12345678910111213141516171819202122232425262728
12345678910111213141516
123456789101112131415161718192021222324
123456789101112131415161718192021
12345678910111213141516171819202122232425262728
12345678910111213141516
12345678910111213141516
12345678910111213
123456
123456
1234
1234
12345
123
123456
1234
123
1
12345678910111213
12345
12345
123
12345
1
1
1
12345678910111213141516171819202122

Luk

1

1 Hoi e rako wau ka inuni na ofongia rai segera ana ka mwarao ne tanui noga o God ke taotao afainigia gaa. 2 Ka inuni inago na regi mereata mina ani na taraofainia, ngaira ka tamasia tangagami nikao. 3 Hoi, mwane rafa o Tiofilas, mi inau nikao makau garia menamenai ka arani agua kena pania ka anegana, makau takoisia woi ne koro tangai segea ana menamenai ka mwarao tangago. 4 Ua, au sege tangago rai fagagirarago ana woi ka arani fagausuringa no rongora ke mwora fato. 5 Iga na mataina o Herod ne arafa ina provins i Jiudia kena, ko Sekaraea ka mwane ni raperape. O Sekaraea ki iga ka qauta na mwane ni raperapega iga o Apija, mi kani iana nikao ka Elisabet make wora iga ka waro ni inuni iga Eron na mwane ni raperapega. 6 O God ke wagewage rainiraurua tefa wau rainia ka ogafa koro iataurua iga ka rao suria ana na arani tamasinga iana. 7 Ngairaurua ke ma naru nafuni kare suria ka Elisabet ke gamara, mo Sekaraea ke mwamwaerafaga mika Elisabet ke gagaimauaga. 8 Hoi iga na tangiana ne etagai o Sekaraea mina tamana ira ka tatagarafi ka tagaranifa iata na mwane ni raperapega. 9 Ua, ngaira ka poroa ka daes rai rogoia ana ka mwane rai qanu ana irarona ruma ni wowogasi ana na Arafa rai fanua ana ka mangate, manga na tanua raorao mwa. Iga na tangiana kena ka usuia ko Sekaraea, 10 mina mataina ne qanu mina mangate ia ka fanua, ka fakunga ni inuni ka uraura i metera rai fagarafenga. 11 Hoi iga na mataina kena enjel iana na Arafa ke rao mai tangaa o Sekaraea make ura ina apanana i otona na raperape ni mangate kena. 12 Ua, o Sekaraea ke gaparia make maagu wau iga ka mataina ne rea na enjel kena. 13 Maake tamasi ka enjel ia ke woi tangaa ko Sekaraea, “Siana rai maagufa, o Sekaraea. God ke rongoa fato noga ka fagarafenga iamu, mi kani iamu ka Elisabet ke apapara wau tangago ka kere kare mwane, mako fafauatana rainia ko Jon. 14 Ua worafa iana kena ki igo wawagewage wau, mina arani inuni ka kokoro iata nikao rainia. 15 Karemu kena ka apena mwane rafa ni tagaranifa iana na Arafa, ma ni pagai totono ka waen ke tana tonofa manga ngai ge. A ramwofa iana na Figona Apuna ke taotao afainia faganega iga ka mataina ne worawora mai kena. 16 O Jon ke totoraira aporo fato ka arani inuni Israel tangaa ka Arafa o God iata. 17 Ua ngaia ke tatagara ke qaqainagona ka Arafa iga ka figona mina ramwofa manga na maurukari o Elaeja ne nafunia, rai ririra aporo ana ke emata rai takosira ana ki kareta, make ririra aporo ka inuni ma nai tautau woita rai oga otooto ana. Hoi o Jon ke fafagananaura ka kare iana na Arafa rai nasia ana ne arao mai.” 18 Ua o Sekaraea ke woi tangaa ka enjel ia, “Ua e manga ifai kau gigirara woi na agua kena ke mworamwora tangau, suria inau kau mwamwaerafaga mina kani iaku ke gagaimauaga.” 19 Ua mina enjel ia ke aramia aporo ke woi, “Inau kaa ka enjel Gebriel na kare iana o God, e kasiau mai rai fagarongogo ana rainia ka tarofa koro kaa. 20 Migo ka tamasinga iaku kaa ke marefa nu tangamworani rainia, hoi ke manui pagai tamasi raorao make taua ka tangiana ne mworamwora na agua kaa.” 21 Hoi mina fakunga ni inuni metara gena ka nasia ko Sekaraea maka tako makira rainia ka arirofanana irarona na Ruma ni Wogasifa kena. 22 Mataina o Sekaraea ne fura aporo mai, ma ni pagai tamasi mina arani inuni ira ka ono girara woi ne rea ki tana mwarao ina Ruma ni Wogasifa kena, hoi make fafagaarari mwa rainia ka rimana tangara. 23 Ua mataina o Sekaraea ne tora fagarafenga fato irarona Ruma ni Wogasifa kena, ngaia ke aporo i ruma iana. 24 Murina mai mwa, mi kani iana ia ke oqara make oga mwa i ruma suria ka fagaifa ne rima. 25 Ua make tamasi ke woi, “Arafa ke tamaniau. Ina mataina kaa, ke koro tangau mina arani maakifa iaku ina matonga ni inuni ke fafagafatongia paniau.” 26 Hoi iga na onota na fagaifa ne oqara ka Elisabet, God ke kasia ka enjel Gebriel ke rao ina provins i Galili, tangaa ka kere finua i Nasaret, 27 afainia ka tamasinga tangaa na fefene makumaku na fauatana rai ka Meri. Ngaia kena ka woisia woi ne auragia ko Josep, mo Josep kaa ki iga ka woraworanifa iga o Deved. 28 Ua enjel ia ke rao mai tangaa ka Meri make woi tangaa, “Marapefa ki afainigo, mina Arafa ki afainigo nikao, ne ono fagakorofigo kena.” 29 Hoi a tamasinga iana na enjel ia ke tanua ka Meri ke tako rafa wau, make takou rainia ka tamasinga kena. 30 Ua enjel ia ke tamasi tangaa ke woi, “Ka Meri, siana rai maagufa. O God ke wagewage tefa wau rainigo. 31 Igo ko pagai oqara, mako apapara ka kere kare mwane, mako fafauatana rainia ko Jisas. 32 Ngaia kena e taotao rai mwane rafa, maka onia rainia Karena o God ne Tefa i afaafa. Ua ngaia na Arafa o God ke fafagarafa, manga iurana o Deved. 33 Ngaia ka arafa tarai tangara ka inuni Israel, mina arafanga iana ma ni tonga qotona.” 34 Hoi ka Meri ke woi tangaa ka enjel ia, “E manga ifai tangau ngai ke, suria inau kaa ka fefene makumaku ngai ke.” 35 Ua enjel ia ke aramia ke woi, “Figona Apuna ke arao mai afurigo, mina ramwofa iana o God ke mamamarungigo. Hoi suria na agua ngai ke, ka kere kare kena ke apuna, maka fafauatana rainia ‘Karena o God.’ 36 Ui takosia ki ka goamu Elisabet ne gagaimauaga, make gamara ia, ngaia kena ki ina mataina kaa, ka fagaifana noga ne ono. 37 Suria ne marefa wau nga ki tana mwarao ni qara tangaa o God rai tanua ana.” 38 Ua ka Meri ke woi “Inau kaa ka fefene ni tagaranifa mwa iana na Arafa. E koro mwa, nakai ka mwarao no woisi mai gena ki mwora tangau.” Mina enjel ia ke rao pania. 39 Hoi ina kere mataina imuri mai, ka Meri ke fagananau make mafarufaru ke rao ina finua ne tao iga na fungana ina provins i Jiudia. 40 Meri ke rao make qanu i ruma iana o Sekaraea, make tamasi fagakorofia ka Elisabet. 41 Mataina Elisabet ne rongoa na tamasi fagakorofinga iana ka Meri, kere kare ia ke pungusurai i oqana ka Elisabet. Mina Figona Apuna ke wonusia ka Elisabet, 42 make tamasi rafa, ke woi, “God ke ono fagakorofigo tefarira fato ki tana fefene rao nikao, make ono fagakorofia ka kere kare no apapara mai kena. 43 Inau kau panga rainia wau. Manga ifai ke enana na Arafa iaku ne rao mai tangau kaa? 44 Mataina nau rongoa na tamasi fagakorofinga iamu, mina kere kare i oqaku kaa ke pungusurai suria ne wagewage. 45 Hoi ka wagefa tangago suria no tangamworani rainia na tamasinga iana na Arafa ne fafagamworaia tangago kena.” 46 Hoi ka Meri ke woi manga kaa, “Inau kau fagaakausia ka Arafa. 47 Iga na figona iaku, kau wagewage wau nga tangaa ka God iaku ne fagatafiau. 48 Inau ka inuni ni tagaranifa iana mwa, maake takoiau. Faganega iga na mataina kaa, ka arani inuni ka woi, woi ne ono fagakorofiau. 49 Suria o God na Faufugana ke tanua na apena mwarao rafa tangau kaa, mina atana ke apuna. 50 Ngaia ke faitakoi tangara ka arani qaunga ni inuni na takotako fagafigaia. 51 Iga na ramwofa iana, ke tanui ka apeni na mwarao rafa, make taka rainira ka inuni na katokatofira iga na takofa iata. 52 Ngaia ke kasira wato ka arafa panigi ka arafanga iata, make taura akau ka inuni purua. 53 Ngaia ke fagamasura rainira ka mwarao koro, ka inuni na magau, make kasira ka taurafe ka rao ka ani ne tonga nafuninga iata. 54 Ngaia ke tamanira ka inuni i Israel na kare iana. Ngaia ke marefa ni qono rainia rai takoira ana 55 ko Ebraham mina woraworanifa iana tarai, manga ne qani surua tangara i iuraka inago wau noga ia.” 56 Iga na mataina kena ka Meri ke ogasia ka fagaifa ne eoru afainia ka Elisabet. Mi murina mai, make kafu aporo i finua iana nikao. 57 E kaa ke taua mai ka mataina iana Elisabet rai apara ana, make apara ka kere kare mwane. 58 Ainuni i finua gena mina goana ira ka rongoa ki takena na oqa korofa rafa iana o God tangaa maka wagewage wau afainia. 59 Iga na waruta na tangiana iana na kere kare ia, arani inuni ira ka faku suria ka fara fagagirara ana iana na kere kare mwane ia. Mina mataina kena nikao maka oqania rai fauatana ana rainia ka atana emana ia o Sekaraea. 60 Hoia make woi ke enana ia, “Marefa, Fafauatana rainia ko Jon.” 61 Ua mina inuni ira ka woi tangaa ka Elisabet, “Oe, igo kena ke marefa ko otai nai fauatana rainia ko Jon iga na waro ni inuni iamu.” 62 Ua ngaira ka fagaarari tangaa ke emana kena rai fagatea ana otai ka fafauatana rainia na kere kare kena. 63 Hoi o Sekaraea ke fagaarari tangara, woi nai watea ki tana mwarao rai sege ana iga, ngaia ke sege manga kaa, “Atana ko Jon” mina mataina kena ka inuni ira ka panga rainia wau. 64 Iga na mataina nga kena mo Sekaraea ke kafu tamasi iga, make faganega rai fagaakausia ana ko God. 65 Mina arani inuni na oga gena ka maagu wau, mina tamasinga rainia na arani agua gena ke rao ofu ana fato ka arani finua gena ina fungani ina provins i Jiudia. 66 Mina arani inuni na rongoa na agua kaa, ngaira ka tako makira wau maka woi, “Kere kare kaa ke rafarafa akau make manga ifai?” Ngaira ka tamasi manga ngai ke suria na ramwofa iana o God ke afainia na kere kare kana. 67 Hoi o Sekaraea, emana o Jon, ke wonusia ka Figona Apuna, make tamasia fura ka woita iana o God, ke woi, 68 “Igia kai fafagaakausia ka Arafa, God iata na inuni Israel, suria ne arao mai tangara ka kare iana make fafagataraganisira. 69 Ngaia ke mafata rainia mai tangagia ka mwane ne nafunia na ramwofa rai fagatafigia ana, mo wani kaa kee ke rao mai pania ka waro ni inuni o Deved. 70 Manga ne qani tamasia tangara na maurukari apuna iana inago noga ia, 71 Ngaia ke fafagatafigia panira ka maerongaka mina ramwofa iata na inuni na maeronganigia. 72 Ngaia ke woi, woi ne fafagaqao rainia ka faitakoifa iana tangara ki iuraka nikao, ingaia ke tatakosia maunga ka fagataupusinga apuna iana ia. 73 Ngaia o God ke suru tangaa ki iuraka o Ebraham, 74 make suru rai fagatafigia ana pania ka maerongaka make fagamwatakugia ke ma nai mamaagu rai tagara ana tangaa. 75 Hoi ki mwarao maki igia kai apuna makai otooto wau i maana o God, iga ka arani tangiana iga na ogafanaka.” 76 Ua o Sekaraea ke woi nikao, “Igo, i kareku, ka pagai onigo rai maurukari iana o God ne Tefa i afaafa. Igo ko qaqainagona ka Arafa tangai fagananaura ana ka arani mwarao tangaa. 77 Mako fafagarongora ka kare iana woi ngaira ke fafagatafira, make tawotawo kasi ka aerafa iata. 78 Suria o God iaka ke oqa koro wau tangagia, ke rao mai tangagia manga na arito ne akau ina wawaiaro ia, 79 make mamawesira ka inuni na ogaoga iga na rotorotoaganifa mina mamarugana na maefa, make totoraigia iga ka tara ni marepefa.” 80 Hoi a kare ia ke rafa ke tao rai mwane mina takofa iana ke nganganiaga wau nga nikao, make rao ke oga iga ka finua tatara raorao, make taua ka mataina ni tamasi tangara na inuni i Israel.

2

1 Ina mataina kaa, Mwane Rafa i Rom, Okastas ke mafata rainia ka tamasinga rai segera ana ka atata na arani inuni rai girara ana ka inuni ne efita na ogaoga gena. 2 E kaa ka anegana na segera ana na atata na inuni, mina mataina kena o Kuirinias na mwane ne tagara irugufanana Okastas, ke ono suria ka finua rafa i Siria. 3 Ua arani inuni ira ka aporo faitigi i qogona iata tangai segera ana ka atata. 4 Hoia, o Josep ke rao pania ki Nasaret ina provins i Galili, tangaa ki Betelehem ina provins i Jiudia, a qogona inago iana Mwane Rafa o Deved. O Josep ke rao kena suria ngaia ke wora iga ka woraworanifa iana o Deved. 5 Meri ka woisia woi ne auragia ko Josep, hoi ke rao afainia i Betelehem rai segea ana ka atana, mi ngaia kena ke suguia mwa ni apara. 6 Aru ogaoga gena make taua mai ka mataina ni aparafa iana ka Meri. 7 Ngaia ke apara ka kare inago iana, a kere kare mwane, e roqofia rai gafu make fagataofia iga ka agua ni ngaufa iata na puruka, suria marefa ka agua naru ogaoga iga ina ruma ni mamarofa kena. 8 Hoi a mwane i finua gena ka ogaoga i mwou rai ono surira na ka rurufa ni sip iata, iga na qongiana kena. 9 A gagaparira mwa mina enjel iana na Arafa ke ura fainira mina rarafanana na Arafa ke rao afurira, mi ngaira ka maagu ka gigisigisi. 10 Enjel kena ke woi, “Siana rai maagufa! Au toraia mai tangagamu ka tarofa koro ne mafata rainia na wagefa ne tefa tangara na inuni. 11 Ua i finua iana o Deved ngaeka kaa, o Fagatafi iamiu ke wora Kraes na Arafa. 12 Hoi e kaa ki ngatakena na fagagiraranifa tangagamu, igamu kamu rorogoia ka kere kare na roqofia rai gafu maka fagataofia iga ka agua ni ngaufa iata na puruka.” 13 Rao ka ono wau mina apena rurufa rafa ni enjel i afaafa ka rao mai ka faku afainia ka enjel ia, mi ngaira ka fagaakausia ko God manga kaa, 14 “Ai fagaakausia ko God ne Tefa i afaafa, Mi ina ano kaa, arani inuni o God ne oqa koro tangara, naka kai oga iga ka marapefa.” 15 Ina mataina na enjel ira na rao panira ka aporo i afaafa, a mwane na ono suri sip ira ka tamasi tangara fairifui maka woi, “Kaia nai mafarufaru kai rao i Betelehem, kai rea ka mwarao ne wora kaa, ngaia na Arafa ne tamasia tangagia kaa.” 16 Hoi ngaira ka mafarufaru ka rao maka rogoia ka Meri mo Josep, maka rea ka kere kare ne taotao iga ka agua ni ngaufa iata na puruka. 17 Mataina na mwane ira na rea na kere kare mwane ia, ngaira ka fagatataraua ka tamasinga na enjel ne tamasia tangara rainia na kere kare ia. 18 Hoi arani inuni ka rongo maka panga rainia ka taa na tamasia na mwane na ono suri sip gena, 19 hoi ka Meri ke nakai ka arani agua gena mwa i mangatana mereana, make tatakosia ka taa ka raroni na mwarao gaa. 20 A mwane na ono suri sip ira ka aporo, iga ka kiu fagaakausia ana o God rainigi ka arani mwarao na rongora maka regi manga na enjel ne tamasia tangara ira. 21 Iga na waruta na tangiana iana na kere kare ia, iga ka mataina rai fara fagagirara ana, ngaia ka fautana rai o Jisas. E kaa ka ata ne qani mai woisia na enjel tangaa ka Meri, mataina mamaunga ni oqara ia. 22 Ua e kaa ke taua mai ka mataina tangaraurua o Josep mika Meri ne arariraurua nga naru fafagataraganisia ka Meri, isuria ngatakena nga na Lo iana o Mosis ne woisia. Hoi ngairaurua karu toraia i Jerusalem ka kere kare ia rai mafata rainia na tangaa ko God, 23 manga na Lo iana Arafa ne segea sio ke woi ia, “Arani kere kare mwane ne worawora inago ka mamafata rainia tangaa ka Arafa.” 24 Makaru rao karu su wogasi manga na Lo iana o Arafa ne woi ia, “Mui totoraia mai ka kugau ne erua, kee na karena pugoe ne erua.” 25 Iga na mataina kena ka mwane ne etagai na fauatana rai o Simion ke oga i Jerusalem. Ngaia kaa, ka ogafanana ke oto wau nga i maana o God, make fafagarafe raorao mwa nikao, make nanasia ka mataina o God ne fafagatafira na inuni i Israel nikao. Mo wani kaa ka Figona Apuna ki afainia nikao, 26 mina Figona Apuna ia ke fagagirara woi ngaia ke marefa ni pagai maemae make rao ke taua ka mataina ne rerea iga na Mesaea, na Arafa ne suru rai kasia mai ana ia. 27 Hoi a Figona Apuna ia ke toraia ko Simion ke rao ke qanu irarona Ruma ni Wogasifa. Mina mataina kena nikao me enana me emana o Jisas ia, karu totoraia qanu irarona Ruma ni Wogasifa rai tanui ana ka taa na Lo ne woisia na tanua rainia. 28 Hoi o Simion ke ragaia ka kere kare ia i rimana make fagaakausia ko God ke woi, 29 “Arafa God, suru ana iamu ke wora fato noga ina mataina kaa. Hoi ki igo ko gira nakau mai ana, ki inau na mwane ni taraganifa iamu rai mae ana ina mataina kaa, suria iga na takotakofa iaku ki na mataina kaa kau wawagewage wau. 30 Inau kau rea menamenai rainigi ka maaku mereaku, ka taa no tanua rai fagatafira ana ka inuni. 31 Maki nga igo ko fagananaua kaa, ka arani inuni kai onoono girara. 32 Ngaia ke manga na mawetana ne fafagaqao rainigo tangara na inuni marefa na Jiu, mina fagaakausinga tangara ka inuni i Israel, na kare iamu.” 33 Iga na mataina kena, ke enana me emana o Jisas, karu panga rai wau nga ka agua ne tamasi o Simion rainia na kere kare kena. 34 Hoi o Simion ke fagaapunarira, make woi tangaa ka Meri, enana kere kare ia, e woi, “Ainuni rako i Israel ke fafafara suria ngaira ka tangamworani iga ka kere kare kaa, mingaira nikao ka afafaraga aporo nikao pania ka maefa. Suria nga na fagaqaonga iana o God ne rako na inuni na kafu tatamasia aerisia ngai ke. 35 Ki mwarao maka arani mwarao pupunufi iga na takofa iata ki ranga mawe fura. Mi igo kena, ko pagai fafaitakoi tefa wau nga nikao.” 36 Mika ana na maurukari, i karena o Faniuel iga na qaunga ni inuni o Asa, ngaia ka nao make gagaimauga tefa wau. Mataina ne kere fefene maunga, ngaia ke auragi make oga fainia ko wani iana suria ka farisi ne epiu. 37 Imurina na maefa iana o wani iana, ngaia ke oga rai nao make taua noga ka farisina na tangafuru ne ewaru matara efai (84). Ngaia ke ma ni arao pania ka Ruma ni Wogasifa, maki iga na tangiana mina qongiana ngaia ke wogasi make farifari make fafagarafe raorao mwa. 38 Iga na kere mataina kaa, ki kani kaa ke rao mai make tamasi fagakorokoro tangaa ko God, make tamasia ka agua rainia na kere kare kena tangara ka arani inuni na nanasia o God rai fagataraganisira ana na inuni i Jerusalem. 39 Mataina ka Meri mo Josep naru tanui fato na arani agua ngatakena nga na Lo iana o God ne qani tamasia tangaraurua, ngairaurua karu aporo i finua iataurua i Nasaret. 40 Mina kare ia ke rafa akau make ramwo ka apena, mina takofa iana ke gatagata. Mo God ke oqa koro tangaa nikao. 41 - 42 Iga na arani farisi, ke enana me emana o Jisas karu arao tatarau mwa i Jerusalem tangaa ka tangiana rafa na woisia na Tefa Afarau. Mina mataina o Jisas ne taua na farisina na tangafuru ne etagai matara erua, ngaira ka rao i Jerusalem tangaa ka tangiana rafa kena, manga na arao tatarau mwa tangaa ia. 43 Mataina na tangiana rafa ia ne fato, arani inuni ira ka faganega rai qau aporo ana i finua iata, mina kere mwane o Jisas ke oga aporo i Jerusalem, me enana me emana ia ke marefa naru girara woi ni oga aporo wau paniraurua. 44 Ngairaurua karu tako mwa woi ne takura aporo ka tamana, hoi ka mataina na rao suria na tangiana fagaenani kena, minga karu kafu faganega rai gari tangaa ana afainira ka goata mina tamana ira. 45 Hoi ki ngairaurua ke marefa naru rogoia, makaru qau aporo i Jerusalem karu gari tangaa kena nikao. 46 Iga na aoruta na tangiana, minga karu kafu rogoia irarona na Ruma ni Wogasifa ia, ne ogaoga afainira ka fagausuri iga na Lo iana o Mosis, ne rongora ka tawatawanifa iata make fafagatera rai fagatenga nikao. 47 Ua ani na inuni na rongoa ka panga rainia wau ka giraranifa iana mina araminga iana gena. 48 Ua, mataina enana me emana ia naru ono rao, karu rea, ngairaurua karu panga rainia wau. Hoi enana ia ke woi tangaa, “Kareku, efea ko tanu manga kaa tangagamirua kaa? Tanugamirua kamuru tako rafa rainigo, maki nga namuru qani garigo ngai ke.” 49 - 50 Ua, o Jisas ke woi tangaraurua, “Nga ne fea kamuru gariau kaa? Marefa muru girarau woi inau kau kokoa i ruma iana Emaku?” Ngairaurua ke marefa naru tako matafa rainia ka araminga iana kena. 51 Hoi o Jisas ke aporo afainiraurua i Nasaret make tau woita iataurua ke tanui ka taa naru woisi tangaa. Me enana ia ke naka mwa i mangatana ka arani mwarao igi. 52 Ua mataina o Jisas ne rafa akau make nafunia ka giraranifa, mo God ke oqa koro wau tangaa mina inuni nikao.

3

1 Irarona tangafuru i farisi ne etagai matara erima iga mataina o Taebirias ke arafa suria iga na finua i Rom, mataina kena ko Pontias Paelat ka mwane rafa ne ono i suria na provins i Jiudia, mo Herod Antipas ke ono i suria na provins i Galili, mo goana o Filip ke ono i suria ki Iturea mi Trakonaetis, mo Lisanias ke ono i suria ki Abilin. 2 A qauta na mwane ni raperapega iga na mataina kena ko Anas mo Kaeafas. A mataina kena o God ke mafata rainia ka tamasinga tangaa ko Jon i karena o Sekaraea, mataina ne ogaoga maunga irarona finua tatara. 3 Hoi o Jon ke raofi fato ka arani finua akerena na wai rafa i Jodan rai tarofainia ana ka woita iana o God tangara ka inuni gena, make woi tangara, “Mui riri panigi ka arani aerafa iamiu, maka mui maanu apuna, ki ngaia o God maki tawora panigamu ka arani aerafa iamiu.” 4 Aesaea na maurukari ne qani segea mai irarona Segesegefa Apuna, ke woi manga kaa, “Tana inuni ke tamasi rafa iga ka finua tatara kena, ke wowoi manga kaa, Mui tagarafia ka tara karia ka Arafa, rai fagananaugamu ana. Maka mui manirani ka kere tara ki oto tangaa nikao. 5 Mui fagawonusi ka arani marawai maka mui tapari ki wato ka fungani ne akau gena mina kere fungani gena nikao. Mui fagaotora ka arani tara ma ni oto gena mina tara ne ma ni fatara kamui fagafatarara ki qao koro. 6 Suria na arani inuni ka pagai rerea ki ngatakena o God ne fafagatafira ka inuni gena. ” 7 Fakunga ni inuni na rao mai tangaa o Jon rai fagamaanu apunarira ana, maake woi tangara, “Igamu kena ke manga na mwaa ira. E fea, igamu kamu takosi gawa pania ana ka fagaitangifa ne pagai kasia mai o God kena? 8 Mui tatanui ka agua koro rai fagaqao ana rainigamu woi igamu kamu riri mwora panigi ka arani agua aera iamiu. Siana kamu wowoi o God ke ma ni fafagaetangigamu suria woi igamu kena ka waro ni inuni iga Ebraham. Au woi tangagamu wau, God ke girara tagarafira ana mwa ka fau gana rai tao ana rai karena o Ebraham. 9 O God ke nanau fato noga rai tapira wato ana ka arani apenagai ma ni gugua koro gena, ke ka kasigi na giu.” 10 Ainuni gena ka fagatea ko Jon, “E rao ke manga ngai kena ataa mwa ke araria mi tanua?” 11 O Jon ke aramira ke woi, “E manga otai ne nafunia na soti ne erua, e mamafata rainia ka ani ne etagai tangaa ka ani ma ni tonga soti iana, mo otai ne totonga ina ngaufa, ke mamafata tangara ka inuni ma ni tonga ngaufa iata.” 12 Tana inuni na tawotawo takis ka rao mai tangaa ko Jon rai fagamaanu apunarira ana. Ngaira ka fagatea ko Jon, “Fagausuri, migami kami fefea, ataa ke araria mi tanua?” 13 O Jon ke woi tangara, “Mu tawora ka takis menamenai panira ka inuni.” 14 Hoi tana mwane ni faiarifatana ira ka fagatea ko Jon, “Mi igami kami fefea ata ke araria mi tanua?” O Jon ke aramira ke woi, “Siana rai girura ana ka inuni nai worigo ana nai rurugua, maka mui wagewage mwa rainia ka mwarao na worigamu rainigi gena.” 15 Arani inuni ira ka nanau rafa wau, maka takosia i mangatata woi ngaia o Jon wari ka Mesaea. 16 Hoi o Jon ke woi tangara, “Inau kau fagamaanu apunarigamu rainia ka wai mwa, mina mwane ne nafunia na ramwofa tefariau rao ke pagai arao mai, inau minga ke ma qai arari rai rupasia ana ka puti i uwana gena. Ngaia ke fafagamaanu apunarigamu rainia ka Figona Apuna afainia ka giu. 17 Ngaia ke girara fagagetara ana, manga na mwane ne atea na guana wit pania na gawona ia. Ngaia ke ruruguni faku ka wit gena make nanakai i ruma iana, maake fafanunu ka gawoni igi iga ka giu ne ma ni girara mae ana.” 18 E rako wau ka arani agua o Jon ne tarofainia ka tarofa koro tangara na inuni gena, make tamasi gatagata tangara rai orisi ana ka taufa iata. 19 Mataina kena mo Jon ke tamasi raramwofaga tangaa ka arafa o Herod suria ne auragia ka Herodias na inuni iana o goana mereana, make tamasi ramwofaga nikao rai ka arani agua aera ne tanui o Herod. 20 Hoi mo Herod ke tanua nikao ka agua ma ni koro, iga ka roia ana o Jon ke kasia ina peresin. 21 Mataina o Jon ne fagamaanu apunarira na arani inuni, ngaia ke fagamaanu apunaria ko Jisas nikao. Mataina ngai kena o Jisas ke fagarafe mina wawaiaro ke tafatafa, 22 mina Figona Apuna ke wato afuria o Jisas kena, ke qao manga na pugoe ia. Mina ringina o God ne wato mai pania i Heven ke tamasi mai tangaa ko Jisas, ke woi, “Nga igo kena ka kare manimani iaku. Au wagewage rainigo.” 23 Jisas mwarao manga na farisina na tangafuru ne eoru ia (30), make anega rai fagausuri ana. Mi iga na takofa iata na inuni gena ka takosia woi o Jisas ki karena o Josep, mo Josep ki karena Heli 24 mo Heli ki karena Matati, mo Matati ki karena Livae, mo Livae ki karena Meleki, mo Meleki ki karena Janae, mo Janae ki karena Josep, 25 mo Josep ki karena Matataeas, mo Matataeas ki karena Amos, mo Amos ki karena Nahum, mo Nahum ki karena Esili, mo Esili ki karena Nagae, 26 mo Nagae ki karena Mata, mo Mata ki karena Matataeas, mo Matataeas ki karena Semein, mo Semein ki karena Josep, mo Josep ki karena Jiuda, 27 Mo Jiuda ki karena Joanan, mo Joanan ki karena Resa, mo Resa ki karena Serupapel, mo Serupapel ki karena Sealtiel, mo Sealtiel ki karena Neri, 28 mo Neri ki karena Meliki, mo Meliki ki karena Ati, mo Ati ki karena Kosam, mo Kosam ki karena Elmatam, mo Elmatam ki karena Ere, 29 mo Ere ki karena Josua, mo Josua ki karena Eliesa, mo Eliesa ki karena Jorim, mo Jorim ki karena Matat, mo Mata ki karena Livae, 30 Mo Livae ki karena Simion, mo Simion ki karena Jiuda, mo Jiuda ki karena Josep, mo Josep ki karena Jonam, mo Jonam ki karena Eliakim, 31 mo Eliakim ki karena Melea, mo Melea ki karena Mena, mo Mena ki karena Matata, mo Matata ki karena Natan, mo Natan ki karena Deved, 32 mo Deved ki karena Jesi, mo Jesi ki karena Oped, mo Oped ki karena Boas, mo Boas ki karena Salamon, mo Salamon ki karena Nason, 33 Mo Nason ki karena Aminatap, mo Aminatap ki karena Atamin, mo Atamin ki karena Ani, mo Ani ki karena Hesron, mo Hesron ki karena Peres, mo Peres ki karena Jiuda, 34 mo Jiuda ki karena Jekob, mo Jekob ki karena Aesak, mo Aesak ki karena Ebraham, mo Ebraham ki karena Tera, mo Tera ki karena Naho, 35 mo Naho ki karena Seruk, mo Seruk ki karena Reu, mo Reu ki karena Pelek, mo Pelek ki karena Epa, mo Epa ki karena Sela, 36 Mo Sela ki karena Kenan, mo Kenan ki karena Afakat, mo Afakat ki karena Sem, mo Sem ki karena Noa, mo Noa ki karena Lamek, 37 mo Lamek ki karena Metusala, mo Metusala ki karena Inok, mo Inok ki karena Jaret, mo Jaret ki karena Mahalaliel, mo Mahalaliel ki karena Kenan, 38 mo Kenan ki karena Enos, mo Enos ki karena Set mo Set ki karena Adam, mo Adam ki karena o God.

