Aposol

Aposol

¹ Hoi agoaku koro o Tiofilas, iga na tana puka nau qani segea fato noga, inau kau qani tamasia wau tangago rainia ka arani agua o Jisas ne qani tanua make fagausuringai tangara ka inuni, raorao ² make taua ka tangiana na toraia aporo tangaa ki Heven nikao. Hoi inagona rao make kafu aporo i Heven, ngaia ke tawatawa iga ka ramwofa iana Figona Apuna make fagausurira ka arani aposol ne ono sikifira ira. ³ Imurina o Jisas ne ape mamasiaga make mae fato noga, irarona tangafurui tangiana ne efai ia (40) ngaia ke rako wau ka arani agua ne fagaqao menamenai woi ngaia ke tafi aporo mwora pania ka maefa, make fagaqao mereana tangara ka aposol ira, make tamasia tangara ka agua rainia ka arafanga iana o God. ⁴ Mina mataina ne etagai ngaia o Jisas ne ngau afainira na aposol gaa, ngaia ke tamasi fagakakanura, ke woi manga kaa, “Siana kamui rao pania ki Jerusalem, igamu ke araria nga namu nanasia noga ka agua Emaku ne qani surua wau tangagamu ia, manga inau nau qani tamasia fato wau noga tangagamu ia nikao. ⁵ Ua o Jon ke fagamaanu apuna mwa rainia ka wai, migamu ka fafagamaanu apunarigamu iga ka Figona Apuna.” ⁶ Hoi iga na mataina ngaira na aposol na faku maunga afainia ko Jisas, ngaira ka fagatea, “Efea na Arafa, nga ne taua na mataina igo no kafu fafagaurasia na arafa ni finua i Israel nikao ngai ke?” ⁷ Ua mo Jisas ke aramira ke woi tangara, “Nga Emaku ke nafunia ka ramwofa rai nakai ana ka mataini gena, marefa ni ararigamu woi namui gigirara ka mataini gena. ⁸ Hoi nga na mataina na Figona Apuna ne watowato mai ke taotao afainigamu, maka mu kafu nanafunia ka ramwofa rai tarofainigi ana rainiau i Jerusalem mi iga tana finua i Jiudia, mi iga ka provins i Samaria ke rao ke taua ka arani finua iga na ano kaa.” ⁹ Hoi ki murina ne tamasi fato manga kaa, ngaira ka rea ko Jisas ne akau ina afaafana kena, raorao make punufia ka roto mingaira ke marefa nai gira rea ana. ¹⁰ Ua mataina o Jisas ne akau, mi ngaira ka onoono akau maungara ina afaafana kena, minga ka gaparira mwa mina mwane ne erua naru gafu rainigi na gafu siki karu rao mai maka ura afainira. ¹¹ Makaru woi tangara manga kaa, “Oe a mwane i Galili igamu ke fea kamu ura mwa maka mu fagatogoa akau na afaafana kana? Ngaia o Jisas kana, ne toraia panigamu, ke aporo i Heven kana, ngaia ke pagai aporo mai nikao manga mwa namu rea ne rao ia.” ¹² Hoi imurina na agua kaa, arani aposol ira ka rao pania ka fungana iga na mwani Olif, maka aporo nikao tangaa ki Jerusalem marefa woi ni fagatau aera wau, mwarao manga na kilomita ne etagai mwa ia. ¹³ Hoi a mataina ngaira na taua wau i Jerusalem, ngaira ka otomia rao ka kaoqono ia iga na ruma i afaafa na fakufaku raorao mwa iga ia. Hoi ngaira na mwane gaa ka atata ke gaa, o Pita, o Jon, o Jemas mo Andru, o Filip mo Tomas, o Batolomiu mo Matiu, o Jemas i karena o Alfias mo Saemon na mwane iga na rurufa na oqania rai maengira ana ka arani mwane i Rom ira, mi ngaia Jiudas i karena o Jemas. ¹⁴ Ngaira fato afainira ki tana fefene nikao, mika Meri enana o Jisas mi esina na mwane nikao o Jisas ira. Ngaira gena ke raorao mwa ka fakufaku rai fagarafe ana. ¹⁵ Iga na tangiana ne etagai mina mwarao manga tangarau ne etagai mina tangafuru ne erua (120) na inuni na tangamworani ira ka faku iga ka agua ni fakunga iata ia, mo Pita ke ura akau make tawatawa tangara, ¹⁶ ke woi manga kaa, “Hoi arani agoaku fato igamu, a Segesegefa Apuna kaa ngaia na Figona Apuna ke watea na ramwofa na mwane rafa o Deved ke qani tamasia mai, ke araria nga ne mai mworamwora, manga ngatakena igia na rea fato noga ina mataina kaa. Hoi ka tamasinga kaa, rainia ko Jiudas, ani na mwane ne toraira na rurufa ni mwane na rakua o Jisas ia, ¹⁷ ngaia ki tana mwane iga na rurufa iamami inago wau noga ia, ne tagara afainigami kaa.” ¹⁸ (Ua o Jiudas ke woria ka mwako rainia ka rurugua na woria rainia na agua aera ne tanua ia, make apuri ke wato, ke mwagata, ke mwatakara na oqana ke fufura fato na auna oqana ia. ¹⁹ Hoi arani inuni fato i Jerusalem ka rongoa ka tamasinga rainia na agua kaa, minga na tamasinga iata, ka fauatana ka agua kena rainia “Akeldama” irarona na woita kaa ka Mwou ni Gapu.) ²⁰ Ua mo Pita ke tawatawa ke woi nikao, “Iga na puka iga na Sam ke woi manga kaa, “Aruma iana ke araria nga ne qaranga, siana nga ki tana fitangita ki ogaoga iga.” Ua tana tamasinga nikao ke woi, “Tana inuni rao nikao ki taua ka tagaranifa iana kaa.” ²¹ - ²² Hoi igami kami oqania ki tana inuni rao nikao ni tatamanigia rai tarofaini ana woi ngaia o Jisas ke tafi aporo nikao pania ka maefa. Ua a mwane kaa, ke araria nga ka fitangita na ani na mwane ne ogaoga fainigia iga na arani mataina na arao afainia ko Jisas ia, faganega mai pania ka mataina o Jon ne fagamaanu apunaria o Jisas na Arafa iaka, raorao make mai taua ka mataina o Jisas ne aporo nikao i Heven.” ²³ Hoi ngaira ka takosiraurua ka mwane ne erua, o Josep Barsabas tana mataina ka onia rainia ko Jastas, mi tana mwane ko Mataeas. ²⁴ Muri mai, mi ngaira fato ka fagarafe ka woi manga kaa, “Arafa igo ko qani girara fato mai noga ka takofa iata na arani mwane gaa, hoi kui fagaregami rainia ko otai na fitangitaurua o waru gaa ko ono sikifia, ²⁵ rai tau ana na tagaranifa kaa manga na aposol ia, rai orisia ana ko Jiudas, ngaia ne fato pania na tagaranifa kaa, make rao tangaa na finua iana mwora.” ²⁶ Muri mai maka poroa ka daes, mo Mataeas ke tawoa. Hoi ngaia Mataeas ke tao rai tana mwane iga na tangafuru ne etagai matara erua na aposol ira.

¹ Ua iga na tangiana rafa iga na Pentekos, arani inuni na tangamworani rainia ko Jisas ngaira fato ka faku iga ka agua ne etagai. ² Hoi gaparira mwa mina rongo rafa ana pania na afaafana kena, ne manga na apena roga rafa ne afaraga ia mina rongo rafa ana ia ke rao mai make rao ofu ana fato ka ruma na ogaoga iga ia. ³ Hoi ngaira ka rea ka kere mwarao ne manga na watawata na giu ia ne rao mai ke mwatakara furira ka arani inuni gena. ⁴ Mina arani inuni fato ira, ke wonusira ka Figona Apuna maka faganega rai tamasi ana iga ka atani wau mwa na tamasinga suria ki takena nga na tawatawanifa ngaia na Figona Apuna ne mafata mai tangara. ⁵ Hoi mina mataina kena i Jerusalem, ke rako wau nga ka inuni na Jiu na rao mai ka ogaoga gena, ngaira gena ka inuni ni fagarafenga, ngaira gaa ka oga mai iga ka arani finua fato iga na ano kaa. ⁶ Hoi a mataina na rongoa na rongo rafa ana kana, ngaira ka rao faku mai, mina arani inuni ira ka panga rainira wau, suria na rongora ka tamasi iga ka tamasinga iata mereata. ⁷ Hoi ngaira ka panga wau maka takou, maka tamasi ka woi manga kaa, “Oe, arani inuni na tamasi gaa, ka inuni mwa i Galili! ⁸ Hoi ke nga ne tanu fea ngai ke igami kaa maka mi gira rongora ana mwa na arani tamasinga fiufiutaga iga ana tamasinga iamami mereamami mwa gaa? ⁹ Suria tana inuni igami gaa kami rao mai panigi ka finua gaa, Patia, Midia, Elam, Mesopotemia, Jiudia, Kapadosia, Pontas mi Esia, ¹⁰ mi Frijia, Pamfilia, Ijip mi tana apana i Libia fagarangia mwa na finua Saerin. Mi tana inuni igami gaa, ka oga mai iga ka finua rafa i Rom, ¹¹ mi tana ani igami gaa ka oga mai i Kiriti mi Arabia. Tana ani igami gaa ka wora mai rai Jiu mina tana ani ka tao mwa rai Jiu. Minga ka rongora maungara ka arani tawatawanifa iga na tamasinga iamami rainigi na apeni na mwarao rafa ngaia o God ne qani tanui fato noga gaa!” ¹² Make suria ngaira ka panga wau maka marefaera wau nga nai girara na taa ke qao manga kaa, maka faifagate mereata mwa ka woi, “Ataa ke qao manga kaa ke?” ¹³ Hoi mi tana inuni ira ka fafagamamana mwa rainira ka ani na tangamworani rainia na Arafa ira ka woi na tono ka qeka. ¹⁴ Ua o Pita ke ura akau afainira ka tangafurui aposol matara etagai ira, make tamasi rafa tangara ka inuni na faku mai ira make woi, “Igamu na arani Jiu mina arani inuni fato namu ogaoga i Jerusalem, mui rongorongo menamenai aera wau iga ka tawatawanifa nau tatamasia wau tangagamu kaa. ¹⁵ Hoi igamu kamu takosira ka inuni gaa woi mwa na tono ka qeka, make marefa, suria nga ne kafu akau rao mwa na arito kana ngai ke. ¹⁶ Mina maurukari o Joel ke qani tamasia mai inago ka agua rainia na taa namu rea ngaeka, ¹⁷ ‘God ke woi, ‘Iga na mataina tangaa na qotona na ano kaa ne fafagarangi mai, inau kau kasia wato mai ka Figona iaku ke mai taotao afainira ka arani inuni fato, mina arani kere kare mwane iamiu mina kere kare fefene i karemiu gena, ka tatamasi ka woita nau wawatera. Mina arani kare mwane faoru iamiu gena ka reregi ka maurutanga gaa, mina mwaerafa iamiu gena ka maumaurutai mwa. ¹⁸ Aa, iga na mataina kena, kau pagai kasia wato mai ka Figona iaku rai oga ana fainigamu, igamu na mwane mina fefene ani namu tatagara tangau, ka tatamasi ka woita pania ko God. ¹⁹ Hoi makau pagai tanua ka wawaiaro i afaafa kana, ka agua ne qaoqao riariaga mina agua ni panga rai ana iga ka ano kaa. Gapu mina giu mina apena roqoroqo rafa ka pagai reregi. ²⁰ Arito ke pagai aforo ke rotoroto, mina fagaifa ke pagai orisi ke memeraga manga mwa na gapu ia. Mina Tangiana Rafa iana na Arafa kana ke kafu arao mai. Tangiana Rafa ke tefa wau, make koro ke tefa wau nikao. ²¹ Mina arani inuni na nongia na Arafa, ka tafitafi.’ ’ ²² Igamu na arani inuni i Israel kamu rongorongo menamenai aera rainia ka agua kaa. Jisas kaa, ka mwane i Nasaret, mo God mereana ke fagaqao mai tangagamu rainia kaa, woi ngaia ke kasia mai kana. Hoi ki igamu mereamiu mwa kamu girara fato noga woi o God ke fafagaqao rainia ka agua kaa, mataina ne kasia mai iga o Jisas rai mai tanui ana na arani agua ne qao riariaga, takouganifa mina arani fagaqaonga. Hoi ka arani agua gaa kamu girara fato noga. ²³ Hoi o God ke qani rao suri ka takotakofa iana manga takena nga ne qani takosia fato mai noga ia, ngaia ke fafagamarumungainia ko Jisas tangagamu, kamu rakua. Hoi kamu totoraia maka mu mamafata rainia tangara ka inuni aera ka nanafuia funuia iga ka taotao woro. ²⁴ Hoi ngaia o God ke ragaia afaraga pania ka maefa rai fagataraganisia pania ka fafaranifa iga na maefa, suria ne asa wau nga ka maefa rai taua aporo ana ko Jisas. ²⁵ Suria o Deved ke qani tamasia ka agua rainia ko Jisas ke woi, ‘Inau kau rea ka Arafa ne qainagoku raorao mwa iga ka arani mataina, suria ngaia ke ogaoga fagarangiau, ke marefa ka mwarao ni gira aerafaga ana tangau. ²⁶ Suria rainigi na agua gaa, inau kau wagewage wau ki nga na tawatawanifa iaku gaa ke fagaqao rainia ka wagefa iaku, ke manga nau pagai maemae, makau ogaoga iga ka takofa nganganiaga raorao mwa. ²⁷ Suria igo na Arafa marefa nui gira mwarao ni tangainia ana ka maurifaku iga ka anoanoku mataina nau maemae iga. Igo ke marefa wau nui gira mwarao ni tangainia ana ka apena na mwane apuna iamu ki tao ki kakaga iga ka anoanona. ²⁸ Igo ko qani fagareau rainia ka arani agua ni tafinga, igo ko tanuau kau pagai wagewage tefa wau iga ka mataina no ogaoga fainiau.’ ²⁹ Ua arani goaku igamu, au oqania rai fakafakania ana wau tangagamu ka agua rainia ko Deved na arafa ni finua iaka. Ngaia ke mae ka qani afunia wau, mina anoanona ke taotao maunga ke taua ngaeka i finua iaka kaa. ³⁰ Hoi ngaia o Deved kaa ki tana maurukari nikao, mi ngaia ke girara menamenai aera woi o God ke qani suru tangaa, ne marefa ni gira fagamarefagana. Ngaia o God ke qani woi tangaa ka arafa ni finua o Deved pania ki sinamapu na ogaoga iga kena, ki tana tangiana ka mwane iga ke pagai onoono sikifia ke taotao rai arafa ni finua. ³¹ Hoi o Deved ke girara mwa ka agua kaa, woi ne pagai worawora, hoi ngaia ke tamasia tangara woi na Mesaea ke pagai afafaraga aporo pania ka maefa, ke ma ni taotao ngai kena, make woi nikao woi o God ke marefa ni pagai mwarao ni tangainia wau ka apena ki tao ki kakaga irarona na anoano. ³² Ua ki nga o Jisas kaa, ko God ne fafagatafi aporo pania na maefa kaa, igami fato kaa kami rea rai maamami mereamami ka agua kaa. ³³ Hoi ngaia o Jisas ke akau ke oga ina apanana i otona o God, make nafunia ka Figona Apuna pania ke Emana, manga ne qani tamasia fato noga tangaa ia. Make mafata rainia mai ka Figona ia iga na agua namu rea maka mu rongoa ina mataina kaa. ³⁴ Suria ngaia mereana o Deved ke marefa woi ni akau maumaurina i Heven, make rangaria mai ke woi manga kaa, ‘O God ke tamasi tangaa ka Arafa iaku make woi tangaa, ‘Ui rao mai kui koa ina apanana i otoku kaa. ³⁵ Raorao make taua ka mataina nau nanakara na arani maerongamu iga ka rugufanana ramwofa iga na arafanga iamu.’ ’ ³⁶ Hoi igamu fato na arani inuni i Israel ke araria nga namu gigirara menamenai aera nga, woi ngaia o Jisas kaa, ki igamu namu rapusia ke mae iga na taotao woro ia, mi ngaia o God ke tanua ke taotao rai Arafa mina Mesaea.” ³⁷ Hoi a mataina na inuni ira na rongoa na tawatawanifa kaa, ngaira ka ape rorofiaga wau, maka fagatea ko Pita mi tana aposol ira, “Arani goamami igamu a taa kami tanua?” ³⁸ Mo Pita ke aramira ke woi, “Igamu ke ararigamu nga mu riri panigi ka arani aerafa iamiu, make ararigamu nga na fafagamaanu apunagamu iga ka atana o Jisas Kraes, ki ngaia o God maki qoqono rai ka aerafa iamiu, maka mu nanafunia ka Figona Apuna ne wawategamu. ³⁹ Suria o God ke suru tangagamu, mi tangara fato ki karemiu mina arani inuni mina inuni na ogaoga iga na arani finua fagatau rao gena nikao.” ⁴⁰ Hoi arani agua gaa ko Pita ke qani tamasi fato noga tangara, e fagakakanura ke woi tangara manga kaa, “Mui onoono surigamu menamenai wau nga pania ka fagaetangifa tangara na qaunga ni inuni faoru na fagaqekara gaa.” ⁴¹ Ua iga na tangiana kena, ka mwarao manga na qera ne eoru (3,000) na inuni na tangamworani rainia na tawatawanifa iana o Pita igi ka maanu apuna fato wau. ⁴² Mi ngaira ka finasura iga ka arani mataina gena rai oga ka rongora ana ka arani fagausuringa iata na aposol ira, mina tamanira ana kai fakufaku, rai tagai ngaua faku ana ka purete, mi tangai fagarafe faku ana. ⁴³ Ua arani agua ne qao riariaga mina arani fagaqaonga na tanui na aposol ira ke tanura ka arani inuni ira ka panga wau. ⁴⁴ Mina arani inuni na tangamworani rainia ko Jisas ira ka fakufaku raorao mwa, maka woani ka arani nafuninga iata igi afainira ki tana inuni ma ni tonga nafuninga iata gena. ⁴⁵ Ngaira ka fagaworingai ka arani mwarao manimani iata mi tana nafuninga iata gena nikao, maka mafata rainigi rao ka arani rurugua igi rai tamanira ana ka inuni ma ni tonga nafuninga iata. ⁴⁶ Iga na arani tangiana ka fakufaku raorao mwa irarona Ruma ni Wogasifa iana o God kena rai wogasifa. Ngaira ka takutaku rainira rai ngau faku ana iga ka arani ruma gena rai ngau apuna ana, mina woto rai faku ana ka ngaufa iata afainia ka wagefa mwora nga. ⁴⁷ Mi iga na arani mataina ka fafagaakausia mwa ko God, mina arani inuni ina finua rafa kaa ka koro tangara. Mi iga na arani tangiana mwa, ko God ke totoraira qanu mai ka arani inuni afainira ka inuni na qani tangamworani.

¹ Iga na tangiana ne etagai iga na mataina ni fagarafenga mataina kena ka arito ke papaneaga noga, o Pita mo Jon karu taworagofa karu akau tangaa ka Ruma ni Wogasifa. ² Mataina naru rao wau kena, makaru tarafua wau ka mwane ne wora mai make risurisuga ne ogaoga irawona na maana para qanu tangaa na Ruma ni Wogasifa ia na fauatana rainia ka Romana Maana Para. Iga na arani tangiana, ka goana ira ka raragaia mai raorao mwa rai kasi ana kena rai nongi rurugua ana panira ka inuni na arao mai tangaa na Ruma ni Wogasifa ia. ³ Hoi a mataina ne reraurua o Pita mo Jon naru rao fagarangi mai rai qanu ana irarona na Ruma ni Wogasifa ia, mo wani ia ke nongiraurua rainia ka rurugua. ⁴ Ngairaurua karu fagatogoa rao ko wani ia, make woi ko Pita tangaa, “Ui ono mai noga iga!” ⁵ Hoi o wani ia ke onoiraurua rao, suria ne tako woi mwa naru wawatea rai rurugua. ⁶ Mo Pita ke woi tangaa, “Inau kaa ke marefa wau ka rurugua. Maki tana mwarao mwa kau nafunia rai watego ana. Au wowoi tangago wau, iga na atana o Jisas Kraes i Nasaret, ui afaraga akau makui taworagofa kui rao.” ⁷ Mo Pita ke kawi i rimana iotona o wani ia, make tamania ke kawiria afaraga. Iga na mataina kena mo wani ia ke nganganiaga aporo ka poponigaofa iana mina perena uwana igi, ⁸ ke kafu igo akau ke ura, make taworagofa ke takuraurua ka tagai rao ka qanu irarona na Ruma ni Wogasifa ia. Ngaia ne taworagofa ke arao kena make igooigoo akau, make fafagaakausia ko God. ⁹ Ua mataina na arani inuni ira na ono rao ka rea o wani ia ne taworagofa maka rongoa ne fafagaakausia ko God, ¹⁰ ngaira ka ono girara ka woi, nga o waeka ke raorao mwa ne ogaoga ina rawona na Romana Maana para rai nonginongi rurugua ana ia. Hoi arani inuni ira ka panga rainia wau make marefa ka mwarao nai wowoisia nikao rainia ki takena ne wora mai tangaa o wani kena. ¹¹ Ua o wani ia ke tau nganganiaga wau nga fainiraurua ko Pita mo Jon, hoi ka arani inuni ira ka panga wau maka tari ka rao mai tangara. Ngaira gaa ka ogaoga iga ka apaapa na Ruma ni Wogasifa ia na fauatana rainia “Apaapa iana o Solomon.” ¹² Hoi a mataina o Pita ne rea na agua kaa, ngaia ke tawatawa ke woi manga kaa tangara, “Arani inuni i Israel nga ne tanu fea ngai ke namu panga rainia wau na agua kaa ke, minga ne fea nikao kamu ono rapurapu mwa rainigamirua kaa, woi namuru tanua ko wani kaa ke taworagofa iga ka ramwofa kee na apunafa iamirua mereamirua? Marefa wau. ¹³ Hoi ngaia o God iata iuraka, mo God iana Ebraham mo Aesak mo Jekob ke qani taua akau na atana o Jisas na mwane ni tagaranifa iana. Hoi nga igamu ki inago wau noga ia, kamu qani mafata rainia ko Jisas tangara na mwane rafa ira rai nafuia funuia ana. Ua ki na mataina ngaia ko Paelat ke oqani fagataraganisia ana, mi igamu kamu ngaroitainia ia. ¹⁴ Hoi ki ngaia o Jisas kaa ke apuna tefa wau make oto i maana o God nikao, mi igamu ke marefaera wau nga namui oqania rao. Hoi minga igamu kamu nongia o Paelat rai kasia fura ana tangagamu na mwane ne nafunafu inuni ira. ¹⁵ Hoi ki nga na mwane ne gira wategia ana na tafinga mwora, kamu nafuia funuia kena. Hoi mo God ke fafagatafia aporo pania ka maefa, mina agua kaa ki igamirua kamuru rea mereamirua. ¹⁶ Suria na tangamworanifa iamirua rainia ka atana o Jisas, nga na atana o Jisas ke mafata rainia na nganganiaganifa tangaa o waeka namu rea maka mu girara fato noga kena. Nga na tangamworanifa iga o Jisas kamu rea o waeka na fagakorofia ka apena kaa. ¹⁷ Ua goaku igamu, au girara woi na mwane rafa iamiu, migamu ke marefa wau nga namui girara ka apena mwarao rafa namu tanua rainia ko Jisas. ¹⁸ Hoi mi iga na mataina ne fato wau noga, o God ke qani tamasia tangara ka maurukari ka tarofainia woi na Mesaea iana ke araria nga ne fafara manga ngaia kena. Hoi o God ke tanua ka tawatawanifa ke mai mwora. ¹⁹ Hoi igamu kamu takotako orisi, maka mui riri tangaa ko God, hoi ngaia ke kafu tatarofi panigamu ka arani aerafa iamiu. ²⁰ Hoi a mataina kena ke pagai arao mai, ka mataina ngaia na Arafa ne kafu fafagamamaro apemu, make kafu kasia mai ko Jisas tangagamu, ngaia na Mesaea ne qani ono sikifia o God tangagamu. ²¹ Hoi o Jisas ke ogaoga wau mwa noga i Heven, ke rao nga ke taua ka mataina ngaia o God ne fafagafaorua iga na arani mwarao iga na rarona ano kaa, manga ne qani surua fato mai noga tangara na maurukari apuna ira. ²² Suria o Mosis make qani tawatawa ke woi manga kaa, “Ngaia na Arafa na God iamiu ke pagai onoono sikifia ka fitangimiu ke taotao rai maurukari tangagamu, takena nga ne ono sikifiau kaa, hoi kamu rongora ka arani agua ngaia ne pagai tatamasia tangagamu. ²³ Hoi ka fitangimiu ne marefa ni oqani rongo ana na maurukari kena ke fafagafatongia panira ka arani kare iana gena.” ²⁴ Aa, ne mwora ke tefa wau! Faganega mai iga na mataina iana o Samiuel mina arani maurukari na tarofainia iga na tawatawanifa iana o God gaa, ngaira ka qani tamasia fato noga tangagamu ka arani agua rainia ko Jisas ne mai woworaga ina mataina gaa. ²⁵ Hoi nga igamu ko God ne tamasi tangara na arani maurukari rai tamasi tangagamu ana. Mataina o God ne tamasi faku afainira iuramiu, ngaia ke tamasi faku tangagamu nikao. Hoi o God ke suru manga kaa tangaa ko Ebraham, “Rainia na fitangimiu ne worawora mai pania na qaunga ni inuni no onoono i suria kena, ngaia ke pagai tanura ka arani inuni i ano kaa ka pagai wawagewage tefa wau.” ²⁶ Hoi o God ke ono sikifia ka mwane ni tagaranifa iana make kasia ke qainago mai tangagamu. Ki mwarao maki ngaia ke fafagakorogamu wau, rai ririgamu ana panigi ka aerafa iamiu gena.”

¹ Ua mataina o Pita mo Jon naru tatawatawa maunga tangara ka inuni ira, tana mwane ni raperapega ira afainia na mwane rafa iata na mwane na tatagara iga na Ruma ni Wogasifa ia mi tana Sadiusi ka matarofiraurua mai. ² Ua mwane gaa ka mangariaga wau tangara ka aposol iraurua, suria ngairaurua karu fafagausurira ka inuni gena woi o Jisas ke afaraga aporo pania ka maefa. Hoi ka tawatawanifa kaa ke fagaqao mai rainia woi na ani na inuni na qani mae fato noga ira, ka pagai tafitafi aporo nikao imurina na maefa iata. ³ Hoi iga na mataina kena ke manurafi fato mai noga, hoi ngaira ka roiraurua maka kasiraurua irarona peresin, raorao make taua mai ki tana gomagomafatana. ⁴ Make rako wau ka inuni na rongoa na tawatawanifa iataurua, maka tangamworani rainia. Ua ani na inuni na tangamworani ira ke rao ke taua ka mwarao manga na qera ne erima ia (5,000) iga ka mataina kena. ⁵ Iga tana tangiana mai nikao, mina arani mwane rafa na onoono surira na Jiu afainira ki tana mwane rafa ira mina fagausuri iga na Lo iana o Mosis ira ka faku ka tawatawa i Jerusalem. ⁶ Qauta na mwane ni raperapega o Anas mo Kaeafas, mo Jon, mo Aleksanda mi tana mwane na goana iga na mwane rafa iata na mwane raperapega ira ki ngaira maka faku afainira gena nikao. ⁷ Ngaira ka torairaurua mai ka aposol iraurua ka mai fagaurasiraurua ina guputa, maka fagateraurua, “Manga ifai kamuru tanua na agua kaa? A ramwofa taa kamuru nafunia, kee otai ka atana kamuru tagara rainia kaa?” ⁸ Hoi o Pita ne wonusia na Figona Apuna ia ke aramira manga kaa, “Igamu na mwane rafa iata na Jiu mi igamu tana mwane rafa. ⁹ Ngaeka ki igamu kamu oqani fagatamasigamirua ana rainia ka agua koro namuru tanua rainia ko wani ne risurisuga ia, maka mu oqani girara manga ifai ngai ke namuru tanua ke koro aporo kaa. ¹⁰ Hoi kau oqania rai tamasia wau ana tangagamu mina tamasi ana tangara ka arani inuni fato Israel nikao rainia ka mwane ne uraura inagomiu ina mataina kaa ke, ngaia ke qani koro aporo fato noga iga ka ramwofa iga na atana o Jisas Kraes na mwane i Nasaret. Ngaia kaa, ka mwane namu nafuia ke mae iga na taotao woro ia, mo God ke fagatafia aporo nikao. ¹¹ Mi ngaia o Jisas kaa, ka Segesegefa Apuna ke tawatawaria ke woi manga kaa ia, “Aa aguana fau namu ngangaroi_tainia kena ki tana mataina ke pagai taotao rai apena fau manimanirafa tangagia fato.” ¹² Hoi ki ngaia togo mwa o Jisas ke nafunia ka ramwofa rai fagatafigia ana, suria o God ke marefa ni mamafata rainia mai ki tana inuni rao nikao iga na ano kaa rai fagatafigia ana.” ¹³ Hoi arani mwane iga na Kaonsol ira ka panga rai rea ana ki takena o Pita mo Jon ne susu wau ka oqataurua, mi ngaira ka giraraurua woi na mwane purua mwa, make marefa naru sukuru nikao. Hoi ngaira na mwane rafa ira ka kafu girararaurua woi ngairaurua gena karu takua raorao mwa ko Jisas. ¹⁴ Hoi a mataina ngaira na rea ko wani ia ne fagakorofia na Arafa ne uraura afainiraurua, ngaira ke marefa ka mwarao nai pagai wowoisia. ¹⁵ Hoi ngaira ka woi tangara ka fura pania ka kaoqono iata na Kaonsol mi ngaira mereata ka kafu oga aporo ka tawatawaria ka agua rainiraurua. ¹⁶ Hoi maka woi manga gaa, “Oe warua igamu, a taa ke araria na tanua rainiraurua o warua gaa? Suria na arani inuni i Jerusalem ka qani giraraurua fato noga ko warua gaa rainia ka agua ne qao riariaga naru tanua fato mai noga ia, make qara aera rai woi ana woi na agua kaa ke marefa ni mwora. ¹⁷ Hoi rea wau maka agua kaa ke taura fato noga ka arani inuni gena, ua igia ke araria nga nai wowoi pusiraurua siana karu pagai tatamasia ka agua rainia ko Jisas tangara ka inuni gena nikao.” ¹⁸ Hoi ngaira ka oniraurua aporo qanu mai nikao, maka tamasi raramwofaga tangaraurua ka woi siana karu pagai fafagausurira ka arani inuni gena rainia ka atana o Jisas nikao. ¹⁹ Ua mo Pita mo Jon karu aramira karu woi manga kaa, “Igamu ke ararigamu namu fafagageta menamenai, ani taa ke oto i maana o God, rai tau woita iamiu ana kee rai tau woita iana o God? ²⁰ Hoi ke marefa muru gira funifunira ana ka mwarao rainia na agua namuru regi maka muru rongora gaa.” ²¹ - ²² Ua a mwane rafa ira ke marefa ka agua nai rogoia ne araria woi nai fafagaetangiraurua rainia ko Pita mo Jon. Hoi ngaira ka susurairaurua fato maka kafu kasiraurua karu rao. Ua a mwane ne risurisuga o God ne fagakorofia ia ka farisina ke tefaria ka tangafuru ne efai pupu (40), mina arani inuni ira ka fagaakausia ko God rainia ka mwarao ne tanua kena. ²³ Iga na mataina o Pita mo Jon na kasiraurua fura, ngairaurua karu aporo makaru fagakaringara ki tana tamata ira rainigi ka arani agua ngaira na mwane rafa iata na mwane ni raperapega ira mi tana mwane rafa ira na woisi tangaraurua. ²⁴ Hoi a mataina na arani inuni na tangamworani rainia na Arafa ira na rongora na agua gaa, ngaira ka fagarafe faku maka woi, “Arafa, igo ko fagaworia i Heven mina ano kaa mina asi mina arani mwarao irarona fato gaa. ²⁵ Mi iga na Figona Apuna ko mea tamasi ki iuramami o Deved ngaia na mwane ni tagaranifa iamu ia, ngaia ke woi, “E tanu fea ka arani afuroto ka suragaera gena? E tanu fea ka arani inuni ka takosi atani wau mwa na agua ni qekafa gana? ²⁶ Arani arafa ni finua iga na ano kaa ki ngaira ka nanau mwa rai fainafunafu ana mina arani mwane rafa na onoono suria na arani inuni iga na ano kaa, ki ngaira ka faku rainira rai fainafunafu ana afainia ka Arafa mina Mesaea iana.” ²⁷ Hoi e mwora wau, o Herod Antipas mo Pontias Paelat ngairaurua karu faku afainira ka arani afuroto mina arani inuni i Israel nikao, maka mea ura faisuara ko Jisas. Ngaia ka mwane apuna ni tatagara tangago, no ono sikifia ke mai tao rai na Mesaea kaa. ²⁸ Ua ngaira ka faku rainira rai tanui ana ka arani agua takena nga igo no oqani iga na ramwofa iamu mina faioqanifa iamu no qani takosia fato mai noga ne pagai mai worawora gaa. ²⁹ Hoi Arafa, ina mataina kaa ke ararigo nga nui onoono menamenai wau nga, rainia ki takena nga na mwane rafa gaa na raramworigami gaa. Igo ke ararigo nga nui tatamanigami ki igami na mwane ni tagaranifa iamu, ki mwarao maki susu ka mangatangamami rai tarofainia ana ka woita iamu kaa. ³⁰ Ua igo ke ararigo nga no fafagaqao mai nga rainia ka ramwofa iamu ni fagakorora ana nikao ka inuni ne tonga ape aera iata, me ararigo nga no tatanui ka arani agua ne qaoqao riariaga, mina ani fagaqaonga nikao rai woworaga ana iga ka atana o Jisas, ngaia kaa ka mwane apuna ne tatagara tangago.” ³¹ Hoi a mataina na inuni ira na fagarafe fato, a ruma na faku rainira iga ia ke mwangiungiu, mina arani inuni ira ke wonusira ka Figona Apuna, mi muri mai ngaira ke susuka mangatata rai tarofaini ana ka woita iana God. ³² Ua ina mataina kena ka inuni na tangamworani ira ka faku mwa ka mangatata, make marefa ko otai ni takosia woi na arani mwarao ne nafunigi tangaa mereana mwa. Marefa wau ka arani mwarao na nafunigi, ka woto rai tangara ki ngaira fato nga. ³³ Mina aposol ira ka raramwofaga wau rai tarofainia ana tangara ka tawatawanifa rainia ko Jisas na Arafa, ngaia ne tafi aporo pania na maefa. Mo God ke ono korofira fato wau nga. ³⁴ Hoi marefa wau ka fitangita na inuni gena woi ni aqouqousia rao tana mwarao, suria otai na nafuni mwako, kee na ruma, ngaira ka fagaworingai. Hoi ka rurugua igi ka tawora ³⁵ ka mafata rai tangara ka aposol ira, mi ngaira ka kafu woto rai tangara ka inuni i suria ke efita ne araria na nanafunia. ³⁶ Hoi tana mwane ne etagai ne oga mai iga na marau i Saepras, ngaia kena ke wora mai iga ka waro ni inuni iana na Livae. Atana ko Josep mina aposol ira ka fauatana rainia ko Banabas nikao, ne fagaararia woi na “Mwane ni Fagagatanira ka inuni.” ³⁷ Hoi ngaia make fagaworingainia ka kere mwako ne nafunia, make toraia ka rurugua igi ke mafata rainigi tangara ka aposol ira.

