Amangʼana Amaiya agha Yëësu Kiristo
kya igho ghaandëkirwë na
Mataayo
Obhotangati
Eketabho keno, nkyaandëkirwë na Mataayo ömöghööti uwa righööti. Yëësu yaabhërëkëëyë Mataayo igha abhe omosoorani uwaaye, hano yaasimiri okoraareka engʼana iya Waryobha mo-bhantö. Amangʼana amaaru ghano Mataayo andëkirë mo-ketabho mono, n-gaara yaarööshë umwene na amaiso aghaaye. Amangʼana Amaiya ghayö, nkwörökya gharë igha, Yëësu we Kiristo, kora m-Mutungurya uwa abhantö. Okohetera ku-uyö, Waryobha yaahekeraini riraghano iryaye, reno yaakörrë okohetera ko-bharööti abhaaye abha Imuuma iyaaye iya Kare. Mo-ketabho mono, Mataayo yaandëkëëyë Abhayahudi bhano bhaakumyanga Amangʼana Amaiya agha Yëësu. Amangʼana Amaiya ghayö, ta-agha Abhayahudi abheene igho hë, kasi na-agha ekebhara kyonswe igho.
Eketabho ikya Mataayo keno, nkyaashabhwa bhuuya. Nkusimirya kërë ko-mangʼana agha ukwebhorwa ukwa Yëësu Kiristo, okobhatiisibhwa, na ukushaashwa ukwaye. Ghwiki nkushumaashera kërë emeremo ighya Yëësu ighya obhoraarëki ubhwa engʼana iya Waryobha, ukwëghya ukwaye, na ukuhwënia abharööyë mu-kyaro ikya Ghariraaya. Eketabho keno, nkotoraghërrya kërë kya bhono Yëësu yaahetanga ukurwa Ghariraaya araghya Yërusarëëmu, na amangʼana ghano ghaamunyöörrë okohekera hano yaahanëkirwë ko-mosarabha, na hano yaaryökirë.
Eketabho keno këröörökya igha, Yëësu nu-Mwëghya Omonene yaarë uwa ubhwera ubhwa okoraghërrya imighiro ighya Waryobha. Kora na-mangʼana agha Obhokama ubhwa Waryobha ngo yëëghyanga.
1Eka iyaabho Yëësu
1Eno hano ne-tongoterano iya amariina agha eka iyaabho Yëësu Kiristo. Yëësu Kiristo yaarë uwa eka iya Daudi ono yaarë uwa eka iya Ibhurahimu.
2Ibhurahimu yaaibhööyë Isaaka,
Isaaka akeebhora Yaakobho,
Yaakobho akeebhora Yuuda na abhamura abhaabho.
3Yuuda akeebhora Përëësi na Zeera ko-Tamaari,
Përëësi akeebhora Hëzirööni,
Hëzirööni akeebhora Aramu,
4Aramu akeebhora Aminadaabhu,
Aminadaabhu akeebhora Naashööni,
Naashööni akeebhora Saarimööni,
5Saarimööni akeebhora Bhowazi ko-Rahaabhu,
Bhowazi akeebhora Öbhëëdi ku-Ruuti,
Öbhëëdi akeebhora Yeese,
6na Yeese akeebhora omokama Daudi.
Omokama Daudi akeebhora Seremaani ko mokaa Uria,1:6 Mokaa Uria, yaabherekerwanga igha, Bhatisheebha. Maaha mo-ketabho ikya 2 Samwëri 12:24-25.
7Seremaani akeebhora Rehobhowaamu,
Rehobhowaamu akeebhora Abhiya,
Abhiya akeebhora Asafu,
8Asafu akeebhora Yehoshafaati,
Yehoshafaati akeebhora Yoraamu,
Yoraamu akeebhora Uzia,
9Uzia akeebhora Yotaamu,
Yotaamu akeebhora Ahazi,
Ahazi akeebhora Hezekia,
10Hezekia akeebhora Manase,
Manase akeebhora Amöni,1:10 Amöni. Senakara isyëndë syandëkirë igha, Amöösi.
Amöni akeebhora Yosia,
11Yosia wonswe akeebhora Yëkönia na abhamura abhaabho.
Enkaagha iyö, yo Abhaisiraëri bhaarenga haangʼë okongʼaanyibhwa na Abhabhaabhëëri bhabhahire Bhaabhëëri.1:11 Bhaabhëëri. Maaha mo-faharaasa.
12Hano Abhaisiraëri bhaangʼaanyiibhwi bhakahirwa Bhaabhëëri,
Yëkönia akeebhora Sheyaritiëri,
Sheyaritiëri akeebhora Zerubhabhëëri,
13Zerubhabhëëri akeebhora Abhihudi,
Abhihudi akeebhora Eriyakimu,
Eriyakimu akeebhora Azööri,
14Azööri akeebhora Zadoki,
Zadoki akeebhora Akimu,
Akimu akeebhora Eriudi,
15Eriudi akeebhora Eriazari,
Eriazari akeebhora Matani,
Matani akeebhora Yaakobho,
16Yaakobho akeebhora Yusufu, mushaasha uwa Maryamu.
Maryamu uyö, we yaaibhööyë Yëësu ono akobherekerwa igha, Kiristo.1:16 Kiristo. Uyö we Waryobha yaahööyë igha, atööri abhantö na okobhatonga mo-Bhokama ubhwaye. Maaha mo-faharaasa.
17Mbe, ukusimirya ku-Ibhurahimu okohekera omokama Daudi, m-makora ikömi na ane. Ghwiki ukusimirya ko-Daudi okohekera enkaagha eno Abhabhaabhëëri bhaangʼaanyëri Abhaisiraëri bhakabhahira ku-kyaro ikyabho ikya Bhaabhëëri, m-makora ikömi na ane. Na ghwiki m-makora ikömi na ane ukusimirya ko-nkaagha iya okongʼaanyibhwa ukwa Abhaisiraëri okohekera enkaagha eno Kiristo yaaibhööywë.
Ukwebhorwa ukwa Yëësu Kiristo
18Mbe, ghano hano na-mangʼana ghano ghakoraghërrya kya bhono Yëësu Kiristo yaaibhööywë. Maryamu nyakuwaabho Yëësu, yaarenga aghambëëywë öbhökwë na Yusufu. Kasi hano waanyöörrë ataraamoteta, akamaahekana aana enda ko obhotoro ubhwa Umwika Ömöhörëëru.1:18 Umwika Ömöhörëëru. Maaha mo-faharaasa.19Kasi ko bhoora Yusufu m-möntö uwa heene yaarë, tiyaatunirë igha asöökërri Maryamu hë, ku bhuyö akaitegherra igha, atighane bhukiri igho na Maryamu uyö yaarenga aghambëëyë öbhökwë.1:19 Umuyahudi hano yaaghamberanga öbhökwë omokari, uyö yaabharwanga igha m-mokaaye. Kasi omooka ngwaahetanga-ho bhamanya kotetana. Enkaagha yonswe iyö tebhaikaranianga hamwë hë, kasi hano araatune ukumutigha ni-igha amobhorre.
20Maaha mbe, hano Yusufu yaaitegherranga engʼana iyö, maraika uwa Omonene Waryobha1:20 Maraika uwa Omonene Waryobha. Maaha mo-faharaasa. akamobhooshokera mo-kerooto, akamötëëbhya igha, “Yusufu umwebhorwa Daudi, otakoobhoha okoteta Maryamu, ko bhoora igha, enda iyaaye iyö, n-ko obhotoro ubhwa Umwika Ömöhörëëru. 21Nareebhore omoona uwa ikishaasha, omoroke igha Yëësu,1:21 Yëësu. Ensonga iyaamo ni-igha, Omonene Waryobha nkutungurya arë. ko bhoora igha, uyö we araatööri abhantö abhaaye ukurwa mö-bhëbhë ibhyabho.”
22Amangʼana ghayö ghonswe igho ghaabhaayë igho, okore ghahekerane ghaara Omonene Waryobha yaaghambirë okohetera kö ömörööti uwaaye Isaaya igha,
23“Tamaaha, omokari intindë narimökya enda,
eebhore omoona uwa ikishaasha!
Narerokwa iriina igha Emanueri.”1:23 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 7:14.
Ensonga iyaako igha, “Waryobha hamwë arë na bhëëtö.”
24Hano Yusufu yaabhöökirë, akakora kya bhoora maraika uwa Omonene Waryobha yaamoraghërrëëyi. Akateta Maryamu. 25Kasi tiyaaraayë na mokaaye uyö hë, okohekera hano Maryamu yaaibhööyë omoona uwa ikishaasha. Yusufu akaroka omoona uyö igha, Yëësu.
2Abhamanyi abha sinyota bharaghya okosaasaama Yëësu
1Yëësu yaaibhörëëywë mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Bhëtërëhëëmu, mo-mokowa ughwa Yudea, enkaagha eno omokama Herode2:1a Herode. Maaha mo-faharaasa, Herode Ömökörö. yaatonganga. Tamaaha mbe, enkaagha iyö, yo abhamanyi abha sinyota bhaarwërëëyë röghörö, bhakahika Yërusarëëmu.2:1b Yërusarëëmu. Maaha mo-faharaasa. Bhakabhöörya abhantö igha, 2“Hai arëngë omoona ono aibhööywë igha abhe omokama uwa Abhayahudi? Ko bhoora igha, twaarööshë inyota iyaaye iya ekemanyërryö ikya ukwebhorwa ukwaye, ku bhuyö twishirë komosaasaama.”
3Hano omokama Herode yaaighuurë amangʼana ghayö, igha omoona aibhööywë ono araabhe omokama, akabha na entarëki. Abhantö bhonswe igho Yërusarëëmu haara bhakoobhoha ko-keno Herode akaakörrë. 4Mbe, Herode akakora ikiikaro na abhanene abha abhasëngëri2:4a Abhasëngëri. Maaha mo-faharaasa. bhonswe igho na abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa.2:4b Abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa. Maaha mo-faharaasa. Akabhabhöörya igha, “Kiristo hai aryebhorrwa?”
5Bhakamohonshora igha, “Naryebhorrwa mu-mughi ughwa Bhëtërëhëëmu ghono ghörëngë Yudea. Ko bhoora ni-igho ömörööti Mika yaandëkirë. Yaandëkirë igha,
6‘Bhëënyu abhantö abha Bhëtërëhëëmu eno ërëngë ku-kyaro ikya Yuuda,
bhëënyu tebhaakoserwa hë,
kö-bhötöngi ubhwa mu-kyaro ikya Yuuda hano!
Ko bhoora ömwë uwëënyu, narebha ömötöngi omonene,
naretonga abhantö abhaane Isiraëri kya hano ömörëësya yarëësya amangʼöndi aghaaye.’2:6 Maaha mo-ketabho ikya Mika 5:2.”
7Mbe, hano Herode yaaighuurë amangʼana ghayö, akabherekera abhamanyi abha sinyota bhayö, okore aghi nabho righara bhamötëëbhi enkaagha eno bhaasimiri okomaaha inyota iyö. 8Ho yaamarrë akabhatoma Bhëtërëhëëmu, akabhatëëbhya igha, “Moghende möbhöörërri bhuuya amangʼana agha omoona uyö, na hano moraamomaahe, mondeetere amangʼana, okore öni wonswe ngende komosaasaama.”
9Hano bhaamarrë ukwighwa amangʼana agha omokama, bhakatanora. Tamaaha, inyota eera bhaarenga bharööshë röghörö, ekabhatangata. Ekaghya igho ekeemerra haara omoona oora yaarë. 10Hano bhaarööshë inyota eera, bhakashomerwa bhököngʼu. 11Mbe, abhamanyi abha sinyota bhayö bhakasoha mu-nyumba, bhakamaaha omoona na Maryamu nyakuwaabho omoona uyö. Bhakatema hansë ibhiru, bhakasengerra omoona uyö. Bhakatashora imirigho ighyabho, bhakatuha omoona uyö esahaabhu, ëkörösö na amaghuta ghano ghakurumbaasa. 12Mbe, Waryobha akabhakaania mo-kerooto igha, bhatakaakyora ko-mokama Herode. Ku bhuyö hano bhaakyörrë mu-kyaro ikya waabho, ne-nshera iyëndë bhaahëtirë.
Abhaibhöri abha Yëësu bharangʼosera Miisiri
13Hano abhamanyi abha sinyota bhaara bhaatanööyë, tamaaha, maraika uwa Omonene Waryobha akabhooshokera Yusufu mo-kerooto. Maraika akamötëëbhya igha, “Bhooka ogheghe omoona na nyakuwaabho ongʼosere mu-kyaro ikya Miisiri bhöngöbhöngö. Wikare iyö okohekera hano ndëkötëëbhya igha ukyore, ko bhoora Herode naraatome abhasirikare abhaaye ukutuna omoona ono, okore bhamwite.” 14Mbe, Yusufu akabhooka ubhutikö bhuyöbhuyö, akaghegha mokaaye na omoona, bhakangʼosa bhöngöbhöngö ukughya mu-kyaro ikya Miisiri. 15Bhakahika mu-kyaro ikya Miisiri, bhakaikara iyö okohekera hano omokama Herode yaakuurë. Amangʼana ghayö ghaabhaayë igho, okore ehekerane engʼana eera Omonene Waryobha yaaghambirë okohetera kö-mörööti uwaaye Hosea igha, “Naabhërëkëëyë omoona uwaane ukurwa Miisiri.”2:15 Maaha mo-ketabho ikya Hosea 11:1.
Abhasirikare abha Herodebharaita abhaana abha ikishaasha Bhëtërëhëëmu
16Hano omokama Herode yaangʼurrë igha abhamanyi abha sinyota bhayö mbaamongʼainirë, akarerra bhököngʼu. Ku bhuyö akatoma abhasirikare abhaaye Bhëtërëhëëmu na mu-bhishishi bheno bhyaahegheraini na Bhëtërëhëëmu igha bhaite abhaana abha ikishaasha bhonswe igho abha imyoka ëbhërë, na bhano bhaatunanga ukuhikya imyoka ëbhërë. Yaakörrë igho, okorengʼaana na enkaagha eera yaatëëbhiibhwi na abhamanyi abha sinyota. 17Ku bhuyö engʼana eera yaaghambirwë na ömörööti Yeremia, ekahekerana. Ömörööti Yeremia yaaghambirë igha,
18“Ekerro kyaarwërëëyë Rama,
abhantö bhaakuurrë inkuura iya okobhaabhayera bhököngʼu.
Raahëëri arakoorra abhaana abhaaye,
kora takutuna ököghösörribhwa hë.
Ko bhoora abhaana abhaaye tebhaaho hë.”2:18 Maaha mo-ketabho ikya Yeremia 31:15.
Abhaibhöri abha Yëësu bhararwa Miisiri
19Hano omokama Herode yaakuurë, tamaaha, maraika uwa Omonene Waryobha akabhooshokera Yusufu mo-kerooto Miisiri eera, 20akamötëëbhya igha, “Bhooka! Ghegha omoona na nyakuwaabho ukyore mu-kyaro ikya Isiraëri, ko bhoora abhantö bhano bhaatunanga ukwita omoona, bhakuurë.”
21Mbe, Yusufu akaghegha omoona hamwë na nyakuwaabho, akatanora, akakyora mu-kyaro ikya Isiraëri. 22Kasi Yusufu akaighwa igha, Arikerao, mura uwa omokama Herode, we yaatonganga Yudea. Ku bhuyö akoobhoha ukughya-yo. Okanyoora Waryobha amarrë komokaania mo-kerooto igha, atakaaghya iyö. Ku bhuyö bhakaghya mo-mokowa ghono ghwaabherekerwanga igha, Ghariraaya.2:22 Ghariraaya. Maaha mo-faharaasa.23Bhakamenya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Nazarëëti. Engʼana iyö, yaahekeraini ghaara abharööti bhaaröötëëyë Yëësu igha, “Mbaremobherekera igha, Omonazarëëti.”
3Emeremo ighya Yohana Omobhatiisya
(Maariko 1:1-8; Ruuka 3:1-18; Yohana 1:19-28)
1Ko-nkaagha iyö, yaare-ho ömöntö uwöndë ono yaabherekerwanga igha, Yohana Omobhatiisya. Yohana uyö, akabha araraareka ku-riköngö irya mo-mokowa ughwa Yudea. Akaraareka araghamba igha, 2“Bhëënyu, ni-igha mohongore ëbhëbhë ibhyënyu, ko bhoora enkaagha iya Obhokama ubhwa Waryobha3:2 Obhokama ubhwa Waryobha. Mataayo yaandëkirë hano igha, Obhokama ubhwa mu-ryobha. Hayö nkunyoora örë aana ensonga iya Obhokama ubhwa Waryobha. Nkokora arë igho ko okokangʼasërrya igha, Waryobha nkotonga arë ukurwa mu-ryobha. Abhayahudi abhaaru hano bhaghamba engʼana eno igha mu-ryobha nkunyoora örë ensonga yaamo ni-igha Waryobha. Nkokora bharë igho ko bhoora bhakomosooka bhököngʼu. n-haangʼë ërë.” 3Yohana uyö no-oora yaaröötirwë na ömörööti Isaaya igha,
“Ömöntö arakonga ku-riköngö iyö igha,
‘Mösëëmëri Omonene Waryobha enshera,
mokore bhuuya, ahasë hano araahete.’3:3 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 40:3.”
4Yohana yaatooranga singibho isya amabhuri agha ityënyi eno ekobherekerwa igha, engamia. Yaaibhohanga orokobha urwa riseero mo-bhokende.3:4 Yaaibhohanga orokobha urwa riseero mo-bhokende. Singibho isya Yohana Omobhatiisya nsyaarë kya seera Ëriya yaatooranga. Maaha mo-ketabho ikya 2 Abhakama 1:8. Ibhyakorya ibhyaye bheno yaaryanga n-singighë na öbhöökë. 5Mbe, abhantö bhaarwanga mu-mughi ughwa Yërusarëëmu, na mo-sembaara syonswe igho isya Yudea, na mu-bhyaro bhyonswe igho, ibhya mö-sëngëghëni syonswe igho, isya omooro ughwa Yorodani, bharaasha ku-Yohana. 6Yohana akabhabhatiisya mo-mooro ughwa Yorodani, na eno bharaghamba harabhu igho ëbhëbhë ibhyabho.
7Kasi hano Yohana yaarööshë Abhafarisaayo3:7 Abhafarisaayo. Riyö n-dikomo irya abhatangati abha idiini iya Ikiyahudi ryaarë. Maaha mo-faharaasa. na Abhasadukaayo3:7 Abhasadukaayo. Riyö n-dikomo irya abhatangati abha idiini iya Ikiyahudi ryaarë. Maaha mo-faharaasa. abhaaru, bharaasha ko-we, okore bhabhatiisibhwi, akabhatëëbhya igha, “Bhëënyu urwebhoro urwa inshoka! Kana nawë uyö abharömirë ökötwë, igha mongʼose okorerra ukwa Waryobha kono kuriisha? 8Nyoore m-maheene igha nkutuna mörë mbabhatiisi, ëkëntö ekenene ni-igha, mokorenga amangʼana ghano ghakwörökya igha, möhöngööyë ëbhëbhë ibhyënyu. 9Motakaakanya igha, Waryobha naraabhaikërri ko bhoora mökötëëbhania igha, ‘Bhëëtö m-bantö abha heene törë ko bhoora igha, nu-rwebhoro urwa Ibhurahimu3:9 Ibhurahimu. Maaha mo-faharaasa. törë.’ Ndabhatëëbhya igha, Waryobha aratora okokorra Ibhurahimu abhaana, ukurwa ko-maghena ghano. 10Ikisirë haangʼë kërë okogheesha ëmëtë. Na ömötë ghoghonswe ghono ghotaana sehagho sinshiiya, ngoraagheeshwe, ghobhotorwe bhotorwe, ghotabhutwe mo-morro.”
11Ghwiki Yohana akabhatëëbhya igha, “Öni na amanshë nkobhabhatiisirya, ukwörökya igha, möhöngööyë ëbhëbhë ibhyënyu. Kasi aaho ömöntö ono akuusha nyuma iyaane, ono arebhabhatiisirya Umwika Ömöhörëëru na omorro. Ömöntö uyö, naana obhotoro konkera, kora tiningʼarëëyë okotashora siinuugha, isya ebheraatö ibhyaye hë. 12Uyö, naana orohongo mo-kobhoko ukwaye, urwa ukwerorra. Hano aremara, narekomania engano aghetoore mo-ketara, kasi umwiruro, nareghosamba mo-morro ghono ghotakurima.”
Yohana arabhatiisya Yëësu
(Maariko 1:9-11; Ruuka 3:21-22)
13Mbe, enkaagha iyö, Yëësu yaaruurë mo-mokowa ughwa Ghariraaya, akaghya ko-mooro ughwa Yorodani ku-Yohana, okore abhatiisibhwi na Yohana. 14Kasi Yohana akatuna okorebherra Yëësu, ko ökömötëëbhya igha, “Mbe! Uwe wonswe oraasha ku-öni nkobhatiisi? Uwe nu-uwe wingʼarëëyë okombatiisya!”
15Yëësu akamohonshora igha, “Kasi bhoono, uwe ikërrya ombaatiisi. Ko bhoora ko okokora igho, ho toraahekerani amangʼana agha obhoheene ubhwa Waryobha bhono akutuna.” Mbe, hano Yohana yaaighuurë amangʼana ghayö, akaikërrya okomobhatiisya.
16Ku bhuyö Yohana akabhatiisya Yëësu. Mbe, hano Yëësu yaaibhökirë ukurwa mo-manshë, tamaaha, mu-ryobha hakahonyoka, hayöhayö igho, Yëësu akamaaha Umwika uwa Waryobha araika kya ikighuuti, akamwikarra. 17Ho Waryobha yaaghambirë ukurwa mu-ryobha igha, “Ono no-Moona uwaane omoghonshe, ono aköntëghërya bhököngʼu.”