4

1 Ua Jisas ke rao pania ki Jodan mina Figona Apuna ki afainia. A Figona Apuna kena ke toraia ko Jisas tangaa ka finua tatara. 2 Iga na tangafuru i tangiana ne efai pupu (40), ngaia ke qanu iga ka faiofongifa pania ka Ataro make marefa ni ngau. Hoi mingaia ke magau aera wau. 3 Ua, mina Ataro ia ke rao mai tangaa, ke woi, “Rao ki igo kaa ki karena o God, maku tamasi tangara ka fau gaa ki tao rai purete.” 4 Hoi mo Jisas ke woi, “A Segesegefa Apuna ke woi, ‘Marefa noga ka inuni nai oga fagauguria mwa ka ngaufa.’ ” 5 Ua, mina Ataro ia ke takua ko Jisas tangaa ka agua ne akau wau make fagaurasia ke regi ka arani arafanga ina ano kaa. 6 - 7 Ua mina Ataro ia ke woi, “Arani arafanga mina arani mwarao koro gaa ke wateau ko God. Au girara wate ana ko otai nau oqania. Rao ko wowogasiau, au wawatego ka arani mwarao gaa tangago.” 8 Mo Jisas ke aramia, ke woi, “A Segesegefa Apuna ke woi, ‘Mui wowogasia ko God na Arafa iamiu mingaia togo mwa kamu tatagara tangaa nikao.’ ” 9 Ua imurina na agua kaa, mina Ataro ke toraia ko Jisas tangaa ki Jerusalem nikao, make fagaurasia iga ka agua ne akau wau iga ka Ruma ni Wogasifa. Mina Ataro ia ke woi tangaa ko Jisas nikao, “E rao ke mwora woi igo ki karena o God, makui fagareke wato iga. 10 Suria na Segesegefa Apuna ke woi manga kaa, woi o God ke memera tamasi ka arani enjel iana rai mai ono surigo menamenai ana, 11 maka apego i rimata ka taugo, ki mwarao maki siana kui gagafarai ka uwamu iga ka fau.” 12 Mo Jisas ke woi tangaa ka Ataro ia, “Segesegefa Apuna ke woi nikao, ‘Igamu ke marefa ni ararigamu namu fafagaofongia ka Arafa o God iamiu.’ ” 13 Hoi imurina mai na Ataro ia ne ofongia fato ko Jisas iga na agua gaa, ngaia ke rao pania rai nasi ana ki tana mataina nikao rai ofongi ana. 14 Jisas ke qau aporo ina provins i Galili nikao, mina ramwofa iana Figona Apuna ki afainia. Hoi mina tarofana ke rao ofusia fato ka arani finua ina provins kena. 15 Mo Jisas ke fagausurira ka inuni ira iga ka ruma ni fakunga iata gena, mina inuni ira ka fagaakausia. 16 Hoi o Jisas ke rao i Nasaret, na agua ne oga ke rafa iga. Iga na Tangiana Apuna, ngaia ke rao iga ka ruma ni fakunga manga ne tanua raorao mwa ia. Iga na mataina kana, ngaia ke ura akau rai tomania ana ka Segesegefa Apuna, 17 minga ka watea ka segesegefa iana o Aesaea na maurukari. Ngaia ke iria ka pepa na ariari ia make rea ka agua ne totomania iga ne woi manga kaa, 18 ‘Figona Apuna iana o God ki afainiau suria ne ono sikifiau rai tarofainia ana ka tarofa koro tangara ka inuni ne aera. Ngaia ke kasiau rai tarofainia ana ka taraganifa tangara ka inuni na rakura, mi inau tafangiana ka maata na inuni na guru, woi ngaira kai onoono nikao, mina fagataraganisira ka ani na inuni na oga iga na rugufana ramwofa iata tani inuni, 19 rai tamasia fura nikao, woi ne taua noga ka mataina o God ne tatamanira ka arani kare iana.’ 20 Hoi o Jisas ke aria aporo ka pepa ariari ia make watea aporo ka mwane na tatagara iga na ruma ni fakunga ia make oga wato rai fagausurira ana. Mina arani inuni irarona na ruma ni fakunga ia ka qore rapurapu tangaa ko Jisas. 21 Hoi o Jisas ke woi tangara, “Ngaeka ka tawatawanifa iga na Segesegefa Apuna nau tomania wau tangagamu kamu rongoa kaa, ke mai mwora ngae ka.” 22 Hoi arani inuni ira ka kasia akau maka panga rainia wau ka tawatawanifa iana gena ne rongo koro wau. Ngaira ka woi, “Mako wani kaa kee, ki karena mwa o Josep ia ngai ke.” 23 Hoi o Jisas ke woi tangara, “Wari igamu kamu girara woisia ana tangau ka tamasinga ne woi ia, ‘Dokta, ui fagakorofigo mereamu. Mina arani mwarao nami rongora no tanui i Kapanaum igi, ke koro wau nui tanui irarona finua iamu mereamu kaa nikao.’ 24 Maakau wowoisia mwora wau tangagamu, ‘A maurukari ke marefa nai oqani wagewagesia ana i finua iana mereana.’ 25 Ua, au wowoi tangagamu wau, iga na mataina iana o Elaeja inago, ki iga na farisi ne eoru mina fagaifa ne eono ke marefa ni rangi suria, mina apena magaufa rafa wau ke rao ofu ana fato ka arani finua igi. Mina mataina kena ke rako wau ka nao na ogaoga i Israel. 26 Mo God ke marefa woi ni kasia ko Elaeja ki rao tangara ka fitangita nai inuni gena, maake kasia mwa ke rao ke tamania ki tana nao marefa na Jiu ne oga fagatau iga na kere finua i Sarefat, i Saedon. 27 Mi iga nikao na mataina iana maurukari o Elaeja, ke rako wau ka inuni Israel na nafunia na matoroa na lepa, maake marefa ka fitangita na inuni gena ni fagakorofira panira ka apeaera iata ira, nga togo mwa o Neman na mwane i finua i Siria.” 28 Mataina na arani inuni ina ruma ni fakunga ia na rongoa Jisas ne woisia na agua kaa, ngaira ka mangariaga wau nga, 29 maka faiafaragasi, ka pupurisia ka mea fura pania ka finua ia, ka toraia ka mea akau iga ka fungana na sugua rai finua ia. Ngaira ka takosia woi nai purisia wato iga ka rawona na fungana ia. 30 Mo Jisas ke wau rao iga ka guputa na rurufa ni inuni ira mwa make wau rao. 31 Hoi murina na agua na tanua rainia kaa, o Jisas ke rao tangaa ka finua i Kapanaum ina provins i Galili. Iga na tangiana apuna kena o Jisas ke faganega rai fagausurira ana ka inuni gena irarona na ruma ni fakunga ia. 32 Hoi mina inuni ira ka panga rainia wau ka fagausuringa iana gena, suria na tawatawanifa iana gena ke fagaqao mai menamenai wau woi ngaia ke nafunia ka ramwofa. 33 Ua a mwane ne qanufia na ataro aera ke ogaoga irarona na ruma ni fakunga ia. Hoi ngaia ke fagangere rafaera wau ke woi, 34 “Jisas i Nasaret, a taa ko qani tanugami ana rainia kaa? Wari igo kena ko rao mai rai fagaerisigami ana mwa. Inau kaa, kau qani girarago fato wau noga, igo kena ka Mwane Apuna iana o God!” 35 Hoi o Jisas ke mafata rainia ka tamasinga ne nganganiaga wau tangaa ka ataro ia, ke woi tangaa, “Ui manapu rao makui fura nga pania ko wani kena.” Ataro ia ke kafu kaworainia ko wania ke wato ke mwagata ina guputa na inuni ira make fura wau ke rao pania, marefa woi ni fagaerisia. 36 Hoi ainuni ira ka panga rainia wau maka faitamasi mereata ka woi, “A fagausuringa taa ke e kaa? Wani kaa ke mafata rai tamasinga iga ka ramwofa tangara ka ataro maka arao nga.” 37 Mina tarofana o Jisas ke rao ofu ana fato ka arani finua ina provins i Galili. 38 Hoi o Jisas ke rao pania ka ruma ni fakunga ia, make rao i ruma iana o Saemon. Iga na mataina kena ka fungaona o Saemon ke matoro ne mafanafana. Ngaira ka nongia ko Jisas woi ni tamania ki kani ia. 39 Hoi o Jisas ke rao make ura irawona kani ia, make tamasi raramwofaga tangaa ka mafanafananifa ia woi ni fato pania, make fato wau nga. Hoi ngaia ke kafu afaraga akau make fagananaua ka ngaufa tangara. 40 Mataina na arito ne rao ni suu ana, ainuni ira ka toraira mai tangaa ko Jisas ka arani inuni na nafuni na ape aera afainira. Jisas ke fagakorofira ne fatatagira rao mwa rainia ka rimana. 41 Mi tana agua nikao, ka ataro ira ka fura panira ka arani inuni gena minga ka ngerengere, ka wowoi, “Igo kena ki Karena o God.” Mo Jisas ke tamasi raramwofaga tangara ka ataro ke woi siana kai tamasi, suria na qani girara fato noga woi o Jisas ka Mesaea. 42 Iga na gomagomafatana kena, o Jisas ke rao pania ka finua ia make rao iga ka agua rai oga ana getea, mina inuni ira ke ma nai rea, maka faganega rai gari tangaa ana. Mataina na rogoia, ngaira ka ofongia rai taua aporo ana woi siana ki arao panira. 43 Mo Jisas ke woi tangara, “Marefa, inau ke araria nau arao kau tatamasia fura ka tarofa koro rainia ka arafanga iana o God tangara ki tana finua gena nikao, suria na agua o God ne kasia mai rai tanua ana kaa ngai ke.” 44 Hoi ki ngaia ke araorao mwa iga ka arani ruma ni fakunga i Jiudia gena rai tarofainia ana ka tarofa koro.

5

1 Iga na mataina ne etagai, o Jisas ke uraura ina rawona na wai rafa i Genasaret. Mina fakunga ni inuni ka rao mai ka rifuia, inuni gena ka faiguruguru wau rai rao ana tangaa ko Jisas, rai rongoa ana ka woita iana o God. 2 Iga na mataina kena nikao, ko Jisas ke reraurua ka qauta ne erua na gururaurua akau ina rawona na wai rafa kena nikao. Ua, mwane ni afuasinga iraurua karu rao panigi ka qauta iraurua, makaru tora ka fugo igi rai manirani ana. 3 Mina mataina kena ko Jisas ke rao ke tage iga ki tana qauta iraurua, ani na qauta ne nafunia o Saemon. Hoi make nongia ko Saemon woi ni farutaia futaga rao sisitai pania ka one kena. Mataina kena ko Jisas ke oga irarona na qauta ia make fagausurira ka inuni na fakuria mai gena. 4 Hoi mataina o Jisas ne tawatawa fato tangara na inuni ira, make woi tangaa ko Saemon manga kaa nikao, “Ui farutaia ka qauta kena rao iga ka agua ni kokoro makui kasia wato ka fugo gena, maku togo siare.” 5 Ua mo Saemon ke woi, “Arafa, iga na qongiana fagaenani ia, kami ofo makira wau maake marefa wau nga ka siare nami togoia. Mako woi manga ngai kena tangau, e koro mwa, au kasia wato ka fugo kaa nikao.” 6 Hoi mataina na kasi wato na fugo igi, e rako wau ka siare na mai togo, a wonu ka fugo igi ka fanimwomwou. 7 Hoi ngaira ka fagaarari rao tangara ka mwane iga tana qauta ira rai rao mai ka tamanira ana. Hoi tana qauta ia ke rao mai tangara maka fagawonusiraurua fato wau, arutangiraurua rai siare raorao makaru fani kokoro. 8 Ua mataina o Saemon Pita ne rea na agua kena ngaia ke qogu rai uwa wato inagona o Jisas, make woi manga kaa, “Arafa nui rao paniau, suria inau kaa ka mwane nau aera.” 9 Ua ngaia ke woi manga ngai kena, suria ngaia mina mwane na tatagara afainia gena, ka panga rainia wau ka meosigai siare na togoia kena. 10 Hoi i karena ne erua o Sebedi, o Jemas mo Jon, naru tatagara afainia ko Saemon kena, ngairaurua makaru panga rainia wau nikao ko Jisas. Ua Jisas ke woi tangaa ko Saemon manga kaa, “Siana ko mamaagu. Faganega ina mataina kaa ki igo ko totogo ira ka inuni.” 11 Ua arani mwane ira ka gururaurua qanu i one ka qauta iraurua, maka kasi fato wau nga ka arani mwarao maka rao suria ko Jisas. 12 Ua iga na mataina o Jisas ne ogaoga iga tana finua kena, a mwane ne etagai ne tanua na lepa ne garoa ka apena, ngaia ke ono rao ke rea ko Jisas make rao mai make taoaqa inagona o Jisas make nongia wau ko Jisas, ke woi, “Arafa manga no marumusiau, makui tagarafiau qai koro aporo nikao.” 13 Hoi o Jisas ke fatatagia ko wani ia make woi, “Aa, nau marumu mwa. Ui koro aporo!” Hoi ki iga na mataina mwa kena mina lepa ia ke fato rao pania ko wani ia. 14 Mo Jisas ke tamasi fagakakanua ke woi tangaa manga kaa, “Siana ka inuni no tatamasia tangaa rainia na agua kaa makui rao tangaa mwa ka mwane raperapega rai fagaregi ana ka apemu mako kafu arao ko tanua ka suu wogasifa manga o Mosis ne qani tamasi mai ia, ki mwarao maka inuni kai gigirara woi igo ke fato panigo ka ape aera ne tanugo ia.” 15 Hoi manga ne woi pusira mina tarofa rainia ko Jisas ke rao ofu ana wau nga ka arani finua gena, mina inuni na rako tefa wau ka rao mai tangaa ko Jisas, suria na oqani rongoa ana ka tawatawanifa iana, mina fagakorofira ana panigi na ape aera iata nikao. 16 Hoi mo Jisas kaa, ke raorao mwa ke arao getea iga ka agua ne magamagafuruaga rai fagarafe ana iga nikao. 17 Ua iga na mataina ne etagai nikao, ko Jisas ke fagausurira ka inuni gena. A tana Farasi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis nikao ka kokoa gena, mingaira gena ka rao mai panigi ka arani finua ina provins i Galili, mina provins i Jiudia, mi Jerusalem. Mina ramwofa ni fagakorofinga iana o God ki afainia ko Jisas rai fagafatongi ana ka ape aera iata na inuni gena nikao. 18 Iga na mataina kena ka mwane ka toraia mai iga ka qea ka mwane ne risurisuga, oqani toraia ana, kai qirutainia inagona o Jisas. 19 Make suria na farifogofogo wau ka inuni, ngaira ke marefa ka qaiawoa ni ararira nai meatara qanu ana iga. Hoi ngaira ka toraia ka mia akau ina gairina ruma ia, maka tafakurua ka warara ka kunia ke wato qaiwogata na inuni, ke tao inagona o Jisas. 20 Hoi mataina o Jisas ne qao girara na tangamworanifa iata, ngaia ke woi tangaa, “Goaku koro igo, arani aerafa iamu ka tawora fato noga.” 21 Ua iga na mataina kena, ka arani Farasi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis ka faitamasi ka woi, “O wani kaa ke tamasi aerisia o God! Ngaia togo mwa o God ke gira tawo ana ka aerafa iata na inuni.” 22 O Jisas ke qani girara ka takofa iata gena, hoi make woi tangara, “E tanu fea kamu tako manga ngai kena i mangatamiu gena? 23 Ua, e mwataku mwa rai woi tangaa ana ko wani kaa, ‘Arani aerafa iamu ka tawo fato noga panigo.’ Kee ne fea? Qara aera wau rai woi ana, ‘Ui afaraga kui taworagofa, kui rao nga ina mataina kaa.’ 24 Hoi mataina kaa kau kafu fafagaqao mwora wau nga tangagamu, woi inau kaa, ka Kare ni Inuni mwora, nau nafunia na ramwofa ina ano kaa rai tawo ana na arani aerafa.” Hoi Jisas ke woi tangaa ko wani ia, “Afaraga akau! Makui tawoa ka qanamu kui aporo i ruma iamu.” 25 Iga na mataina kena ko wani ia ke afaraga akau inagota fato na inuni ira, make rumia ka qanana ne taofia ia make aporo i ruma iana iga ka fagaakausia ana ko God. 26 Ua arani inuni ira ka panga tefa wau maka tamasi fagaakausia ko God nikao, maka maagu wau nikao, ka woi, “Oe, igia ka rea ka agua ne qao getea ngaeka!” 27 Hoi murina mai, mo Jisas ke fura pania ka ruma make rea ka mwane na fautana rai o Livae. Tagaranifa iana o wani kena rai tawo takis ana mwa, ngaia ke ogaoga iga ka agua ne tatagara iga rai tawo takis ana. O Jisas ke woi tangaa, “Ui rao mai suriau.” 28 Mataina ngai kena mo Livae ke kasi wau mwa ka arani mwarao igi make rao suria ko Jisas. 29 Hoi o Livae ke tagarafia ka apena farunga rafa i ruma iana tangaa ko Jisas. Mi afainira ka ani na inuni na nongira ka rao mai gena, e rako wau nikao ka mwane na tawotawo takis mi tana inuni rao nikao na faku mai. 30 Hoi mi tana Farasi gena mi tana fagausuri iga na Lo iana o Mosis ira, ka farau wau maka woi manga kaa tangara ka rongoisuri ana o Jisas ira, “Nga ne tanu fea ngai ke, namu ngaungau maka mu totono afainira na mwane na tawotawo takis mina inuni aera gaa?” 31 O Jisas ke aramira ke woi tangara, “Mu girara woi na inuni na ape koro ke marefa nai oqania ka inuni ni fagakorofinga, maaki nga mwa na ani na inuni na matoro ka oqania ka inuni ni fagakorofinga. 32 Hoi ka raofa iaku mai kaa, ke marefa qai rao mai rai onira ana ka inuni na oto rai tako orisi ana, maakau rao mai rai onira ana ka inuni aera rai riri ana panigi ka aerafa iata.” 33 Hoi maka woi tangaa ko Jisas, “Arani rongoisuri iana o Jon ka gira fari ana maka fafagarafe, mina rongoisuri iata na Farasi maka tanua ka agua manga ngai kena nikao, hoi mina rongoisuri iamu ka ngaungau maka totono mwa, nga ne tanu fea ngai ke?” 34 Ua o Jisas ke aramira, “Arani inuni na ogaoga iga na fagauragifa ira, ke ma ni ararira nai farifari maake ararira na fafagangaura iga ka mataina na mwane ne pagai auragi ne ogaoga afainira gena. 35 Hoi mi murina mai maka totoraia panira, maka kafu farifari iga ka mataina ngai gena.” 36 Hoi mo Jisas ke tamasi nununa tangara, ka tamasinga ne rao manga kaa, “Marefa ni araria mui tawora ka gafu faoru iamiu, kamui tatarisia ka kere agua rai taia ana pusia ka agua ne matari iga na qani gafu iamiu. Manga ngai kena ko fafagaerisia purua mwa ka gafu faoru iamiu kena, mina matari gana gafu faoru ia nikao ke ma ni qao faku afainia ka qani gafu ia nikao. 37 Ua tana mwarao nikao, ke marefa nai gira ringia ana ka waen faoru irarona na qani mwarao na titi waen iga, suria na mataina na waen faoru ia ne fungafunga make raqoa ka mwarao ia. Ke matari mina nongana na waen ia ke fufufu taragani. 38 Hoi kamui fafagawonusia ka waen faoru iga ka mwarao faoru ne gatagata tangai waen. 39 Hoi tana mwarao nikao, inuni ne totono fato na qani waen ke oqani tonomia ana ka qani waen ia. Ngaira ke marefa nai oqani tono ana ka waen faoru, minga kai wowoi, ‘Nga na qani waen ia, ke tono koro tefa wau.’ ”

6

1 Iga na Sabat ne etagai Jisas mina rongosuri iana ka taworagofa ina qaiawogani na mwou na fasi wit iga. Ina mataina kena, ka rogoisuri iana ka fuuri ka guani na wit igi maka kutai ke rao ka gawoni panigi ka guuni maka ngaura. 2 Tana inuni na Farasi ka fagatea, “E tanu fea kamu tagara kamu furi na wit iga na Sabat na tangina na Lo ne woi pusia kaa?” 3 Ua o Jisas ke woi manga kaa tangara, “E fea marefa mui tomania ka agua rainia na mwane rafa o Deved ne tanua mataina i ngaia mina kare iana na magau ira? 4 Mataina kena ko Deved ke qanu irarona ruma iana o God, make ngaura ka purete na fagaapunari, make watera nikao ka kare iana ira. Maaki na Lo na fagausuringainia ka girara woi, ‘Nga mwa na mwane na raperapega ka girara ngaura ana mwa ka purete gena.’ ” 5 Ua o Jisas ke woi tangara manga kaa nikao, “Ngai inau na Kare ni Inuni kaa, ka Arafa tangaa na Sabat.” 6 Ua tana tangiana iga na Sabat nikao o Jisas ke rao ke qanu iga ka ruma ni fakunga rai fagausurira ana ka inuni. Mi rarona ruma ni fakunga kena, ki tana mwane ke kokoa iga kena, wani kena ka rimana iotona ke mae. 7 Mina Farasi ira mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis ka ono rapurapu rainia ko Jisas rai rogoi ana manga ne fafagakorofia ko wae kena iga ka Sabat kena nikao, makai usuia rainia. 8 Mo Jisas ke girara mwa ka takofa iata gena nikao. Hoi ngaia ke woi tangaa ko wani ne mae na rimana ia, “Ui afaraga akau makui taworagofa mai inagomami.” Hoi o wani ia ke afaraga akau make ura inagota. 9 Mo Jisas ke woi tangara manga gaa ka Farasi ira mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis, “Au fafagategamu wau, a taa ka Lo iaka ne fagamaarumungainia rai tanua ana iga na tangina iga na Sabat kaa, rai tamanira ka inuni, ke rai fagaerisira ana? Rai fagatafira ana ka inuni, ke rai nafuira ana?” 10 Murina mai, e ono rao tangara ka arani inuni ira make woi tangaa ko wani ia, “Ui otoa ka rimamu kena.” Mina mataina ia o wani ia ne fagaotoa ana na rimana ia, make koro aporo mai. 11 Ngaira ka mangariaga wau, maka tamasi fairifui rainia ka agua na pagai tanua rainia ko Jisas nikao. 12 Iga na mataina kena ko Jisas ke rao iga ka fungana tangai fagarafe ana, mina qongiana fagaenani kena ke oga rai fagarafe ana mwa tangaa ko God. 13 Tangi mai gomagomafa, make onira faku mai ka rongoisuri iana make ono sikifira ka tangafurui mwane matara erua, make onira rai aposol. 14 Nga na mwane na tangafuru matara erua ira ke gaa, o Saemon, ngaia ka fauatana nikao rainia ko Pita, mina Andru ngaia kaa goana o Pita, mo Jemas, Jon, Filip, Batolomiu, 15 Matiu, Tomas, mo Jemas i karena o Alfias, mo Saemon ne faku afainira na rurufa na oqani fagafatongia na kafamanu i Rom ia, 16 o Jiudas i karena o Jemas, mo Jiudas Iskariot, ngaia kena ki murina mai ke faganafu rainia ko Jisas tangara ka maerongana. 17 Mataina o Jisas afainira na aposol iana ira na wato mai, ngaira ka mai ura afainira ka apena rurufa rafa na rongoisuri iana, iga na agua ne fatara. Mina apena fakunga ni inuni ngaira nikao ka rao mai panigi ka arani finua fato i Jiudia mi pania ki Jerusalem mi panigi ka finua ne tao futaga ina apanana tangai na asi i Taea mi Saedon. 18 Mina arani inuni gena ka rao mai, suri ngaira ka oqani rongoa ana o Jisas, maka oqania woi ni fagakorora panigi ka ape aera iata nikao. Ani ne qanufira na ataro ke tau fagaqaomata wau, mo Jisas ke fagakorora nikao. 19 Mina arani inuni gena ka rapasia rai fatatagi ana ko Jisas suria na ramwofa ne arao mai pania i ngaia ke fafagakorora aporo panigi ka arani ape aera iata. 20 Jisas ke ono rao ke rera ka rongoisuri iana ira, make woi tangara, “God ki ono korosigamu, kigamu na inuni ma ni tonga nafuninga iamiu, suria na arafanga iana o God kamui tawoa fato noga. 21 God ki ono korosigamu, kigamu na inuni namu magau, suria na ogafanamiu ke pagai tau ka faioqanifa iamiu. God ki ono korosigamu, kigamu na inuni namu angi faitakoi ina mataina kaa, suria murina mai kamu pagai mamana qaqaega nikao. 22 God ki ono korosigamu, kigamu. Tana inuni na pagai mamaeronganigamu, maka ma nai oqaoqanigamu, maka sususuraigamu suria namu arao suriau ki inau na Kare ni Inuni. 23 Mataina na agua gaa ne mai worawora tangagamu kamu reregi, mui wawagewage mwa maka mui maomao nikao, suria na worimiu ke taotao karigamu i Heven. Iurata na inuni na maeronganigamu maka tanui ka agua manga ngai gena nikao tangara ka maurukari inago mai noga. 24 Maaki igamu na inuni ne tonga rurugua iamiu ina mataina kaa, kamu pagai rorogoia ka fafaranifa, suria igamu kena kamu tawoa fato noga mai ka ogafa koro iamiu. 25 Migamu na inuni namu ngaungau menamenai ina mataina kaa, kamu pagai rorogoia ka fafaranifa, suria namu pagai magau wau. Migamu na inuni namu mamana ina mataina kaa, kamu pagai rorogoia ka fafaranifa, suria namu fafaitakoi wau maka mu angiangi nikao. 26 Igamu na inuni na tatangasigamu gena, kamu rao faku mwa afainira ka maurukari na fagafagaparu inago, suria na tangasira purua mwa nikao. Make igamu kamu pagai rorogoia ka fafaranifa afainira nikao. 27 “Ua, au woi tangagamu wau kigamu na ani na inuni namu fufukaringa tangai na tamasinga iaku gaa, Mui kokomanira ka maerongamiu, maka mui tatanui ka agua koro tangara ka inuni ma nai oqaoqanigamu. 28 Nongia ko God ki fafagakorofira ka ani na inuni na kukuasigamu, maka mui fafagarafe tangara ka inuni na tanugamu aerisigamu. 29 Ke manga na tana inuni ke fita mai i parimu, ui aforo tangaa ki fitaria ki tana apanana parimu nikao. E manga na tana inuni ke tawoa ka gafu iamu, ui fafagamaarumungainia ki tawoa ka soti iamu kena nikao. 30 E rao ka tana inuni ke nongia ka mwarao panigo, ui tatamania rainia ka faioqanifa iana kena. Ke manga na tana inuni gena ka tawoa ka nafuninga iamu, siana rai giru ana rai mafata rainia aporo mai ana tangago. 31 Ui tanua tangara ka inuni manga ngatakena nga no oqania nai tanua tangago. 32 E manga igamu kamu oqaoqa koro tangara ka ani na inuni na oqa koro tangagamu, e tanu fea ko God ke takotako fagaakausigo? Suria na inuni aera nikao maka oqa koro tangara ko otai na oqa koro tangara. 33 Mi manga igamu kamu tatamanira mwa ka inuni na tatamanigamu nga, e tanu fea ko God ke takotako fagaakausigo? Suria na inuni aera na parongata maka tanui manga ngai kena nikao. 34 E rao kamu mamafata togo mwa rai rurugua tangara ka inuni namu takosira woi na pagai orisi aporo mai tangagamu, tanu fea ko God ke takotako fagaakausigo? Suria na inuni aera maka gira mafata rai rurugua ana tangara ka inuni aera na girara woi na pagai orisi aporo tangara nikao. 35 Ua igamu kamu kokomanira ka maerongamiu, maka mui tanua ka agua koro tangara nikao. Mina nafuninga iamiu kamui mamafata tangara ka inuni nikao, siana ki iga na takofa woi na inuni ira kai pagai oriorisia aporo mai tangago nikao. E rao kamu mafata manga kaa, ka worimiu ke tefatefa wau, mi igamu kamu taotao nai karena o God ne Tefa i afaafa. Suria o God ke koro tangara ka inuni na ma nai koro tangaa mina inuni aera. 36 Mui tatakoira, manga Emamiu ne takoira fato nikao na arani inuni.” 37 O Jisas ke woi nikao, “Siana rai fagagetara ana ka inuni, mako God ke marefa ni fagagetagamu. Siana kamu wowoi na inuni kai fagaetangira, mako God ke marefa ni fafagaetangigamu nikao. Mui tawotawo ka agua aera iata na inuni, mo God make tawotawo panigamu ka aerafa iamiu nikao. 38 Mui mamafata, mo God ki mamafata tangagamu nikao. Igamu kamu pagai tawora ka maemiu ne tefaria na mafatangaa iamiu gena. Rao kamu mamafata, igamu nikao make mamafata fagaararia aporo mai tangagamu suria ke efita namu mafata rai rao gena.” 39 Ua o Jisas ke tamasi fagafiu tangara nikao, “E fea ka mwane ne guru, e girara urua ana menamenai ka tamana guru nikao? E marefa wari! E rao ke urua, aru apuri fato irarona kiru. 40 Hoi a mwane ne sukuru, ma ni gigirara tefaria ana ka fagausuri iana ia. Ua ka mataina ne sukuru koro, make kafu taotao manga mwa na fagausuri iana ia. 41 Nikao, e tanu fea ko ono tarafua rao na kere mwomwo i maana o goamu kena, migo ke ma nu fatamia na maworogana na apenagai ne taotao i maamu mereamu kena? 42 Mi manga ifai ko woi tangaa o goamu kena, ‘O goaku, nakau qai ufia panigo ka kere mwomwo i maamu kena,’ migo ke manui gira rea ana na maworogana na apenagai ne taotao i maamu mereamu kena. Igo kena, ka mwane no fafagaqekaqeka mwa! Igo ke araria woi nui tawoa fura ka maworogana na apenagai i maamu kena ki taraganisigo noga inago. Mi murina mai migo ko onoono menamenai mako gira tamania ana rai fagafatongia ana pania ka kere mwomwo i maana o goamu kena. 43 “Apenagai koro ke ma ni girara gugua ana ki kasia ka guana aera, mina apenagai ne aera ke ma ni gira gugua ana ki kasia ka guana koro. 44 Hoi ka arani apenagai, ka gira ono girara ana rainigi ka guani na kasigi gena. Ua ki igia ke marefa nai gira rogoi ana ka guani na apenagai na fig mina guani na grep iga ka atani wau mwa na mwani waro kakaru gena. 45 Ngai kena nikao inuni ne nafunia na takofa koro i mangatana, ngaia kena ke gira tanui ana ka agua koro. Hoi mina inuni ne nafunia na takofa aera i mangatana, ke gira tanui ana ka agua aera. Nga na mwarao ne tatamasia na inuni ka mwarao ne fura mai pania na taa ne wonusia na mangatana gena. 46 Ke tanu fea kamu oniau kamu woi, ‘Arafa, ngai igo ka Arafa iamami’ maake marefa namu tautau woita iaku? 47 A fitangimiu ne arao mai suriau make fufukaringa tangaa na woita iaku make tatanu iga na ogafa iana, ki inau kau fafagaregamu rainia ki ngatakena na qaofanana na inuni kena. 48 Ngaia kena ke manga na mwane ne akea ka ruma iana. Nagoagona, e tapa ke wato ke taua ka mwani fau make kasi ka auu iana igi make kafu afunira ka nganganiaga make akea na ruma iana ia. Mataina na apena rangi rafa ne rao mai, mina mwaganu ia ke rao mai, ke takea ka ruma ia, mina auu i ruma igi ke ma ni mwangiu. Suria o wani ia ke manirania ka ruma ia ke nganganiaga wau. 49 Mo otai nai inuni ne rongoa na tamasinga iaku make ma ni arao suria, ke manga na mwane ne akea na ruma iana ia maake ma ni tapa tarani ka auu iana. Hoi ka mataina na mwaganu ia ne rao mai, ke takea qogea ka ruma ia, ke taka rainia fato wau nga ka ruma ia.”