¹ Hoi a mataina kena ko Ananaeas mi kani iana ka Safaera, karu fagaworingainia ka kere mwako iataurua nikao. ² Ngairaurua karu faioqani fato rai taua aporo ana ki tana apanana na rurugua ia tangaraurua, makaru toraia ki tana apanana tangara ka aposol ira. ³ Mataina kena ko Pita ke woi tangaa ko Ananaeas, “Ananaeas e manga ifai ko fagamwatakua o Satan ke qanu iga na mangatamu ke tanugo ko fagaparua na Figona Apuna kena, mako taua aporo tana apanana na rurugua na woria tangago rainia na kere mwako iamu ia kena? ⁴ Hoi amwako kena ka nafuninga iamu ngai kena mako kafu fafagaworingainia kena, ka rurugua na woria rainia kena maka rurugua iamu maunga. Ka taa ke tanugo ko tanua na agua ni fagaqekaqeka na kaa? Igo kena ke marefa nui fagaparura ka inuni mako fagaparua ko God!” ⁵ Mataina o Ananaeas ne rongoa rao na agua ia, ngaia ke apuri ke wato ke mwagata make mae, mina arani inuni na rongoa na agua rainia ko Ananaeas ka maagu wau. ⁶ Mi tana kere mwane ka qanu mai maka qaraia ka gafua ia, maka torai ka mea fura ka rao ka funia. ⁷ Ma ni qorafu rao, maka Safaera ke qanu mai i ruma ia, make marefa wau ni girara ka agua rainia ko wani iana ia. ⁸ Ua o Pita ke fagatea, “Ui woisia mai tangau, ngaia noga na rurugua namuru fagaworingainia rainia na kere mwako iamurua ke kaa?” Hoi kani ia ke aramia ke woi, “Aa, ngaia rao noga ngai kena.” ⁹ Hoi o Pita ke woi, “E tanu fea ko aramia o wani iamu kamuru naka na faiofongifa tangaa na Figona iana na Arafa kaa? Ui ono rao na kere mwane na toraia na inuni iamu ka rao ka funia, ka aporo mai noga ka uraura ina maana ruma kena, ngaira gena maka totoraigo rao nikao.” ¹⁰ Marangaia rao mwa mi kani ia ke apuri ke wato ke mwagata inagona o Pita make mae rao nikao. Mina kere mwane ira ka qanu mai irarona ruma ia maka rea woi kani kena ke mae fato noga, maka toraia ka rao ka afunia irawona na anoanona o wani iana ia. ¹¹ Hoi arani inuni fato iga na siosi afainira tana inuni gena rao nikao na rongoa na mwarao ne wora kena, ngaira ka tako fagaakausia wau ka Arafa. ¹² Ua e rako wau ka agua ne qao riariaga mina agua ni takouganifa na tanui na aposol ira tangara na inuni ira. Arani inuni na tangamworani gena ka fakufaku raorao mwa ina Apaapa iana Solomon ina Ruma ni Wogasifa. ¹³ Hoi e mangara tana inuni na tamasi fagaakaufira ke gena, maka maagu rai fakurira ana rao. ¹⁴ Maake rako ke tefa wau nga ka mwane mina fefene na tangamworani rainia na Arafa, na rao mai ka faku afainira. ¹⁵ Suria na mwarao rafa na tanui na aposol gena, ka inuni ira ka toraira mai ka inuni na matoro iga na qanata na fagataofira suria mwa ka rawona tara kena, ngaira ka takosia woi na mataina o Pita ni mai tataworagofa ki mamamarusira rao mina matoroa iata ki fatofato rao nga panira. ¹⁶ Hoi e rako wau ka inuni iga na kere finua ne tao rifuia i Jerusalem gena na faku mai nikao, ngaira ka toraira mai ka ani na matoro mina ani na inuni ne mamarungira na ataro. Ua mina arani inuni ira ka koro aporo panigi ka ape aera iata igi. ¹⁷ Ua na mataina kena, ka qauta na mwane ni raperapega mina ani na mwane na tatagara fainia ira iga ka rurufa iata na Sadiusi ka rafaira wau ka aposol ira. ¹⁸ Hoi ngaira ka rakura maka kasira irarona na peresin. ¹⁹ Hoi e qongi mai mi tana enjel iana na Arafa ke rao mai make tafangia ka maana peresin ia make toraira fura i metara ka aposol ira, ²⁰ make woi, “Mui rao maka mui qauqanu irarona na Ruma ni Wogasifa kana kamu ura iga, maka mu tamasia tangara ka inuni fato gena ka arani mwarao iga na tafinga faoru kaa.” ²¹ Hoi ngaira na aposol ira ka tau woita, ka qanu irarona na Ruma ni Wogasifa ia i fagafogo aera maunga, maka fagausurira ka inuni gena. Ua mina qauta na mwane ni raperapega ira, mina ani na mwane na tatagara afainia ira, ka onira faku mai ka arani mwane rafa Israel tangaa ka fakunga rafa ni tawatawanifa iata na Kaonsol rafa iata. Ngaira ka kasira ki tana mwane rafa rai rao ana rai toraira ana ka aposol pania ka peresin. ²² Maaka mataina na mataro wau ina peresin na mwane rafa ira ke marefa nai rogoira ka aposol ira. Ua maka aporo ka fagarongo rainira maka woi, ²³ “E purupuru nganganiaga mwa ka peresin kana, mina mwane na onoono suria ira ka uraura mwa i maana peresin ia, kami tafangia qanu wau make marefa wau nga ka inuni nami rogoia wau gena.” ²⁴ Hoi a mwane rafa iata na mwane na tatagara iga na Ruma ni Wogasifa mina mwane rafa iata na mwane ni raperapega ira ka rongoa ka tamasinga ne aporo mai kena, make marefa wau nga ka agua nai takosia rainia nikao. ²⁵ Iga na mataina kena, mi tana inuni ke qanu mai make woi tangara, “A mwane namu kasira ina peresin ira ki na mataina kaa, ki ngaira ka fafagausurira na inuni irarona na Ruma ni Wogasifa kana.” ²⁶ Hoi mina mwane rafa iata na mwane na tatagara iga na Ruma ni Wogasifa ia ke rao afainira ka kare iana ka toraira aporo mai ka aposol ira. Marefa woi nai raramworira, suria na maagutainira ka inuni gena nai ariarifara rai fau. ²⁷ Mataina na aposol ira na toraira mai ka fagaurasira inagota na Kaonsol ira, qauta na mwane ni raperapega ke woi tangara, ²⁸ “Mi tamasi nganganiaga wau tangagamu woi siana kamu fafagausuri iga ka atana o Jisas, maka mui ono rao, ataa kamu tanua kaa! Igamu kaa, kamu fagausuri ofu ana ka arani finua i Jerusalem, maka mu oqani sufigami ana rainia ka maefa iana nikao.” ²⁹ Ua o Pita mina tana aposol ira ka aramira ka woi, “Igami kami tautau woita iana nga ko God, marefa ka inuni. ³⁰ A God iata iuraka ira, ke ragaia afaraga aporo ko Jisas pania na maefa, a mwane namu nafuia funia iga na taotao woro ia. ³¹ Ngaia o God kaa, ke fagarafa ke fagaogasia ina apanana iotona ia rai Arafa mina mwane ne fagatafigia, ki mwarao maka arani inuni i Israel kai riri tangaa ko God, mina aerafa iata gena ki tatarofi panira. ³² Igami kami regi rai maamami ka agua gena ne mwora, mina Figona Apuna ke fagaqao ne mwora nikao. Hoi mo God ke gira mafata rai ana ka Figona Apuna tangara ka ani na inuni na tautau woita iana.” ³³ Hoi a mataina na arani mwane rafa iga na Kaonsol ira, na rongora na arani tawatawanifa gaa, ngaira ka mangariaga wau nga, maka oqani nafuira funuira ana ka aposol ira. ³⁴ Hoi mina mwane ne etagai iga na Kaonsol ia, ke afaraga akau ke ura ke tawatawa, ngaia ka atana ko Gamaliel, ngaia kaa tana mwane iga na rurufa iata na Farasi, mi ngaia kaa ki tana mwane ne fagausuri iga na lo, ka arani inuni gena ka takotako fagafigaia wau ko wani kaa. Ngaia ke woi nai toraira fura rao noga sisitai pania ka kaoqono kena. ³⁵ Muri make woi tangara ka mwane rafa iga na Kaonsol ira, “Arani mwane fato Israel, mui tatakosia menamenai ka taa namu oqani tanua ana tangara na mwane gaa. ³⁶ Ua igamu kamu takosia ki tana farasi inago wau ia o Tiudas, ngaia ne rao mai make woisia mereana woi ngaia kena ki tana mwane rafa ia, mina mwarao manga na mwane tangarau ne efai ira (400) ka faku afainia. Mina mwane rafa iga na kafamanu ka nafuia funuia, mina arani tamana ira ka faitatakafi rao. Marefa ka taa ne pagai wora nikao. ³⁷ Hoi imurina mai ngaia, mo Jiudas na mwane i Galili, ki iga na mataina tangaa na sensis, make qainagota ka meosigai inuni rai tofe ana ka kafamanu, mi ngaia ka nafuia funuia nikao, mina arani inuni na rao isuria ia ka tataka faitigi pania. ³⁸ Hoi kau wowoi tangagamu wau menamenai, siana kamu tanua na agua rainira na mwane manga ngai gena. Mui nakara wau, e rao ke manga na takofa na takosia gena ka tagarafa iata mwa na inuni make marefa ke taa ni pagai worawora. ³⁹ Make rao ko God ke ura imurina na agua kena, marefa ka inuni ni gira fagamakukura ana, a mwarao namu tanua kena kamu oqani mea ura faisuara ana ko God ngai kena.” Arani mwane fato iga na Kaonsol ira ka faiarami fato rainia ka agua ne woisi o Gamaliel. ⁴⁰ Hoi ngaira ka onira qanu aporo mai ka aposol ira nikao, maka raramwosira, maka tamasi rafa tangara, ka woi siana kai pagai tatamasia ka agua rainia na atana o Jisas. Hoi maka kafu kasira wau ka rao. ⁴¹ Hoi ngaira na aposol ira ka fura pania ka ruma iata na Kaonsol ia, maka wagewage wau suria o God ke qani fagaqao tangara woi ngaira ke koro ne araria nga na tautau mamaramwanegasira rainia ka atana o Jisas. ⁴² Iga na arani tangiana ngaira ka fafagausurira ka arani inuni ira irarona na Ruma ni Wogasifa mi rarona ruma iata mereata nikao, ngaira ke marefa woi nai marape rai fagausuringainia ana mina tarofainia ana woi ngaia o Jisas kaa ka Mesaea.

¹ Iga na mataina kena, ke rako wau kani na inuni na tangamworani ka rao suria na Arafa nikao. Ua ki ngaira na Jiu na gira tamasi ana iga na tamasifa iata na Grik ira, ngaira ka faganega rai faraungira ana ka ani na gira tamasi ana iga na tamasinga mwora iata na Jiu. Ngaira ka woi manga kaa, “Iga na arani tangiana kamu tatamanira raorao mwa ka fefene na nao, mina fefene na nao na tatamasi iga na Grik ke marefa namu tatamanira menamenai.” ² Hoi tangafuru na aposol matara erua ira ka onira faku mai ka arani inuni na arao suria na Arafa ira maka woi tangara manga kaa, “E rao kami mwaraonitangainia wau ka tagaranifa rainia na tarofainia ana na woita iana o God kaa, maka mi onoono suri mwa ka ngaufa tangara na nao gaa, ke marefa nga ni oto nikao ngai ke. ³ Hoi ka goaku igamu, e koro namui ono sikifia ka mwane koro ne epiu panigamu, mwane namu girara ne tonga takofa iata mina mwane na Figona Apuna ni taotao raorao mwa afainira nikao. Hoi ki igami kami kafu mamafata rainia ka tagaranifa kaa ina aqaqana rimata rai ono isuria ana ka tagaranifa kaa tangagamu. ⁴ Ua mi igami kami kafu onoono tangaa mwa ka fagarafenga mina tarofainia ana mwa ka woita iana o God.” ⁵ Hoi a mataina kena, ka arani inuni ira ka wagewage wau afainia ka tawatawanifa iata ira. Hoi maka ono sikifia ko Stivin na mwane ne nganganiaga iga na tangamworanifa iana mina Figona Apuna ke taotao raorao mwa afainia nikao, maka ono sikifia ko Filip, o Prokoras, o Nikano, o Timo, o Pamenas mo Nikolas. Ua o Nikolas kaa, ka mwane ne oga i finua i Antiok inago mai ke oga mwa suri ka taufa iata na Jiu. ⁶ Hoi ngaira na mwane ne epiu gaa ka toraira mai ka fagaurasira inagota na aposol ira, mina aposol ira ka fatata i qauta ka fagarafe tangara. ⁷ Hoi ka woita iana o God ka tarofainia ke rao ofu ana ke taura ka arani finua gena, mina inuni i Jerusalem ke rako wau nikao ka inuni na tangamworani ka rao suria na Arafa, make rako wau ka mwane ni raperapega na tangamworani rainia ko Jisas. ⁸ Hoi a mataina kena, o God ke wagewage wau rainia ko Stivin, make mafata rainia tangaa ka ramwofa ne tefa wau, rai tanui ana ka agua ne qao riariaga mina fagaqaonga afainira ka inuni gena. ⁹ Mi tana mwane gena ka faganega rai mea faitogiri ana ko Stivin, a mwane gaa ka mwane rafa iga na ruma ni fakunga na fauatana rainia “Ruma ni Fakunga iata na Inuni ne Taraganisira .” Ua mwane gaa, ngaira ka oga mai i finua gaa, Saerin, mi Aleksandria, mi iga ka provins ne erua i Silisia, mi Esia. Ngaira ka faimangari afainia ko Stivin, ¹⁰ mina Figona Apuna ke watea ko Stivin ka giraranifa ne tefa wau rai tamasi ana rainia, make asafira ka mwane ira rai tewo qau wato ana rainia ko Stivin. ¹¹ Hoi ngaira ka nongira ki tana mwane rai fagaqekaqeka ana rainia ko Stivin, ka woi, “Igami kami rongoa ko wani kaa, ne tamasi aerisia ko Mosis mo God.” ¹² Hoi maka ririra ka inuni mina mwane rafa iata ira mina fagausuri iga na Lo ira ka mea faitogiri ko Stivin. Ngaira ka rakua ko Stivin maka purisia ka mea rao ka fagaurasia inagota na mwane rafa iga na Kaonsol. ¹³ Hoi ngaira ka toraira mai ki tana mwane rai tamasi fagaqekaqeka rainia ko Stivin, ka woi, “Ua o wani kaa ke tamasi aerisia raorao mwa ka Ruma ni Wogasifa kaa mina Lo iana o Mosis. ¹⁴ Ua mi rongoa ne tawatawa ke woi, ngaia, o Jisas i Nasaret ke pagai fafagaerisia ka Ruma ni Wogasifa kaa make pagai oriorisia ka taufa iga na ogafa iaka ne wategia o Mosis.” ¹⁵ Hoi mina arani mwane rafa iga na Kaonsol ira ka fagatogoa mwa ko Stivin, maka rea ka qaofanana na maana ke manga na enjel ia.

¹ Hoi a qauta na mwane ni raperapega ia ke fagatea ko Stivin, “Efea agua mwora ka tatamasia na inuni gaa rainigo kaa?” ² Ua mo Stivin ke aramia ke woi, “A goaku me emaku igamu, mui rongoau mai menamenai nga. Ua mataina iuraka ia o Ebraham ne mamaunga ni arao i Haran, make ogaoga maunga ina provins i Mesapotamia, ngaia na God ne mawe araraga wau ke fagaqao mereana tangaa ko Ebraham. ³ Hoi ngaia o God ke woi tangaa, “Ui rao pania ka finua iamu mina arani goamu, makui rao tangaa ka mwako nau fafagarego rainia kana.” ⁴ Hoi Ebraham ke rao pania ka finua rafa i Kaldia make rao ke oga i Haran. Hoi murina emana ne mae, ngaia ke rao make oga ina mwako namu ogaoga iga kaa. ⁵ Iga na mataina kena, ko God ke marefa wau mwa ni watea ko Ebraham woi na kere agua na mwako. Hoi mo God ke suru tangaa woi ngaia mina woraworanifa iana ki muri make kafu wawatera ka mwako kena ka nanafunia. E mamaunga ko Ebraham ni nafuni kare, mo God ke suru tangaa woi na ani na kare ne worawora iga na woraworanifa iana ngaia ka kafu nanafunia ka mwako kena. ⁶ Ua mo God ke woi tangaa woi ngaira na kare na worawora mai pania, ngaira ka kafu ogaoga iga ka finua ni mafuara gena. Mi ngaira na inuni na awanuna na finua kena ka pagai fafagatagarafira funuira maka pagai tautau fagaqao maata nikao. Ua ka agua kaa ke totoraia isurira ka tangarau farisi ne efai pupu (400). ⁷ Hoi mo God ke woi nikao, “Inau kau pagai fafagaetangira ka inuni na fafagatagarafira gana. Hoi imuri mai mi ngaira ka pagai arao mai rai wogasiau ana i finua kaa.” ⁸ Ua o God ke woi tangaa ko Ebraham, “Arani kere mwane ka farafara fagagirara, rai fagaqao ana woi igamu kamu faiarami faku afainiau.” Hoi Ebraham emana o Aesak ke fara fagagirara ko Aesak mataina ne taua rao mwa na tangaiana ne ewaru imurina na worafa iana. Mo Aesak ke fara fagagirara ki karena o Jekob nikao, mo Jekob ke fara fagagirara ki karena na mwane na tangafuru matara erua ira nikao. ⁹ Ngaira gaa ki iuraka na mwane na tangafuru matara erua ira. Hoi ngaira i karena o Jekob gaa ka rafaia o Josep na goata ia, ka fagaworingainia rai mwane ni tagaranifa purua tangaa ki Ijip. Mo God ki afainia raorao mwa ko Josep, ¹⁰ make fagatafia pania ka arani ogafa aera ne tarafu igi. Mo God ke watea ka giraranifa ne tefa wau make tanua ka arafa ni finua Ijip ke fagaarafa wau. Hoi ka arafa ni finua ia ke iusuia ko Josep rai mwane rafa tangaa ki Ijip mina ono suri ana ka arani nafuninga iana nikao. ¹¹ Ua raorao maki iga na mataina ne etagai ka apena magaua rafa ke taura ka arani finua fato Ijip mina finua i Kenan nikao. Hoi amagaua kana, ke fagaqarasira wau ka inuni rai rao ana, mi iuraka nikao make marefa ka ngaufa ni arari tangara kai ngaura nikao. ¹² Hoi a mataina o Jekob ne rongoa woi Ijip ke ngangaufaga wau, ngaia ke kasira ki karena ira iga ka nagonagona ka rao ka taua ki Ijip. ¹³ Iga na ruata na raofa iata, mo Josep ke fagakaringara ke woi, ‘Nga inau kaa, ko goamiu mwora ia.’ Mina arafa ni finua Ijip ke rongoa ka agua rainira emana mina goana o Josep ira nikao. ¹⁴ Hoi o Josep ke kasia ka tamasinga tangaa ke emana ia o Jekob, afainira ka arani goana fato ira woi nai rao mai Ijip tangaa. Ua a goana o Josep gena afainira ki kareta ke taua ka tangafuru ne epiu matara erima (75). ¹⁵ Hoi o Jekob ke rao ke oga Ijip afainira ki karena ira raorao maka mae sio ngai kana. ¹⁶ Ngaira ka mae gana maka toraira aporo ka apeta ka tongira i Sekem, iga ka kere waqa ne woria o Ebraham pania i karena o Hamo rainia na rurugua. ¹⁷ Hoi e kaa ke sugui taua mwa noga ka mataina o God ne fafagamworaia iga na mwarao ne surua tangaa o Ebraham. Iga na mataina kaa ki igia i Ijip ke suru mwa maka arao. ¹⁸ Iga na mataina kena, ka mwane getea ke tao rai arafa ni finua i Ijip, make marefa wau ni girara woi o Josep ka mwane ne qani tamanira mai. ¹⁹ Ngaia ke fagaqekaqekara wau ki iuraka ira, make mamaramwanegasira wau nikao, make girura woi nai kasira ki kareta kai oga getera ki mwarao makai maemae. ²⁰ Hoi ina mataina kena ko Mosis ke wora mai, make tao rai romana kere mwane. Iga na fagaifa ne eoru ka ono suria mwa irarona ruma. ²¹ Hoi iga na mataina kena ngaira ka girura woi nai rao kai kasia ko Mosis, maka togonia iga ka afaini maka kasia iga ka wai afeafe mina kere fefene i karena na arafa ni finua ia ke rao make rogoia, make toraia rai i karena. ²² Hoi o Mosis ka watea ka romana sukurufa Ijip, ngaia ke tefa wau iga ka apanana iga na tawatawanifa mina tagaranifa. ²³ Ua mataina o Mosis na farisina na tangafuru ne efai pupu (40), ngaia ke oqani rao ka rera ana ka inuni finua iana mereana i Israel. ²⁴ Iga na tangiana ne etagai mo Mosis ke rea ki tana mwane Ijip ne nafuia wau ka mwane Israel. Hoi o Mosis ke tamania ka mwane i finua iana ia, ke orisia aporo tangaa ka agua ne tanua na mwane Ijip ia, make nafuia funia ko wani ia. ²⁵ Hoi mo Mosis ke kato woi mwa, woi na inuni i Israel ka kafu girara woi o God ke kasia mai rai fagatafira ana, maake marefa wau nga nai girara. ²⁶ Hoi e tangi mai nikao, mo Mosis ke rea ka mwane ne erua i finua iana mwa naru fainafunafu, make ofongia rai fagamaraperaurua ana, make woi tangaraurua, “Warua igamurua, igamurua kena ka mwane iga na finua ne etagai mwa, minga ne fea kamuru faiperepere mwa mereamurua kena?” ²⁷ Hoi mi tana mwane ne oqani nafuia ana tana mwane ia ke purisia rao ko Mosis make woi, “Otai ke kasigo rai mwane rafa rai fagaotogami ana kaa? ²⁸ Oqani nafuiau ana manga no nafuia funuia noga na mwane Ijip i nanora ia?” ²⁹ Ua mataina o Mosis ne rongoa na agua kena ngaia ke gawa ke rao ke oga wau i finua i Midian, ke oga mara mafuara raorao make auragi kena ke tonga i karena ne erua na kere mwane. ³⁰ Iga na tangafurui farisi ne efai (40) ne tefa mina enjel ke fagaqao mereana tangaa ko Mosis iga ka watawata na giu ina kere apenagai irarona finua tatara fagarangia mwa ka fungana i Saenae. ³¹ Hoi a mataina o Mosis ne rea iga na agua kena, ngaia ke panga make oqania ni guru fagarangi rai rea menamenai ana, minga ke rongoa ka ringina na Arafa ne mea tamasi ke woi, ³² “Nga inau na God na wowogasia iuramiu ira, God iana o Ebraham, o Aesak, mo Jekob.” Mo Mosis ke gisigisi wau ne maagu make ma ni oqani onoia ana ka kere apenagai ia. ³³ Hoi mina Arafa ke woi tangaa, “Ui tawora rao ka sandol i uwamu gena, suria na agua no urarua iga kena ka agua ne apuna wau nga. ³⁴ Suria inau kau qani rea fato noga ki takena nga na tau fagaqao maata na kare iaku i Ijip ira. Hoi ki inau kau rongora kai ainangita iata minga nau wato mai rai toraira ana fura ngai ge. Ua ki na mataina kaa kau kasigo aporo Ijip.” ³⁵ Hoi ki ngaia o Mosis kaa, ka ngaroitainia na inuni ira ka woi, “Otai ke kasigo rai mwane rafa rai fagaotogami ana kaa?” Mi ngaia o God ke kasia mai na enjel ne rea o Mosis iga na kere apenagai ne rata ia. Mo God ke kasia mai ka enjel ia rai tamasi ana tangaa ko Mosis rai fagatafira ana ka inuni Israel mina tao ana rai mwane rafa iata nikao. ³⁶ Hoi o Mosis ke toraira fura ka inuni Israel pania ki Ijip make tanui ka arani fagaqaonga mina mwarao ne qao riariaga, mi iga ka Asi ne memera mi rarona finua tatara, ke toraira suria ka tangafurui farisi ne efai pupu (40). ³⁷ Ua ngaia o Mosis kaa ngaia, ne mera tamasi na inuni Israel gaa ke woi tangara manga kaa ira, “God ke kafu onoono sikifia ka fitangimiu rai tao ana rai maurukari, manga ne ono sikifiau kaa.” ³⁸ Hoi ngaia o Mosis faku afainira ka inuni Israel, ki rarona finua tatara, make mea tamasi ka enjel ina fungana i Saenae, make rao ke tawoa na tamasinga iana o God ne nafunia na tafinga ne mafata rainia mai tangagia kaa. ³⁹ Hoi mi iuraka ira ke marefa nai oqani tau woita iana ana ko Mosis. Ngaira ka ngaroitainia ko Mosis maka oqani qau aporo ana Ijip. ⁴⁰ Hoi maka woi tangaa ko Eron manga kaa, “Eron, Ui tagarafia ka nunuta tana god tangagami, ki mwarao maki qaqainagomami, suria o Mosis ne toraigami fura pania Ijip kaa, ke marefa nami girara ka taa ne tanua kaa!” ⁴¹ Iga na mataina kena ka tagarafia ka nununa na mwarao na wowogasia ne qao manga na puruka ia, maka susu wogasina, maka tanua ka apena farunga rafa rai wagewage ana rainia ka mwarao na tagarafia mereata sio mwa ia. ⁴² Hoi mo God ke murisigaira aporo ka inuni ira, make nakara wau ka wogasira ka feegu iga na afaafana kena, suria na qani tamasia mai iga ka puka iata na maurukari, na woi, ‘Igamu fato na arani inuni Israel, irarona na tangafurui farisi ne efai pupu (40) namu ogaoga irarona finua tatara, e fea igamu kamu susu wogasi tangau, maka mu mamafata rai ka mafatanifa tangau? ⁴³ Hoi iga na arani mataini kamu totoraia ka rofu iana na god Molok mina mwarao na topaia rai feegu iana na god Refan. Hoi ki ngaira gaa ka nunuta na mwarao purua namu tagarafira kamu wowogasira gena. Hoi ki suria na agua kaa, inau kau kafu mamaengigamu fura ina apanana rao na finua i Babilon.’ ⁴⁴ Hoi a mataina iuraka gaa na ogaoga maungara irarona na finua tatara ia, raorao mwa ka totoraia ka rofu kaa rai fagaqao ana rainia woi o God ki afainira tarai mwa. Ngaira ka tagarafia ka rofu kena takena nga o God ne woisia, mi takena o Mosis ne rea ia. ⁴⁵ Ua muri mai maka kafu watera ki iuraka ira, maka kafu toraia afainira mataina ngaira na rao afainia iga o Josua ia. Ngaira ka toraia ka rofu ia afainira mataina ngaira na tawoa na mwako panira na afuroto o God ne maengira ka rao panigi igi. Hoi iuraka, ka tagara raorao mwa iga ka rofu, make taua mai ka mataina iana o Deved na arafa ni finua kaa. ⁴⁶ Ua o God ke wagewage tefa wau nga rainia ko Deved. Hoi mo Deved ke nongia ko God woi ni naka mai ki akea ka ruma, ki mwarao maka God iana Jekob ki ogaoga iga rai wogasi ana. ⁴⁷ Hoi manga ne manga ngai kena, mi muri na mai, ko Solomon ke kafu akea ka ruma kaa tangaa ko God. ⁴⁸ Ua mo God i afaafa ke marefa ni woi ni ogaoga iga ka ruma na akea na inuni. E manga tana maurikari ne qani woisia mai ia, ⁴⁹ Arafa ke woi manga kaa, ‘A papa ni arafanga iaku rai koa ana iga ki Heven mina pupu ni uwaku ka ano kaa. Mina ruma taa kamu pagai akea tangau kena? Mi fai kamu pagai tatagarafia tangau rai fagamamaro ana iga? ⁵⁰ Hoi ke efea ka arani mwarao gaa, e marefa qai tagarafi ki wora i rimaku ngai ge?’ ⁵¹ Oe igamu gena kamu mararongo aera wau nga. Mangatamiu gena ke mangara na afuroto ira, ne marefaera nai oqani rongora ana ke woita iana o God. Iga na arani mataina gaa, kamu uraura pusia tarai mwa ka Figona Apuna mangara iuramiu na tanui fato noga igi. ⁵² Nga na arani maurukari inago ira, ki ngaira iuramiu gaa ka tau fagaqao maata ira. Mi ngaira ka nafuira funuira na maurukari iana o God na ani na mwane na rao mai rai tamasi fagananau ana na raofa mai iana na Mwane ne Oto wau ia. Kigamu nikao maka mu mafata rainia rao o wani kaa ina aqaqana na rimata na maerongana ka nafuia funuia ia. ⁵³ Mi ngaira na enjel ka mafata rainia tangagamu na Lo iana o God kaa, migamu ke marefa nga namu rongora gaa.” ⁵⁴ Ua mataina na mwane rafa iga na Kaonsol ira na rongora na tawatawanifa iana o Stivin, ngaira ka mangariaga aera wau maka garamumu tangaa. ⁵⁵ Mo Stivin ne wonusia na Figona Apuna kena ke fagatogoa akau ka wawaiaro, make rea ka apena fagaqaonga rafa iana o God i Heven, make rea ko Jisas ne ura ina apanana iotona o God. ⁵⁶ Hoi o Stivin ke woi tangara manga kaa, “Ua mui ono mai noga! Inau kau rea ki Heven ne tafatafa makau rea ka Kare ni Inuni ne uraura ina apanana iotona o God.” ⁵⁷ Hoi a mataina o Stivin ne tawatawa rao kena, mina mwane rafa iga na Kaonsol ira ka qonoi fato ka karingata pania, maka fagangere rafa wau, mina mataina kena ka arani inuni ira ka faitari ka rao tangaa ko Stivin, ⁵⁸ maka aoke ratarata rainia ka mea fura pania ka finua rafa ia, maka arifarifa rai fau. Mi ngaira na mwane na tamasi aerisia o Stivin ira, ngaira ka kasigisio ka soti iata i uwana na kere mwane na fauatana rainia ko Sol. ⁵⁹ Ua mataina na arifarifa rai fau o Stivin kena, make fagangere ke woi, “Arafa o Jisas, Ui tawoa wau ka maurifaku.” ⁶⁰ Make qogurai uwa wato ke fagarafe ke woi, “Arafa siana rai orisia aporo ana tangara ka aerafa iata gaa.” Hoi a mataina ne woisia fura na agua kaa, make apuri wato ke mae.