4Oghosambwa ghorashaasha Yëësu
(Maariko 1:12-13; Ruuka 4:1-13)
1Mbe, Umwika uwa Waryobha akatangata Yëësu ukughya ku-riköngö, okore ashaashwe na Oghosambwa.4:1 Oghosambwa. Maaha mo-faharaasa.2Yëësu akaisasa ibhyakorya ku-sinsikö merongo ene, ubhutikö na omobhasö, ku bhuyö akaighwa umweko bhököngʼu. 3Oghosambwa ghokaasha, ghokamushaasha. Ghokatëëbhya Yëësu igha, “Nyoore m-Moona uwa Waryobha4:3 Omoona uwa Waryobha. Maaha mo-faharaasa. örë, tëëbhya amaghena ghano ghaisyöri, ghabhe emekaate.”
4Kasi Yëësu akahonshora Oghosambwa igha, “Ti-igho hë, yandëkirwë mo-Maandeko Amahörëëru igha,
‘Ti-bhyakorya ibhyene igho, igha mbyo bhekohaana ömöntö öbhöhöru,
kasi öbhöhöru ubhwa ömöntö, nkurwa bhörë mo-ngʼana yoyonswe eno Waryobha akoghamba.’4:4 Maaha mo-ketabho ikya Eheetoko iya Etoraati 8:3.”
5Mbe, Oghosambwa ghokahira Yëësu mu-mughi omonene ömöhörëëru ghono ghokobherekerwa igha Yërusarëëmu. Ghokamwimërrya ko-kenono ikya risengerro irya Waryobha.4:5 Risengerro irya Waryobha. Inyumba iyö, yo yaarë ahasë aha okosengerra Waryobha mu-mughi ughwa Yërusarëëmu. Maaha mo-faharaasa.6Ghokamötëëbhya igha, “Nyoore m-Moona uwa Waryobha örë, irekera hansë, ko bhoora yandëkirwë mo-Maandeko Amahörëëru igha,
‘Waryobha naraatome abhamaraika4:6a Abhamaraika. Maaha mo-faharaasa. abhaaye
bhakogheghe mo-mabhoko aghaabho,
okore otakaashe wituuretuure kwe-ghena.’4:6b Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 91:11-12.”
7Kasi Yëësu akaghohonshora igha, “Tinirekere hansë hë, ko bhoora yandëkirwë mo-Maandeko Amahörëëru igha, ‘Otakaashaashya Omonene uwaaho Waryobha.’4:7 Maaha mo-ketabho ikya Eheetoko iya Etoraati 6:16.”
8Ho ghwiki Oghosambwa ghwaaghëghirë Yëësu, ghokamuhira ku-nguku entambë bhököngʼu. Ghokamwörökya ibhyaro bhyonswe igho ibhya ko-kebhara kono, na ubhuuya ubhwabhyo. 9Ghokamötëëbhya igha, “Nendaakohaane ibhyaro bheno bhyonswe igho obhetonge, hano oraanyaghamere onsaasaame.”
10Kasi Yëësu akaghohonshora igha, “Ndwera-ho ghore Ghosambwa. Tenkosaasaame hë, ko bhoora yandëkirë mo-Maandeko Amahörëëru igha,
‘Ni-igha osaasaame Omonene uwaaho Waryobha,
na ukumwighwera umwene igho.’4:10 Maaha mo-ketabho ikya Eheetoko iya Etoraati 6:13.”
11Mbe, Oghosambwa ghokamutigha ibhagha ike igho. Tamaaha, abhamaraika abha Waryobha bhakaasha kutighinkanera Yëësu.
Yëësu arasimya okotoora amangʼana aghaaye harabhu igho
(Maariko 1:14-15; Ruuka 4:14-15)
12Mbe, hano Yëësu yaaighuurë igha, Yohana Omobhatiisya arëngë mo-kebhohe, akarwa hayö, akaghya mo-mokowa ughwa Ghariraaya. 13Akarwa Nazarëëti hayö, akaghya ukwikara mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha, Kaperenaumu. Kaperenaumu, nu-mughi ghono ghwaarë haangʼë na inyansha iya Ghariraaya, orobhareka urwa Abhazabhurööni na Abhanafutaari. 14Yëësu yaakörrë igho, okore amangʼana agha ömörööti Isaaya ghahekerane ghano yaaghambirë igha,
15“Mwitegherre abhantö abha ikyaro ikya Zabhurööni na ikya Nafutaari,
ahasë hano harëngë haangʼë na inyansha iya Ghariraaya, humbu iya omooro ughwa Yorodani,
mo-mokowa ughwa Ghariraaya iya Abhakyaro.
16Abhantö abha mu-kisuntë,4:16a Abhantö abha mu-kisuntë. Ensonga iyaamo ni-igha, abhantö abha ëbhëbhë. bharööshë obhorabhu obhonene,
abhantö bhayö abha mu-kiiriiri ikya uruku, bhamörëkirwë emerengaari ighya nyinkyo.”4:16b Abhantö bhayö abha mu-kiiriiri ikya uruku, bhamörëkirwë emerengaari ighya nyinkyo. Ensonga iyaamo ni-igha, abhantö bhano bhataana Waryobha, bharööshë obhoheene ubhwa Waryobha. Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 9:1-2.
17Ko-nkaagha iyö, Yëësu akasimya okoraarekera abhantö arabhatëëbhya igha, “Bhëënyu, ni-igha mohongore ëbhëbhë ibhyënyu, ko bhoora enkaagha iya Obhokama ubhwa Waryobha n-haangʼë ërë.”
Yëësu arashaaghora abhatëghi abhane
(Maariko 1:16-20; Ruuka 5:1-11)
18Hano Yëësu yaaghendanga ko-morambo ughwa inyansha iya Ghariraaya, akamaaha abhantö abhabhërë, ömöntö na mura uwaabho enda ëmwë. Uwöndë yaabherekerwanga igha Simööni, iriina iryaye iryëndë ni-igha Peetero,4:18 Peetero. Ensonga iya iriina riyö ni-igha, ritare. na mura uwaabho enda ëmwë uyö, yaabherekerwanga igha Anderea. Bhaarekeranga omotegho mu-nyansha, ko bhoora m-batëghi bhaarë. 19Yëësu akabhatëëbhya igha, “Monsoorane, mobhe abheegha abhaane. Nendaabhëëghi ököghöötya abhantö, kya bhono mwaarë ököghöötyanga sinswë.” 20Kamwë igho, Anderea na Simööni bhakatigha hayö emetegho ighyabho, bhakasoorana Yëësu.
21Yëësu akaghëndërrya na oroghendo urwaye, hake igho akamaaha ghwiki abhantö bhabhërë, ömöntö na mura uwaabho. Uwöndë yaabherekerwanga igha Yaakobho na mura uwaabho yaabherekerwanga igha, Yohana, m-bamura abha Zebhedaayo bhaarë. Bhaarenga bhaikaayë mu-bhwato na suwaabho, bharatuma emetegho ighyabho. Bhonswe Yëësu akabhabherekera. 22Kamwë igho, abheene bhonswe bhakatigha hayö ubhwato na suwaabho, bhakasoorana Yëësu.
Yëësu arëëghya araraareka na ukuhwënia abhantö
23Yëësu yaainaarrë ikyaro kyonswe igho ikya mo-mokowa ughwa Ghariraaya, yëëghyanga abhantö mu-sinyumba isya esango iya Abhayahudi.4:23 Sinyumba isya esango iya Abhayahudi. Iyö ni-nyumba eno Abhayahudi bhaasikaneranga-mo okore bhasaasaame Waryobha na ukweghera-mo Amaandeko Amahörëëru ekenene, nu-rusikö urwa Obhotooro. Maaha mo-faharaasa Inyumba iya esango iya Abhayahudi, omanyërri bhököngʼu. Akabha araraarekera abhantö Amangʼana Amaiya agha Obhokama ubhwa Waryobha, kora akabha arahwënia abharööyë bhonswe igho. 24Amangʼana ghayö Yëësu yaakoranga, ghakaromaana mu-kyaro kyonswe igho keno kekobherekerwa igha Siria. Mbe, bhakamoreetera abharööyë bhonswe igho, bhano bhaarë na amarööyë agha teemo nsharu. Abhandë mbaaighwanga öbhörrö bhököngʼu, kora mbaarenga na amasambwa, abha ëndööri, na abha amasusu, akabhahwënia bhonswe igho. 25Ku bhuyö abhantö abhaaru bhakabha bharasoorana Yëësu. Abhandë bhaarwërëëyë mo-mokowa ughwa Ghariraaya, Dekapööri,4:25 Dekapööri. Ensonga iyaamo ni-igha, imighi ikömi. Kapadokia, Yërusarëëmu, mo-sembaara isyëndë isya Yudea na humbu ya omooro ughwa Yorodani.
5Amëëghyö agha Yëësu mu-nguku
Amangʼana agha obhongʼoore na inyaanyi
1Mbe, hano Yëësu yaarööshë igha rikomo irya abhantö rikomaini haangʼë nawe, akariina ku-nguku, akaikara. Abheegha abhaaye bhakaghya ko-we, 2akabhatëëbhya igha,
3“Nyakara bhano bhaimanyirë igha mbaana obhohabhë na Waryobha,
ko bhoora bhayö, na-bhantö bhano bharëngë mo-Bhokama ubhwa Waryobha.
4Nyakara bhano bhakobhaabhayera bhoono igho,
ko bhoora Waryobha narebharusirya-ho ekesoma.
5Nyakara abhaihöötu,
ko bhoora Waryobha narebhahaana ikyaro kyonswe igho.5:5 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 37:11.
6Nyakara bhano bhaana umweko bheena inyonta iya okokora bhono Waryobha akutuna,
ko bhoora Waryobha narebhaighötya.
7Nyakara bhano bhakwabhera abhandë,
ko bhoora Waryobha, narebhaabhera.
8Nyakara bhano bhahanshirë Waryobha këmwëkëmwë,5:8 Nyakara bhano bhahanshirë Waryobha këmwëkëmwë. Senakara isyëndë syandëkirë igha, Nyakara bhano bhaana enkoro inshiiya.
ko bhoora mbaremomaaha.
9Nyakara bhano bhakwighwerrania abhantö,
ko bhoora Waryobha narebhabherekera igha, m-baana abhaaye.
10Nyakara bhano bhakoteeswa ko okokora bhono Waryobha akutuna,
ko bhoora, m-bantö abha mo-Bhokama ubhwa Waryobha.
11“Nyakara hano abhantö bhaabhatoka, bharabhateesa, na okobhaghamba amangʼana amaghogho amaaru agha obhorongo ko okoghera iya öni. 12Momanye igha ni-igho bhaateesanga abharööti abha kare. Ku bhuyö mushomerwenga bhököngʼu, ko bhoora Waryobha yaabhatoorra-ho ituho enene mu-ryobha iyö.”
Abheegha abha Yëësu n-kya ömöönyö na obhorabhu
(Maariko 9:50; Ruuka 14:34-35)
13Yëësu akaghëndërrya okobhatëëbhya igha, “Bhëënyu n-kya ömöönyö ko-bhantö abha ko-kebhara kono. Kasi hano ömöönyö ghoraabhorwe obhosambaaroku, n-kë kekaatoorwa-mo ghosambaaroke? Abhantö tebhaghoronge mö-këntö kyokyonswe igho hë. Ku bhuyö ngoraatabhutwe kebhara iyö, abhantö bhahetenga bharaghotashatasha.
14“Bhëënyu n-kya obhorabhu ko-bhantö abha ko-kebhara kono. Umughi ghono ghohaghaashirwë ku-nguku, tighukwibhisa hë. 15Kora abhantö tebhaköghöötya etara, bhamare bhaghikundikiri na ribhaköri, kasi nkoghetoora bharë ko-katangora, okore ëmërëkëri abhantö bhonswe igho mu-nyumba. 16Ni-igho ërë na bhëënyu bhonswe, ni-igha obhorabhu ubhwënyu bhomaahekane mo-bhantö, mokore amangʼana amaiya, okore hano bharaamaahe amangʼana ghayö mokokora, bhatööni Taata uwa mu-ryobha.
Amëëghyö agha Yëësu ko-maraghërryö agha Mosa
17“Motakaakanya igha, naasha ko-kebhara kono igha nduusi-ho amaraghërryö agha Mosa,5:17 Mosa. Maaha mo-faharaasa. handë amëëghyö agha abharööti. Tenaasha igha ngaruusi-ho hë. Kasi naasha, okore nhekerani obhoheene ubhwako. 18No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, ko-nkaagha eno ekebhara na mu-ryobha bhekeeho, tekaaho akatabhë handë akangʼana kano karirwa-ho, mo-maraghërryö agha Mosa. Teghaaho amaraghërryö agha Mosa ghano gharirwa-ho hë, okohekera hano gharehekerania ghaara Waryobha yaatunanga igha, ghahekerane. 19Mbe, hano ömöntö wowonswe araamangararre amangʼana agha umughiro ghwoghwonswe ghoora akokanya igha ubhwera ubhwako m-boke, na ukwëghya abhandë obhomangarru bhuyö, Waryobha naraaghambe igha, ömöntö uyö, taana ubhwera mo-Bhokama ubhwa Waryobha hë. Kasi hano ömöntö wowonswe, araasooke imighiro gheno, na ukwëghya abhandë bhaghesooke, Waryobha naraaghambe igha, ömöntö uyö, naana ubhwera mo-Bhokama ubhwa Waryobha. 20No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, hano obhoheene ubhwënyu bhotaakere ubhwa Abhafarisaayo na abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa, temoobhe mo-Bhokama ubhwa Waryobha hë.
Amangʼana agha okorerra
21“Mwaighwa umughiro ghono abhakörö abhëëtö bhaaghambirë kare haara igha, ‘Otakaita ömöntö.’5:21a Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 20:13. Ömöntö wowonswe ono araaite ömöntö, ni-igha ahirwe mo-bharasa abhotorrwe ikiina.5:21b Maaha mo-ketabho ikya Eheetoko iya Etoraati 17:8-9.22Kasi bhoono öni nkobhatëëbhya ndë igha, motakaarererra ömöntö wowonswe oora. Hano moraarererre ömöntö wowonswe oora, ni-igha mushibhibhwi mo-bharasa. Na hano mwatoka ömöntö igha m-mushiimushiimu, na okomoroka amariina amaghogho, ni-igha mushibhibhwi mo-bharasa enene. Na hano moraareghe ömöntö wowonswe igho, na ökömötëëbhya igha, Waryobha amwihiime, hayö ni-igha motabhutwe mo-morro ghotakurima.
23“Hano oraanyoore öghëëyë mwi-sengerro ukumwensa, omare uhiite igha, waasarrya murikyaho, 24tigha hayö ikimwenso ikyaho ku-rimwensero, oghende kö-möntö uyö wighwerrane nawe. Ho bhoono omanye ukukyora ukumwensa.
25“Hano ömöntö araaghambe igha omosarëëyi ku bhuyö aratuna akuhire mo-bharasa, ighwerrana na ukwikererrania nawe bhöngö mökërëngë ko-nshera, ataraakuhira mo-bharasa. Hano otaakore igho, naraakuhire ku-mwahokania. Na umwahokania, naraatëëbhi umusirikare akotoore mo-kebhohe. 26No-bhoheene nkökötëëbhya igha, tuurwe mo-kebhohe muyö hë, okohekera hano oremara okohaka isiirë yonswe igho.”
Amangʼana agha obhosooraare
27Ghwiki Yëësu akaghëndërrya ukwëghya igha, “Mwaighwa umughiro ghono igha, ‘Otakaabha omosooraare.’5:27 Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 20:14.28Kasi öni ndabhatëëbhya igha, umushaasha atakaighomba okotaara na omokari ono atarëngë mokaaye. Hano araakore igho, noraanyoore mo-maitegherro aghaaye, amarrë okotaara nawe. 29Hano iriiso iryaho irya bhoryo reraakokorerre okore ëbhëbhë, resomore oretabhute iyö. Nyakara obhorwe iriiso ko-kebhara kono, okore ömöbhërë ughwaho ghwonswe igho, ghotakaasha okotabhutwa mo-morro ghotakurima. 30Hano okobhoko ukwaho ukwa bhoryo koraakokorerre okore ëbhëbhë, kokenge okotabhute iyö. Nyakara obhorwe okobhoko, okore ömöbhërë ughwaho ghwonswe igho, ghotakaasha kusikibhwa mo-morro ghotakurima.”
Amangʼana agha ëmböröri
(Mataayo 19:9; Maariko 10:11-12; Ruuka 16:18)
31Yëësu akaghëndërrya ököbhëëghya igha, “Mwaighwa umughiro ghono igha, ‘Hano ömöntö wowonswe oora yabhorra mokaaye, ni-igha amohaane ritashandighi irya ëmböröri.’5:31 Maaha mo-ketabho ikya Eheetoko iya Etoraati 24:1.32Kasi bhoono öni ndabhatëëbhya igha, ömöntö wowonswe ono araabhorre mokaaye, etarëngë igha m-mosooraare, nkunyoora örë amökörrë igha m-mosooraare. Ghwiki ni-igha, ömöntö wowonswe ono araatete omokari ono yaabhorrwa, uyö wonswe no-bhosooraare akokora.”
Amangʼana agha ukutyana
33Ghwiki Yëësu akaghëndërrya ököbhëëghya igha, “Mwaighwa umughiro ughwöndë ukurwa ko-bhakörö abhëëtö igha, ‘Otakaatigha okokora ëkëntö keno utyanirë igha, oreekekora. Ni-igha ohekerani ekeraghanio keno waaraghania Omonene Waryobha igha, oreekora.’5:33 Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abharaawi 19:12; Okobhara 30:2; Eheetoko iya Etoraati 23:21.34Kasi öni ndabhatëëbhya igha, motakaatyananga mu-ryobha, ko bhoora mu-ryobha ho ikitumbë ikya ekekama ikya Waryobha kërë. 35Motakaatyananga ekebhara, ko bhoora ho ahasë hano Waryobha akotoora amaghörö aghaaye. Handë ukutyana Yërusarëëmu, ko bhoora nu-mughi omonene ughwa Waryobha Omokama Omonene. 36Ghwiki ni-igha, motakaatyananga emetwe ighyënyu, ko bhoora temokotora ukusyörya urutuukya robhe ororabhu handë urumwamu. 37Hano mwikërëëyi engʼana, mughikërri këmwë. Na hano mwangirë engʼana, mughyanga këmwë. Moghambenga obhoheene. Aghandë ghonswe igho ghano ghakoheteera hayö, nko-Ghosambwa ghakurwera.”
Amangʼana agha okokora ikisiiyomba
38Yëësu akaghëndërrya ököbhëëghya igha, “Mwaighwa umughiro ghono igha, ‘Hano ömöntö araanyahaare murikyaye iriiso, ni-riiso araamohake. Hano oraanyoore ni-riino, ni-riino araamohake.’5:38 Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 21:24; Amangʼana agha Abharaawi 24:20; Eheetoko iya Etoraati 19:21.39Kasi öni ndabhatëëbhya igha, motakaakorra ömöntö bhoghogho ko bhoora igha yaabhakorra obhoghogho. Ndabharëngërya igha, hano ömöntö akötëmirë öröhë ko-mboto iya bhoryo, musyörri na emboto iya bhömösi yonswe ateme. 40Hano ömöntö araakushongere okore akuruusi ishaati iyaaho, uwe moteghere kora ëkööti yonswe agheghe.5:40 Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 22:26-27; Eheetoko iya Etoraati 24:12-13.41Hano ömöntö araakusingʼirri omogheghere umurigho ughwaye ko-roghendo urwa ikiromiita ëmwë, uwe kaghi nawe sikiromiita ibhërë. 42Hano ömöntö omohabhë akosabhirë ëkëntö, mohaane. Hano ömöntö araashe igha omohaane isiirë, otakaamwima.”
Amangʼana agha okohansha abhabhisa
43Ghwiki Yëësu akabhëëghya igha, “Mwaighwa umughiro ghono igha, ‘Ohanshe murikyaho,5:43 Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abharaawi 19:18. kasi oreghe umubhisa uwaaho.’ 44Kasi öni ndabhatëëbhya igha, mohanshenga abhabhisa abhëënyu, kora mosabherenga bhaara bhonswe igho, bhakobhateesa. 45Mbe, hano moraakore igho, neraamahekane igha, m-maheene na-bhaana abha Waryobha Taata uwëëtö uwa mu-ryobha mörë. Ko bhoora omobhasö ughwa Waryobha, nkobharra ghörë abhantö abhaghogho, na abhantö abha heene. Na imbura iyaaye, nkutwera ërë abhantö bhonswe igho, mbakaabha abhaghogho handë abha heene. 46Hano moraahanshe bhaara bhabhahanshirë abheene igho, Waryobha tabhatuhe hë. Ko bhoora kora abhaghööti abha righööti5:46 Abhaghööti abha righööti. Maaha mo-faharaasa. nkohansha bharë bhaara bhabhahanshirë. 47Ghwiki hano moraakëëringa bhahiiri abhëënyu abheene igho, ne-ngʼana kë inshiiya eno oraanyoore mökörrë okokera abhandë? Ko bhoora kora abhantö bhano bhatamanyirë Waryobha bhonswe, nkökëërya bharë bharikyabho. 48Mbe, mobhe abharöngë kya Suwëënyu uwa mu-ryobha bhono arëngë uwa heene.”
6Amangʼana agha okohaana abhatöbhu ëbhëntö
1Yëësu akaghëndërrya ukwëghya abheegha abhaaye igha, “Mwiyangarre, motakaakora amangʼana aghëënyu, okore momaahwe na ukukumibhwa na abhantö. Ko bhoora hano moraakore igho, Taata uwëëtö uwa mu-ryobha tabhatuhe hë.
