuria ka waqa kana menamenai.” 66 Ua, ngaira ka rao, maka puru afuria ka maana waqa kena maka kasira ka mwane ka onoono suria.

28

1 Ua, imurina na Sabbat make tangi maworoaro iga na Sate, ka Meri i Magdalin mi tani ka Meri karu rao rai rea ana ka waqa kena. 2 Aru gapariraurua mina apena nunu rafa ke ngiungiua ka agua kena, suria na enjel iana na Arafa o God ke wato mai pania ki Heven make purisia rao ka fau kena make akau ke oga iga. 3 Enjel kena ke mawe rafaera ka rarangana manga na marangaia ia, mina gafu iana make siki afuru wau manga na wafaa igi. 4 Mwane na onoono suria na waqa kena ka gisigisi na maagu wau, maka apuri ka wato ka tao manga na inuni na mae ira. 5 Hoi mina enjel ia ke woi tangara ka fefene ira, “Siana kamu mamaagu! Au girara woi igamu kena kamu garia ko Jisas na qani rapusia iga na taotao woro ia. 6 Ngaia ke marefa igaa suria God ke qani ragaia aporo noga tangaa ka tafinga, manga o Jisas ne qani woisia ia. Rao mai kamu rea ka agua na naka iga na apena ia. 7 Mui mafarufaru kamu rao tangara ka rongoisuri iana maka mu woi tangara ngaia ke qani afaraga aporo ne tafi, mi ngaia ke qainagomiu noga tangaa ki Galili. Mu kafu rerea ki ngaia. Nga na mwarao nau rao mai kau wowoisia wau tangagamu kaa ngai ke.” 8 A fefene gena ka maagu maka wagewage wau maka mafarufaru ka rao pania na waqa kena maka tari ka rao rai woi tangara ka rongoisuri ira. 9 Gaparira mwa mo Jisas ke tarafura make kanakanasira. Ngaira ka rao fagarangia wau maka taura wau ka uwana maka wogasia. 10 Hoi Jisas ke woi tangara, “Siana rai maagufa! Mui rao maka mui woi tangara ka goaku kai rao i provins i Galili! Ngaira ka rereau ngai kana.” 11 Mataina na fefene na tataworagofa wau maunga i tara kena, mi tana mwane na onoono suria na waqa ia ka rao ka qanu irarona finua rafa kena, maka woi tangara ka mwane rafa iata na mwane ni raperapega rainigi ka arani mwarao ne wora gena. 12 Ua, a mwane rafa iata na mwane ni raperapega gena ka faku afainira ka mwane rafa iata na inuni gena ka takosia ka agua rai surugu fainia ka rurugua rafa tangara ka mwane na onoono suria na waqa ia. 13 Ngaira ka woi tangara, “Woi tangara ka arani inuni, woi na rongoisuri iana o Jisas ka rao mai iga ka qongiana maka mai fanagoa ka apena mataina mu mauru. 14 Manga na mwane rafa kena ke rongoa ka agua kena, igami kami tatamasia tangaa. Siana kamu takotako aera rainia ka agua kaa.” 15 Ua, a mwane na onoono suria na waqa ia ka tawoa ka faaga ia maka tanua ka taa na woisi tangara. A tamasinga ngai ke ka tatamasia maunga i qaiawoata na Jiu. 16 A tangafuru ne etagai matara etagai na rongoisuri iana o Jisas ka rao tangaa ka fungana ina provins i Galili, iga na agua o Jisas ne woi tangara nai arao iga. 17 Ngaira ka rea maka wogasia, mi tana ani ka takoruaruaga. 18 Ua o Jisas ke rao mai tangara make woi, “God ke qani wateau ka arani ramwofa i Heven mina ano kaa! 19 Mui rao tangara ka inuni iga na arani finua rai fagausurira ana kai taotao rai rongoisuri iaku. Fafagamaanu apunarira iga ka atana o Mama, mina Karena mina Figona Apuna, 20 maka mu fafagausurira rai ka tautausuri ka arani mwarao nau woisi tangagamu igi. Hoi inau ki afainigamu raorao mwa, raorao make taua ka fagafatongina na ano kaa.”