¹ Hoi o Sol nikao make oqania nai arifa ana ko Stivin rai fau ia. Hoi iga na tangiana ne mae iga o Stivin, arani mwane rafa ka faganega rai fagaerisi ana ka siosi i Jerusalem. Nga mwa na aposol ke marefa mina arani inuni ka tataka suria ki Jiudia mi Samaria. ² Hoi mi tana inuni na fafagarafesia o God, ka afunia ko Stivin ka angisia wau maka takoia tefa wau. ³ Hoi mo Sol ina mataina kena ke faganega noga rai mamaragasia ana ka siosi. Hoi ngaia ke rao suri ka arani ruma ke rakura ka mwane mina fefene na tangamworani rainia na Arafa ke kasira ina peresin. ⁴ Hoi ani na inuni na tangamworani rainia na Arafa na gawa pania i Jerusalem ka tataka suri ka arani finua igi, ka tarofainia ka woita iana o God iga ka finua na taura igi. ⁵ Ua ki ngaia o Filip ke rao i Samaria rai tamasia ana tangara ka inuni gena ka agua rainia ko Kraes. ⁶ Hoi a mataina na rongoa na tawatawanifa iana o Filip maka regi ka agua ne qao riariaga ne tanui, ngaira ka marape wau ka oga ka rongoa. ⁷ Hoi meosigai inuni ne qanufira na ataro make ragaira panira, mina ataro ira ka faingere ka fura panira ka inuni ira. Mina arani inuni na risurisuga ka fagakorofira aporo nikao. ⁸ Hoi a mataina kena, ka arani inuni finua rafa kena ka wagewage wau rainigi ka agua ne tanui o Filip gena. ⁹ Hoi tana mataina ka mwane na fauatana rainia ko Saemon, ne ogaoga i finua i Samaria. Ua o wani kena ke tanura ka inuni i Samaria ka panga rainia wau rainigi ka aruaruafa iana gena. E tawatawa qaqaeaga wau ke wowoi, woi ngaia mwa ka mwane rafa nikao. ¹⁰ Arani mwane rafa mina inuni sio mwa maka faku mai rai rongoa ana ne tatawatawa kena. Hoi maka woi manga gaa, “O wani kaa ke nafunia ka ramwofa ne tefa na woisia rainia na Faufugana Ramwofa iana o God.” ¹¹ Hoi ainuni ira ka rao ka fakufaku afainia raorao mwa, suria rainigi ka atani wau mwa na aruarufa ne tatanui gena. ¹² Mina mataina na inuni gena ka tangamworani rainia ko Filip ne tawatawaria na tarofa koro rainia ko Jisas Kraes mina arafanga iana o God, arani mwane mina fefene ira ka fagamaanu apunarira fato wau nga. ¹³ Hoi ki ngaia o Saemon kaa make tangamworani ka fagamaanu apunaria nikao. Hoi raorao mwa ke ogaoga fagarangia ko Filip, suria ne papanga rai wau ka arani agua ne qao riariaga mina fagaqaonga ne tatanui gena. ¹⁴ Ua ngaira na aposol i Jerusalem ira ka kasia ko Pita mo Jon karu rao i Samaria suria na rongora ka tamasinga woi na inuni gena ka tangamworani iga ka woita iana o God. ¹⁵ Hoi ka mataina na aposol iraurua naru matarofira wau na inuni na tangamworani ira, ngairaurua karu fagarafe tangara rai nafunia ana ka Figona Apuna. ¹⁶ Iga na mataina kena, fenakara tana inuni ka fagamaanu apunarira iga ka atana na Arafa o Jisas, mina Figona Apuna ke mamaunga nai nanafunia ka inuni i Samaria. ¹⁷ Hoi o Pita mo Jon karu fatata i qauta na inuni ira, mina Figona Apuna ke kafu wato afurira ke oga afainira. ¹⁸ Hoi a mataina o Saemon ne rea woi o God ke mafata rainia ka Figona Apuna tangara ka inuni gena mataina na aposol ira na fatata i qauta ira, hoi ngaia ke toraia mai ka rurugua tangaraurua make woi ¹⁹ tangaraurua, “Muru wateau ka ramwofa kaa nikao, ki mwarao maka fitangita na inuni gaa qai fafatata i qauta mina Figona Apuna ki watowato afuria nikao.” ²⁰ Ua mo Pita ke susuraia ke woi, “Igo kena ke araria nui rao kui mae wau ina Hel afainigi ka rurugua iamu gena, suria no kato mwa woi na rurugua iamu kena ka gira woria ana rainia ka mafatanifa iana o God kaa. ²¹ Ua igo ko marefa aera wau nga nui qauqanu mai iga ka tagaranifa iana o God kaa, suria na takotakofa iamu kena ke marefa wau nga ni oto i maana o God. ²² Hoi igo kui riri pania ka aerafa iamu kena, makui fafagarafesia mwa ka Arafa ki mwarao maki qono rainia ka takofa aera iamu gena. ²³ Suria nau ono girara, igo kena ka mwane no fairafai aera wau, mina aerafa ke rakurakugo wau nga kena.” ²⁴ Ua o Saemon ke woi tangaraurua ko Pita mo Jon, “Au oqanigamurua namuru fagarafe tangaa ka Arafa, ki mwarao maka arani agua namuru tamasi mai tangau gena, siana ki pagai takeau.” ²⁵ Hoi imurina o Pita mo Jon naru fagafatongi na tawatawanifa iataurua mina tamasinga rainia na Arafa, ngairaurua karu qau aporo i Jerusalem makaru tatarofainia ka tarofa koro suri ka arani kere finua ina provins i Samaria gena. ²⁶ Ua tana mataina nikao, tana enjel iana na Arafa ke mai fagakaringa ko Filip, make woi tangaa, “Ui rao ina apanana i Sout iga na tara kaa ne faganega i Jerusalem ke araofia ka feeru, ke watowato tangaa ka finua i Gasa.” ²⁷ Ua mo Filip ke taworagofa ke wato i suria ka tara ia, make rea ki tana mwane rafa i finua Itiopia . O wani kaa ki tana mwane rafa ne onoono suria na rurugua iana Kandasi, na fefene rafa ne arafa ni finua Itiopia. Mataina o wani kaa ne wogasia fato o God i Jerusalem, ²⁸ ngaia ke tage iga ka kere qea ne okea na hos ke qau aporo i finua iana. Hoi amataina ne tage ke arao wau kena minga ke gasia ka puka ne segea o Aesaea na maurukari make totomania. ²⁹ Mina Figona Apuna ke woi tangaa ko Filip, “Ui afaro kui taua ka kere qea ne okea na hos kana, mako tataworagofa ko guruguru fagarangia rao.” ³⁰ Hoi o Filip ke tari ke taua ko wani ia ke guru fagarangia wau, minga ke rongoa ne totomania ka puka ne segea o Aesaea na maurukari ia. Hoi make fagatea, “Efea, o tako matafa mwa rainia ka taa no totomania kena?” ³¹ Ua a mwane rafa ia ke aramia ke woi tangaa, “E tautanu fea kau takotako matafa rainia minga ke marefa na inuni ni fakafakania tangau kaa?” Hoi a mwane rafa ia ke nongia ko Filip woi ni fane akau ki oga afainia. ³² Ua e kaa ka segesegefa iga na puka ne totomania na mwane rafa ia, “Ngaia ke manga na sip na urua rai nafuia ana ia. Hoi make manga na karena na sip na tatapurua na furufuru i apena, minga ke marefa wau nga ka ainangita ni tanua ia, make marefa wau nga ka woita ni pagai woisia mai. ³³ Ngaira ka fagamaakia wau, make marefa ko otai ni uraura pusia. Make marefa wau ki karena woi otai ni gira tamasira ana, Suria na ogafa iana iga na ano kaa ke rao fato noga.” ³⁴ Hoi a mwane rafa ia ke fagatea ko Filip, “Ui woisia mai tangau, otai ngai ke na maurukari kaa ne tamasi fagatogo ana kaa? E tatamasia mereana mwa ngai ke, kee ne tamasi fagatogo ana ki tana inuni rao nikao?” ³⁵ Hoi o Filip ke anega rai tawatawaria ana tangaa ka mwane rafa ia ka kere tatara iga na Segesegefa Apuna ia, make fakafakania tangaa ka tarofa koro rainia ko Jisas. ³⁶ Ua mataina naru tage karu arao wau suria na tara ia, minga karu rao fagarangia ka wai. ³⁷ Mina mwane rafa ia ke woi, “Oe ui ono rao a wai ke kana. A taa ke manimaniau panigo ke marefa nui fagamaanu apunariau nga ina mataina kaa ke?” ³⁸ Mina mwane rafa ia ke woi tangaa ko wani ne okera na hos ira, woi ni fagamaraperaurua ka hos iraurua. O wani ia ke fagamaraperaurua ka hos iraurua, makaru agari wato karu rao irarona na wai ia, make fagamaanu apunaria ka mwane rafa ia ko Filip. ³⁹ Ua mataina naru fagafato karu agari akau mai pania na wai ia, mina Figona Apuna iana na Arafa ke mea gapafuru wau ke mea arao ko Filip, mina mwane rafa ia ke ma ni pagai rea rao nikao make nafunia mwa ka wagefa ne tefa wau nga make wau tage ke rao. ⁴⁰ Hoi o Filip ke kafu waga mai i finua i Asotas, make rao suri ka arani kere finua gena rai tarofainia ana ko Jisas tangara ka inuni gena, raorao make taua ka finua rafa i Sisaria.

¹ Iga na mataina kena, o Sol ke fagamaagusira rai nafuira ana ka ani na arao suria na Arafa, make rao tangaa ka qauta na mwane ni raperapega, ² make nongia woi ni segera ka leta ne gira watera ana na mwane na fakufaku mai iga na ruma ni fakunga gena i finua i Damaskas, rai fagatakosira ana woi ne araria ko Sol ne garigari tangara ka mwane kee na fefene na arao suria na taufa iana o Kraes, make rakura rai toraira ana tangaa ki Jerusalem. ³ Hoi a mataina o Sol ne rao mai fagarangia na finua i Damaskas, ngaia ke kakangiaga wau rainia ka mawetana pania na wawaiaro kena ne togaria. ⁴ Hoi ngaia ke apuri wato ke aqafi oqa ke tao ina mwako ia, minga ke rongoa ka ringiringi ne tamasi ke woi tangaa, “Sol, Sol, efea ko oga tangai tau fagaqao maaku ana mwa kaa?” ⁵ Hoi o Sol ke fagate, “Otai ki igo kena, na Arafa?” Mina ringiringi ia ke aramia ke woi, “Nga inau, o Jisas no oga tangai fagaqao maaku ana ia ngai ke. ⁶ Hoi ui afaraga akau kui rao i finua rafa kena, nga ngai kena ka kafu wowoisia wau tangago ka taa no tanua.” ⁷ Ua ka arani mwane fato na takua o Sol ira ka ura makuku fato, maka takou faitigi wau nga, maka aromuniaga fato wau nga. Ngaira maka rongoa ka tamasinga ia nikao, make marefa mwa nai rea ka inuni. ⁸ Ua o Sol ke afaraga akau pania ka mwako, mina mataina ne gasi na maana rai onofa, maake marefa wau nga ni pagai onoono rao. Hoi maka urua mwa ka fagaotoa ka rao i Damaskas. ⁹ Iga na tangiana ne oru, ngaia ke marefa wau nga ki tana mwarao woi ni pagai rerea, make marefa ni pagai ngaungau kee ni totono wai. ¹⁰ Hoi a mwane ne raronimwora ke ogaoga i finua i Damaskas iga na mataina ngai kena, atana ko Ananaeas. Hoi o Ananaeas ke rea ka maurutanga mina Arafa ke mea tamasi ke woi tangaa, “Ananaeas!” Ngaia ke aramia ke woi, “Arafa, inau ke kaa.” ¹¹ Ua Arafa ke woi tangaa, “Ui fagananau, makui rao nga i ruma iana o Jiudas iga na Tara Oto, mako fafagate tangaa ka mwane ne rao mai pania na finua i Tasas, atana ko Sol. Hoi ina mataina kaa, ke mea oga mwa ka fagarafenga. ¹² Iga na maurutanga iana ne rea, ke qani rea fato noga ka mwane na fauatana rainia ko Ananaeas ne qanu mai tangaa make mai fata i qauna rai fagaono ia ana aporo.” ¹³ Ananaeas ke aramia ke woi, “Arafa, inau kau qani rongora fato noga panira ka inuni ka arani agua rainia ko wani kana mina arani mamaramwaneganifa iana tangara na inuni na apuna tangaa o God i Jerusalem. ¹⁴ Hoi ka raofa mai ana i Damaskas kaa, rai rakura ana ka ani na inuni na wowogasigo gaa, ki ngaira na qauta na mwane ni raperapega ka watea ko Sol ka ramwofa rai tanua ana kena.” ¹⁵ Hoi Arafa ke woi tangaa, “Ui rao, suria ngaia kena kau ono sikifia rai tagara ana tangau, rai fagagirara ana ka ataku tangara ka afuroto, mina arafa ni finua iata, mina arani inuni fato i Israel. ¹⁶ Hoi ki inau mereaku kau kafu fafagaqao rainia tangaa ka ape mamasiaganifa rafa suria ne tatarofainia ka ataku.” ¹⁷ Hoi Ananaeas ke rao, ke qanu i ruma ia make fatata i qauna o Sol, make woi, “Goaku o Sol, Arafa ne kasiau mai kaa ko Jisas mereana, ngaia ke fagaqao mereana tangago i tara mataina no arao mai kaa ia. Ngaia ke kasiau mai rai mai fagaono igo aporo ana, mina Figona Apuna ki wowonusigo nikao.” ¹⁸ Iga na mataina mwa kena, mina mwarao manga na aunafina na siare igi ke wota wato panigi ka maana o Sol, minga ke kafu gira onofa aporo ana nikao. Ngaia ke afaraga akau maka fagamaanu apunaria. ¹⁹ Imurina mai make kafu ngau mina ramwofa iana ke aporo. Ua o Sol ke oga isuria ka tangiana rako rao afainira ka ani na rao suria na Arafa i Damaskas. ²⁰ Ngaia ke kafu qanu iga ka rarona ruma ni fakunga gena make faganega rai tarofainia ana tangara ko Jisas, woi ngaia ki karena o God. ²¹ Hoi arani inuni na rongoa na tawatawanifa iana gena, ka panga rainia wau, maka woi, “Nga o wani kaa ke tatanui na arani agua aera tangara na inuni na fafagarafesia o Jisas i Jerusalem ia! Hoi ka raofa mai iana kaa ke efea, rai mai rakura ana ka inuni gaa rai toraira aporo ana tangara ka mwane rafa iata na mwane ni raperapega?” ²² Mina nganganiaganifa iga na tawatawanifa iana o Sol ke raramwofaga wau nga, minga ke fagaqono oqata ka Jiu i Damaskas suria ne fagaqao menamenai wau nga tangara woi o Jisas ka Mesaea. ²³ Ua murina na tangi rako ne tefa, tana Jiu ka faku rainia rai tamasia ana ki takena nga na nanafuia funuia o Sol. ²⁴ Iga na arani tangiana, mina qongiana, ngaira ka nanasia raorao mwa iga ka arani maana para rafa ne rifuia na finua kena, rai nafuia funuia ana. Mo Sol ke qani rongoa fato noga ka tamatasinga rainia na takotakofa iata gena. ²⁵ Iga na qongiana ne etagai, mina rongoisuri iana o Sol ira ka togonia iga ka qasu maka kuunia ke wato i metara iga ka warara iga na para rafa ia. ²⁶ Ua mataina o Sol ne taua aporo i Jerusalem, ngaia ke ofongia rai faku afainira ana ka ani na arao suria o Jisas, maka maagutainia suria marefa wau nga nai tangamworani woi ngaia kena ki tana ani ne rao suria na Arafa. ²⁷ Hoi mo Banabas ke rao mai make tamania, ke toraia rao tangara ka aposol. Ua ngaia ke kafu fakafakania tangara ki takena nga o Sol ne rea na Arafa ia i tara make tamasi tangaa ia. Mo Banabas ke fagarongora nikao rainia ki takena nga o Sol ne nganganiaga nga rai tarofainia ana na atana o Jisas i Damaskas. ²⁸ Hoi o Sol ke oga afainira make rao ofuna ana fato ka arani finua i Jerusalem, ne nganganiaga nga rai tarofainia ana ka atana na Arafa. ²⁹ Ngaia ke tatawatawa make fafaitogiri wau afainira ka Jiu, na tamasi mara Grik gena, mi ngaira ka ofongia nikao rai nafuia funuia ana. ³⁰ Hoi a mataina na ani na rao suria na Arafa ira na rongora na agua gaa, ngaira ka toraia ko Sol ka mea wato i finua i Sisaria, maka kasia ke rao i finua rafa i Tasas. ³¹ Hoi iga na mataina kena, mina inuni ina siosi ina provins i Jiudia, i Galili mi Samaria ka kafu oga marape wau, maka takotako fagaakausia raorao mwa ka Arafa. Mina Figona Apuna ke kafu tamanira wau ka inuni gena, make kafu fagagatanira ka siosi ke akau raramwofaga mai, make kafu rako wau ka inuni na tangamworani. ³² Hoi o Pita ke rao iga ka arani finua. Iga na mataina ne etagai make rao tangara ka inuni na apuna tangaa o God na ogaoga i Lida. ³³ Ua nga i finua kena, ke tarafua iga ka mwane ne risurisuga na atana ko Aenias. Ngaia ke tao mwa i qana suria ka farisi ne ewaru, marefa ni pagai afafaraga akau. ³⁴ Hoi o Pita ke woi tangaa, “Aenias, o Jisas Kraes ke fagakorofigo aporo. Ui afaraga akau makui fagaotora ka qanamu.” Hoi iga na mataina ngai kena mo Aenias ke afaraga ke ura. ³⁵ Hoi arani inuni na ogaoga i Lida mi Saron ka rea ko Aenias maka riri tangaa ka Arafa. ³⁶ Ua iga na finua i Jopa ki tana fefene na arao suria na Arafa ka ogaoga iga kena, atana ka Tapita mina ai Grik ka fauatana rainia ka Dokas . Iga na arani mataina iga na ogafanana ke tatanui mwa ka agua koro make tatamanira ka inuni marefa ni tonga nafuninga iata. ³⁷ Iga na mataina o Pita ne ogaoga i Lida mika Dokas ke matoro wau make mae. Hoi ainuni gena ka manufia ka apena maka toraia akau ka fagataofia iga ka kaoqono i afaafa iga na ruma rafa kena. ³⁸ Ua i Jopa ke marefa ni fagatauria ki Lida, mina mataina na ani na rao suria na Arafa i Jopa na rongoa woi o Pita ki Lida, ngaira ka kasia ka mwane ne erua karu rao tangaa afainia ka tamasinga, ngairaurua karu matarofia ko Pita makaru woi tangaa, “Mi oqanigo wau nga ina mataina kaa, nui mafarufaru mai kui taugami.” ³⁹ Ua o Pita ke fagaotora ka taufa iana ke nanau make takuraurua. Mataina na mataro minga ka torai akau tangaa ka ruma ne taotao iga na gafua ia. Ua arani nao ka angiangisia maka fafagaqao rai ka gafu ka Dokas ne taira tangara iga na mataina ne tafitafi maunga iga. ⁴⁰ Ua mataina o Pita ne qanu iga na ruma ne taotao iga na gafua ia, ngaia ke woi tangara ka arani inuni ira ka fura fato pania ka gafua ia, make qogurai uwa wato, make fagarafe make woi tangaa, “Tapita, ui afaraga akau!” Ngaia ke gasi mai ka maana, make rea ko Pita, minga ke afaraga akau ke oga. ⁴¹ Mo Pita ke kawiria afaraga akau ke ura. Hoi o Pita ke onira fakura mai ka ani na rao suria na Arafa ira mina nao ira, make fagaqao rainia ka Dokas tangara ne fagatafia aporo ia. ⁴² Hoi atarofa rainia na agua kaa, ke rao ofu ana fato ki Jopa, mina inuni ka rako tefa wau ka tangamworani rainia ka Arafa. ⁴³ Ua o Pita ke oga i Jopa iga ka tangiana ne rako rao afainia ko Saemon, na mwane ne mamanirani na gawota na puruka igi.

¹ Iga na finua i Sisaria ki tana mwane na woisia o Konilias ke ogaoga iga kena. Hoi ngaia kaa, ka mwane rafa iata na mwane ni faiarifatana i Rom na woisia rainira na, “Rurufa Itali.” ² Ngaia kaa, ka mwane ne oqania wau na Arafa, mi ngaia mina kare iana irarona ruma gena ka takotako fagaakausia ko God. Ngaia ke tanua ka apena faitamanifa rafa tangara ka inuni ma ni tonga nafuninga iata, make raramwofaga wau rai fagarafesia ana ko God nikao. ³ Iga na mataina ne etagai iga na akerefana na arito, mo Konilias ke rea ka maurutanga. Ngaia ke rea menamenai wau nga ka enjel iana o God ne qanu mai irarona na ruma iana ia make woi tangaa, “Konilias.” ⁴ Ngaia ke fagatogoa mwa ka enjel ia iga ka maagufa make woi, “Ataa ngai kena na mwane rafa igo?” Hoi mina enjel ia ke woi tangaa aporo, “O God ke qani rongora fato noga ka arani fagarafenga iamu, make qani regi wau ka faitamanifa iamu no tanua tangara na inuni ma ni tonga nafuninga iata ira. ⁵ Hoi ina mataina nga kaa, ko kasira ki tana mwane ka arao i Jopa tangaa rai toraia ana ka mwane na fauatana rainia ko Saemon Pita. ⁶ Ngaia ke ogaoga i ruma iana na mwane ne manirani na gawota na puruka ira na atana ko Saemon.” ⁷ Hoi mina enjel ne memea tamasi ia ke rao pania. Mo Konilias ke oniraurua ka mwane ni tagaranifa iana mina mwane ni faiarifatana iana ne etagai ne oqania wau ka Arafa. ⁸ Hoi o Konilias ke tamasia fato tangara ko wairae eoru ira ka agua gena make kafu kasira ka rao i Jopa. ⁹ Hoi tana tangiana mai nikao, ne fagaagupu iga na arito kena mina mwane ne eoru ira ka rao mai fagarangia noga ki Jopa. Hoi mo Pita ke agari ina gairina ruma ia rai fagarafe nga, ¹⁰ raorao make magau wau nga. Hoi a mataina na fafagananaura maunga na ngaufa tangaa, minga ke aforo getigi wau ka apena make rea ki tana mwarao. ¹¹ Ngaia ke rea ki Heven ne tafatafa mina mwarao ne watowato mai kena, ke manga na gafu rafa na kangia ia. Hoi aqaofanana na kunia ke watowato mai kena, ka tau fagatongani ka qotoni ka taua fagaotoa ke wato mai kena. ¹² Ua irarona gafu kena ka atani wau mwa na mwarao ne tonga uwata ne fai, a mwaa mina manu wasi nikao. ¹³ Hoi mo Pita ke rongoa ka ringina na Arafa ne woi, “O Pita, ui afaraga akau makui nafu kui ngau.” ¹⁴ Ua mo Pita ke woi, “Marefa na Arafa! Suria ne marefa mai noga ka mataina woi qai ngaura iga na mwarao ni qao aera manga gaa, rainia ne marefa nga ni qao araria rai ngaura ana.” ¹⁵ Hoi mina ringiringi ne rongoa ke tamasi nikao tangaa ke woi, “Siana rai gitagitara ana ka mwarao o God ne fagaqao korora fato noga gena.” ¹⁶ Ua fagaeoru nga ke manga ngai ke, maka kafu toraia aporo akau i Heven ka gafu ia. ¹⁷ Hoi a mataina o Pita ne tatakosia maunga na maurutanga iana ia. Mi iga na mataina kena ka mwane ne eoru ne kasira o Konilias tangaa ia ka mataro mai, maka rao mai tangaa ka ruma iana o Saemon. Hoi ngaira ka ura panegai wau metara fura iga na maana para ia, ¹⁸ maka ngere ka fafagate, “Efea tana mwane na woisia rai o Saemon Pita ke kena?” ¹⁹ Ua mo Pita kina mataina kena, ke oga ke tatakosia ki takena nga na rarona maurutanga iana ia, mina Figona Apuna ke woi tangaa, “Saemon, mwane ne eoru ka garigo gaa. ²⁰ Ua siana rai tako anumwanumwa ana. Ui wato kui takura, suria nga inau kau kasira mai gena.” ²¹ Hoi o Pita ke wato mai tangara make woi, “Nga inau ke kaa na mwane namu garia ia. Ataa kamu oqania?” ²² Ngaira ka aramia aporo ka woi, “Nga na mwane rafa iata na mwane ni faiarifatana i Rom ko Konilias ke kasigami mai kaa. Ngaia kaa, ka mwane ne oto wau, make wowogasia tarai mwa ko God, mina arani inuni na Jiu gena ka tako fagafigaia wau nga nikao. Ngaia ke rao mai tangaa ki tana enjel iana o God, make woi tangaa woi ni garigo, makui rao mai tangaa i ruma iana. Hoi ki mwarao maki ngaia ki rongoa nikao ka taa no tatamasia tangaa kena.” ²³ Ua o Pita ke nongira ka mwane ira woi nai qanu mai noga i ruma. Hoi ngaira ka mauru ke tangi mai, mo Pita ke fagananaura ka taufa iana, make rao afainira ka mwane ne eoru ira, mi tana ani na rao suria na Arafa i Jopa maka rao afainira gena nikao. ²⁴ Iga tana tangiana mai nikao maka mataro i Sisaria, nga i finua kena ko Konilias ke nasia iga ko Pita, make onira faku mai ka goana mina tamana koro gena. ²⁵ Ua mataina o Pita ne mataro mai i ruma ia, mo Konilias ke rao worosia mai make qogurai uwa wato inagona make oqani wogasia ana. ²⁶ Mo Pita ke kawiria afaraga make woi tangaa, “Ui ura akau. Inau kaa ka inuni manga mwa igamu kena.” ²⁷ Hoi o Pita ke mea tawatawa ko Konilias mataina naru taworagofa karu qauqanu irarona na ruma ia. Mo Pita ke qanu wau make rera ka inuni na rako wau na faku irarona ruma ia. ²⁸ Hoi make woi tangara, “Igamu kamu girara fato noga ka ogafanamami igami na Jiu, igami kami fagaapugami rai faku afainira ana ka mafuara mina goanira ana. Hoi ko God ke fagareau woi ngaia ke marefa ni takosira woi tana inuni kai qao aera kee ne ma nai arari. ²⁹ Hoi ka mataina no kasira wau na mwane rai wau toraiau ana mai kaa, kau marumu mwa rai raofa mai ana, marefa woi qai ngaroi. Hoi makau oqani girara ana ataa ko oqania paniau ko kasira o wairae eoru gaa ka rao tangau ka toraiau mai kaa?” ³⁰ Hoi Konilias ke woi, “Iga na tangiana ne efai ne fato kau fagarafe i ruma iaku iga ka akerefana arito, minga kau kakangi rainia ka mwane ne gafu rai na gafu siki afuru wau ne mai ura inagoku. ³¹ Make woi, ‘Konilias, God ke rongoa fato noga ka fagarafenga iamu, make ono girarago noga rainigi ka faitamanifa iamu tangara ka inuni ma ni tonga nafuninga iata. ³² Ui kasira ki tana inuni kai rao i Jopa rai woi tangaa ana ka mwane na woisia rainia ko Saemon tana atana nikao ko Pita, rai rao mai ana. Ngaia ke ogaoga i ruma iana o Saemon, a mwane ne manimanirani na gawota na puruka igi, na ruma iana ke tao akerena ka asi.’ ³³ Hoi ki nga ngai ke nau kasira na mwane ka rao wau tangago kena, ke koro wau nga ko rao mai kaa. Ua ki ina mataina kaa, mi girara woi o God ki afainigami noga kaa, kami faku mai rai oga nasigo ana rai rongora ana ka agua na Arafa ne watego rai tarofainia ana.” ³⁴ Hoi o Pita ke faganega rai tawatawa ana, “Ua inau kina mataina kaa, kau kafu girara ne mwora wau nga, ki takena nga o God ne takosira na inuni gaa ke tagaenani mwa. ³⁵ Ua otai mwa ne wowogasia, make tatanui na agua ne oto, ka waro ni inuni taa mwa ki iamiu, minga ngaia ke oqaoqanira. ³⁶ Hoi mu girara fato noga ka tamasinga ke kasia tangara na inuni Israel, woi nai tatamasia ka tarofa koro rainia na marapefa iga o Jisas Kraes ngaia na Arafa iaka fato. ³⁷ Ua igamu kamu girara ka apena agua rafa ne wora iga na arani finua Israel igi, e faganega i Galili imurina o Jon ne fagamaanu apuna ne tarofainia na tamasinga rainia na fagamaanu apuna ana. ³⁸ Hoi igamu kamu girara ka agua rainia ko Jisas i Nasaret mi takena nga o God ne mafata rainia na Figona Apuna mina ramwofa tangaa. Ngaia ke rao suri ka arani finua, e tanui ka agua koro, make fagakorofira ka inuni na oga iga na mamarugana na ramwofa iana na ataro, e tanui ka agua gena suria o God ki afainia. ³⁹ Nga igami kaa, kami regi na arani mwarao ne tanui rarona Israel mi Jerusalem igi. Hoi mi ngaira ka nafuia iga na taotao woro ia. ⁴⁰ Hoi mo God ke ragaia afaraga aporo pania ka maefa imurina na tangiana ne oru, mi ngaia ke tanua ke fagaqao mereana tangagami nikao. ⁴¹ Marefa woi tangara fato ka arani inuni, maki tangara mwa ka ani na fafaitamani o God ne qani ono sikifira ka taotao noga gena ki nga igami ka ani ma mi ngau maka tono afainia imurina ne afaraga aporo pania na maefa. ⁴² Hoi ngaia ke fagaramworigami rai tarofainia ana tangara ka inuni maka mi tatamasia menamenai woi nga ngaia togo ko God ne usuia ko Jisas rai fagagetara ana na inuni na tafitafi mina ani na mae fato noga. ⁴³ Hoi arani maurukari fato ka tamasia ka agua rainia nikao ka woi na arani inuni na tangamworani iga ngaia, ke tawora panira ka aerafa iata iga ka atana.” ⁴⁴ Hoi a mataina o Pita ne tatawatawa maunga mina Figona Apuna ke wato mai afurira ka inuni na rongoa na tawatawanifa iana gena. ⁴⁵ Hoi na Jiu na tangamworani na rao pania i Jopa afainia ko Pita ka panga rainia wau ki takena nga o God ne mafata rainia na Figona Apuna iana, afurira na inuni marefa na Jiu gena. ⁴⁶ Suria ngaira ka rongora ka tamasinga iga ka tamasinga ne rongo fiufiutaga, maka fafagaakausia ko God. Hoi mo Pita ke tawatawa ke woi, ⁴⁷ “Ua inuni gaa ke taura ka Figona Apuna manga ne taugia ia. Ke marefa ko otai ni gira fagamakukugia ana rai fagamaanu apunarira ana.” ⁴⁸ Hoi o Pita ke mera tamasi rai fagamaanu apunarira ana iga ka atana o Jisas Kraes. Hoi maka nongia woi ni oga sio afainira suria ka kere tangiana rao mwa.