2“Mbe, hano mohaayë ömötöbhu ëkëntö, motakairaarekanga ko-bhantö, kya bhono abhaiköri bhakokoranga mu-sinyumba isya esango iya Abhayahudi na ko-senshera, okore abhantö bhabhakumi. No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, bhaamara kutuhwa na abhantö, ku bhuyö Waryobha tabhatuhe ëkëntö hë. 3Kasi hano ohaayë ömötöbhu ëkëntö, okobhoko ukwaho ukwa bhömösi, kotakaamanya keno këkörrwë na okobhoko ukwaho ukwa bhoryo, 4engʼana iyö, otakaagherekera kebhara. Hayö ho Taata uwëëtö uwa mu-ryobha ono akomaaha imbumbure iya ömöntö, araakutuhe.”
Amangʼana agha okosaasaama Waryobha
5Yëësu akabhatëëbhya igha, “Hano mwasaasaama Waryobha, motakaasaasaama kya abhaiköri. Bhahanshirë okosaasaama bhaimërëëyë mu-sinyumba isya esango iya Abhayahudi, na ko-senshera isya imyahokano. Nkosaasaama bharë mo-bhantö, okore bhakumibhwi. No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, bhaamara ukutuhwa na abhantö, ku bhuyö Waryobha tabhatuhe ëkëntö hë. 6Kasi hano uwe wasaasaama, ni-igha osohe mu-kinyumba ikyaho, usiike-ho ekesaku. Saasaama ku-Waryobha Taata uwëëtö, ono atakomaahekana. Ho bhoono Taata uwëëtö uyö akomaaha imbumbure iya ömöntö, araakutuhe.”
7Yëësu akaghamba igha, “Hano mwasaasaama Waryobha, motakaasherrasherra igho, kya abhantö bhano bhatamanyirë Waryobha. Bho nkokanya bharë igha, ubhwaru ubhwa amangʼana aghaabho, mboraaghere bhaitegherrwe. 8Motakaabha na eteemo iyö, ko bhoora Waryobha Taata uwëëtö, namanyirë keno mukutuna, kora motaraamosabha.” 9Yëësu akabhatëëbhya igha, “Mwighwe kya bhono moraasaasaamenga,
‘Taata uwëëtö uwa mu-ryobha,
iriina iryaho rëhörëëribhwi.
Obhokama ubhwaho bhuushe.
10Righonshe iryaho rehekerane,
ko-kebhara kono, kya igho ërë mu-ryobha iyö.
11Tohaane ibhyakorya ibhyëtö, ibhya urusikö urwa reero.
12Utwabhere obhosarya ubhwëtö,
kya bhono bhëëtö tukwabhera bhano bhakotosarrya.
13Otakaatohatërrya mo-mashaashyo.
Kasi ötötöörri, ko-mashaashyo agha Omoghogho oora,
[ko bhoora obhokama, obhotoro na ubhuhika ni-bhyaho amakora ghonswe igho! Amina.]6:13 Amangʼana ghano gharëngë mo-bhebhandërryö kya bheno […] ni-igha tegharëngë mo-senakara isyëndë isya Ikiyunaani.’”
14Yëësu akaghëndërrya okoghamba igha, “Hano moraabhere abhantö bhano bhakobhasarrya, ho kora na Suwëënyu uwa mu-ryobha, araabhaabhere hano moraamosarri. 15Kasi hano moraange ukwabhera abhantö bhano bhakobhasarrya, na Suwëënyu uwa mu-ryobha wonswe, tabhaabhere hano moraamosarri.”
Amangʼana agha ukwisasa ibhyakorya
16Yëësu akabhatëëbhya igha, “Hano mwaisasa ibhyakorya, motakaabhaabhayera kya abhaiköri. Nkokora bharë ubhusyö ubhwabho bhobha bhöndë bhöndë igho, kya ömöntö ono abhaabhayëëyë bhököngʼu. Nkokora bharë igho, okore abhantö bhabhakumi ko okobhamaaha igha, bhaisasirë ibhyakorya. No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, bhaamara ukutuhwa na abhantö, ku bhuyö Waryobha tabhatuhe ëkëntö hë. 17Kasi hano waisasa ibhyakorya, wisaabhe ubhusyö, ohake amaghuta ko-motwe, 18okore abhantö bhatakaamanya igha, wisasirë ibhyakorya. Hayö bhoono, ho Taata uwëëtö uwa mu-ryobha, ono atakomaahwa araakutuhe.”
Amangʼana agha ubhwamë
(Ruuka 12:33-34, 11:34-36, 16:13)
19Ghwiki Yëësu akëëghya igha, “Otakaibheekera ëbhëntö ibhya ubhwera ko-kebhara kono. Amakonde na ikutu mberaasari ëbhëntö bheno ukwibheekera ko-kebhara kono. Nkaagha isyëndë abhaibhi bharatora okotaabhora inyumba, bhaibhe kiyö öbhëëkirë. 20Kasi ibheekera ëbhëntö ibhyaho ibhya ubhwera mu-ryobha, ahasë hano amakonde na ikutu bhetaasari, handë umwibhi ukwibha. 21Ahasë hano emongo iyaaho ërë, ho ubhweseghe ubhwa enkoro iyaaho bhörë.”
22Yëësu akaghamba igha, “Kya bhoora etara ëkömërëkya, amaiso aghaaho ghonswe kö-möbhërë, n-kya etara. Hano waanyoora amaiso m-mahöru, nkomaaha örë bhuuya igho. 23Kasi hano oraanyoore igha, amaiso aghaaho m-marööyë, ömöbhërë ughwaho ghwonswe igho nkobha ghörë ikisuntë, ikisuntë keno kikurrë.”
24Yëësu akaghëndërrya okoghamba igha, “Taaho ömöntö ono akotora okokorra emeremo abhanene bhabhërë ko-nkaagha ëmwë. Hano araakore igho, naraareghe ömwë, ahanshe uwöndë. Handë aghootane na ömwë, asere uwöndë. Ighoigho na kö-bhëënyu bhonswe, timwikarre ubhutuni ubhwa ëbhëntö, na eno moratuna okokorra Waryobha emeremo.”
Amangʼana agha entarëki
25Ku bhuyö Yëësu akabhatëëbhya igha, “Motakaahaha na ukwibhöörya igha, ‘Hai toraanyoore ibhyakorya na amanshë, handë igha nkë toraatoorenga?’ Kana mwëbhirë igha, öbhöhöru ubhwënyu mbökërrë ibhyakorya, na ömöbhërë ngökërrë singibho?” 26Momaahere ku-bhinyönyi. Tibhikwëmya handë okoghesa hë, tebheena eketara hë. Kasi Waryobha Taata uwëëtö uwa mu-ryobha, nkobhehaana arë ibhyakorya. Na bhëënyu mmoona ubhwera ku-Waryobha okokera ibhinyönyi. 27Taaho ömöntö mö-bhëënyu muyö, ono ehaho iyaaye, araamötöörri iyëngëri ribhagha irya esa ëmwë iyeene igho, kö-bhöhöru ubhwaye.
28Yëësu akaghëndërrya okoghamba igha, “Motakaahaha igha, hai moraanyoore singibho. Momaahere kö-bhëmörë ibhya mwi-sisi, kya bhono bhikukiina. Tebhekokora emeremo handë ukwishonera singibho hë. 29Kasi ndatuna momanye igha, kora omokama Seremaani ko obhonene na ubhwamë ubhwaye, tiyaarë na singibho sinshiiya, kya ëkëmörë ëkëmwë ikya ëbhëmörë ibhya mwi-sisi. 30Mbe, oraanyoore igha ni-igho Waryobha akwibhöhya amanyanki agha kö-möghöndö, ghano igha reero ho gharë, kasi isho ngaretabhutwa mo-morro, bhoono tabhaibhöhi bhököngʼu bhëënyu bhanyamukumo omoke?
31“Ku bhuyö motakaahaha ku ukwibhöörya igha, ‘Bhoono hai toraanyoore ibhyakorya na amanshë?’ Motakaibhöörya igha, ‘Hai tokaanyoora singibho?’ 32Motakaabha kya abhantö bhano bhatamanyirë Waryobha. Ko bhoora abhantö bhano bhatamanyirë Waryobha, ghayö ngo ghakobhahahya, kasi bhëënyu momanye igha, Suwëënyu uwa mu-ryobha, namanyirë bhuuya igha, bhëënyu bhonswe ghayö nkoghatuna mörë. 33Kasi bhëënyu keno nkobhatëëbhya ni-igha, mwighombenga bhököngʼu, Waryobha abhe Omokama uwëënyu na mobhe abhantö abha heene kya bhono akutuna. Mbe, hayö ho moraahaanwe na ibhyëndë bhyonswe igho bheno mukutuna. 34Motakaahaha ko okoghera iya isho, ko bhoora igha, isho ni-yeene irinyankera.”
7Amangʼana agha okobhotora ibhiina
(Maariko 4:24; Ruuka 6:37-38, 6:41-42)
1Yëësu akaghëndërrya ukwëghya abheegha abhaaye, akabhatëëbhya igha, “Motakaabhotorra abhantö ibhiina, okore na bhëënyu motakaasha kobhotorrwa ikiina na Waryobha. 2Kya bhono mokobhotorra abhandë ibhiina, ni-igho na bhëënyu bhonswe morebhotorrwa ikiina na Waryobha. Ekerengere keno mokorengera-mo bharikyënyu, nkyo na bhëënyu bhonswe morerengerwa-mo na Waryobha.
3“Motakaabha kya ömöntö ono akomaaha ekesaara mu-riiso irya murikyaye, kasi takomaaha oromambo rono rörëngë mu-riiso iryaye hë. 4Iyakë oraakore ötëëbhi murikyaho igha, ‘Tigha nkuruusi ekesaara mu-riiso iryaho,’ na enkaagha iyö, uwe noona oromambo mu-riiso iryaho? 5Uwe örë mwiköri, ruusya tangata oromambo mu-riiso iryaho, ho oraatore okomaaha bhuuya kya bhono oraaruusi ekesaara keno kërëngë mu-riiso irya murikyaho.
6“Motakaahaana sësëësë ëbhëntö ëbhëhörëëru, ko bhoora nseraaisyöri sebharööni. Kora ghwiki motakaarekerra sëmbëëshë ëbhëntö ibhya öbhöghöri ubhurito, ko bhoora nseraatasheretashere hansë.”
Amangʼana agha okosaasaama Waryobha
7Yëësu akaghëndërrya okoghamba igha, “Mosabhenga Waryobha keno mukutuna, naraabhahaane. Mutunenga, Waryobha naraabhatöörri munyoore kiyö mukutuna. Mokongʼontenga ko-kesaku, Waryobha naraabheghorre-ho. 8Ko bhoora ömöntö wowonswe ono akosabha Waryobha keno akutuna, Waryobha nkomohaana arë. Ömöntö ono akutuna ëkëntö ku-Waryobha, nkunyoora arë. Na ömököngʼönti uwa ekesaku, Waryobha nkumweghorra arë-ho.
9“Ndabhabhöörya igha, aaho ömöntö mö-bhëënyu, ono omoona uwaaye araamosabhe omokaate igha araaghere, amohaane reghena? 10Handë igha akosabhe inswë nomohaana inshoka? 11Nokaanyoora igha bhëënyu abhantö m-baghogho mörë, kasi momanyirë okohaana abhaana abhëënyu ëbhëntö ibhiiya. Mbe, Taata uwa mu-ryobha nu-uwa heene, nahanshirë bhököngʼu okohaana abhantö ëbhëntö ibhiiya, bhano bhakomosabha.
12“Mokorrenga abhantö kya bhono mukutuna bhabhakorrenga. Ko bhoora ghayö, ngo Waryobha yaaraghërrëëyi mo-Maandeko Amahörëëru na ko-bharööti.”
Amangʼana agha okosoha mo-Bhokama ubhwa Waryobha
13Yëësu akaghëndërrya okoghamba igha, “Mohetere mu-kihiita ikinyintu ukughya mo-Bhokama ubhwa Waryobha. Ikihiita ëkëgharë na enshera engarë, bhiyö nkuhira bhërë ömöntö ukusikibhwa, na abhahëti abha hayö, m-baaru. 14Kasi ikihiita ikya ukughya mö-bhöhöru, n-kinyintu na enshera ni-nyerre, ku bhuyö abhantö m-bake bhano bhakungʼura engʼana iya öbhöhöru iyö.”
Amangʼana agha okomanya abharööti abharongo na abha heene
15Yëësu akaghamba igha, “Mwiyangarre ko-mangʼana agha abharööti abha obhorongo. Nkuusha bharë kö-bhëënyu bhahaabhuhirë kya amangʼöndi. Kasi obhoheene ni-igha, mbanga sishuushë sëmbë. 16Mmoraabhamanyërri bhuuya eteemo iyaabho kya bhono ërë, ko-mangʼana amaghogho ghano bhakokora. Ko bhoora abhantö tebhakutwa sezabhibhu kö-mëtë ighya amahwa hë, handë sitiini ku-mushongoma.17Ömötë umuuya, nkwama ghörë sehagho sinshiiya. Na ömötë omoghogho, nkwama ghörë sehagho sengogho. 18Ömötë umuuya tighukwama sehagho sengogho hë. Na ömötë omoghogho tighukwama sehagho sinshiiya hë. 19Abhantö nkogheesha bharë kera ömötë ghono ghotakwama sehagho sinshiiya, bhaghotabhuta mo-morro. 20Ku bhuyö abharööti abharongo bhayö, moraabhamanye ko-mangʼana amaghogho ghano bhakokora.”
Amangʼana agha abheegha abha heene na abharongo
21Yëësu akaghëndërrya okoghamba igha, “Bhaaho abhantö abhandë bhano bhakomberekera igha, ‘Omonene uwëëtö, Omonene uwëëtö,’ kasi tebharesoha mo-Bhokama ubhwa Waryobha hë. Kasi ömöntö ono akokora bhono Taata uwa mu-ryobha akutuna, uyö we aresoha-mo. 22Urusikö urwa okobhotorrwa ikiina hano rurihika, abhantö abhaaru mbarëntëëbhyanga igha, ‘Omonene uwëëtö! Omonene uwëëtö! Kasi tomanyirë igha bhëëtö ntwaaruusiri öbhörööti, tokaata na amasambwa ku iriina iryaho, kora tokakora amakono amaaru?’ 23Hayö ho ndebhatëëbhya harabhu igho igha, ‘Tembamanyirë hë. Mundwere-ho, bhëënyu abhakora maghogho.’”
Amangʼana agha abhahaghaashi abha teemo ibhërë
24Mbe, Yëësu akabharëngërya ëkërëngyö igha, “Ömöntö wowonswe ono akwighwa amangʼana aghaane, na akore kya bhono nkwëghya, uyö n-kya ömöntö omongʼaini ono yaahaghaashirë inyumba iyaaye ku-ritare. 25Mbe, imbura ekatwa, emeghera ghekeeshora, rikama rirörö rekahuusha inyumba ënköngʼu iyö. Kasi inyumba tiyaaghööyë hë, ko bhoora mwene nyumba yaarenga aghehaghaashirë ku-ritare. 26Kasi ömöntö ono akwitegherra amangʼana aghaane ghano nkwëghya, na aranga okokora bhono nkoghamba igha akore, uyö n-kya ömöntö omokangi ono yaahaghaashirë inyumba iyaaye ku-risense. 27Mbe, imbura insharu ekatwa, na emeghera ghekeeshora, rikama rekahuusha bhököngʼu, inyumba iyö ekaihöngörrya hansë yonswe igho.”
28Hano Yëësu yaamarrë okobharëngërya ëkërëngyö kiyö, abhantö abhaaru bhano bhaamwitegherranga, bhakaroghoora kya bhono yëëghyanga. 29Keno kyaaghërrë bhakaroghoora, m-boora Yëësu atëghyanga kya abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa. We yëëghyanga kya ömöntö ono aana obhotoro ukurwa ku-Waryobha.
8Yëësu arahwënia omoghenge
(Maariko 1:40-45; Ruuka 5:12-16)
1Hano Yëësu yaangʼaararrë ukurwa ku-nguku koora, abhantö abhaaru bhakamosoorana. 2Tamaaha, omoghenge akaasha akamotemera hansë ibhiru. Akamötëëbhya igha, “Omonene, hano oraahanshe oratora ukunhwënia mbe na esaabhuuro iya ikidiini.”
3Yëësu akarambora okobhoko ukwaye, akakunia omoghenge uyö. Akamötëëbhya igha, “Ni-igho nkutuna igha uhwene, obhe na esaabhuuro iya ikidiini.” Kamwë igho omoghenge uyö akahwena. 4Yëësu akamötëëbhya igha, “Otakaatëëbhya ömöntö wowonswe oora keno kebhaayë, kasi kaghi kö-mösëngëri uruusi ikimwenso ikya okorama ukwaho. Ku bhuyö kaghi umwensere Waryobha kya bhoora Mosa yaaraghërrëëyi.”8:4 Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abharaawi 13:45-46, 14:1-32.
Umukumo ughwa omonene uwa abhasirikare
(Ruuka 7:1-10; Yohana 4:43-54)
5Hano Yëësu yaasöhirë mu-mughi ughwa Kaperenaumu, omonene nyabhorebhe uwa abhasirikare akaasha ku-Yëësu, 6akamötëëbhya igha, “Omonene, neena omoghorwa uwaane, waane ka, m-mörööyë bhököngʼu uwa risusu. Nkö-bhörrë arë naraayë, takotora ukwemoka hë, nkwighwa arë öbhörrö bhököngʼu.”
7Yëësu akamötëëbhya igha, “Nendaaghi mmuhwëni.”
8Omonene uwa abhasirikare akatëëbhya Yëësu igha, “Tiningʼarëëyë uwe osohe waane ka. Kasi ghamba engʼana ëmwë iyeene igho, omoghorwa uwaane naraahwene. 9Ko bhoora kora öni wonswe, n-hansë ndë iya ubhwera ubhwa uwöndë. Ghwiki bhaaho abhasirikare abhandë bhano neena ubhwera ko-obho. Hano naatëëbhya umusirikare nyabhorebhe igha, ‘Kaghi,’ nkughya arë. Na hano naatëëbhya uwöndë igha, ‘Nshö,’ nkuusha arë. Hano naatëëbhya omoghorwa uwaane igha, ‘Kora omoremo ghono,’ nkokora arë.”
10Hano Yëësu yaaighuurë amangʼana ghayö, akaroghoora bhököngʼu. Akatëëbhya bhano bhaamosoorananga igha, “No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, tenakasikaini na ömöntö uwa umukumo kya ghono Isiraëri hano. 11Ndabhatëëbhya igha, abhantö abhaaru bhano bhatarëngë Abhayahudi mbariisha ko-Bhokama ubhwa Waryobha, ukurwa mbaara syonswe igho. Mbariikara ku-nyangi hamwë na abhakörö abhëëtö Ibhurahimu, Isaaka na Yaakobho. 12Kasi Waryobha naretabhuta mu-kisuntë abhantö bhano bhaaitengʼerwanga igha, mbo bhakaabhaaye abhantö abhaaye. Iyö yo bharikuura bhököngʼu, na okokaaraatya amaino.”
13Mbe, Yëësu akatëëbhya omonene uwa abhasirikare uyö igha, “Kaghi ka. Ömököri uwaaho uwa emeremo naraahwene kya bhono umukumo ughwaho ghörë.” Ömököri uwaaye uwa emeremo, akahwena enkaagha iyöiyö.
Yëësu arahwënia abhantö abhaaru
(Maariko 1:29-34; Ruuka 4:38-41)
14Mbe, Yëësu akahika wa Peetero ka, akasoha mu-nyumba. Hano yaasöhirë mu-nyumba, akanyoora nyakubhyara uwaabho Peetero aana ehooma ëndörö, nkö-bhörrë arë naraayë. 15Yëësu akamukunia okobhoko, akahwena, akeemoka, akatighinkanera Yëësu.
16Mbe, hano yaahikirë omoghoroobha, Yëësu akareeterwa abhantö bhano bhaarenga na amasambwa. Yëësu akaghaata ko okoghahamera kamwë igho. Kora akahwënia na abharööyë. 17Ghayö ngaakörrwë, okore ehekerane engʼana eera ömörööti Isaaya yaaghambirë igha,
“Yaaghëghirë amarööyë aghëëtö, akatuhwënia.”8:17 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 53:4.
Ubhurito ubhwa okosoorana Yëësu
18Mbe, hano Yëësu yaarööshë igha abhantö m-baaru bhaamwinarrë, akatëëbhya abheegha abhaaye igha, “Twamboke toghende humbu iya inyansha.” 19Ho umwëghya uwa amaraghërryö agha Mosa yaaishirë akatëëbhya Yëësu igha, “Umwëghya, nendaakosooranenga, hasë honswe igho, hano ukughya.”
20Kasi Yëësu akamohonshora igha, “Nyamobhwe mbaana amaina aghaabho agha okoraara-mo, na ibhinyönyi mbeena amasu. Kasi öni Omoona uwa Ömöntö,8:20 Omoona uwa Ömöntö. Maaha mo-faharaasa. teneena ahasë aha okotoora orobharu urwane hë.”
21Mbe, umwegha ömwë uwa Yëësu akatëëbhya Yëësu igha, “Omonene, tigha kanga ngende mbeeke taata, mmare niishe.”
22Yëësu akamohonshora igha, “Uwe nsoorana. Tigha abhantö bhano bhatakwighwera Waryobha,8:22 Abhantö bhano bhatakwighwera Waryobha. Senakara isyëndë syandëkirë igha, Abhaku. Ko-ngʼana iya abhaku, maaha mo-ketabho ikya Ruuka 15:24, 15:32; Abhaëfësö 2:1. bhabheekane abheene ko abheene.”