7

1 Mataina o Jisas ne tamasi fato na arani agua tangara nai inuni gena, ngaia ke rao i Kapanaum. 2 Mataina ngai kana, mwane rafa ni fainafunafu ana i Rom ke oqania wau ka kare iana. A kare iana ia ke matoro rafaera wau ke fagani mae. 3 Mataina mwane rafa ia ne rongoa woi o Jisas ke rao mai, ngaia ke kasira ki tana mwane rafa iata na Jiu ira ke rao ka nongia ko Jisas, woi ni rao mai ki fagakorofia ka kare iana ia. 4 Ngaira ka rao tangaa ko Jisas maka nongia, ka woi, “E araria mwa no tatamania ka mwane rafa i Rom kana, 5 suria ngaia ke komanigia, igia na Jiu, mi ngaia mereana nikao make mafata rai rurugua rai akea ana na ruma ni fakunga tangagia kaa.” 6 Hoi o Jisas ke rao afainira ka mwane rafa ira. Mataina na rao fagarangia wau na ruma iana na mwane rafa i Rom ia, mwane rafa kena ke kasira ki tana goana koro ira ka rao ke woi tangaa ko Jisas, “Arafa, siana ko takotako rafa, woi ma ni ararigo nui qau qanu mai irarona ruma iaku kaa, 7 suria inau kau takosia woi marefa qai arari rai rao mai ana tangago. Ui mafata rainia mai mwa ka tamasinga, make korokoro aporo ka kare iaku kaa. 8 Igo ko girara woi inau kaa maka mwane nau tatagara nikao ina rugufanata na Mwane Rafa i Rom. Makau nafunira ka mwane ni faiarifatana nau onoono i surira nikao. Ua ka mataina nau memea tamasi na mwane ni faiarifatana ia, kau wowoi, ‘Ui rao i gana!’ make arao. Ke manga qai mea tamasi ki tana mwane qai woi tangaa, ‘Ui rao mai iga!’ make arao mai. Mina mataina nau memea tamasi iga na kare iaku ia, kau woi tangaa, ‘Ui tagarafia ka tagarafa kaa!’ make tanua mwa.” 9 Mataina o Jisas ne rongoa na agua ne woisia o wani ia, ngaia ke panga rainia wau, make riri aporo rao tangara ka inuni na arao afainia ira make woi tangara, “Au wowoi tangagamu wau, marefa ke etagai na inuni Israel qai rea ni nafunia na tangamworanifa ne tefa manga wani kaa.” 10 Hoi na goana koro na mwane rafa ia na aporo i ruma iana, maka rogoia wau ka kare iana ia ne fato noga pania ka matoroa iana ia. 11 Iga na tangiana ngai gena, mo Jisas mina rongoisuri iana ka rao tangaa ka finua i Neini. Mina mataina kena nikao ke rako wau ka inuni na rao afainira. 12 Mataina na suguia mwa nai matarofia wau na maana para tangaa qanu na finua kena, ngaira ka tarafua ka apena rurufa ni inuni, na fura mai pania ka finua kena, toraia mai ka kere mwane ne mae fato noga. Kere mwane ne mae kena, ka kare etagai iana nao i finua kena. 13 Mataina na Arafa ne ono rao ke rea na nao ia, ngaia ke faitakoi wau, make woi tangaa, “Siana rai angifa.” 14 Mataina kena ko Jisas ke taworagofa mai make fatatagia ka raqoraqo na totoraia iga na kere mwane ne mae ia, mina inuni ira ka ura nganganiaga. Mataina kena mo Jisas ke woi, “Kere mwane igo, au woi tangago wau, ui afaraga akau.” 15 A mwane ne mae ia ke oga akau make faganega rai tamasifa nikao. Mo Jisas ke kasia arao ka kere mwane kena tangaa ke enana ia. 16 Hoi arani inuni ira ka maagu wau maka fagaakausia mwa ko God, maka woi manga kaa, “Maurukari ne tefa wau ke mai ogaoga fainigia kaa. God ke rao mai noga rai fagatafigia ana na kare iana!” 17 Mina tamasinga rainia na mwarao o Jisas ne tanua kena ka tarofainia suria ka arani finua gana nikao. 18 Ua, rongoisuri iana o Jon ne fagamaanu apuna ka tawatawaria tangaa ka arani agua o Jisas ne tanui. Hoi o Jon ke oniraurua mai ka rongoisuri iana ne erua 19 rai kasiraurua ana rai rao ka fagatea ana ka Arafa, “E fea, nga igo ka mwane ne kasigo mai o God ne qani surua mai woi ne pagai kasia mai ia, ke tana mwane kami nanasia rao nikao ne pagai arao mai?” 20 Mataina naru matarofia o Jisas, aru woi tangaa, “O Jon ne fagamaanu apuna ke kasigamirua mai rai fagatego ana kaa, ‘E fea ngai igo kaa, ka mwane o God ne qani surua woi ne pagai kasia mai ia, ke tana mwane kami nanasia rao nikao ne pagai arao mai?’ ” 21 Mina mataina kena nikao, mo Jisas ke fagakorofira ka inuni na rako wau na nafuni na ape aera afainira, mina fafara ana, mina ani na inuni ne qanufira na ataro make ragaira fura panira, mina ani na inuni na guru maka ono aporo nikao. 22 Hoi o Jisas ke woi tangaraurua ka rongoisuri ne erua iana o Jon manga kaa, “Muru aporo maka muru fagakaringa ko Jon rainigi ka arani agua namuru regi, mina taa muru rongora gaa. Suria ani na inuni na guru, ngaira ka ono aporo mina ani na risurisuga, ke nganganiaga ka uwata ka taworagofa noga gaa, mina ani na inuni ne garoa na apeta ke mawo ka garoa iata nikao, mina inuni na guguruga ka rongo, mina ani na mae ka tafi aporo. Mina tarofa koro ke tarofainia tangara ka inuni na aera. 23 God ke ono korosira ka inuni ne marefa nai ngaroitainiau.” 24 Mataina na rongoisuri ne erua iana o Jon ne fagamaanu apuna ia, naru aporo tangaa o Jon, mo Jisas ke faganega rai tamasia ana ko Jon tangara ka inuni na faku mai ira, make woi, “E fea, mataina mu rao irarona finua tatara ia, otai kamu rao kamu rerea? Mu rao kamu rerea ka mwane ne manga na raua ne rogarogasia ia suria ne atani orisi mwa na takofa iana? 25 Kee ne fea, ataa kamu rao rai rea ana ia? A mwane ne gafu rainia na gafu ne qao koro tefa wau? Marefa! Mui girara ani na inuni na gafugafu manga ngai gena, make tonga nafuninga iata, ka inuni na ogaoga ina ruma iana na arafa ni finua. 26 Kee ne fea, ataa kamu rao kamu rea? Tana maurukari? Aa, ne mwora ngaia. Mako Jon kena ke tefarira nikao ki tana maurukari inago rao noga. 27 Mi ngaia o Jon kaa, ko God ne qani tamasi mai irarona na Segesegefa Apuna, ke woi manga kaa ia, ‘Au pagai kasia ka mwane ni tora tamasinga ana iaku, ke qaqainagomu. Mi ngaia kena ke fafagananaua ka tara karigo nikao.’ 28 Makau wowoi tangagamu wau, o Jon ke tefaria ko otai na inuni ne wora mai ina ano kaa, maake manga otai na inuni purua mwa iga na arafanga iana o God, ki ngaia kena ke tefaria rao nikao ko Jon.” 29 Mina mataina kena, ka arani inuni mina mwane na tawotawo takis nikao, na rongora na tamasinga gena, ka takosia woi na taufa iana o God ke oto wau make fagamaanu apunarira ko Jon. 30 Hoi mi ngaira na Farasi, mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis ke ma nai oqani tanui ana ka agua o God ne oqanira nai tatanui make marefa ni fagamaanu apunarira ko Jon. 31 Mo Jisas ke woi nikao, “E fea kigamu na inuni na mataina kaa, igamu kamu manga ifai? 32 Makau wowoi tangagamu wau igamu kaa ka agua iamiu gena ke manga na kere kare na ogaoga ina maket ira, na ngerengere faitangai ka wowoi, ‘Igamu kena ka mataina nami ufiufi tangagamu make marefa namu gira mao ana. Mina mataina mi kikiuri na kiu faitakoi, migamu ke marefa wau namu angiangi.’ 33 Ua mataina o Jon ne fagamaanu apuna ne rao mai i gaa, ngaia ke ma ni gira ngau purete ana, make ma ni gira tono waen ana. Mi igamu kaa kamu woi, ‘O wani kaa ki tana ataro ke qanufia kaa.’ 34 Ua mina mataina inau na Kare ni Inuni nau rao mai i gaa, kau ngaungau makau totono, migamu kamu woi nikao, ‘Mui rea rao, ko wani kaa ke ngaungau make totono rafaera. Make memera farigoata ka mwane na tawotawo takis gena mina inuni aera nikao.’ 35 Hoi mina inuni na arao suria na takofa koro iana o God, ka fafagaqao rainia ka takofa koro kena woi ne oto wau.” 36 Ua a Farasi ne etagai ke nongia ko Jisas woi ni rao ki ngau afainia i ruma iana. Hoi o Jisas ke qanu irarona ruma iana o wani ia, maka wau oga wato, maka tora ngaufa mai tangara ka ngau. 37 Irarona finua kena, ka fefene ne etagai iga kena ka ogafanana ke ma ni oto, ke rongoa woi o Jisas ke ngaungau afainia ka tana Farasi ia i ruma iana, make toraia mai ka qotore ne akau rafa wau na maena, ne wonu rainia na nongana wai ne sigini koro wau. 38 Ua kani ia ke rao mai ke ura imurina Jisas, make angi iga ka faitakoifa, make kutai ka uwana Jisas rainia ka tawoni na maana make tarofi rainigi ka furufuru i qauna gena. Minga ke siginia ka uwana o Jisas, make ringia afuria ka uwana rainia ka wai ne sigini koro ia nikao. 39 Mataina kena, ka Farasi ne nongia o Jisas ke rao mai ia, ke rea ka agua ne tanui kani kena nikao, make takosia sio mereana mwa, “E manga o wani kaa ka maurukari mwora kaa, ki onoono girara mwa ki kani kaa ne fatatagia kaa. Suria kani kaa, ka fefene ne atani wau mwa iga na ogafanana.” 40 Hoi mo Jisas ke mea tamasi, ke woi tangaa, “Saemon, au nafunia ka agua ne etagai rai tamasia ana tangago.” Hoi mo Saemon ke woi, “Ataa ko oqani woisia ana tangau kena, na fagausuri?” 41 Hoi Jisas ke woi, “Mwane ne erua karu tawo rurugua pania ka mwane rafa ne tonga anga ni faaga iana makaru woi, woi naru pagai orisi aporo tangaa. Mwane ne etagai ke tawoa ka tangarau ne erima pupu (500) mi tana mwane ka tangafuru mwa ne erima (50). 42 Hoi waruairaurua ke asafiraurua rai orisi aporo ana ka rurugua naru tawora igi, mina mwane rafa ia ke woi tangaraurua woi siana rai orisi ana aporo tangaa ka rurugua naru tawora pania gena. Hoi ka ani taa na mwane ke oqania tefa wau ka mwane rafa kena?” 43 Hoi o Saemon ke woi, “Inau kau takosia woi na ani na mwane ne tawo tefa rao kena, make woi na mwane rafa ia woi siana ke takotako rafa rai orisia aporo ana kena.” Jisas ke woi, “Ataa no woisi kena ke mwora wau.” 44 Hoi o Jisas ke riri rao tangaa ka fefene kena, make woi tangaa ko Saemon, “Ui rea rao kani kaa. Mataina nau qanu mai irarona ruma iamu kaa, ke marefa ka wai nui wateau qai usuusura rai ka uwaku. Mi kani kaa ke usuusura ka uwaku rainia ka wai ne afe mai i maana, make tarofi ke riki rai ka furufuru i qauna. 45 Mi igo ke manui siginiau, hoi mi ngaia ka mataina nau qanu mai i ruma kaa ia ke mamaunga ni fatofato rai siginia ana ka uwaku. 46 Nikao ki igo ke marefa wau nui ringia i qauku ka oel, mi kani kaa ke ringia ka wai ne sigini koro wau ne akau wau na maena i uwaku. 47 Hoi kau wowoi tangago wau o God ke tawo kasi pania ka arani aerafa iana, ngaia ngai ke ne fagaqao rainia na faikomanifa ne tefa wau kaa. Hoi mo otai nai inuni o God ne tawora na kere aerafa iana, ka faikomanifa sisitai mwa tangaa.” 48 Ua o Jisas ke mea tamasi ki kani ia, ke woi, “Arani aerafa iamu ka tawora panigo.” 49 Ua mina arani inuni na ngaungau afainia ia, ka faitamasi mereata ka woi, “Mwane taa ke e kaa woi ne gira tawora ana na aerafa iata tana inuni gaa?” 50 Mo Jisas ke woi tangaa ki kani ia, “God ke fagatafigo suria na tangamworanifa iamu. Ui rao iga ka marapefa.”

8

1 - 2 Hoi tana tangiana nikao, Jisas ke rao iga ka arani finua rafa mina kere finua fato ina provins i Galili rai tarofainia ana ka tarofa koro rainia na arafanga iana o God. Mina tangafuru matara erua na rongoisuri ira mina tana fefene nikao ka rao mai afainia kena. Tana fefene gaa ke raga ataro panira, mi tana fefene gaa ke fagafatongi panira ka ape aera iata ira. Tana fitangita na fefene gaa, ka Meri Magdalin ia, ngaia na fefene o Jisas ne ragaia pania na ataro ne epiu ia ngai ke. 3 Mi tana fefene nikao ka Joana, kani iana o Kusa na mwane ne onoono suria na tagarafa ina ruma iana o Herod. Mi tana fefene ki ka Susana, afainia ka meosigai fefene nikao. Arani fefene gana, ka tatamanira rainigi ka arani nafuninga iata. 4 Hoi e rako wau ka inuni na rao mai panigi na arani finua gena, ka faku rifuia ko Jisas. Hoi ina mataina kena mo Jisas ke tamasi fagafiu rainia ka tawatawanifa kaa, 5 “Iga na mataina ne etagai ki tana mwane ke rao ke fasi guuna na wit i mwou iana. Mataina o wani ia ne tokorai na guuni na wit igi, tana ani ka wota sio mwa i tara mina inuni ka rao mai maka puuri mina manu ka mai ngaura nikao. 6 Mi tana guuni na wit igi ka wota iga ka mwani fau, mataina na awaka rai akau ana maka mamauguga ka mae, suria na kere mwako kena ke mamata wau. 7 Mi tana guuni ka wota iga ka mwani waro kakaru. Mina mwani waro kakaru ira ka akau afainigi ka guuni na wit igi nikao, make marefa nai gira akau ana. 8 Mi tana guuni ka wota iga ka mwako koro, ka waga ka akau koro wau maka kasi guani na tangarau ne etagai (100) faitigi.” Hoi mo Jisas ke fagafatongia ka tawatawanifa kaa ke woi, “Arani inuni ne tonga karingata makai rongorongo menamenai wau.” 9 Hoi ngaira na rongoisuri iana o Jisas ka fagatea ka ataa ka rarona tawatawanifa kena. 10 Ua mo Jisas ke woi, “A giraranifa rainia na agua mwora ne punufi iga arafanga iana o God, kau qani fakafakania fato wau noga tangagamu ia. Mi tana inuni kau tamasi fagafiu tangaraa, ka qoreqore rapurapu manga ifai make ma nai gira ono girara ana. Maki manga na rongora menamenai aera wau make asa mwa nai tako matafa.” 11 Hoi o Jisas ke woi nikao, “Eka ka rarona tamasi fagafiu ia, a guuni na wit igi ka woita iana o God. 12 Ua ka arani guuni na wit ne wota i tara igi, ke manga na inuni na rongoa na woita iana o God ia, mo Satan ke rao mai make tawoa fura ka woita ia panira ka mangatata na inuni ira woi siana kai tatangamworani rainia ko God maki fafagatafira nikao. 13 Mina arani guuni ne wota iga na kere mwako iga na mwani fau ia, ke manga na inuni na rongoa na woita ia, maka tawoa afainia inago ka wagefa, make marefa mwa ni wato ki tao nganganiaga i mangatata. Ngaira ka tangamworanifa iata ki iga ka kere mataina sisitai mwa, hoi ka mataina na faiofongifa ne rao mai tangara, mingaira ka kasikasi wau nga. 14 Mina guuni ne wota iga na mwani waro kakaru igi, ke manga na ani na inuni na rongoa na woita ia, maaka tako rafaera mwa rai ka arani mwarao, maka oqani wau ka arani nafuninga iga na ano kaa, mina arani mwarao ni wagefa. Hoi ka woita ia ke marefa ni gira gugua ana. 15 Mina arani guuni ne wota iga na mwako koro igi, ke mangara na inuni na rongoa na woita ia, maka naka nganganiaga i mangatata ne koro make oto wau. Hoi ka fagagatagata maka nafunia ka guguanifa ne koro wau. 16 “Marefa noga ka inuni ni tangaa na laet maki qofia rainia ka apira, kee ni naka ina rugufana na qana. Maake araria ne nanaka iga ka agua ne araria ne gira mawesia fato ana ka rarona ruma kena, ki mwarao ka inuni na qau qaunu mai irarona ruma kena makai rerea ka mawetagana kena. 17 Hoi ke manga ngai kena nikao tangai ka arani mwarao ne tao punufi iga na mataina kaa, ka pagai gigirara fato. 18 Hoi suria ne manga ngai kena, ke ararigamu namui rongorongo menamenai wau nga, suria na arani inuni na nafunia fato noga na giraranifa i pasita, ko God ke mamafata wau nikao tangai ka giraranifa. Ua ka fitangimiu ne marefa ni nafuni na giraranifa rai na mwarao gaa, ka kere giraranifa ne takosia woi ne nafuni ia minga, ka pagai tawoa pania nikao.” 19 Hoi iga na mataina kena ke enana mina goana o Jisas ka rao mai rai rea ana, make marefa nai gira rao fagarangi ana suria rainia ka meosigai inuni na faku rifuia gena. 20 Ua mina tana inuni ira ka fagarongoa ko Jisas, “Enamu mo goamu ira ka uraura i metara gaa. Ngaira ka oqani rego ana.” 21 Hoi mo Jisas ke woi tangara, “Nga enaku mina goaku ka ani na inuni na rongoa na woita iana o God maka arao suria.” 22 Ua tana tangiana nikao, o Jisas mina rongoisuri iana ira ka tage iga ka qauta make woi tangara, “Kaia kai tarau ina apanana na wai rafa kaa.” Hoi ngaira ka tage ka rao. 23 Ua a mataina na tage ka rao gena, mo Jisas ke tao sio ke mauru. Mataina na rao woro i wai rafa ia, mina apena roga rafa ke rogasira mina qauta ia ke faganega ke wonu ana rai nonganonga raorao maka fani kokoro. 24 Hoi mina rongoisuri iana ira ka fagaritea ka woi tangaa, “Arafa, Arafa, igia kaa ke suguia mwa nai mae.” Ua o Jisas ke rite, ke afaraga akau make tamasi raramwofaga tangaraurua ka roga rafa ia mina asi aera ia. Mina mataina kena ka roga rafa ia ke marape mina asi aera ia ke wato, ke piawa wau. 25 Mo Jisas ke fagatera ka rongoisurira, “Mu fea, fai nga na tangamworanifa iamiu?” Mi ngaira ka maagu maka panga wau maka fagatera fairifui ka woi, “Oe, a mwane taa ke e kaa kee? Meraurua tamasi rao mwa ka roga mina asi ia makaru rongoa karu rao suria ka tamasinga iana.” 26 Hoi o Jisas mina rongoisuri iana ka tage, ka tarau ina apanana wai rafa i Galili, maka rao ka goto qanu i finua Keresa, a finua kaa ke tao tarau ina apanana wai rafa ia. 27 Ua, mataina o Jisas ne ura qanu wau i one kena, make tarafua wau ka mwane i finua kena ne qanufia na ataro aera. Hoi qorafu mai noga ko wani kaa, ke marefa ka gafu i apena make ma ni pagai ogaoga i ruma, maake ogaoga mwa iga ka waqa na totongira iga na gafua. 28 - 29 Mina arani mataina ka ataro ia ke ramworamwo i apena o wani ia. Ua manga na roroia ka rakura faku ka rimana mina uwana gena rainia ka sen, maka kasia ka mwane ka onoono suria make gira mwoisia ana mwa ka seni gena. Mina ataro ia ke totoraia ke rao ke ogaoga wau iga ka finua tatara gana. Hoi mataina ne rea o Jisas, make angi awarawara ke rao make qogu rai uwa wato inagona o Jisas. Mo Jisas ke mea tamasi ka ataro aera ia woi ni fura pania ko wani ia. Hoi o wani ia ke fagangere rafa wau ke woi, “Ei Jisas, i karena o God i afaafa, o fea, a taa ko oqani tanua ana rainiau? Au nongigo wau, siana ko tautau fagaqao maaku.” 30 Ua, o Jisas ke fagatea, “Ua otai ka atamu kena?” Hoi mo wani ia ke woi, “Ataku ke rako.” Ngaia ke woisia manga ngai kena suria ne rako wau ka ataro na qanufia ka ogaoga fainia gena. 31 Hoi ngaira ka nongia wau ko Jisas woi siana ke mamaengira fura kai watowato iga ka kokoro. 32 Hoi fagarangia na agua kena ka meosigai qoo ka uraura iga gena, a fafagangaura ina rawona fungana kena. Hoi ataro ira ka nongia ko Jisas woi ni kasira kai rao kai qanufira ka meosigai qoo ira, hoi ngaia ke fagamaarumungainira ka rao. 33 Hoi ataro ira ka fura pania ko wani ia maka rao ka qanufira ka qoo ira. Mina meosigai qoo ira ka faitari ka wato ina rawona fungana ia, ka fairekefi, ka wato irarona wai rafa ia, ka faitonofi ka mae. 34 Mina arani mwane na onoono surira na qoo ira ka rea ka agua kena, maka faitari ka rao maka mafata rainia ka tamasinga iga ka finua rafa ia mina arani kere finua gena nikao. 35 Hoi ainuni ira ka rao mai rai rea ana ka agua ne wora kena. Mataina na inuni ira na matarofia mai o Jisas, ngaira ka rea ko wani ne fura pania na ataro ia. E wato, ke oga inagona o Jisas, afainigi ka gafu i apena mina takofa iana ke koro. Hoi mataina na rea ka agua kaa, ngaira ka kone. 36 Mi ngaira na inuni na qani rea fato noga takena nga Jisas ne fagakorofia o wani ia, ka rao maka fagakaringa rainia tangara ka inuni. 37 Ua iga na mataina kena, ka arani inuni na ogaoga ina apanana finua i Keresa ia, ka nongia ko Jisas woi ni rao panira, suria ngaira ka maagu ke mworani iata wau nga. Hoi o Jisas ke tage aporo irarona qauta ia, make rao panira ka inuni ira, 38 mo wani na raga ataro pania ia ke nongia ko Jisas ke woi, “Inau kau oqani rao afainigo ana.” Mo Jisas ke fagaapuapu pusia ko wani ia ke woi tangaa, 39 “Ui aporo i finua iamu makui fagarongora ka arani inuni rainia ka taa o God ne tanua rainigo.” Hoi wani ia ke rao suri fato ka arani finua igi, make tamasi tangara ka inuni ira rainia ka agua takena nga o Jisas ne tanua tangaa ia. 40 Hoi mataina o Jisas ne aporo ke taua tana apanana wai rafa ia nikao, rako wau ka inuni na wagewage rai rea ana, ka mai nasia. 41 Iga na mataina kena, tana mwane na fautana o Jaeras ke rao mai tangaa nikao. O wani kaa ki tana mwane rafa iga na ruma ni fakunga i finua kena. Ngaia ke rao mai make qogu rai uwa wato inagona o Jisas, make nongia woi ni rao afainia i ruma iana. 42 O wani kaa ke manga kaa, suria kere fefene i karena ne matoro ia, ke suguia mwa ni mae. Kere fefene kaa, ka farisina tangafuru matara erua, ngaia noga na kare ne tagai iana o Jaeras ngai kena. Ua, o Jisas ke anega rai raofa nikao afainira, ke rako wau ka inuni na rao mai ka ura rifuia. 43 Mi afainira na fakunga ni inuni gena ka fefene ne fara na oqana ke ogaoga afainira gena, e tafarai gapu ka oqana suria ka tangafurui farisi matara erua. Ua e fagafatongi ka rurugua iana tangara ka dokta, minga ke marefa ka fitangita ni fagafatongia pania na ape aera iana kena. 44 Hoi kani ia ke taworagofa mai murina o Jisas, make fataria ka qotona gafu iana o Jisas, mina ape aera iana ia ke fato rao nga pania. 45 Hoi o Jisas ke fagatera, “Otai ke fatariau kaa?” Arani inuni ira ka fagarigi fato, mo Pita ke woi, “Arafa, meosigai inuni ka rifuigo gaa, ngaira ka faiguruguru rai rao mai ana tangago gena.” 46 Ua mo Jisas ke woi, “Tana inuni ke fatariau kaa suria nau fatamia ka ramwofa ni fagakorofinga iaku ne fura paniau.” 47 Ua kani ia ke girara mereana woi ma ni gira punufi ana noga, make gisigisi wau, ke rao mai make qogu rai uwa inagona o Jisas. Ua inagota na arani inuni ira, kania ke rangaria fura tangaa ko Jisas ki takena nga ne fataria na qotona gafu iana ia, mina mataina nga kena mina ape aera iana ia ke fato. 48 Hoi o Jisas ke woi tangaa, “Ua kaigo, nga na tangamworanifa iamu ke tanugo ko koro aporo nikao kena. Ua, ui rao iga ka marapefa.” 49 Ua mataina o Jisas ne tatawatawa maunga, mi tana inuni ke rao pania ka ruma iana mwane rafa ina ruma ni fakunga, make woi tangaa ko Jaeras, “A kere fefene i karemu ia ke mae fato noga, siana rai fagamakomwogania ana ka fagausuri kaa.” 50 Hoia mo Jisas ke rongoa make woi tangaa ko Jaeras, “Siana rai tako rafa ana. Ui tangamworani mwa, make korokoro ka kere fefene kena.” 51 Ua ka mataina o Jisas ne rao ke taua na ruma iana o Jaeras, ke woi pusira fato ka inuni ira mako otai ni qauqanu afainia irarona na ruma ia. Ngaira mwa o Pita, o Jon mo Jemas afainia ke enana me emana na kare ia ke oqanira ko Jisas na qauqanu afainia irarona na ruma ia. 52 Ua arani inuni na fafaiurasi metara ira ka fafaiangisi maka faitakoi wau rainia ka kere fefene ia. Hoi mo Jisas ke woi tangara, “Manapu rai angifa, kere fefene kaa ke marefa ni mae ngai ke, minga ke mauru mwa.” 53 Mina inuni ira ka mamanatainia ko Jisas suria na qani girara woi na kere fefene ia ke mae fato noga. 54 Hoi mo Jisas ke fatata i rimana na kere fefene ia, make woi tangaa, “Kere fefene igo, ui afaraga akau.” 55 Hoi a manawana ke aporo mai, make afaraga akau. Mo Jisas ke woi tangara ka inuni ira woi nai watea rai ngaufa ki ngau. 56 Hoi enana me emana na kere fefene ia karu panga rainia wau. Mo Jisas ke tamasi tangaraurua woi siana kai wowoisia tangara ka inuni rainia ka agua na rea kaa.

9

1 Hoi, o Jisas ke onira faku mai ka rongoisuri iana, make watera ka ramwofa mina nganganiaganifa rai raga ataro ana mina fagakorofira na inuni panigi ka ape aera iata. 2 Hoi, make kasira ka rao tangai tarofaini ana ka arafanga iana o God mi tangai fagafatongi ana ka ape aera iata na inuni. 3 Make woi tangara nikao, “Marefa ki tana mwarao rao nikao namu totora fainigamu iga na raofa kena, mwarao manga na airuwato ia, kee na anga, ngaufa, kee na faaga, maka mu gira taua na mwa ka gafu ne etagai togo marefa ka ruata rao nikao. 4 Manga na inuni i finua gena ka wagewagesigamu, mui ogaoga mwa iga ka ruma kena, rao ke taua ka mataina namu furafura pania na finua kena nikao. 5 Make manga mu qauqanu iga ka finua make ma nai oqaoqanigamu rai oga afainigamu ana, mui kangaikangaira ka mwako panigi ka uwamiu maka mu arao pania ka finua kena. Agua kaa ke manga na fagaqaonga tangara, woi na fagaitangifa ke arao mai tangara.” 6 Hoi ngaira ka fura maka rao suri ka arani kere finua rai tarofainia ana ka tarofa koro tangara ka arani inuni, mina fagakorofira ana ka inuni panigi ka ape aera iata. 7 Ua iga na mataina mwane rafa o Herod ne rongoa na tamasinga rainigi na arani mwarao ne tanui o Jisas igi, ngaia ke takou wau, suria tana inuni ka woi, woi o Jon ne fagamaanu apuna ia ne tafi aporo nikao. 8 Mi tana inuni ka woi nikao, woi na maurukari o Elaeja ke aporo mai nikao. Mi tana inuni ka woi nikao, woi na maurukari na mae fato noga ira ke tafi aporo nikao kena. 9 Ua mo Herod ke woi, “Jon kena, ki ngai inau kau retea worosia na riona ia. Hoi, ko otai ka mwane nau rongoa na tawatawanifa rainia kaa?” Hoi mo Herod ke rapasia wau ka mataina ni rea noga iga ko Jisas. 10 Hoi, mataina na tangafuru matara erua na aposol na aporo mai tangaa o Jisas nikao, mi ngaira ka tamasi tangaa ka arani agua na tanui. Ua o Jisas ke oqanira rai rao getea ana afainira, maka rao ka taua ka finua i Betsaeda. 11 Mina mataina na rurufa ni inuni ira na rongoa maka rao surira. Mo Jisas ke wagewage rai rera ana ka inuni gena, make tawatawaria tangara ki takena na agua rainia na arafanga iana o God, make fagakorofira ka ani na inuni na nafunia na ape aera afainira nikao. 12 Mataina na arito ne anega rai sufa, tangafuru matara erua na rongoisuru iana o Jisas ira ka rao mai tangaa maka woi, “Ui kasira ka inuni gaa kai rao iga ka arani kere finua mina arani ruma ne fagarangira, ki mwarao makai rao kai rogoi ngaufa mina agua tangara rai marufa. Suria na agua na ogaoga iga kaa ke marefa ka ruma iga.” 13 Hoi, mo Jisas ke woi tangara, nga igamu ke araria mu wawatera ka ngaufa tangara. Hoi, mina rongoisuri ira ka woi, “Makigami kami nafunia mwa ka purete ne erima mina guana siare ne erua togo mwa. E fea no oqanigami rai rao ana ka worira ana ka ngaufa ne araria na rurufa ni inuni kaa?” 14 Suria iga na mataina kena mwarao manga na qera ne erima na mwane (5,000) ka ogaoga gena. Hoi o Jisas ke woi tangara ka rongoisuri iana ira, “Ua mui woi tangara ka inuni gena kai oga wato iga ka fakunga na tangafuru ne erima (50).” 15 Hoi, ka rongoisuri ira ka tagarafira ka inuni ira suria ki takena nga o Jisas ne tamasi tangara ira, maka fagaogasira ka inuni ira iga ka ogaogata. 16 Mo Jisas ke tawoa ka purete ne erima mina siare ne erua ia, make ono akau i Heven, make fagarafe fagakorofi tangaa ko God, make topitopira, ke watera ka rongoisuri iana ira rai woto rai ana tangara ka inuni ira. 17 Mina arani inuni ira ka ngau maka faimasufi wau. Mina rongoisuri iana ira ka fagawonusi ka faini na tangafuru matara erua rainigi ka ngaufa na ngau kasigi igi. 18 Ua iga na mataina ne etagai, o Jisas ke oga getea rai fagarafe ana, mina rongoisuri iana ka rao mai tangaa. Make fagatera, “Otai ki gaa na takofa iata na inuni gaa nai woisiau rainia?” 19 Mina rongoisurira ka woi tangaa, “Tana inuni gaa ka woi, igo kena ko Jon ne fagamaanu apuna. Mi tana inuni gaa ka woi, woi igo kena ko Elaeja na maurukari ia. Mi tana inuni gaa ka woi nikao, woi igo tana maurukari na mae fato noga ia ne tafi aporo mai nikao.” 20 Ua mo Jisas ke fagatera, “Mi igamu ke manga ifai, otai kamu takosiau rainia?” O Pita ke woi, “Nga igo kena ka Mesaea ne kasia mai o God.” 21 Ua o Jisas ke fafagakakanura ka rongoisuri ira woi siana kai tatamasia ka agua kaa tangara ka inuni. 22 Hoi, o Jisas ke woi tangara ka rongoisuri iana nikao, “Inau na Kare ni Inuni kaa, kau pagai fafara tefa wau. Mina arani mwane rafa mina qauta na mwane ni raperapega, mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis gena nikao, ka ngangaroitainiau, maka nanafuiau funuiau nikao. Hoi iga na aoruta na tangiana kau pagai tafitafi aporo pania ka maefa.” 23 Ua o Jisas ke tawatawa manga kaa tangara ka arani inuni gena, “Manga na fitangimiu ke oqani rao suriau ana, ngaia ki siana rai takosi ana mereana, make araria ne taua akau ka taotao woro iana na arani tangiana, make arao suriau. 24 Hoi, ke manga no oqani tau nganganiaga ana suria nga na maurifamu, nga no fafagaerisia ngaia. Make rao ko mafata rainia ka maurifamu tangau, nga no gira tawoa ana aporo ngaia. 25 Manga no nafunia fato ka arani mwarao iga na ano kaa, maako kasia wau ka maurifamu, ke manga ifai? 26 Hoi ke manga na fitangimiu ke mamaakitainiau afaini ka fagausuringa iaku gaa, ua ki inau na Kare ni Inuni makau mamaakitainia nikao, ina mataina nau aporo mai afainia na rarafanga iaku mina rarafana iana Emaku mina arani enjel apuna. 27 Hoi, makau wowoi mwora wau tangagamu, tana na inuni igamu namu uraura kaa kee, ke mamaunga mui maemae, maka mu gira rea ana mwa ka arafanga iana o God.” 28 Hoi mwarao manga na wiki ne etagai ne tefa, Jisas ke toraia ko Pita mo Jon mo Jemas afainia, maka akau iga ki tana fungana ne etagai rai fagarafe ana. 29 Mataina o Jisas ne fafagarafe iga kena mina qaofanana ke orisi iga, mina gafu iana ke siki afuru wau nikao. 30 Iga na kere mataina kena mina mwane ne erua karu rao mai, karu ura, karu tatawatwa afainia. Mwane ne erua gena ko Mosis mo Elaeja. 31 Hoi, ngairaurua makaru togatoga wau, makarua memea tawatawa ko Jisas rainigi ka arani agua rainigi na maefa iana i Jerusalem. 32 Ua o Pita mina tamana iraurua karu mauru wau, mina mataina na rite iga, maka rea ko Jisas ne togatoga wau, maka rea ka mwane ne erua naru uraura afainia nikao. 33 Hoi ka mataina o warua iraurua naru faganega rai rao pania ana ko Jisas, o Pita ke woi tangaa ko Jisas, “Arafa, e koro wau kigami nami ogaoga kaa, nakagami kami akea wau ka kere rofu ne oru, etagai tangago, etagai tangaa ko Mosis me etagai tangaa o Elaeja.” Hoi mo Pita ke tamasi mara qeka iga ka agua kaa. 34 Ua ka mataina o Pita ne tatawatawa maunga, mina roto ke waga mai, ke mai qofira wau nga. Mina rongoisuri ne eoru ira ka kone wau ina mataina na rea iga na roto ne rao mai ke qofira gena. 35 Mina ringi na God ke fura mai pania ka roto ia ke woi, “Ngaia kaa, ki kareku mwora nau ono sikifia, mui rongoa.” 36 Hoi, mataina na ringi na o God ia ne fato, ngaira ka rea mwa ko Jisas ne ura i tagai ana. Mi iga na mataina kena ki ngaira na rongoisuri ira ka punufia ka agua kaa, make marefa ki tana inuni nai tamasia tangara ka taa na rea, ina mataina kena. 37 Hoi, iga tana tangiana nikao, mataina o Jisas afainira na rongoisuri ana ne eoru ira na wato mai pania na fungana ia, ngaira ka tarafura wato mai ka meosigai inuni na faku gena. 38 Iga na mataina kena ki tana mwane iga na fakunga ni inuni ira, ke fagangere ke woi, “Fagausuri, au nongigo wau nui tamania ka kere kare mwane i kareku kaa, suria ngaia togo kaa ka kere kare nau nafunia. 39 Raorao mwa ka ataro ke qaqanufia kaa ke tanua ke awarawara wau make ramworamwo ke atani fafaikaworai wau mwa mina futofuto ke furafura mai pania ka farana kena nikao. Mina ataro kena nikao, ke marefa ni gira rao pani ana, e tautau fagaqao maana raorao mwa. 40 Hoi, au nongira ka rongoisuri iamu woi nai ragaia pania make asafira wau rai tanua ana.” 41 Ua o Jisas ke woi, “Oe igamu na inuni ina mataina kaa, ka taufa iamiu gaa ke aerataga wau, mu marefa aera wau nga rai tangamworani ana rainia ko God nikao? Fagaefita nga ke araria nau ogaoga afainigamu?” Hoi o Jisas ke woi tangaa ka mwane kena, “Toraia mai iga ki karemu kena.” 42 Ua mataina na kere mwane ia na toraia mai iga na agua ne uraura iga o Jisas ia, ataro ia ke ramwo i apena na kere mwane ia, make kaworainia ke wato ina mwako, ke ramworamwo ke atani fafaikaworai wau mwa. Hoi, o Jisas ke tamasi ramwofaga tangaa ka ataro ia ni marape, make fagakorifia aporo ka kere mwane ia. Make mafata rainia aporo ka kere mwane ia tangaa ke emana nikao. 43 Mina arani inuni ira ka panga rainia wau ka apena ramwofa rafa iana o God. Hoi mataina kena ka arani inuni ira ka panga rainia ka arani mwarao ne tanui o Jisas igi, mi ngaia ke mera tawatawa manga kaa ka rongoisuri iana ira, 44 “Mu rongorongo menamenai wau rainia ka taa nau kafu tatamasi wau tangagamu ina mataina kaa. Inau na Kare ni Inuni, ka pagai mamafata rainiau ina qaqana rimata na ani na inuni na maeronganiau.” 45 Mi ngaira ke marefa wau nai girara ka taa o Jisas ne tatamasia tangara gena, suria na raroni na agua gena ke punufi wau nga panira, ke tanura ke marefa nai gira tako matafa na menamenai rainigi. Hoi, ngaira ka maagu nikao rai fagatea na ko Jisas rainigi ka raroni na tawatawanifa iana gena. 46 Iga na mataina kena, ngaira na rongoisuri ira ka faganega rai faitewori mereata ana, rainia woi otai ke pagai taotao rai mwane rafa i ngaira gena. 47 Ua mo Jisas ke girara mwa ka takotakofa iata gena, make kawiria ka kere kare, ke mai fagaurasia fagarangi ia. 48 Make tawatawa tangara, ke woi, “Ua fitangimiu ne arao suriau make oqaoqa koro tangaa na kere kare kaa, ki ngaia nikao make oqaoqa koro tangau. Mina fitangimiu ne oqaoqa koro tangau, ki ngaia make oqaoqa koro tangaa ko God ne kasiau mai kaa nikao. Hoi ke manga ngai kena nikao, otai igamu namu fafagawatofigamu mereamiu, ki ngaia kena ke manga na inuni rafa ia tangagamu.” 49 Ua o Jon ke woi, “Arafa, mi tarafua ki tana mwane ne tatagara iga ka atamu rai raga ataro ana panira ka inuni. Hoi, o wae kena ke marefa iga ka kere rurufa iaka kaa, makami woi pusia siana ke pagai tanua ka agua kena nikao.” 50 Hoi, mo Jisas ke woi tangara, “Siana kamu wowoi pusia, suria otai ne marefa ni tanugamu aerisigamu, ki ngaia ka tamamiu koro.” 51 Ua e kaa ke sugui taua mwa ka mataina o Jisas na totoraia akau i Heven, mo Jisas ke tatakotako rai rao ana i Jerusalem make rao. 52 Hoi, make kasira ka mwane ni tora tamasinga ka qainagona. Ngaira ka rao ka taua ki tana finua ina provins i Samaria rai fagananaua ana ka ruma ne mai mauru iga o Jisas. 53 Mina arani inuni i finua ira, ke marefa wau nga nai oqania rao ni arao mai i finua iata ira, suria na rogoia woi ngaia ke akau i Jerusalem. 54 Hoi, a mataina na rongoisuri ne erua ia, Jemas mo Jon naru ono rogoia na agua kena, aru fagatea ko Jisas, “E fea na Arafa, igo ko oqanigamirua muru woi tangaa ka giu ki wato mai pania ki Heven ki nafuira ka inuni gaa?” 55 Ua mo Jisas ke apariri make tamasi raramwofaga tangaraurua. 56 Hoi, maka rao tangaa ki tana finua nikao. 57 Hoi mataina na arao suria na tara ia, mi tana mwane ia ke woi tangaa ko Jisas, “Inau kau arao surigo ifai mwa no arao iga.” 58 Ua mo Jisas ke woi tangaa ko wani ia, “Aoo wasi ka nafunia ka agua iata mereata tangai maurufa. Mina manu ke tonga roqaota nikao. Mi inau na Kare ni Inuni, ke marefa wau nga ka agua qai mamaro iga.” 59 Mi muri mai, mo Jisas ke woi tangaa ki tana mwane nikao woi ni rao suria. Mo wani ia ke woi, “Ui nakau mai qai aporo, qai afunia noga ke emaku.” 60 Hoi, o Jisas ke woi tangaa ko wani ia, “Nakara wau ka inuni ne ma nai nafunia na tafinga mwora kai afunira ka ani na mae. Ua migo kena ke ararigo mwa no arao nga tangai tarofainia ana ka arafanga iana o God.” 61 Mi tana mwane ia ke woi nikao, “Ua Arafa, au pagai arao surigo, makui nakau mai noga qai aporo rai fagaomira noga ka inuni irarona ruma iaku.” 62 Mo Jisas ke woi tangaa, “Manga na mwane ne taua na tatapa rai rao ka mwaru ana, maake wau aporo mai mwa, ngaia kena ke marefa nga ni araria rai tagara ana iga ka apanana iga na arafanga iana o God.”