¹ Ngaira na aposol mina ani na rao suria na Arafa na ogaoga ina provins i Jiudia, ka rongoa woi ngaira na inuni marefa na Jiu maka tangamworani rainia ka woita iana o God nikao. ² Hoi a mataina o Pita ne taua i Jerusalem, ngaira na Jiu na tau nganganiaga na taufa ni fara fagagiraranifa ia ka mea faitogiri wau ko Pita ³ maka woi tangaa, “Igo kena ko rao i ruma iata na inuni marefa na Jiu ne marefa nai fara fagagirara mako ngau afainira.” ⁴ Hoi mo Pita ke faganega rai tafaria ana tangara ki takena na arani agua gaa ne faganega, make woi, ⁵ “Iga na mataina inau i Jopa, kau fafagarafe make aforo getigi wau ka apeku makau rea ki tana mwarao. Au rea ka mwarao ne qao manga na apena gafu siki rafa ia, na kunia ke watowato mai pania ki Heven, au rea kena na taura ka qotoni faitigi gena ka fagaotoa ke watowato mai tangau. ⁶ Au fagatogoa ka rarona minga kau rea ka mwarao ne tonga uwata ne fai, a mwaa mina manu wasi. ⁷ Hoi makau rongoa ka ringiringi ne woi tangau, ‘O Pita, ui afaraga makui nafu kui ngau.’ ⁸ Ua makau aramia, kau woi, “Marefa ngaia na Arafa! Suria ne marefa noga qai ngaura ka mwarao ni qao aera, rainia ne marefa nga ni qao araria rai ngaura ana.” ⁹ Mina ringiringi pania i Heven ia ke woi nikao, “Arani mwarao o God ne woisi ne koro mwa, siana ko tatakosi woi na mwarao gena ke qao aera.” ¹⁰ Hoi fagaeoru nga kau rea na agua kaa, mina arani mwarao igi ka tora aporo fato akau i Heven. ¹¹ Iga na mataina kena mina mwane ne eoru na kasira tangau pania i Sisaria ka matarofiau mai i ruma nau ogaoga iga ia. ¹² Ua mina Figona Apuna ke woi tangau, rai rao afainira ana, siana rai ono qau wato ana rainira. Hoi na inuni ne ono gaa na arao suria na Arafa ka takuau kami rao i Sisaria. Tagaegami fato nga kami qanu i ruma iana o Konilias. ¹³ Hoi ngaia ke tamasia tangagami ki takena nga ne rea na enjel ne rao mai irarona ruma iana ke woi tangaa, “Ui kasia ki tana inuni ki rao i Jopa ki toraia mai ka mwane na woisia o Saemon tana atana ko Pita. ¹⁴ Ua ngaia ke kafu tatamasia wau tangago ka woita takena nga ne gira fagatafigamu ana na arani inuni na ogaoga i ruma iamu.” ¹⁵ Hoi au faganega ka tawatawanifa iaku, mina Figona Apuna ke wato mai afurira manga ne wato afurigia mai iga na nagonagona ia. ¹⁶ Hoi makau kafu takosia aporo ka woita iana na Arafa ne woi ia, ‘Jon ke fagamaanu apuna mwa rainia ka wai, migamu ka fafagamaanu apunarigamu iga ka Figona Apuna.’ ¹⁷ Hoi o God ke mafata rainia ka Figona Apuna tangara, manga ne mafata rainia noga tangagia, iga na mataina na tangamworani iga na Arafa o Jisas Kraes ia, hoi ma ni arariau qai uraura pusia ko God, siwa!” ¹⁸ Hoi a mataina na rongora na tawatawanifa iana gena, ngaira ka fato rao nga rai fafarau ana maka fagaakausia mwa ko God ka woi, “Hoi o God ke mafata rainia tangara nikao ka ainuni marefa ka Jiu ka mataina rai tako orisi ana mina taua ana ka tafinga.” ¹⁹ Ua tana ani na rao suria na Arafa ka tataka suria rainia ka faimaerongai na tanua iga na mataina kena na nanafuia iga o Stivin ia, ngaira ka rao iga ka finua fagatau manga ina provins i Fonisia, a marau i Saepras mina finua rafa i Antiok, maka tamasia mwa tangara ka Jiu gena rainia ka woita iana o God. ²⁰ Hoi mi tana ani na rao suria na Arafa pania i Saepras mina provins i Saerin ka rao i Antiok maka tamasi tangara ka Grik, ka tamasia tangara ka tarofa koro rainia na Arafa o Jisas. ²¹ Hoi mina ramwofa iana na Arafa ki afainira mina inuni na rako wau nga ka tangamworani maka riri tangaa ka Arafa. ²² Hoi ka tamasinga rainia na agua kaa ke taua ki Jerusalem nikao, maka kasia ko Banabas ke rao i Antiok. ²³ Ua mataina o Banabas ne mataro ngaia ke rea ki takena nga o God ne koro tangara ka inuni gena, make wagewage wau make nongira woi nai mworamwora tangaa ka Arafa afainigi ka mangatata fato wau nga. ²⁴ Ua o Banabas ka mwane ne koro wau nga ina fagauguringa iana ne wonusia ka Figona Apuna. E rako wau ka inuni gaa na tora ira mai tangaa na Arafa. ²⁵ Hoi o Banabas ke rao i Tasas rai garia ana ko Sol. ²⁶ Ua mataina ne rogoia, ngaia ke toraia aporo tangaa ki Antiok. Iga na farisi fagaenani kena ngairaurua gena karu fakufaku afainira raorao mwa ka inuni ina siosi makaru fafagausurira ka apena rurufa rafa na inuni. Hoi nga i finua i Antiok ka faganega rai onira ana na ani na rao suria na Arafa ira rainia na ataa na ‘Kristin’ kaa. ²⁷ Iga na mataina mwa kena, tana maurukari ka rao wato mai pania ki Jerusalem tangaa ki Antiok. ²⁸ Hoi fitangita na mwane gena na woisia rainia ko Agabas, ke ura akau iga na ramwofa iana na Figona Apuna make tamasi fagananau ke woi na apena magaua rafa ke suguia mwa ni taua ka finua ina ano kaa. E arao mai iga ka mataina o Klodias ne Arafa ni finua maunga i Rom. ²⁹ Hoi ka ani na rao suria na Arafa i Antiok ira ka tako matafa rainia ke efita na fitangita na gira kasi ana, rai tatamanira ana ka goata na ogaoga i Jiudia. ³⁰ Hoi ngaira ka tanua ka agua kaa, maka mafata rai ka rurugua iata afainiraurua ko Banabas mo Sol tangara ka mwane rafa iga na siosi i Jerusalem.

¹ Iga na mataina kena, ka arafa ni finua o Herod Agripa, ke faganega rai tau fagaqao maata ana ki tana inuni iga na siosi. ² Ngaia ke woi tangara ka mwane ni faiarifatana ira ka nafuia funuia rainia ka naefe ne maasi ruarua ko Jemas esina o Jon ia. ³ Hoi make rea woi na mwane rafa iata na Jiu ka oqania wau ka agua kaa, ngaia ke woisia ka rakua nikao ko Pita. Agua kaa, ka tanua iga ka mataina iga na ngaufa rafa iga na Purete Manufi. ⁴ Hoi a mataina na rakua o Pita ka kasia ina peresin, Herod ke naka i rimata na mwane ni faiarifatana ne efai iga ka rurufa ne efai na tanua rai ono isuria ana. Herod ke oqani fagakotia ana ko Pita i maata fato na arani inuni, imurina rao mwa na tangiana rafa kena. ⁵ Hoi ngaira ka ono isuria wau nga ko Pita ina peresin, mina inuni iga na siosi ka fafagarafe rao mwa tangaa ko God rai tamani ana ko Pita. ⁶ Iga na qongiana inago rao make kafu taua mai ka tangiana o Herod ne takosia woi ne fafagakotia iga o Pita, ngaia ke mauru qore wau nga ina qaiawogataurua na mwane ni faiarifatana ne erua. Ngaia ka rakua rainia ka seni ne erua, mi tana mwane ne erua na onoono i suria gena ka uraura ina maana na peresin kena. ⁷ Hoi gaparira mwa mina enjel iana na Arafa ke rao mai tangaa ke mai ura afainia mina mawetana iana ke mawesia ka rarona na peresin ia. Hoi enjel ia ke fusu panea ko Pita, make woi, “Ui rite mafarufaru! Afaraga akau.” Iga na mataina kena mina seni igi ke wota panigi ka rimana. ⁸ Hoi enjel ke woi tangaa, “Ui fogosia nganganiaga ka fogofogosimu makui suwarai ka sandol iamu.” Pita ke tanui ka taa ne woisi tangaa na enjel ia. Mina enjel ia ke woi nikao, “Ui gafu rainia ka gafu iamu kena makui rao mai afainiau.” ⁹ Ua o Pita ke rao suria karu fura pania ka peresin ia. Hoi ngaia ke marefa wau nga ni girara woi na agua ne tanua na enjel ka agua mwora, make kato woi mwa ne maurutai. ¹⁰ Hoi ngairaurua karu mai taworagofa tefarira ka rugufa na mwane ne erua na onoono suria ia. Fagafatongina karu taua ka maana rafa na peresin ia na tagarafaia rainia na aeani ia, ne mai arao tangaa na finua ia. Hoi make tafatafa mereana, minga karu wau rao karu fura. Hoi a mataina naru taworagofa karu watowato i suria na tara ia, minga ke kafu qao tangaa mwa ka enjel ne marefa rao pania. ¹¹ Iga na mataina kena mo Pita ke kafu ono girara ka agua ne wora tangaa ia make woi, “Ina mataina kaa kau girara woi ne mwora wau nga! Arafa ke kasia mai ka enjel iana rai mai fagatafiau ana pania ko Herod, panigi ka arani agua ngaira na mwane rafa iata Jiu na takosi rai tanua ana tangau.” ¹² Hoi a mataina ne ono girara fato na agua kaa, ngaia ke rao i ruma iana ka Meri, enana o Jon Mak. E rako wau nga ka inuni na faku i ruma kena, rai fagarafe ana tangaa ko God rai tamani ana ko Pita. ¹³ Mo Pita ke korekore ina maana na para ia, mina kere fefene ne tatagara i ruma kena na atana ka Roda ke fura mai rai rongoa ana. ¹⁴ Make rongo girara ka ringina o Pita ne tamasi mai kena, make wagewage wau nga make qono rainia rai tafangia ana ka maana na para ia. Ngaia ke tari aporo irarona na ruma ia make fagangere ke woi, “O Pita ke uraura i metara kana!” ¹⁵ Hoi maka woi tangaa, “Igo kena ko qekaqekaga!” Mi ngaia ke ramwo wau woi ne mwora. Hoi ngaira ka aramia ka woi, “Ua a nununa wari ngai kena.” ¹⁶ Hoi mo Pita ke marefa ni marape rai korekore ana ina maana na para ia. Ua mataina na tafangia wau maka ono togo ana wau, maka panga rainia wau nga. ¹⁷ Hoi ngaia ke fagaapuapu tangara woi nai manapu, ki fakafakania tangara ki takena nga na Arafa ne toraia fura pania na peresin. Ua make woi tangara, “Mui tatamasia ka agua kaa tangaa ko Jemas mina arani goaka fato ira.” Hoi make riri wau ke rao i tana agua. ¹⁸ E gomagomafa mai mina mwane na onoono suria na peresin ira ka qaga tatakou wau nga suria o Pita ke marefa. ¹⁹ Hoi o Herod ke mafata rainia ka tamasinga tangara ka mwane ni faiarifatana ira rai gari ana ko Pita, make marefa wau nga nai rogoia. Ua make fagatamasira ka mwane na onoono suria ina peresin ira fato make woisira woi nai nafuira funuira. Murina na agua kaa, mo Herod ke rao pania ki Jiudia make rao ke oga i Sisaria. ²⁰ Hoi o Herod ke mangariaga wau nga tangaraurua ka finua ne erua i Taea mi Saedon. Ua mina arani mwane rafa i finua iraurua ka faku rainira rai rao ka rea ana ko Herod suria nga na finua o Herod ne onoono suriraurua gena ka tawoa iga na ngaufa tangara gena. Nagonagona ka foroa ka mangatana o Blastas, ngaia kaa ka mwane rafa i ruma iana o Herod. Hoi imuri mai maka rao ka nongia ko Herod woi siana ki pagai mangariaga tangara nikao, ²¹ maka naka ki tana tangiana rai faku afainia ana. Ua o Herod ke gafu rai ka gafu ni arafanga iana rai oga ana iga ka romana sea ni fagakoti ana iana make tamasia ka romana tawatawanifa tangara ka inuni ira. ²² Ngaira ka faingere ka woi, “Wani kaa ke tatawatawa manga na god ia, marefa ni tawatawa mara inuni.” ²³ Hoi e gaparia mwa mina enjel iana na Arafa ke nafuia suria ne marefa ni tako fagaakaufia ko God, mina kere mwamwa ka ngaua raorao ko Herod make mae. ²⁴ Hoi ke rako ke tefa wau nga ka inuni na rongoa na woita iana o God maka tangamworani rainia. ²⁵ Hoi o Banabas mo Sol karu fagafatongi ka tagaranifa iataurua makaru aporo i Jerusalem, makaru toraia ko Jon Mak afainiraurua.

¹ Iga na mataina kena ka siosi i Antiok ke nafunira ki tana maurukari mina fagausuri nikao, Banabas, Simion (na fauatana rainia ko Masusuri), Lusias pania i Saerin, Manaen (ani na mwane na fagarafa afainia na mwane rafa o Herod Antipas) mo Sol. ² Hoi a mataina ngaira na fari maka wowogasia na Arafa, mina Figona Apuna ke woi tangara, “Mui ono sikifiraurua ko Banabas mo Sol karu tagarafi ka tagaranifa nau ono sikifiraurua tangai.” ³ Hoi ngaira ka fafari maka fagarafe. Hoi maka fagarafe ka tagarai rima furiraurua rai fagaapunariraurua maka kasiraurua karu rao tangaa ka tagaranifa iataurua. ⁴ Hoi murina na Figona Apuna ne kasiraurua karu rao o Banabas mo Sol, ngairaurua karu wato i Selusia makaru tage pania ka finua kena tangaa ka marau i Saeparas. ⁵ Mataina na mataro i Salamis, ngairaurua karu tarofainia ka woita iana o God iraroni na ruma ni fakunga iata na Jiu. Ngairaurua karu toraia ko Jon Mak rai tamaniraurua ana. ⁶ Hoi ngaira ka rao tarai tangaa ki Pafos, na finua ne tao ina qotona marau Saepras, nga ngai kena maka tarafua iga ka mwane na fauatana o Ba_Jisas. Ngaia kaa, ka maurukari ne marefa ni mwora, ne girara wau ka farikua ana. ⁷ Ngaia kaa, ka kare iana na Primia ina marau kena, atana ko Sejias Polas, mwane ne girara tefa wau. Hoi a Primia kaa ke oqania tefa wau nga rai rongoa ana ka woita iana o God, hoi make kasia ka tamasinga tangaa ko Banabas mo Sol woi naru rao mai tangaa. ⁸ Hoi mo wani ne fafarikua ia o Elaemas (na ata iata na Grik) ke ngaroitainiraurua wau nga, make ofongia ke manimania ka Primia ia pania ka raronimworanifa iga na Arafa. ⁹ Hoi mo Sol na fauatana rai o Pol nikao, ne wonusia na Figona Apuna ke fagatogoa mwa ko Elaemas, ¹⁰ make woi tangaa, “I karena na Ataro mwora ke igo kena! Suria na arani agua koro ko ono qao aerisi gaa. Igo ke wonusigo ka atani wau mwa na agua ni fagaqekaqeka ana, mi iga na arani mataina ko foroforoa wau ka tamasinga mwora iana na Arafa, rai rongo manga na tamasinga ne marefa ni mwora igi. ¹¹ Hoi ina mataina kaa, ka fagaetangifa iana na Arafa ke watowato afurigo, ke fafagagurugurugo ko guruguru qorafu wau ke marefa nui pagai rerea ka arito.” Iga na mataina ngai kena, ka asuasu ne masusuri ke mai gafui ka maana ne erua igi. Hoi make fafatata, ke rapasia rai rogoi ana ka inuni woi ni urua. ¹² Hoi a mataina na Primia ne regi na agua gaa, ngaia ke panga rainigi wau make kafu tangamworani rainia ka fagausuringa iana na Arafa. ¹³ Ua o Pol mina tamana ira ka tage pania ki Pafos, ka rao ina provins i Pamfilia, maka rao ka goto qanu i finua i Peka, mo Jon Mak ke rao panira ke aporo i Jerusalem. ¹⁴ Ngaira ka rao nikao maka mataro i Antiok ina provins i Pisidia, mi iga na Sapat maka qanu ka faikoasi irarona ruma ni fakunga iata na Jiu. ¹⁵ Hoi imurina na tomatomanifa iga na puka iga na Lo iana Mosis mina Segesegefa iata na maurukari, a mwane rafa ina ruma ni fakunga ia ka woi tangaraurua, “A goaku, manga muru nafunia ka tamasinga koro rai tamanira ana ka takofa iata na inuni gaa, maka mi oqanigamurua wau nga muru tamasia fura tangara nga ina mataina kaa.” ¹⁶ Hoi o Pol ke ura akau make fagaarari rainia ka rimana tangara ka inuni ira woi nai manapu kai rongoa, hoi make faganega ke tawatawa, ke woi manga kaa, “Mui rongoau mai, ki igamu fato na inuni Israel mina arani inuni ne marefa na Jiu namu wowogasia o God. ¹⁷ Ngaia na God iata na inuni Israel gaa, ke ono sikifira ki iuraka inago ira, make fagarakosira na waro ni inuni gena mataina na ogaoga mangara na mafuara i finua rafa Ijip ia. Mi iga na ramwofa iana ne tefa wau nga ke toraira fura pania na tagara purua ina finua rafa Ijip. ¹⁸ Mi iga na tangafurui farisi ne efai (40) na rao suria irarona finua tatara mo God ke ono surira menamenai wau maunga. ¹⁹ Ngaia ke kamarira wau nga ka waro ni inuni ne epiu na oga i finua rafa i Kenan, make watera ka inuni Israel rainia ka finua kena ne faganafunira. ²⁰ Arani agua gaa ke wora iga ka tangarau ne efai mina tangafuru ne erima (450) na farasi. Hoi, imuri na agua gaa, minga ke tanura ka inuni gena ke tonga mwane rafa iata, ka fagaotora raorao mwa make mai taua ka mataina iana na maurukari o Samuel. ²¹ Iga na mataina kena, mina inuni ira ka nongia ko Samuel woi ni ono sikifia tangara ka arafa ni finua, mo God ke watera ko Sol i karena o Kish, pania na waro ni inuni iana o Benjamin ke tao rai arafa ni finua iata, i suria ka tangafurui farisi ne efai pupu (40). ²² Murina o God ne fagafatongia o Sol pania na arafa ni finua, ngaia ke kasia ko Deved ke tao rai arafa ni finua tangara. Agua koro o God ne tamasia rainia ko Deved ke kaa, e woi manga kaa, “Inau kau ono rogoia ko Deved i karena o Jesi, ngaia kaa, ka mwane nau oqania funu wau nga, make gira tanui ana ka arani mwarao nau oqania ne tatanui.” ²³ Hoi ki ngaia o Jisas, ka waro ni inuni iga o Deved kaa, ko God ne suru tangaa woi na Fagatafi iata na inuni Israel. ²⁴ Ua nagonagona o Jisas ne kafu faganega na tagaranifa iana, Jon ke tamasi fato tangara ka inuni i Israel woi nai riri panigi ka aerafa iata makai maanu apuna. ²⁵ Hoi a mataina o Jon ne suguia mwa ni fagafatongia na tagaranifa iana, ngaia ke woi tangara ka inuni gena, ‘Otai kamu takosiau rainia? Inau kaa ke marefa ka mwane namu nanasia kena, maka mui ono rao, ngaia ke arao mai suriau kaa. Inau kaa make marefa wau nga qai arari rai rupasi ana ka puti i uwana.’ ²⁶ Goaku koro igamu, na waro ni inuni iana o Ebraham fato, mi igamu na arani inuni marefa na Jiu namu wowogasia o God, ua God ke wategia fato ka tamasinga rainia ka fagatafinga. ²⁷ Ainuni na ogaoga i Jerusalem, mina mwane rafa iata ngaira ke marefa nai girara woi ngaia kaa mina arani woita iata na maurukari na totomani raorao mwa iga na arani Sapat igi, minga ke marefa wau nga woi nai tako matafa rainigi nikao. Minga ka fagamworaia nga ka woita iata na maurukari ira, maka mea faitogiri ko Jisas. ²⁸ Hoi manga ne marefa ka agua mwora nai rogoia na inuni i Jerusalem mina mwane rafa iata, maaka nongia ko Pilate woi nai nafuia funuia ko Jisas. ²⁹ Hoi muri na fagaofura na arani agua gaa, takena na Segesegefa Apuna ne qani tamasia ia, ngaira ka tawoa wato ka apena pania ka taotao woro maka tongia iga ka waqa. ³⁰ Hoi mo God ke fagatafia aporo pania ka maefa, ³¹ make rako wau ka tangiana ne fagaqao mereana tangara ka ani na arao afainia ira pania Galili tangaa ki Jerusalem. Hoi ina mataina gaa ki ngaira ka inuni na tatamasia na mwarao na regi rainia ko Jisas tangara ka inuni Israel. ³² Hoi igami noga ke e kaa rai tarofainia ana tangagamu ka tarofa koro, ngaia o God ke surua tangara iuraka ira ngai ke woi nai tanua, ³³ ngaia ke tanua fato noga ina mataina kaa tangagia, manga na ruata na Sam ne segea ke woi, ‘Igo ki kareku, ngaeka kau tao rai Emamiu.’ ³⁴ Hoi o God ke woisia, ‘Au wawatego ka surunga apuna mwora wau nau qani woisi tangaa o Deved igi.’ make ragaia afaraga aporo ko Jisas pania ka maefa, mina apena ke marefa ni pagai kakaga. ³⁵ Manga ne woisia mwora iga tana Sam ia nikao, ‘Igo ke marefa nui fagamarumungainia ka kare iamu ne apuna ki kakaga.’ ³⁶ Suria o Deved ke tagara tangaa ko God iga ka mataina iana mereana, hoi make mae, maka afunia i rawona mwako iana iurana mina apena ke kakaga. ³⁷ Mi ngaia ka mwane o God ne ragaia afaraga pania na maefa, ka apena ke marefa ni kakaga. ³⁸ Hoi agoaku, au oqanigamu namu girara menamenai woi ngaia o Jisas kaa ke gira tora panigamu ana ka arani aerafa iamu. ³⁹ Mo otai wau mwa ne tangamworani rainia ngaia, ngaira ka ogaoga otooto afainia ko God, mina Lo iana o Mosis ke marefa ni gira fagataraganisigamu ana panigi ka aerafa iamiu. ⁴⁰ Mui onoono isurigamu iga ka agua na maurukari na tatamasi igi, ki siana ki takegamu. ⁴¹ ‘Mui ono mai, igamu na ani namu fafagamamana rainigi na agua o God ne tatanui. Mui papanga rainia maka mui maemae! Suria na tagarafa nau tanua ngaeka kaa ka mwarao ne marefa woi namui tatangamworani rainia manga tana inuni ke fakafakania tangagamu.’ ” ⁴² Hoi a mataina o Pol mo Banabas naru fura pania na ruma ni fakunga ia, ainuni ira ka nongiraurua woi naru aporo mai nikao ina Sapat imuri, rai tamasi ana tangara ka agua na qani tamasi fato noga tangara ira. ⁴³ Mataina na inuni ira na tataka, e rako wau ka Jiu mina ani ne marefa na Jiu na raronimwora na rao suria o Pol mo Banabas, karu tamasi afainira maka nongira woi nai nganganiaga iga ka raronimworanifa iata suria o God ke koro wau tangara. ⁴⁴ Iga na Sapat ia mina arani inuni i finua ira ka faku fato mai rai rongoa ana ka woita rainia na Arafa. Ainuni ma nai rako ke marefa nai rao mai. ⁴⁵ Hoi fairafai ana ke wonusira ka Jiu na mataina na rera na rurufa ni inuni ira, ngaira ka tamasi fagaaerisi ka tawatawanifa iana o Pol woi marefa ni mwora make marefa nai tako fagafigaia. ⁴⁶ Mo Pol mo Banabas ke susu wau nga ka mangatataurua rai tamasi ana, karu woi, “Nga igamu ke ararigamu woi namu rongoa inago nga ka woita iana o God. Maki suria igamu kamu ngaroitainia, maka mu takosigamu woi marefa namu arari rai tau ana ka tafinga fuu, maka mi nakagamu wau maka mi rao mwa tangara ka inuni marefa na Jiu. ⁴⁷ Suria na faifataninga ne wategia na Arafa ke manga kaa, ‘Inau kau tanugamu rai mawetana tangara na inuni marefa na Jiu, rai toraia mai ana ka fagatafinga tangaa ka ano kaa fato.’ ” ⁴⁸ Mataina na inuni ne marefa na Jiu na rongoa na agua kaa, ngaira ka wagewage wau maka woi, woi na woita rainia na Arafa ke koro ke tefa wau nga, mina ani na inuni ne ono sikifira fato noga o God rai nafuni ana na tafinga fuu kaa, ka tangamworani gena. ⁴⁹ Hoi awoita rainia na Arafa ke rao ofu ana fato ka arani finua igi. ⁵⁰ Mina mwane rafa iata na Jiu ira ka watera rai woita ka mwane rafa afainira ka fefene rafa i finua gena na wowogasia o God, rai riri pania ana ko Pol mo Banabas. Mi ngaira ka tanura ka inuni gena ka tau fagaqao maataurua maka maengiraurua pania ka agua iata gena nikao. ⁵¹ Hoi ngairaurua karu kangikangira ka rafu i uwataurua suria naru ngaroitainira, makaru rao panira i Aekoniam. ⁵² Hoi mina arani inuni na arao suria na Arafa i Antiok i Pisidia ka wagewage wau make wonusira ka Figona Apuna.

¹ Hoi iga na finua i Aekoniam, o Pol mo Banabas karu rao makaru qanu rarona ruma ni fakunga iata na Jiu, makaru tamasia fura ka tamasinga kaa manga naru tanua raorao mwa ia. E rako wau ka Jiu mina inuni marefa na Jiu na tangamworani rainia na Arafa. ² Mina Jiu ne ma nai tau woita ira ka faganega rai fagaqanuqanu oqata ana ka tana inuni marefa na Jiu ira rai tanura ana kai mangariaga tangara ka inuni na tagamworani fato noga gena. ³ Hoi o Pol mo Banabas karu oga qorafu i Aekoniam, ngairaurua ke susu wau nga ka mangatataurua rai tamasia ana ka agua rainia na Arafa, mina Arafa ke mafata rainia tangaraurua ka nganganiaganifa rai tanui ana ka agua ne qao riariaga mina agua ni takouganifa. Mi iga na agua manga gaa ka Arafa ke fagaqao tangara ka inuni gena woi na tamasinga rainia na faikomanifa ne tefa tangara ke mwora wau. ⁴ Hoi mina arani inuni i finua ira ka fariwoa iga ka rurufa ne erua, tana inuni ira ka faku afainira ka Jiu mi tana inuni ki afainira ka aposol. ⁵ Hoi afuroto mina Jiu ka faku afainira ka mwane rafa iata ira, maka kato nga rai tau fagaqao maata ana maka ariarifaraurua rai fau ko Pol mo Banabas woi naru mae. ⁶ Ngairaurua karu rongo i tarofana ka tamasinga rainiraurua, makaru gawa karu rao ina provins i Likaonia. Makaru rao i finua i Listra mi Debe mi tana kere finua rao gena nikao. ⁷ Nga ngai gena karu tarofainia na tarofa koro tangara ka inuni gena. ⁸ Ua i finua i Listra ka mwane ne etagai ne ogaoga iga kena, ke wora risurisuga make mwagimwagiruga ka uwana ke marefa ni gira taworagofa ana. ⁹ Mataina o Pol ne tatawatawa iga minga ke oga mwa make rongoi i suri ka woita iana igi. Hoi o Pol ke qore rapurapu mwa rainia ko wani ia make ono girara woi ne nafunia ka raronimworanifa woi na mwarao ne tanua kena ke gira fato pania ana mwa. ¹⁰ Hoi o Pol ke fagangere rafa ke woi, “Ui ura akau!” Wani ia ke igoo akau ke ura make tawotaworagofa raorao. ¹¹ Mataina na inuni ira na rea na mwarao ne tanua o Pol ia, ngaira ka anega ka fagangere maka tamasi iga ka tamasinga iata na inuni i Likaonia ka woi, “Oe! Arafa ira karu tao rai inuni karu wato mai tangagia gaa.” ¹² Hoi ngaira ka fauatana ko Banabas rainia ko Sus, mo Pol ka fauatana rainia ko Hemis suria ngaia kena ka mwane ni tawatawanifa. ¹³ Hoi a ruma ni wogasifa iana na god Sus ke tao fura pania ka finua ia, mina mwane ni raperapega iga ina ruma ni wogasifa ia ke totora mai ka puruka na manirania wau afainigi ka mafe, make totoraira mai i maana ruma ia, suria ngaia afainira na rurufa ni inuni ira ka oqani suu wogasi ana tangaa ko Banabas mo Pol. ¹⁴ Ua mataina o Banabas mo Pol naru rongo girara na agua na tanua na inuni ira, ngairaurua karu tarisi ka gafui iataurua rai fagaqao ana woi naru ngaroi, makaru tari karu qanu ina guputa na rurufa ni inuni ira, makaru fagangere tangara karu woi, ¹⁵ “Oe! Nga ne tanu fea kamu tanua na agua ne manga ngai kena? Igamirua kaa, ka inuni mwa manga igamu kena! Ua araofa iamirua mai kaa tangai tarofainia ana mwa ka tarofa koro, rai ririgamu ana panigi ka mwarao purua gaa, kamu rao mai tangaa ko God ne tafitafi, suria ngaia ke fagaworaia ka afaafana kana, mina ano kaa, mina asi afai ka arani mwarao iga gena. ¹⁶ Inago wau noga, ke nakara wau ka inuni iga na arani finua ka rao suri mwa ka agua iata mereata. ¹⁷ Make manga ne manga ngai kena, mina arani mataina mwa ke fafagaqao mereana rai ka agua koro ne tatanui gena. Hoi ngaia ke mamafata rainia na rangi pania na afaafana tangagamu kena, make mafata rainia na guguanifa tangai na fafasinga, make mafata rai tangagamu ka ngaufa, make fagawonusia na mangatamiu rainia na wagefa gena nikao.” ¹⁸ Manga o Banabas mo Pol karu woisi ka woita gena, minga iraurua karu rogoia woi ne asafiraurua rai ura pusira ana ka inuni ira rai suu wogasi ana tangaraurua. ¹⁹ Hoi murina na agua kaa, tana mwane rafa iata na Jiu na rao mai pania i Antiok i Pisidia mi Aekoniam, ngaira maka fagaqanuqanu oqata ka inuni Listra, rai ariarifa ana rai fau ko Pol ki qoe mae, maka oke ratarata rainia ka mea fura pania ka finua ia, maka kato woi ne mae fato noga, ²⁰ mina mataina na ani na tangamworani na rao mai ka faku rifuia, ngaia ke afaraga akau ke ura make taworagofa ke aporo qanu irarona na finua ia nikao. Tana tangaiana mai nikao, mo Banabas mi ngaia karu rao i Debe. ²¹ Hoi o Pol mo Banabas karu tarofainia ka tarofa koro i Debe, makaru fagausurira ka inuni rako na arao suria na Arafa gena, makaru kafu aporo i Listra mi Aekoniam mi Antiok i Pisidia. ²² Ngairaurua karu tawatawa afainira ka ani na rao suria na Arafa ira karu fagagatanira, makaru nongira woi nai taua mwora ka raronimworanifa iata ki nganganiaga, makaru woi nikao manga kaa, “Igia ke araria na fafafara wau nga maka kafu qauqanu iga ka arafanga iana o God.” ²³ Iga na arani siosi ngairaurua karu ono sikifira ka mwane rafa. Hoi ngaira ka fagarafe maka farifari, woi na Arafa ki onoono surira ka inuni na tangamworani rainia. ²⁴ Hoi a mataina naru mai taworagofa tefaria na provins i Pisidia, ngairaurua karu qau wato tangaa ka provins i Pamfilia nikao. ²⁵ Hoi ngairaurua karu tarofainia ka tarofa koro i Peka, hoi makaru kafu qau wato tangaa ki Atalia, ²⁶ pania ngai kena makaru tage karu aporo i Antiok i Siria nikao. Nga na siosi i finua kaa, ka mafata rainiraurua rao iga ka faikomanifa iana o God ne tefa, karu tagarafia raorao mwa ka tagarafa kaa makaru kafu fagafatongia. ²⁷ Mataina naru mataro mai i Antiok ngairaurua karu fagafakura ka inuni fato iga na siosi, makaru fagarongora rai ka arani agua fato o God ne tanui afainiraurua, mi takena nga ne tafangia na tara ni tangamworanifa tangara na inuni ne marefa na Jiu. ²⁸ Ngairaurua karu oga qorafu afainira ka ani na tangamworani gena.