Yëësu arahamera rikama
(Maariko 4:35-41; Ruuka 8:22-25)
23Mbe, Yëësu akariina mu-bhwato na abheegha abhaaye. 24Kamwë igho rikama rirörö kai, rekahuuta ku-nyansha kuyö, kora ubhwato bhokakerwa na amayengo. Kasi Yëësu umwene yaarenga araayë. 25Abheegha abhaaye bhakaghya ukumutura. Bhakamötëëbhya igha, “Omonene otatötöörya! Hake törë kukwererra!”
26Umwene akabhahonshora igha, “Motakoobhoha! Umukumo ughwënyu m-moke.” Ho yaamarrë akemerra, akahamera rikama na amayengo. Inyansha ekatendeera. 27Abheegha bhayö bhakaroghoora. Bhakatëëbhania igha, “Kana! Ömöntö ono n-wa teemo kë, ono akohamera rikama na amayengo bheramwighwera?”
Yëësu araata amasambwa ko-bhantö abhabhërë
(Maariko 5:1-20; Ruuka 8:26-39)
28Hano Yëësu yaambökirë inyansha iya Ghariraaya, akahika humbu ku-kyaro ikya Abhaghadara. Mbe, akasikana-ho na abhantö abhabhërë, bhano bhaarë na amasambwa. Bhaarwërëëyë mo-sembeehera8:28 Mo-sembeehera. Abhayahudi bhaabheekanga abhaku mo-semenga handë mu-bhwina bhono bhwaatukwa ku-ritare irya ku-nguku. mono bhaamënyirë. Abhantö bhayö, bhaarë na singuru, na m-babhë bhaarë. Kora abhantö mboobhohanga okoheta ko-nshera kuyö.
29Mbe, amasambwa ghayö ghakakongera Yëësu igha, “Ë Omoona uwa Waryobha, iyakë ukutuna okotokora? Kasi wishirë ukutusikya, kora enkaagha eno Waryobha yaatoora-ho iya ukutusikya etaraahika?” 30Mbe, ahasë hayö, ryaare-ho rihisho rinene irya sëmbëëshë serarëësya. 31Mbe, amasambwa ghaara ghakasaasaama Yëësu igha, “Hano oraatwate ukurwa mo-bhantö bhano, utwikërri toghende mwi-hisho irya sëmbëëshë moora.”
32Yëësu akatëëbhya amasambwa ghayö igha, “Moghende!” Mbe, amasambwa ghayö ghakarwa mo-bhantö bhayö, ghakaghya mwi-hisho irya sëmbëëshë. Rihisho irya sëmbëëshë rekahiringita këmwë ku-kihiringityö ëkërörö, ukughya ku-nyansha, rekakwererra mu-nyansha.
33Hano abharëësya abha sëmbëëshë bhaarööshë ghayö, bhakakenya ukughya ka. Bhakatëëbhya abhantö keno kyaabhaayë. Kora bhakabhatëëbhya kya igho abha amasambwa bhaahwëniibhwi. 34Abhantö bhonswe igho mu-mughi ghuyö, bhakakenya ukughya okomaaha Yëësu. Bhakasaasaama Yëësu igha arwe mu-kyaro ikyabho muyö.
9Yëësu arahwënia ömörööyë uwa risusu
(Maariko 2:1-12; Ruuka 5:17-26)
1Mbe, Yëësu akariina mu-bhwato akaamboka ukughya humbu iya inyansha iya Ghariraaya, akahika Kaperenaumu, umughi ghono yaamënyirë-mo. 2Abhantö abhandë bhakareetera Yëësu ömörööyë uwa risusu bhamösëngʼënsirë kwi-shambi. Hano Yëësu yaarööshë engʼana iyö abhantö bhayö bhaakörrë, akamanya igha mbaana umukumo. Akatëëbhya ömörööyë uyö igha, “Moona uwaane iköngʼërrya, otakoobhoha, nkwabhëëyë ëbhëbhë ibhyaho!”
3Hano abhëëghya nyabhorebhe abha amaraghërryö agha Mosa bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakaighambera mo-metwe ighyabho igha, “Ömöntö ono nkotoka arë Waryobha.” 4Kasi Yëësu yaamanyirë keno bhaaitegherranga, ku bhuyö akabhatëëbhya igha, “Motakaabha na amaitegherro amaghogho kya ghayö mo-metwe ighyënyu. 5Ne-ngʼana kë ëntöbhu iya okoghamba, ‘Wabhëëywë ëbhëbhë ibhyaho,’ kasi nö-kömötëëbhya igha, ‘Emoka oghende?’ 6Keno nkutuna momanye ni-igha, öni Omoona uwa Ömöntö, neena obhotoro ubhwa ukwabhera abhantö ëbhëbhë ibhyabho ko-kebhara kono.” Ho Yëësu yaamarrë akatëëbhya ömörööyë uwa risusu uyö igha, “Emoka, ogheghe rishambi iryaho oghende yeeka waaho.” 7Ömöntö uyö akahwena, akeemoka, akaghya ka. 8Hano rikomo irya abhantö ryaarööshë ghayö, rekaroghoora bhököngʼu kora rekoobhoha. Rekatöönia Waryobha ono yaahaayë abhantö ubhwera kya bhuyö.
Yëësu arabherekera Mataayo amosoorane
(Maariko 2:13-17; Ruuka 5:27-32)
9Hano Yëësu yaaruurë hayö, akasikana na ömöghööti uwa righööti ono yaabherekerwanga igha, Mataayo. Mataayo uyö, yaarenga aikaayë mo-kaghutu akaaye aka righööti. Yëësu akamötëëbhya igha, “Nshö onsoorane.” Mataayo akeemoka, akamosoorana.
10Mbe, Yëësu akaghya wa Mataayo. Hano Yëësu yaarenga ko-meeza ararya ibhyakorya wa Mataayo hayö, tamaaha, abhaghööti abha righööti abhaaru na abhantö abhandë bhano bhaamanyekaini igha, m-ba ëbhëbhë, bhonswe bhakaasha bhakarya hamwë na Yëësu na abheegha abhaaye. 11Hano Abhafarisaayo bhaarööshë amangʼana ghayö, bhakatëëbhya abheegha abha Yëësu igha, “Umwëghya uwëënyu uyö, taingʼarëëyë okorya hamwë na abhaghööti abha righööti na abha ëbhëbhë9:11 Abha ëbhëbhë. Maaha mo-faharaasa engʼana, Abhantö abha ëbhëbhë. abhandë!” 12Hano Yëësu yaangʼurrë amangʼana ghayö, akaghamba igha, “Ömörööyë we akutuna ömörëri, tö-möhöru hë! 13Mbe, moghende mutune ensonga iya amangʼana agha Waryobha hano yaaghambirë igha, ‘Engʼana eno nkutuna, na-bhantö ukwabherana, ko bhoora ukwabherana nkökërrë ikimwenso keno abhantö bhakummwensera.’9:13 Maaha mo-ketabho ikya Hosea 6:6.” Yëësu akabhatëëbhya igha, “Öni tenaasha okobherekera bhano bhakwimaaha igha, m-ba heene ku-Waryobha, a a! Kasi naasha igha, mberekere abha ëbhëbhë.”
Amëëghyö amahya nkutuna gharë amaitegherro amahya
(Maariko 2:18-22; Ruuka 5:33-39)
14Mbe, ho abheegha nyabhorebhe abha Yohana Omobhatiisya bhaaishirë ku-Yëësu, bhakamöbhöörya igha, “Bhëëtö hamwë na Abhafarisaayo, nkwisasanga törë ibhyakorya. Kasi n-kwakë abheegha abhaaho bho bhatakwisasa ibhyakorya?” 15Yëësu akabhahonshora igha, “Abhaghëndësya abha ömötëti,9:15 Abhaghëndësya abha ömötëti. Ensonga iyaamo ni-igha, Yëësu n-kya ömötëti, ghano ghakwikora kö-möntö ono akoteta, ngo ghakwikora na ku-mwene wonswe. tebhakobhaabhayera enkaagha eno ukunyoora bharëngë hamwë na ömötëti. Kasi hano ömötëti ariruusibhwa mo-bhasaani abhaaye muyö, hayö bhoono ho abhasaani abhaaye bhareebhabhayera na ukwisasa ibhyakorya.
16“Taaho ömöntö ono akoghegha ekeraka ekehya, aketomere ku-ngibho ëngötu hë. Hano araakore igho, ekeraka ekehya kiyö, nkeraatandore bhököngʼu ingibho ëngötu iyö. 17Ghwiki ni-igha, abhantö tebhakohoma idivai9:17a Idivai. Maaha mo-faharaasa. eehya mo-bheghansha ëbhëkörö9:17b Ebheghansha ëbhëkörö. Yëësu yaaghambirë ghayö ukwörökya igha, amëëghyö agha kare agha Abhayahudi teghaishooghanibhwi na amëëghyö agha Amangʼana Amaiya agha Yëësu Kiristo hë. ibhya amaseero. Ko bhoora hano bharaakore igho, nkwateka bhërë, bhesareka, na idivai yeteka. Abhantö nkotoora bharë idivai eehya mo-bheghansha ebhehya. Hayö ho idivai na bheghansha bhetaasareke.”
Yëësu araryökya umwisëkëna ukuhwënia omokari ono yaanyankuha
(Maariko 5:21-43; Ruuka 8:40-56)
18Enkaagha eera waanyöörrë Yëësu akishumaasha ghayö, tamaaha, omotangati uwöndë uwa inyumba iya esango iya Abhayahudi, akaasha ku-Yëësu, akamotemera hansë ibhiru, akamötëëbhya igha, “Umwisëkë uwaane m-boono yaakwa. Kasi toghende omosambekere amabhoko, anyoore öbhöhöru.” 19Yëësu akeemoka, akahinana na abheegha abhaaye, hamwë na suwaabho omohara uyö.
20Tamaaha, omokari ono yaatemoranga amaanyinga imyoka ikömi na ibhërë, akarwa nyuma Yëësu, akakunia ku-ripindo irya ingibho iya Yëësu. 21Yaakörrë igho, ko bhoora yaaighambëëyë mo-motwe ughwaye igha, “Hano ndaashe nkuni ripindo irya ingibho iyaaye igho, nendaahwene.” Ku bhuyö akakunia ripindo irya ingibho iya Yëësu. 22Yëësu akaisyörya akamomaaha, akamötëëbhya igha, “Ghömërrya mwisëkë uwaane. Keno këghërrë uhwënirë, nu-mukumo ughwaho.” Hayö na hayö igho, omokari uyö akahwena.
23Mbe, hano Yëësu yaaghyanga mu-nyumba iya omotangati uwa esango iya Abhayahudi, akamaaha abhantö abhaaru bhaikomaini mu-ruku hayö, abhandë bharahuuta ebherongwe, na abhandë bharakuura bhököngʼu bhabhaabhayëëyë. 24Yëësu akabhatëëbhya igha, “Murwe hano. Omohara ono takuurë hë naraayë.” Hano abhantö bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakamosekerra. 25Hano rikomo irya abhantö ryaaruusiibhwi mu-nyumba, Yëësu akasoha mu-kinyumba ikya omohara uyö. Akaghoota okobhoko omohara uyö, akeemoka ahwënirë. 26Amangʼana ghayö ghakaromaana ikyaro kiyö kyonswe igho.
Yëësu arahwënia abhahukuru na rimuumu
27Hano yaarwanga hayö, abhahukuru abhabhërë bhakamurwa nyuma bharakonga igha, “Umwebhorwa Daudi,9:27 Umwebhorwa Daudi. Bhamöbhërëkëëyë igho ko bhoora nu-uwa eka iya Daudi yaarë, na bhaaitengʼeranga igha we Mesiya ono araabhahwëni amarööyë aghaabho. Maaha mo-faharaasa. Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 89:3-37; Isaaya 29:18-19, 35:5-6; Yeremia 23:5-6; Ezekieri 34:23-24. otatwabhera!” 28Hano Yëësu yaasöhirë mu-nyumba, abhahukuru bhayö bhakaghya ko-we. Akabhabhöörya igha, “Morakumya igha, ndatora okobhahwënia?” Bhakamohonshora igha, “Yëë Omonene, nkukumya törë.” 29Ho bhoono Yëësu yaakuniri amaiso aghaabho, na eno arabhatëëbhya igha, “Nkobhahwënia ndë, ko bhoora mukukumya igha ndatora okobhahwënia.” 30Kamwë igho, bhakamaaha. Yëësu akabhakangʼasërrya igha, bhatakaatëëbhya ömöntö wowonswe oora amangʼana ghayö. 31Kasi hano bhaaruurë hayö, bhakaraarekera abhantö bhonswe igho abha ikyaro kiyö.
32Hano abhahukuru bhayö bhaarwanga hayö, tamaaha, abhantö abhandë bhakareetera Yëësu ömöntö ono yaarenga na risambwa reno ryaamökörrë abhe rimuumu. 33Yëësu akaata risambwa ukurwa kö-möntö uyö. Rimuumu riyö rekasimya ukushumaasha. Abhantö bhano bhaarë hayö, bhakaroghoora bhököngʼu, kora bhakaghamba igha, “Engʼana kya eno tiyaakakörrwë Isiraëri hano hë.” 34Kasi Abhafarisaayo bhakaghamba igha, “Oghosambwa, oghonene ughwa amasambwa ghoora, ngwo ghokomohaana obhotoro ubhwa ukwata amasambwa ukurwa ko-bhantö.”
Yëësu aramaahera abhantö amaabhë
35Mbe, Yëësu akabha arainaaranaara mu-mighi ghyonswe igho na mu-bhishishi. Ahasë honswe hano yaahetanga, yëëghyanga abhantö mu-sinyumba isya esango iya Abhayahudi. Yaaraarekanga Amangʼana Amaiya agha Obhokama ubhwa Waryobha, na ukuhwënia abhantö amarööyë ghonswe igho. 36Hano yaarööshë abhantö abhaaru bharösirë, tebhaana uwa okobhatöörrya hë, akabhaabhera. Mbaarë kya amangʼöndi ghano ghataana ömörëësya uwa okoghangarra. 37Hayö ho Yëësu yaatëëbhëri abheegha abhaaye igha, “Ibhyakorya m-byaru kö-möghöndö, kasi abhaghësi m-bake igho.9:37 Ibhyakorya m-byaru kö-möghöndö, kasi abhaghësi m-bake igho. Ensonga iyaamo ni-igha, abhantö m-baaru bhano bhakutuna ukukumya Yëësu, kasi abhantö abha okobharaarekera okore bhakumi Yëësu, te-bhaaru hë.38Ku bhuyö mosaasaame mwene ömöghöndö, ahire abhaghësi kö-möghöndö bhaghese.”
10Yëësu aratoma abhatomwa abhaaye ikömi na bhabhërë
(Maariko 3:13-19, 6:7-13; Ruuka 6:12-16, 9:1-6)
1Yëësu yaabhërëkëëyë abheegha abhaaye ikömi na bhabhërë, akabhahaana obhotoro ubhwa ukwata amasambwa ko-bhantö, na ukuhwënia abharööyë bhonswe igho. 2Mbe, ghano hano na-mariina agha abhatomwa10:2 Abhatomwa. Maaha mo-faharaasa. ikömi na bhabhërë bhayö yaatömirë,
Simööni ono yaabherekerwanga igha Peetero, Anderea, mura uwaabho Peetero enda ëmwë, Yaakobho na Yohana bhamura abha Zebhedaayo, 3Firipö, Bhatoromaayo, Toomasi, Mataayo ömöghööti uwa righööti, Yaakobho mura uwa Arufaayo, Tadaayo, 4Simööni Omozerote10:4 Simööni Omozerote. Simööni yaabherekerwanga igha, Simööni Omozerote, handë igha, Simööni Omokananaayo. Amariina ghayö ngo bhaabherekeranga abhantö bhano bhaitaneranga öbhötöönööni ubhwa ikyaryo ikyabho ukurwa ko-Bharuumi. Maaha mo-ketabho ikya Maariko 3:18; Ruuka 6:15. na Yuuda Isikariyote ono yaanyëërëëyë Yëësu inikö.
5Mbe, Yëësu akatoma abhatomwa ikömi na bhabhërë bhayö, akabharaghërrya igha, “Motakaaghya ko-Bhakyaro, handë ku-mughi ghoghonswe ghoora ughwa Samaaria. 6Kasi moghende ko-Bhaisiraëri, bhayö, n-kya amangʼöndi ghano ghasira. 7Moghende mobharaarekerenga igha, ‘Enkaagha iya Obhokama ubhwa Waryobha n-haangʼë ërë.’ 8Muhwëni abharööyë, muryöki abhaku, mosaabhuure abhaghenge, mwate amasambwa ko-bhantö. Mbahaayë bhosa obhotoro bhuyö, ku bhuyö na bhëënyu bhonswe mötörri abhantö bhosa. 9Motakaaghya na esahaabhu, handë seehera mu-bhighushi ibhyënyu. 10Motakaaghya na amabhëëghi agha oroghendo, handë sengansho ibhërë, ebheraatö handë inyimbo. Ko bhoora ömököri uwa emeremo, naingʼarëëyi okohaanwa keno aingʼarëëyë.”
11Yëësu akaghëndërrya okobhatëëbhya igha, “Hano mwasoha mu-mughi ghwoghwonswe ghoora, handë ikishishi kyokyonswe keera, mutune ömöntö ono araabhasërëëni waaye ka. Mwikare waaye hayö, okohekera hano murirwa ahasë hayö. 12Hano mwasoha mu-mughi ughwa ömöntö, mobhakëëri igha, ‘M-morembe bhamurë.’ 13Hano abhantö abha ku-mughi kuyö bharaabhaikërri, obhongʼoore ubhwa omorembe mboraabhaikarre. Kasi hano bharaange okobhaikërrya, Waryobha tangʼoore abhantö abha ku-mughi kuyö hë. 14Hano ömöntö wowonswe ono araabhange, handë ange ukwikërrya amangʼana aghëënyu, mokongʼonte urutu urwa ko-maghörö aghëënyu10:14 Mokongʼonte urutu urwa ko-maghörö aghëënyu. Ensonga iyaamo nu-kwöryökya igha, Waryobha angirë abhantö abha hayö, ko bhoora bhaangirë abhatomwa abhaaye. hano mwarwa mu-nyumba handë mu-mughi muyö. 15No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, hano Waryobha arebhotorra abhantö bhonswe igho ibhiina ibhyabho, narishibhya bhököngʼu abhantö abha mu-mughi muyö okokera bhono arishibhya abhantö abha Sodoma na Ghomora.”10:15 Maaha mo-ketabho ikya Okosemoka 19:24-29.
Inyaanyi eno ikuusha
(Maariko 13:9-13; Ruuka 21:12-17)
16Yëësu akaghëndërrya ukushumaasha na abheegha abhaaye, akabhatëëbhya igha, “Mwangarre, okobhatoma kono nkobhatoma mo-bhantö, n-kya hano amangʼöndi ghaahirwa mu-sishuushë ghatë. Ku bhuyö ni-igha mongʼainihe kya inshoka. Ghwiki ni-igha mobhe abhahaabhu kya ibhighuuti. 17Mwiyangarre, ko bhoora abhantö abhandë mbaraabhaghoote bhabhahire mo-sebharasa, kora mbarebhatemanga na imishariti mu-sinyumba isya esango iya Abhayahudi. 18Mbarebhahiranga ko-bhatöngi na ko-bhakama ko bhoora igha m-bantö abhaane mörë. Na hayö ho morebhatëëbhyanga amangʼana aghaane agha ukunyimererra ko-Bhayahudi na ko-Bhakyaro. 19Kasi hano bharebhaghoota, motakaasha kohaha igha n-kë moreghamba handë igha iyakë moreghamba. Ko bhoora Waryobha narebhahaana amangʼana agha okoghamba ko-nkaagha iyöiyö. 20Ko bhoora ti-igha m-bëënyu moreghamba hë, kasi nu-Mwika uwa Taata uwëëtö we areghera moghambe keno akutuna moghambe.
21“Ömöntö narinyeera inikö mura uwaabho okore aitwe, na umwibhöri uwa ikishaasha narinyeera inikö omoona uwaaye, na abhaana mbarinyeera inikö abhaibhöri abhaabho, na okobhaita. 22Abhantö mbarebharegha hasë honswe igho, ko bhoora igha, m-beegha abhaane mörë. Kasi ono arëghömërrya okohekera ku-muhiko, Waryobha narëmötöörya. 23Hano bhabhakorra obhoghogho ahasë nyabhorebhe, mokenyerre ahasë ahandë. No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, temoremara okokora emeremo mu-mighi ghyonswe igho ighya Isiraëri, öni Omoona uwa Ömöntö ntaraakyora.
24“Umwegha takokera umwëghya uwaaye hë, na omoghorwa takokera omonene uwaaye hë. 25Bhëënyu abheegha abhaane ni-igha mobhe kya öni. Mwitengʼere igha abhantö mbarebhakorra obhoghogho kya bhono bhakonkorra obhoghogho. Öni m-motangati uwëënyu ndë, hano okomaaha bharamberekera igha n-Gosambwa10:25 Oghosambwa. Senakara isyëndë syandëkirë igha, Bhërizëbhuri, ensonga yaamo igha, Oghosambwa, omonene uwa amasambwa. ndë, na bhëënyu bhonswe mbarebharoka amariina amaghogho bhököngʼu.”