10

1 Hoi murina mai Arafa ke ono sikifira ka mwane na tangafuru ne epiu matara erua (72), weraerua naru takutaku make kasira ka qainagona suri ka arani finua rafa gena, mina arani agua ne arao tangai gena nikao. 2 Make woi tangara, “E rako wau nga ka ngaufa ne maua ke nanau fato noga i mwou rai opari ana, mina inuni ni tagaranifa ke marefa wau nga nai rako. Hoi kigamu ke araria nga mu nongia ka Arafa ne nafunia na mwou kena, ki kasia mai ki tana inuni nai tagaranifa. 3 Ua, mui rao. Au kasigamu kena ke manga na karena na sip na fagararoiara na aoo wasi ira. 4 Ua igamu ke marefa nga ni arari namu totoraia ka puria, kee na anga, kee na slipa afainigamu. Siana kamui uraura aporo nikao rai tawatawa afainira ana ko otai mwa na inuni namu tatarafua i tara. 5 Hoi ka mataina namu qauqanu irarona ruma, nagonagona tamasinga iamiu ke manga kaa, ‘Naka ka marapefa iana o God ki taotao afainigamu.’ 6 Ua, e rao ka inuni na ogaoga iga na marapefa i ruma kena, mui tatamanira rai oga ana iga ka marapefa. Maake rao ka inuni ke ma nai ogaoga iga ka marapefa i ruma kena, ma mui gira tamanira ana. 7 Migamu kamu ogaoga ina ruma ne etagai mwa, marefa nga namui atani qanufi ruma raorao mwa nikao. Mui ngaungau maka mui totonomi ka taa mwa na mamafata rai tangagamu, suria na inuni ne tatagara, ngaia ke araria nga ne tawoa ka maena. 8 Hoi, mataina namu qauqanu iga tana finua, mina inuni gena ka oqanigamu wau rai oga afainira ana, igamu ke araria nga namu ngaura ka mwarao mwa na wawategamu. 9 Mu fagakorofira ka arani inuni na matoro ka ogaoga i finua kena, maka mu tamasi tangara ka arani inuni gena manga kaa, ‘Arafanga iana o God tangagamu ke suguia mwa ni rao mai.’ 10 Maake manga namu qauqanu i finua kena make ma nai oqaoqanigamu, maki siana kamu ogaoga afainira, maka mu arao ina gupuna qogona maka mu wowoi, 11 “Manga na rafu gana na finua kaa ne puru ina rugufanani na uwamami, makami tatafura furigamu wau rai fagagiragamu ana woi igamu ke ma mui oto, maka mui gigirara menamenai nga, arafanga iana o God tangagamu ke suguia mwa ni rao mai.” 12 Hoi makau wowoi tangagamu wau, iga na fagafatongina tangi, fagaetangifa tangara na inuni i finua kena ke rafarafa tefaria rao nikao ka fagaetangifa iata na inuni finua i Sodom.” 13 Hoi, o Jisas ke woi nikao, “Igamu na inuni i Korasin kamu pagai rorogoia ka fafaranifa. Igamu na inuni i Betsaeda, kamu pagai rorogoia ka fafaranifa nikao! Ua i manga na arani fagaqaonga na tanui tangagamu gena, ke woi nai tanui tangara ka inuni i Taea mi Saedon, ka kai qani oga afainigi ka gafu ni faitakoifa iata makai supurura rai ka rafu, rai fagaqao ana woi ngaira gena ka riri panigi ka aerafa iata. 14 Maki iga na tangiana ni fagaetangifa kana, ka apena fafaranifa rafa tangagamu tefarira ka inuni i Taea mi Saedon. 15 Mi tangagamu, igamu na inuni i Kapanaum! E fea mu takosigamu woi o God ke taugamu akau i afaafa? Marefa wau! Mu pagai watowato fato ina agua ni maefa.” 16 Mo Jisas ke woi tangara ka rongoisuri iana, “Otai mwa na inuni ne rongogamu, ki ngaia make rongoau. Ua, mo otai ne ngaroitainigamu, ki ngaia make ngaroitainiau nikao, mo otai ne ngaroitainiau, ki ngaia kena make ngaroitainia ko otai ne kasiau mai kaa nikao.” 17 Hoi mataina na mwane na tangafuru ne epiu matara erua ira (72) na taua aporo mai o Jisas, ngaira ka wagewage tefa wau, maka woi tangaa ko Jisas, “Arafa, ataro maka tau woita iamami ina mataina mi tamasi iga na atamu.” 18 Ua, mo Jisas ke woi tangara, “Au qani rea fato noga ko Satan ne wato mai pania ki Heven manga na marangaia ne wato mai iga na afaafana kana ia. 19 Hoi, inau kau qani wategamu fato noga ka ramwofa, rai puurira ana ka mwa mina kerekere matanga. Makau wategamu ka ramwofa ne rafa tefaria wau nga na ramwofa iana na maerongamiu o Satan nikao. Make marefa ka mwarao ni gira fagaerisigamu ana. 20 Hoi, marefa ni ararigamu namu wawagewage rainira ka ataro na tautau woita iamiu gena, make ararigamu mui wagewage suria na atamiu ka qani segera fato noga i Heven.” 21 Hoi, iga na mataina kena, a Figona Apuna ke tanua ko Jisas ke wagewage wau nga, make woi manga kaa, “Au fagaakausigo Emaku, Arafa tangaa i Heven mina ano kaa, suria igo ko punufi ka giraranifa gaa panira ka inuni na girara tefa wau nga, mako fagaqao rainigi ka giraranifa gena tangara ka inuni na mangara na kere kare ira. Ua, e mwora wau Emaku, ngatakena nga igo no oqania ni worawora ngai ke.” 22 Hoi o Jisas ke woi nikao, “Emaku ke naka ka arani mwarao ina qaqani na rimaku. Mi ngaia mwa o Mama ke girara ki Karena, hoi nga mwa i Karena ke girara ke Emana. I Karena ke gira fagaqao ana rainia ke Emana tangara ka inuni ne ono sikifira, mi ngaira gena ka girara nikao ke Emana.” 23 Hoi o Jisas ke apa riri rao tangara ka rongoisuri iana ira make woi tangara manga kaa, “Ua igamu kamu gira wagewage ana, suria igamu kamu regi ka arani agua ina mataina kaa. 24 Makau wowoi tangagamu, inago wau ka rako wau ka maurukari mina mwane rafa na oqania wau nga nai regi ana ka taa namu regi gaa, make marefa nga nai regi, maka oqani aerisia wau nga rai rongora ana ka taa namu rongora gena nikao, make asafira rai rongora ana.” 25 Hoi iga na mataina ne tangai nikao, ki tana fagausuri iga na Lo iana o Mosis ke ura akau make ofongia ko Jisas. Ua make fagatea, “O Fagausuri, taa ke araria nga nau tanua makau kafu gira taua ana ka tafinga fuu?” 26 Ua o Jisas ke woi, “Ataa ke taotao iga na Lo, mina ataa ka takotakofa iamu rainia?” 27 Hoi o wani ia ke woi, “Mui kokomania ka Arafa na God iamiu, iga ka mangatamiu fagaenani, a maurifamiu, a ramwofa iamiu mina takofa iamiu fagaenani nikao, maka mui kokomanira nikao ka tana inuni rao manga namu kokomanigamu mereamiu.” 28 Ua o Jisas ke woi, “Aa, ne mwora wau nga ka agua no woisia kena, e rao ko tanui ka mwarao gaa mako kafu nanafunia ka tafinga fuu.” 29 Hoi mo wani ia ke oqani fagaqao ana rainia mereana woi ngaia kena ka mwane ne oto wau, make fagatea ko Jisas manga kaa nikao, “Ua otai ki tana inuni rao nikao ne araria nau kokomanira gaa?” 30 Ua o Jisas ke woi manga kaa, “Ua a mwane ne etagai ke rao pania ki Jerusalem make qauqau wato tangaa ki Jeriko. Mataina ne tawaragofa ke rao wau kena, mina tana mwane na fafanago ka roia i tara, maka rupasi ka gafu iana maka nafuia maka gawa pania. Mataina o wani ia ne qagamamae iga mina fanagoa ira na gawa pania kena. 31 Ua murina mai mwa mi tana mwane ni raperapega ke tawaragofa ke rao mai suria ka tara ia, hoi mataina ne ono rao ke rea o wani ia, ngaia ke topa ke rao i tana apanana tara ia. 32 Hoi a Livaet nikao ke rao mai, ke ono rao ke rea o wani ia ne taotao kena, ngaia ke topa ke tawaragofa ke wau rao i tana apanana tara ia nikao. 33 Hoi imuritaurua o warua gaa, ki tana mwane i Samaria ke rao mai ke taua ko wani ne taotao irawona tara ia. Ua ina mataina ne ono rao ke rea o wani ia, ngaia ke faitakoi tefa wau nga rainia. 34 Hoi e rao tangaa ko wani ia make ringia furia ka mwamwariaga i apena igi, ka oel mina waen, make qara pusi wau. Hoi e ragaia akau make fagaefuria iga ka gairina donki iana ia, make toraia, ke mea rao, ke kasia iga ka ruma ni fagamamaro ana rai ono suria ana iga. 35 Iga tana tangiana nikao, mo wani ia ke toraia mai ka ratana sirani ne erua make mai watea ka mwane ne onoono suria na ruma ia, make woi tangaa, ‘Ui onoono suria ko wani kaa, e rao ke taua ka mataina nau aporo mai iga nikao, makau kafu orisi aporo tangago ka arani mwarao no wori rai tangaa o wani kaa!’ ” 36 Hoi o Jisas ke woi nikao, “E manga ifai, iga ka takofa iamu, otai na mwane ne eoru gaa ke fagaqao rainia na farigoata ana tangaa na mwane na nafuia na fanagoa ira?” 37 Hoi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis ia ke woi, “Ani na mwane ne takoia make oqa koro tangaa kena.” Ua o Jisas ke woi tangaa, “Igo makui kokomanira ki tana inuni nikao manga ngaia kena.” 38 Hoi mataina o Jisas mina rongoisuri iana ira na rao, ngaira ka rao mai ka taua ki tana finua, tana fefene na fauatana rainia ka Mata ke ogaoga iga. Hoi kani ia ke nongia ko Jisas woi ni rao mai i ruma iana. 39 Ua kani kaa ke tonga ka goana na fefene na fauatana rainia ka Meri. Hoi ka Meri kaa ke rao mai make wato ke koa inagona na Arafa, make fufukaringa mwa tangai ka tawatawanifa iana o Jisas igi. 40 Hoi mika Mata ke tako rafaera wau suria ne nafunia ka mwarao ne rako aera wau rai fagananaua tangaa, hoi ke rao make woi tangaa ko Jisas, “Arafa! E fea ne marefa wau nga nui tako rafa mai rainiau, suria ka goaku ke mwarao ni tangainiau mai kau tatanui geteau na arani tagaranifa gaa? Ui mea tamasi ki rao mai ki tamaniau.” 41 Hoi mina Arafa ke woi, “Mata, Mata, igo kena ko tako rafaera wau nga, mina takofanamu rai na arani mwarao gaa ke rafa tefa wau nikao. 42 E araria mwa nui takosia ka mwarao mwa ne etagai togo. Ngaia ka Meri kaa ke ono girara na mwarao koro ne tanua kaa, marefa ko otai ni gira ura pusi ana pania.”

11

1 Iga na mataina ne etagai o Jisas ne fagarafe fato, tana rongoisuri iana ke woi tangaa, “Arafa, ui fagausurigami rai fagarafe ana, manga o Jon ne fagamaanu apuna ke fagausurira ka rongoisuri iana ira.” 2 Hoi o Jisas ke woi, “Mataina namu fafagarafe kamu tamasi manga kaa, Emaka, atamu ne apuna kai takotako fagafigaia, Naka ka arafanga iamu ki rao mai. 3 Ui wategami mai ngaeka, ka ngaufa ne arari tangagami. 4 Ui qono rainia ka aerafa iamami, manga igami nikao makami qono rainia ka aerafa iata tana inuni. Ui ura pusigami pania ka faiofongifa.” 5 Hoi o Jisas ke woi tangara nikao, “I manga ni tonga tamamu koro, makui rao kui taua ka ruma iana iga ka gupuna qongiana, makui fagaritea kui woi tangaa, ‘A tamaku koro igo. Ui wateau ka purete ne oru, 6 suria tana tamaku koro ne rao mai pania tana finua, ke kafu tauau mai mwa i ruma iaku, make marefa wau nga ni tonga ngaufa qai wawatea ki ngaua.’ 7 Hoi mina a mwane i ruma ia ke woi, ‘Oe waigo, siana rai fagaosi apeku ana. Maana ruma iaku kaa ke purupuru fato noga, mi inau mi kareku kami mauru noga. E qara wau nga tangau rai afaraga wau ka watego ana ka mwarao no oqani paniau gena.’ 8 Hoi kau wowoi tangagamu wau, aa e mwora o wani ia ka goamu make asa mwa ni afaraga ki watego ka arani mwarao tangago, maake rao ko nonginongi mwa, ngaia ke gira afaraga ka watego ana ka arani mwarao no oqani pania igi. 9 Hoi kau tamasi wau tangagamu nikao, igamu ke araria nga mui nongia ko God, make wawategamu. Mui garia, maka mu rorogoia. Mui kokorekore, make tatafatafa tangagamu. 10 Suria na fitangimiu ne nongia o God rainia na mwarao taa ne oqania, mo God ke mamafata tangaa, mina fitangimiu ne garia, ke kafu rogoia, mina fitangimiu ne kokorekore, ke kafu tatafangia ka maana ruma tangaa. 11 Hoi ke manga ifai, kigamu emata na kere kare, mangai karemu ki nongigo rai siare, efea no wawatea ka mwaa? 12 Kee ni nongigo rainia ka aoruna soki, efea no gira watea ana ka kerekere matanga? 13 Manga namu aera, migamu kamu gira watera ana maungara ki karemiu ka mwarao koro. Hoi ke emamiu i Heven ke marumu mwa rai mafata rainia ana ka Figona Apuna tangara ka arani inuni na nongia.” 14 Iga na tana mataina nikao, ko Jisas ke ragaia ka ataro ne tanua tana mwane ke marefa ni tamasi. Hoi mataina na ataro ia ne fura pania ko wani ia, minga ke gira kafu tamasi ana nikao. Hoi e rako wau ka inuni na faku mai gena, ngaira ka panga rainia wau. 15 Mi tana inuni gena ka woi, “Belsebul, mwane rafa iata na ataro, ngaia ngai ke ne watea na ramwofa o wani kaa ke gira ragaira ana ka ataro.” 16 Hoi tana inuni, ngaira ka oqani fagaqekaqeka ana ko Jisas, hoi ngaira ka nongia rai tanua ana ka fagaqaonga ne etagai rai fagaqao ana manga ngaia kena ke rao mai mwora nga pania ko God. 17 Ua mo Jisas ke girara mwa ka takotakofa iata gena, make tamasi aporo tangara manga kaa, “E rao ka inuni iga na finua ne etagai ka fainafunafu mereata mwa, finua kena ka fafagaerisia wau nga. Make manga ifai ka afaikarena kai fafainafunafu mereata mwa, ngaira gena ke marefa nai pagai ogaoga menamenai nikao. 18 Hoi ke rao ka agua mwa iana o Satan, ngaira kai fainafunafu mereata mwa, ke tau tanu fea ka agua manga ngai kena ke totora qorafu nikao? Au tamasia ka agua kaa tangagamu, suria namu woisiau woi inau kau raga ataro iga ka ramwofa iana o Belsebul. 19 Hoi manga ne mwora woi o Belsebul ke wateau na ramwofa kau ragaraga ataro rainia kaa, mo otai ke watera na ramwofa na kare iamu rai ragaraga ataro gena? Marefa ka Belsebul nga. Hoi ka kare iamu na ragaraga ka ataro gena ke fafagaqao rainigamu woi igamu kena ke marefa mui oto. 20 Ua inau kaa, kau ragaraga ataro mwa iga ka ramwofa iana o God. Hoi ka agua kaa, ke fagaqao mai woi na arafanga iana o God ke rao mai tangagamu fato noga. 21 E rao ki manga tana mwane ne ramwo wau ke tonga arani mwarao ni fainafunafu ana iana, make ono suria ka ruma iana ia, wari na nafuninga iana igi ke taotao koro mwa, 22 maka mataina na mwane ne raramwoaga nikao ne memea fainafunafu o wani ia, ngaia ke nanafuia, make tawora pania ka arani mwarao ni fainafunafu ana igi ne nafuni ke ogaoga fagauguri igi. Make kafu fafagatonganira ka goana koro ira rainigi ka arani mwarao igi. 23 Ua ko otai ne marefa ni arao isuriau ki ngaia ke ma ni oqaniau, mo otai ne marefa ni tatamaniau rai toraira ana na inuni tangaa o God, ki ngaia kena rai taka rainira ana ka inuni ira mwa.” 24 Hoi o Jisas ke woi nikao, “Mataina na ataro aera ne furafura pania na inuni ia, make arao suri ka arani finua tatara igi, rai gari ana ka agua ne gira oga ana iga, make rao ke marefa wau nga ni rorogoia ka agua, make kafu wowoi manga kaa, ‘Wari ne arariau nga qai qau aporo tangaa ka ruma iaku iga na mwane nau rao pania ia.’ 25 Ua ka mataina na ataro ia ne aporo mai iga ke taua o wani ia, ngaia ke rogoia woi o wani ia ke taraganisia wau manga na ruma na sinoa maka fagaotora noga na arani mwarao iga igi. 26 Hoi ngaia ke mai fura aporo make rao ke toraia mai ka ataro ne epiu nikao, ani na aerataga tefaria rao nikao ngaia mereana ia, ngaira ka rao maka qanufia ko wani ia ka tao afainia. Hoi iga na mataina kena, mo wani kaa, ke aerataga tefaria wau nga ka mataina inago rao.” 27 Hoi mataina o Jisas ne tamasia fato na agua kena, ki tana fefene ne uraura afainia na fakunga ni inuni ira ngaia ke fagangere ke woi manga kaa, “Ua God ki fagakoroa ka fefene ne aparago make susugo kena.” 28 Hoi o Jisas ke woi, “Nga na fagakorofinga iana o God ne tefa tangara ka ani na inuni na rongoa na tawatawanifa iana maka arao isuria.” 29 Hoi mataina na meosigai inuni ira na faku mai nikao, o Jisas ke woi, “Igamu na arani inuni na mataina kaa, ka taufa iamiu gaa ke aerataga wau nga. Mu nonginongi mwa rai regi ana ka fagaqaonga. Make marefa ke etagai na fagaqaonga gana nai pagai fafagaregamu rainigi, maki ngaia noga na fagaqaonga namu gira rea ana ka ani rainia ko Jona. 30 Suria o Jona ke manga tana fagaqaonga rainia ka arani inuni i Niniva, hoi ki takena mwa nikao ki inau na Kare ni Inuni, ki manga na fagaqaonga tangara na inuni ina mataina kaa. 31 Hoi iga na mataina o God ne pagai fafagagetara na arani inuni, ngaia na Kuin i Seba ke pagai rangarangarigamu ka inuni ina mataina kaa, suria ngaia ke oga iga ka finua ne fagatau wau, make rao mai rai rongo ana ka tawatawanifa ni giraranifa iana mwane rafa o Solomon. Makau tatamasia wau tangagamu, ki tana mwane ne rafa tefaria o Solomon nikao, ngaia noga ke kaa, maake marefa mui rongoa! 32 Hoi ke manga kaa nikao, mataina ngaia o God ne pagai fafagagetara na arani inuni, ngaira na arani inuni i Niniva ka pagai uraura akau rai rangarigamu ana woi igamu ina mataina kaa, kamu aerataga wau nga. Suria na mataina o Jona ne tamasia fura na tawatawanifa iana o God tangara, ngaira ka riri panigi ka arani aerafa iata igi. Makau tatamasia wau tangagamu ki tana mwane ne rafa tefaria o Jona, ngaia noga ke kaa, maake marefa mui rongoa!” 33 “Marefa noga ka inuni ni tangaa na laet maki punufia kee ni qofia rainia ka apira, make araria ne nanaka iga ka uraurasina laet, ki mwarao maka inuni kai rerea ka mamawetana mataina nai qau qanu mai irarona ruma ia. 34 Hoi ka maata na inuni ki manga na mawetana tangaa na apeta igi. Ua ka mataina na maata ne korokoro wau, apeta fato gana ke wowonusi ka mawetana nikao. Mina mataina na maata ne aera, ka apeta fato ke rotorotoaga. 35 Hoi maka mui reraa menamenai nikao, woi na mawetana afainigamu ke marefa ka rotorotoaganifa. 36 Hoi e rao ka apemiu ke wowonusi ka mawetana marefa wau nga ki tana kere agua i apemu iga na rotorotoganifa. Tanugo ko qaoqao koro tefa wau nga, manga na laet ne mawesigo mai ia.” 37 Hoi mataina o Jisas ne mera tamasi fato, tana Farasi ke nongia rai rao ka ngau afainia ana i ruma iana. Hoi o Jisas ke rao afainia make koa sio rai ngaufa. 38 Mina Farasi ia ke panga rainia ko Jisas marefa noga ni wasira ka rimana maki kafu ngaungau . 39 Hoi Arafa ke woi tangaa, “Igamu na Farasi gana kamu tako rafa wau rai manirani ana mwa ka gairini na kaokao mina apira iamiu gena, mi raroni na mangatamiu gana ke wonusia mwa ka mamaongoga ana mina aerafa nikao. 40 Igamu kena kamu qeka wau nga. E fea ma mui girara woi o God ke tagarafia fato ka apanana i metara mina rarona nikao? 41 Hoi migamu ke ararigamu nga namu wawatera ka taa namu nafuni tangara ka inuni ma ni tonga nafuninga iata. E rao kamu tatanui manga ngai gena, mina arani mwarao namu tanui ke qaoqao koro wau i maana o God. 42 Apena fagaetangifa rafa tangagamu kigamu na Farasi, igamu kamu mafata rai menamenai ka kere agua na panii, manga na mint mina ruu, tangaa ko God, maka mu fagaparua ka inuni make mamu kokomania ko God. E oto tangagamu rai mafata rai ana ka panii iamiu tangaa ko God, hoi make ararigamu namu mafata tangaa ko God, maka mu tatamanira ka inuni. 43 Apena fagaetangifa rafa tangagamu kigamu na Farasi, suria na mataina namu qauqanu iga na ruma ni fakunga, mu oqaoqania wau rai koa ana iga ka agua inago. A mataina mu qaqareqare kamu arao iga na agua ni maket gena, mu oqaoqanira wau ka inuni rai fagaakausigamu ana. 44 Apena fagaetangifa rafa tangagamu kigamu na Farasi, igamu kena ke manga na anoano ne marefa nai nakai na giraranifa rainigi ira, hoi ka mataina na inuni na tawaragofa mai marefa nai onoono girara igi maka mai pupu afaafa rainigi .” 45 Hoi tana mwane na fagausuri iga na Lo iana o Mosis ia ke woi, “O Fagausuri, mataina no tawatawa manga ngai kena, igo ko tamasi fagaerisigami wau nga nikao.” 46 Hoi o Jisas ke woi, “Apena fagaetangifa rafa tangagamu kigamu na fagausuri iga na lo nikao suria igamu ke rako wau ka lo namu wawataera ne fagaqarasira na inuni rai rao suria ana. Maake marefa wau mu kere tatamanira rao. 47 Igamu maka Apena fagaetangifa rafa tangagamu suria namu tanui ka romani na mwarao iga ka anoanota na maurukari, ngaira iuramiu gena na nafuira funuira inago wau noga. 48 Hoi igamu kamu rangarigamu mai mereamiu ka taufa iamiu, suria iuramiu inago mai noga ka nafuia funuira ka maurukari maka mu tagarafi ka anoanota gena nikao. 49 Hoi rainia na agua kena, nga ka giraranifa iana o God ne woi ia, “Au pagai kasira mai ka maurukari mina mwane na toratora tamasinga iaku tangara ka arani inuni. Hoi maka pagai nanafuira funuira ki tana ani ngaira gana, maka pagai tautau fagaqaomata ki tana ani nikao.” 50 Hoi suria ne manga ngai kena, igamu na arani inuni ka pagai fafagaetangigamu rainia ka arani maurukari namu nafuira funuira iga na mataina ne faganega ke tagarafia na ano kaa. 51 Ua pania ka nafunga na tanua rainia ko Ebol ke rao ke taua o Sekaraea, ani na mwane na nafuia funuia irawona raperape i ruma apuna iana o God. Hoi makau wowoi tangagamu mwora wau ki igamu na inuni na mataina kaa, o God ke pagai fafagaetangigamu rainia ka maefa iata na arani maurukari. 52 Ua maka apena fagaetangifa rafa tangagamu kigamu na fagausuri iga na Lo iana o Mosis, suria ngaigamu kamu punufia ka giraranifa rainia ko God. Mi igamu mereamiu make marefa ka giraranifa rainia. Maaka mu ura pusira ki tana inuni na oqani girara ana.” 53 Hoi mataina o Jisas ne rao pania na agua ia, arani fagausuri iga na Lo iana o Mosis, mina arani Farasi ira ka rao nikao rai tamasi fagaerisi ana ko Jisas nikao, make rako wau ka mwarao na fagatea rainia. 54 Ngaira ka ofongia rai fagaqekaqeka ana ko Jisas, mina rogoi ana woi na mwarao ne tamasi gana ka qaqaganifa mwa.