¹ Hoi tana mwane i Jiudia, ngaira ka rao mai ka taua ki Antiok, maka faganega rai fagausurira ana ka inuni na tangamworani ka woi, “E rao ke marefa namu fara fagagiraragamu manga na kastom iana o Mosis ne woisia tangagamu nga namu tanua ia, God ke marefa wau nga ni gira fagatafigamu ana.” ² Hoi agua kaa, ke tanuraurua ko Pol mo Banabas karu nafunia ka apena faitogiri ana rafa afainira. Hoi a siosi i Antiok ke kasira ko Pol mo Banabas mina tana inuni woi nai rao i Jerusalem kai rera rainia ka aposol ira mina mwane rafa ira rainia ka agua kaa. ³ Hoi ngaira na inuni ina siosi ka kasira ka rao ira, ka wau taworagofa tefaria ki Fonisia mi Samaria. Ua ngaira ka tamasi fato nga ki takena nga na arani inuni marefa na Jiu na takosi orisi ana kai riri tangaa ko Jisas. Tamasinga gaa ke fagakoro mangatata wau nga ka arani inuni na tangamworani iga o God. ⁴ Hoi a mataina na mataro wau i Jerusalem, arani inuni iga na siosi ka kanakanasira wau nga, ka aposol ira mina mwane rafa ira. A mwane i Antiok ka tamasia tangara na arani agua takena nga o God ne tanui afainira. ⁵ Ua mi tana inuni na raronimwora iga na apanana iata na Farasi na tangamworani rainia na Arafa ka ura akau maka woi manga kaa, “Ngaira gaa ke araria na fafagarongora kai fara fagagirara mina rao suri ana na Lo iana o Mosis nikao.” ⁶ Hoi ngaira na aposol ira mina mwane rafa ira ka faku ka takosia ka fagatenga kaa. ⁷ Ua ngaira tawatawaria qorafu ka agua kaa, ke ronga ko Pita ke ura make woi manga kaa, “Goaku koro igamu, mu girara nga o God ke ono sikifiau panigamu rai tarofainia ana ka tarofa koro tangara ka inuni marefa na Jiu kai rongoa makai tatangamworani rainia. ⁸ Mo God ne ono girara na mangatata na inuni, ke fagaqao rainia ka faioqanifa iana tangara ka ani marefa na Jiu iga ka mafatanga rainia na Figona Apuna tangara, manga ne tanua tangagia nikao ia. ⁹ Hoi o God marefa ka agua ni rao getea ni tanua ina qaiawogaka afainira, ngaia ke fagataraganisi ka maurifata suria ngaira ka tangamworani. ¹⁰ Hoi ke nga ne fea kamu oqania rai ofongi ana o God kena? Marefa ni koro woi namu tanura ka ani na rao suria na Arafa rai tau ana ka Lo kaa, mangara iuraka, ki igia make marefa wau nga nai gira arao suria ana. ¹¹ Hoi mi igia kaa, ka tangamworani woi o God ke fafagatafigia suria rainia ka apena faikomanifa rafa iana na Arafa iaka o Jisas, manga ne gira fagatafira ana ka ani marefa na Jiu nikao!” ¹² Hoi a tawatawanifa kaa ke fagamanapura wau nga ka rurufa ia, maka oga mwa ka fufu karinga rainia ka agua o Pol mo Banabas naru tawatawari tangara rainigi na agua ne qao riariaga mina agua ni takouganifa takena o God ne tanui tangaraurua rai tanui ana ina qaiawogata na ani marefa na Jiu gena. ¹³ Mataina naru tawatawa fato, o Jemas ke tamasi ke woi manga kaa, “Goaku igamu, mu fufukaringa mai noga tangau. ¹⁴ Hoi o Saemon Pita ke fakafakania menamenai wau nga tangagia, ki takena nga o God ne fagaqao rainia na faikomanifa iana inago tangara na ani marefa na Jiu, mataina ne ono sikifira iga tana inuni panira rai mai tao ana rai kare iana. ¹⁵ Hoi mina tawatawanifa iata na maurukari ke oto afainia wau nga ka agua kaa nikao, manga na segea ka woi ia, ¹⁶ ‘Imurina na agua ngai ke ki inau na Arafa kau pagai aporo mai, makau tatagarafia aporo ka ruma iana o Deved ne qani afogefoge make aera wau kaa. Inau kau fafagaurasia aporo nikao suria na fagaerisia kena. ¹⁷ Hoi ki nga na agua ngai ke ka arani inuni ina ano kaa ka gariau mai iga. Ngaia ngai ke na inuni marefa na Jiu, nau qani ono sikifira ka tao rai kare iaku gaa. ¹⁸ Nga ngai ke ka tamasinga iana na Arafa ne qani woisia tangara ka inuni rai girara ana ka mwarao kaa.’ ¹⁹ Iga na takofa iaku, ki siana ka tanua ka agua ne asaasa tangara ka inuni ne marefa na Jiu na kafu arao suria o God. ²⁰ Hoi nga mwa na mwarao na tanua, kai segea nga ka leta tangara kai woi, siana kai ngaura ka atani wau mwa na ngaufa na suu wogasi tangara ana nunuta na mwarao na wowogasira, mina tanui ana ka agua ni oraoraga ana. Hoi maki siana kai ngaura ka mwarao na ririgoira ka maemae, mina ngaura ana ka gaputa. ²¹ Suria inago wau, arani finua rafa ka nafunira ka mwane na gira tamasia ana na Lo iana o Mosis. Nga iga na arani Sabat fato ka gira tomania ana irarona na ruma ni fakunga.” ²² Hoi aposol mi tana mwane rafa afainira ka arani inuni ina siosi, ka faku ka takofa iata rai ono sikifira ana ka mwane ne erua ngaira gena, rai kasiraurua ana tangaa ki Antiok afainia ko Pol mo Banabas. Hoi ka usuia ko Saelas mo Jiudas na fauatana nikao rainia ko Barsabas. Warua ngai ge ka mwane na tako fagaakaufiraurua. ²³ Hoi maka kasia ka leta afainiraurua ne woi, “Igami na aposol mina mwane rafa ina siosi na goamiu, kami kasia wau ka tamasinga ni wagefa tangagamu ki igamu na kare iana Arafa ne marefa na Jiu namu ogaoga i Antiok, Siria mi Silisia. ²⁴ Igami kami qani rongoa woi tana mwane igami gaa ka qani taugamu wau maka tanui ka agua ma ni koro nai fagaera oqamiu ana rainigi ka mwarao na tamasi. Hoi ki igami ke marefa nami woisi tangara nai tatanui wau ka agua gena. ²⁵ Ua ki igami fato kami qani faku iga ka takofa iamami rai ono sikifia ana ka mwane ne erua maka mi kasiraurua wau tangagamu. Ngairaurua karu arao wau afainiraurua ka goamami koro o Banabas mo Pol. ²⁶ Ani na mwane na mafata rai na manawata iga na tagarafa iata iga na atana na Arafa iaka o Jisas Kraes. ²⁷ Hoi igami kami kasiraurua wau tangagamu ko Saelas mo Jiudas rai wau megamu tamasi ana rainigi ka arani mwarao nami qani segera wau igi. ²⁸ Rainia ne koro wau tangaa ka Figona Apuna mi tangagami, woi siana rai fagafigaigamu ana rai ka atani wau mwa na mwarao. Igami kami woisi tangagamu mwa manga kaa, ²⁹ igamu ki siana kamu ngaura ka ngaufa na mafata rai tangara na nunuta na mwarao na wogasira gena. Siana kamu ngaura ka gaputa, mina ani na ririgoira. Siana kamu tanui na agua ni oraoraga ana. Manga namu arao suri ka agua gaa igamu kamu ogaoga menamenai. Ngaia noga ngai ke.” ³⁰ Hoi a siosi ke kasira ka mwane ira maka rao ka taua ki Antiok, ngaira ka fagafakura ka arani inuni maka kafu mafata rainia ka leta ia. ³¹ Ainuni ira ka tomania ka leta ia fato maka wagewage wau suria na tamasinga iga gena ke fagagatanira wau. ³² Ngairaurua o Jiudas mo Saelas na maurukari gena makaru mira tamasi wau tangai watera ana ka ramwofa mina fagagatanifa. ³³ Imuri mai naru oga raorao makaru aporo tangara ka inuni na kasiraurua mai ira, mina inuni na girara na Arafa i Antiok gena ka tamasi koro wau tangaraurua. ³⁴ - ³⁵ Ua o Pol mo Banabas karu oga wau mwa i Antiok, ngairaurua mi tana inuni na rako rao nikao ka oga nga ka fagausuri mwa maka tarofainia ka woita rainia na Arafa. ³⁶ Tana tangiani mai nikao, mo Pol ke woi tangaa ko Banabas, “Oe, igia kaa kai rao noga suri ka arani finua rafa fato na tamasia iga na woita iana o God ia kai watongira noga ka arani inuni kai rera na manga ifai noga ngai ge.” ³⁷ O Banabas ke oqani toraia ana ko Jon Mak ki takuraurua. ³⁸ Hoi mo Pol ke takosia ka mataina ne marefa ni fagaofua na tagaranifa afainiraurua ke aporo paniraurua i Pamfilia ia, make woi marefa ni oto tangai takua ana. ³⁹ A mwane ira ka faitogiri raorao mwa maka fariwoa sio mwa mereata. O Banabas ke toraia ko Mak karu tawoa ka faka makaru rao tangaa ka marau i Saepras. ⁴⁰ Hoi mo Pol ke usuia ko Saelas tangai takua ana. Arani inuni na girara na Arafa ka fagarafe tangaraurua, maka mafata rainiraurua i rimana na Arafa iga na apena korofa rafa. ⁴¹ Ngairaurua karu rao suria fato ka provins i Siria mina provins i Silisia, tangai fagagatanira ana ka siosi gena.

¹ Hoi o Pol mo Saelas karu rao karu taua ka finua i Debe, muri makaru kafu rao i finua Listra nikao. Ua a rongoisuri ne ogaoga kena ka atana ko Timoti, enana ka Jiu ne rao suria na Arafa, hoi me emana ka mwane i Gris. ² Hoi arani inuni na arao suria na Arafa i Listra mi Aekoniam ka tamasi fagaakausia wau nga ko Timoti. ³ Ua o Pol ke oqani toraia ana ko Timoti afainia, hoi ngaia ke fara fagagirara. Ngaia ke tanua ka agua ngai ke, suria arani Jiu na ogaoga i finua gena ka girara woi emana o Timoti ka mwane i Gris. ⁴ Hoi a mataina na taworagofa ka ririfuia na finua igi minga ka tawatawari tangara ka ani na rao suria na Arafa gena ka faifatanginga ne araria nai arao suri takena nga na aposol mina mwane rafa i Jerusalem. ⁵ Hoi arani inuni iga na siosi ka akau raramwofaga mai iga ka raronimworanifa iata nikao mina arani tangiana ke rako wau ka inuni faoru na qaqanufira, maka suru mwa maka arao. ⁶ Hoi ngairaurua karu taworagofa rifuia ka arani finua ina provins ne erua i Fraekia mi Galesia, suria na Figona Apuna ke marefa ni fagamarumungainiraurua rai tarofainia ana ka tarofa koro ina provins i Esia. ⁷ Hoi a mataina na taua na apanana finua Maesia, ngaira ka ofongia wau rai rao ka qanu ana nikao ina provins i Bitinia, mina Figona Apuna iana o Jisas ke ura pusira. ⁸ Hoi maka wau taworagofa tefaria nikao ki Maesia maka wato tangaa ki Troas. ⁹ Ua o Pol ke rea iga ka maurutanga ka mwane i Masedonia woi ne rao ke ura make nongi wau nga ke woi manga kaa, “Mi oqanigo wau nga nui rao mai tangagami i Masedonia kui tamanigami.” ¹⁰ Hoi a mataina o Pol ne rea fato na maurutanga ia, igami kami fagananau kami rao i Masedonia, suria mi takosia woi o God ke onigami rai rao ka tarofainia ana ka tarofa koro kaa tangara ka inuni i Masedonia. ¹¹ Hoi igami kami tage iga ka faka maka mi rao pania ki Troas maka mi rao otooto rao tangaa ka marau i Samotres. Ua ke tangi mai maka mi rao nikao, pania ka marau ia kami rao nikao ina finua i Niapolis. ¹² Hoi kami faganega ngai kena maka mi qanu nikao ina finua i Filipae ina distrik kena ina provins i Masedonia. Ainuni i Rom ka qani tagarafia ka finua kena. Ua mi ogasia ka tangiana rako i finua kena. ¹³ Hoi tangiana iga na Sapat maka mi taworagofa pania ka finua ia, maka mi wato iga ka rawona tana wai afeafe, mi rea maka mi tako mwa woi na agua ni fagarafenga iata na Jiu. Igami kami rera ki tana fefene na ogaoga fato noga kena, maka mi oga sio kami tawatawa afainira. ¹⁴ Ua nga tana fefene na oga ka rongogami gena, ka Lidia pania i Taeataera, tagaranifa iana rai fagaworingai ana ka gafu memera ne akau wau na maeni. Ngaia kaa ka fefene ne wowogasia nikao na Arafa o God, mina Arafa ke tafangia ka mangatana tangai fufu karinga tangai ka mwarao o Pol ne tatamasi gena. ¹⁵ Ua ngaia mina arani inuni na ogaoga i ruma iana ira ka fagamaanu apunarira fato wau nga. Hoi make nongigami ke woi, “Rao mai kamu oga i ruma iaku, manga namu takosiau woi inau kau tangamworani mwora iga ka Arafa.” Hoi ngaia ke giru rafasigami nga woi nami takua. ¹⁶ Hoi a tangiana ne etagai, nami rao tangaa ka agua ni fagarafenga, maka mi tarafua ki tana kere fefene ne tatagara purua ne qanufia na ataro, e tanua ke girara wau rai tamasi ana rao ka mwarao ne mamaungai ni mai worawora. Hoi a mwane rafa iana ira ke rako wau nga ka rurugua na tawoa rainia na agua ngai ke. ¹⁷ Ua a kere fefene ia ke rao suria ko Pol afainigami, make fagangere ke wowoi manga kaa, “Ngaira gaa ka mwane ni tagaranifa iana o God ne Tefa i afaafa! Ngaira gaa ka gira tamasia wau ana tangagamu ki takena nga o God ne fafagatafigamu!” ¹⁸ Ua tangiana ne rako wau ka kere fefene kaa ke oga mwa rai woisia ana ka agua kaa, raorao mwa mo Pol ke maeaga wau rai rongoa ana. Hoi ke apa riri aporo mai tangaa make woi manga kaa tangaa ka ataro ia, “Iga na atana o Jisas Kraes kau woi tangago wau, ui fura mai pania ka kere fefene kena!” Mina mataina ngai kena mina ataro ia ke rao pania nga ka kere fefene ia. ¹⁹ Hoi a mataina na mwane rafa iana na kere fefene ia na ono tarafua woi na agua ni tawo rurugu ana iata ira ke fato rao nga, ngaira ka rakuraurua ko Pol mo Saelas, maka okeraurua ka rao inagota na mwane rafa ira iga ka agua ni fagakoti iata. ²⁰ Ua ngaira ka torairaurua mai inagota na Mwane Rafa i Rom maka woi tangara, “Mwane gaa ge ka Jiu, ngairaurua karu mai tau qao aera irarona na finua iamami kaa. ²¹ Hoi ngairaurua karu fagausuringainia tangagami rai tanui ana ka agua ne woi pusia panigami igami na inuni i Rom.” ²² Hoi arani inuni na faku gena ira ka tamanira ka mera ura faisuara, mina Mwane Rafa ira ka tarisi ka gafu iataurua o Pol mo Saelas, maka woisiraurua ka raramwosiraurua nikao. ²³ Hoi a mataina o Pol mo Saelas na raramwosiraurua fato, ngaira ka kasiraurua irarona na peresin, make meatewo ka mwane rafa ne onoono isuriraurua ia, woi ni onoono suriraurua menamenai wau nga. ²⁴ Ua rainia na agua kaa, ngaia ke kasiraurua iga ka kere kaoqono irarona qanu wau nga na peresin kena, make rakura ka uwataurua nganganiaga wau nga nikao ina qaiawogataurua na apena papa figafiga rafa ne erua. ²⁵ Hoi e gupu farafara ka qongiana, mo Pol mo Saelas karu fagarafe makaru kiuri ka kiu rai fagaakausia ana ko God mina mwane na kasira irarona na peresin ira ka fufu karinga wau tangaraurua. ²⁶ Ua ka kakangiaga mwa mina apena nunu rafa wau nga ke mai ngiua ka mwako iga na agua iga na peresin ia. Hoi a mataina ngai kena mina arani maana ruma igi ke tafatafa, mina seni i uwata na arani mwane irarona na peresin ira ka pasi ke wota panigi ka rimata mina uwata. ²⁷ Hoi a mataina na mwane rafa iga na peresin ia ne rite akau, ngaia ke ono wau mina arani maana ruma igi ke tafatafa fato wau nga, make kato woi mwa na arani inuni ina peresin ira ka gagawa fato wau nga, hoi make tarasia akau ka naefe ne masi ruarua iana ia, make fani nafuia funuia mereana. ²⁸ Ua mo Pol ke fagangere rafa wau tangaa ke woi, “Siana rai fagaperego mereamu ana! Igami fato ke kaa.” ²⁹ Hoi a mwane rafa ia ke fagangere ke nongia ka laet, make rao ke qanu irarona na peresin ia. Ua make qogurai uwa wato inagotaurua o Pol mo Saelas rainia ne maagu ke gigisigisi wau nga. ³⁰ Hoi ngaia ke torairaurua ke meraurau fura, make fagateraurua, “Mwane Rafa igamurua, ata ke araria qai tanua ki mwarao mako God maki fafagatafiau?” ³¹ Ua ngairaurua karu woi tangaa “Ui tatangamworani nga rainia ka Arafa o Jisas, ki mwarao mako God ke fafagatafigo afainira ka arani inuni na ogaoga i ruma iamu ira.” ³² Hoi makaru tamasia tangaa ka woita rainia na Arafa, mi tangara ka arani inuni irarona na ruma iana ia nikao. ³³ Ua qongiqongi maunga, mina mwane rafa ia ke torairaurua ke maanufira ka arani mwamwaringa i apetaurua. Mi iga na mataina ngai kena, ki ngaia afainira karena fato ira, ka fagamaanu apunarira fato wau nga nikao. ³⁴ Ua ngaia mi karena fato ira ke wonusira wau nga ka wagefa, suria ngaia ki na mataina kena ke kafu tangamworani nga rainia ko God. Hoi ngaia ke torairaurua ko Pol mo Saelas ke meraurua akau irarona ruma iana make wateraurua ka ngaufa karu ngaura. ³⁵ Hoi e tangi mai iga ki tana gomagomafatana, mina mwane rafa i Filipae ka kasia ka tamasinga afainira ka purisi rai woi tangaa ana ka mwane rafa iga na peresin ia, ki kasira ka mwane gena kai rao. ³⁶ Hoi a mwane rafa iga na peresin ia ke rao make fagarongoa ko Pol ke woi, “Ua a mwane rafa i finua gaa ka kasia mai tangau ka tamasinga ne raramwofaga wau nga ka woi, qai kasigamu fura pania ka peresin. Hoi igamurua kamuru gira raofa mwa ina mataina kaa, raofa koro afainigamurua.” ³⁷ Hoi mo Pol ke woi tangara ka purisi ira, “Hoi igamirua ke marefa nai rogoia ka agua namuru tanua, minga ka raramwosigamirua iga ka matonga ni inuni, migamurua kaa ka mwane mwora i Rom nikao! Hoi maka mu kasigamirua irarona peresin nikao kaa. Mina mataina kaa, kamu oqani kasi fagaqafigamirua ana nikao. Marefa wau nga ka mwarao ni manga ngai kena! Ai rao mai mereata nga iga kai toraigamirua fura.” ³⁸ Hoi a purisi ira ka rao, ka fagarongoa ka mwane rafa i finua rainigi ka tamasinga gaa, mina mataina ngaira na rongoa woi o Pol mo Saelas ka mwane mwora i Rom, ngaira ka maagu wau nga. ³⁹ Hoi ngaira ka rao maka tamasi faitakoi tangaraurua irarona na peresin ia, maka torairaurua fura maka kasiraurua karu rao pania ka finua ia. ⁴⁰ Hoi a mataina o Pol mo Saelas naru fura pania na peresin ia, ngairaurua karu rao i ruma iana ka Lidia. Ua ngairaurua karu rogoira ka ani na rao suria na Arafa ira, makaru tamasi fagagatanira fato, makaru kafu rao pania ka finua ia.

¹ Hoi ngaira ka taworagofa ka qanu i finua i Amfipolis mi Apolonia maka rao tangaa ki Tesalonaeka, nga ngai kana ka ruma ni fakunga iata na Jiu ki iga. ² Ua agua iana o Pol tarai mwa ke arao tangai ka ruma ni fakunga. Iga na mataina ne ogaoga kena, ki iga na Sapat ne eoru ke toma pania ka Segesegefa Apuna make tawatawaria afainira ka inuni gena. ³ E fakafakania tangara ka Segesegefa Apuna kena make fagaqao tangara ka inuni gena woi na rarona na tamasinga iga na Segesegefa Apuna kena ka Mesaea ke apeape mamasiaga ke maemae make afafaraga aporo pania ka maefa. Ua o Pol ke woi tangara manga kaa, “Ngaia o Jisas nau tatamasia wau kaa ka Mesaea kaa.” ⁴ Hoi tana inuni gena ka tangamworani iga ka tawatawanifa iana o Pol tangara gena maka pane afainiraurua ko Pol mo Saelas, afainira nikao ka apena rurufa rafa wau nga na inuni marefa na Jiu mina fefene rafa i finua gena. ⁵ Hoi ka mwane rafa iata na Jiu ira ka rafaia ko Pol, maka rao ka toraira faku mai ka mwane na mamamaramwanega pania ka agua ni fagawori ana ia. Ua ngaira ka faganega ka faimangari ana iga ka finua ia, maka rao ka qanufia ka ruma iana o Jason, ka garia ko Pol mo Saelas woi nai torairaurua fura mai tangara ka inuni gena. ⁶ Ua make marefa nai rogoiraurua, maka roia ko Jason mi tana ani na arao suria na Arafa ira, maka toraira tangara ka mwane rafa i finua gena maka fagangere ka wowoi, “O Pol mo Saelas gaa karu fagaerisia wau ka arani finua gena! Hoi ki na mataina kaa karu rao mai i finua kaa, ⁷ mo Jason ke torairaurua ke ono suriraurua irarona ruma iana. Ngaira ka tofea wau nga ka arani lo iana o Sisa na Mwane Rafa i kafamanu, suria na woisi woi na mwane na fauatana o Jisas ka Arafa ni finua.” ⁸ Ua tamasinga gaa ka fagatakouganira wau nga ka rurufa ni inuni ira mina arani mwane rafa i finua gena. ⁹ Hoi a mwane rafa ira ka woi tangaa ko Jason mina ani na rao suria na Arafa ira ka mamafata rainia nga ke efita na rurugua na woisia tangara gena, maka kafu kasira fura ka arao. ¹⁰ Hoi a mataina ne qongi mai, mina ani na rao suria na Arafa i Tesalonaeka ka kasiraurua ko Pol mo Saelas karu rao tangaa ki Beria. Ua mataina naru mataro wau kena, ngairaurua karu rao karu qanu irarona ruma ni fakunga iata na Jiu. ¹¹ Ua ainuni gena ka marumu wau nga rai rongo ana ka tawatawanifa iana o Pol, tefarira rao ka inuni Tesalonaeka. Ua ngaira gena ka marumusia wau nga rai oga ka fufu karinga ana tangai ka mwarao ne tatamasi o Pol gena, mi iga na arani tangaiana ka inuni i Beria ka totomania tarai mwa ka Segesegefa Apuna rai rogoi ana ka fagausuringa ne tamasi o Pol gena ke mwora. ¹² Hoi arani inuni fato gena ka tangamworani wau nga rainia ka Arafa, afainira ka fefene rafa i Gris mina tana mwane rako nikao i Gris. ¹³ Ua mataina na arani Jiu i Tesalonaeka na rongoa woi o Pol ke tamasi tangara ka inuni Beria ka woita iana o God, ngaira ka rao mai kena maka tamasi fagamangarira ka inuni gena, woi nai faku kai rongoaera pusia. ¹⁴ Ina mataina nga kena, ka ani na rao suria na Arafa ira ka kasia wau ko Pol ke rao ke wato i finua i one, mo Saelas mo Timoti karu oga aporo sio i Beria. ¹⁵ Ua a mwane na toraia o Pol ira, ka tage ka rao afainia ka mia goto i Atene. Hoi ngaira ka aporo mai Beria afainia ka tamasinga iana o Pol tangaraurua ko Saelas mo Timoti woi naru mafarufaru karu takua aporo ko Pol. ¹⁶ Mataina o Pol ne nanasiraurua o Saelas mo Timoti i Atene, ngaia ke takou wau nga rainia ne regi ka mwarao na tafe nunuta na wowogasira na rako tefa wau nga i finua kena. ¹⁷ Hoi ki na ruma ni fakunga iata na Jiu ngaia ke tawatawa afainira ka Jiu mina ani ne marefa na Jiu na fafagarafesia o God. Arani tangiana make tamasi tangara nikao ka inuni ina maket. ¹⁸ Ka inuni na rao suria na fagausuringa iana o Epikuro mi tana mwane na rao suria na fagausuringa iana o Seno gena, ngaira ka mia faitogiri nikao. Tana ani ka fagate manga kaa, “Nga na taa ke oqania na mafuara kaa rai woisia ana kaa?” Mi tana inuni ka woi, “Ngaia ke tatamasira ki tana god iata na mafuara.” Ngaira ka wowosia ka agua kaa, suria o Pol ke tatarofainia ka agua rainia ko Jisas mina afaraga aporo ana iana. ¹⁹ Hoi ngaira ka toraia ko Pol tangaa ka kaonsol na fauatana Ariopakus, maka woi manga kaa, “Igami kami oqania woi nami girara ka fagausuringa faoru no tatamasia kena. ²⁰ Igo ko toraia mai ka takofa faoru nami kafu rongora, kami oqania no tatamasia tangagami ka taa no tamasi suri kena.” ²¹ Ngaira ka woisia ka agua kaa suria na arani inuni i Atene mina mafuara na rao mai, ka mai oga rai rongo ana mwa mina tawatawari ana na arani mwarao faoru. ²² Hoi o Pol ke rao ke ura inagota na mwane iga na kaonsol i Ariopakus make woi, “Igamu na inuni i Atene! Inau kau regamu mu fagarapera wau nga ka god iamiu iga ka arani tangiani gaa. ²³ Suria na mataina nau raofia na finua iamiu, makau regi ka agua namu wowogasira iga na god. Inau kau tarafua nikao ka raperape mu segea iga na tamasinga ne woi, ‘Tangaa o God ne marefa nai girara.’ Nga na mwarao igamu namu wowogasia ne marefa namu girara, kau mai tatamasia wau tangagamu kaa. ²⁴ Hoi ngaia na God ngai ke, ke fagaworaia na ano kaa mina arani mwarao fato irarona gaa, ngaia ka Arafa i afaafa mi finua i ano kaa, mi ngaia ke marefa woi ni ogaoga iga ka ruma na tagarafia na inuni. ²⁵ Ua mi ngaia ke ma ni nanasia ki tana mwarao woi na inuni kai wawatea rainia woi na tagara tangaa, suria ngaia mereana ke mafata rainia na tafinga, make fagamauri na arani mwarao, make watera na inuni fato na arani mwarao na oqani woi nai tafitafi rainigi. ²⁶ God ke fagaworaia inago ka mwane ne etagai, mi pania na mwane ngai ke, ngaia ke fagaworaira na atani wau mwa na inuni gaa, make tanura ka oga ofu ana fato wau nga ka ano kaa. Ngaia ke qani nakai mai inago ka arani agua tangai oga ana iga, make naka mai ka mataina tangara. ²⁷ Ua ngaia ke fagaofura ka arani agua gaa woi igia ka pagai garia, maka pagai tatarafua, suria o God ke marefa ni fagataurigia. ²⁸ Manga tana inuni ne woi ia, ‘Iga na ramwofa iana, igia ka tafitafi, maka raorao maka ogaoga kaa.’ Manga tana inuni pasimiu na segea na woiwoita ka woi manga gaa ira, ‘Igia fato nikao ki karena.’ ²⁹ Suria igia ki karena, siana ka tatakosia woi o God ke manga na nunuta mwarao purua ira, na inuni na mamanira ka katokatofi ka tagarafi rainigi na gol kee na silfa kee na fau igi. ³⁰ Inago ko God ke marape afainira mwa ka inuni, suria ngaira ke marefa nai girara, mi ngaeka ke nongira nga ka inuni iga na arani agua, rai tako orisi ana panigi ka agua aera iata. ³¹ Rainia ngaia ke qani naka fato noga ka tangiana ne pagai fafagagetara iga na inuni fato ina ano kaa, afainia ka takofa ne oto wau nga, iga ko Jisas ne qani ono sikifia tangara. O God ke ragaia ko Jisas pania ka maefa make fagaqao woi o Jisas ke nafunia ka ramwofa rai fagagetara ana ka arani inuni ina ano kaa.” ³² Ua mataina ngaira na rongoa o Pol ne tamasia na agua rainia na tafinga aporo pania na maefa, tana inuni ira ka tanua ka fagamamana rainia, mi tana inuni ira ka woi, “Igami kami oqanigo nui tawatawaria aporo nikao ka agua kena.” ³³ Hoi o Pol ke fura ke rao pania ka kaonsol, ³⁴ mi tana inuni ka pane afainia ko Pol maka tangamworani rainia ka Arafa. Iga na inuni gena ko Daeonisias, a mwane iga na kaonsol iga Ariopakus kaa, mika Damarisi mi tana inuni nikao.