Waryobha umwene igho we uwa ukwobhohwa
26Mbe, Yëësu akabhatëëbhya igha, “Motakoobhoha abhantö, ko bhoora ëkëntö kyokyonswe igho keno kikundikiriibhwi, nkerekondokorwa, na kyokyonswe keno kibhisirwë, nkeremaahwa. 27Amangʼana ghonswe igho ghano nkobhatëëbhya mu-kisuntë, moghaghambe harabhu igho. Kora amangʼana agha Obhokama ubhwa Waryobha ghano mukwighwa mwighara, mogharaareke harabhu igho. 28Motakoobhoha abhantö. Keno bhakotora ukwita, nö-möbhërë ughwënyu ughwene igho, kasi tebhakotora ukwita öbhöhöru ubhwa umwika ughwënyu hë. Waryobha we uwa ukwobhoha, ko bhoora umwene aratora ukusikya ömöbhërë na umwika ughwa ömöntö mo-morro ghotakurima.
29“Moratora okoghora ibhitintighiri ebheke bhibhërë kwa hera nke igho. Kasi tekeeho ikinyönyi kora ëkëmwë keno kikukwa ikyene igho, Taata uwëëtö uwa mu-ryobha atahanshirë. 30Kö-bhëënyu ni-igha, Waryobha namanyirë ekerengere ikya situukya isyënyu ko-metwe ighyënyu, 31ku bhuyö motakoobhoha. Ko bhoora bhëënyu mmoona ubhwera bhököngʼu ku-Waryobha okokera ibhinyönyi ibhyaru.
32“Ömöntö wowonswe ono arinyikërrya mo-bhantö igha nu-uwaane, öni wonswe nindimwikërrya ko-Taata uwa mu-ryobha. 33Kasi hano ömöntö arinyikaana mo-bhantö igha, tu-waane hë, öni wonswe nindimwikaana ko-Taata uwa mu-ryobha.”
Yëësu araghera abhantö bharaahokana
34Yëësu akaghëndërrya okoghamba igha, “Motakaakanya igha naasha ko-kebhara kono okohaana abhantö omorembe. Ti-igho hë! Kasi ni-rinyaraghania naareeta ko-kebhara kono. 35Ndabharëngërya igha, umumura naryanga ukwighwerrana na suwaabho, umwisëkë naryanga ukwighwerrana na nyakuwaabho, omokaamoona wonswe naryanga ukwighwerrana na nyakubhyara uwaabho. 36Abhabhisa abha ömöntö, m-baara abha mu-nyumba iyaaye.10:35-36 Maaha mo-ketabho ikya Mika 7:6.37Ömöntö wowonswe ono araahanshe suwaabho, handë nyakuwaabho konkera, uyö taingʼarëëyë okobha umwegha uwaane hë. Ömöntö wowonswe ono araahanshe mura uwaaye, handë mohara uwaaye konkera öni, uyö taingʼarëëyë okobha umwegha uwaane hë. 38Ömöntö wowonswe ono ataikërri ukunyoora inyanko10:38 Ukunyoora inyanko. Ikiyunaani keraghamba igha, ukweteeka omosarabha. iya okonsoorana, uyö taingʼarëëyë okobha umwegha uwaane hë. 39Ömöntö wowonswe ono araaronerre öbhöhöru ubhwaye ubhwa ko-kebhara kono, uyö narisirya öbhöhöru ubhwaye ubhwa mu-ryobha. Kasi ömöntö wowonswe ono araaruusi öbhöhöru ubhwaye ubhwa ko-kebhara kono, uyö narinyoora öbhöhöru ubhwaye ubhwa amakora ghonswe igho.”
Ukwikërrya abheegha abha Yëësu n-kya hano waikërrya Yëësu
40Yëësu akaghëndërrya okobhatëëbhya igha, “Ömöntö wowonswe ono akobhasërëënia, nö-öni ukunyoora asërëënëri. Ömöntö wowonswe ono akönsërëënia, n-Waryobha ono yaantoma we ukunyoora asërëënëri. 41Ömöntö wowonswe ono akösërëënia ömörööti, ko bhoora igha ömörööti uyö, m-moraarëki uwa amangʼana agha Waryobha, Waryobha narimutuha kya bhono arituha ömörööti. Ömöntö wowonswe ono akösërëënia ömöntö uwa heene ko bhoora igha wa heene, Waryobha narimutuha kya bhono arituha omoheene. 42Ömöntö wowonswe ono akohaana ömöntö uwa inyonta amanshë amamititu agha ukunywa mo-kekombe ko bhoora igha ömöntö uyö m-mosoorani uwaane, no-bhoheene nkobhatëëbhya igha, wonswe Waryobha narimutuha.”
111Hano Yëësu yaamarrë okoraghërrya abheegha abhaaye ikömi na bhabhërë, akarwa hayö, akaghya mu-mighi ighyëndë ighya mo-mokowa ughwa Ghariraaya, ukwëghya-yo na okoraareka engʼana iya Waryobha.
Yohana Omobhatiisya aratoma abheegha abhaaye ku-Yëësu
2Enkaagha eno Yohana Omobhatiisya yaarë mo-kebhohe, yaaighuurë amangʼana ghano Kiristo yaakoranga. Ku bhuyö akatomana-yo abheegha abhaaye 3bhabhööri Yëësu igha, “Nu-uwe Mesiya11:3 Mesiya. Maaha mo-faharaasa. ono abharööti bhaaghambirë igha ariisha, kasi nu-wöndë tokaitengʼera?”
4Mbe, Yëësu akabhahonshora igha, “Moghende mötëëbhi Yohana ghano mörööshë hano, na ghano mwighuurë. 5Igha, abhahukuru nkomaaha bharë, amatengʼo nkoghenda gharë, abhaghenge nkosaabhuurwa bharë, abhakirö nkwighwa bharë, abhaku nkuryökibhwa bharë, kora abhatöbhu nkoraarekerwa bharë Amangʼana Amaiya.11:5 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 35:5-6, 61:1.6Nyakara ömöntö ono aköghëndërrya ukunkumya.”
7Hano abheegha abha Yohana bhaatanoranga, Yëësu akabhöörya rikomo irya abhantö bhayö amangʼana agha Yohana igha, “Hano mwaaghëëyë ku-riköngö okomaaha Yohana, m-möntö kë mwaaitengʼeranga okomaaha? Mwaaitengʼeranga okomaaha ömöntö ono akwikërrya amangʼana ghonswe igho kya umunyaamunsi ghono ghukuhuushwa na rikama hasë honswe igho hano rikama rekobhata? Ti-igho hë. 8Nyoore motaarë möghëëyë okomaaha ömöntö ono anga kya umunyaamunsi, bhoono nkë mwaarë möghëëyë okomaaha? Mwaarë kwitengʼera okomaaha ömöntö ono aibhöhirë singibho isya öbhöghöri? Ti-igho hë. Abhantö bhano bhakwibhoha singibho isya öbhöghöri, bhayö mmu-sinyumba isya ekekama bharë. 9Bhoono n-kë mwaarë möghëëyë okomaaha? Nö-mörööti? M-maheene, tigha mbatëëbhi! Yohana uyö, nakërrë ömörööti. 10Yohana uyö we Amaandeko Amahörëëru ghakoghamba igha,
‘Tamaaha, nendaatome umuhiri uwaane uwa amangʼana,
ono araakösëëmëri enshera.’11:10 Maaha mo-ketabho ikya Maraaki 3:1.
11“No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, abhantö bhonswe igho bhano bheebhorwa ko-kebhara kono, taaho omonene okokera Yohana Omobhatiisya hë. Nokaanyoora ni-igho ërë, kasi omoke, mo-Bhokama ubhwa Waryobha, m-monene ku-Yohana uyö. 12Ukurwa haara Yohana Omobhatiisya yaasimiiyi emeremo ighyaye okohekera bhoono igho, abhantö nkwiköngʼërrya bharë, okore bhasohe mo-Bhokama ubhwa Waryobha. Kasi abhantö abha singuru, nköbhöröönia bharë. 13Ko bhoora amangʼana agha Obhokama ubhwa Waryobha, na amaraghërryö agha Mosa, ngaaraarëkirwë na abharööti okohekera ko-nkaagha iya Yohana Omobhatiisya. 14Mbe, nyoore nkutuna mörë mwikërri, momanye igha, Yohana Omobhatiisya, we Ëriya ono Waryobha yaaghambirë igha, nakaamötömirë.11:14 Maaha mo-ketabho ikya Maraaki 4:5.15Ömöntö wowonswe ono aighuurë ghayö ngambirë, aghaitegherre bhuuya!”
16Yëësu akaghëndërrya okoghamba igha, “Kana abhantö abha rekora reno n-kë nkabhatuubhania nakyo? Mbarëngë kya abhaana abhake bhano bhaikaayë bharahooya mo-moteera, bharakongera bharikyabho igha, 17‘Tobhahöötëëyë ekerongwe, kasi timubhinirë hë. Tokarëëtya amarëëtyö agha amaashishi, kasi temobhaabhayëëyë hë.’ 18Nembatuubhaini igho, ko bhoora hano Yohana Omobhatiisya yaaishirë, tiyaaryanga emekaate handë ukunywa idivai hë. Kasi bhëënyu mokaghamba igha, ‘Aana risambwa.’ 19Mbe, bhoono öni Omoona uwa Ömöntö nishirë, nkorya ndë na ukunywa idivai, kasi nkoghamba bharë igha, ‘Tamaaha uyö, m-mohobhaaru, m-mörëëbhi, na kora m-mosaani uwa abhaghööti abha righööti na abha ëbhëbhë abhandë.’ Kasi obhongʼaini ubhwa Waryobha nkwörökya bhörë igha, m-boheene ko enshera iya öbhömënyi ubhwa abhantö abha Waryobha.”
Abhantö bhano bhaanga okohongora ëbhëbhë
20Ho Yëësu yaahamëëyë abhantö abha mu-mighi gheera yaakörrë-mo amakono amaaru, ko bhoora bhaangirë okohongora ëbhëbhë ibhyabho. Akabhahamera igha, 21“Haahö bhëënyu abhantö abha Korazini, Waryobha narebhashibhya. Haahö abhantö abha Bhëtisaida, Waryobha narebhashibhya. Singa amakono ghano naakora kö-bhëënyu ngo naakora mu-mighi ighya Tiiro na Siidööni, singa abhantö abha Tiiro na Siidööni11:21 Abhantö abha Tiiro na Siidööni na-Bhakyaro bhaarë, mbaamanyekaini ko-Bhayahudi igha, m-baghogho bhaarë bhököngʼu ko öbhököri ubhwa ëbhëbhë. mbakaatöörrë singibho isya amaghonera na ukwihaka riibhu ukwörökya igha, bhahöngööyë ëbhëbhë ibhyabho. 22Kasi nkobhatëëbhya ndë igha, hano Waryobha arebhotorra abhantö ibhiina ibhyabho, narebhashibhya bhököngʼu okokera bhono arishibhya abhantö abha Tiiro na Siidööni.11:22 Maaha mo-ketabho ikya Amöösi 1:9-10; Yöëri 3:4.23Bhëënyu abhantö abha Kaperenaumu, nkokanya mörë igha Waryobha narebhaghegha abhahire mu-ryobha, tarebhaghegha hë. Kasi narebhatabhuta mu-kyaro ikya abhaku. Singa amakono ghano naakora kö-bhëënyu hano ngo naakora Sodoma,11:23 Maaha mo-ketabho ikya Okosemoka 19:24-29. singa umughi ghuyö ho ghökërë. 24Kasi nkobhatëëbhya ndë igha, hano Waryobha arebhotora ibhiina, bhëënyu narebhashibhya bhököngʼu okokera bhono arishibhya abhantö abha mu-mughi ughwa Sodoma.”
Yëësu we ahasë aha okomoonyera
25Ko-nkaagha iyöiyö, Yëësu akaghamba igha, “Uwe Taata, nu-uwe nkukumya Omonene uwa kera ëkëntö mu-ryobha iyö na ko-kebhara kono. Ko bhoora amangʼana aghaaho ghano, waabhisa abhantö abhangʼaini na bhano bhaasoma, kasi okahonyorra abhantö bhano bhaana umukumo ku-uwe kya abhaana abhake. 26M-maheene Taata waakörrë igho ko bhoora ni-igho waatunirë igha ebhe.”
27Hano Yëësu yaamarrë okosaasaama Waryobha, akasimya ukushumaasha na abhantö. Akabhatëëbhya igha, “Taata Waryobha angʼaayë bhyonswe igho. Taaho ömöntö ono amanyirë Omoona uwa Waryobha, kasi Taata Waryobha we amomanyirë. Na taaho ömöntö ono amanyirë Taata Waryobha, kasi no-Moona uwaaye umwene we amomanyirë, na bhaara öni Omoona uwa Waryobha nkutuna igha mbahonyorre.
28“Muushe ku-öni bhëënyu bhonswe igho bhano mukunyankibhwa na ukuritoherwa na imirigho imirito, mbamuunyi. 29Öni m-mohaabhu ndë, na ubhwihöötu nu-bhwane. Ku bhuyö mwibhohere ijööki iyaane, mweghe ku-öni, ho ndaabhahaane omorembe mo-senkoro isyënyu. 30Ijööki iyaane në-höhö na umurigho ughwane ghwonswe m-möhöhö.”
12Yëësu we Omonene uwa urusikö urwa Obhotooro
(Maariko 2:23-28; Ruuka 6:1-5)
1Mbe, enkaagha iyëndë Yëësu yaahëtirë mö-mëghöndö ighya engano aana abheegha abhaaye urusikö urwa Obhotooro.12:1 Obhotooro. Maaha mo-faharaasa. Abheegha abhaaye bhakaighwa umweko, bhakatabhora ebheghara ibhya engano bhakarya. 2Kasi hano Abhafarisaayo abhandë bhaarööshë keno abheegha abha Yëësu bhaakoranga, bhakatëëbhya Yëësu igha, “Tamaaha! Abheegha abhaaho bharakora amangʼana ghano ghatakokorwa urusikö urwa Obhotooro.”12:2 Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 20:8-11, 34:21; Eheetoko iya Etoraati 5:12-15, 23:25.
3Yëësu akabhahonshora igha, “Temwakasömirë mo-Maandeko Amahörëëru, kya bhono Daudi yaakörrë hano umwene na bharikyaye bhaarenga bhasëngëëyë?12:3 Maaha mo-ketabho ikya 1 Samwëri 21:1-6.4Yaasöhirë mu-righutu irya Waryobha, akaghegha emekaate ëmëhörëëru, akarya na bharikyaye. Amaraghërryö agha Mosa ghaaikërërryanga abhasëngëri abheene igho, igha mbo abha okorya emekaate ghiyö, uwöndë hë. 5Ghwiki temwakasömirë mo-maraghërryö agha Mosa, ko-keera abhasëngëri bhakokora mu-risengerro irya Waryobha urusikö urwa Obhotooro?12:5 Maaha mo-ketabho ikya Okobhara 28:9-10. Nkunyankuhya bharë urusikö urwa Obhotooro, ku ukumwensa kono bhakumwensa urusikö ruyö, kasi tebhakobha na isoro hë. 6Keno nkobhatëëbhya ni-igha, aahano omonene okokera risengerro irya Waryobha. 7Obhoheene temomanyirë ensonga iya amangʼana ghano Waryobha yaaghambirë igha, ‘Engʼana eno nkutuna, na-bhantö ukwabherana, ko bhoora ukwabherana nkökërrë ikimwenso12:7 Maaha mo-ketabho ikya Hosea 6:6. keno abhantö bhakummwensera.’ Singa momanyirë ensonga iya amangʼana ghayö, singa temoghambirë igha abheegha abhaane bhasarri. 8Ko bhoora öni Omoona uwa Ömöntö neena ubhwera ko-mangʼana agha urusikö urwa Obhotooro.”
Yëësu arahwënia ömöntö urusikö urwa Obhotooro
9Mbe, Yëësu akarwa hayö, akasoha mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi. 10Ömöntö yaarë mu-nyumba iya esango muyö, ono yaarë na risusu ko-kobhoko. Abhafarisaayo bhaatunanga enshera iya okoghashania Yëësu, okore bhamushongere ku ukwanga okosooka amaraghërryö agha Mosa, ku bhuyö bhakamöbhöörya igha, “Amaraghërryö agha Mosa gharaikërrya igha ömöntö ahwënibhwi urusikö urwa Obhotooro?”
11Yëësu akabhahonshora igha, “Iyakë mokokora hano ringʼöndi irya ömöntö ryaghwa mu-bhwina urusikö urwa Obhotooro, takuriruusya-mo hë? Nkuriruusya arë-mo. 12Ömöntö nakërrë ringʼöndi. Ku bhuyö okokora engʼana inshiiya urusikö urwa Obhotooro tekosarya amaraghërryö agha Mosa hë.”
13Ho Yëësu yaamarrë akatëëbhya ömörööyë uwa risusu uyö igha, “Rambora okobhoko ukwaho kuyö.” Ömörööyë uyö akarambora okobhoko ukwaye ukwa risusu, kamwë igho okobhoko kokahwena, kokabha kya ukwöndë koora. 14Kasi Abhafarisaayo bhayö, bhakarishoka, bhakasëëmya ësëëmyö iya ukwita Yëësu.
Yëësu we yaahorwa na Waryobha
15Yëësu yaamanyirë ësëëmyö iya Abhafarisaayo iya ukumwita, ku bhuyö akarwa hayö. Mbe, abhantö abhaaru bhakamosoorana. Akahwënia abharööyë bhonswe igho mo-bhantö bhayö. 16Kasi akabhakaania bhatakaatëëbhya ömöntö wowonswe igho amangʼana aghaaye. 17Yaaghambirë igho, okore ahekerani amangʼana ghano Waryobha yaaghambirë okohetera kö-mörööti Isaaya igha,
18“Tamaaha, ono we ömököri uwaane uwa emeremo ono naahööyë,
omoghonshe uwaane ono aköntëghërya.
Nendaamohaane Umwika uwaane,
okore araareke amangʼana aghaane agha obhoheene ko-Bhakyaro.
19Tarinyeerana senkaani na abhantö, handë okokorrana nabho ikituri.
Kora tarekonganga ko-nshera harabhu igho mo-bhantö.
20Tarinyahaara ömöntö wowonswe ono anga kya umunyaamunsi ghono ghwikumbirë.
Taririmya orotambë rono rukwighunda iryöki,
okohekera hano amangʼana agha heene gharebhaaha.
21Ghwiki we Abhakyaro bharyesegha.”12:18-21 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 42:1-4.
Yëësu araghambwa igha obhotoro ubhwayenku-Bhërizëbhuri bhukurwa
(Maariko 3:20-30; Ruuka 11:14-23)
22Mbe, abhantö nyabhorebhe bhakareetera Yëësu ömöntö ono yaarenga na risambwa. Ömöntö uyö, m-muhukuru yaarë kora ni-muumu ryaarë, tiyaatoranga okoghamba hë. Yëësu akamuhwënia, ku bhuyö ömöntö uyö akatora okoghamba na okomaaha. 23Rikomo irya abhantö bhayö, rekaroghoora, rekabhöörania igha, “Kasi ömöntö ono, tu umwebhorwa Daudi?”
24Hano Abhafarisaayo bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakaghamba igha, “Ömöntö ono keno kekoghera araata amasambwa, n-ko bhoora Bhërizëbhuri, oghonene ughwa amasambwa, ghwaamohaana obhotoro ubhwa okokora igho.”
25Yëësu yaamanyirë amaitegherro aghaabho, ku bhuyö akabhatëëbhya igha, “Hano abhantö abha obhokama öbhömwë bhaitana, obhokama bhuyö nkusika bhörë. Na hano abhantö abha mu-mughi nyabhorebhe handë abha mu-mughi ughwa ömöntö bhaahokana, bhaitane abheene ko abheene, nkusika bharë. 26Kora Oghosambwa ghwonswe ni-ighoigho. Hano Oghosambwa ghoraate Oghosambwa ukurwa kö-möntö, hayö nkwisikya ghörë ughwene. Ku bhuyö, obhokama ubhwagho mboraasike. 27Kasi nyoore öni nkwata ndë risambwa ko obhotoro ubhwa Bhërizëbhuri, abheegha abhëënyu bhonswe nkwata bharë amasambwa ko obhotoro ubhwa Bhërizëbhuri? Ku bhuyö abheegha abhëënyu nkwörökya bharë igha, ghayö mokoghamba te-maheene hë. 28Kasi Umwika uwa Waryobha, we akoghera ndaata amasambwa. Ku bhuyö hayö nkwörökya ërë igha, Obhokama ubhwa Waryobha bhobhahëkërëëyë. 29Engamba iyëndë ni-igha, taaho ömöntö ono akosoha mu-nyumba iya ömöntö uwa singuru amuruusi ëbhëntö ibhyaye, kasi tangata amobhohe bhuuyabhuuya. Hano araamare komobhoha bhuuya, hayö bhoono ho araatore kumuruusya ëbhëntö ibhyaye mu-nyumba muyö.
30“Mbe, momanye igha, ömöntö ono atarëngë mosaani uwaane, uyö nu-mubhisa uwaane. Na ömöntö ono atakokomania hamwë na öni abhantö abha Waryobha, uyö m-nyaraghania uwa abhantö abha Waryobha. 31Ku bhuyö mwitegherre mbatëëbhi, Waryobha naryabhera abhantö bhano bhakosarrya bharikyabho, handë okobhatoka. Kasi Waryobha, taryabhera abhantö bhano bhakotoka Umwika uwa Waryobha. 32Hano ömöntö araangambe bhoghogho öni Omoona uwa Ömöntö, Waryobha nkumwabhera arë. Kasi ömöntö ono araaghambe bhoghogho Umwika Ömöhörëëru, Waryobha tamwabhere ko-nkaagha eno, handë iyö ikuusha.”