12

1 Iga na mataina ne etagai, aqera ni inuni ka faku mai rifuia ko Jisas, raorao make wonu ke afarenga ka fafaipuripuri. Hoi nagonagona o Jisas ke mera tamasi ka rongoisuri iana ira ke woi tangara, “Mui onoono menamenai wau rainia ka iist iata na Farasi, ngaira ka gira aerisia ka fagaqekaqekara ana na inuni. 2 Hoi arani mwarao na inuni ne qoqofia ka pagai rorogoi, mina arani mwarao na pupunufi ina mataina gaa ka pagai gigirara nikao. 3 Ua arani mwarao namu tatamasia ina rotorotoaganifa kena, maka pagai rongora iga ka tangiana. Mina ataa namu fafanguri irarona ruma ke pagai tatamasia rafa i metara nikao. 4 “A goaku igamu, au tamasi wau tangagamu, siana rai maagutainia ana ka ani na inuni ne nanafuia mwa na ape kaa, mi iga na murina mai ke marefa wau nai pagai gira fagafara apemu ana nikao. 5 Hoi makau fafagaregamu rainia kaa ani taa na inuni ngai ne araria namu mamaagutainia kaa. Igamu ke araria nga namu mamaagutainia ko God, ngaia na ani ne gira nafunia na apemiu, make nafunia ka ramwofa rai kasigamu i Hel . Nga kau wowoi tangagamu wau, ngaia togo o God ke ararigamu namu mamaagutainia. 6 Hoi, ki igamu kamu girara, kikito ne erima maka fagaworingainia rainia ka kere ratana na seleni ne erua. Make manga ne manga ngai kena, mo God ke tatakoira ka kikito ira. 7 Ua kamu gigirara nikao, arani furufuru gani na qaumiu gena, mo God ke girara fato. Hoi ki siana kamui mamaagu, suria ngaigamu kamu rafa wau tangaa ko God tefarira ka arani kikito.” 8 “Ua au wowoi tangagamu wau, manga na fitangimiu ne tatarofainiau tangara na arani inuni, mi inau na Kare ni Inuni kau pagai tatamasia tangara ka enjel iana o God woi nau nafunigamu. 9 Hoi, mina fitangimiu ka tatarofainiau tangara ka inuni woi na ngaroitainiau, au pagai ngangaroitainira i maata na enjel iana o God nikao. 10 Hoi, e rao ka fitangimiu ne tamasi aerisiau ki inau na Kare ni Inuni, God ke gira tawo ana mwa pania ka aerafa kena. Make rao ka fitangimiu ke tamasi aerisia ka Figona Apuna, ko God ke marefa wau nga ni gira tawo ana pania ka aerafa ngaia kena. 11 Hoi, igamu ka pagai totoraigamu ka fafagatamasigamu i ruma ni fagafakunga, mi inagota na primia mi tana mwane rafa na onoono surigamu gana maki iga na mataina kena, siana rai tako rafa ana rainia ka taa ne araria namu wowoisia, 12 suria nga na Figona Apuna ke kafu fafagausurigamu rainia ka taa namu tatamasia kena.” 13 Ua tana mwane ne uraura iga na fakunga ni inuni ira, ke woi tangaa ko Jisas, “Fagausuri, ui woi tangaa ko goaku, ki woto menamenai rainigi tangagamirua ka arani mwarao ne mae panigi emamirua gana, ki mwarao maki watea ka apanana iaku.” 14 Hoi, o Jisas ke woi tangaa, “Waigo! Marefa nga qai nafunia ka ramwofa rai fagageta ana ka agua iamurua kena, mi rai woto rai ana ka arani mwarao ina qaiawogamurua nikao.” 15 Mo Jisas ke tawatawa ke woi manga ka tangara ka arani inuni gaa, “Hoi, mui onoono menamenai wau, ma ni koro namu nafunia ka atani wau mwa na takotakofa ni mamaongoga ana, suria na ogafa mwora iana na inuni ke marefa ni taotao iga ka arani nafuninga iana gana.” 16 Mo Jisas ke tamasi fagafiu ke woi manga kaa nikao, “Iga na mataina ne etagai ka mwane ne tonga nafuninga iana, ka fafasinga iana igi ka mamauriga wau. 17 Hoi mo wani ia ke tako mereana ke woi, ‘Ataa ke araria nga nau tanua? Suria ne marefa ka agua ni araria qai nakanaka iga na arani ngaufa iaku gaa.’ 18 Hoi make takosia mereana, ke woi, ‘Nga na mwarao nau tanua ke kaa, au sisika rainia ka qani ruma ni ngaufa kaa, makau akea ka ruma rafa rao nikao. Muri makau kafu tawora ka arani ngaufa afainigi ki tana nafuninga iaku gena nikao, makau nakanaka fagaetagai irarona ruma kena. 19 Hoi makau kafu wowoi tangau mereaku, ‘Inau kaa kau kafu nafuni ka arani mwarao koro ne araria ne tawoau suria ka farisi rako wau. Hoi iga na mataina kaa, kau kafu ogaoga menamenai wau nga, marefa ka oqa suanifa nikao. Au gira ngaufa, tonofa mina ogaoga wagewage ana mwa.’ ’ 20 Ua mo God ke woi tangaa ko wani ia, ‘Igo kena ka mwane no qeka wau. Iga na qongiana nga kaa, ko maemae! Hoi ko otai ko takosia ne kafu tawora na arani mwarao igo no kirura mereamu tangago gena?’ 21 Hoi ka tamasi fagafiu kaa ke fagaqao tangagamu kigamu na ani na inuni namu manimanira na arani nafuninga tangagamu meremiu mwa, mi iga na apanana iana o God ki ngaia ke marefa wau nga ni tonga mwarao iana.” 22 Hoi o Jisas ke woi manga kaa tangara ka rongoisuri iana ira, “Au tatamasia wau tangagamu ngai ke, woi igamu ke ma ni ararigamu nga namu tatakou rainia ka ataa ne araria namu ngaua rai fagatafigamu ana. Ua marefa wau nga ni ararigamu rai takou ana nikao rainia ka gafu pusi na apemiu. 23 Suria nga na maurifa kaa, ka mwarao ne rafa tefaria na ngaufa mina apemiu ke rafa tefaria ka gafu. 24 Hoi iga na nagonagona ke araria namui takosira ka pugoe gana. Ngaira gena ke marefa nai fasifasi ngaufa i mwou, ke marefa ka tora ngaufa mai ana i mwou, make marefa nikao nai nafunia ka ruma rai naka ngaufana tangara iga. Make manga ne manga ngai gena mo God ke gira fagangaura ana maungara gena. Ua igamu kena, ki ngaigamu ka rafa tefa i maana o God tefaria ka pugoe gana. 25 Hoi ke manga igamu kamu oqaoqasua rainia ka ogafanamiu, mi igamu ke asa mwa namui tanua ka ogafanamiu ki kere tao qorafu rao nikao. 26 E rao ke qarasigamu rai tanui ana ka kere agua manga ngai ge, hoi ke tautanu fea kamu oqaoqasua wau nga rainia ki tana mwarao rao nikao gena? 27 Igamu kamu takosira rao ka mafe na qaqa gena. Ngaira gena ke marefa nai makomwoaga rai tagarafi ana ka atani wau na gafu tangara. Makau wowoi tangagamu wau, arani mafe gena ka qao koro wau tefaria ka arani nafuninga iana na mwane rafa o Solomon mina arani gafu koro iana ne gafugafu rainigi gena. 28 Hoi ka arani mafe na atani waka raorao mwa gena, a taotao suria mwa ka kere mataina sisitai mwa, mi murina mai inuni ira ka ragaraga ka kasikasi iga ka giu. Make manga ngai gena, mo God ke gira fafagagafugamu ana. Tangamworanifa iamiu gena ke sisitai aera wau nga! 29 Hoi igamu ki siana rai ono tangaa ana ka ngaufa mina tonofa, igamu ki siana rai oqasua ana rainigi ka mwarao gena. 30 Hoi ka afuroto ina ano kaa, ki ngaira gena ka oqasua tatarau rai ka arani mwarao manga ngai gena. Hoi migamu kena ke Emamu ke qani girara fato wau noga ka arani mwarao namu oqani gena. 31 Ua ki igamu ke araria nga namui tatakosia tatarau mwa ka arafanga iana o God, ngaia make pagai mamafata rainia mai ka arani mwarao gena tangagamu nikao.” 32 Hoi mo Jisas ke woi nikao, “Igamu ki siana rai maagufa, kere rurufa iaku, me Emamiu ke wawagewage mwa rai wategamu ana ka arafanga iana. 33 Hoi igamu ke ararigamu nga namu fafagaworingai ka arani nafuninga iamiu gena, make araria namu wawatera ka arani rurugua tangara ka ani na inuni ma ni tonga nafuninga iata gena, maka mu fafauri mereamu tangagamu ka puria ma ni gira warawarafuga ana iga na agua kaa, ki igamu kamu fakua ka arani nafuniga iamiu i Heven, agua ma ni pagai fatofato. Mi ngai i Heven kena ka agua marefa na mwane ni mai gira fanago ana iga, make marefa ka kokorosi ni gira fagaerisi ana na arani mwarao gena. 34 Suria na agua kena ka nafuninga mina takofa iamiu ke taotao iga.” 35 Hoi o Jisas ke woi nikao, “Igamu ke ararigamu nga namu ogaoga nanau raorao mwa, manga na mwane ne tangaa na laet iana make fagananaura fato na arani gafu iana igi. 36 Igamu ke arari namu mangara na mwane ni tagaranifa nanasia na aporofa iana mai na mwane rafa iata ira pania na farunga ni fagauragifa ia, ka mataina ne arao mai ke kokorekore iga na maana ruma ia, mi ngaira ki na mataina nga kena, ka gira tafa tarana ana iga. 37 Ua ngaira na mwane ni tagaranifa ira ka wawagewage tefa wau mataina na mwane rafa iata ira, ngaia ne aporo mai make rorogoira woi ngaira ka nanaua fato noga. Makau wowoi mwora wau, ngaia na mwane rafa ia, ke fafagananaua mereana make wowoi tangara ka oga wato fatara make tatagarafia ka farunga tangara. 38 Koro mwa tangara na mwane ni tagaranifa ira mataina na mwane rafa iata ira ngaia ne rorogoira mai na nanau kare ia fato noga, manga ne aporo mai iga ka gupuna na qongiana, kee na maworoaro tagana ne rotorotoaga maunga. 39 Hoi mui girara nikao, e rao ka awanuna na ruma ia, ngaia ke girara ka mataina na fanagoa ia, ne pagai arao mai i gaa ngaia ke uraura pusia ko wani ia ke marefa ni pagai mai qaqanu irarona ruma iana ia. 40 Hoi kigamu make ararigamu nga namu nanau raorao mwa nikao, suria inau ka Kare ni Inuni kau pagai aporo mai iga ka mataina igamu ne marefa nga namui girara.” 41 Ua o Pita ke woi, “Arafa, efea ka tamasi fagafiu iamu kaa ke rao afurigami mwa, kee no tamasi afurira fato ka arani inuni na faku mai gaa?” 42 Hoi mina Arafa ke woi manga kaa, “Rao ka mwane ni tagaranifa ke nafunia ka takofa, make tautau woita iana ka arafa. Ngaia o wani ngaia, ka mwane rafa iana ia ke nanaka rai mwane rafa rai ono surira ana ka tana mwane ni tagaranifa iana ira, mwarao ngaia kafu mafata rainia ka ngaufa iga ka mataina tangaa. 43 Koro mwa tangaa na mwane ni tagaranifa kaa, mataina na mwane rafa iana ne aporo mai make rerea ne tatanui ka tagarafa koro iana. 44 Aa, au wowoi mwora wau tangagamu ka agua ne mwora, ngaia na mwane rafa iana ia kafu kasia rai ono i suri ana ka arani nafuninga iana igi. 45 Make rao ka mwane ni tagaranifa ia ke tako geta ke woi, ‘Mwane rafa iaka kaa ke asa mwa ni aporo mai mafarufaru.’ Hoi, ngaia ke nanafunia mwa ka mwane mina fefene ne tagaranifa ira, make mea oga mwa ka ngaufa mina tono ka qekana mwa. 46 Hoi ke kakangiaga mwa, mina arafa iana ia, ngaia ke aporo mai iga tangina mina mataina ngaia o wani ia ne marefa wau nga ni nanaua iga. Hoi arafa ia ke kafu fagaetangia ko wani ia make kasia faku afainira ka arani inuni na marefa nai tangamworani. 47 Hoi otai na inuni tagaranifa ira ne girara na taa na arafa iana ne oqanira ne tanua make ma ni fagananaua mereana rai tanu ana, ki ngaia ka nanafunia ka apena fagaetangifa rafa. 48 Mina ani na inuni ni tagaranifa ne marefa nai girara na taa na arafa iata ne oqanira rai tanui ana, ke marefa nai fafagaetangira rafa rainia ka agua aera na tanua ia. Hoi ko otai na taura na mwarao rako pania ko God, ngaia ke araria nga ne mamafata rai ka arani mwarao igi nikao. Mina ani na inuni o God ne watera na arani tagaranifa rai tanu ana, ngaira gena araria na tatagara menamenai.” 49 Hoi o Jisas ke woi nikao, “Inau kaa, kau toraia mai ka giu tangaa ka ano kaa. Makau oqani aerisia rai tangaa ana ka giu kaa ki wawata menamenai. 50 Hoi a pagai nanakau iga ka apena ofongifa rafa, makau pagai fafafara tefa wau make taua ka mataina ke fatofato. 51 Igamu kamu takosiau woi nau toraia mai ka ogafa koro tangaa ka finua i ano kaa? Marefa wau! Hoi au rao mai kaa, rai sika rainia ana ka inuni. 52 Hoi ke faganega ina mataina kaa, ka afai kareta ne erima iga na ruma ne etagai ka pagai fafariwoa rainiau. Ainuni ne eoru ira memeraura faimangari ka inuni ne erua ia, mina inuni ne erua ia afainira ka inuni ne eoru ira. 53 A emata ke pagai fafainafunafu afainia ka kere mwane karena ia, me enata ira afainia ka kere fefene i karena ia. Mika faifungaona iraurua makaru pagai fafainafunafu mereata mwa rainiau nikao.” 54 Hoi o Jisas ke tawatawa manga ka tangara ka inuni ira nikao, “Mataina namu rerea na roto ne fakua iga na apanana ne susu iga na arito kena, mi igamu kamu wowoi rao nga, “Oe ne pagai rangirangi ngai ke!” Hoi ke taotao raorao make kafu rangirangi mai. 55 Mina mataina na roga ne wawafuru mai ina apanana i saot, mi igamu kamu wowoi kaa, “Oe ne pagai mafana wau ngai ke!” Raorao make mafana mwora mai nga. 56 Ua igamu kena kamu fagaqekaqeka wau. Mu gira ono girara ana aerisi ka arani mwarao iga na ano kaa mina afaafana kena nikao. Hoi ne efea ki igamu marefaera wau ngai rai ono girara ana na arani agua ne qau ke rao iga na mataina kaa. 57 Manga ifai ngai ke igamu ne marefa nga namui tako matafa rainigi na agua ne oto ne araria namu tatanui gaa? 58 Ua mataina na fitangimiu ne arao afainia na maerongamiu ina kot, ui ofofongia rai fagaotoa mafarufaru ana ka agua kena afainia. Marefa ni koro rai totoraigo ana inagona mwane ni fagatamasi ana, kai mamafata rainigo rao ina qaqana rimata na peresin. 59 Makau wowoi tangagamu wau, e rao ke manga ngai kena nga no kafu fagaqaqarasia rai fura ana pania ka peresin ia, ogaoga raorao make taua ka mataina igo no mamafata rainia na fagafatongina nga na kaoni iamu ia.”

13

1 Iga na mataina kena, ki tana inuni ka rao mai ka fagarongoa ko Jisas rainia ka inuni ina provins i Galili, ngaia o Paelat ne nafuira mataina ingaira na mafata rai na suu wogasifa tangaa o God. 2 Ua Jisas ke woi, “Fea mui kato woi na agua na mae rai gena, ke fagaqao rainira woi ngaira gena ka inuni aera tefaria tana inuni ina provins i Galili gena? 3 Marefa, makau woi tangagamu wau, e rao ke ma mui riri panigi ka aerafa iamiu igamu fato kamu maemae nikao. 4 E manga ifai ka tangafuru matara ewaru (18) na inuni na mae iga na mataina na ruma ne akau i Saeloam ne aqoge afurira ira? E fea mu kato woi ngaira gena ka inuni ne aera wau tefarira ki tana inuni i Jerusalem gena? 5 E marefa wari, makau wowoi tangagamu wau, e rao ke ma mui riri panigi ka aerafa iamiu kigamu maka mu maemae nikao.” 6 Ua o Jisas ke tawatawaria tangara, “Hoi amwane ne nafunia ka apenagai na fig irarona mwou ni grep iana. Iga na mataina ne etagai ko wani ia ke rao rai fusia ana ka guana na fig ia, make rao wau ke rogoia ma ni gugua. 7 Hoi wani ia ke woi tangaa ka mwane ne onoono suria na mwou iana ia, ‘Eka ka oruta na farisi na fig ne ura purua suria marefa ni gugua iga, koro wari woi nui tapia rao, ma ni koro woi ni ngaua purua ka mwako koro kaa.’ 8 Mo wani ne onoono suria na mwou kena ke woi, ‘Mwane rafa, ui naka wau ki ura isuria rao noga ki tana farisi ne etagai nikao, qai fagamaarumua ka mwako rifuia makau kasikasi menamena afuria tangaa. 9 Ke manga ngai kena wari, ki na farisi faoru ke kafu gugua iga. Make rao ke ma ni gugua iga makau kafu tapia wato iga.’” 10 Iga na Sabat ne etagai, o Jisas ke fagausurira ka inuni irarona ruma ni fakunga. 11 Iga na mataina kena ka fefene ne qanufia na ataro, ke ape aerisia i suria ka tangafurui farisi matara ewaru mina gairina ke kosu, ke ma ni gira ura otooto ana rainia. 12 Ua ka mataina o Jisas ne rea kani ia, ngaia ke onia mai make woi tangaa, “Igo ko koro noga.” 13 Make fatatagia rao kani ia, ke ura otooto akau make fagaakausia ko God. 14 Mataina na mwane rafa ne onoono suria na ruma ni fakunga, ne rea o Jisas ne fagakorofia aporo kani ia iga na Sabat kena, ngaia ke mangariaga wau, make woi tangara ka inuni ira, “Tangiana ne eono ka gira tagarafi ana ka tagaranifa iaka, hoi ke manga no oqania ko otai na inuni ni fafagafatongi na ape aera iamiu gena, makui rao mai mwa iga ka tangini manga ngai ge. Maki siana kamu arao mai iga ka Sabat ne apu.” 15 Ua Arafa ke arami ke woi tangaa, “Igo kena, ko girara wau ka qaqanganifa! E fea, e marefanga ki tana fitangimiu ni gira rufaia ana na puruka iana kee na donki iana ki toraia ki tono wai iga ka Sabat? 16 Ki kani kaa ke wora iga ka waro ni inuni iga iuraka ia o Ebraham, mina Satan ke rakua isuria na tangafurui farisi matara ewaru kaa. Hoi ke fea, ne oto rai fagataraganisia ana iga ka Sabat naa?” 17 Mataina o Jisas ne tamasia tangara manga ngai ke, arani maerongana ka maaki wau, mina arani inuni ka wagewage wau rainigi ka romani na agua ne tanui o Jisas. 18 Ua o Jisas ke woi manga kaa, “Arafanga iana o God, ki manga ifai? Agua manga ifai kau gira fagaqao ana rainia kamui rea menamenai? 19 Arafanga iana o God ke qao manga na kere guuna na apenagai ne fasia na inuni irarona mwou ia. Ua mataina na guuna ia ne waka ke akau, e tao rai apenagai rafa wau, ka arani maanu ka mai roqoroqo iga ka arani na mata ia.” 20 Mo Jisas ke woi nikao, “Agua ataa nikao kau gira tanua ana rai fagagiraragamu ana rao rainia na arafanga iana o God kena? 21 E qao manga na kere nganga na iist ne raguia kani ia ke aroa afainia na paeke fagaenani na flaoa ia. Murina mai mwa, mina iist ia ke tanua ka flaoa ia ke funga ke tao rai apena flaoa rafa wau.” 22 Hoi mataina o Jisas ne tawaragofa tangaa i Jerusalem, ke rao mai make fagausuri iga ka kere finua gena mina finua rafa. 23 Ua mwane ne etagai ke fagatea, “E fea na Arafa tana inuni mwa ke fafagatafira o God igaa?” Ua o Jisas ke aramia ke woi manga kaa, 24 “Mu kamu ofofongigamu rai qanu ana iga ka kere maana ruma ne sisitai aera wau kena, suria nau wowoi tangagamu wau, e rakorako wau ka inuni na ofofongia rai qanufa, make asaasa tangara rai qanufa iga. 25 Imuri, mataina na mwane ne nafunia na ruma ia ne uraura akau ke pupuruia na maana ruma ia, igamu kamu uraura mwa i metara, maka mu kokorekore, maka mu nonginongi manga kaa, ‘Arafa, o gira tafa taramami ana?’ Make araramigamu ke wowoi manga kaa, ‘Inau ke ma qai giraragamu.’ 26 Ua migamu kamu wowoi manga kaa nikao, ‘O giraragami suria igami kami ngaungau afainigo ia makami tonotono afainigo ia, mako fagausurigami rarona finua iamami nikao.’ 27 Mo wani ia ke wowoi manga ka nikao, ‘Marefa qai giraragamu make marefa qai girara ka agua mu rao mai gaa. Rao kamui rao paniau suria na agua iamiu ke aerataga wau!’ 28 Igamu mu pagai angiangi wau maka mu pagai fafaitakoi tefa wau, mataina namu rerea o Ebraham mo Aesak mo Jekob afainira ka arani maurukari inago mai noga na ogaoga iga na arafanga iana o God. Migamu kena ka mamaengigamu fura pania ka agua kena. 29 Mina arani inuni na rao mai panigi na arani finua i ano kaa, ngaira ka pagai arao faku mai ka ngaua ka farunga iga na arafanga iana o God. 30 Hoi, otai na inuni purua ina mataina kaa, ngaira ka pagai akau koro mai, mina inuni rafa ina mataina kaa, ki ngaira ka pagai taotao rai inuni purua mwa.” 31 Iga na mataina mwa kena, tana Farasi ka rao mai tangaa ko Jisas maka woi tangaa, “E koro wau wari nui rao, kui taura ki tana finua gena nikao, suria o Herod ke oqani nafuigo funuigo ana.” 32 Ua o Jisas ke woi, “Mui rao tangaa ka kere aoo kena maka mui woi tangaa manga kaa, ‘Ngaeka mi gomafa kau raragaira ka ataro panira ka inuni, makau fafagakorofira aporo ka inuni panigi ka ape aera ne taura nikao, makau kafu fafagafatongia ka tagaranifa iaku ina aoruta na tangiana.’ 33 Maki ngaeka mi gomafa, mi tana tangiana rao nikao, ne araria nau kafu arao i Jerusalem, suria ne marefa ni koro rai nafuia funui ana ka maurukari iga ka finua getea, maki Jerusalem mwa. 34 Jerusalem, Jerusalem, ngai igo ko nafuira ka mae na arani maurukari ira, mi nga igo ko roqoroqo ngaira rai fau ka mae, na mwane ni tora tamasinga tangago ira nikao. E rao ka mataina nau oqanigamu wau woi mui arao mai tangau qai ono surigamu manga na soki ne aqaqafira karena ira. Mi igamu kamu maemaegasia wau. 35 Mui ono mai, o God ke pagai arao pania ka finua iamiu mina ruma iamiu ke qaranga, makau wowoi tangagamu wau, ma mu pagai rereau nikao tana mataina igamu fato namu tamasi kamu wowoi manga kaa, ‘Fagaakausia ka mwane ne rao mai iga na atana na Arafa!’ ”

14

1 Iga na tangina ne etagai iga na Sabat, o Jisas ke rao ke ngau i ruma iana tana mwane rafa iata na Farasi. Mi iga na mataina kena, ka arani inuni gena ka ono i suria mwa ko Jisas. 2 Iga na mataina kena, ka mwane ne aua na rimana mina uwana gena ke oga fagarangia rao ko Jisas. 3 Hoi o Jisas ke fagatera noga ka Farasi mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis manga gaa, “Efea Lo iaka ke fagamaarumungainigia rai fagafatongi ana ka ape aera iata na inuni iga ka Sabat ke marefa?” 4 Ua mina arani mwane gena, marefa ko otai ni tamasi aporo tangaa ko Jisas. Hoi o Jisas ke fatatagia rao ka mwane ne matoro ia, mina ape aera ke fato pania ko wani ia nikao. Muri mai make kafu kasia ko wani ia ke rao. 5 O Jisas ke fagatera ka mwane gena manga kaa nikao, “I manga ifai, woi karemu, kena puruka iamu, karu puatara karu wato irarona wai karukaru iga na tangina iga na Sabat kena, o gira rao ka okea na akau ana iga ka tangina kena, ke manga ifai ka takofa iamiu?” 6 Ua mataina kena ka mwane ira ke marefa ke etagai ni awaga na farana ki mea tamasi o Jisas, mana manapuaga fato. 7 Ua iga na mataina kena, o Jisas ke ono girara ki tana inuni na rao mai tangaa na ngaufa ia, ngaira gena ka onoono mwa tangai ka nanata na inuni rafa nai oga iga. Hoi o Jisas ke regi ka agua gaa, make tawatawaria tangara ka tamatamasinga kaa, 8 “Mataina na inuni ne nongigo ko arao tangaa na ngaufa iga na fagauragifa iana, siana rai fagaogasigo mereamu ana iga ka agua koro, rea wau maka tana inuni ne rafa tefarigo rao ka onia mai tangaa na ngaufa kena nikao. 9 Rao ke manga ngai kena, mwane rafa ne taua na ngaufa ke rao mai tangago, make wowoi tangago, ‘Ua naka ka mwane rafa kaa ki koa i gaa, kui koa i gaa ki igo.’ Hoi igo ko mamaaki wau, mataina na gurugo ka fafagaogasigo murita fato na arani inuni gena. 10 Maka taa ne araria no tanua ke manga kaa, arani mataina na nongigo tangaa na ngaufa, rao wau kui koa fatara sio mwa noga. Mataina na mwane rafa na taua na farunga ia ne arao mai, make kafu woiwoi tangago, ‘A goaku koro igo, nanamu ke kaa, rao mai kui koa iga ka agua koro kaa.’ Ua ina mataina kena, mina arani inuni na faku mai tangaa na farunga ia kafu onoono girara e kaa woi na mwane rafa na taua na farunga kena ke ono fagaakausigo. 11 Hoi manga ngai kena mwa nikao, e rao ka fitangimiu ke fafagaakausia mereana mwa, o God ke pagai fafagawatofia, maaka fitangimiu ke fafagawatofia mereana, God ke pagai fafagaakausia nikao.” 12 Mo Jisas ke mea tamasi ka mwane ne taua na ngaufa ia manga kaa, “Ua mataina no taua na ngaufa, siana ko onira ka goamu koro, ani no mera wora ira, ani na inuni iga mwa na waro iamu, mina na inuni na togo ani nafuninga kai arao mai tangaa ka ngaufa no tanua nikao. Suria ngaira gena gira tau farungana rai orisia aporo ana ka farunga no fagangaura rainira ira, 13 maka mataina no tautau farunga e araria nui nongira ka inuni ma ni tonga nafuninga iata, inuni na risurisuga, mina inuni ma ni tataworagofa koro, inuni na guru, 14 mo God ki fagakorofigo. Ngaira na inuni mangaga ke ma nai gira orisia aporo ana, hoi o God ke pagai oriorisia aporo tangago, mataina na inuni na oto na ogafanata na tafitafi aporo nikao pania na maefa.” 15 Murina o Jisas ne tawatawa fato, mwane ne etagai na onia tangaa na farunga ia ke woi, “Apena wagefa rafa tangara ka inuni na faku iga na farunga rafa iga na arafanga iana o God i Heven.” 16 O Jisas ke woi tangaa ko wani ia, “Mwane rafa ne etagai ke taua ka apena farunga rafa, make nongira ka arani inuni woi nai rao mai tangaa ka farunga kena. 17 Mataina na arani mwarao ne nanau fato, ua ngaia ke kasia ka kare iana ia ke rao tangara ka inuni nai fagarongora rainia na farunga ia make woi tangara, ‘Mui rao mai na mataina kaa suria na arani mwarao ke nanau fato noga.’ 18 Make ngaira ke rako ka atani wau mwa na agua na woisi rai fagamakukura ana rai rao mai ana. Anegana ke woi, ‘Oe, inau kau kafu woria mwa ka mwako, hoi ke araria woi nau rao noga kau rerea noga. Hoi, inau kau faitakoi rafaera wau ma qai arao wau tangaa ka farunga kena.’ 19 Tana mwane ke woi nikao, “Inau kau kafu woria mwa ka tangafuru i puruka ne etagai, kau arao noga kau mamarainira rao. Hoi kau faitakoi rafaera ngaia, marefa qai arao wau.” 20 Mi tana mwane ke woi nikao, ‘Inau ka kau kafu auragi rao mwa nikao ngai ke, ke qara wau tangau rai rao wau ana.’ 21 Ua ka mataina kare iana ne aporo mai ke fagarongoa rai na arani agua na woisi na inuni ne rao ke rera ira, mwane rafa iana ia ke mangariaga wau, make woi tangaa manga kaa kare iana ia, ‘Ui rao nga mafarufaru ina mataina kaa i tara rafa mina kere tara sisitai tangai na finua gena, ko rorogoira ka inuni ma ni tonga nafuninga iata, ani ne risuriuaga, ani na guru mina ani na inuni ne mae na uwata.’ 22 Ua mataina kare iana mwane rafa ne aporo mai, e woi tangaa, ‘Mwane rafa, taa no woisia mai tangau ia kau tanua fato noga, make mamaunga ni wonuwonu ka agua iga na ngaufa igi.’ 23 Ua mwane rafa ia ke woi nikao, ‘Ui rao suri ka tara imurini na finua gena mina kere tara ina mwani qai mwou gena, makui toraira mai ka arani inuni gena, kai fagawonusia ka ruma iaku kaa. 24 Ua makau wowoi tangago wau, marefa ka fitangita na inuni nau kasi tamasinga tangara inago ira nai pagai ngaua na farunga iaku.’ ” 25 Mataina ne etagai e rako ke tefa wau ka inuni na rao afainia ko Jisas. Ua o Jisas ke riri aporo make tamasi manga kaa tangara, 26 “Fitangimiu ne oqani tao ana rai rongoisuri ana iaku, ngaia ke araria ne kokomaniau nikao tefaria ka faikomanifa iana tangaa emana me enana, mina inuni iana, mi karena, goana na mwane mina goana na fefene, mina maurifana mereana nikao. 27 Mina fitangimiu ma ni marumu rai torai ana na taotao woro iana rai rao i suriau ana, inuni ngaia ke qara tangaa rai tao ana rai rongoisuri iaku. 28 E manga na fitangamiu ke oqani tagarafia ana ka ruma afaafa iana, nagonagona e oga noga rai takosi ana efita na sirani ke arari ne tatagarafia fagaofua rainia na ruma iana kena. Nga manga ngai kena ke gira ono girara ana ne nafunia ka sirani ne arari mwa rai fagaofu ana ka ruma iana kena. 29 Ua e rao ke ma ni tanua manga ngai kena, ke manga ne fafagaurasi fato ka auu iana tangaa na ruma kena, make qara tangaa rai fagaofu ana ka ruma kena, mina arani inuni ka rerea, maka pagai tamasi fagaerisia ka woiwoi manga kaa, 30 ‘Oe o waeka ke faganega rai tagarafi ana ka ruma kaa make tao raorao make ma ni gira fagaofu ana kaa.’ 31 Ua e manga na arafa ni finua ni nafunia tangafurui qera (10,000) na mwane ni faiarifatana iana, ngaia ke oqani rao ana rai mea fainafunafu ana ki tana arafa ni finua ne nafunia na tangafurui qera ne erua (20,000) na mwane ni fainafunafu ana iana, ua make araria woi ni koa noga ki takosia menamenai manga ifai nganganiaganifa iana ke arari mwa rai ura tefarira ana tana arafa ni finua kena. 32 E rao ke takosi woi na nganganiaganifa iana ke ma ni arari, make araria woi ni kasia ka tamasinga afainia ki tana mwane kai mea qainago, mataina tana arafa ni finua kena ne fagatau maunga kena, i mwarao maki fagaotora ka arani agua i qai awogataurua, ki mwarao maki siana karu fafainafunafu. 33 Hoi kigamu ka nagonagona maka mui takotako menamenai aera nikao. Suria na fitangimiu ma ni mamarumu rai fagamarefagara ana na arani mwarao ne nafuni, ngaia kena e qara wau rai mai tao ana rai rongoisuri iaku.” 34 Mo Jisas ke woi manga kaa nikao, “Sol ka roma na mwarao, make rao fafagamarefaga ka ramwofa iana, e qara wau rai koro aporo ana nikao. 35 Make ma ni pagai arari rai tanu ana rainia ki tana mwarao rao nikao, manga no aroa fainia ka mwako irarona mwou, o aroa rai karangi ana iga ka mwomwo ne gira kakagana rai tanu ana ka mwako kena rai koro aporo nikao. E araria mwa rai kasi ana. Hoi ka faitangimiu ne tonga karingana ngaia ke araria ne rongoa menamenai wau ka tamasinga kaa.”