¹ Hoi murina mai, o Pol ke rao pania ki Atene, make rao tangaa ki Korint. ² Ua nga ngai kana, make tarafua iga ka Jiu na fauatana rainia ko Akuila, ngaia kaa ke wora i Pontas, ngaia mi kani iana ka Prisila karu kafu rao mai mwa pania ki Itali, suria na mwane rafa iga na kafamanu i Rom, atana ko Klodias, ke maengira fato wau nga ka Jiu pania ki Rom, mo Pol ke rao ke reraurua. ³ Ngaia ke oga afainiraurua, make tagara afainiraurua, suria ngaia ke tatagarafi rofu, manga ngairaurua naru tatanui gena. ⁴ Iga na arani Sapat, ngaia ke tamasi raramwofaga tarai mwa i ruma ni fakunga iata na Jiu, ne tawatawa tangara ka Jiu mina inuni na Grik rai tangamworani ana rainia ko Jisas. ⁵ Hoi a mataina o Saelas mo Timoti naru mataro mai pania i Masedonia, o Pol ke fato rai tagara maeni rurugu ana, make tarofainia mwa ka tamasinga rainia ko Jisas na Mesaea tangara ka inuni na Jiu. ⁶ Hoi ngaira ka tofea ko Pol maka tamasi aerisia wau nga nikao. O Pol ke tamasi raramwofaga tangara, ke kangira ka rafu pania ka gafu iana, make woi tangara manga kaa, “Manga namu maemae, ke marefa ko otai namu susufia, agua iamiu mereamiu, inau ke marefa namu susufiau. Hoi faganega pania ngaeka, ki inau kau rao kau tatarofainia ka tarofa koro tangara mwa ka inuni marefa na Jiu.” ⁷ Hoi ngaia ke rao pania na ruma ni fakunga ia, make rao ke oga i pasina o Titias Jastas ne tao fagarangi mwa. Ngaia kaa ke gira wogasia ana nikao ko God. ⁸ O Krispas, na mwane rafa iga na ruma ni fakunga ia, ke tangamworani iga ka Arafa, ngaia mina arani inuni na ogaoga i ruma iana ira, mi tana inuni na rako wau i Korint ka rongoa ka tamasinga iana, ka raronimwora maka fagamaanu apunarira fato wau nga nikao. ⁹ Hoi iga na qongiana ne etagai mo Pol ke maurutai, make rea ka Arafa woi ne woi tangaa, “Siana ko mamaagu. Ui ramwo nga, kui tamasi, siana ko manapu, ¹⁰ suria inau kau ogaoga afainigo. E asa mwa ka inuni ni pagai aerisigo, suria na inuni rako irarona na finua rafa kaa, ka kare iaku.” ¹¹ Hoi o Pol ke ogasia kena ka farisi ne etagai mina fagaifa ne ono, ke fagausuringainia ka woita iana God tangara ka inuni gena. ¹² Ua mataina o Galio ne tao rai Primia ina provins i Akaea, arani Jiu ka faku mai, maka roia ko Pol ka toraia ina kot i pasina o Galio. ¹³ Ngaira ka woi manga kaa, “Primia, wani kaa ke fafagausurira ka inuni woi nai wowogasia ko God iga ka taufa iga na Lo iamami ne ura pusia ia.” ¹⁴ Mataina o Pol ne oqani tamasi ana, o Galio ke woi tangara ka Jiu manga kaa, “Manga na agua kaa ki fagapiropiroga, kee ni tanua ka aerafa rafa wau nga, kaa ki arariau mwa qai marape qai rongo surigamu. ¹⁵ Maake suria igamu kamu faitogiri mwa rainigi ka tamasinga, mina atata na inuni, mina Lo iamiu mereamu mwa, igamu mereamiu kamu fafagaotora, mi inau ke marefa qai oqani fagaotora ana ka mwarao ngai gena!” ¹⁶ Hoi ngaia ke maengira ka fura pania ka ruma ni fagakoti ana ia. ¹⁷ Ua ngaira fato wau nga ka roia ko Sositene na mwane rafa iga na ruma ni fakunga ia maka raramwosia ina maana fura wau na ruma ni fagakoti ana ia. Mo Galio ke nakara wau mwa. ¹⁸ Ua o Pol ke oga i Korint suria ka tangiani rako afainira ka inuni na rao suria na Arafa gena, ngaia ke rao panira, make tage afainiraurua ka Prisila mo Akuila maka rao i Siria. E kafu tagetage, ngaia ke goro furitainia ka qauna i Senggria suria ne fagataupusi tangaa ko God. ¹⁹ Ngaira ka mataro Efesas, hoi nga ngai kana mo Pol ke rao paniraurua iga ka Prisila mo Akuila. Ngaia ke rao ke qanu irarona na ruma ni fakunga make mera tamasi ka Jiu. ²⁰ Ngaira ka nongia woi ni oga qorafu rao afainira noga, maake ngaroi. ²¹ Hoi make kafu arao panira, ngaia ke woi tangara, “Manga iga na faioqanifa iana o God tangau, inau kau pagai aporo mai tangagamu nikao.” Hoi make tage ke rao pania ki Efesas. ²² Ua mataina ne mataro mai i Sisaria, ngaia ke qau akau i Jerusalem, make tamasi wagewage tangara ka siosi kena, make kafu wato i Antiok. ²³ Ngaia ke oga sisitai kena, make kafu rao. Ngaia ke watongira ka finua ina apanana i Galesia mi Frijia make fagagatanira ka rongoisuri iana na Arafa. ²⁴ Ua tana Jiu na fauatana o Apolos ke rao mai i Efesas, ngaia kaa ke wora mai i finua i Aleksandria. Ngaia kaa, ka mwane ne tako wau mina mwane ni tamasinga nikao. Ngaia ke girara koro wau nga ka Segesegefa Apuna. ²⁵ Ngaia ka fagausuringainia tangara ka fagausuringa rainia na Arafa. Ngaia ka mwane ne marumu wau rai tamasi ana ko Jisas, make oto wau iga ka fagausuringa iana rainia nikao. Hoi maake girara mwa ka fagamaanu apuna ana woi o Jon ne fagaqao rainia ia. ²⁶ Ngaia ke susu wau nga ka mangatana rai tamasi ana, ne faganega ke tamasi tangara na inuni irarona na ruma ni fakunga iata na Jiu ia. Mataina ka Prisila mo Akuila naru rongoa, ngairaurua karu mea rao i ruma iataurua, makaru fakafakania menamenai wau tangaa ka taufa mwora rai girara ana o God. ²⁷ Mataina o Apolos ne takosia woi ne arao i Akaea, hoi ngaira na ani na rao suria na Arafa i Efesas gena ka tatamania ka segea ka leta tangara ka inuni i Akaea, maka fagakakanura rao woi nai rerea kai onia ko Apolos i pasita. Mataina ne mataro wau, ngaia ke tamanira rafa wau nga ka ani o God ne fagaqao rainia na korofa iana tangara rai tangamworani ana rainia. ²⁸ Hoi ngaia ke qanu iga ka faitogiri ana afainira ka Jiu, mi i maata fato na inuni ngaia ke tamasi iga ka Segesegefa Apuna rai fagagirara ana woi o Jisas ka Mesaea.

¹ Hoi a mataina na Apolos ne ogaoga maunga i finua i Korint, o Pol ke rao suria ka tara iga na fungana, ke raorao make taua ka finua rafa i Efesas. Ngai kena make tarafura ki tana ani na rao suria na Arafa, ² minga ke fagatera ke woi, “Efea na Figona Apuna ke rao mai afurigamu ina mataina namu tangamworani ia?” Ua maka aramia aporo ka woi tangaa, “Igami kaa ke marefa wau nga nami rongoa ka agua rainia na Figona Apuna kena.” ³ Hoi mo Pol ke fagatera nikao, “Ua e manga ifai ka fagamaanu apunarigamu ana ia?” Ngaira ka aramia aporo ka woi, “Afagamaanu apuna ana iana o Jon ne fagamaanu apuna.” ⁴ Hoi o Pol ke woi tangara, “Jon ke fagamaanu apunarira mwa ka ani na inuni na riri panigi na aerafa iata. Hoi make woi tangara ka inuni i Israel nai tangamworani ana rainia ka mwane ne kafu qaqai murina mai, nga wani kaa ke ko Jisas.” ⁵ Ua mataina na inuni ira na rongoa na agua kana, ngaira ka kafu fagamaanu apunarira iga ka atana na Arafa o Jisas. ⁶ Hoi o Pol ke fatata i qauta mina Figona Apuna ke wato afurira, mina inuni ira ka tamasi rai ka tamasinga ne rongo fiufiutaga maka tamasi fura ka woita pania ko God nikao. ⁷ Ua mwarao manga na tangafuru matara erua na mwane ngaira ke wora tangara na agua kaa. ⁸ Hoi o Pol ke rao ke qanu ina ruma ni fakunga iata na Jiu, ngaia ke nganganiaga nga rai tamasi ana make taura ka tawatawanifa afainira ka inuni gena suria ka fagaifa ne eoru rai forora ana ka takofa iata rai fagagirara ana rainia ka arafanga iana God. ⁹ Hoi mi tana inuni gena ke qono wau nga ka qauta, make marefa nai oqani tangamworani ana rainia ka tawatawanifa kena. Ua maka faganega rai woisi ana ka agua aera rainia ka Taufa iana na Arafa i maata fato na arani rurufa ni inuni ira. Hoi o Pol ke rao panira ka inuni ira make toraira afainia ka ani na rao suria na Arafa nikao. Mi iga na arani tangiana ke taura ka tawatawanifa rainia na Taufa iana na Arafa afainira ka inuni gena iga ka ruma ni sukurufa iana o Tiranas. ¹⁰ Ua agua kaa ke rao suria nga ka farisi ne erua, raorao mwa mina arani inuni na Jiu mina Grik na ogaoga ina provins i Esia ka rongoa ka woita rainia na Arafa. ¹¹ Ua o God ke watea ka ramwofa ko Pol rai tanui ana ka agua ne qao riariaga ne tefa wau. ¹² Ua manga na gafu ne fofogotainia i qauna o Pol mina gafu ni tagaranifa iana gena, e rao ka totora tangara ka inuni na matoro, mina matoroa iata igi ke fatofato panira, mina ataro ne qanufira ira ka furafura panira nikao. ¹³ Hoi tana mwane na Jiu ira ke raoraofira ka inuni gena rai raga ataro ana iga ka atana na Arafa o Jisas, panira ka inuni ne tanura na ataro. Ngaira ka wowoi tangara ka ataro ira manga kaa, “Iga na atana o Jisas, o Pol ne tatarofainia kaa, au woi tangago wau nga nui fura mai.” ¹⁴ Hoi iga na mataina ne etagai ki karena ne epiu na qauta na mwane ni raperape ia na atana ko Seva, ka ofongia rai tanua ana ka agua kaa nikao. ¹⁵ Ua mina ataro ia ke woi tangara manga kaa, “Inau kau girara ko Jisas makau girara ko Pol kena nikao, mo otai ngai kena igamu kena?” ¹⁶ Ua mina ani na mwane na ataro aera ne ogaoga afainia ke afaraga akau make igoofira rao ka mwane ira ke mera fainafunafu, raorao make ramwo tefarira. Hoi arani mwane ira ke mwamwariaga ka apeta mina gafu iata ke mataritari wau nga, hoi maka gawa qaqaupurigata ka rao pania ka ruma ia. ¹⁷ Ua mataina na tamasinga rainia na agua kaa ne taura na Jiu mina Grik na ogaoga i Efesas, ngaira ka maagu wau nga, maka tako fagafigaia ka atana na Arafa o Jisas. ¹⁸ Hoi rako wau ka inuni na tangamworani, na rangari fura i maata na arani inuni na agua ni farikuasi ana na tatanui inago. ¹⁹ Hoi a mwane na tanui na agua ni farikua ana, ka tora faku mai ka puka iata maka fanunu fato i maata na arani inuni ira. Mina mataina na tomania na maeni na puka igi ke taua ka tangafuru qera ne erima (50,000) na rurugua. ²⁰ Suria rainigi na apena na agua rafa manga ne wora gaa, ka tamasinga rainia na Arafa ke taura ka finua ne rako wau make raramwofaga wau. ²¹ Hoi a mataina na agua gaa ne wora fato mai noga, Pol ke nafunia ka takofa i mangatana, rai rao ana iga ka provins ne erua gena i Masedonia mi Akaea, make tako rai rao ka taua ana ki Jerusalem nikao. Ua make woi manga kaa, “A mataina nau taura fato na finua gena, makau kafu arao kau taua ka finua rafa i Rom nikao.” ²² Ua make kasiraurua ka mwane ne erua naru tatamania ia, o Timoti mo Erastus, tangaa ki Masedonia, mi ngaia ke oga qorafu sisitai mwa ina provins i Esia. ²³ Hoi iga na mataina kena nikao, mina apena faimangari ana rafa ke akau mai, suria iga na tangamworani ana iga na Taufa iana na Arafa. ²⁴ Hoi a mwane ne etagai ne ogaoga i Efesas na atana ko Demitrias na tagaranifa iana rai tafe nununa na god na fauatana ka Atemis fainia ka raperape iana rainia ka silfa. Ua a mwane na tatagara afainia iga na tagarafa kena ka tawoa ka apena na rurugua rafa. ²⁵ Ua o Demitrias ke onira faku mai ka arani mwane na tatagara afainia ia, mi afainira ki tana mwane na tatagarafia na tagaranifa faku mwa gena, make woi tangara manga kaa, “Oe a waru igamu, mu girara woi igia kaa ka arani mataina kaa ka nafunia ka apena rurugua rafa rainia ka tagaranifa iaka gaa. ²⁶ Hoi igamu kamu rea maka mu rongoa mereamiu fato noga ka mwarao o Pol ne tanua kaa. Ngaia ke woi manga kaa, ‘Ani na god na tagarafira na inuni mereata gana ke marefa nai mwora.’ Hoi tawatawanifa iana o Pol kaa, ke ririra fato ka takotakofa iata na inuni i Efesas mina provins fato i Esia nikao. ²⁷ Ua e rao ke marefa nai onoono menamenai, ainuni ka fafaganega rai tamasi aerisia ana na tagaranifa iaka kaa. Mi tana agua nikao, ka ruma rai wogasia ana iga na god ka Atemis kaa ka inuni ke marefa nai pagai takotako fagafigaia nikao. Hoi ka arani inuni iga na provins i Esia mina arani finua fato i ano kaa, ngaira na wowogasia na god kaa. Ua ki nga na tamasinga iana o Pol gaa, ke gira fagaerisia ana na mwora nga ka apena atana rafa kena!” ²⁸ Ua a mataina na mwane ira na rongoa na tamasinga ia, ngaira ka mangariaga wau nga maka faganega rai faingere ana ka woi manga kaa, “Nga na Atemis i Efesas ke tefa wau nga.” ²⁹ Hoi a faingere ana ia ke ofua fato ka rarona agua irarona na finua rafa ia. Hoi mina arani inuni ira ka faitari ka rao maka roiraurua ko Gaius mo Aristakas na mwane i Masedonia naru takua mai o Pol. Hoi arani inuni ira ka faitari tangaa ka agua ni fakunga i finua ia. ³⁰ Ua o Pol ke oqani rao ana tangara ka inuni ira rai tamasi mereana ana afainira nikao mina ani na rao suria na Arafa gena ke ma nai fagamarumungainia. ³¹ Ingaira nikao na mwane rafa na tatagara ina provins gena, maka girara ko Pol maka kasi tamasinga tangaa ka nongia woi siana ki arao iga ka agua na fakufaku iga kena. ³² Ina mataina kena tana inuni na faku mai gena ka awarasia ka mwarao ne etagai, mi tana inuni ka awarasia ki tana mwarao rao nikao. Ngaira fato gena ka qonoqonoga wau nga make rako wau ka inuni ne marefa nai girara na taa ka rao mai tangaa kena. ³³ Ngaira na Jiu gena ka ngusu rainia ki tana fitangita gena ke akau rao inagota fato, atana mwane kena ko Aleksanda, maka fagangere ka watea ka tamasinga tangaa. Hoi ngaia ke fagaarari mai tangara woi nai manapu, kai rongoa, suria ne oqani arami ana ka woita iata. ³⁴ Ua mataina na ono girara o wani ia woi na Jiu, mi ngaira fato nga maka faingere ka wowoi, “Nga na Atemis i Efesas nga ke tefa!” A ngere suria ka mwarao manga na aoa ne erua ia. ³⁵ A mwane ne onoono isuria na finua rafa kena ke fagamanapura ka inuni ira make woi tangara, “Igamu na inuni i Efesas! Arani inuni ina ano kaa ke girara fato woi na finua rafa i Efesas ke onoono suria ka ruma ni wogasifa iana apena god ka Atemis, maka girara nikao woi igia ka onoono suria na fau apuna ne qani wota wato mai i afaafa kana. ³⁶ E asa wau ko otai ni woisia woi na agua kaa ke ma ni mwora. Hoi kamu manamanapuaga mwa, siana kamu pagai tatanui ka agua ni qekafa. ³⁷ Nga igamu kamu torairaurua mai o warua gaa, hoi make marefa naru fanagora ki tana mwarao irarona na ruma ni wogasifa iaka kaa, make marefa naru tamasi aerisia ka god iaka kaa. ³⁸ Rao ko Demitrias mina mwane na tagai tatagara ka nafunia ka mwarao rai fagaerisia ana ki tana inuni, ka gira toraia ana mwa ina kot ki ngaia kena. Nga ngaira ka girara na kot ke e kena, maka qani girarara noga ka mwane na fafagatamasi gena. ³⁹ Hoi make rao kamu nafunia ki tana mwarao rai tamasia ana, igia ka fafagaotoa nga iga ka mataina ni fakunga iata na kaonsol i finua kaa. ⁴⁰ Manga igia ke marefa nai onoono menamenai, a kafamanu iata na inuni i Rom ke fagaerisigia suria na qani faimangari ngaeka ke, make marefa ka woita nai gira tamasia ana rainia na mwarao na tanua kaa.” ⁴¹ Imurina na mwane rafa ina finua rafa kena ne tamasi manga ngai ke ke fato, e woi tangara ka arani inuni ira ka rao pania ka agua ia.

¹ Hoi a mataina ne fato na faimangari ana ia, o Pol ke onira faku mai ka arani inuni na arao suria na Arafa ira, make tawatawa tangara rai fagagatania ka takofa iata nikao. Hoi e mera tawatawa fato make fagaomira ke rao i Masedonia. ² Ua ngaia ke rao ofu ana fato wau nga ki Masedonia. Hoi make rako wau nga ka ani na rao suria na Arafa i finua gena ne tawatawa afainira rai fagagatani ana ka mangatata nikao. Hoi imuri make kafu rao ke taua ka provins i Gris. ³ Afagaifa ne eoru ke ogasia i finua kena. Hoi a mataina o Pol ne nanau rai tage ana iga ka faka ka rao ina provins i Siria, minga ke rongoa woi na mwane rafa iata na Jiu ka nafunia ka takotakofa rai nafuia funuia ana, hoi make orisi takofa nikao ke taworagofa ke aporo i Masedonia. ⁴ Hoi a mwane ne takura ko Sopata i karena o Piras pania i Beria, Aristakas afainia ko Sekandas pania i Tesalonaeka, o Gaius pania i Debe, o Tikikas afainia ko Trofimas pania na provins i Esia, mo Timoti nikao. ⁵ Hoi ngaira ka qainagomami ka nasigami i Troas. ⁶ Hoi igami kami oga mwa i Filipae ke fato nga ka tangiana rafa tangaa na Purete Manufi. Ua igami ka tangiana ne erima kami rao suria iga ka faka, maka mi kafu taura ka mwane ira i Troas, hoi maka mi ogasia nikao ka wik ne etagai mwa i finua kena. ⁷ Ua iga na Sate, igami kami faku rai fagarafe ana mina ngau faku ana nikao. Hoi o Pol ke tawatawa tangara ka inuni gena, raorao mwa make gupu farafara ka qongiana, suria ne girara woi ne tangitangi mai make arao panira. ⁸ Hoi e rako wau nga ka laet na tangara ke mamawe irarona na ruma i afaafa nami faku kami tatawatawa iga kena. ⁹ Hoi tana kere mwane na atana ko Iutikas ke oga iga ki tana windo iga na ruma ia, mataina ne tawatawa kena, mo Iutikas ke mauru wau nga make apuri pania ka windo ia ke wato ke mwagata ina mwako. Hoi a ruma kena, ka ruma ne eoru na ratoa ke akau. Hoi a mataina na inuni ira na rao ka rea na kere mwane ia, ka ragaia akau minga ke mae fato noga. ¹⁰ Hoi o Pol ke wato make mwaoro ke roia ka kere mwane ia, make woi manga kaa, “Siana rai tako rafa ana, a kere mwane kaa ke tafi noga!” ¹¹ Hoi iga na mataina kena ko Pol ke aporo akau nikao, make topia ka purete ia, maka mi tagai ngaua faku. Hoi o Pol ke tawatawa qorafu wau nga afainira raorao make akausira ka arito, make kafu rao panira. ¹² Hoi ngaira ka toraia ka kere mwane ne tafi ia i ruma iata afainia ka apena wagefa rafa wau nga. ¹³ Hoi o Pol ke oqani taworagofa ana i tara tangaa ka finua i Asos. Hoi igami kami tage iga ka faka kami qainago kami taua ki Asos maka mi kafu fafairogoi nikao ngai kana. ¹⁴ Ua mataina nami fairogoi i Asos, minga ke tage afainigami kami rao i Mitilini. ¹⁵ Hoi mi tage pania ka finua kena, ki tana tangiana maka mi rao fagarangia ka marau i Kios. Mi tana tangiana nikao minga kami taua ka marau i Samos. Mi tana tangiana nikao maka mi kafu taua iga ka finua i Maelitas. ¹⁶ Hoi o Pol ke takosia woi iga na tagefa iana ke marefa ni taua ki Efesas, maka rao tefaria, suria ne marefa ni oqania ni ogaogasia ka mataina rako ina provins i Esia. Ngaia ke oqani mafarufaru ka taua ana ki Jerusalem, suria ne oqani mataro rao ka ogana ana kena make kafu taua ka tangiana iga na Pentekos. ¹⁷ Ua mataina o Pol ne mataro i Maelitas, ngaia ke kasia ka tamasinga tangara ka mwane rafa iga na siosi i Efesas woi nai rao mai tangaa. ¹⁸ Hoi a mataina na taua mai, ngaia ke woi tangara manga kaa, “Igamu kamu girara menamenai wau nga ka taufa iaku iga ka arani mataina nau ogaoga afainigamu ia, faganega iga ka anegana tangiana nau mataro mai ina provins i Esia. ¹⁹ Hoi afainia na arani fagamwarufinga mina ainangita, inau kau tagara tangaa ka Arafa ia, iga na mataina kena kau tarafua woi ne qara wau nga tangau, suria na Jiu ka oqani nafuiau funuiau ana. ²⁰ Ua igamu kamu girara menamenai wau nga, woi na arani agua ni tamanigamu ana kau tamasia wau fato noga makau fagausuringainigi fato wau noga tangagamu i matonga ni inuni mi rarona ruma iamiu nikao, marefa ka agua qai oqani punufia ana panigamu. ²¹ Hoi inau kau tamasi fagakakanura wau nga ka Jiu mina Grik, woi nai riri panigi ka agua aera iata, makai riri tangaa nga ko God makai raronimwora rainia ka Arafa iaka o Jisas. ²² Hoi iga na tau woita iana ana na Figona Apuna iga na mataina kaa, inau kau arao i Jerusalem, maka raofa iaku kena ke ke marefa nga qai girara ka taa kai tanua tangau na inuni gena. ²³ Ua nga na giraranifa iaku mwa, ka arani finua nau taua ka Figona Apuna ke fagakakanuau fato noga woi na inuni gena ka tautau fagaqao maaku maka kasiau ina peresin. ²⁴ Iga na giraranifa iaku, ka manawaku ka mwarao purua mwa, minga na mwarao ne tefa wau nga tangau rai fagaofua ana menamenai wau nga ka tagaranifa iana na Arafa iaka o Jisas ne wateau rai tanua ana kaa. Hoi ki nga na tagaranifa kaa, rai tarofainia ana na tarofa koro rainia na apena faikomanifa rafa iana o God kaa. ²⁵ Hoi inau kau raofigamu fato wau nga rai tarofainia ana tangagamu ka arafanga iana o God. Ua makau girara marefa ka fitangimiu ni pagai reregi ka maaku tana mataina nikao. ²⁶ Hoi ki iga na tangiana ngaeka, kau tatamasia menamenai wau nga tangagamu, e rao ka fitangimiu ke fafagatarupea mereana, siana rai sufiau ana, apanana iana getea wau mwa ngaia, ²⁷ suria inau ke marefa qai qani maagu mai rai tamasia ana tangagamu ka arani mwarao o God ne oqanigamu namu gigirara. ²⁸ Hoi kamu onoono isurigamu mereamiu, mi tangara nikao ka arani inuni na Figona Apuna ne mafata rainira tangagamu rai ono isurira ana gena. Ua e ararigamu nga namu ogaoga manga na mwane na onoono suri sip ira, kamu onoono suria koro ka siosi iana o God, ne worira rainia na gapuna i Karena mereana. ²⁹ Suria nau girara menamenai wau nga, imurina nau arao panigamu, ka inuni na fafagaqekaqeka ka rao mai rai ofongia ana rai fagaerisira ana ka inuni iga na siosi. ³⁰ Hoi tana mwane mwa pania na rurufa iamiu mereamiu mwa gena, na pagai fafagaqekaqekara na ani na rao suria na Arafa rainigi ka fagausuringa ne marefa ni mwora rai rao surira ana. ³¹ Hoi kamu onoono menamenai wau nga. Siana kamu qoqono rainia, maka mu tatakosia, ki iga na tangiana mina qongiana iga na farisi ne eoru gena kau fagafinarugamu fato wau nga afainia ka arani ainangita. ³² Hoi ina mataina kaa, kau nakagamu nga i rimana o God mina takosia ana ka tamasinga rainia na korofa iana. Ua ngaia ke gira fagagatanigamu ana make gira wategamu ana ka romani na mwarao ne qani woisi tangagamu mina arani inuni na apuna tangaa ko God. ³³ Hoi inau ke marefa wau noga ka mataina woi qai oqani tawora ana ka sirani kee na gafu iata tana inuni. ³⁴ Ua igamu mereamiu kamu girara nikao woi nga na rimaku mereaku gaa, kau tagarafi ke wora na arani mwarao nau oqani gaa makau wawatera tangara tana goaku koro rao nikao gena. ³⁵ Ua iga na arani tagaranifa iaku gaa, inau kau fagaqao tangagamu woi raorao mwa ki igia kai tatagara raramwofaga, ki mwarao makai tatamanira ka inuni na mwarumwarusiga. Mi igia ke araria nai tatakosia ka tawatawanifa iana Arafa iaka o Jisas ne woi manga kaa ia, ‘Ainuni na mamafata ke nafunia ka apena wagefa rafa tefarira rao ka inuni na tawotawo mwarao mwa gena.’ ” ³⁶ Hoi a mataina o Pol ne tamasia fato na agua kaa, ngaia ke qogura uwa wato afainira fato ka inuni ira make fagarafe. ³⁷ Ua arani inuni ira ka faiangisi fato wau nga maka roia, ka siginia rai fagaomia ana. ³⁸ Ngaira ka faitakoi wau nga, suria ne woi tangara woi ma nai pagai rerea nikao, maka rao afainia ka kasia ina faka.