Ömötë nkomanyerwa ghörë ko-sehagho isyako
33Yëësu akaghëndërrya okoghamba igha, “Ömötë umuuya, sehagho isyako syonswe ni-nshiiya. Kasi ömötë omoghogho, sehagho isyako syonswe ne-ngogho. Ku bhuyö ömötë umuuya handë omoghogho, nkoghomanyera örë ko-sehagho isyako. 34Bhëënyu m-baghogho mörë kya sinshoka, iyakë moraakore moghambe amangʼana amaiya? Ko bhoora ni-igha, keno ömöntö akoghamba, m-monkoro iyaaye kikurwa. 35Ömöntö uwa heene, nkoghamba arë amangʼana amaiya ghano gharëngë mo-nkoro iyaaye. Kasi ömöntö omoghogho, nkoghamba arë amangʼana amaghogho ko bhoora ngo gharëngë mo-nkoro iyaaye. 36No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, rono Waryobha arebhotorra abhantö ibhiina ibhyabho, abhantö mbariruusya amasaabhu agha amangʼana ghano bhaaghamba, ghano ghataana ubhwera. 37Ko bhoora Waryobha narekobhotorra ikiina okorengʼaana na amangʼana ghano waaghamba. Hano oraanyoore igha amangʼana m-maiya waaghamba, m-buuya arekobhotorra ikiina. Kasi hano oraanyoore igha na-mangʼana amaghogho waaghambanga, m-boghogho arekobhotorra ikiina.”
Yëësu arahamera bhano bhakutuna ekemanyërryö
(Maariko 8:11-12; Ruuka 11:29-32)
38Mbe, Abhafarisaayo nyabhorebhe na abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa bhaatëëbhëri Yëësu igha, “Umwëghya, toratuna okore ekemanyërryö ikya rikono, keno keraaghere tomanye igha, Waryobha we yaakotoma.”
39Yëësu akabhahonshora igha, “Bhëënyu, nu-rwebhoro oroghogho mörë, kora temoona umukumo hë, nkyo kekoghera moratuna rikono irya ekemanyërryö irya ököbhöörökya igha, nku-Waryobha naarwa. Kasi tenkore ekemanyërryö kyokyonswe keera hë. Ekemanyërryö ikya rikono keno moraamaahe, n-kya keera kyaaikörrë ku-Yoona ömörööti uwa Waryobha. 40Kya bhoora Yoona yaabhaayë mo-nda iya ughuswë ku-sinsikö isatö, omobhasö na ubhutikö,12:40 Maaha mo-ketabho ikya Yoona 1:17. ni-igho öni Omoona uwa Ömöntö ndebha mo-mbeehera sinsikö isatö, omobhasö na ubhutikö.
41“Rono Waryobha arebhotorra abhantö ibhiina ibhyabho, abhantö abha Ninaawi mbaryemerra hamwë na abhantö abha rekora reno. Abhantö abha Ninaawi, mbarebhotorra ikiina abhantö abha rekora reno igha, m-basarya. Nerebha igho, ko bhoora abhantö abha Ninaawi, mbaahöngööyë ëbhëbhë ibhyabho hano Yoona yaabharaarëkëëyë engʼana iya Waryobha.12:41 Maaha mo-ketabho ikya Yoona 3:1-10. Na bhoono igho aahano ömöntö omonene okokera Yoona, kasi bhëënyu temwahöngööyë ëbhëbhë ibhyënyu hano yaabharaarëkëëyë engʼana iya Waryobha. 42Omokama omokari uwa ikyaro ikya Shebha, wonswe naryemerra hamwë na abhantö abha rekora reno, rono Waryobha arebhotorra abhantö ibhiina ibhyabho. Narebhotorra abhantö abha rekora reno igha m-basarya. Ko bhoora umwene yaaruurë ikyaro ikya hare, akaitegherra na okosooka amangʼana agha obhongʼaini agha omokama Seremaani.12:42 Maaha mo-ketabho ikya 1 Abhakama 10:1-13; 2 Amangʼana agha Senkaagha 9:1-12. Ndabhatëëbhya igha, aahano ömöntö omonene okokera Seremaani, kasi bhëënyu timukwighwa hë.”
Hano risambwa ryarwa kö-möntö
43Yëësu akaghëndërrya okoghamba igha, “Hano risambwa ryarwa kö-möntö, nkughya rërë ku-riköngö, ahasë hano amanshë ghatarë, reratuna ahasë aha ukumuunya. Kasi hano ryabhorwa, 44ho bhoono rikwighambera igha, ‘Nendaakyore kö-möntö oora.’ Hano risambwa riyö ryakyora, rinyoore igha ömöntö uyö n-kya inyumba eno yëëyirwë na ökösëëmibhwa bhuuya. 45Mbe, hayö ho bhoono risambwa riyö rikughya ukutuna amasambwa aghandë muhungatë amaghogho bhököngʼu koreheteera. Na amasambwa ghayö, ghonswe igho nkuusha gharë ghamenya kö-möntö uyö. Ku bhuyö ömöntö uyö, nkobha arë omoghogho okokera mbere haara. Na ni-igho erebha kö-bhëënyu abhantö abha rekora righogho reno.”
Bhawamwabho Yëësu
(Maariko 3:31-35; Ruuka 8:19-21)
46Enkaagha eno waanyöörrë Yëësu akishumaasha na rikomo irya abhantö, tamaaha, nyakuwaabho Yëësu aana bhawamwabho Yëësu bhakatora. Bhakeemerra kebhara. Bhaatunanga bhashumaashe nawe. 47Ömöntö uwöndë akatëëbhya Yëësu igha, “Nyakuwëënyu na abhamura abhëënyu, n-kebhara hayö bhaimërëëyë bharatuna bhashumaashe na uwe.”
48Yëësu akamohonshora igha, “Maayö na abhamura abhëëtö m-bano bhanga iyakë?” 49Akasömösya abheegha abhaaye, akaghamba igha, “Abhantö kya bhano, mbo bha maayö na abhamura abhëëtö. 50Ko bhoora ömöntö wowonswe ono akokora bhoora Taata Waryobha uwa mu-ryobha akutuna, uyö n-kya mura uwëëtö, mohara uwëëtö, na n-kya maayö.”
13Ëkërëngyö ikya umubhusuri
1Urusikö ruyöruyö, Yëësu yaaruurë mu-nyumba eera, akaghya akaikara ko-morambo. 2Rikomo irya abhantö rekaasha, rekaikomania ku-Yëësu hayö. Mbe, umwene akariina mu-bhwato, akaikara. Rikomo riyö, nko-morambo hayö ryaarë. 3Yëësu akabharëngërya ëbhërëngyö ibhyaru igha, “Yaare-ho umubhusuri ono yaaghëëyë ukubhusura kö-möghöndö ughwaye. 4Hano yaabhusuranga, seheke isyëndë isya imbusiro, sekaghwa ko-nshera. Ibhinyönyi bhekaasha bhekaserya. 5Isyëndë sekaghwa ku-rirobha irya ku-ritare, reno ryaarë na amarobha make igho. Seheke siyö sekakiina bhöngöbhöngö. 6Kasi hano omobhasö ghwaabharrë, sekooma ko bhoora setaarenga sihirrë bhököngʼu imiri. 7Seheke isyëndë sekaghwa mo-maanyamahwa. Sekakeenera mo-maanyamahwa muyö, ghakasetokera. 8Kasi seheke isyëndë sekaghwa mu-rirobha iriiya. Sekakiina, sekahera, sekaama, sekagheswa. Eheke ëmwë yaagheswanga-ko righana, isyëndë merongo esansabha na isyëndë merongo etatö. 9Ömöntö wowonswe ono aighuurë ghayö ngambirë, aghaitegherre bhuuya!”
Keno kyaagheranga Yëësu ararëngya ëbhërëngyö
(Maariko 4:10-12; Ruuka 8:9-10)
10Mbe, abheegha abha Yëësu bhaaishirë ku-Yëësu, bhakamöbhöörya igha, “N-kwakë ökörëngërya abhantö ëbhërëngyö hano washumaasha nabho?” 11Akabhahonshora igha, “Amangʼana agha Obhokama ubhwa Waryobha ngaibhisirë. Nyakara bhëënyu, ko bhoora Waryobha abhahönyörrëëyë amangʼana ghayö, okore moghamanye. 12Waryobha nareghera bhamanye bhököngʼu abhantö bhaara bhamanyirë engʼana nyabhorebhe, ko amangʼana agha Obhokama ubhwa Waryobha. Kasi ono atamanyërrëëyi bhuuya, Waryobha narimuruusya kora keera akokanya igha namanyirë. 13Ndabharëngërya ëbhërëngyö hano nashumaasha nabho, ko bhoora igha, nokaanyoora bharamaaha keno nkokora, tebhakomanyërrya bhuuya ensonga yaamo hë. Kasi abhandë në-bhërëngyö nkobharëngërya, ko bhoora igha, ‘Hano bhamaaha, n-kya hano bhatarööshë. Nokaanyoora bhaana amatwë bharaighwa, kasi n-kya bhano bhatakwighwa, tebhakomanyërrya hë.’ 14Ghayö ngaaikörrë okore ghahekerane ghaara ömörööti Isaaya yaaghambirë igha,
‘Ukwighwa mmoraaighwe, kasi temomanye hë.
Okomaaha mmomaaha, kasi temomanye hë.
15Ni-igho erebha ko bhoora bhaana emetwe ëmëköngʼu,
amatwë aghaabho m-maribhu,
mbahundirriyi,
tebhakutuna okoramökya amaiso aghaabho hë,
handë igha amatwë aghaabho ghaighwe,
handë igha senkoro isyabho semanye,
bhatakaanyisyörrya mbatööri.’13:14-15 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 6:9-10.”
16Yëësu akatëëbhya abheegha abhaaye igha, “Kasi nyakara bhëënyu, ko bhoora Waryobha abhangʼöörrë, ku bhuyö nkomaaha mörë amakono ghano nkokora, na ukwighwa ghano nkoghamba. 17No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, abharööti abhaaru na abhantö abha heene abha kare, bhaaighombanga bhamaahe ghano bhëënyu mokomaaha ndakora, kasi tebhagharööshë hë. Bhaaighombanga bhaighwe ghano bhëënyu mukwighwa ndaghamba, kasi tebhaghaighuurë hë.”
Ensonga iya ëkërëngyö ikya umubhusuri
(Maariko 4:13-20; Ruuka 8:11-15)
18Mbe, Yëësu akabhatëëbhya igha, “Mwitegherre ensonga iya ëkërëngyö ikya umubhusuri. 19Hano ömöntö yaighwa engʼana iya Obhokama ubhwa Waryobha, ange okomanyërrya ensonga yaamo, nkunyoora örë Oghosambwa ghwishirë, ghomosakirë ghaara Waryobha yëëmya mo-nkoro iya ömöntö uyö. Uyö we eheke iya imbusiro eera yaaghööyë ko-nshera. 20Ëkërëngyö ikya seheke seera syaaghööyë ku-ritare, siyö nö-möntö oora akwikërrya engʼana iya Obhokama ubhwa Waryobha, na ukushomerwa bhöngöbhöngö. 21Kasi nkukumya arë engʼana iya Obhokama ubhwa Waryobha iyö ibhagha ike igho, ko bhoora umukumo ughwaye ghotahirrë imiri bhököngʼu. Mbe, hano amangʼana ghamokongʼera handë amateeso ghaashe ko okoghera iya engʼana iyö, n-kamwë igho akutigha ukukumya Waryobha. 22Ëkërëngyö ikya seheke isya imbusiro seera syaaghööyë mo-maanyamahwa, siyö no-oora akwighwa engʼana iya Obhokama ubhwa Waryobha, kasi abha na ehaho iya amangʼana amaaru na ukutuna ukwaye ubhwamë, komongʼaina. Ku bhuyö takukumya bhököngʼu engʼana iya Obhokama ubhwa Waryobha hë. 23Kasi ëkërëngyö ikya seheke isya imbusiro seera syaaghööyë mu-rirobha iriiya, siyö m-baara bhakwighwa engʼana iya Obhokama ubhwa Waryobha, bhaghemanya. Bhayö mbo bhakwama righana, merongo esansabha, na merongo etatö.”
Ëkërëngyö ikya ëntöki
24Ghwiki Yëësu akarëngërya abhantö igha, “Obhokama ubhwa Waryobha, mbonga kya ömörëmi ono abhaköri abhaaye abha emeremo, bhëëmëri imbusiro inshiiya, kö-möghöndö ughwaye. 25Kasi umubhisa akaasha ubhutikö bharaayë, akëëmya ëntöki mö-möghöndö muyö bhaarenga bhëëmëri engano. Hano umubhisa uyö yaamarrë ukwëmya-mo ëntöki, akarwa-mo. 26Hano engano eera yaamërrë, ekakiina, ekasimya kosamunsa, ëntöki eno yaatuubhaini kya engano yonswe ekasamunsa.
27“Abhaghorwa bhakaghya ko-monene uwaabho bhakamötëëbhya igha, ‘Omonene, ne-ngano iyeene yo twëëmëri kö-möghöndö kya bhoora waatoraghërrëëyi igha tokore. Kasi bhoono tetomanyirë hano ëntöki irwërëëyë eno ituubhaini kya engano.’
28“Omonene uwaabho akabhahonshora igha, ‘Uyö nu-mubhisa we akörrë ghayö.’
“Abhaghorwa bhakamöbhöörya igha, ‘Ni-igha toghende twihe-mo ëntöki eera?’
29“Omonene uwaabho akabhahonshora igha, ‘A a, ko bhoora hano moraaihe ëntöki, moratora kwiha na engano. 30Kasi mutighe bhikiine bhyonswe igho, okohekera enkaagha iya okoghesa. Hayö ho ndëtëëbhya abhaghësi bhatangate kwiha ëntöki, bhaghebhohe amaghanda, okore bhaghesambe. Ho bhoono bhaghese engano na okoghetoora mo-ketara.’”
Ëkërëngyö ikya orotetere oroke
(Maariko 4:30-32; Ruuka 13:18-19)
31Mbe, ghwiki Yëësu akarëngërya abhantö ëkërëngyö ikyëndë igha, “Obhokama ubhwa Waryobha, mbonga kya ukukiina ukwa akatetere akake aka omoharadaari, kano ömöntö yëëmëri kö-möghöndö ughwaye. 32Akatetere kayö n-kake hano wakarengʼaania na simbusuro isyëndë. Kasi hano kaamera, nkukiina karë kaneneha, okokera bheno bhyonswe igho bhikwëmibhwa mu-bhusitaani. Nkobha karë kya ömötë, kora ibhinyönyi nkuusha bhërë bhehaghaasha-ko amasu.”
Ëkërëngyö ikya ehamiira
33Yëësu akabharëngërya ghwiki igha, “Obhokama ubhwa Waryobha n-kya ehamiira. Omokari nkoghegha arë ehamiira aghishooghania mo-bhose ubhwa engano ubhwa ebherengo bhitatö. Ehamiira iyö, nkoghera ërë obhose ubhwa engano bhuyö bhubhimba, bhwebhokerra.”
Keno kyaagheranga Yëësu ararëngya ëbhërëngyö
34Yëësu yaarëngëryanga abhantö ëbhërëngyö hano yaashumaashanga nabho. Tekeeho keno yaashumaashanga atarëngëri hë. 35Yaakörrë igho, ko okohekerania amangʼana ghaara ömörööti yaaghambirë igha,
“Nindishumaasha na abhantö, ndabharëngërya ëbhërëngyö.
Nendebhatëëbhyanga amangʼana ghano ntakaaghahönyööyë kerenga naabhomba ekebhara.”13:35 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 78:2.
Ensonga iya ëkërëngyö ikya ëntöki
36Mbe, Yëësu akaragha rikomo irya abhantö, akasoha mu-nyumba mono yaaikaranga. Abheegha abhaaye bhakaasha bhakamötëëbhya igha, “Tötëëbhi ensonga iya ëkërëngyö keera ikya ëntöki kö-möghöndö.”
37Yëësu akabhahonshora igha, “Ömörëmi ono yaabhusurrë imbusiro inshiiya, uyö nö-öni Omoona uwa Ömöntö. 38Ömöghöndö, bhayö na-bhantö bhano bharëngë ko-kebhara kono. Na imbusiro inshiiya, bhayö na-bhantö bhano bhakotongwa na Waryobha. Ëntöki, iyö na-bhantö abha Oghosambwa. 39Umubhisa uyö yëëmëri ëntöki, ghuyö no-Ghosambwa. Enkaagha iya okoghesa, iyö ne-nkaagha iya umuhiko ughwa ekebhara keno. Abhantö bhano bhaaghësirë engano, bhayö na-bhamaraika abha Waryobha.
40“Kya bhoora abhaköri abha emeremo bhaaihirë ëntöki na okoghesamba mo-morro, ni-igho erebha ku-muhiko ughwa ekebhara keno. 41Öni Omoona uwa Ömöntö, nendetoma abhamaraika ko-kebhara kono, mbariruusya abhantö bhonswe igho mo-Bhokama ubhwa Waryobha bhano bhaakora ëbhëbhë, na bhano bhaaghera bharikyabho bhakakora amaghogho. 42Abhamaraika bhayö, mbaretabhuta abhantö abhaghogho mu-ribhëri irya omorro. Muyö mo bharikuuranga bhököngʼu bharakaaraatya amaino. 43Mbe, ho abhantö bhano bhaakorwa abha heene na Waryobha, bharemekamekanga kya iryobha mo-Bhokama ubhwa Suwaabho. Ömöntö wowonswe ono aighuurë ghayö ngambirë, aghaitegherre bhuuya.”
Ëkërëngyö ikya ëkëntö ikya öbhöghöri na ikya ebheghera ibhya iruuru inshiiya
44Yëësu akaghëndërrya ukwëghya. Akabhatëëbhya igha, “Obhokama ubhwa Waryobha, mbonga ëkëntö ikya öbhöghöri keno kyaabhisirwë kö-möghöndö. Hano ömöntö uwöndë yaakërööshë, akakibhisa ghwiki. Akashomerwa, akakora omotono ughwa ököghörya ëbhëntö ibhyaye bhyonswe igho, akaghoghora.”
45Ghwiki Yëësu akabhatëëbhya igha, “Obhokama ubhwa Waryobha, mbonga ömököri uwa ibhyashara ono yaatunanga aghore ebheghera ibhya iruuru inshiiya. 46Hano yaaghërööshë, akaghörya ëbhëntö ibhyaye bhyonswe igho bheno yaarë nabhyo, akaghora iruuru iyö.”
Ëkërëngyö ikya righokooro
47Yëësu akabharëngërya ëkërëngyö ikyëndë igha, “Ghwiki Obhokama ubhwa Waryobha mbonga righokooro. Abhantö nkotegha bharë mo-manshë bhaghöötya sinswë isya teemo nsharu. 48Kasi hano ryaghöötya sinswë, abhatëghi nkuriruta bharë rihika ko-morambo. Mbe, bhoono bhashaaghora sinswë sinshiiya, bhasetoora mo-kekapo, na sinswë sengogho bhasetabhuta. 49Engʼana kya iyö, yo erebha urusikö roora urwa umuhiko ughwa ekebhara. Abhamaraika mbariisha ko-kebhara kono, bhaahore abhantö abha heene na abhantö abhaghogho. 50Abhamaraika bhayö, mbaretabhuta abhantö abhaghogho mu-ribhëri irya omorro. Muyö mo bharikuuranga bhököngʼu bharakaaraatya amaino.”
Amëëghyö amahya na agha kare
51Yëësu akabhöörya abheegha abhaaye igha, “Momanyërrëëyi bhuuya ghayö ghonswe igho ngambirë?”
Bhakamohonshora igha, “Yëë, ntomanyërrëëyi bhuuya.”
52Ku bhuyö akabhatëëbhya igha, “Umwëghya wowonswe ono amanyirë amaraghërryö agha Waryobha na Obhokama ubhwa Waryobha, uyö n-kya ömöntö ono aana inyumba, eno akuruusya-mo ëbhëntö ibhya kare na ebhehya.”
Yëësu araserwa waabho
(Maariko 6:1-6; Ruuka 4:16-30)
53Hano Yëësu yaamarrë ökörëngya ëbhërëngyö bhiyö, akarwa hayö. 54Hano yaahikirë Nazarëëti mu-mughi ughwa waabho, akasoha ukwëghya abhantö mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi. Abhantö bhakaroghoora bhököngʼu, bhakabhoorania igha, “Ömöntö ono hai yeeghera obhongʼaini bhono? Hai yaaruusya obhotoro ubhwa okokora amakono ghano? 55Bhamurë, ono to omoona uwa omoseremara oora? Na nyakuwaabho to-oora akobherekerwa igha Maryamu? Bhamura abhaabho abhake te-bhaabho Yaakobho, Yusufu, Simööni na Yuuda? 56Na bhahara abhaabho bhonswe igho te-bho tömënyirë nabho hano? Bhoono hai yaanyoora obhotoro ubhwa okoghamba na okokora amangʼana ghano agha ököröghöörya?” 57Bhakamorererra, bhakaanga ukumukumya.
Kasi Yëësu akabhatëëbhya igha, “Ömörööti nkosookwa arë ahasë honswe igho. Kasi ahasë hano atakosookwa, mu-kyaro ikyabho, na mo-bhantö abhaaye umwene.”
58Yëësu tiyaakörrë amakono amaaru waabho hayö hë, ko bhoora bhaangirë ukumukumya.
14Ukwitwa ukwa Yohana Omobhatiisya
(Maariko 6:14-29; Ruuka 9:7-9)
1Mbe, enkaagha eno omokama Herode Antipa14:1 Herode Antipa. Maaha mo-faharaasa. yaatonganga omokowa ughwa Ghariraaya, yaaighuurë abhantö bharaghamba amangʼana ghano Yëësu yaakoranga. Hano yaaighuurë amangʼana ghayö, 2akatëëbhya abhaköri abhaaye abha emeremo igha, “Ömöntö uyö aratora okobha Yohana Omobhatiisya! Nokaanyoora yaakwa, eratora kobha igha, we aryökirë ukurwa mo-bhaku. Ku bhuyö, nkyo kekoghera aana obhotoro ubhwa okokora amakono.”