15

1 Ua arani mwane rai tawotawo takis ana mina arani inuni aera, ngaira ka rao mai tangaa ko Jisas rai mai fufu karinga na tangai ka tawatawanifa iana. 2 Mina arani Farasi mina arani fagausuri iga na Lo iana o Mosis, ngaira ka faganega rai tamasi fagaerisia ana ko Jisas ka woi, “O wani kaa ke goanira wau ka inuni aera make ngaungau afainira nikao.” 3 Hoi o Jisas ke tawatawari tangara ka tamatamasinga kaa, 4 “I manga na fitangimiu igamu kena ki nafunia ka tangarau (100) na sip, mina ani ne etagai ki marefa, taa ke tanua wani ia rainia ne etagai ne marefa ia? Ngaia ke arao panira ka tangafuru ne esiwa matara esiwa (99) na sip ira na agua na ura ka ngaungau iga ia, make rao ke garia ka ani na sip ne tarupe ia, garia raorao make rao ke rogoia. 5 Mina mataina ne rorogoia ngaia ke wawagewage wau, make roroia ke nanaka i gaparana, 6 make totorai aporo mai i ruma iana. Murina mai make onira faku mai arani goana koro mina ani na inuni na oga fagarangia, make woi tangara, ‘Mui faku mai kamu wagewage afainiau suria na sip ne tarupe ia kau rogoia noga.’ ” 7 Makau wowoi tangagamu wau, “Apena wagefa rafa iata ki Heven tangaa ka ani na inuni aera ne ririri aporo tangaa o God, tefaria ka inuni na tangafuru ne esiwa matara esiwa (99) na oto tatarau ne ma nai gira riri aporo ana tangaa o God.” 8 Mo Jisas ke tawatawa ke woi nikao, “Kee ni manga na fefene ni nafunia na tangafurui ratana na rurugua, maki marefa ka ratana ne etagai. Ataa ke tanua? Ngaia ke tangaa ka mamawe make sinoa ka ruma iana ia, garigari menamenai wau iga ka arani agua irarona ruma ia, garigari tangaa raorao make rorogoia. 9 Mina mataina ne rogoia ngaia ke onira ka arani goana koro ira mina inuni na oga kerena gena, make woi tangara, ‘Mui faku mai kamu wagewage afainiau suria mu girara aratana sirani nau fagatarupe ia kau rogoia aporo.’ 10 Ua makau wowoi tangagamu wau, arani enjel iana o God ka wawagewage tefa nikao, mataina ani na inuni aera ne takotako orisi aporo.” 11 Mo Jisas ke tawatawa ke woi nikao, “Mataina ne etagai tana mwane ke tonga i karena ne erua na kere mwane. 12 Ua kere mwane imuri ia ke tamasi manga kaa tangaa ke emana ia, “Emaku, ui wateau nga na mataina kaa ki tana apanana nafuninga iamu woi nau tawoa mataina no maemae iga ia.” Hoi ke emana ia ke woto rai ka arani nafuninga iana igi tangaraurua ki karena iraurua. 13 Ma ni qorafu wau, kere mwane imuri ia ke fagafakua ka arani nafuninga iana igi, make rao iga ka finua fagatau wau make atani wau mwa rai ka rurugua iana igi iga ka atani wau mwa na ogafa. 14 Mataina ne fagaerisi fato na arani rurugua iana igi, mataina kena ka apena magaua rafa ke taua ka finua kena, mina kere mwane ia ke marefa wau ka taa woi ni nafunia nikao. 15 Hoi ngaia ke rao ke nongi tagaranifa pania ki tana mwane i finua kena. Ua o wani ia ke kasia ka kere mwane ia ke rao rai ono surira ana ka qoo iana, iga ka agua ne kasira ka uraura iga. 16 Ua kere mwane ia ke oqani ngaura ana wau ki taa ngaufa na qoo gena, make marefa wau ka fitangita na inuni ni oqani watea ana rai mwarao. 17 Hoi e tako raorao make aporo ka takofa iana tangaa ka finua iana ne rao pania ia, make tako manga kaa, “Aigii! Arani mwane ni tagaranifa iana emaku ira ka ngangaufaga wau, mi inau kaa kau sugui magau mae mwa kaa. 18 E qao manga wari qai rao pania ka finua kaa, ma qai aporo tangaa ke emaku ia, makau wowoi tangaa manga kaa, ‘Emaku, taa nau tanua kaa, ma ni qao koro i maamu mi maana o God nikao. 19 Kina mataina kaa, ma ni ararigo woi nui oniau rai karemu, mako totoraiau qanu wau mwa rai mwane ni tagaranifa iamu mwa.’ ” 20 Hoi ngaia ke ura akau, make aporo tangaa ke emana ia. Ua mataina ne tataworagofa fagatau aera mai maunga, me emana ia ke qani ataia rao, ke faitakoi tefa wau tangaa ki karena ia. Hoi make tari worosia rao, ke taroroia make siginia. 21 Ua o wani ia ke mea tamasi manga kaa ke emana ia, ‘Ua emaku taa nau tanua kaa, ma ni koro i maamu mi maana o God nikao. Ki na mataina kaa ke ma qai araria nui oniau rai karemu.’ 22 Ua me emana ia ke ngere rao tangara ka kare iana ira, ke woi tangara manga kaa, ‘Mui Mafarufaru! Kamui toraia mai nga ka gafu koro, kamui fagagafua rainia maka mui suwa rainia ka ringi i kakauna maka mui fagaputia rai ka puti i uwana nikao. 23 Maka mui rao kamui nafuia ka karena puruka ne rafa koro iana ia, ki mwarao makai taua ka farunga rafa, rai tanua ka mataina ka rai tangiana ni wagefa iaka. 24 Suria i kareku kena kau takosia ne mae fato noga, makau rea ne tafi aporo mai nikao kena. Ngaia kena ke tarupe, maka rogoia aporo kena.’ Hoi ngaira ka faganega rai ngaufa maka wagewage faku. 25 Iga na mataina kena, ka kere mwane rao inago ia ke mamaunga mai mwou. Ka mataina ne qau aporo mai, ke fagarangia na ruma iata ia, ke rongoa ka kiufa mina maofa. 26 Hoi make onia ki tana mwane ni tagaranifa ke fagatea, ‘Ataa kamu tanua kena?’ 27 Ua mwane ni tagaranifa ia ke aramia ke woi, ‘Agua ka rainia ke esimu ia ne aporo mai. Me emamu ke nafuia ka karena puruka koro ia suria na kere mwane kaa ia ke aporo mai make tafi koro mwa nikao.’ 28 Mataina na mwane inago ia ne rongoa na agua kaa, e mangariaga wau, make ma ni oqani qanufa tangara irarona ruma kena. Hoi emana ke rao mai tangaa, ke nongia. 29 Mina kere mwane inago ia ke woi tangaa ke emana, ‘Ui rego sio noga! Arani farisi kau makomwoaga tatarau rainigo mina arani mataina kau tautau woita iamu makau tatanui ka arani mwarao no woisi tangau rai tanui ana make marefa wau ka mataina rao, woi nui wateau iga tana mwarao koro manga na karena nanikoti rai taua ana ka kere ngaufa afainira ka tamaku koro gaa make marefa nikao. 30 Mi karemu kaa ke fagaerisi ka arani rurugua iamu rainira ka aoraora, mina mataina ne rao ke aporo mai i gaa, migo ko kafu nafuia iga ka karena puruka koro iamu ia!’ 31 Ua emana ke woi tangaa, ‘Kareku, igo ko ogaoga afainiau tatarau mwa, mina arani mwarao nau nafuni gaa, ka nafuninga iamu ngai ge. 32 Maki igami ke araria woi mi tautau farunga, kami ngaungau makami wawagewage rainia ke esimu ne tarupe panigia, maka takosia ne mae fato noga ia, ki na mataina kaa ke tafi aporo mai make tarupe maka rogoia aporo.’ ”

16

1 Ua o Jisas ke mera tamasi ka rongoisuri iana manga kaa nikao, “Iga na mataina ne etagai mwane ni rurugua ke nafunia ka mwane ni tagaranifa ne ono suri ka arani nafuningai iana gena. Make fagarongoa ka mwane ni rurugua, woi na kare iana ne onoono suri na nafuninga iana igi ke fagaerisi. 2 Hoi a mwane ni rurugua ia, ke onia ka kare iana ia ke rao mai make woi tangaa, ‘E manga ifai ka tamasinga nau rongogo rainia kaa? Ui woisia mai tangau ataa ko tanua. Hoi igo ke marefa nui pagai tatagara tangau nikao.’ 3 Ua, mo wani ia ke takosia manga kaa, ‘Taa kau tanua mataina mwane rafa kena ne fafagafatongiau pania na tagaranifa iaku kena? Suria inau kaa ke marefa qai ramworamwo rai tanui ana ka tagaranifa ne figa, makau mamaaki rai nongifa tatarau. 4 Hoi au girara ka taa ne arariau nau tanua. Ua mataina nau fatofato pania na tagaranifa iaku, makau nafunira maungara ka goaku koro na gira oniau qanu ana irarona ruma iata.’ 5 Hoi o wani ia ke onira fato ka arani inuni na kaoni pania na mwane rafa iana ia, make fagatea ka tana mwane inago, ‘Efita ko kaonimu pania na mwane rafa iaku ia?’ 6 Mo wani ia ke woi, ‘Inau kau tawoa ka tangarau ne etagai (100) na potere na nongana na olif.’ Hoi a mwane ni ono surifa ke woi, ‘E manga ngai kena makui tawoa ka pepa ni kaonifa, makui oga sio ina mataina kaa, kui orisi aporo rainia mwa ka tangafuru ne erima mwa (50) na qotere.’ 7 Hoi make fagatea ki tana mwane nikao, ‘Mi igo ke efita ka kaonimu?’ Ua mo wani ia ke woi, ‘Inau kau tawoa ka qera ne etagai (1,000) na faini na wit.’ Hoi a mwane ni ono surifa ke woi, ‘Ua tawoa ka pepa ni kaonifa iamiu ia, makui orisi mai mwa rainia ka faini na tangarau ne ewaru mwa (800).’ 8 Ua imurina mai mwa mina mwane rafa iana o wani ia ne tagara fagaqekaqeka aera ia, ke girara imuri, make fagaakausia wau suria ne girara tefa wau ki ngatakena ne onoono suria mereana, suria na arani inuni ina ano kaa, ngaira ka girara tefa wau ki ngatakena ono suri ana na arani tagaranifa iata, tefarira rao ka ani na inuni na nafunia na mawetana.” 9 Hoi kau wowoi tangagamu wau, “Igamu kamui tatagara rai ka arani nafuninga iamiu iga na ano kaa rai tamanira ana ki tana inuni, hoi a mataina ne fatofato na ruruguanifa igi, mo God ke onigo qanu iga ka finua ne marefa ni pagai fatofato ia. 10 Ka fitangimiu igamu nai inuni na tangamworani rainigamu rai ono suri ana na kere mwarao sisitai gena, nikao ka gira tangamworani ana rainigamu rai ono suri ana ka apeni na mwarao rafa nikao. Mina fitangimiu ma nai tangamworani rainia rai ono suria ana na kere mwarao sisitai kena, ke marefa nai tangamworani rafaera wau rainigamu rai ono suria ana ka apena mwarao rafa gena nikao. 11 Hoi ki manga ma nai tangamworani rainigo rai ono suri ana kaa ka nafuninga iga na ano kaa, ke tautanu fea ko God ke tatangamworani rainigo rai ono suria ana na nafuninga mwora? 12 I manga ma nai tangamworani rafaera rainigo rai ono suri ana ka nafuninga iana tana inuni, ke tautanu fea ko God ke wawatego na mwarao tangago mereamu? 13 Marefa noga ka mwane ni tagaranifa ni tagara tangaraurua na arafa ne erua faitigi. Oqaoqania ki tana ani mina tana ani ke mamarefa, ke tautau woita iana ki tana ani mi tana ani ke mamarefa. E marefa nui gira tagara ana fagaetagai ana tangaa ko God mina rurugua.” 14 Ngaira na Farasi ka oqani wau ka faaga. Ka mataina na rongoa na fagausuringa iana o Jisas, mi ngaira ka fafagamamana rainia. 15 Hoi mo Jisas ke woi tangara, “Oe, Igamu kena kamu tanugamu woi namu qaoqao koro, mo God ke regi ka mangatamiu. Arani mwarao na takosi na inuni woi ne rafa tangara ka mwarao purua mwa iana o God.” 16 “Rao ke taua na mataina iana o Jon ne fagamaanu apuna, ngaira na arani inuni ka rongoa ka Lo iana o Mosis mina Segesegefa iata na maurukari. Hoi faganega pania ko Jon ne fagamaanu apuna, ne tamasia na tarofa koro rainia na arafanga iana o God, arani inuni ka rapasira wau rai qanufa irarona na arafanga kena. 17 Heven mina ano kaa ke gira marefa ana, maake qara wau rainia ka kere agua sisitai iga na Lo rai marefa ana. 18 Ua manga tana mwane ki kasia ki kani iana maki auragia ki tana fefene nikao, ko wani ngaia ke ranga ngaia. Mi manga tana mwane ki auragia ka fefene ne kasia o wani ia, ko wani ngaia ke ranga nikao ngaia.” 19 “A guana mwane ne etagai ne tonga rurugua iana tefa wau ke gafugafu tatarau mwa rainigi ka gafu ne akau tefa wau na maeni, mina arani tangiana gena ke ngaura ka romani na ngaufa wau. 20 Ua mina guana mwane ne etagai ne nononongi, atana ko Lasarus ngaia make ogaoga kena nikao, mina apena ke wonusia ka garoa. Arani mataina ke kokoa tatarau i metara iana wani ne tonga rurugua iana tefa wau ia. 21 Mi ngaia kena ke oqania aerisia wau rai ngaura ana ka mamafugani na ngaufa ne wotawota pania na qea iana o wani ne tonga rurugua iana kena. Mina arani mataina ka aoo ka arao mai ka naminamira ka garoa iana gena. 22 I ngatakena raorao mwa make mae rao mina arani enjel ka rao mai ka toraia rao ka fagaogasia afainia ko Ebraham i Heven. Mi ngatakena o wani ne tonga rurugua iana ia, ngaia ke mae nikao, ka afunia. 23 Ua wani ia ke fafara wau iga ka agua iga na agiu ia, ke ono akau, minga ke rea ko Ebraham ne oga fagatau wau afainia ko Lasarus ne koa irawona. 24 Hoi make onia ko Ebraham ke woi tangaa, ‘Emaku o Ebraham inau kau fafara wau irarona na giu kaa i mwarao makui kasia mai ko Lasarus ki rao mai ki fagarufusia ka kakauna rainia ka wai maki mai tongia mai i meaku ki rufu ki magamagarisi rao noga, suria inau kaa ki iga ka apena fafaranifa rafa iga ka giu kaa.’ 25 Mo Ebraham ke woi, ‘Kareku, igo ko girara menamenai wau, mataina no tafitafi maungago ki igo ko nafuni ka arani mwarao koro, mo Lasarus ki iga na mataina kena ngaia ke nafuni ka mwarao ma ni qao koro. Maki na mataina kaa ki ngaia ke oga wagewage iga ka ogafa koro, migo ko ogaoga iga ka fafaranifa. 26 Mi tana agua nikao, ka apena marawai rafa ke tao ina qaiawogakaurua kaa, hoi ke asafigami wau rai rao tarau ana wau tangagamu iga ka apanana mu kokoa iga kena.’ 27 Mo wani ia ke woi nikao, ‘E manga kena mwa, makau nongigo mwa Ebraham, ui kasia mwa ko Lasarus ki aporo tangaa ka ruma iana emaku. 28 Suria nga ngai kana kau nafunia ka goaku na mwane ne rima, i mwarao maki mera tamasi, ki ngaira maki siana kai mae, kai arao mai iga ka agua ni fafaranifa kaa.’ 29 Mo Ebraham ke woi tangaa, ‘O goamu na guana mwane ne erima gena ka nafunia ko Mosis mina maurukari rai mera tamasi ana, hoi ki nakara wau ko goamu gena, ki ngaira mereata kai fufukaringa tangai ka taa na tatamasi tangara gena.’ 30 Ua wani ia ke tamasi ke woi nikao, ‘E manga ngai kena wari, emaku Ebraham, ke mamaunga wari ni arari! Maka inuni ni tafitafi aporo pania na maefa ki aporo tangara ki memera tamasi, hoi makai kafu rongoa kai takotako orisi panigi ka aerafa iata.’ 31 Mo Ebraham ke woi tangaa, ‘E rao ke ma nai tatangamworani rainigi ka tamasinga iata o Mosis mina arani maurukari gena, make qara tangara rai tangamworani ana nikao rainia ka ani na inuni ne maemae ke tafitafi aporo nikao.’ ”

17

1 Ua o Jisas ke tawatawa manga kaa tangara ka rongoisuri iana ira nikao, “Arani mwarao ne tanua na inuni ke wotawota iga na aerafa, ke pagai worawora mai. Mo God ke pagai fafagaetangira ka inuni na totoraira tana inuni na mwarumwarusiga na rao suriau noga gaa rai tanui ana nikao ka aerafa. 2 A fagaetangifa kaa ke tetefaria rao nikao ka inuni na rakua na fau ne figa i riona, ka kasia ina matawa roto! 3 Ngaia ngai ke, mui onoono menamenai rainigi ka taa mu tatanui. Ua, e manga o goamu ke tanua ka agua aera tangago, mui fafagaotoa mwa. Make manga ne orisia ka takofa iana, ua makui tawoa ka aerafa ne tanua tangago ia. 4 E manga ne tanua ka agua aera tangago fagaepiu iga ka tangi iana ne etagai, mi fagaepiu ke aporo mai tangago, make woi tangago, ‘Inau kau orisia noga ka takofa iaku ina mataina kaa.’ Ua, qoqono rai ka agua ne tanui tangago igi nikao.” 5 Arani rongoisuri ira ka woi tangaa ka Arafa rainia ka agua kaa, “Ui tanui ka tangamworanifa iamami gaa ki rafa wau nikao.” 6 Make aramira, “Manga mu nanafunia ka tangamworanifa ne sisitai manga na guuna na mastat ia, maka mui gira mea tamasi ana ka apenagai rafa kaa manga kaa, ‘Ui ragaigo akau mereamu, makui rao kui fasigo mereamu irarona asi kena’ make gira rongogamu ana mwa. 7 Manga etagai igamu kena ki nafunia ka mwane ni tagaranifa ni tatagara i mwou, mina ono suria na sip nikao. Ua mataina ne aporo mai i ruma pania na mwou, a mwane rafa iana ia ke marefa ni wowoi tangaa mai, ‘Rao mai kui oga sio, kui ngau.’ 8 A mwane rafa ia ke wowoi mwa tangaa manga kaa, ‘Nagonagona ui fagananaura noga qangaufa makui gafu menamenai, makui kafu totora mai ki qangaufa mi qatonofa. Mina mataina nau ngaungau fato migo ko kafu ngaungau mako totono nikao.’ 9 Mina mwane rafa ia ke marefa ni tangasia tangaa ka mwane ni tagaranifa iana ia, suria ne tatagarafi mwa ka faioqanifa iana na mwane rafa ia. 10 Hoi, kina mataina kaa, kigamu maka mui tautanu manga ngai kena nikao. Mataina mu tatagarafi na arani mwarao o God ne woisi tangagamu rai tanui ana, e ararigamu mu wowoi manga kaa, ‘Igami ka inuni ni tagaranifa mwa, hoi ke ma ni ararira rai fagaakausigami ana.’ ” 11 Mataina o Jisas ne taworagofa ke rao rai taua ana i Jerusalem, ngaia ke rao mai ke taua ka taketake pusia ina provins i Samaria mi Galili. 12 Mataina ne rao fagarangia tana kere finua kena, mwane na tangafuru ne tanura na lepa ka rao mai ka tarafua. Hoi ngaira ka ura fagatau, 13 maka fagangere rafa wau tangaa ko Jisas ka woi manga kaa tangaa, “Jisas na Arafa, Ui takoigami.” 14 Ua mataina o Jisas ne ono rao ke rera, e tamasi ke woi tangara, “Mui rao inago tangaa ka mwane raperapega ki reregi noga ka apemiu.” Ina mataina na arao maungara gena, mina apeta ke koro aporo. 15 Ua mataina na fitangita na mwane ira ne ono girara woi na ape aera ne taua ke fato pania, ngaia ke aporo tangaa ko Jisas make ngere fagaakausia ko God. 16 Make rao mai ke mai tao aqa wato inagona o Jisas make tamasi fagakorofia. Ua wani kaa kee, ka mwane ina provins i Samaria. 17 Ua o Jisas ke woi, “Guana mwane na tangafuru ne etagai kau fagakorofira panira na ape aera iata ira. 18 Minga ne tanu fea ko wani kaa na mafuara, ngaia togo ne aporo mai ke tamasi fagakorofia o God kaa?” 19 Hoi o Jisas ke woi tangaa ko wani ia, “Ui afaraga akau makui rao ina mataina kaa. Nga na tangamworanifa iamu ke fato panigo na ape aera iamu kena.” 20 Hoi tana Farasi ka fagatea ko Jisas, efea mataina taa ngai ke ne arao mai na arafanga iana o God kaa? Ua o Jisas ke aramira ke woi, “Arafanga iana o God ke ma ni tanu manga na mwarao no oga ko qoqoretainia rao rai maamu ia. 21 Make marefa ko otai ni gira woi ana, ‘Ngaia noga ke e kaa!’ kee ‘Ngaia ke kana!’ marefa wau! Suria ngaia ke taotao afainigamu noga kena.” 22 Ua o Jisas ke mera tamasi ka rongoisuri iana ke woi manga kaa, “Iga na mataina ne pagai arao mai, igamu kamu pagai oqaoqania aerisia wau rai reau ana, ki inau na Kare ni Inuni, make qara wau tangagamu rai reau ana. 23 Mi tana inuni ka tamasi manga kaa tangagamu, ‘Ngaia ke kana!’ kee ‘Ngaia noga ke e kaa!’ make siana rai rao ka gari tangau ana. 24 Suria na mataina inau na Kare ni Inuni nau aporo mai ka raofa iaku mai ka arani inuni ka pagai rereau manga na rerea na marangaia ne mamawe iga na afaafana kana ia, 25 maka nagonagona ka atautau fagaqao maaku noga, mina inuni na mataina gaa ke ma nai oqaoqaniau nikao. 26 Ua ka taa ne wora tangara na inuni iga na mataina iana o Noa, ke pagai worawora iga ka mataina inau na Kare ni Inuni nau aporo mai nikao. 27 Ina mataina iana o Noa, arani inuni kaa ngaungau mwa maka totono mina mwane mina fefene ka auragi, raorao make taua ka tangina ngaia o Noa ne tage iga na apena faka rafa ia. Ua, ka apena mwaganu rafa ke rao mai mina arani inuni fato ina ano kaa ka tono ka mae wau. 28 Make manga ngai kena nikao ki iga ka mataina iana o Lot. Arani inuni ka ngaungau maka totono, woriwori maka fafagawori, fasifasi maka akera ka ruma iata. 29 Maki iga na tangiana ngaia o Lot ke gawa pania ki Sodom, agiu fainia na fau manga salfa ke wawata, wota mai pania ka wawaiaro kana make nafuira fato ka mae. 30 Hoi ke pagai manga ngai kena nikao ka tangi inau na Kare ni Inuni nau pagai worawora mai. 31 Ua iga na tangiana ngai ke, ko otai na inuni ne furafura pania na ruma iana, siana ke pagai aporo qanu irarona ruma iana rai tawora ana ka nafuninga iana nikao, maki kafu gawagawa. Manga ngai kena rainia nikao, ka mwane ne tagara i mwou iana, siana ke tatakosi ke aporo i ruma iana rai tawora ana ka nafuninga ne taotao irarona ruma iana gena nikao, maki kafu gawagawa. 32 Ua mui tatakosia ki kani iana o Lot ia. 33 Ko otai na fitangimiu ne oqani fagatafia mereana ana, ke pagai fafagatarupea. Mo otai na fitangimiu ne fafagatarupea na manawana, ki ngaia ke pagai fafagatafia. 34 Ua makau wowoi tangagamu wau, iga na qongiana kaa, ka inuni ne erua karu taotao faku iga ka qana ne etagai, maka mai totoraia ke etagai, me etagai ke taotao aporo sio. 35 - 36 Mina fefene ne erua karu tagara faku rai tagarafi ana ka flaoa, tana ani ka totoraia mi tana ani ke ogaoga aporo sio mwa.” 37 Ua mina rongoisurira ka fagatea manga kaa ko Jisas, “Arafa ifai ke worawora iga na agua gaa?” O Jisas, ke woi tangara, “Ifai ne taotao iga na mwarao ne mae, ka rangoru ka gagafa rifuia mwa.”

18

1 Hoi o Jisas ke tamasi fagafiu tangara ka rongoisuri iana rai fagausurira ana, woi ngaira kai fafagarafe raorao mwa ki mwarao maki siana kai takotako mwarumwarusiga. 2 Ua o Jisas ke woi manga kaa, “Iga na finua ne etagai ne nafunia ka mwane rafa ni fagakoti iana, ngaia kena ke marefa wau woi ni tako fagafigaia sisitai rao ko God, make ma ni tako fagafigaira ka inuni gena nikao. 3 Ki finua kena ki tana nao ke ogaoga iga nikao, ngaia ke arao mai tatarau tangaa ka mwane rafa ni fagakoti ana ia, make fagatea ke woi tangaa, ‘Au nongigo nui tamaniau kui fagaotoa tangau ka ogafa ma ni oto afainira na inuni na maeronganiau gaa.’ 4 Qorafu aera mai ka mwane rafa ni fagakoti iana ia ke marefa ka agua ni tanua rainia nai nongifa iana na nao ia. Maki muri mai, make takosia mereana ke woi, ‘Oe! Inau ke marefa wau woi qai tako fagafigaia sisitai rao ko God, make marefa qai tako fagafigaia ka inuni gena nikao, 5 suria na afiurao kaa ke fagaosia apeku e araria woi qai fagaotoa ka agua ma ni oto ne nafunia kena, suria ne marefa qai oqania rai fagaosia apeku ana rai rao mai ana raorao mwa.’ ” 6 Mina Arafa ke tawatawa ke woi nikao, “Ua igamu kamu rongoa mai ka taa na mwane rafa ni fagakoti ana ne paronga aera, ne woisia kaa. 7 Ua kamu tako manga ifai, woi o God ma ni gira fagaotora ana ka ogafa ma ni oto nafuni na inuni ne ono sikifira, maka angiangi tatarau tangaa? Kee ne fea, ne arigurigu rai tamanira ana? 8 Ua makau wowoi tangagamu wau, ngaia ke mafarufaru wau rai tamanira ana rai fagaotora ana ka koafa ma ni oto na nafuni nikao. Make efea, mataina na Kare ni Inuni ne aporo mai, tana inuni ina ano kaa ka nafunia ka tangamworanifa rainia?” 9 Ua o Jisas ke tamasi fagafiu tangara ka inuni na takosira mereata woi na oto wau na ogafa iata, maka ono qao aerisira ka arani inuni nikao. Hoi o Jisas ke tawatawa ke woi tangara, 10 “Iga na mataina ne etagai, a guana mwane ne erua karu qanu irarona Ruma ni Wogasifa rai fagarafe ana. Mwane ne etagai ka Farasi mi tana mwane, ka mwane ni tawo takis ana. 11 Ua, a Farasi ia ke ura akau ina gupuna Ruma ni Wogasifa ia, make fagarafe ke woi manga kaa, ‘God, au tangasigo tefa wau suria inau kaa, ke marefa qai manga tana inuni na mamamangoga, paronga aera, mina qagararanga ana. Makau tangasigo tefa wau suria inau ke marefa qai manga na ani na mwane tawotawo rurugua tangaa na takis, ne uraura kena nikao. 12 Hoi makau farifari suria ka tangiana ne erua iga ka arani wik. Makau mamafata rainia raorao mwa, ki tangafuruta na apanana na nafuninga iaku tangago.’ 13 Ua mina ani na mwane ne tawotawo takis ia ke ura fagatau rao, ma ni ono akau ana i Heven make qaotou wato mwa. Make fita ina aparagaimatona rai fagaqao ana woi ngaia ke faitakoi tefa, make fagarafe ke woi manga kaa, ‘God, nui takoiau, inau kaa ka inuni aera.’ ” 14 Mo Jisas ke woi tangara nikao, “Makau wowoi tangagamu wau, a mwane ne tawotawo takis, ngaia ke tanua ka agua ne oto i maana o God make aporo i ruma iana, mina Farasi ia ke marefa ni tanua ka agua koro tangaa ko God. Suria otai na fitangimiu ne kasia akau mereana, o God ke ma ni takotako rafa rainia, mina fitangimiu ne fafagamwarufia mereana, ko God ke takotako fagafigaia.” 15 Ua ainuni ira ka toraira mai ka kere kare sisitai tangaa ko Jisas rai nakai ka rimana afurira ana. Mataina kena ka rongoisurira ka rea ka agua na tanua na inuni gena, maka susura ira. 16 Mo Jisas ke onira ka kere kare ira rai rao mai ana tangaa, make woi, “Mui nakara ka kere kare gaa kai rao mai tangau, siana rai fagamakukura ana wau paniau. Suria na arafanga iana o God tangara ka inuni na agua iata ke manga na kere kare gaa. 17 Makau wowoi mwora wau tangagamu, otai na inuni ma ni tawoa manga na kere kare gaa, na arafanga iana o God, ngaia ke marefa ni pagai qaqanu iga.” 18 Ua tana mwane rafa iana Jiu, ke fagatea ko Jisas, “Fagausuri koro igo! Taa ke araria nau tanua, makau nanafunia na tafinga fuu?” 19 Ua mo Jisas ke woi tangaa, “E tanu fea ko woisiau woi inau kau koro tefa wau? Ngaia togo o God ke koro tefa wau. 20 Ua igo ko girara fato noga ka arani Lo ne woi, Siana kamu qaqagararanga, Siana kamu nafunafu piri, Siana kamu mea faitogiri ka inuni iga ka agua ni qaqanganifa, Ui takotako fagaakaufira ke emamu me enamu.” 21 Hoi, mo wani ia ke tawatawa ke woi, “Faganega nau kere mwane, ka arani faifataninga gaa kau taura, marefa ke etagai qai fagamarefa gaa.” 22 Ua mataina kena, Jisas ke woi tangaa ko wani ia, “Mwarao ne etagai togo ke araria no tanua. Ui rao makui fagaworingai ka arani nafuninga iamu, mako mamafata rai ka magafuruni na nafuninga iamu gena tangara ka ani na inuni ma ni tonga nafuninga iata. Pania na agua kaa, ko pagai tongatonga nafuninga iamu nikao i Heven. Makui rao mai suriau.” 23 Hoi mo wani kaa ka mwane ne tonga nafuninga iana wau, hoi ka mataina ne rongoa na tamasinga kena, e ape rorofiaga wau. 24 Jisas ke ono rao ke rea ko wani ia ne faitakoi wau, hoi make woi, “Qara wau nga tangara ka inuni ne tonga nafuninga iata nai qanu ana iga ka arafanga iana o God. 25 Mui gigirara menamenai wau, ka kamel ke asa tangaa rai siwa ana iga ka kere warara iga na kere nira rai tai gafu ana ia, ua make qara tefa wau tangaa ka inuni ne tonga nafuninga ia ni qanu iga ka arafanga iana o God nikao.” 26 Ua ani na inuni na rongoa na tamasinga gena, ka woi manga gaa, “E manga ngai kena, ko otai mwa ka gira fagatafi ana?” 27 Ua mo Jisas ke aramira ke woi tangara, “Arani mwarao ne qarasia na inuni rai tanua ana gaa, ko God ke mwataku mwa tangaa rai tanu ana.” 28 Mataina kena o Pita ke woi tangaa ko Jisas, “Hoi, igami kami qani rao panigi ka arani nafuninga iamami, makami arao surigo raorao kaa.” 29 Hoi o Jisas ke woi tangara, “Au wowoi mwora wau tangagamu, otai na fitangimiu ne tako fagafigaia na arafanga iana o God ke tanua ke qono rainia na ruma iana, ke mi kani iana, goana, me enana me emana, mi karena, 30 ngaira ka pagai taura ka nafuninga ne tefa wau iga ka mataina kaa, mi iga na ano faoru ne taua na tafinga fuu.” 31 Mataina kena ko Jisas afainira na rongoisuri iana tangafuru matara erua ira, ngaira mwa ka tagai taku ka rao gena, make woi tangara manga kaa, “Igia kaa, ka arao tangaa ki Jerusalem ina mataina kaa, mi ngaia kena ka arani agua ngaira na maurukari na qani segera rainiau inau ka Kare ni Inuni, kamu reregi ne mworamwora fato iga. 32 Ua ngaira ka mamafata rainiau rao rimata na inuni na afuroto, ka fafagamaamana rainiau, tamasi aerisiau, mimisuriau. 33 Ngaira ka raramwosiau, nanafuiau, maki iga na aoruta na tangiana kau tafitafi aporo nikao.” 34 Hoi ka rongoisuri iana ira ke ma nai tako fagagara rainia ka taa ne tatamasia tangara gena. Suria na rarona tamasinga kena ke punufi panira, ngaira ke marefa wau nai girara ka taa o Jisas ne tatamasia tangara gena. 35 Ua mataina o Jisas ne rao fagarangia mai na finua i Jeriko, mwane ne etagai ne guru ke ogaoga irawona tara kena, e nonginongi rurugua panira ka inuni gena. 36 O wani ia ke rongoa na meosigai inuni ka mai taworagofa ka tefatefa gena, hoi make fagatera taa ke mwarao kaa. 37 Ua mina inuni ira ka woi tangaa, “Oe Jisas na mwane i Nasareti ia ke rao mai kaa.” 38 Hoi o wani ia ke fagangere ke woi, “Jisas, i Karena o Deved, ui takoiau!” 39 Ainuni na ura fagarangi ia ka susuraia, maka woi tangaa manapu rao. Maake fagangere rafa akau ke woi nikao, “I karena na arafa o Deved, ui takoiau mai!” 40 Ua o Jisas ke ura aporo make woi tangara ka inuni gena rai torai mai ana ko wani ia tangaa. Mataina o wani ia ne taworagofa fagarangi mai, Jisas ke fagatea, 41 “Taa ko oqania nau tanua tangago?” Ua wani ia ke woi tangaa ko Jisas, “Arafa, Au oqanigo nui tagarafi ka maaku ne guru gaa ki mwarao ma qai ono aporo nikao.” 42 Hoi o Jisas ke woi tangaa, “Ua, ui ono rao! Tangamworanifa iamu ke tanugo ko korokoro aporo kaa.” 43 Kina mataina nga kena, mina maana o wani ia ke ono menamenai rao, make rao suria ko Jisas, ke ngerengere fagaakausia ko God. Mina mataina na inuni ira na rea na agua kena, ngaira maka fagaakausia ko God nikao.