¹ Hoi mi fagaomira fato maka mi tage kami rao otooto tangaa ka marau i Kous, tangi mai maka mi taua ka marau i Rodis, pania ki Rodis maka mi rao tangaa ki Patara. ² Hoi iga na finua ngai ke, maka mi rogoia ki tana faka ne fafagananau tangaa ka provins i Fonisia, hoi maka mi tageria kami rao. ³ Ua mi mai rao makami rea ka marau i Saepras i mafamami, mi tefaria kami rao tangaa ka provins i Siria. Mi qanu i finua i Taea, suria na faka ke kakasigi ka taringa i finua kena. ⁴ Hoi mi rogoira ki tana ani na rao suria na Arafa gena maka mi ogasia afainira ka wik ne etagai. Iga na ramwofa iana na Figona Apuna ngaira ka fagakakanua ko Pol woi siana ki aporo i Jerusalem. ⁵ Hoi taua mai ka qotona na ogafa iamami afainira, mina arani mwane fato afainira na inuni iata, afainira ki kareta ka takugami kami fura pania ka finua ia, kami wato i one kami tagai fagarafe faku iga, maka mi kafu tage kami rao panira nikao. ⁶ Hoi kami fagaomira maka mi tage kami rao, mi ngaira ka aporo i finua nikao. ⁷ Hoi a faka ia ke toraigami nikao kami rao pania ki Taea, raorao maka mi taua ka finua i Tolemes, hoi mi qanu kami rera ka ani na rao suria na Arafa gena, maka mi ogasia afainira ka tangiana ne etagai. ⁸ Hoi ke tangi mai nikao, maka mi tage pania kami rao tangaa ka finua rafa i Sisaria. Ua ngai kena maka mi qanu kami oga i ruma iana o Filip, ngaia kaa, ka mwane ne tatarofainia na tarofa koro. Hoi ngaia kaa, ka fitangita na mwane ne epiu na qani ono sikifia fato mai noga i Jerusalem ira. ⁹ Ua ngaia kaa, ke tonga i karena na fefene ne efai ne ma nai auragi na gira tamasia ana na woita pania ko God nikao. ¹⁰ Hoi igami kami ogasia ka tangiana rako rao nikao i Sisaria mina tana maurukari na atana ko Agabas ke rao mai tangagami pania ki Jiudia. ¹¹ Hoi ngaia ke rupasia ka fogofogosina o Pol, make rakuraurua faku ka uwana mina rimana igi, make woi manga kaa, “A Figona Apuna ke woi manga kaa, awanuna na fogofogo kaa, ki takena nga na rakua na Jiu i Jerusalem ke kaa, maka mafata rainia tangara ka inuni marefa na Jiu.” ¹² Hoi a mataina na rongoa na agua kaa, igami mina ani na rao suria na Arafa i finua kena kami rogia wau mwa ko Pol woi siana ki akau i Jerusalem. ¹³ Ua mo Pol ke megami tamasi ke woi, “E fea kamu angi kamu tanuau kau faitakoi kaa? Hoi inau kau nanau mwa tangara rai rakuau ana, makau nanau mwa rai mae ana i Jerusalem iga ka apanana iana Arafa o Jisas.” ¹⁴ Hoi igami ke qarasigami rai orisia ana ka takofa iana ia, maka mi manapusia wau mwa, maka mi woi mwa, “Nga mwa na agua na Arafa ne oqania ke gira fagamworaia ana.” ¹⁵ Hoi taua mai ka qotona na ogafa iamami kena, maka mi fagananaura ka taufa iamami, maka mi akau i Jerusalem. ¹⁶ Hoi tana ani i Sisaria na rao suria na Arafa ka rao afainigami rai toraigami ana tangaa ka ruma mi ogaoga iga. Ua a ruma ngai ke, ka ruma iana Nason, ngaia kaa, ka mwane i Saepras, na qani rao suria na Arafa mai inago. ¹⁷ Hoi a mataina nami mataro wau i Jerusalem, mina arani inuni na arao suria na Arafa ira ka regami maka wagewage wau nga. ¹⁸ Ua e tangi mai mo Pol ke takugami rai rao ka rea ana ko Jemas mina arani mwane rafa fato na ogaoga gena. ¹⁹ Hoi o Pol ke tamasi koro tangara, make tawatawari fura tangara ka arani agua o God ne tanui ina qaiawogata na inuni marefa na Jiu iga na tagaranifa iana. ²⁰ Hoi a mataina na rongoa fato na tawatawanifa iana o Pol, ngaira fato ka fagaakausia ko God, maka woi tangaa ko Pol, “A goamami, igo ko gira rea ana ka qera na Jiu na rao suria na Arafa ira, ngaira ka rao suria wau nga ka Lo iana o Mosis. ²¹ Hoi mina tamasinga rainigo kaa ka qani rongoa fato noga ka arani Jiu na oga afainira na inuni marefa na Jiu i finua iata rai riri ana pania ka Lo iana o Mosis, mako woi tangara nikao woi siana kai fara fagagirara ki kareta na kere mwane make siana kai arao suri ka taufa iaka igia na Jiu. ²² Hoi ataa ka tanua? Suria ngaira ka pagai rongogo woi igo ke kaa noga. ²³ Hoi ui arao suria ka woita nami wowoisia wau tangago kaa. Hoi a mwane ne efai ka ogaoga afainigia noga kaa, ngaira ka suru fato noga tangaa ko God. ²⁴ Hoi o arao afainira kamu fakufaku rai fagataraganisigamu ana i maana o God, maka mui worira ka suu wogasifa iata gena nikao, make kafu mwataku tangara rai goroi ana ka qauta. Ua rainia na agua kaa, ka arani inuni ka kafu gigirara woi na atani wau mwa na agua na tamasigo rainia ia ke marefa ni mwora, mi igo ko oga isuria ki takena na Lo iana o Mosis. ²⁵ Ua tangara na inuni ne marefa na Jiu na tangamworani, igami kami segea ka leta kami kasia wau tangara kami fagarongora wau, woi siana kai ngaura ka atani wau mwa na ngaufa na suu wogasi tangara ana nunuta na mwarao na wowogasira, kee na atani wau mwa na mwarao na ririgoira, kee na ngaura ka gaputa, make siana rai tanui ana ka agua ni oraoraga ana.” ²⁶ Hoi a tangiana tangai tanua ana iga na fagataraganisifa ia, mo Pol ke toraira ka mwane ira afainia. Hoi ngaia ke qanu irarona na Ruma ni Wogasifa ia, make mafata rainia ka tamasinga rainia ki takena nga na tangiana ne efita ke rao suria na mataina ni fagataraganisifa kena make kafu fatofato, mina mataina ne etaetagai ngaira na mamafata rainia na suu wogasifa iata nikao. ²⁷ Hoi tangiana ne epiu ia ke suguia mwa ni fato, mi tana inuni na Jiu ira pania na provins i Esia ka ono tarafua ko Pol irarona na Ruma ni Wogasifa ia. Hoi ngaira ka fagaparaparara ka rurufa ni inuni ira maka roia ko Pol. ²⁸ Hoi ngaira ka faingere ka woi, “Mwane Israel! Rao mai kamu tamanigami! Ua nga o wani kaa ke rao suri na arani finua gaa ke tamasi aerisi na inuni Israel mina Lo iana o Mosis mina Ruma ni Wogasifa, make toraira mai nikao ki tana mwane na marefa na Jiu irarona na Ruma ni Wogasifa kaa, make maraerisia wau nga ka agua apuna kaa.” ²⁹ Hoi ngaira ka woisia ka agua kaa, suria na rea ko Trofimas pania i Efesas afainia ko Pol irarona finua kena, maka kato mwa o Pol ke toraia qanu irarona Ruma ni Wogasifa ia. ³⁰ Hoi arani inuni fato i finua ira ka mangariaga wau nga, maka faitari tangaa ko Pol, maka roia ka oke ratarata rainia ka mea fura pania ka Ruma ni Wogasifa ia, maka purui fato ka arani maana ruma igi nikao. ³¹ Hoi fakunga ni inuni ira ka rogia nga rai nafuia funuia ana ko Pol. Ua mataina kena mina tamasinga ka kasia ke rao tangaa ka mwane rafa iata na mwane ni faiarifatana iata na mwane i Rom woi na apena faimangari ana ki Jerusalem. ³² Mataina nga kena ka mwane rafa iata na mwane ni faiarifatana ira, ke toraira ki tana mwane rafa mina mwane ni faiarifatana ira ka mafarufaru ka wato tangaa ka fakunga ni inuni ira. Hoi ainuni ira ka marape rai tafurua ana ko Pol mataina na rea mai na mwane rafa ia afainira na mwane ni faiarifatana ira. ³³ Ua a mwane rafa iata na mwane ni faiarifatana ira ke rao make roia ko Pol, make woisia ka rakua rainia ka seni ne erua. Hoi make fagatera, “Otai ko wani kaa ke, mina taa ke tanua?” ³⁴ Hoi tana inuni ira ka ngengere fainia mai ka mwarao ne etagai mwa, mi tana inuni ira ka ngengere fainia mai ki tana mwarao getea nikao. Hoi a mwane rafa iata na mwane ni faiarifatana ira ke fagaqarasia wau nga rai tawoa ana ka tamasinga mwora, hoi make woi tangara ka mwane ni faiarifatana ira woi nai toraia i ruma iata. ³⁵ Hoi a mataina na taua na agua na agaria akau tangaa na ruma ia maka ragaia ko Pol ka toraia, suria na fakunga ni inuni ira ka tau qao getera wau nga. ³⁶ Hoi ngaira ka rao mai surira maka tamasi ka wowoi, “Nafuia! Nafuia nga!” ³⁷ Ua mataina na mwane ni faiarifatana ira na nanau rai torai ana ko Pol rao tangaa na ruma iata, ngaia ke mea tamasi ka mwane rafa iata, ke woi, “E fea, au gira woisia ana wau ka agua tangago?” Hoi a mwane rafa iata ia ke woi tangaa, “Oe, Igo ko gira tamasi mara Grik ana. ³⁸ Hoi igo kaa, ke marefa ka mwane Ijip, ani na mwane ne faitogiri noga afainia na kafamanu i Rom na mataina ne fato rao noga ia, make toraira na qera ne efai (4,000) na mwane ni faiarifatana ke mera fura ka qanu irarona na finua tatara ia, naa?” ³⁹ Pol ke aramia ke woi, “Marefa ngaia. Inau kaa, ka Jiu nau wora ina finua i Tasus na provins i Silisia, a mwane mwora iga na finua rafa kena. E fea, mu gira nakau mai ana qai mera tawatawa ka inuni gaa?” ⁴⁰ Ua a mwane rafa ia ka fagamwarungainia, mo o Pol ke ura iga ka puupuu akau ia, make fagaarari munimuni tangara ka inuni ira rainigi ka rimana, mataina kena mina inuni ira ka manamanapuaga, mo Pol ke tamasi tangara iga ka tamasinga i finua kena.

¹ “A goaku na mwane, mina mwane rafa rao inagoku igamu, inau kau mai ura inagomiu rai mai tamasi pusiau ana mereaku, mui rongoau menamenai nga.” ² Hoi a mataina na rongoa ne tamasi tangara iga na tamasinga i finua kena, ngaira ka aromuniaga fato wau nga mo Pol ke tamasi mwa make rao, ³ “Inau kaa, ka Jiu, nau wora irarona na finua i Tasus ina provins i Silisia, maki nga i Jerusalem ka agua nau rafa iga make fagasukuruau iga ko Kamaliel. Hoi inau ka fataniau rainigi ki takena na taura ana na Lo na mafata rai mai iuraka gaa, makau mafata rainiau mwora nga tangaa ko God, manga igamu kena. ⁴ Hoi nga inau kau tau fagaqao maata na inuni na rao suria na Taufa kaa, tangai ka maefa iata ira, makau roira na mwane mina fefene kau kasira irarona na peresin. ⁵ Ua a qauta na mwane ni raperapaga mina kaonsol ni mwane rafa ira ka kafu girara woi nau tawatawa mwora. Hoi a wateau ka leta na segera fato tangara na arani goaku na Jiu i Damaskas, hoi au rao kena rai roira ana ka inuni gaa rai rakura ana rainia ka seni rai toraira aporo mai tangaa ki Jerusalem rai fagaetangira ana. ⁶ “Hoi a mataina na arao wau kena minga kau fagafagarangia ki Damaskas, na mwarao manga na gupuna na ritowangana ia, mina mawetana ne mawe wau nga ne wato mai pania na wawaiaro kena ke fagakangiau wau nga ne mai rifuiau. ⁷ Hoi au apuri wato kau tao ina mwako minga kau rongoa ka ringina na inuni ne meau tamasi ke woi manga kaa, ‘Sol Sol! E tanu fea ko tau fagaqao maaku wau nga kaa?’ ⁸ Hoi minga kau fagatea, ‘Otai ki igo kena na Arafa?’ Hoi minga ke aramiau ke woi, ‘Inau o Jisas i Nasaret, nga inau ko tau fagaqao maaku wau kaa.’ ⁹ Hoi a mwane na takuau ira ka rea mwa ka mawetana, make marefa nai rongoa ka ringina na inuni ne tamasi afainiau ia. ¹⁰ Ua makau fagatea, ‘Arafa, ataa ke araria nau tanua?’ Ua mina Arafa ke woi tangau manga kaa, ‘Ui afaraga akau, makui rao kui qanu i Damaskas, nga ngai kena kau kafu tatamasia tangago ka arani mwarao o God ne oqanigo wau nga no tanua.’ ¹¹ Hoi ina mataina kena au guru wau nga suria nau rea ka mawetana. Ua mina auraku ira ka kawiriau ka fagaotoau, kami rao kami qanu i Damaskas. ¹² Hoi a mwane na fautana Ananaeas ke ogaoga kena, ngaia ke tangamworani rainia ko God make taua ka Lo iana o Mosis. Hoi ngaira na Jiu i finua kena ka tako fagafigaia wau. ¹³ Hoi e rao mai ke ura iraworawoku make woi tangau, ‘Sol na goaku, ui gasi mai ka maamu gena, kui ono rao.’ Ua iga na mataina ngai kena minga kau ono rao makau rea. ¹⁴ Ua make woi tangau manga kaa, ‘Ngaia na God iata iuraka ia, ke ono sikifigo tangai girara ana ka faioqanifa iana, tangai rea ana ka Mwane ne Oto, mako rongoa na ringina o wani kena. ¹⁵ Hoi rainia na agua kaa, ki nga igo ko uraura nanau rai tamasi ana tangara ka arani inuni ka mwarao no rea mako rongoa. ¹⁶ Hoi ataa ko arigurigu tangaa kena? Ui afaraga akau, kui maanu apuna makai manufi ki taraganisigo panigo ka aerafa iamu iga ka fagarafenga iga ka atana na Arafa.’ ¹⁷ “Hoi inau kau aporo i Jerusalem nikao, ua mataina nau fagarafe irarona na Ruma ni Wogasifa minga kau rea ka romana maurutanga wau, ¹⁸ mi iga na mwarao nau qoretainia kena, kau rea ka Arafa ne mai woi tangau, ‘Mafarufaru kui rao pania nga ki Jerusalem, suria na inuni gaa ke marefa nai oqani rongoa ana ka tamasinga rainiau no toraia mai kena.’ ¹⁹ Hoi inau kau aramia kau woi manga kaa, ‘Arafa, ngaira gena ka girara menamenai wau woi nga inau kaa kau qaqanufi na ruma ni fakunga kau roroira na inuni makau nanafuira na ani na inuni na tangamworani rainigo ira. ²⁰ Ua mataina na mwane ni tagaranifa iamu ia o Stivin na nafuia funuia ia ki inau makau uraura kena nikao. Au rera nai maaku ka mwane na nafuia ia minga inau kaa kau ono suri na gafu iata na mwane na nafuia ia nikao.’ ²¹ Hoi Arafa ke woi tangau, ‘Ui rao, suria nga inau kau kasigo fagatau wau nga tangara ka inuni ne marefa na Jiu.’ ” ²² Hoi ainuni ira ka fufu karinga ka rongoa ko Pol, raorao make tamasia fura ka agua kaa, hoi maka faganega rai faingere ana ka woi, “Fagafurasia mai kai nafuia! Marefa ni araria ni tafitafi!” ²³ Hoi suria ngaira ka mangariaga, ka faingere, ka karigai ka gafu iata, maka ragu rafu ka kasi ina qaiawoa. ²⁴ Ua a mwane rafa i Rom ke mera tamasi ka kare iana ira tangai toraia ana ko Pol iga ka ruma iata, make woi tangara woi nai ramwosia rainia ka waro rai rogoi ana nga ne tanu fea ka Jiu na fafaingere manga kaa rainia kana. ²⁵ Ua ka mataina na rakua rai raramwosia ana, o Pol ke woi tangaa ka tana mwane rafa ne uraura kena, “E fea, iga na lo, ke fagamarumungaiania ka inuni mwora i Rom tangai raramwosia ana, make mamaunga nai fafagakoti ia?” ²⁶ Ua a mataina ne rongoa na agua kaa, ngaia ke rao tangaa ka mwane rafa ni faiarifatana ia make fagatea, “Taa ko tanua kaa? A mwane mwora i Rom ke kana ke!” ²⁷ Hoi a Mwane Rafa ni faiarifatana ia ke rao tangaa ko Pol, make fagatea, “Woisia mai nga tangau, mwane mwora i Rom ki igo kaa?” Ua o Pol ke aramia aporo ke woi, “Aa, Nga ngaia kena!” ²⁸ Hoi a mwane rafa ia ke woi manga kaa nikao, “Nga inau kaa kau woria ka apena rurugua rafa nga tangaa ka kafamanu.” Hoi mo Pol ke aramia, “Hoi inau kaa, makau wora irugufanana i Rom.” ²⁹ Hoi iga na mataina nga kena mina mwane na fafagatea o Pol ia, ka ura makuku aporo fato pania mina mwane rafa ia ke maagu wau nga suria ne kafu girara woi o Pol ka mwane i finua mwora i Rom, minga ke rakurakua fato noga rainia na seni kena. ³⁰ Hoi a mwane rafa ia ke oqani girara menamenai ana nga na taa ka Jiu na fafaitogiri afainia ko Pol kaa, hoi tana tangiana, make rufai ka seni na rakua rainia ko Pol ia, make mera tamasi ka mwane rafa iata na mwane ni raperapega mina tana mwane rafa rai faku mai ana. Hoi make toraia mai ko Pol ke fagaurasia inagota.

¹ Ua o Pol ke fagatogora mwa ka kaonsol ni mwane ira make woi tangara, “Goaku igamu! Takofa iaku ke taragani menamenai wau, iga na ogafa iaku i maana o God ke oto ke tefa wau nga ke taua ngaeka.” ² Ua Ananaeas na qauta na mwane ni raperapega ia ke mera tamasi ka mwane na ura fagarangia o Pol ia woi nai fita pusia ka farana. ³ Mo Pol ke woi tangara nikao manga kaa, “God make fifitarigo nikao, ki igo kena ko manga na afii na supuru siki rainia ia, mu oga mwa rai fagakoti ana suria ka Lo iana o Mosis, mi igo mako tofea ka Lo ia, no woi tangara na mwane gaa woi nai fitariau gaa.” ⁴ Hoi a mwane na ura fagarangia o Pol ia ka woi tangaa, “Igo kena ko tamasi fagaerisia ka qauta na mwane ni raperapega iana o God!” ⁵ Ua o Pol ke aramira ke woi, “Agoaku igamu, marefa wau nga qai girara woi ngaia kena ka qauta na mwane ni raperapega. A Segesegefa Apuna ke woi, siana rai tamasi fagaerisira ana ka mwane rafa iata na inuni.” ⁶ Hoi a mataina o Pol ne rera woi tana mwane iga na rurufa gena ka Sadiusi mina tana ani ka Farasi, make fagangere rafa wau nga ke woi manga kaa irarona na kaonsol ni mwane rafa ira, “A goaku igamu, inau kaa ka Farasi, i karena na Farasi. Hoi inau ka fagakotiau kaa, suria nau tangamworani woi na inuni na maemae ka pagai tafitafi aporo.” ⁷ Hoi a mataina ne tamasia fura na agua kaa, mina Farasi mina Sadiusi ira ka faganega rai faitewotewo ana, raorao maka fariwoa. ⁸ Ngaira na Sadiusi gaa ka woi na inuni ke marefa nai gira afaraga aporo ana pania ka maefa, make marefa ka enjel mina ataro nikao, hoi mina Farasi ka tangamworani rainigi. ⁹ Mina faingere ia ke rongo rafa rao nikao, mi tana fagausuria iga na Lo ira na pane afainira na Farasi ira ka afaraga akau ka tamasi raramwofaga wau ka woi, “Igami ke marefa mi rogoia pania ko wani kaa, ka agua ne aera ni tanua! Wari nga na nununa inuni kee na enjel ke tamasi mwora tangaa kaa.” ¹⁰ Hoi faitewotewo ana ia ke rongo mamaagutaga wau nga, hoi a mwane rafa ni faiarifatana ia ke tako rafa rainia ko Pol tanua nai oke tafitafi rainia ka inuni ira. Hoi ke mera tamasi ka mwane ni faiarifatana iana ira nai wato kai qanufira ka rurufa ia, kai toraia panira ko Pol, kai toraia iga ka ruma iata. ¹¹ Ua iga na qongiana kena, ka Arafa ke mai ura iraworawona o Pol make woi tangaa, “Ui nafunia mwa ka nganganiaganifa! Nga igo ko tatarofainiau irarona na finua i Jerusalem kaa, mako tanua mwa ka agua kena nikao irarona na finua i Rom nikao.” ¹² Hoi tana gomagomafatana mai nikao, tana Jiu ka faku rai tanua ana ka takofa ne etagai. Ua ngaira ka fagatapusi woi ngaira ke marefa nai ngaungau makai totono raorao mwa make taua ka mataina na nanafuia funuia iga o Pol. ¹³ Ua a mwane na faku ka takosia na agua kaa, ka tangafuru ne efai ke matara wau nikao (40+). ¹⁴ Hoi ngaira ka rao tangaa ka mwane rafa iata na mwane ni raperapega ira mi tana mwane rafa rao nikao, maka woi, “Igami kaa kami tawoa ka fagatapusi ana ne nganganiaga wau nga, marefa ka mwarao nami pagai ngaua raorao maka mi nanafuia funuia nga ko Pol. ¹⁵ Hoi ki na mataina nga kaa, ki igamu mina kaonsol ni mwane rafa gena kamu kasia ka woita tangaa ka mwane rafa ni faiarifatana iata i Rom tangai toraia wato mai ana ko Pol, rai fafagaparua ana woi namu tawora pania ka otofana tamasinga. Hoi mi igami kami qani nanau rai nafuia ana make kafu mataro mai kaa.” ¹⁶ Ua me epuna o Pol ke rongoa ka takofa kena, hoi make rao ke qanu ina ruma iata na mwane ni faiarifatana ia make fagarongoa ko Pol. ¹⁷ Hoi o Pol ke onia ki tana mwane rafa kena make woi tangaa, “Ui toraia ka kere mwane kaa tangara ka mwane rafa iamu, ngaia ke nafunia ki tana mwarao tangai fagarongoa ana.” ¹⁸ Ua make toraia ko wani ia tangaa ka mwane rafa ia, make woi, “O Pol, tana mwane ina peresin ke woi tangau kau toraia mai tangago ko wani kaa suria ne nafunia ka mwarao rai tamasia ana tangago.” ¹⁹ Hoi a mwane rafa ia ke kawiria rao ka kere mwane ia, makaru riri rao geteraurua, mina mwane rafa ia ke fagatea, “A taa ko oqani woisia ana tangau kaa?” ²⁰ Hoi a kere mwane ia ke woi, “Arani mwane rafa iata na Jiu ka faiarami rai nongigo ana rai toraia ana mai ko Pol ina kaonsol i gomafa kana. Ngaira ka qaqangara tangago ka wowoi ngaira ka oqania ki ngaia ni rao mai mereana ki tatamasia ki tana mwarao nikao rainia ngaia mereana. ²¹ Hoi maki siana ko arao suria na tamasinga iata, suria na ararina tangafuru ne efai (40) na mwane ngaira ka qani tanua ka fagatapusinga ka woi ma nai pagai ngaungau kee nai totono ka mwarao raorao make taua ka mataina na nanafuia funuia o Pol ke maemae. Ngaira ka nanau noga rai nasia ana i rawona tara. Ngaira ka nanasi mwa rai rongoa ana ka woita iamu noga.” ²² Hoi a mwane rafa ia ke tamasi tangaa ka kere mwane ia make woi, “Siana ko tatamasia tangaa ki tana inuni woi no qani mai tamasia na agua ngai ke tangau,” make kasia ka kere mwane ia ke rao. ²³ Ua a mwane rafa ia ke onia ka mwane rafa ne erua iana, make woi tangaraurua, “Igamurua kamuru fafagananaura ka tangarau ne erua (200) na mwane ni faiarifatana rai rao ana i Sisaria ina mataina ne kafu rotoroto faoru rao mwa, maka muru fafagananaura ka tangafuru ne epiu (70) na mwane ni faiarifatana na gira tage ana ina gairita na hos, mina tangarau ne erua (200) na mwane ni faiarifatana na gira fainafunafu ana rainigi na aora. ²⁴ Hoi maka muru fafagananaura ki tana hos nikao, ki mwarao mako Pol ki tagetage iga ki arao. Muru onoono suria menamenai wau nga ki ngaia raorao maka muru taua ko Filiks na Primia iga na provins kena.” ²⁵ Ua mina mwane rafa ia ke segea ka leta ne woi manga kaa, ²⁶ “Inau o Klodias Laesias kau sege wau tangago o Filiks na Primia iga na provins kena. Inau kau tamasi koro wau tangago kaa. ²⁷ O wani kaa, ka roia ka Jiu, maka fagani nafuia funuia ki mae. Hoi makau rao mai afainira na mwane ni faiarifatana iaku kami fagatafia panira mai kaa, suria nau rongoa woi na mwane i Rom ngai ke. ²⁸ Hoi kau oqani girara ana nga ne fea ngai ke na Jiu ka mea faitogiri wau kaa, hoi makau toraia tangara inagota na kaonsol iata gaa. ²⁹ Hoi kau rogoia na mea faitogiri wau nga iga mwa ka mwarao iga na Lo iata na Jiu mwa ngai kana, make ma nai fagageta nga iga ka mwarao ne araria na kasia ina peresin kee ne araria na nanafuia funuia rainia. ³⁰ Ua ka mataina nau rongoa woi na takosia ka agua rai nafuia funuia ana, makau mafarufaru kau kasia mai tangago kaa. Hoi kau woisia wau tangara ka mwane rafa iata na Jiu woi ngaira ke araria na totoraia mai ka agua kaa tangago.” ³¹ Ua na mwane ni faiarifatana ira ka rao suria ka agua ne woisia na mwane rafa ia tangara. Iga na qongiana ngai kena, ka toraia ko Pol raorao maka taua ka finua rafa i Antipatris. ³² Iga tana tangiana mai, tana mwane ni faiarifatana na taworagofa mai mwa ka aporo i finua iata. Mina mwane ni faiarifatana na tage iga na hos ka toraia ko Pol ka mea rao nikao. ³³ A mataro wau i Sisaria, maka mafata rainia ka leta ia tangaa ko Filiks na Primia iga na provins kena, maka kasia wau ko Pol tangaa wau nikao. ³⁴ A Primia iga na provins ia ke tomania fato ka leta ia make fagatea ko Pol, “Igo kaa ka mwane ifai ngai ke?” Hoi ka mataina ne rongo girara woi o Pol na mwane i Silisia, ³⁵ ngaia ke woi, “Ina mataina na arao mai na mwane na memego faitogiri gena, makau kafu rongogo no tamasi.” Ua make woi tangara ki tana mwane ni faiarifatana ka kasia ko Pol irarona peresin iga na ruma rafa kena ne qani akea o Herod na arafa ni finua kena inago wau noga ia.

¹ Ua tangiana ne erima imurina mai o Ananaeas na qauta na mwane ni raperapega ia ngaia ke rao i Sisaria afainia ki tana mwane rafa mo Tertullus, a mwane ne girara wau nga na lo. Ngaira ka ura inagona na Primia o Filiks maka mafata rai ka faitogirifa iata rainia ko Pol. ² Hoi o Pol ka toraia qanu mai, mo Tertullus ke faganega rai fagakoti ana ko Pol ke tamasi manga kaa, “O Filiks, na Mwane rafa no tefa! Iga na giraranifa iamu iga na mwane rafa iamu, ko toraigami iga ka ogafa koro ne qorafu wau nga. ³ Hoi iga na arani mataina igami kami tangasigo wau nga rai ka agua gaa, maka mi wagewagesigo wau nikao. ⁴ Hoi marefa qai oqani tawoa ana ka apena mataina rafa iamu, hoi makau nongigo wau mwa iga ka oqa korofa iamu mina rongorongofa iamu tangaa ka kere aqouqougana tawatawanifa iamami kaa. ⁵ Hoi igami kami rogoia ko wani kaa na mwane ni faitogiri ana, make faganega na faimangari ana tangara na arani Jiu fato iga na ano kaa ira, mi ngaia kaa nikao ka mwane rafa iga na rurufa na woisira na Nasarin ira. ⁶ Hoi ngaia ke oqani fagaerisia ana ka Ruma ni Wogasifa nikao, maka mi roia kaa rai fagakotia ana suria ka Lo iamami mereamami. ⁷ Mo Laesias na mwane rafa iata na mwane ni faiarifatana ira ke qanu mai afainia ka ramwofa iana, make mai toraia ke rao panigami. ⁸ Hoi Laesias ke woi tangagami kami rao mai tangago kaa. Manga no fafagatea ko Pol, ko gira rogoia ana mereamu woi na agua nau woisi gaa ke mwora wau.” ⁹ Hoi arani mwane rafa na Jiu gena ka faku iga ka tamasinga maka woi arani agua gaa ke mwora wau nga. ¹⁰ Hoi Primia o Filiks ke fagaarari tangaa ko Pol tangai tawatawana, mo Pol ke woi manga kaa, “Inau kau girara woi igo ko fagatamasi ofu ana fato wau nga ka finua kaa suria ka farisi ne rako wau noga, hoi inau kau wagewage wau nga tangai tamasi pusiau ana mereaku inagomu. ¹¹ Hoi manga no kafu rogoia mereamu, marefa ni qorafu aera, mwarao manga na tangafurui tangiana ne etagai matara erua ia kau akau tangai wogasi ana i Jerusalem. ¹² Hoi arani Jiu ka girara ne marefa wau nga qai faitogiri afainia ka fitangita gena irarona na Ruma ni Wogasifa ia, ngaira ka girarau woi ne marefa wau nga qai fafagaqanuqanu oqata irarona na ruma ni fakunga gena, kee ifai wau mwa irarona finua rafa i Jerusalem kena. ¹³ Hoi ngaira ka agua na woisia rainiau gena ke marefa ni gira watego ana ka agua mwora iga ka tamasinga na tanui rainiau igi. ¹⁴ Ua inau kau rarangaria ka agua wau tangago, inau kau rao suria ka taufa iana Arafa rai wowogasia ana ko God iata iuraka ira. Ainuni ngai ge ka woi na rurufa iamami ke ma ni mwora. Hoi makau tangamworani nikao iga ka arani mwarao na segera iga na puka iga na Lo iana o Mosis mi iga na Puka iata na Maurukari. ¹⁵ Makau nafunia nikao ka tako nganganiaganifa iga ko God, mangara nikao na mwane rafa ira na tangamworani ira, woi na arani inuni ngaira fato na inuni koro mina inuni aera, ka pagai tafitafi aporo pania ka maefa. ¹⁶ Hoi ki inau kau ofongia tatarau mwa tangai nafuni ana mwa ka takofa ne taragani i maana o God mina arani inuni. ¹⁷ Hoi a farisi ne rako sisitai kau rao pania Jerusalem, makau aporo mai nikao kaa tangai mafata rai ana ka faaga tangara ki tana inuni na Jiu gena ne marefa nai togoani rurugua, mi tangai suu wogasi ana rai. ¹⁸ Hoi au fagataraganisiau mereaku fato makau mamafata rai ka suu wogasifa, mi ngaira ka reau irarona na Ruma ni Wogasifa ia. Hoi marefa ka fakunga ni inuni afainiau gana make marefa ka inuni nai rorongo aera nikao. ¹⁹ Hoi mi tana Jiu pania na provins i Esia ke gana, ngaira mereata ke araria na arao mai tangago maka tamasi ka tamasinga iata manga ngaira ka nafunia ka agua rainiau. ²⁰ Hoi ke rao ka Jiu kaa rogoia ka mwarao ne aera nau tanu iga na mataina nau ura i matota na mwane rafa iata i Jerusalem, hoi make araria nai woisia tangago. ²¹ Nga na mwarao ne etagai togo kau tanua ina mataina nau ura inagota na mwane rafa ira, au fagangere kau woi, ‘Inau kamu fagatamasiau ngaeka rainia ka tangamworanifa iaku woi na inuni na mae ka pagai tafitafi aporo pania ka maefa.’ ” ²² Hoi ngaia o Filiks ke rongoa fato noga ka ‘Taufa iana na Arafa’, make fagafatongia rao mwa ka fagakoti ana ia. Hoi ngaia ke woi tangara, “Au kafu tatakosia ka fagatamasinga iamu kaa, mataina na mwane rafa iata na mwane ni faiarifatana ia o Laesias ne mataro mai kaa.” ²³ Hoi ngaia ke mea tamasi ka mwane rafa ne onoono isuria o Pol ia woi ni onoono suria mwa, make siana rai tau suria rafa ana naka wau ka aurana koro kai arao mai, kai wawatea ka taa ne oqani. ²⁴ Hoi tana tangiana imurina mai, o Filiks ke takua mai kani iana ka Drusila, kani kaa ka Jiu. Ngairaurua karu rao tangaa ka agua ne ogaoga iga o Pol, makaru kasia ka tamasinga tangaa ko Pol woi ni rao mai, minga ngairaurua karu fufukaringa wau tangaa mataina ngaia ne tatamasia ngatakena na inuni ne tangamworani rainia ko Kraes Jisas. ²⁵ Ua o Pol ke woisia tangaraurua ka agua rainia na korofa, mina agua rai tau surigia ana otooto mereaka, make woi o God ke pagai fafagagetara ka arani inuni. Filiks ke maagu wau nga make woi manga kaa, “E arari noga ngaia, i fato rao. Au pagai onigo aporo mai nikao ina mataina ne tataraganisiau. O gira raofa ina mataina kaa.” ²⁶ Ua iga na mataina mwa kena ngaia ke onia raorao mwa make mai tatawatawa afainia, suria ngaia ke oqania woi o Pol ki watea rai rurugua ki mwarao maki fagataraganisia. ²⁷ Hoi murina farisi ne erua ne tefa, mo Porsius Festus ke orisia ko Filiks ke tao rai Primia. Hoi o Pol ke ogaoga mwa irarona peresin, suria o Filiks ke oqanira ka Jiu woi nai oqaoqania.