3Herode yaaghambirë igho, ko bhoora yaaghöötirë Yohana, akamotoora mo-kebhohe. Yaamöbhöhirë ko okoghera iya amangʼana ghano Yohana yaaghambirë, agha Herode okoteta Herodia, na mbe kare hayö, Herodia m-mokwe uwa Herode yaarë, ko bhoora yaarenga atëtirwë na Firipö mura uwaabho Herode uyö. 4Ko okoghera iya engʼana iyö, Yohana akatëëbhya Herode igha, “M-mughiro ku-Waryobha.”14:4 Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abharaawi 18:16, 20:21.5Mbe, Herode akatuna aite Yohana, kasi akoobhoha Abhayahudi, ko bhoora bhaakumiri igha, Yohana m-mörööti uwa Waryobha yaarë.
6Enkaagha iya inyangi iya ukwebhorwa ukwa Herode, mohara uwa Herodia akabhina akatëghërya Herode na abhaghëni abhaaye bhayö yaaraarëkirë. 7Ku bhuyö Herode akaraghania okohaana omohara uyö kyokyonswe keera araatune, kora akatyana igha, naraakore. 8Herodia akasëëghërrya mohara uwaaye ëkëntö ikya okosabha Herode. Mbe, omohara uyö akatëëbhya Herode igha, “Ngʼaana hano omotwe ughwa Yohana Omobhatiisya ghörëngë ku-sinia.” 9Omokama akabhaabhayera bhököngʼu, kasi ko bhoora waanyöörrë amarrë ukutyana mbere iya abhaghëni abhaaye, akahamera abhasirikare bhakore keera omohara uyö yaamosabhirë. 10Abhasirikare bhakaghya mu-nyumba iya abhabhohe, bhakakenga Yohana righöti. 11Bhakatoora omotwe ughwa Yohana ku-sinia, bhakareetera omohara uyö. Omohara uyö wonswe akaghegha omotwe ghuyö, akaherra nyakuwaabho. 12Hano abheegha abha Yohana bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakaghya bhakaghegha ikihundughu ikya Yohana, bhakaghya okobheeka. Hano bhaamarrë okobheeka, bhakaghya ku-Yëësu, bhakamötëëbhya kya igho Yohana yaaitirwë.
Abhantö okoheteera ëbhëkwë bhitaanobharahaanwa ibhyakorya na Yëësu
(Maariko 6:30-44; Ruuka 9:10-17; Yohana 6:1-14)
13Hano Yëësu yaaighuurë igha, Yohana aitirwë, akariina mu-bhwato akarwa hayö, akaghya ahasë hano abhantö bhatarë. Hano rikomo irya abhantö ryaangʼurrë hano akughya, rekarwa mu-mighi ghiyö, rekamosoorana rwa maghörö. 14Mbe, hano Yëësu yaaikirë mu-bhwato, akamaaha rikomo irya abhantö remosooraini, akabhaabhera, akahwënia abharööyë bhano bhaarë mu-rikomo muyö.
15Hano omoghoroobha ghwaahikirë, abheegha abha Yëësu bhakaasha ku-Yëësu, bhakamötëëbhya igha, “Hano mwi-sisi törë. Kora iryobha reratuna okoghwa, ku bhuyö ragha abhantö bhano, bhaghende mu-bhishishi bhaitonere ibhyakorya.”
16Yëësu akabhahonshora igha, “Bhatakaarwa hano. Kasi bhëënyu, mobhahaane ibhyakorya.”
17Bhakatëëbhya Yëësu igha, “Tetoona ibhyakorya hë. Ne-mekaate itaano na sinswë ibhërë igho, mbyo ibhyakorya bheno toonabhyo.”
18Yëësu akabhatëëbhya igha, “Mondeetere hano emekaate na sinswë siyö.” 19Mbe, akatëëbhya abhantö bhaara bhaikare hansë ko-manyanki, bhakaikara. Mbe, Yëësu akaghegha emekaate etaano ghiyö na sinswë ibhërë, akagharamera mu-ryobha, akakumya Waryobha, akabhotorabhotora emekaate na sinswë siyö, akahërrya abheegha abhaaye, okore bhatwenere abhantö bhayö. 20Abhantö bhonswe igho bhakarya, bhakeeghota. Abheegha abha Yëësu bhakakomania ebhesansa ibhya ibhyakorya bheno bhyaatamirë, bhakanyoora ebhekapo ikömi na bhibhërë. 21Abhantö bhano bhaarëëyë ibhyakorya bhiyö, abhashaasha abheene igho, mbaarë kya ëbhëkwë bhitaano, ukutigha abhakari na abhaana.
Yëësu araghenda ku-nyansha kighörö
(Maariko 6:45-52; Yohana 6:16-21)
22Hano ghayö ghaahööyë, Yëësu akaraghërrya abheegha abhaaye igha, bhariine mu-bhwato, bhatangate ukughya humbu iya inyansha iya Ghariraaya, enkaagha eno umwene akeeraghana na rikomo irya abhantö reera. 23Hano Yëësu yaamarrë okoraghana na rikomo riyö, akaghya umwene igho ku-nguku asaasaame Waryobha. Ikisuntë kekakura akërëngë ku-nguku kuyö umwene igho. 24Kasi ubhwato bhoora abheegha abha Yëësu bhaare-mo, waanyöörrë bhuhikirë hare. Amayengo ghaabhunyankyanga, ko bhoora rikama ryaabhahuushanga ku-nyansha kuyö. 25Mbe, mö-röghörö, Yëësu akahekeera abheegha abhaaye, na eno araghenda ku-nyansha kighörö. 26Hano bhaamörööshë araghenda ku-nyansha kighörö, bhakoobhoha bhököngʼu, bhakasherra. Bhakaghamba igha, “Kiyö në-këhwë!”
27Yëësu akabhatëëbhya kamwë igho igha, “Motereme, motakoobhoha nö-öni.”
28Peetero akaghamba igha, “Omonene, nyoore m-maheene igha nu-uwe, ngʼaana obhotoro na öni wonswe ngende ko-manshë niishe ku-uwe hayö.”
29Yëësu akamötëëbhya igha, “Nshö.”
Peetero akarwa mu-bhwato, akasimya okoghenda ku-nyansha kighörö, araghya ku-Yëësu. 30Kasi hano Peetero yaarööshë rikama reraasha, akoobhoha. Akasimya ukughwererra mo-manshë, akasherra igha, “Omonene ntöörya ntakaasika!”
31Kamwë igho, Yëësu akarambeka okobhoko, akaghoota Peetero. Akamötëëbhya igha, “Uwe nyamukumo mötëntëëru, n-kwakë ohahirë igho?” 32Mbe, Yëësu na Peetero bhakariina mu-bhwato bhonswe igho, rikama rekatendeera. 33Abheegha abha Yëësu bhaara bhaatighaayë mu-bhwato, abheene bhonswe bhakasengerra Yëësu. Bhakaghamba igha, “M-maheene m-Moona uwa Waryobha örë.”
Yëësu arahwënia abharööyë Ghenesareeti
34Ho bhaamarrë, bhakaghya humbu iya inyansha, bhakaghya ahasë hano haabherekerwanga igha, Ghenesareeti. 35Hano abhantö abha Ghenesareeti hayö bhaamanyirë igha Yëësu hayö arë, bhakatomana amangʼana Ghenesareeti yonswe igho igha, Yëësu hayö arë. Abhantö bhakareetera Yëësu abharööyë. 36Abhantö bhayö bhakasaasaama Yëësu igha aikërri, abharööyë bhakuni ripindo irya ingibho iyaaye iryene igho. Abharööyë bhonswe igho bhano bhaakuniri ripindo irya Yëësu, bhakahwena.
15Yëësu aranga amëëghyö agha Abhafarisaayo
1Mbe, Abhafarisaayo bhandë na abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa, bhaaruurë Yërusarëëmu bhakaasha ku-Yëësu, bhakamöbhöörya igha, 2“N-kwakë abheegha abhaaho bhatakoghoota amaraghërryö agha abhakörö abhëëtö? Ko bhoora hano bhangʼata okorya, tebhakwisaabha amabhoko kya bhono twaaraghërribhwa!”
3Yëësu akabhahonshora igha, “N-kwakë na bhëënyu bhonswe motakoghoota imighiro ighya Waryobha ko okoghera iya amaraghërryö agha abhakörö bhëënyu bhayö? 4Ko bhoora Waryobha yaaghambirë igha, ‘Osooke suwëënyu na nyakuwëënyu.’15:4a Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 20:12; Eheetoko iya Etoraati 5:16. Ghwiki akaghamba igha, ‘Ömöntö wowonswe igho ono akotoka suwaabho handë nyakuwaabho, ni-igha aitwe.’15:4b Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 21:17; Amangʼana agha Abharaawi 20:9.5Kasi bhëënyu mwaasyörya igha, te-bhoghogho ömöntö ökötëëbhya suwaabho handë nyakuwaabho igha, ‘Ëbhëntö bheno nkaakohaayë, naamara kohaana Waryobha.’ 6Ho bhoono bhëënyu mokoghamba igha, ömöntö takusingʼirribhwa ukwighwera suwaabho handë nyakuwaabho. Kuyö nkwo okogharanshora engʼana iya Waryobha ebhorwa ubhwera ubhwako, ko okoghoota amaraghërryö agha abhakörö abhëënyu. 7Bhëënyu bhare bhaiköri! M-maheene bhoora Isaaya yaaröötirë igha,
8‘Abhantö bhano nu-munywa ughwene igho bhakonsookera,
kasi senkoro isyabho, hare sërë na öni.
9Okosaasaama ukwabho kono bhakonsaasaama, n-kwa bhosa,
ko bhoora na-maraghërryö ghano ghaasemorwa na abhantö,
ngo bhakwëghya, bharakanya igha ngo aghaane.’15:8-9 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 29:13.”
Ubhunyanku ubhwa ömöntö, mo-nkoro bhukurwa
10Yëësu akabherekera rikomo irya abhantö, akabhatëëbhya igha, “Mwitegherre bhuuya okore momanyërri engʼana eno. 11Ubhunyanku15:11 Ubhunyanku. Maaha mo-faharaasa engʼana, Ubhwikööni na ubhunyanku. ubhwa ömöntö, tëbhörëngë kö-bhëntö bheno akorya hë. Kasi na-mangʼana ghano akoghamba, ghayö ngo ghakumunyankuhya.”
12Mbe, abheegha abha Yëësu, bhakaghya bhakabhöörya Yëësu igha, “Kasi okaamanya igha hano Abhafarisaayo bhaaighuurë amangʼana aghaaho ghaara mbaakörërërrëëyë bhököngʼu?”
13Yëësu akabhahonshora igha, “Ëkëntö kyokyonswe keno Taata uwa mu-ryobha atëëmya, narikiiha. 14Mutighe, bhayö n-kya abhahukuru bhano bhakoraahuna abhahukuru bharikyabho. Umuhukuru hano yaraahuuna umuhukuru murikyaye, m-bonswe igho bhakoghwa mu-bhwina.”
15Peetero akatëëbhya Yëësu igha, “Torahorre bhuuya ëkërëngyö kiyö.”
16Yëësu akabhahonshora igha, “Kora na bhëënyu bhonswe temoraamanyërrya engʼana iyö hë! 17Temomanyirë igha, ëkëntö kyokyonswe keno ömöntö akorya, mo-nda kikughya, kemara kirwa-mo? 18Kasi ëkëntö kyokyonswe keera kikurwa mu-munywa ughwa ömöntö, m-monkoro iyaaye kikurwa. Kiyö nkyo kikunyankuhya ömöntö. 19Ko bhoora mo-nkoro iya ömöntö, mo ghakurwa amaitegherro amaghogho, ubhwiti ubhwa abhantö, obhosooraare, ubhwibhi, ubhwimërërri ubhwa obhorongo, na amatöki. 20Bhiyö mbyo bhikunyankuhya ömöntö. Kasi igha, ömöntö arëëyë ataisaabhirë bhuuya amabhoko aghaaye kya bhono amaraghërryö agha abhakörö ghakoraghërrya, takunyankuha hë!”
Umukumo ughwa omokari ono atarë Umuyahudi
21Mbe, Yëësu akarwa hayö, akaghya mo-sembareka isya imighi ighya Tiiro na Siidööni. 22Ho omokari Omokananaayo uwa iyö, akaasha ku-Yëësu akabherekera bhököngʼu igha, “Omonene, umwebhorwa Daudi, otanyabhera taata. Mohara uwaane aranyankibhwanga bhököngʼu na risambwa.”
23Kasi Yëësu tiyaamöhönshööyë engʼana yoyonswe eera hë. Mbe, abheegha abhaaye, bhakaasha bhakamosaasaama igha, “Mötëëbhi aghende, aratokorra ikituri na eno araturwa nyuma.”
24Yëësu akaghamba igha, “Waryobha yaantoma ntööri Abhaisiraëri, ko bhoora bhaabha kya amangʼöndi ghano ghasirrë.”
25Omokari uyö akasuntarra Yëësu, akatema hansë ibhiru, akasaasaama Yëësu igha, “Omonene, nkaakosaasaama, otantöörrya-ko!”
26Yëësu akamohonshora igha, “Ti-bhuuya ömöntö aruusi abhaana ibhyakorya, arekerre sësëësë.15:26 Ti-bhuuya ömöntö aruusi abhaana ibhyakorya, arekerre sësëësë. Engamba iyö ni-iya Abhayahudi yaarë. Ensonga iya engamba iyö ni-igha, emeremo ighya Yëësu nko-Bhayahudi ghikusimirya, ghemanya bhoono kughya ko-Bhakyaro. Kasi ekenene ni-igha, abhaana bharaaghere bheghote.”
27Omokari uyö akahonshora Yëësu igha, “Omonene, m-maheene okoghamba, kasi kora sësëësë syonswe, nkorya sërë ebhesansa bheno bhekoghwa hansë, ukurwa ko-meeza iya omonene uwaabho.”
28Mbe, Yëësu akamohonshora igha, “Omokari ono, umukumo ughwaho m-monene. Waryobha akokorre bhuyö ukutuna.” Kamwë igho, mohara uwaaye akahwena.
Yëësu arahwënia abharööyë abhaaru
29Mbe, Yëësu akarwa hayö, akaheta mbareka iya inyansha iya Ghariraaya. Akariina ku-nguku, akaikara. 30Abhantö abhaaru këmwëkëmwë, bhakaghya haara yaarë. Bhakaherra Yëësu amatengʼo, abhahukuru, abhabhëëru, amamuumu, na abharööyë abhandë abhaaru bhököngʼu. Bhakatoora abharööyë bhayö haangʼë na amaghörö agha Yëësu, akabhahwënia. 31Abhantö bhayö, bhakaroghoora bhököngʼu, hano bhaarööshë amamuumu gharashumaasha, amatengʼo gharaghenda, na abhabhëëru bhahwënirë, na abhahukuru bharamaaha. Ku bhuyö bhakatöönia Waryobha uwa Abhaisiraëri.
Abhantö okoheteera ëbhëkwë bhinebharahaanwa ibhyakorya na Yëësu
32Ho Yëësu yaamarrë, akabherekera abheegha abhaaye, akabhatëëbhya igha, “Urusikö rono, nu-urwa katatö, abhantö bhano bharëngë hamwë na bhëëtö, bhoono tebhaana ibhyakorya bhyobhyonswe igho hë, nkobhaabhera ndë. Tinkutuna okoraghana nabho bhaghende waabho bhasëngëëyë igho, ko bhoora bharatora okoghwa ko-nshera.”
33Abheegha abhaaye bhayö bhakabhöörya Yëësu igha, “Bhoono uwe nkokanya örë igha, ntunyoora emekaate ighya ukwisa abhantö bhangʼana hano bhonswe igho mwi-sisi mono?”
34Yëësu akabhabhöörya igha, “Emekaate ne-renga moonaghyo?”
Bhakamohonshora igha, “Toona emekaate muhungatë na ibhiswë ebheke igho.”
35Mbe, Yëësu akaraghërrya abhantö bhonswe igho bhaikare hansë ko-marobha. 36Akaghegha emekaate muhungatë ghiyö, na sinswë nke igho seno bhaarë nasyo. Akakumya Waryobha. Akabhotorabhotora emekaate gheera na sinswë seera, akahaana abheegha abhaaye bhatwenere abhantö bhayö. 37Abhantö bhonswe igho bhayö, bhakarya, bhakeeghota. Abheegha abha Yëësu bhakakomania ebhesansa ibhya ibhyakorya bheno bhyaatamirë, bhakaishörya ebhekapo muhungatë. 38Abhantö bhano bhaarëëyë ibhyakorya bheera, abhashaasha abheene igho, bhaarë kya ëbhëkwë bhine, ukutigha abhakari na abhaana. 39Hano Yëësu yaamarrë okoraghana na abhantö bhaara, akariina mu-bhwato akaghya ahasë handë, hano haabherekerwanga igha, Maghadani.
16Yëësu arahamera bhano bhakutuna ekemanyërryö
(Maariko 8:11-13; Ruuka 12:54-56)
1Mbe, ho Abhafarisaayo na Abhasadukaayo nyabhorebhe bhaaishirë ku-Yëësu, bhakashaasha Yëësu igha abhakorre ekemanyërryö ikya rikono, keno keraabhööröki igha, Waryobha we yaamotoma. 2Yëësu akabhahonshora igha, [“Hano yahika omoghoroobha, nkoghamba mörë igha, ‘Urusikö urwa isho m-buuya rorebha, ko bhoora kighörö iyö, amasaarö teghaako hë.’ 3Kasi nyinkyo hano mwamaaha amasaarö ghaishööyë, na kighörö iyö hamwamirë, nkoghamba mörë igha, ‘Reero imbura iya rikama, neraatwe.’ Bhëënyu bhano momanyirë okomaaha amangʼana agha kighörö ku-risaarö iyö, n-kwakë bhoono motakotora okomaaha ebhemanyërryö ibhya senkaagha seno?]16:2-3 Amangʼana ghano gharëngë mo-bhebhandërryö kya bheno […] ni-igha, tegharëngë mo-senakara isyëndë isya Ikiyunaani.4Bhëënyu nu-rwebhoro oroghogho mörë, kora temoona umukumo hë. Kiyö nkyo kekoghera moratuna rikono irya ekemanyërryö irya ököbhöörökya igha, nku-Waryobha naarwa. Tëmbööröki ekemanyërryö kyokyonswe keera hë, kasi ni-ikya ömörööti Yoona ikyene igho.” Mbe, Yëësu akatanora, akabhatigha hayö.
Amëëghyö amaghogho agha Abhafarisaayo na Abhasadukaayo
5Mbe, abheegha abha Yëësu bhakaamboka inyansha ukughya humbu, kasi okanyoora bhëëbhirë okoghegha emekaate. 6Yëësu akabhatëëbhya igha, “Mwiyangarre na ehamiira16:6 Ehamiira. Yëësu ararengʼania ehamiira iyö, na öbhösëëghërrya obhoghogho bhono Abhafarisaayo bhaana Herode Antipa bhaakoranga ko-bhantö. Öbhösëëghërrya ubhwa Abhafarisaayo bhwaarenga ubhwa amëëghyö agha obhorongo. Herode Antipa yaarë ömösëëghërrya uwa enshera engogho. iya Abhafarisaayo na Abhasadukaayo.”
7Hano abheegha bhayö bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakashumaasha abheene ko abheene igha, “Hayö Yëësu nkoghamba arë igha, tëtöghëghirë emekaate hë.”
8Yëësu akamanya ghayö bhaashumaasheranga, ku bhuyö akabhatëëbhya igha, “Bhëënyu umukumo ughwënyu m-moke. N-kwakë mokoghamba igha temoona emekaate hë? 9Nanyabhoono temoraamanya hë? Mwëbhirë kya igho abhantö ëbhëkwë bhitaano bhaaighötirë emekaate etaano gheera? Hano mwaakomaini ebhesansa m-bekapo bherenga mwaanyöörrë? 10Handë emekaate muhungatë gheera, gheno ghyaarëëywë na abhantö ëbhëkwë bhine, m-bekapo bherenga ibhya ebhesansa mwaakomaini? 11N-kwakë motakomanya igha, te-mekaate nkushumaashera hë? Mbe, keno nkoghamba ni-igha, mwiyangarre na ehamiira iya Abhafarisaayo na Abhasadukaayo.” 12Hayö bhoono ho abheegha bhaamanyërrëëyi igha, te-hamiira iya okotoora mo-mekaate yaashumaasheranga, kasi na-mëëghyö agha obhorongo agha Abhafarisaayo na Abhasadukaayo.
Peetero araghamba igha Yëësu n-Kiristo
(Maariko 8:27-30; Ruuka 9:18-21)
13Hano Yëësu yaahikirë ahasë hano haabherekerwanga igha Kaisaaria Firipi, akabhöörya abheegha abhaaye igha, “Iyakë abhantö bhakongamba öni Omoona uwa Ömöntö?”
14Bho bhakamohonshora igha, “Abhandë bharaghamba igha, nu-uwe Yohana Omobhatiisya, abhandë igha, ömörööti Ëriya, abhandë igha, ömörööti Yeremia, handë igha, nö-mörööti nyabhorebhe mo-bharööti abha Waryobha abha kare.”
15Ghwiki Yëësu akabhabhöörya igha, “Bhoono bhëënyu bho, iyakë mokoghamba?”