19

1 Ua o Jisas ke rao ke qanu i finua i Jeriko. 2 Irarona finua kena ka mwane na woisia rai o Sakias ke ogaoga i gaa, ngaia kena ka mwane rafa iata na mwane na tawotawo takis, make togoani rurugua nikao. 3 Ua make oqani ono girara ana aerisia wau ko Jisas make suria ne aqouqou wau mina na inuni ka faku rifuia ko Jisas, ngaia ke ma ni gira ono rao ka re ana, make rapariariaga makira wau rai re ana ko Jisas. 4 Hoi make tari ke qainagota ka inuni gena, make fane iga ka apenagai na Sikamo, ki mwarao maki mwataku tangaa rai rea ana ko Jisas mataina ne tefatefa iga kena. 5 Mataina o Jisas ne mataro mai na agua kana, ngaia ke ono akau, make woi tangaa ko Sakias, “Sakias, Ui wato mai nga tangau na mataina kaa, suria ngaeka ki inau kau ogaoga fainigo i ruma iamu.” 6 Hoi o Sakias ke mafarufaru ke wato pania ka apenagai ia fainira ka apena wagefa rafa. Make toraia ko Jisas ke mea rao i ruma iana. 7 Ua mataina na inuni na rea na agua kena, ngaira ka faganega rai faarau, ka woi, “Ono rao kamui rea, ko wani ia ke rao afainia na mwane ma ni oto na taufa iana ke ogaoga i ruma iana kena.” 8 Hoi o Sakias ke afaraga akau make mea tamasi ka Arafa manga kaa, “Ono mai na Arafa. Au mamafata rai ki tana apanana na nafuninga iaku gaa tangara ka inuni ma ni tonga nafuninga iata. Mina inuni nau fagaqekara rai na nafuninga iata ira, kau worira aporo fagaefai wau nikao ke efita nau tawo pania ira.” 9 Ua o Jisas ke woi tangaa, “Ngaeka o God ke fafagatafira ka inuni irarona ruma kaa, suria wani kaa, ngaia ke wora iga ka waro ni inuni o Ebraham nikao. 10 Ki inau na Kare ni Inuni kau rao mai rai garira ana ka ani na inuni na tarupe rai fagatafira ana.” 11 Ua mataina o Jisas ne suguia mwa ni taua mai i Jerusalem, mina inuni ira ka takosia woi na arafanga iana o God ke suguia mwa ni mataro mai. Hoi ka mataina na inuni gena na rongoa maunga na tamasinga iana o Jisas, ngaia ke tamasi fagafiu tangara nikao 12 ke woi, “Mwane ne etagai ke wora iga ka qaunga ni inuni rafa, hoi make fagananau rai rao ana tangaa ka finua fagatau, rai nongia ana woi ni tawoa ka arafanga iana, ka mataina ni aporo i finua iana maki ngaia ki arafa ni finua nikao. 13 Hoi imurina ne arao, e onira fakura ka mwane ni tagaranifa iana tangafuru ne etagai pupu, make woto fitangita rainigi ka anga na rurugua. Hoi make woi tangara, ‘Ua mataina nau kokoa fagatau maunga mui ofofongigamu kamui tatagara furia nikao ka rurugua nau wategamu gaa. Kamui rorogoia ka matarani.’ 14 Ua mina inuni i finua iana mereana ia ke ma ni oqania, maka kasia ka mwane ni tora tamasinga ke qai murina ke rao ke woi tangaa ka arafa ni finua ia, ‘Igami ke ma mi oqania ko wani kena ni mai arafa tangagami.’ 15 Ua wani ia ka kasi rai mwane rafa fato make aporo mai i finua. Iga na mataina kena ke kasia ka tamasinga tangara ka mwane ni tagaranifa iana ira, woi nai rao mai tangaa, suria e oqani rogoi ana panira efita na rurugua ka kasi afuri na rurugua ne watera sio make rao panira ira. 16 Ua nagonagona mwane ni tagaranifa ia ke rao mai tangaa make woi tangaa manga kaa, ‘Mwane rafa, na tangafuru ne etagai nikao kau tarafua kau kasia furia akau na rurugua no wateau ia.’ 17 Ua mina mwane rafa iana ia ke woi tangaa, ‘Ua igo ko koro tefa. Hoi igo kena nikao ka mwane koro ni tagaranifa. Igo ko ono suri menamenai wau ka tagaranifa na watego ko onoono suri gena. Hoi ke manga ngai kena, au kasigo, ko onoono suri ka finua rafa na tangafuru ne etagai pupu.’ 18 Hoi aruata na mwane ni tagaranifa ia ke rao mai make woi, ‘Mwane rafa, na erima nikao kau tarafua kau kasia furia akau na rurugua no wateau ia.’ 19 Ua mwane rafa iana ia ke woi tangaa, ‘Ua, manga ngai kena maki igo ko onoono suria ka finua rafa ne erima gena nikao.’ 20 Hoi mi tana mwane ni tagaranifa ke rao mai nikao make woi, ‘Mwane rafa, e kaa ka rurugua iamu ia. Au qaraia mwa rai gafu makau punufia rao mwa ke tao. 21 Suria no girara nau maagutainigo wau rainia, suria igo kena a mwane ne fagakato aera na agua iamu. Nafuninga iata na inuni mako tawora panira, fafasinga iata na inuni ma ko opari nikao.’ 22 Arafa ni finua ia ke woi tangaa, ‘Fauna mwane aera iga ki igo kena. Taa no woisi i faramu gena, ki igo ko fagaqao maamu mereamu mwa ngai kena. O girarau menamenai wau woi inau ka mwane ne tau asa na taufa naku, nafuninga iata na inuni makau tawora panira, mina fafasinga iata na inuni makau opari nikao. 23 Ko tanu fea aera ke manui naka na rurugua iaku ina ruma ni fau kena? Ka aporo fai iaku mai, ka qai totogo ana mai ka rurugua iaku kena afainia ka maana nai kasia afuri akau nikao.’ 24 Hoi make woi tangara ki tana mwane ni tagaranifa na uraura gena, ‘Tora pania ka rurugua gena, maka mui watea ka mwane ni tagaranifa ne nafunia na rurugua na tangafuru ne etagai gena.’ 25 Mina mwane ni tagaranifa iana ira ka woi tangaa, ‘Mwane rafa, ngaia kena ke tonga tangafurui rurugua ne etagai iana noga!’ 26 Mina arafa ni finua ia ke woi tangara aporo, ‘Otai na ani na inuni ne tonga nafuninga iata noga ka wawatera guru wau nikao, mo otai na inuni ma ni tonga nafuninga sisite aera i pasita maka tawora panira. 27 Hoi, ina mataina nga ka ani na inuni na tanuau rai maerongata, ka ngaroitainiau rai arafa ni finua iata, kamui toraira mai iga kau ogaoga maka mu nanafuira funuira.’ ” 28 Hoi o Jisas ke woisia ka agua fato tangara make qainagota ke arao i Jerusalem. 29 Ua mataina na rao mai fagarangia i Betfeis mi Betani iga na fungana iga na mwani Olif, ngaia ke kasiraurua ka rongoisuri iana ne erua karu qainagota 30 afainigi na tamasinga gaa, “Qainago kamuru rao tangaa ka finua kena. Mataina muru qauqanu wau i finua kena, muru rorogoia ka donki na rakua ke uraura, donki kena ke maunga ka inuni ni tatageria, muru wau rurupasia maka muru totoraia mai kaa. 31 Ua e rao ki tana inuni ke fafagategamurua namuru rurupasia kena, muru wowoi ngaia na Arafa ke oqania kaa.” 32 Hoi ka mataina naru rao wau karu taua na finua ia, ngairaurua karu rea ka arani mwarao manga ne woisi tangaraurua o Jisas igi. 33 Hoi mataina naru rurupasia na donki ia, mina mwane ne nafunia ia ke rao mai make fagateraurua, “Efea kamuru rupasia na donki kaa?” 34 Ngairaurua karu woi tangaa aporo, “Ngaia na Arafa ke oqania kaa.” 35 Ua makaru toraia ka donki ia ka mea rao tangaa ko Jisas. Hoi ka qofia ka gairina donki rainia ka gafu iata, maka ragaia ko Jisas ka fagatageria. 36 Hoi mataina ne tage ke arao wau kena, mina inuni ka kakangi ka gafu isuria ka tara kena. 37 Mataina ne rao fagarangia wau i Jerusalem, iga na tara ne watowato tangaa na fungana iga na mwani Olif, arurufa ni inuni na rongoisuri iana ira ka faganega rai tamasi tangasia tangaa ko God, maka ngerengere fagaakausia rai ka arani agua ne qao riariaga ne tanui ka regi rai maata. Ngere ka wowoi, 38 “God ki ono korofia ka Mwane Rafa ne rao mai iga na atana na Arafa kaa! Marapefa i Heven mina rara tangaa o God.” 39 Hoi mi tana inuni na Farasi afainira na fakunga ni inuni ira ke mea tewo ko Jisas, woi tangaa, “Fagausuri, Ui mera tewo ka rongisuri iamu gaa kai manapu.” 40 Ua Jisas ke woi tangara aporo, “Au wowoi tangagamu wau, e rao kau fafagamanapura ka rongoisuri iaku gaa, hoi mina fau gena ka fafaganega rai ngerengere ana nikao.” 41 Ua mataina o Jisas ne rao mai fagarangi ia na finua kena, make ono rao ke rea i Jerusalem ngaia ke angisia wau. 42 Make woi, “Iga na tangina ngaeka kare iamu ke ma nai girara ka agua taa ke totoraia mai tangara na marapefa. Na mataina kaa, ka punufia panira ke ma nai gira rea ana. 43 Jerusalem, mataina ke pagai arao tangagamu, mina na maerongamiu na pagai afi pusigamu. Mwane ni faiarifatana ka pagai ririfuigamu maka aqaqa pusigamu iga ka arani agua. 44 Ngaira ka fafagaerisia ka finua kena maka nanafuira ka inuni gena nikao. Make marefa etagai na guana fau ni pagai taotao ina nana, suria ma mui ono tarafua ka mataina o God ne arao mai rai fagatafigamu ana.” 45 Ua mataina o Jisas ne qanu irarona Ruma ni Wogasifa, ngaia ke faganega rai maengira ana ka inuni na fafagaworingai na mwarao iata. 46 Hoi make woi tangara, “Iga na Segesegefa Apuna ke woi, ‘Aruma iaku ka agua mwa ni fagarafenga!’ migamu kamu mai orisia rai ‘agua ni aqafa iana fanagoa.’ ” 47 Ua iga na arani tangaiana ko Jisas ke fafagausuri raorao mwa irarona Ruma ni Wogasifa. Hoi mina qaunga na mwane raperapega, fagausuri iga na Lo iana o Mosis, mina mwane rafa iata na inuni gena ka oqani aerisia rai nafui ana ko Jisas. 48 Make asafira, marefa ni mwataku tangaa ka agua rai rogoi ana rai nafui ana, suria na arani inuni gena ka tau ringina wau ko Jisas, ma wau nai oqani fagamarefa gana ka tawatawanifa iana.

20

1 Ua iga na tangiana ne etagai mataina o Jisas irarona Ruma ni Wogasifa, ne fafagausurira na inuni ira make tatarofainia ka tarofa koro nikao, qaunga na mwane raperapega, fagausuri iga na lo, afainira ka mwane rafa nikao ka rao mai, 2 maka fagatea ko Jisas, “Ui woisia mai noga tangagami, ramwofa manga ifai ko nafunia ko tatanui rai na agua gaa? Otai ke watego na ramwofa kena?” 3 Jisas ke aramira ke woi tangara, “Ua mataina nau fafagategamu rainia ka fagatenga mui woisia mai tangau. 4 E manga ifai o God, kee na inuni mauri mwa ka mafata rainia ka ramwofa tangaa o Jon ne fagamaanu apuna kena?” 5 Hoi ngaira ka anega rai faitogiri mereata ana, ‘Taa ngai ke na wowoisia kaa? Rao ka wowoi ne rao mai pania ko God, ke wowoi tangagia nikao, ‘Ke efea ngai ke ma mu tangamworani rainia ko Jon kaa?’ 6 Maka rao nikao ka wowoi ne rao mai pania ka inuni, ka fakunga ni inuni gaa ka ariarifagia rai fau nikao, suria ngaira ka tako nganganiaga woi o Jon ka maurukari.’ 7 Hoi ngaira ka aramia ka woi tangaa, “Marefa mi girara ifai ke rao pania kena.” 8 Ua Jisas ke woi tangara, “Hoi ki inau nikao make marefa qai wowoisia wau tangagamu otai ngai ke ne wateau mai na ramwofa rai tanui ana na agua gaa.” 9 Hoi o Jisas ke tamasia tangara ka inuni gena ka tamatamasinga kaa, “Iga tana mataina tana mwane ke fasia ka mwou ni grep iana. Ua make mafata rainia tangara ka mwane ne worira rai ono suri tangaa, make rao ke oga fagatau wau, e oga qorafu wau. 10 Ua mataina na mwou ni grep igi ne maua, mo wania ke kasia ka kare iana ia ke rao tangara ka mwane na onoono suria na mwou ia, rai tawoa panira ana ki tana grep tangaa ka mwane na mwou iana ia. Mina mwane na onoono suria na mwou ia ka nafuia ka kare iana ia make kasia aporo marefa ka grep nai watea. 11 Hoi mina mwane rafa ia ke kasia ki tana kare iana nikao, mina mwane na onoono suria na mwou ia, ka nafuia nikao maka tau mamaramwanega wau rainia, maka fagamaakia wau, maka kafu kasia aporo magafuru mwa, marefa ka mwarao nai watea nikao. 12 Ua make kasia ka aoruta na kare iana ia ke rao nikao, hoi a mwane na onoono suri na mwou ia ka nafuia ke tonga mwamwariaga i apena maka kasia fura ke tao irawona mwou kena. 13 Hoi mina mwane ne nafunia ka mwou kaa ke woi, ‘Ua taa ngai ke nau tanua kaa? Qai kasia wari ki kareku koro kaa ki rao tangaa wari, ki ngaia ka wari ka gira tako fagafigaia ana.’ 14 Mataina na mwane na onoono suria na mwou ia na ono mai ka rea, ngaira ka faingufi ka woi, ‘Tana mataina wari ki karena mereana ke pagai nanafunia ka mwou kaa, ai nafuia! Hoi maki igia ka nanafunia ka mwou kaa.’ 15 Hoi ngaira ka roia ka kasia fura maka nafuia funuia ka kere mwane ia.” Hoi o Jisas ke fagatera ka inuni ira, “Ua ka taa kamu takosia na mwane ne nafunia na mwou ia ne araria ne tanua? 16 Ua kau wowoisia wau menamenai tangagamu, ngaia ke arao mai make nanafuira funuira ka arani mwane fato ira, make mafata rainia ka mwou ia tangara ki tana mwane.” Mataina na inuni ira na rongoa na agua kaa, ngaira ka woi, “Marefa wau, rainia ne marefa ni gira manga ngai kena ana.” 17 Mo Jisas ke ono rao tangara make woi tangara, “Ua ataa ka rarona na agua na Segesegefa Apuna ne tamasi fagatogo ana tangagia ne wowoi kaa, ‘Agua na fau ngaira na mwane ni ake ruma ana gaa, na ngaroitainia ira, ke akau mai ke tao rai apena fau manimani.’ 18 Hoi ka fitangimiu ne tatapasu iga ka fau kana, ke apuri, ke qaqaqaro nga. Mina fitangimiu ne wotawota afuria na fau kana, ke pipiringira menamenarira wau nga nikao.” 19 Ua fagausuri iga na Lo iana o Mosis mina qaunga na mwane raperapega ka ofongia rai roia ana ko Jisas iga na mataina kena, suria na girara woi ne tamasi afurira, mataina ne tamasia na tamatamasinga kena, make ma nai tanua suria na maagutainira ka inuni gena. 20 Ua maerongana o Jisas ngaira ka maia wau, hoi maka kasira ka mwane na gira fagakoro maa ni inuni ana, ngaira ka rao tangaa ko Jisas rai farifariri ana woi ni tamasi ka agua ma ni oto kai roroia tangara ka mwane rafa i Rom. 21 Mwane na farifaringia o Jisas gaa ka woi tangaa, “Fagausurigo, mi girara woi na taa no woisia kena mina fafagausuringainia kena e mwora rainia ka taa o God ne oqanira na inuni nai tanua. Make marefa woi nui tako rafa rainia ka atani wau mwa na takofa iana na inuni, mako tamasi oto wau nga. 22 Makui woisia mai tangagami, fea ne oto mwa tangagami mi woria ka takis tangaa ka Mwane rafa i Rom, ke marefa?” 23 Ua, o Jisas ke qani girara woi na mwane gena ka oqani fagaqekaqeka ana mwa, hoi make woi tangara, 24 “Mui toraia mai ka ratana sirani kena qai rea. Otai ka nununa mina atana kina sirani kaa?” Ngaira ka aramia ka woi, “Mwane rafa i Rom.” 25 Hoi o Jisas ke woi tangara, “Ua manga ngai kena, watea ka Mwane rafa i Rom ka taa ne nafunia, maka mui watea ko God ka taa ne nafunia ngaia.” 26 Hoi a maerongana o Jisas ira ke marefa ka agua ni aera nai rogoia pania ko Jisas iga na tawatawanifa iana i matota na arani inuni fato ira. Hoi ngaira ka panga rainia mwa ka araminga iana o Jisas ne mafata rainia aporo tangara gena make marefa ka agua nai woisia. 27 Hoi tana Satiusi ke marefa nai tangamworani rafaera rainia ka inuni woi na mataina na maemae ka gira tafi aporo ana. Hoi tana fitangita ka rao mai tangaa ko Jisas 28 maka woi tangaa, “Ua o Fagausuri igo, Mosis ke segea ke woi tangagami iga ka Lo nami arao suria kaa, manga na mwane ki mae pania kani iana, make marefa naru apara kare, ko goana o wania ke auragia ka nao ia. Hoi ka mataina naru apara kare, ka kare ia ka tatakosi woi i karena o goana ne mae ia. 29 Hoi iga na mataina wafari goana ne epiu ka ogaoga na mataina kena. Mwane inago ia ke auragi make ma ni apara kare, make mae. 30 Mwane isuria ia ke auragia ka nao ia, hoi make ma naru apara kare make mae nikao. 31 Aoruta na mwane ia ki takena mwa nikao. Ua wafaisina ne epiu ira ka auragia fato kani ia maka ma nai apara kare maka mae. 32 Hoi mi kani ia ke mae murita o wafari goana ira. 33 Hoi ka mataina o God ne fagatafira aporo pania na maefa, ka fefene kaa ko otai ke auragia? Suria ngaira fato wafai goana ne epiu ira ka auragia kena.” 34 Ua o Jisas ke aramira ke woi, “Igia na inuni ina ano kaa ka girara auragifa. 35 Hoi mina inuni na arari rai tafi aporo ana ka wau tafitafi iga ka mataina ne arao mai kena, ke marefa nai girara auragi ana, 36 kee nai maemae. Ngaira gena ka mangara na enjel ira, maka taotao rai karena o God, suria ngaira ka tafi aporo fato noga. 37 Hoi ko Mosis ke fagaqao menamenai wau woi na inuni ka tafitafi aporo. Ua make woi iga na segesegefa fagatogoana na kere apenagai ne rata ia ke woisia ka Arafa woi, “O God iana o Ebraham, Aesak, mo Jekob.” 38 Hoi ka Arafa o God kana ko God iata na inuni na tafitafi, marefa ka inuni na oga iga na maefa. Ua ki iga na apanana iana o God ka arani inuni ka tafi mwa ngai ke.” 39 Tana fagausuri tangai na Lo iana o Mosis ke woi, “A Fagausuri, igo ko mamafata rainia ka araminga koro!” 40 Hoi ngai kena make marefa ko otai ni fagatea rao nikao na fagatenga. 41 Imuri mai mo Jisas ke fagatera, “Nga ne fea kamu woi na Mesaea ke worawora iga ka waro ni inuni iana o Deved? 42 Iga na puka iga na Samu ko Deved ke woi mereana, “Arafa o God ke woi tangaa ka Arafa iaku manga kaa, ‘Ui mai koa ina apanana iotoku kaa, 43 raorao makau tanura ka maerongamu kaa ke mangara na agua no nanaka igaa na uwamu igi.’ ” 44 O Deved kaa ke tamasi fagatogoana ka Mesaea manga na Arafa iana ngai ke, hoi ke tautanu fea ka Mesaea ke taotao rai karena?” 45 A mataina na arani inuni na rongoa o Jisas, ngaia ke woi tangara ka rongoisuri iana, 46 “Mui onoono menamenai rainira ka fagausuri iga na Lo iana o Mosis gana! Ngaira gaa ka oqaoqania wau nai gafugafu rai ka gafu qorafu makai araorao, maka oqaoqania woi nai tamasi fagaakaufira ina agua ni maket ana, maka oqaoqania nga nai kokoa iga ka agua koro iga na ruma ni fakunga ira. Hoi maka oqaoqania woi na ogaoga iga ka agua koro nga iga na farunga nikao. 47 Hoi mi ngaira gaa ka fafagaqekaqekara ka nao rainigi ka ruma iata, maka wowoisi ka fagarafenga ne qorafu wau woi nai rerera. Ngaira fato na fagausuri gaa ka fagaetangifa tangara ke rafarafa wau!”

21

1 Ua o Jisas ke fagatogora ka inuni ne tonga rurugua iata ira na kasi irarona bokisi na kasikasi iga na mafatanifa igi. 2 Hoi make rea nikao ka nao ne kasia ka kere ratana na faaga ne erua togo. 3 Ua o Jisas ke woi tangara ka inuni gena, “Au wowoi mwora wau tangagamu, nao kaa mafatanifa iana kaa ke tefarira fato wau ka mafatanifa iata na arani inuni gaa. 4 Rainia tana inuni na mai mafata gaa ka mafata rai mwa ki tana apanani na nafuninga iata mwa, mina nao kaa ke mafata rainia fato mai nga ka taa ne nafunia ke taotao i pasina.” 5 Ua tana rongoisuri iana ka tatamasia ka qao korofanana na guana fau na akea rainia na Ruma ni Wogasifa kena mi rainigi ka mafatanifa na mafata rai ka fagamafea rainia na Ruma ni Wogasifa kena nikao. O Jisas ke woi, 6 “Arani fau namu regi gaa ke pagai guguguru fato panigi ka agua na taotao iga, maka kasikasi wato.” 7 Hoi ainuni ira ka fagatea, “O fagausuri igo, fea, mataina taa ka arani agua gaa ne pagai worawora kami reregi? Ua e tautanu fea kami gigirara na mataina na arani agua gaa woi suguia mwa ni mataro mai?” 8 Jisas ke aramira ke woi tangara, “Hoi rainia na mataina kena, siana rai qeka isurira ana ka arani inuni na arao mai maka tamasi iga na ataku, ka wowoi manga kaa, ‘Nga inau kaa, ko Kraes!’ mina ‘Hoi nga na mataina noga ke kaa.’ Hoi make siana kamu arao isurira. 9 Ua ka mataina namu rongora na agua rainia na fainafunafu mina agua rainia na inuni na tanua tangaa na kafamanu iata siana kamu mamaagu. Ka arani agua gaa ka fafagainago mai, hoi make marefa woi nga na qotona na ano kaa ngai kena. 10 Iga na mataina kena, tana finua ka memea fainafunafu ki tana finua, mina tana arafanga ka memea fainafunafu ki tana arafanga nikao. 11 Ua mina apeni na nunu rafa ke arao mai, mina apena magaua na rafa, mina arani aeratagani wau na ape aera ke pagai taura ka arani inuni ina arani finua nikao. Hoi mina atani wau mwa na mwarao ne qaoqao mamaagutaga ka pagai reregi iga ka afaafana kana nikao. 12 Ua make inago na arani agua gaa ne kafu arao mai, igamu ka pagai roroigamu maka fafagaetangigamu. Hoi maka totoraigamu ka fafagatamasigamu rarona ruma ni fakunga, hoi maka kasigamu irarona na ruma ni tagara puru ana nikao. Rainia inau, ngaira ka fafagatamasigamu i maata na mwane rafa ni finua mina mwane rafa ina kafamanu. 13 Hoi ki nga i mataina kaa kamu gira tamasi fura ana ka tarofa koro tangara. 14 Ua mina mwarao mwa ne etagai kamui tatakosia, igamu siana kamu takotako rafaera rainigi ka agua woi namui tatamasi rai ura pusigamu ana rainigi. 15 Suria nga inau kau wawategamu ka taa namu wowosia mina takofa koro tangagamu, ki mwarao maki siana ka fitangita na maerongamui gena kai araramigamu aporo rai ka tamasinga iamiu, kee nai tamasi qau wato rainigamu nikao. 16 Hoi kigamu ke enamiu me emamiu, mina goamiu namu mera wora, mina waro ni inuni igamu, mina goamiu koro, ka pagai fafaganafu rainigamu tangara ka maerongamiu maki ngaira ka nanafuira funuira ki tana inuni igamu gena nikao. 17 Ua mina arani inuni ka pagai mamaeronganigamu, suria rainiau mwa. 18 Make koro mwa manga ngai kena marefa ke etagai na furufurui qaumiu ni pagai mamarefa. 19 Ua igamu kamu rorogoi ka tafinga manga namu mworamwora tangau.” 20 “Mataina mu rerea na mwane ni faiarifatana na uraura rifuia i Jerusalem, mu gigirara ne fagarangi noga ka mataina ni fagaerisi ana i Jerusalem. 21 Hoi ki na mataina kena ka inuni na ogaoga ina provins i Jiudia kai gagawasia akau ka fungani rafa gena. Ua ka inuni na ogaoga i Jerusalem makai gawagawa pania. Hoi mina inuni na oga rifuia na finua kena siana ka arao mai irarona finua rafa gena nikao. 22 Suria mataina kena ka mataina iana na Arafa rai fagaetangira ana na arani inuni gena rai fagamworai ana ka arani agua iga na Segesegefa Apuna ne qani tamasia. 23 Hoi ke pagai qaraqara wau tangara ka fefene na oqara mina ani na sususu kare maungara. Ua apena faitakoifa rafa ke taura ka arani inuni rarona finua kena, mina mangariaga iana na Arafa ke taura nikao. 24 Hoi ki tana inuni gena ka pagai nanafuira funuira rainia ka naefe ne maasi ruarua, mi tana na inuni ka roroira maka totoraira tangaa ka finua getigi. Ua mina inuni marefa woi ngaira gena ka Jiu, ka tatanui ka arani mwarao gaa maka onoono suria ki Jerusalem raorao make taua ka fagafatongina mataina iata.” 25 “Hoi tana fagaqaonga ke pagai fagaqao mai iga ka arito, fagaifa mina arani feegu fato. Hoi mina arani finua fato ina ano kaa, arani inuni ngaira ka mamaagu tefa wau rainia ka rongo rafa ana i asi rainigi ka aroqonga. Arani inuni ka atani wau mwa ka takofa iata. 26 Hoi mina arani inuni fato ka qaqaga mamae rainia ka maagufa rainigi ka agua ne worawora ina ano kaa, suria arani mwarao ne tao nganganiaga iga na afaafana kena ke pagai kakangi fato nikao. 27 Ua mi muri mai ka ngaira ka pagai rere ka Kare ni Inuni ne pagai arao mai iga ka parauru, afainia ka fagaqaonga na ramwofa ne tefa na Arafa. 28 Hoi ka mataina na arani agua ne fafaganega rai wowora ana mai, mui uraura maka mu onoono akau, suria Arafa ke suguia mwa nai fagataraganisigamu ana.” 29 Hoi murina o Jisas ke tamasi fagafiu tangara ke woi manga kaa, “Nagonagona kamui tatakosia ka agua rainigi na mata na fig kena mi tana mata rao nikao gena. 30 Ua mataina ne toritori make fafaganega aporo rai kasi afani ana nikao, mu girara menamenai wau woi na mataina ni mafana ana ke sugui rao mai mwa. 31 Hoi ngatakena mwa nikao ka mataina namu reregi na arani agua ne arao mai ke worawora gaa mui gigirara wau ka arafanga iana o God ke suguia mwa ni rao mai. 32 Hoi makau wowoi mwora wau tangagamu, inuni na mataina gaa ka tafitafi maungara make mai worawora ka arani agua gaa. 33 Ua afaafana kana afainia ka ano kaa ke pagai fatofato mina woita iaku ke ma ni pagai fatofato.” 34 “Mui onoono menamenai wau, siana rai tako rafa ana rainigi ka ngaufa mina tonofa, kee rai tako rafa ana rainia ka ogafanamiu. Rao kamu takotako rafa manga ngai kena, mina Tangina ni Fagaetangifa kana ke fafagakangigamu 35 manga na qasu ia. Suria na tangiana kena ke taura fato ka arani inuni fato na ano kaa. 36 Ua kigamu fato kamui onoono menamenai wau, maka mui fafagarafe tatarau kamui nanafunia ka ramwofa rai rao panigi ana ka arani agua gaa ne arao mai, maka mu fafagarafe ki mwa rao maka Kare ni Inuni ke wawagewage rainigamu.” 37 Ua iga na arani tangiani, Jisas ke fafagausurira ka inuni tatarau mwa iga ka Ruma ni Wogasifa. Hoi mi iga na arani manurafitana ko Jisas ke furafura ke arao ke ogaoga iga ka fungana iga na mwani Olif. 38 Hoi ki iga na arani gomagomafatana aera wau, ka arani inuni ka mamafogo mai tangaa ka Ruma ni Wogasifa kena rai rongo ana ka tawatawanifa iana o Jisas.