¹ Hoi tangiana ne eoru imurina mai na mataina o Festus ne mataro mai irarona na provins ia, ngaia ke rao pania ki Sisaria tangaa ki Jerusalem. ² Hoi nga ngai kana, ka mwane rafa iata na mwane ni raperapega ira mina mwane rafa iata na Jiu ira ka torai mai ka tamasinga iata rainia ko Pol. Ua ngaira ka rao mai maka nongia ko Festus, ³ woi ni fafagamarumungainia ki kasia ko Pol ki arao i Jerusalem, suria ngaira gena ka fagaofua fato noga ka takofa rai nafuia funuia ana ko Pol, iga ka mataina ne tataworagofa mai kena. ⁴ Hoi Festus ke aramira ke woi manga kaa, “Pol, ke ogaoga rao noga i Sisaria, mi inau ke marefa ni qorafu, makau pagai arao kena nikao. ⁵ Ua koro mwa manga ngai kena maka mwane rafa iamiu mwa kai takuau kami arao i Sisaria, kai memea tewo ko wani kana, manga ngaia ke tanui ka agua ma ni koro.” ⁶ Hoi o Festus ke ogasia afainira ki tana tangiana ne ewaru kee wari na tangafuru i tangiana ne etagai, make kafu rao tangaa ki Sisaria. Iga tana tangiana mai nikao minga ke rao ke oga iga ka agua ni fagakoti ana, maka nongia ko Pol woi nai toraia qanu mai. ⁷ Hoi a mataina o Pol ne mataro mai, ani na mwane rafa iata na Jiu na rao mai pania i Jerusalem ka ura rifuia, maka faganega rai tamasi fagaerisia ana ko Pol, make marefa ni gira watea ana ka agua mwora iga ka tamasinga na tanui rainia igi. ⁸ Hoi mo Pol ke tamasi pusia mereana ke woi, “Ua inau ke marefa ka agua ni aera qai tanua rainia na Lo iata na Jiu, kee na Ruma ni Wogasifa, kee na Mwane Rafa i Rom.” ⁹ Hoi o Festus ke oqani oqa koro ana tangara ka Jiu, hoi make fagatea ko Pol, “E fea, igo ko marumu tangai rao ana mwa i Jerusalem, qai fagakotigo i gana?” ¹⁰ Ua o Pol ke aramia ke woi, “Au uraura noga inagona na kot iana na Mwane Rafa i Rom ngai ke, ne araria ne fafagatamasiau. Igo ko girara menamenai wau nga, inau ke marefa ka agua ni aera woi qai tanua tangara na Jiu. ¹¹ Ua e rao kau tofea ka Lo kee nau tanua ka agua ma ni oto ne araria namu nanafuiau funuiau rainia, inau ke marefa qai gira nongi ka gawa pania ana. Hoi makau nongia mwa ka Mwane Rafa i Rom, rao ka tamasinga rainiau gaa ke marefa ni mwora, marefa ko otai ni gira mafata rainiau ana rao tangara.” ¹² Hoi inago maka kafu mamafata rainia ka takofa rainia ko Pol, o Festus ke mera tawatawa ka mwane rafa na fafagaotoa ia, make aramia ko Pol ke woi, “Ua, o nongia ka Mwane Rafa i Rom ngai kena, ui arao nga tangaa ki ngaia!” ¹³ Hoi tana mataina mai imurina arafa ni finua Agripa mi ka Benis karu rao mai i Sisaria, aru afarofaro mai mwa rai rea ana ko Festus. ¹⁴ Hoi ngairaurua karu ogasia afainia ka tangiana rako rao, mo Festus ke fakafakania tangaa ka Arafa ni finua ia ka agua rainia ko Pol ke woi, “O Filiks ke kasia ka inuni ne etagai ke ogaoga maunga irarona na peresin kana, ¹⁵ mina mataina nau rao i Jerusalem, a mwane rafa iata na mwane ni raperapaga mina mwane rafa iata na Jiu ira ka torai mai ka tamasinga, maka mai nongiau rai nafuia funuia ana. ¹⁶ Hoi makau woisia tangara ka agua rainia i Rom, e marefa nui gira mafata rainia ana purua ka inuni na fafagatamasia rai ka agua aera woi ne tanui igi, inagonagona ka memera tamasi ka inuni na memera faitogiri ira, rai nafuni ana ka mataina tangaa ni tamasi pusia mereana nikao. ¹⁷ Mataina na mataro mai gaa, hoi inau kau mafarufaru wau nga, iga tana tangiana mai nikao makau rao kau oga iga ka agua ni tamasifa ia minga kau woi tangara nga woi nai toraia qanu ko wani ia. ¹⁸ Hoi ngaira ka ura akau make marefa ka agua ni aera nai tamasia rainia ko Pol, manga nau takosira woi na tatamasia rainia na agua ne aera ne tanui. ¹⁹ Hoi arani faitogiri ana iata afainia gena ki rainia mwa na taufa iata mereata mwa, mi rainia ka mwane ne mae na fauatana o Jisas, mo Pol ke woisia woi ngaia ke tafi aporo nikao. ²⁰ Hoi inau ke marefa wau qai tako girara, takena qai tawoa na tamasinga iga na agua gaa, hoi makau nongia ko Pol manga ne marumu tangai rao ana i Jerusalem, rai fagakoti ana nikao i gana. ²¹ Ua mo Pol ke nongia ka Mwane Rafa i Rom tangai ono suria ana mwa. Hoi kau mafata rainia ka tamasinga tangai ono suria ana ke rao ke taua ka mataina nau gira kasia ana rao tangaa na Mwane Rafa i Rom.” ²² Hoi Agripa ke woi tangaa ko Festus, “Inau kaa kau oqania mereaku rai rongo isuria ana ko wani kaa.” Ua o Festus ke aramia ke woi, “I gomafa ko kafu rongorongo isuria ki igo.” ²³ Hoi tana tangiana mai nikao mo Agripa mika Benis karu rao mai, mina inuni ira ka tako fagaakausiraurua wau nga maka fagamaferaurua, maka mai qanu irarona na ruma rafa ni fakunga ia afainira ka mwane rafa iata na mwane ni faiarifatana mi tana mwane rafa irarona na finua kena. Ua o Festus ke mafata rainia ka tamasinga mina mwane ni faiarifatana ira ka toraia qanu mai ko Pol. ²⁴ Hoi o Festus ke woi, “Arafa ni finua Agripa mi igamu fato afainigami kaa, mu rea ko wani kaa ke, arani mwane rafa iata na Jiu i Jerusalem mi finua kaa ka torai mai ka faraungai iata tangau gaa. Ngaira ka faingere ka woi, wani kaa ke marefa ni pagai ogaoga qorafu. ²⁵ Hoi mi inau ke marefa qai rogoia ka agua ni aera ni tanua, ne araria nai nanafuia funuia rainia. Hoi e rao ki ngaia mereana ke nongi rai kasi ana tangaa ka Mwane Rafa i Rom. Ua inau kau nafunia ka takofa nai kasia ana nikao. ²⁶ Maake mamaunga ka agua ni mwora rainia ko wani kaa tangai sege ana tangaa ka Mwane Rafa i Rom. Hoi nga ngai ke nau toraia mai tangagamu kaa ke, tefa wau nga tangago ki igo na mwane rafa o Agripa, hoi ki mwarao maki murina na fafarisuria na agua rainia, makau nafunia noga ka agua nau segea. ²⁷ Au takoisia ka agua kaa suria ne marefa ni oto tangai kasia ana tangaa ka Mwane Rafa i Rom, manga marefa nai nafunia na tamasinga rainia.”

¹ Hoi Agripa ke woi tangaa ko Pol, “Ina mataina kaa ki igo ko gira tamasi ana mwa iga ka apanana iamu mereamu.” Pol ke otoa fura ka rimana make tamasi pusia mereana ke woi manga kaa, ² “Arafa ni finua Agripa, ua ngaeka kau wagewage wau woi inau kau tamasi pusiau mereaku inagomu, panigi ka arani agua na arani Jiu na tamasi aerisiau rainigi. ³ Ua agua gaa ke mwora tefa wau nga suria igo ko girara menamenai wau nga ka taufa mina faitogirifa iaka na Jiu, hoi kau nongigo rai marape ana tangai fufukaringa ana tangau. ⁴ Hoi arani Jiu ka girara menanenai wau nga ki takena nga na ogafa iaku faganega nau kerekere mwane. Ngaira gena ka anegana na ogafa iaku i finua iaku mereaku mi Jerusalem ka girara menamenai wau nga. ⁵ Hoi ngaira gena ke qorafu mai noga ka girarau menamenai wau nga, ke rao ka marumu mwa rai rangari ana, woi iga na anega nga na ogafa iaku, ki inau kaa ka mwane iga na rurufa iata na Farasi na rao suria wau nga na Lo. ⁶ Mina mataina kaa kau mai ura inagomu tangai fagakotiau ana, suria inau kau tako nganganiaga iga ka mwarao o God ne surua tangara iuraka na fato ira. ⁷ Arani inuni iga na qaunga ni inuni iaka na tangafuru matara erua ira ka tako ngananiaga nga woi na taua ka mwarao o God ne surua tangara, manga ngaira na wowogasia o God iga na tangiana mina qongiana kena. Agripa, suria nga na tako nganganiganifa iga na agua kaa, nga ngai ke na mwane rafa iata na Jiu na memeau tamasi rainia kaa. ⁸ Nga ne fea ki igamu kamu tako ruaruaga woi God ke marefa ni gira fagatafira aporo ana ka ani na mae? ⁹ Hoi inago inau mereaku makau takosia rai fagaerisira ka inuni na tangamworani iga na atana o Jisas i Nasaret. ¹⁰ Hoi nga na agua nau tanui i Jerusalem ngai ge. Ngaira na mwane rafa ni mwane ni raperapega ka fagaramworiau kau rakura na arani inuni na apuna tangaa o God kau kasira irarona na peresin ira, mina mataina na woisira woi na nanafuira funuira mi nau kau oqania fainira nikao. ¹¹ Hoi arani mataina mwa kau fafagaetangira irarona na arani ruma ni fakunga, makau rapasira tangai fagarigia ana ka raronimworanifa iata iga o Jisas. Hoi nga na suraganifa iaku tangara ke tanua wau nga kau rao i finua fagatau kau gari tangara gena. ¹² Agripa, nga na agua kaa, ka mwane rafa iata na mwane ni raperapega ira ka fagaramworiau maka wateau na tamasinga tangaa i Damaskas ia. ¹³ Ua a mwane rafa no tefa igo, nga i tara ne fagarangia i Damaskas, iga na gupuna ritowagana makau rea na mawetana ne mawe araraga wau nga ne mawe tefaria na arito ne sina pania mai na wawaiaro kana ne mai rifuiau mi afainira ka mwane na takuau ira nikao. ¹⁴ Hoi igami fato nga kami apuri wato kami tao ina mwako, minga kau rongoa ka ringiringi ne meau tamasi iga ka tamasinga iata na Jiu ke woi manga kaa, ‘Sol, Sol, fea ko tau fagaqao maaku kaa? Igo kena ko fagaperego mereamu mwa rai fairupurupu afainiau ana.’ ¹⁵ Hoi minga kau fagate kau woi, ‘Otai ki igo kena, na Arafa?’ Mina Arafa ke woi, tangau, ‘Inau o Jisas no tau fagaqao maaku ia ngai ke. ¹⁶ Ui afaraga akau. Inau kau fagaqao mereaku tangago kaa, tangai ono sikifigo ana rai mwane ni tagaranifa iaku. Igo kui tawatawaria tangara nga ki tana inuni ka mwarao no rea paniau ngaeka, mina mwarao nau pagai fafagarego rainia iga na mataina ne pagai arao mai nikao. ¹⁷ Inau kau fafagatafigo ke marefa nai nanafuigo ka Jiu mina ani marefa na Jiu nau kasigo rao tangara. ¹⁸ Hoi nga igo ko kafu tatafangi ka maata mako ririra panira ka rotorotoaganifa tangaa ka mawetana, mi pania ka ramwofa iana o Satan tangaa ko God. Hoi ki nga na raronimworanifa iata rainiau, ka aerafa iata ko God ke gira qono rai ana panira, maka gira taua ana nikao ka agua iata afainira ka inuni apuna o God ne qani ono sikifira fato noga.’ ¹⁹ Ua a mwane rafa o Agripa, ki inau ke marefa qai gira tofea ana ka mwarao nau rea pania i Heven. ²⁰ Ua nagonagona kau tatarofainia ka tarofa koro i Damaskas mi irarona na finua i Jerusalem mi rarona na arani finua i Jiudia, mi tangara ka arani inuni ne marefa na Jiu nikao. Inau kau tarofainia ka tarofa koro tangara rai tako orisi ana panigi ka aerafa iata makai riri tangaa ko God, makai tanui ka arani agua ne fafagaqao rainira woi ngaira ka riri mwora wau nga. ²¹ Suria nga nau tawatawari na agua gaa, tana Jiu na roiau irarona na Ruma ni Wogasifa, ka oqani nafuiau funuiau ana kaa. ²² Hoi pania na mataina ne fato ke mai taua na tangiana ngaeka o God ke tamaniau, hoi kau ura kaa rai tamasi mwora ana tangara ka arani inuni fato. Ua ka woita nau woisi gaa ke tagaenani afai mwa ka agua na maurukari mo Mosis na woisi ne pagai worawora. ²³ Au woisia tangara woi na Mesaea ke ape mamasiaga make mae mi ngaia togo ka nagonagota na inuni tangai tafi aporo ana pania na maefa. Ua ngaia ke manga na mawetana. Mi ngaia ke fagaqao tangara ka Jiu mina inuni marefa na Jiu woi ngaira ka gira tafi aporo ana nikao.” ²⁴ Ua mataina o Pol ne tamasi pusia mereana maunga, hoi mo Festus ke ngerea ke woi manga kaa, “Pol, igo kena ka takofa iamu ke marefa ni oto nga! Nga na giraranifa iamu ne tefa ke tanugo ko qeka kena.” ²⁵ Hoi o Pol ke aramia ke woi, “Mwane rafa no tefa, takofa iaku kaa ke mwora wau nga make oto wau nga nikao. ²⁶ Arafa ni finua Agripa, tawatawanifa tangago kaa, ke marefa wau nga ka agua qai purufia panigo suria na arani agua gaa ko girara fato noga. Ua ka agua kaa ke marefa nai gira punufi ana iga ka agua marefa nai girara, hoi inau kau tamasi menamenai wau tangago.” ²⁷ Ua o Pol ke woi tangaa ko Agripa, “Inau kau girara woi igo kena ko raronimwora rai ka taa na segera na maurukari ira.” ²⁸ Hoi Agripa ke woi tangaa ko Pol, “E fea, iga na kere mataina aqouqou mwa kaa, ko takosigo woi no gira tanu ana kau tangamworani rainia ko Kraes?” ²⁹ Hoi o Pol ke aramia ke woi, “Manga na mataina kaa ke aqouqou kee ne qorafu, mina fagarafenga iaku tangaa o God woi igo mina arani inuni fato namu rongoau ngaeka ke kamu pagai manga inau kaa nikao, maake marefa mwa ka rakugamu ana rainia ka seni kaa!” ³⁰ Hoi Agripa na Arafa ni finua, mo Festus na Primia ia, mika Benis, mina arani inuni fato ira ka afaraga akau, ³¹ maki murina maka kafu tataka ka faitamasi ka woi, “Wani kaa, ke marefa ka agua ni aera ni tanua ne araria woi nai nanafuia funuia rainia, kee rai kasia rainia ana ina peresin.” ³² Hoi Agripa ke woi tangaa ko Festus, “Maake suria wani kaa ke nongia ka Mwane Rafa i Rom, ke marefa nai gira kasia taragani fura ana.”

¹ Hoi a mwane rafa ira ka takosia tangagami woi mi rao tangaa i Itali, maka fagakaringa ka mwane rafa iata na mwane ni faiarifatana ira na fauatana rainia ko Jiulias tangai ono suri ana ko Pol mi tana mwane na kasira ina peresin ira. O Jiulias ki tana mwane iga na romana rurufa na mwane ni faiarifatana iata na Mwane Rafa i Rom. ² Ua igami kami tageria ka faka pania i Adramitiam, ne nanau rai rao ana tangai ka finua ne qauqanu iga ina provins i Esia. Hoi maka mi tage, mo Aristakas na mwane pania i Tesalonaeka ina provins i Masedonia ki afainigami kena nikao. ³ Hoi e tangi mai migami kami mataro i Saedon. O Jiulias ke oqa koro wau nga tangaa ko Pol make fagamarumugainia ke qanu ke rera ka tamana koro tangai wate ana ka mwarao ne oqani. ⁴ Ua igami kami rao pania ka agua kena, make suria na roga ke ramworigami wau nga, igami kami rifui i tana apanana na marau i Saepras ne marape iga na roga. ⁵ Igami kami tage kami rao suria ka asi puru tangaa ki Silisia mi Pamfilia, maka mi arao mai i Maera ina finua i Laesia. ⁶ Hoi nga ngai kena mina mwane rafa ia ke rogoia ka faka ne rao mai pania i Aleksandria ne arao tangaa ki Itali, hoi makami tage iga. ⁷ Suria na roga ia ke rogasigami wau nga, igami kami arigurigu wau nga, tangini ne rako rao kami rao suri maka mi mataro i finua i Nidus. Igami ke marefa mi gira rao ana nikao suria na roga ia ke roga wau nga ke marefa ka mataina ni kasia tangaa rai rao ana nikao, hoi maka mi gawa kami wato kami aqa irawona marau i Krit, tetefaria ki Salmoni. ⁸ Hoi igami ke qarasigami wau nga, maka mi rifu mwa suria ka marau ia kami rao mai maka mi taua ka agua na woisia na ‘Sugu Koro’, marefa ni fagatau pania ka finua i Lasia. ⁹ Hoi iga na mataina kena ka tangiana ne rako wau ka tefa fato noga mina Tangiana Apuna ni Faringa ke qani tefa. Minga makami taua noga ka mataina aera rai rao ana iga ka asi puru. Hoi o Pol ke fagakanukanura ka mwane ira ke woi tangara, ¹⁰ “Mwane igamu, au rea rao kaa, ka raofa iaka pania e kaa, tangai rao na agua na arao tangai gaa ke qara wau nga ka arani mwarao, agua kaa ke fafagaerisia ka faka kaa mina taringa, mina manawata na inuni ke mamarefa nikao.” ¹¹ Mo Jiulias ke marefa ni tangamworani iga ka tawatawanifa iana o Pol, make tangamworani mwa iga ka tawatawanifa iataurua na awanuna na faka ia mina mwane rafa ne totoraia ira. ¹² Hoi a sugu kena ki iga na mataina iga na magamagarisi ana, ke aera wau nga tangai funana iga, hoi ke rako wau nga ka ani na oqania woi nai raga funa kai rao, ngaira ka tako woi na gira taua ana ki Finiks ina marau i Krit. Ngaira ka oqani funa ana mwa ka tare i sugu kena ne matoria na agua ne susu iga na arito. ¹³ Hoi a mataina na mwane ira na fatamia na roga ia ne faganega rai ufiufi ana mai ina apanana i kerefutaga, ngaira ka tako rai rao ana isuri ka takofa iata ira, a okea akau ka funa iata ira maka rifu suria mwa ka marau i Krit. ¹⁴ Mina apena roga rafa wau nga ke rao mai pania ka apanana qanu ne rogasira, na fauatana “Na Maratafa” ne roga qau wato mai pania ka marau ia. ¹⁵ Hoi a roga ia ke rogasia ka faka ia. A faka ia ke fagaqarasia wau nga ne nagoria na roga ia, maka naka wau ka faka ia ke tare ke rao suria mwa ka roga ia. ¹⁶ Hoi a mataina mi taua na apanana ne ofia na kere marau i Kaoda, igami kami rogoia ne qarasigami wau nga kena rai okea akau ana kina qauta na faka ia, ne okea ia. ¹⁷ Hoi maka okea akau ka qauta ia irarona na faka ia maka rakua nganganiaga wau nga ke tao irarona na faka ia. Ngaira ka maagu wau nga rai akaufia ana ka one ina apanana i Libia, hoi ngaira ka rumia wato ka sero iata ira maka tare suria mwa ka roga ia. ¹⁸ Hoi e tangi mai mina roga rafa ia ke marefa ni marape, ngaira ka faganega rai kasi afarau ana ka taringa irarona faka ia. ¹⁹ Hoi iga na aoruta na tangiana minga ka rurugai ki tana mwarao ni tagaranifa irarona na faka ia ka kasia afarau nikao. ²⁰ Hoi tangiana rako rao ke marefa mi rea ka maana na arito kee na feegu, mina roga ia ke nafunafu maunga. Hoi fagafatongina na takofa iamami, kami tako anumwanumwa wau nga woi nami maemae. ²¹ Ua a mwane ira ka rao qorafu wau nga make marefa nai ngau. O Pol ke ura akau inagota make woi tangara, “Mwane igamu, e ararigamu namu qani fufukaringa tangau, ki siana kai rao pania ki Krit, kaa ka mwarao na fafagaerisi maka fagamarefara gaa ki apu mwa. ²² Maki ina mataina kaa, kau nongigamu wau. Mui takotako nganganiaga! Marefa ke etagai igamu ni maemae, nga mwa na faka kaa, ke aera ngaia. ²³ Rainia ina qongi ka Arafa nau nafunia kaa makau wowogasia kaa, ke kasia mai ka enjel tangau, ²⁴ make woi tangau, ‘Siana rai maagufa o Pol! Igo ka fafagakotigo ka Mwane Rafa i Rom, mi iga na oqa korofa iana o God, ke fafagatafira ka arani inuni na tagetage raorao afainigo gena.’ ²⁵ Hoi a mwane igamu, mui takotako nganganiaga! Inau kau tangamworani rainia ko God manga ne meau tamasi ia. ²⁶ Igia kaa, ke rorogasigia qanu i one.” ²⁷ Hoi iga na tangafuru qongiana matara efai (14), a roga ia ke rogasigami maunga kami atani araorao mwa ina asi i Mediterenian. Mwarao manga na gupuna qongiana, mina mwane ira ka kato woi mwa nami fagarangia ka marau. ²⁸ Hoi ngaira ka fagakoroa ke wato ka waro tangai rogoia ana ka kokorofanana na asi ia, maka rogoia woi na kokorofanana kena ke taua ka tafangana na tangafuru ne erua pupu (20). Imurina mai maka fagaararia nikao maka rogoia ka kokorofanana na asi ke taua ka tafangana na tangafuru ne etagai matara erima mwa (15). ²⁹ Ua ngaira ka maagu wau nga woi na faka ia ke iugirainia iga ka mwani fau, hoi maka kasia ka funa ne efai murina na faka ia rai fagafigaia ana, maka fagarafe woi nai rea rao ka tangiana. ³⁰ Hoi mina mwane na tatagara ina faka ira ka oqani gawa ana pania ka faka ia, hoi maka kunia ka qauta ia, ka fagaparu woi, woi nai kasia ki tana funa inagona faka ia. ³¹ Mo Pol ke woi tangaa ko Jiulias na mwane rafa iata na mwane ni faiarifatana ira mi ngaira na mwane ni faiarifatana ira, “E rao ka mwane na tatagara irarona na faka kaa ka arao pania ka faka, igamu ke marefa namu gira tafi ana.” ³² Hoi a mwane ni faiarifatana ira ka retea ka waro na rakua rainia na qauta ia, ke wota wato wau i asi. ³³ Hoi a mataina kena ke sugusuguia mwa ni tangi, mo Pol ke woi tangara ka arani mwane fato ira woi nai ngaura ki tana ngaufa igi, make woi, “Iga na tangafurui tangiana matara efai (14) kamu nanasi suria noga kaa, mi iga na arani tangiana kaa, ke marefa wau nga ka mwarao namu ngaua nikao. ³⁴ Ua kau woi tangagamu kamu ngaura ka ngaufa gaa rai fagagatanigamu ana, ki siana kamu maemae. Igamu ke asa mwa ka mwarao ni gigirara fagaerisigamu ana.” ³⁵ Hoi a mataina o Pol ne tamasia fato na agua kaa, ngaia ke tawoa ki tana purete, make fagarafe tangasia ko God inagota fato na arani mwane ira, make topitopira fato maka faganega rai ngaufa. ³⁶ Hoi ngaira ka tako nganganiaga wau nga, maka tagai ngaura faku ka ngaufa igi. ³⁷ Ua ingaira fato irarona faka kena, ka taua akau ka tangarau ne erua mina tangafuru ne epiu matara ono (276) na inuni. ³⁸ Hoi a mataina na inuni ira na ngau fato ka masu, ngaira ka kasi afarau fato i asi ka taringa na wit igi rai fagamafa ana ka faka kena. ³⁹ Hoi a tangiana ke arao mai mina mwane na tatagara ina faka gena ke marefa nai girara ka marau kena, maka kafu ono matafa rainia ka sugu woi ne nafunia ka one iga, maka takosia woi ni mwataku makai fagaraofia qanu mwa ka faka ia rai fagagurufia ana igaa. ⁴⁰ Hoi ngaira ka retera ka waro na rakura rainigi na funa igi ka tao wau mwa i asi puru kena, maka fagagumwara ka waro na rakura rainia na qafitana papa rafa ne tao imurina na faka ia rai fagaotoa ana ia. Hoi ngaira ka okea akau ka sero inagona faka ia, maka fagaotoa mwa ka faka ia ke qanu i one ia. ⁴¹ Hoi a faka ia ke akaufia ka marae ia, ke susu ka nagona nganganiaga wau nga marefa ni pagai mwakutakuta, mina murina ne awa futaga i asi tangaa ka apena aroqonga rafa ke karakarangia wau nga. ⁴² Hoi a mwane ni faiarifatana ira ka nafunia ka takotakofa rai nafuira funuira ana ka mwane na rakura ira, fagaraira maka arasi ka qanu maka gawa. ⁴³ Ua mo Jiulias ke oqani fagatafia ana ko Pol, hoi make woi pusira panira ka agua kena rai tanua ana. Hoi make woi tangara ka inuni ina faka ia na gira arasi ana woi nai reke kai arasi kai qanu i one. ⁴⁴ Make woi tangara ki tana inuni kai tare iga ka papa mina apapagani na faka ia. Hoi ki takena nga, igami nami qanu i one ngai ke, mi igami fato kami tafi.

¹ Hoi a mataina nami mataro menamenai qanu wau i one ia, minga kami kafu girara woi na marau kena ki Molta. ² Ua ainuni mwora irarona na finua kena ka goanigami koro wau nga, maka tamanigami ka tutua ka apena giu rafa, suria e kena ke rangi make magamagarisi nikao. ³ Ua mataina o Pol ne ruguni faku mai na ario ke tutua rainia na giu ia mina a mwaa ke mafanasia ka giu ia, ke angofia fura mai ka rimana o Pol make garaia. ⁴ Hoi ainuni i finua gena ka rea ka mwaa ia ne kuku i rimana o Pol maka faiwoisi, ka woi manga kaa, “Wani kaa ke wari ka mwane ne nanafunafu inuni, ke manga ne tafi mai noga pania ka asi ngai ke mina god Kangatoa ke qarua aporo, ke nanafuia funuia.” ⁵ Hoi mo Pol ke karigainia ka mwaa ia i rimana ke wato irarona na giu ia, marefa wau nga ni mwamwariaga ko Pol. ⁶ Hoi ngaira ka nanasia mwa woi ni aua ka apena, kee ni apuri ki maemae. Ua ngaira ka nanasi qorafu wau nga tangaa ko Pol, make marefa wau ka mwarao ni wora tangaa. Hoi ke orisi ka takofa iata maka woi manga kaa, “Ngaia kaa ka god.” ⁷ Ua agua kena ke marefa ni fagatauria ka mwou iana na arafa ina marau kena na fautana rainia ko Pablias. Ngaia ke wagewagesigami wau make oqa koro wau nga tangagami, kami oga i suria ka tangina ne eoru nga. ⁸ Hoi iga na mataina kena, ke emana o Pablias ke tao mwa i qana ne mafanafana raorao mwa afainia ka fegataigapu ana. Hoi o Pol ke qanu tangaa make fatatagia rao make fagarafe tangaa mina ape aera iana ke fato pania. ⁹ Hoi a mataina na agua kaa ne wora, ka arani inuni fato ina marau kena ka toraiara mai ka inuni na matoro tangaa ko Pol maka koro fato wau nga. ¹⁰ Hoi ngaira ke rako wau nga ka mafatanifa na wategami, mi iga na mataina nami tagetage iga maka mai rutangi tangagami ki tana mwarao ne araria ne taugami suria na raofa iamami gena. ¹¹ Ua murina fagaifa ne eoru nami ogasia kena, igami kami tageria ka faka ne rao mai pania i Aleksandria na fauatana rainia, “Na god ne erua ne papa” ne mai tao mwa iga ka mataina iga na magamagarisi ana ina marau nami ogaoga iga kena. ¹² Hoi mi mataro iga ka finua i Saerakius makami ogasia kena ka tangiana ne oru. ¹³ Ua pania ngai kena maka mi tage kami rao kami mataro ina apanana na finua i Rejium. Ua e tangi mai mina roga ia ke faganega rai roga ana nikao pania ki murimami, mi murina na tangiana ne erua maka mi mataro mai i finua Piutiolae. ¹⁴ Hoi mi rogoira ki tana inuni na rao i suria na Arafa gena ka nongigami woi nami ogasia ka wik ne etagai afainira nikao. Tana wiki mai migami kami rao tangaa ka finua rafa i Rom. ¹⁵ Hoi tana inuni i Rom na arao suria na Arafa ka rongogami maka arao mai tangagami ina agua ni Fagawori ana i Apias, mi ‘Ruma ni Fagamamaro ana ne Oru.’ Mataina o Pol ne ono rao ke rera, ngaia ke tangasia ko God make tako nganganiaga wau nga nikao. ¹⁶ Hoi a mataina nami mataro i Rom, a mwane rafa i finua kena ke fagamarumungainia ko Pol ke oga getea mwa mi tana mwane ni faiarifitana ke ono suria. ¹⁷ Hoi imurina tangiana ne eoru ne fato mo Pol ke nongira ka mwane rafa iata na Jiu rai faku ka tawatawa afainira ana. Ua mataina na faku mai tangaa, mo Pol ke woi tangara, “A goaku igamu, inau kaa ke marefa wau nga maka agua qai tanua aerisira rainia na inuni irarona na finua iaka gaa ke qai tofea ka taufa iaka na fagatataraua iuraka wato mai tangagia gaa, minga ka rakuau i Jerusalem maka kafu kasiau mai i rimata na inuni i Rom kaa. ¹⁸ Hoi ngaira ka fagafagateau fato maka rogoiau woi marefa ka agua aera qai tanua ne araria nai nanafuiau funuiau rainia. Hoi maka oqani kasiau ana fura. ¹⁹ Ua a mwane rafa iata na Jiu gena na ngaroitainia ka agua kaa, ngaira ka giruau woi qai nongia ka Mwane Rafa i Rom rai fagakotiau ana nikao. Make marefa wau nga maka tamasinga ni aera qai woisira rainia na inuni irarona finua iaku. ²⁰ Hoi ki nga na agua gaa ka rakurakuau rainia na seni kaa, makau nongi rai regamu ana kai faku kai tagai tawatawaria kaa. Inau kaa kau tanuau manga na mwane na kasia iga na peresin ia, suria nau tangamworani iga ka Mesaea, na ani na mwane na tangamworani rainia igia na ai Israel ne arao mai rai fagatafigia ana.” ²¹ Hoi ngaira ka woi manga kaa tangaa, “Igami ke marefa wau nga ka leta rainigo ni rao mai pania i Jiudia woi nai torigigo, kee na goaka na mwane ni rao mai gana, make marefa wau nga maka tamasinga rainigo woi nai toraia mai tangagami kee nai woisia ka agua rainigo, ²² maka mi oqani rongo ana mwa ka takotakofa iamu, suria nami girara iga na arani agua ka inuni ka tamasi aerisia wau nga ka rurufa na arao suria o Jisas kena.” ²³ Hoi ngaira ka surua ka mataina afainia ko Pol. Iga na tangiana kena apena fakunga rafa ni inuni ka rao mai tangaa ko Pol i ruma ne ogaoga iga ia. Hoi ke faganega pania na gomagomafatana raorao make manurafi ko Pol ne tawatawa ke fakafakania ka tamasinga rainia ka arafanga iana o God. Hoi ngaia ke tamasi fura ka tamasinga suria ko Jisas ne tao iga na Lo iana o Mosis mina arani segesegefa iata na maurukari, make rapasira rai tanura ana rai tangamworani iga ko Jisas na Mesaea. ²⁴ Hoi tana inuni gena ka raronimwora rai ka tawatawanifa iana gena, mi tana inuni ke marefa nai raronimwora rainia. ²⁵ Hoi a mataina na inuni ira ne marefa ni faku na takofa iata, ngaira ka faganega rai rao faitigi ana, hoi mo Pol ke woisia tangara ka agua manga kaa, Figona Apuna ke tamasi mwora wau nga iga ko Aesaea na maurukari ia ²⁶ ne woi tangara iuraka ira manga kaa, “Ui rao makui woi tangara ka inuni gena, Mu rongorongo manga ifai, make asa mwa namui girara, Mu onoono manga ifai, make asa mwa namui rea. ²⁷ Suria na mangata na inuni gaa ke qono wau nga. Ngaira ke qono wau nga ka karingata, maka piringi takura wau nga ka maata nikao. Ngaira gena ke ma nai gira ono ana, make ma nai gira rongofa kee nai gira girara ana. Make woi manga kaa ko God, rao ka riri aporo mai tangau makau fafagakorofira.” ²⁸ - ²⁹ Hoi o Pol ke fagafatongia ka tawatawanifa iana ke woi, “Au wowoisia wau tangagamu kamu gigirara, God ke qani kasia fato noga ka tamasinga rainia na fagatafinga iana tangara ka inuni marefa na Jiu nikao. Nga ngaira ka pagai rongoa!” ³⁰ Ua iga na farisi ne erua o Pol ke ogasia irarona na ruma ne woriworia kena, mi iga na arani mataina ka inuni ka arao mai tangaa rai rea ana, mi ngaia ke onira qanu mwa. ³¹ Ua ngaia ke nganganiaga nga rai tarofainia ana ka arafanga iana o God mina fagausuringainia ana na Arafa o Jisas Kraes, make marefa ko otai ni gira ura pusi ana.