22

1 Hoi e kaa ke fagarangi mai noga ka mataina tangaa na tangiana rafa tangaa na ngaufa tangaa na Purete Manufi, na woisia rainia na Tefa Afarau. 2 Hoi mina arani mwane rafa ni mwane ni raperapega mina arani fagausuri iga na Lo iana o Mosis ka ofongia wau rai takosi ana ki ngatakena na agua ne araria nai nafuia funuia ana ko Jisas, maki ngaira ka maagutainira ka inuni gena. 3 Ua iga na mataina kena, ko Satan ke qanufia ko Jiudas, tana atana ko Iskariot, ngaia kena ki tana mwane na tangafuru ne etagai matara erua na rongoisuri ana o Jisas ia. 4 Hoi o Jiudas ke rao tangara ka mwane rafa ni mwane raperapega ira mina arani mwane rafa na onoono suria na Ruma ni Wogasifa ia, make tamasia tangara ka agua rainia ki ngatakena ne girara ne fafaganafu tangara rainia ko Jisas. 5 Hoi i ngaira ka wagewage tefa wau, maka woi tangaa woi na wawatea rai faaga. 6 Hoi o Jiudas ke mangata faku afainira, make ofongia rai takosia ana ka agua ngatakena ni mwataku ki faganafu rainia ko Jisas tangara, mataina na arani inuni ne marefa nai ogaoga afainia. 7 Ua ataua mai ka anegana na tangiana rafa tangaa na ngaufa tangaa na Purete Manufi. Hoi ki iga na tangina kena ka inuni ka nanafuira ka kere kareta na sip tangaa ka ngaufa na Tefa Afarau. 8 Hoi o Jisas ke kasiraurua ko Pita mo Jon make woi tangaraurua, “Muru rao maka muru fagananaua ka ngaufa na Tefa Afarau kai ngaua.” 9 Ua ngairaurua karu fagatea, “Ifai ko oqanigamirua na muru fafagananau iga na ngaufa kena.” 10 Hoi o Jisas ke woi tangaraurua, “Mataina namuru qauqaunu irarona finua rafa kena, kamuru tatarafua ka mwane ne totoraia na qotere rafa na wai, maka muru arao isuria tangaa ka ruma ne rao ke qauqaunu iga. 11 Hoi maka muru memea tamasi ka mwane ne nafunia na ruma kena manga kaa, ‘Ua, a Fagausuri ke fagatego mai, ‘Ifai nga na kaoqono nau ngaua iga na ngaufa na Tefa Afarau ia afainira na rongoisuri iaku?’ ’ 12 Ua ki ngaia wani kena ka fafagarea tangagamurua rainia ka apena kaoqono rafa i afaafa ne taotao fato noga iga ka arani mwarao. Hoi ki nga na agua kena kamuru fafagananaugi iga na ngaufa tangagia.” 13 Hoi ngairaurua karu rao wau makaru regi ka arani mwarao ne tao noga ke taotao manga takena o Jisas ne qani woisi tangaraurua igi. Hoi ki ngairaurua karu fagananaugi ka ngaufa tangaa na Tefa Afarau. 14 Hoi mataina ne taua mai na mataina ni ngaufa, mo Jisas ke rao ke koa afainira ka aposol iana. 15 Hoi mo Jisas ke mera tamasi ke woi, “Inau kau oqania wau rai ngaua ana ka ngaufa na Tefa Afarau kaa afainigamu maki kafu taua ka mataina nau fafafara iga. 16 Hoi makau wowoi tangagamu wau, marefa qai pagai ngaua ka ngaufa na Tefa Afarau nikao ke rao ke taua ka mataina na fafagamworaia iga na arafanga iana o God.” 17 Ngaia ke taua ka totono na waen make tangasia ko God, make woi tangara, “Mui tawoa ka totono na waen kaa, kamui woto rainia tangagamu fairifui. 18 Hoi makau wowoi tangagamu wau, pania na mataina kaa ke qaurao ke marefa ka waen qai pagai totono, e rao ke taua ka mataina na arafanga iana o God ne arao mai.” 19 Hoi ke tawoa ka purete make tangasia ko God, e topia, ke watera, make woi, “Eka ka apeku na mafata rainia tangagamu. Mui ngaua rai tatakosiau ana rainia.” 20 Hoi ki takena mwa nikao, mataina na ngaua fato ngaia ke tawoa ka totono na waen make woi tangara, “Ua e kaa ka gapuku. E ringia fura tangagamu, mi afainia ko God ne tanua ka fakunga faoru. 21 Hoi, nga na mwane ne fafaganafu rainiau ki nga ka tagai koa ka ngaungau ina qea ni ngaufa kaa. 22 Hoi mi inau na Kare ni Inuni kau maemae iga ki takena o God ne qani woisia fato noga, mina mwane ne mamafata rainiau tangara na maerongaku gaa, ngaia ke pagai rorogoia ka fafaranifa!” 23 Hoi ngaira na rongoisuri ira ka faganega rai fagatera ana fairifui, otai iqaiawogata ke tanua na agua kaa. 24 Imuri mai ngaira na rongoisuri ira ka faganega rai faitogiri ana mereata otai iqaiawogata ka mwane rafa tangara fato. 25 Ua o Jisas ke woi tangara manga kaa, “Mwane rafa iata na afuroto ka nafunia ka ramwofa ne tefarira na inuni na onoono surira. Mi ngaira na arafa gaa ka fauatata mereata rai “Ainuni na Mafata wau.” 26 Hoi igamu ki siana rai tanu manga ngai kena ana. Ua ka fitangimiu ne taotao rai mwane rafa tangagamu, ngaia ke araria ni manga na kere kare ia tangagamu fato, mina ani ne totoraigamu, ngaia kena ki manga na mwane ni tagaranifa mwa ia tangagamu. 27 Efea, otai ka mwane rafa o warua gena, ani na mwane ne oga mwa ke ngaungau kena, kee na mwane ne totora ngaufa mai kena? Ua igamu kamu girara fato noga woi nga na mwane ne oga mwa ke ngaungau kena ka mwane rafa. Mi inau kaa kau oga fainigamu manga na mwane ni tagaranifa ia. 28 Arani mataina ne qaraqara tangau migamu kamu kokoa raorao mwa afainiau. 29 Hoi ke manga ngai kena makau wawategamu ka ramwofa rai ono surira ana ka inuni, manga emaku ne wateau na ramwofa tangau kaa. 30 Migamu kamu pagai ngaungau maka mu totono afainiau iga ka arafanga iaku. Hoi migamu kamu pagai taotao rai mwane rafa tangaa ka tangafuru matara erua na waro ni inuni Israel rai ono surira ana.” 31 Mo Jisas ke woi, “Saemon! Saemon! Satan ke nongia ko God rai ofongigamu ana fato, manga na inuni ne kasi faitigi na guuni panigi na gawoni igi. 32 Maki inau kau fafagarafe tangago o Saemon, ki mwarao maki siana kui fafagamarefaga ka raronimworanifa iamu. Ua ka mataina no ririri aporo mai, igo kui fafagagatanira ka goamu gena.” 33 Hoi mo Pita ke woi, “Arafa, inau kau nanau mwa rai rao afainigo ana ina peresin, mina mae ana afainigo nikao.” 34 Ua o Jisas ke aramia ke woi tangaa, “Au wowoi tangago wau o Pita i qongi kaa ne kafu angiangi ka sooki, igo ko fafagarigiau fagaeoru woi manui girarau.” 35 Hoi o Jisas ke woi tangara nikao, “Mataina ne fato wau noga ia nau kasigamu rao ia, kau woi pusigamu rai tau ana ka puria, anga mina puti. Efea arani mwarao gaa kamu aqouqou rainigi ina mataina kena?” Hoi ngaira ka woi tangaa, “Marefa.” 36 Ua o Jisas ke woi tangara, “Ua ina mataina kaa ki manga na fitangimiu ne tonga puria iana kee na anga iana maki taua afainia. Hoi manga na fitangimiu ke ma ni tonga naefe ne maasi ruarua iana, ki mwarao ki fafagaworingainia ka gafu qorafu iana rai wori ana ka ani ana. 37 Ua au wowoi tangagamu wau, na Segesegefa Apuna ke woi, ‘Ainuni ka woisia, woi o wani kaa ka aoraora.’ Ata na segea rainiau ke mai mwora wau.” 38 Ua mina rongoisuri ira ka woi, “Arafa, Ui rea. Naefe ne masi ruarua ne erua ke kaa.” Jisas ke aramira ke woi, “Nga ne arari rao noga ngai kena.” 39 Hoi o Jisas ke rao pania ka finua rafa ia make rao tangaa ka fungana iga na mwani Olif, manga takena raorao mwa ia. Ua iga na mataina kena ka rongoisuri ira ka rao afainia nikao. 40 Hoi ka mataina na taua wau na agua kena ngaia ke woi tangara, “Mui fafagarafe, ki mwarao maki siana ka agua ni arao mai rai ofongigamu ana.” 41 Ua make taworagofa sisitai rao panira make qogu rai uwa wato, make fagarafe, 42 “Mama, e rao ka faioqanifa iamu, makui tawoa rao ka kaokao ni fafaranifa kaa paniau. Ua makui tanua mwa ka taa ia na faioqanifa iamu, marefa ka taa iga na faioqanifa iaku.” 43 Ua mina enjel i Heven ke fagaqao mai tangaa ko Jisas rai fagagatani ana. 44 Hoi ngaia ke faitakoi tefa wau, make fagarafe wau nga, mina qaqaniteaga ne usuusu wato ina mwako pania na apena ke manga na gapu igi. 45 Hoi imurina ne fagafatongia na fagarafenga iana, ngaia ke afaraga akau make aporo tangara ka rongoisuri ana ira, make rao rogoira wau na mauru, suria na fagaurafu wau rainira na faitakoifa iata. 46 Hoi Jisas ke woi tangara, “E tanu fea kamu mauru maunga kaa? Mui afaraga akau maka mui fagarafe, ki mwarao maki siana kamui qauqanu iga ka faiofongifa.” 47 Hoi a mataina o Jisas ne ura ke tamasi maunga mina apena rurufa rafa ni inuni ka mataro mai. Hoi ki nga na mwane ne fagaotora mai gena ko Jiudas ingaia kena ki tana mwane na tangafuru matara erua na rongoisuri iana ira. Ngaia ke rao mai tangaa ko Jisas rai sigini ana. 48 Hoi mo Jisas ke woi tangaa, “E fea o Jiudas, igo ko rao mai rai siginiau ana? Nga na faisigini ana ko fafaganafu rainiau na Kare ni Inuni kaa?” 49 Hoi mataina na rongoisuri iana ira na ono girara na agua na tanua tangaa o Jisas kena, ngaira ka woi, “Efea na Arafa, mi memera fainafunafu ka inuni gaa rainia ka naefe ne maasi ruarua gaa?” 50 Mina fitangita na rongoisuri ira ka tawoa ka naef, make tapurua retea rainia ka karingana iotona na kare iana na qauta na mwane ni raperapega ia. 51 Hoi mo Jisas ke woi, “E arari noga ngai kena!” Hoi e fatatagia ka karingana o wani ia make koro aporo. 52 Hoi o Jisas ke woi tangara ka mwane rafa ni mwane raperapega ira, mina mwane na onoono suria na Ruma ni Wogasifa ia, mi tana mwane rafa rao nikao gena na rao mai rai roia ana, make woi, “E fea mu takosiau woi na mwane ni faiarifatana ki inau, kamu torai mai na naefe ni maasi ruarua ana mina qauata tangau kaa? 53 Hoi inau ki afainigamu raorao mwa iga ka arani tangiana irarona na Ruma ni Wogasifa, make marefa wau mui takosi rai roiau ana. Hoi ke kaa ka mataina iamiu, na mataina na rotorotoaganifa ne ramwo wau.” 54 Hoi ngaira ka roia ko Jisas maka toraia ka mea rao i ruma iana qauta na mwane ni raperapega, mo Pita ke arao mai surira mwa ne kasi mataina tangara. 55 Ua tana inuni ka tutua ka giu iga ka agua i qaiwogata na ruma igi, mo Pita ke rao mai ke oga sio afainira ka inuni na oga rifuia na giu ia. 56 Hoi a mataina na oga ke rarangira gena, mina kere fefene ni tagaranifa, ke qore rapurapu rainia make woi, “O wani kaa maki afainia ko Jisas ia nikao.” 57 Hoi o Pita ke fagarigi ke woi, “Kaigo, wani ngai kena ke marefa wau nga qai girara.” 58 Hoi ma ni qorafu wau mi tana ani nikao ke ono girara ko Pita make woi tangaa, “Igo, mako takura raorao mwa nikao ira.” Mo Pita ke aramia ke woi, “Oe Waigo, inau ke marefa afainira.” 59 Ua qorafu rao sisitai mi tana mwane ke raramworia ke woi, “E mwora wau nga o wani kaa maki afainia ko Jisas ia, suria ngaia kaa ka mwane ina provins i Galili nikao.” 60 Hoi mo Pita ke woi, “Oe Waigo, marefa wau qai girara ka taa no tatamasia kena.” Hoi ki iga na kere mataina ne tamasi maunga iga kena, mina soki mwane ke angi. 61 Hoi ki iga na mataina kena ka Arafa ke apariri make ono rapurapu rao tangaa ko Pita, mo Pita ke takosia aporo ka tamasinga iana Arafa ne woi tangaa manga kaa ia, “Ua mataina na soki mwane ne mamaunga ni angiangi ne qongiqongi maunga igo ko tamasi fagaeoru woi manui girarau.” 62 Hoi o Pita ke fura i metara make angi faitakoi wau. 63 Ua iga na mataina kena nikao ka mwane na roia o Jisas ira ka faganega rai fagamamana ana rainia, maka rararamwosia wau nikao. 64 Hoi maka raku pusi ka maana maka fagafagatea, “Ua a maurukari igo, ui woisia mai tangagami otai ke rupugigo kena?” 65 Hoi ngaia ke rako wau ka arani agua na tamasi fagaerisia wau rainia nikao. 66 Hoi e tangi mai, mina arani mwane rafa iata na mwane raperapega mina arani fagausuringa iga na Lo iana o Mosis mi tana mwane rafa rao gena nikao ngaira ka rao ka faku fato. Hoi mi tana mwane ka toraia ko Jisas ka mea rao mai tangara ka kaonsol ira. 67 Hoi maka fagatea, “Hoi manga igo kena ka Mesaea, makui woisia mai tangagami nga.” Ua o Jisas ke mera tamasi manga kaa, “E rao kau araramigamu, ke ma mui tatangamworani rainiau. 68 Ke manga nau fafagategamu, ke marefa namui mamarumu rai aramiau ana. 69 Hoi faganega ina mataina kaa, ki inau na Kare ni Inuni kau pagai ogaoga ina apanana iotona o God na faufugana.” 70 Hoi ngaira fato ka fagatea nikao, “Ua, ngai igo ki Karena o God?” Ua, mo Jisas ke woi tangara, “Ngaia ngai kena, mu tatamasia mai mereamiu kena.” 71 Hoi ngaira ka woi, “Ua, e arari rao noga ngai ke. Hoi ke marefa nai garigari tana inuni rao nikao rai tamasi fagaerisi ana. Igia mereaka ka rongo fato rao noga ka taa ne woisia mai kena.”

23

1 Hoi arani mwane rafa iga na Kaonsol ira ka afaraga akau maka toraia ko Jisas tangaa ko Paelat. 2 Hoi mina mwane gena ke rako wau ka arani agua na faganega rai tamasi fagaerisi ana rainia ko Jisas, ka wowoi, “Ua igami kami rea ko wani kaa e tanua ka agua ma ni oto tangara ka inuni nami onoono surira gaa. E woi tangara woi siana kai woria ka takis tangaa ka arafa ni finua i Rom. Ua mi tana agua nikao, ke woisia mereana woi ngaia kaa ko Mesaea na arafa ni finua nikao.” 3 Ua o Paelat ke fagatea ko Jisas, “E fea nga igo kena ka arafa ni finua iata na Jiu?” Hoi o Jisas ke aramia ke woi tangaa, “Ngaia ko wowoisia mereamu kena.” 4 Hoi murina mai ko Paelat ke tawatawa manga kaa tangara ka mwane rafa ni mwane raperapega ira mina inuni na faku mai gena, “Ua inau ke marefa wau nga ka taa qai rogoia ni tanua o wani kaa ne araria qai fafagaetangia rainia.” 5 Hoi maki ngaira ka tamasi raramwofaga ka woi manga kaa nikao, “Ngaia ke fagaqanuqanu oqata fato na arani inuni ina arani finua i Jiuda rainigi ka fagausuringa iana. Ngaia ke faganega ina provins i Galili ke tatarau ke mai taua na finua kaa.” 6 Ua mataina o Paelat ne rongoa na agua kaa, ngaia ke fagatera, “E manga ifai, o wani kaa ka mwane i Galili?” 7 Ua ka mataina o Paelat ne rongoa woi o Jisas ke rao mai pania ka agua o Herod ne arafa ke ono suria, ngaia ke kasia ke rao tangaa ko Herod. Suria iga na mataina kena, o Herod ke oga i Jerusalem nikao. 8 O Herod ke wagewage wau rai rea ana ko Jisas, suria ne qorafu wau mai ngaia ke rongoa ka tawatawanifa rainia ko Jisas, make oqania wau nga rai rea ana. Hoi make oqania wau nikao rai rea ana ko Jisas ne tatanui na mwarao ne qao riariaga ne tatanui gena. 9 Hoi make fagatea ko Jisas rai ka fagatenga ne rako wau, mo Jisas ke marefa ka agua ni aramia ki tamasi aporo tangaa. 10 Ua ina mataina kena nikao, ka mwane rafa ni mwane raperapega mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis ka ura fagarangiraurua, ngaira ka togiria wau. 11 Hoi o Herod mina mwane ni faiarifatana iana, ngaira ka faganega rai fagamamana ana rainia ko Jisas, maka tamasi qau wato wau rainia nikao. Murina mai, mi ngaira ka fagagafua rainia ka romana gafu manga na gafu iana na arafa ni finua ia, maka kasia ke aporo tangaa ko Paelat nikao. 12 Ua inago wau noga, ko Herod mo Paelat ngairaurua karu faimaerongai wau, mina mataina kaa, karu faganega rai farigoata koro ana. 13 Ua Paelat ke onira mai ka mwane rafa ni mwane raperapega mi tana mwane rafa iata na Jiu, afainira ka arani inuni nikao rai faku mai ana iga ka agua ne etagai, 14 make mera tamasi manga kaa, “Ua igamu kamu toraia mai ko wani kaa tangau, maka mu woisia woi ne tora paririra ka inuni pania ka arafa ni finua i Rom. Ua maka fagatea rai ki tana fagatenga iamiu igi, make marefa wau nga ka agua qai rogoia ni tanua aerisia manga takena namu wowoisia ia. 15 Hoi ko Herod make ma ni rogoia nikao, ka agua ni aera woi o wani kaa ni tanua. Hoi ki ngaia ngai ke ne kasia poro mai tangagia kaa. Wani kaa ke marefa ka agua aera ni tanua ne araria woi nai nanafuia funuia rainia. 16 - 17 Hoi makau wowoi tangara rai ramwosia ana mwa, muri mai makau kasia wau ke arao.” 18 Hoi mina arani inuni fato na faku ka uraura gena, ka fagangere ka wowoi, “Nafuia funuia! Makui kasia fura ko Barabas tangagami!” 19 Hoi o Barabas ke oga irarona na peresin kena, suria ngaia kena ka mwane ne tanua na apena fainafunafu ana rafa i Jerusalem tangaa na kafamanu make nafu ira ki tana inuni ka mae nikao. 20 Hoi mo Paelat ke oqania wau woi ni kasia ko Jisas ki rao, make mera tamasi ka inuni ira nikao. 21 Minga ka fagangere mai ka woi nikao “Rapusia ina taotao woro!” 22 Ua na oruta na mataina nikao, o Paelat ke mera tamasi manga kaa ka inuni ira, “Make manga ifai ngai ke, agua manga ifai ke tanua aerisia? Ua inau ke marefa wau ka agua aera qai rogoia ni tanua ni araria ni maemae rainia. Hoi kau woi tangara ka raramwosia mwa, maka kasia wau ke rao.” 23 Hoi mina inuni ira ka fafagangere rafa wau, woi nai nafuia funuia ko Jisas. 24 O Paelat ke tau ringita ka inuni ira make tanua tangara ka nongifa iata ira. 25 Make kasia fura ko Barabas, ngaia na mwane na oqania na inuni ira. Ngaia kaa ke ogaoga ina peresin suria ne tanua ka apena fainafunafu ana rafa tangaa ka kafamanu, make nafuira ki tana inuni ka mae. Hoi make mafata rainia ko Jisas i rimata rai tanua ana ka taa na oqani tanui ana rainia. 26 Ua mataina na mwane ni faiarifatana ira na toraia o Jisas ka mea rao, a roia ka mwane na atana o Saemon na mwane Saerin, wani kaa ke qauqanu mai i Jerusalem pania ki tana agua. Ua ngaira ka naka ka taotao woro i gaparana, maka girua woi ni toraia imurina o Jisas. 27 Apena rurufa rafa na inuni ka rao suria ko Jisas, afainira tana fefene gena ka faitakoi maka angisia wau ko Jisas nikao. 28 Ua o Jisas ke apariri rao ke rera make woi tangara, “Igamu na fefene i Jerusalem, siana kamu angiangisiau, maka mui angisigamu mereamiu mwa, mi tangara ki karemiu. 29 Suria na mataina ne aera ne kafu arao mai maka mu kafu wowoi, ‘Korofa tangara ka fefene na gamara, ne marefa nai giri sususu kere kare ana.’ 30 Ua iga na mataina kena nikao, ngaira na inuni ka pagai ngerengere ka nongia ka fungani gena ka wowoi, ‘Mui maopa afurigami mai!’ Maka pagai ngerengere ka wowoi nikao, ‘Kere funganigamiu mui matopi mai kamui afunigami wau.’ 31 Manga ngaira na tanua na agua tangau kaa, ki nga inau kaa ke manga na ario ne mauria ngai ke, ka taa ne aera wau ne pagai worawora tangagamu, igamu na inuni ne manga na ario ne maria ia?” 32 Ua ngaira na mwane ni faiarifatana ira ka torairaurua ka mwane naru fafanago rai nafuiraurua ana afainia ko Jisas. 33 Hoi mataina na taua wau na agua na fauatana “Agua ni ratai qauta,” ngaira na mwane ni faiarifatana ira ka rapusia ko Jisas ina taotao woro ngai kena afainiraurua ka fanagoa iraurua nikao. Etagai ka fagaurasia ina apanana i otona, mi etagai ki mafana. 34 Hoi mo Jisas ke woi, “Emaku, ui tawoa panira ka arani agua na tatanui gena, suria ma nai tako matafa rai ka agua na tanui gena.” Hoi imurina mai ngaira na mwane ni faiarifatana ira, ngaira ka woanira rainigi ka gafu iana igi tangara rainia ka daes na foroa. 35 Ua a mataina na inuni na ura ka qoreqore gena, mina mwane rafa iata na Jiu ka fafagamamana wau rainia ko Jisas, maka wowoi, “Ngaia kena ke fagatafira fato noga ki tana inuni. Hoi ke manga ngaia kena ke mwora woi o Mesaea, ngaia ne ono sikifia o God, maki tanua ki takena ne girara rai fagatafia ana mereana.” 36 Hoi ngaira na mwane ni faiarifatana ira, maka fafagamamana wau rainia ko Jisas maka toraia mai tangaa ka waen ne mafai wau, 37 maka woi tangaa, “E rao ka arafa ni finua iata na Jiu ki igo, makui fagatafigo mereamu.” 38 Hoi qauna akau ka fagaqaonga na naka iga kaa ka segesegefa ne woi, “E kaa ka arafa ni finua iata na Jiu.” 39 Hoi a mwane ne etagai na fanagoa ne kukuku nikao ina taotao woro ia, ke tamasi aerisia ko Jisas ke woi, “Rao ki igo ka Mesaea, makui fagatafigo mereamu makui fagatafigamirua nikao.” 40 Mi tana fanagoa ia ke susuraia ke woi tangaa ko wani ia, “E fea manui tako fagafigaia ko God? Igia fato kaa ka nafunia ka fagaetangifa mwa ne etagai. 41 Ua agua na fagaetangigaurua rainia kaa, ke oto wau suria na fagaetangigaurua rainigi ka arani agua aera naru tanui. Mi ngaia kaa ke marefa wau ka kere agua aera ni tanui.” 42 Ua make tamasi manga kaa tangaa ko Jisas, “Jisas mataina no taotao rai arafa ni finua makui tatakosiau.” 43 Hoi o Jisas ke woi tangaa manga kaa ko wani ia, “Au wowoi mwora wau tangago, ngaeka igo ko ogaoga afainiau i Heven.” 44 Hoi mataina kena ka arito ke sugui fagagupu mwa, mina rotorotoaganifa ke rao ofu ana fato nga ka arani finua gena, ke rao ke taua ka arito ne pane iga na tri kloko, 45 suria na arito ia ke fato rai sinafa. Mi irarona Ruma ni Wogasifa ia, ka gafu rafa ne kukuku ia ke matari na gupuna ke wato ke siki tafa. 46 Hoi mo Jisas ke awarawara ke woi, “Emaku, Au nakau mereaku ina qaqana rimamu.” Make mae. 47 Hoi ka mataina na mwane rafa iata na mwane ni faiarifatana ira, ne qoretainia na agua kena, ngaia ke fagaakausia ko God, make woi, “E mwora wau o wani kaa, mwane ne etagai togo ne koro ke tefa wau.” 48 Hoi arani inuni na faku ka qoqoretainigi na taa na tanua rainigi o Jisas kena, ka ono rao ka regi ka agua gena maka fita ina aparagaimatota rai fagaqao ana woi ngaira ka faitakoi mwora wau, maka riri ka aporo i ruma iata. 49 Hoi mina arani inuni na girara koro wau o Jisas, afainira ka fefene na rao afainia mai faganega pania i Galili, ngaira ka ura gumwatai wau maka qoreqoretai mwa ka arani agua gena. 50 - 51 Ua iga na mataina kena mwane ne etagai na atana ko Josep, ne rao pania na finua ne etagai ina provins i Jiudia na fauatana rainia i Arimatia. Ngaia kena ka mwane ne koro wau mina ogafanana ke oto wau, ngaia kena ke nanasia mwa ka arafanga iana o God ne pagai arao mai. Ngaia kena ki tana mwane iga na Kaonsol nikao, mina mangatana ke ma ni faku afainigi ka arani agua na tanua rainia ko Jisas ia. 52 Ua Josep ke rao tangaa ko Paelat make nongia ka apena o Jisas pania, hoi make fagamaarumungainia. 53 Hoi murina mai o Josep ke rao ke tawoa wato ka apena o Jisas pania ka taotao woro ia, make qaraia rainia ka gafu siki. Make tongia iga ka rarona kere waqa na garua iga ka fau rafa. Kere waqa kaa ke mamaunga ka inuni nai nanaka iga. 54 Ua iga na tangina kena, ka tangina tangai fagananaura ana ka arani mwarao tangaa na tangina iga na Sabat, hoi mina Sabat kena ke suguia mwa ni faganega. 55 Hoi mina arani fefene na faganega mai ina provins i Galili afainia ko Jisas gena, ngaira ka takua ko Josep maka rea ka waqa kena, mina atakena na nanaka na apena o Jisas nikao. 56 Hoi muri mai ka fefene ira ka aporo i ruma ka fagananaura ka mangate mina waiwai ne sigini koro wau rai nakai ana i apena o Jisas. Ua iga na Sabat ngaira ka mamaro, rainia na rao suria ki takena na Lo ne wowoisia nai arao suria.

24

1 Iga na gomagomafatana iga na Sate, a fefene ira ka rao iga ka waqa ia, ka torai ka mangate na fagananaura. 2 Mataina na matarofia wau na waqa ia, ngaira ka ono rao maka rea ka fau ia na purisia pania noga na maana waqa ia, mina waqa ia ke tafatafa fato noga. 3 Hoi ngaira ka rao wau maka qanu irarona na waqa ia, mina apena na Arafa iata o Jisas ke marefa nai rogoia. 4 Mina mataina kena ngaira ka takou wau rainia ka agua kena. Kakangiaga rainia ka mwane ne erua naru uraura irawota. Gafu iataurua gena ke totogatoga wau. 5 Hoi na mataina kena, ka fefene kaa maagu wau, maka faiqautofi wato fato. Mo warua iraurua karu woi tangara, “Nga ne tanu fea kamu mai garia na mwane ne tafi fato noga kena iga na agua iga na inuni na mae gaa? 6 Ngaia ke marefa igaa. God ke fagatafia aporo. Igamu kamu takosia ka agua ne tamasia wau tangagamu mataina ne ogaoga maunga ina provins i Galili ia, ke woi, 7 ‘Ngaira ka pagai mamafata rainia ka Kare ni Inuni ina qaqana rimata na inuni na nanafunia na aerafa rai rapusia ana rai maefa iga ka taotao woro. Miga na aoruta na tangiana imurina mai kau tafitafi aporo nikao.’ ” 8 Hoi ngaira na fefene ira ka kafu takosia aporo ka tawatawanifa o Jisas ne qani tamasia tangara ira. 9 Hoi ngaira ka aporo mai pania ka waqa ia, tangara ka tangafuru ne etagai matara etagai na rongoisuri ana ira mi tana inuni na ogaoga afainira gena nikao, ka tamasi tangara ka arani agua gena. 10 Hoi ngaira na fefene na tamasi na agua gena tangara na aposol gena, ki ka Meri Magdalin, Joana, Meri enana o Jemas, mi tana fefene nikao. 11 Hoi ngaira na aposol ira ke marefa wau nga nai tangamworani rainigi ka tawatawanifa iata na fefene ira, suria ngaira ka tako woi mwa na fefene ngaira ka atani tamasi wau mwa. 12 Hoi mo Pita ke afaraga akau make tari ke rao tangaa ka waqa ia. Mataina ne taua wau na waqa ia, ngaia ke mwaoro wato ke ono qanu irarona na waqa ia, make regi rao mwa ka gafu ne taotao, make marefa rao nikao ki tana mwarao rao nikao ni rea. Hoi ngaia ke rao pania ka agua ia, make panga rainia wau ka arani agua ne regi gena. 13 Hoi iga na tangiana mwa kena nikao, ka rongoisuri ana ne erua karu taworagofa tangaa ka finua na woisia Emeas, fagataufanana tangaa i Jerusalem ka mwarao manga tagafuru ne etagai na kilomita ia. 14 Ua ka mataina naru taworagofa karu arao gena, makaru tawatawari ka agua rainia ko Jisas gena. 15 Hoi ka mataina naru tawatawa karu arao gena, mo Jisas mereana ke rao mai fagarangiraurua, make taworagofa afainiraurua. 16 Ua a rongoisuriraurua karu rea ko Jisas, make marefa wau nga naru girara rao. 17 Mataina kena ko Jisas ke meraurua tamasi ke woi manga kaa “Ataa kamuru tamasia, mataina muru taworagofa kamuru arao mai i tara kena ia?” Ua mataina kena ngairaurua karu faitakoi wau, makaru uraura makuku aporo mai. 18 Hoi tana mwane, o warua gena atana ko Kleopas, ke mea tamasi ko Jisas ke woi, “Oe au panga wau, e rako wau ka mwane na rao mai pania Jerusalem ina mataina kaa. Hoi nga igo togo mwa ka mwane ne marefa wau nga nu girara na arani agua na tanui iga na tangiani ne fato rao ge.” 19 Hoi ki iga na mataina kena, o Jisas ke fagateraurua, “Agua manga ifai ngai kena?” Ua ngairaurua karu woi, “Agua na tanua rainia ko Jisas i Nasareti ia. Wani kaa tana fitangita na maurukari ira, mina arani tagaranifa iana, mina tawatawanifa iana, ke koro tefa wau i maana o God, mi maata fato na arani inuni nikao. 20 Mina arani mwane rafa ni mwane raperapega mina mwane rafa iaka ira, ka mafata rainia ko Jisas ina qaqana rimata na mwane rafa i Rom, ngaira ka fagatamasia, ka woi ne araria na nanafui funuia, maka toraia ka rapusia iga ka taotao woro. 21 Hoi mi iga na takofa iamami, kami takosia woi nga na mwane kaa, ka mwane ne rao mai tangai fagataraganisira ana na inuni i Israel. Ua ko girara ngaeka kaa, ka aoruta na tangiana murina agua na tanua rainia kaa. 22 Ua mi tana fefene iga na rurufa iamami gaa ka tanugami kami panga rainia wau nikao. Iga na mafogofogo tana wau ngaeka ia, ka rao iga ka kere waqa na tongia iga na mwane ira, 23 make marefa wau nga nai rea ka apena irarona na waqa kena. Hoi ngaira ka aporo mai ka fagakaringagami, woi ngaira ka rera ki tana enjel na woi tangara woi o Jisas ke tafi aporo noga nikao. 24 Hoi murina mai, mi tana mwane igami iga na rurufa iamami ira, ka rao nikao tangaa ka waqa ia, maka regi ka arani agua ne tao manga takena na fefene gaa na mai tamasi tangagami igi. Make marefa mwa nai rea ki ngaia.” 25 Ua o Jisas ke meraurua tamasi manga kaa, “Efea ma mu tako matafa, e arigurigu wau ka takofa iamurua rai tangamworani ana rainia ka arani agua ngaira na maurukari na qani tamasia fato mai noga igi. 26 Ua igamurua ke ararigamurua woi muru girara fato mai noga, woi na Mesaea ka nagonagona ke fafara, make kafu tawoa ka fagaqaonga ne tefa iga na ramwofa iana.” 27 Hoi mo Jisas ke faganega rai tamasi fakani ana tangaraurua rainia ka taa na qani sege rainia ngaia iga na rarona na Segesegefa Apuna, faganega mai iga na arani Puka iana o Mosis mina arani Puka iata na maurukari. 28 Hoi iga na mataina kena, ngairaurua karu rao mai fagarangia noga ka finua naru arao tangaa ia, mo Jisas ke qao manga ne oqani kasiraurua ana gena, make arao nikao. 29 Hoi mi ngairaurua karu tamasi rafa tangaa, karu woi manga kaa “Ui oga sio noga, suria ne rao tangai manurafitana noga ngai ke make sugui qongi mwa nikao.” Hoi o Jisas ke marumu make qanu i ruma, make oga afainiraurua. 30 Ua mataina na ogasi ngaufa, ko Jisas ke tawoa ka purete make tangasia ko God, make topia ke fagatonganiraurua rainia. 31 Hoi mina mataina kena, ka maataurua ke kafu ono, makaru kafu ono girara woi o Jisas ke kana. Mi iga na kere mataina kena mwa, ngaia ke marefa rao paniraurua, ke ma naru rea. 32 Hoi ngairaurua karu woi manga kaa, “Mataina ne memegaurua tawatawa i tara ia, ngaia ke tamasi fakafakania ka arani agua iga na Segesegefa Apuna igi, migaurua karu rongoa menamenai wau, make tanugaurua karu wagewage rainia.” 33 Hoi mataina kena karu suru afaraga makaru mafarufaru karu aporo i Jerusalem nikao. Ua ki finua ngai kena, karu rogoira iga ka rongoisuri iana na tangafuru ne etagai matara etagai na mwane, mi tana fakufaku nga ni inuni nikao, 34 ngaira gena ka tawatawa ka woi, “E mwora wau na Arafa iaka ke tafi aporo mai nikao. Ngaia ke fagaqao mereana tangaa ko Saemon.” 35 Murina mai, ngairaurua naru arao rai tarofainia ana na arani agua ne wora tangaraurua mataina naru tatawaragofa karu arao i tara ia, mi ngatakena naru kafu ono girara na Arafa mataina ne topia iga na purete ia. 36 Hoi mataina naru tatawatawa maunga afainira na tamataurua ira, o Jisas ke ura mai ina guputa, make woi tangara, “A marapefa ki afainigamu.” 37 Ua iga na mataina kena, ngaira ka gagaparira, maka maagu wau, suria na tako ka woi mwa woi na rea ka nununa inuni. 38 Ua o Jisas ke woi tangara, “E tanu fea kamu maagu wau manga kaa ke? E tanu fea kamu tako ruaruaga mwa kaa? 39 Ua mui regi mai ka rimaku ne erua gaa, mina uwaku ne erua gaa. Nga inau mwa ia ngai ke! Mui fatatagiau mai, ki mwarao maka mui girara mereamiu. A nununa inuni ke marefa ka surina mina fisigona manga namu rea afainiau mai nau nafuni kau mimigi ura gaa.” 40 Ua murina ke fagaqao rainia ka aoregani na rimana mina uwana tangara. 41 Ngaira ka wagewage wau, make mangara ne manga ngai kana, mingaira ke mamaunga mwa nai tatangamworani rainia, mo Jisas ke fagatera, “Efea ne tonga mwarao namu ngaua?” 42 Hoi ngaira ka watea ka maworogana siare ne etagai na fanua fato noga. 43 Ngaia ke tawoa make ngaua i maata na rongoisuri ira. 44 Hoi o Jisas ke woi tangara, “Mataina nau ogaoga maunga afainigamu ia, inau kau qani tamasia wau tangagamu ka arani agua ne sege rainiau rai iga na Lo iana o Mosis, Puka iata na Maurukari, miga na Puka iga na Samu, woi na agua gaa ke pagai mai mworamwora.” 45 Hoi ngaia ke tamanira rai tako matafana rainia ka Segesegefa Apuna. 46 Ngaia ke woi tangara, “Ua na Segesegefa Apuna ke woi, ngaia na Mesaea ke araria ne maemae, mi iga na aoruta na tangiana ke kafu tafitafi aporo pania ka maefa. 47 Ua miga na atana, ka tamasinga rainia na tako orisia ana mina tawora ana na aerafa ka pagai tatamasia tangara ka arani finua i ano kaa, ne fafaganega mai pania ki Jerusalem. 48 Ngaigamu ke ararigamu namu arao rai tarofainia ka arani agua gaa tangaa ka arani inuni. 49 Hoi inau kau pagai kasia mai tangagamu ka taa ngaia emaku ne qani surua fato noga mai, maka mu ogaoga mwa i finua rafa ia ke rao ke taua ka mataina na ramwofa pania i Heven ne arao mai ke taugamu.” 50 Hoi mataina o Jisas ne toraira na rongoisuri ana ira ka rao ka fagafagarangia ka kere finua i Betani, mingaia ke tagarai ka rimana make fagaapunarira. 51 Hoi mataina ne fafagaapunarira maunga mingaia ke rao panira, e toraia ko God ke akau i Heven. 52 Mina rongoisuri ana ira ngaira ka fagarafe fagaakausia, maka aporo i Jerusalem afainia ka apena wagefa rafa wau. 53 Mi iga na arani tangiana mwa, ka rao ka qanu ka ogaoga irarona Ruma ni Wogasifa rai fagaakausia ana mwa ko God.