16Simööni Peetero akamohonshora igha, “Nu-uwe Kiristo,16:16 Kiristo handë Mesiya. Ensonga iyaamo ni-igha, Omohakwa maghuta. Ömöntö yaahakwanga amaghuta, okore atoorwe ko-meremo ughya okotangata abhantö. Maaha mo-faharaasa engʼana, Mesiya. Omoona uwa Waryobha ömöhöru.”
17Yëësu akatëëbhya Peetero igha, “Uwe Simööni mura uwa Yoona, wangʼoorwa, ko bhoora taaho ömöntö ono aköhönyörrëëyë ghayö, kasi n-Taata uwa mu-ryobha, we aköhönyörrëëyë. 18Ndakötëëbhya igha nu-uwe ritare,16:18 Ritare. Ikiyunaani kyandëkirë igha Peetero, na ensonga iya iriina riyö ni-igha ritare. na ku-ritare kono, nko ndaahaghaashe ekanisa iyaane, na singuru isya uruku, tesebhaahe ekanisa iyaane hë. 19Nendaakohaane sefongoro isya Obhokama ubhwa Waryobha, okore ghonswe igho ghano oraange ko-kebhara kono, noraanyoore Waryobha we aghangirë ukurwa mu-ryobha. Ghwiki ghonswe igho ghano oraaikërri ko-kebhara kono, noraanyoore Waryobha we aghaikërëëyi ukurwa mu-ryobha.” 20Ho bhoono Yëësu yaakaanëri abheegha abhaaye bhayö igha, bhatakaatobhora kö-möntö wowonswe oora igha, we Kiristo.
Yëësu arashumaashera urwa mbere engʼana iya ukukwa na ukuryoka ukwaye
(Maariko 8:31–9:1; Ruuka 9:22-27)
21Ukusimirya enkaagha iyö, Yëësu akasimya ökötëëbhya abheegha abhaaye harabhu igho igha, ni-igha aghende Yërusarëëmu. Yërusarëëmu hayö, ho abhaghaaka abha Ikiyahudi, abhanene abha abhasëngëri, na abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa, bharemoteesa bhököngʼu, kora bhamwite. Kasi nariryoka urusikö urwa katatö. 22Mbe, Peetero akahira Yëësu mbareka, akamokaania aramötëëbhya igha, “Ore Omonene, Waryobha taatighe ghayö ghakunyoore hë!”
23Kasi Yëësu akaisyörrya Peetero, akamohonshora igha, “Ndwera-ho ghore Oghosambwa! Nkushaashya örë okondebherra, okore ntakaakora bhono Waryobha akutuna. Amaitegherro aghaaho ghayö, n-ga kinyabhantö, tegharëngë agha Waryobha hë.”
24Ho Yëësu yaamarrë akatëëbhya abheegha abhaaye igha, “Ömöntö wowonswe ono akutuna igha ansoorane, ni-igha aikaane umwene, aiteeke omosarabha ughwaye, ansoorane. 25Ko bhoora ömöntö ono akutuna aitööri öbhöhöru ubhwaye umwene, uyö nkwimara arë-ho umwene amakora ghonswe igho. Kasi ömöntö ono akuruusya öbhöhöru ubhwaye ko okoghera iya öni, uyö narinyoora öbhöhöru ubhwa amakora ghonswe igho. 26Bhoono ömöntö n-hoorohooro kë araanyoore, hano akaanyoora ëbhëntö bhyonswe igho ibhya ko-kebhara kono, kasi asiri öbhöhöru ubhwaye? Handë n-kë ömöntö akaaruusya, okore anyoore öbhöhöru ubhwa amakora ghonswe igho? 27Öni Omoona uwa Ömöntö nindiisha na abhamaraika ko-merengaari ighya Taata. Hayö ho ndehaka abhantö bhonswe igho okorengʼaana na emeremo gheno bhaakora. 28No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, mo-bhantö bhano bhaimërëëyë hano, bhaamo abhandë bhano bhatarikwa igho, bhatandööshë öni Omoona uwa Ömöntö, ndaasha ko-Bhokama ubhwane.”
17Yëësu araisyörya ekesosa
(Maariko 9:2-13; Ruuka 9:28-36)
1Hano syaahëtirë sinsikö isansabha, Yëësu yaaghëghirë Peetero, Yaakobho, na mura uwaabho Yaakobho ono yaabherekerwanga igha Yohana. Akariina nabho ku-nguku entambë, okore aikare nabho righara. 2Hano waanyöörrë bhakëërëngë ku-nguku kuyö, Yëësu akaisyörya ekesosa ikyaye. Ubhusyö ubhwaye, bhokarabherra kya iryobha, na singibho isyaye, sekamekameka kya emerengaari ighya iryobha. 3Kamwë igho, bhakamaaha Mosa bhaana Ëriya, bharashumaasha nawe.
4Peetero akatëëbhya Yëësu igha, “Omonene, ahasë hano n-haiya. Hano oraaikërri, nendaahaghaashe hano ibhighutu bhitatö. Ëkëmwë ikyaho, ikyëndë ikya Mosa, na ikyëndë ikya Ëriya.”
5Enkaagha eno waanyöörrë Peetero akishumaasha, tamaaha, risaarö reno ryaamekamekanga, rekabhakundikirya. Bhakaighwa engamba erarwera mu-risaarö eraghamba igha, “Ono no-Moona uwaane omoghonshe we aköntëghërya bhököngʼu, mumwitegherrenga.”
6Hano abheegha abhaaye bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakoobhoha bhököngʼu, bhakaghwa hansë bhubhuumaayë. 7Yëësu akabhasuntarra, akabhakunia, akabhatëëbhya igha, “Mwemerre, motakoobhoha!” 8Hano bhaaramökëri, bhakamaaha Yëësu atighaayë umwene.
9Hano bhaangʼararanga ukurwa ku-nguku koora, Yëësu akabharaghërrya igha, “Motakaashe mötëëbhi ömöntö wowonswe oora ghano mörööshë eno, okohekera enkaagha eno öni Omoona uwa Ömöntö ndiryoka ukurwa mo-bhaku.”
10Abheegha abhaaye bhakamöbhöörya igha, “N-kwakë abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa bhakoghamba igha, ni-igha Ëriya aashe mbere, Kiristo ataraasha?”
11Yëësu akabhahonshora igha, “Ni-igho gharë igha, Ëriya atangate aashe, okore asëëmi bhuuya amangʼana ghonswe igho. 12Keno nkobhatëëbhya ni-igha, Ëriya yaamara kuusha, kasi abhantö tebhaamomanyërrëëyi hë, bhakamokorra obhoghogho. Ighoigho na öni Omoona uwa Ömöntö, mbaraanteese.” 13Ku bhuyö abheegha bhaara bhakamanya igha, yaashumaasheranga Yohana Omobhatiisya.
Yëësu araata risambwa irya ëndööri
(Maariko 9:14-29; Ruuka 9:37-43)
14Hano bhaakyörrë, bhakahika ku-rikomo irya abhantö reera. Ömöntö uwöndë akaasha ku-Yëësu akamotemera hansë ibhiru. 15Akamötëëbhya igha, “Omonene ndakosaasaama, otaabhera mura uwaane, nkoghwa arë ëndööri. Öbhörööyë bhuyö nkumunyankya bhorenga bhököngʼu, n-kaaru bhukumughwësyanga mo-manshë, na mo-morro. 16Naamoreeta ko-bheegha abhaaho igha bhamuhwëni, kasi bhakakerwa.”
17Yëësu akabhahonshora igha, “Bhëënyu nde-kora reno ryatimbooshoka, kora temoona umukumo hë! Nendaaikare na bhëënyu ndabhaghömërrya okohekera rööhë? Momondeetere hano.” 18Enkaagha eno bhaamuhiranga, Yëësu akahamera risambwa riyö, rekamurwa-ko kamwë igho, omoona uwa ikishaasha uyö, akahwena.
19Mbe, abheegha abha Yëësu bhakakora righara na Yëësu, bhakamöbhöörya igha, “N-kwakë bhëëtö totaatörrë ukwata risambwa reera?”
20Umwene akabhahonshora igha, “Umukumo ughwënyu m-moke, ngo ghöghërrë mwakerwa ukwata risambwa. Kasi hano mokaabhaayë na umukumo ghongʼana kya akabhusiro aka omoharadaari,17:20 Omoharadaari. Ni-mbusuro enke igho kya iya omokaratuusi. mokaatëëbhëri inguku eno igha, ‘Eheka urwe hano oghende haara,’ nekaaruurë-ho. Tekaabhaayë-ho engʼana nköngʼu kö-bhëënyu hë. [21Hamwë na ghayö ghonswe igho, momanye igha temotore ukwata risambwa kya riyö, kasi n-ko enshera iya okosaasaama Waryobha, na ukwisasa ibhyakorya.]17:21 Amangʼana ghano gharëngë mo-bhebhandërryö kya bheno […] ni-igha, tegharëngë mo-senakara isyëndë isya Ikiyunaani.”
Yëësu arashumaashera urwa kabhërëengʼana iya ukukwa na ukuryoka ukwaye
(Maariko 9:30-32; Ruuka 9:43-45)
22Hano Yëësu yaarë na abheegha abhaaye Ghariraaya haara, yaabhatëëbhëri igha, “Öni Omoona uwa Ömöntö, nendaatoorwe mu-bhitaano na abhantö, 23kora bhaanyite. Ho Waryobha arindyökya urusikö urwa katatö.” Hano abheegha abhaaye bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakabhaabhayera bhököngʼu.
Okohaka righööti irya risengerro irya Waryobha
24Hano Yëësu na abheegha abhaaye bhaahikirë Kaperenaumu, abhaghööti abha righööti irya risengerro irya Waryobha,17:24 Righööti irya risengerro irya Waryobha. Umushaasha uwa Ikiyahudi ono yaarë na imyoka ukusimirya merongo ëbhërë, yaaruusyanga righööti kera omooka, ko okoghera iya emeremo ighya mu-risengerro irya Waryobha. Ekerengere ikyako kyaarë kya ehoorohooro iya sinsikö ibhërë. Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 30:13-16; 2 Amangʼana agha Senkaagha 24:9-14; Nëhëmia 10:32. bhakaasha ko-Peetero, bhakamöbhöörya igha, “Umwëghya uwëënyu wonswe araruusyanga righööti irya risengerro?”
25Peetero akabhahonshora igha, “Ni-igho ërë, nkuruusya arë.”
Hano Peetero yaasöhirë mu-nyumba, Yëësu akamöbhöörya igha, “Simööni, uwe iyakë okomaaha, abhakama abha ko-kebhara kono, nkoghoota bharë righööti ko-bhaana abhaabho, kasi nko-bhandë igho?”
26Peetero akamohonshora igha, “Nko-bhandë igho bhakoghoota righööti.”
Yëësu akamötëëbhya igha, “Nyoore ni-igho ërë, abhaana abhaabho bhaabherwa, tebhakuruusya righööti hë. 27Kasi bhoono totakaaghera abhantö bhano bharerre, uwe kaghi ku-nyansha öröbhi. Inswë iya mbere eno oraaröbhi, ughyasami umunywa, noraanyoore-mo ehera, ogheghe, oghende oghoote righööti, iryane bheena iryaho.”
18N-nawë omonene mo-Bhokama ubhwa Waryobha?
(Maariko 9:33-37; Ruuka 9:46-48)
1Yaare-ho enkaagha eno abheegha abha Yëësu bhaaghëëyë ku-Yëësu, bhakamöbhöörya igha, 2“Nawë omonene bhököngʼu mo-Bhokama ubhwa Waryobha?”
Yëësu akabherekera omoona omoke, akamwimërrya ghatë yaabho hayö. 3Akabhatëëbhya igha, “No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, hano motaabhe kya abhaana abhake, temosohe mo-Bhokama ubhwa Waryobha hë. 4Ku bhuyö, ömöntö wowonswe igho ono akwihoota kya omoona omoke ono, uyö we arebha omonene mo-Bhokama ubhwa Waryobha. 5Ghwiki ni-igha, ömöntö wowonswe ono akösërëënia omoona umutuuya kya ono ku iriina iryane, uyö nö-öni ukunyoora asërëënëri.
Ukushaashwa okokora ëbhëbhë
(Maariko 9:42-48; Ruuka 17:1-2)
6“Kasi hano ömöntö araakore omoona ömwë mo-bhaana abhake bhano bhakunkumya asire, kora akore ëbhëbhë, nyakara ömöntö kya uyö, abhoherwe mö-bhëghöti oroghena oronene urwa okoseera, atabhutwe mu-bhuribha ghatë. 7Haahö, bhëënyu abhantö abha ko-kebhara kono, ko bhoora amangʼana agha ukutimba, ngariisha. Amangʼana agha ukutimba ghayö, ni-igha ghaashe, kasi haahö, kö-möntö ono arereeta amangʼana agha ukutimba ghayö. 8Hano oraanyoore igha no-kobhoko ukwaho, handë igha ököghörö ukwaho nko kokoghera orakora ëbhëbhë, kobhotore, okotabhute iyö. Nyakara osohe mö-bhöhöru ubhwa amakora ghonswe igho oona ekebheera, kuyö tekokorengʼaana na okobha na amabhoko aghaaho abhërë ghonswe igho, handë amaghörö aghaaho ghonswe igho, kasi orekerwe mo-morro ghotakurima amakora ghonswe igho. 9Hano iriiso iryaho reraaghere okore ëbhëbhë, ni-igha uriihe, oretabhute iyö. Nyakara osohe mö-bhöhöru ubhwa amakora ghonswe igho, oona eketongʼo, kuyö tekokorengʼaana na okobha na amaiso ghonswe igho abhërë, kasi orekerwe mo-morro ghotakurima amakora ghonswe igho.”
Ëkërëngyö ikya ringʼöndi reno ryaasirrë
10Yëësu akaghëndërrya okobhatëëbhya igha, “Mwangarre, motakaasera ömöntö omoke igha taana ubhwera hë. Ko bhoora igha, abhamaraika abhaaye mu-ryobha iyö, nkunyoora örë nkaagha syonswe igho bharëngë mbere ya Taata uwa mu-ryobha. [11Ko bhoora öni Omoona uwa Ömöntö, naasha ko-kebhara kono ökötöörya bhano bhaasira.]18:11 Amangʼana ghano gharëngë mo-bhebhandërryö kya bheno […] ni-igha, tegharëngë mo-senakara isyëndë isya Ikiyunaani.12Iyakë bhëënyu mokomaaha, hano oraanyoore ömöntö aana amangʼöndi righana, rimwë risire, iyakë araakore? Taatighe hayö amangʼöndi merongo kenda na kenda ghayö ku-singuku, aghi ukutuna rimwë reno risirrë? 13No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, hano araarinyoore, nkushomerwa arë bhököngʼu okokera ukushomerwa ukwaye ko-mangʼöndi merongo kenda na kenda ghaara ghatasirrë. 14Ni-ighoigho kora na Taata uwa mu-ryobha wonswe, takutuna ömöntö omoke kora ömwë igha asire.
Okokaania ono akusira
15“Hano umukumya murikyaho akosarëëyi engʼana, kaghi omokaani. Hano araakwighwere, omanye igha unyöörrë umukumya murikyaho. 16Kasi hano araange kukwighwera, ghegha ömöntö uwöndë, mobhe bhabhërë handë bhatatö, okore ebhe kya bhono Amaandeko ghakoghamba igha, ‘Kera engʼana iya obhosarya, ni-igha yemererrwe na abhantö abhabhërë handë abhatatö, abha ukwitegherra ikiina kiyö.’18:16 Maaha mo-ketabho ikya Eheetoko iya Etoraati 19:15.17Hano araange ukwighwera na bhayö bhonswe, kaghi bhoono ötëëbhi ekanisa. Hano araange kwighwera kora ekanisa, bhoono uyö momaahe igha, të-möntö ono amanyirë Waryobha hë, handë omobhare igha, n-kya ömöghööti uwa righööti.
18“No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, ghonswe igho ghano moraange ko-kebhara kono, noraanyoore Waryobha we aghangirë ukurwa mu-ryobha. Ghwiki ni-igha, ghonswe igho ghano moraaikërri ko-kebhara kono, noraanyoore Waryobha we aghaikërëëyi ukurwa mu-ryobha.18:18 Maaha mo-ketabho ikya Mataayo 16:19.19No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, abhantö abhabhërë mö-bhëënyu hano bharaaighwerrane ko-kebhara kono, ko-keno bharaasabhe Taata uwa mu-ryobha, naraabhahaane. 20Ko bhoora igha, hano bhasikana hamwë abhantö bhabhërë handë bhatatö ku iriina iryane, öni wonswe kunyoora örë hamwë ndë nabho.”
Ëkërëngyö ikya ömöntö ono ataana amaabhë
21Mbe, Peetero akaghya ku-Yëësu, akamöbhöörya igha, “Omonene hano umukumya murikyane araansarri engʼana, mmwabhere karenga? Mwabhere hare muhungatë?”
22Yëësu akamohonshora igha, “Tënköghötëëbhya hare muhungatë akeene igho hë, kasi abhera murikyaho nkaagha syonswe igho, otakaaghera igha n-karenga waamwabhera.18:22 Kasi abhera murikyaho nkaagha syonswe igho, otakaaghera igha n-karenga waamwabhera. Senakara isyëndë syandëkirë igha, mwabhere merongo muhungatë mara muhungatë, kasi ensonga yaamo ni-igha, nkaagha syonswe igho.
23“Ku bhuyö Obhokama ubhwa Waryobha, mbutuubhaini kya ëkërëngyö ikya omokama uwöndë, ono yaatunanga akore amasaabhu na abhaköri abha emeremo abha eserekaare iyaaye. 24Hano yaasimiri okokora nabho amasaabhu, abhasirikare abhaaye bhakamoreetera ömököri uwa emeremo, ono yaarenga na isiirë iyaaye iya seehera sinsharu bhököngʼu, kya setaranta18:24 Setaranta. Etaranta ëmwë yaatooranga okohaka ehoorohooro iya ömöntö ömwë koheteera imyoka ikömi na isaano. ëbhëkwë ikömi. 25Ömököri uwa emeremo uyö, tiyaatörrë okohaka isiirë iyaaye eera hë. Ku bhuyö omokama akaraghërrya igha, ömököri uwa emeremo uyö aghöribhwi umwene, mokaaye, abhaana abhaaye, na ëbhëntö bheno yaarë nabhyo, okore ahake isiirë eera yaarë nayo.
26“Mbe, ömököri uwa emeremo uyö, akatemera hansë ibhiru omonene uwaaye, akamosaasaama igha, ‘Nkaakosaasaama, tangömërrya nendaakohake isiirë iyaaho yonswe igho.’ 27Omonene uyö akaabhera ömököri uwa emeremo uyö yaarë na isiirë iyaaye. Akamutigha aghende atakaamohaka isiirë iyö.
28“Hano ömököri uwa emeremo uyö yaarishökirë kebhara haara, akasikana-ho na ömököri uwa emeremo murikyaye, ono yaarenga na isiirë iyaaye iya sidinaari18:28 Sidinaari. Idinaari ëmwë yaisanga okohaka ehoorohooro iya ömöntö ömwë ku-rusikö. Maaha mo-faharaasa engʼana, Idinaari. ighana imwë. Akamoghoota mö-bhëghöti, akamötëëbhya igha, ‘Nhaka isiirë iyaane!’ 29Mbe, ömököri uwa emeremo murikyaye uyö, akamotemera hansë ibhiru, akamosaasaama igha, ‘Ndakosaasaama ngömërrya, nendaakohake isiirë iyaaho yonswe igho!’ 30Kasi omosabhi uwa isiirë uyö akaanga, akamuhira mo-kebhohe okohekera hano arehaka.
31“Hano abhaköri abha emeremo bharikyaye bhaarööshë engʼana iyö, bhakaroghoora bhököngʼu, kora bhakanyahaareka mo-senkoro isyabho. Ku bhuyö bhakaghya ko-monene, bhakamötëëbhya ghonswe igho, ghano ömököri uwa emeremo murikyabho yaakörrë. 32Mbe, omonene uyö, akabherekera ömököri uwa emeremo ono yaabhëëyë isiirë, akamötëëbhya igha, ‘Uwe m-möntö moghogho örë. Maaha, hano waansaasaamirë, naakwabhëëyë isiirë yonswe igho. 33Bhoono uwe wonswe tiyaarë igha waabhere ömököri uwa emeremo murikyaho kya bhono öni naakwabhëëyë?’
34“Mbe, omonene uyö akarerra bhököngʼu, akaraghërrya abhasirikare abhaaye igha, bhamoghoote, bhamuhire mo-kebhohe, okohekera hano arehaka isiirë yonswe igho.”
35Ho bhoono Yëësu yaamarërrëëyi ko okobhatëëbhya igha, “Taata uwa mu-ryobha wonswe, ni-igho arebhakorra hano moraange ukwabhera bharikyënyu.”
19Amangʼana agha öbhötëti na ëmböröri
1Hano Yëësu yaamarrë ukushumaasha amangʼana ghayö, akarwa Ghariraaya haara, akaghya mo-mokowa ughwa Yudea, humbu iya omooro ughwa Yorodani. 2Mbe, abhantö abhaaru bhakamosoorana. Yëësu akahwënia-yo abharööyë.
3Mbe, Abhafarisaayo abhandë bhaaishirë kushaasha Yëësu. Bhakamötëëbhya igha, “Amaraghërryö aghëëtö gharaikërrya ömöntö okobhorra mokaaye ko engʼana yoyonswe eera?”
4Yëësu akabhahonshora igha, “Kana, temwakasömirë kya bhono Amaandeko Amahörëëru ghakoghamba igha, ukurwa kare ‘Waryobha yaabhömbirë omokari na umushaasha’?19:4 Maaha mo-ketabho ikya Okosemoka 1:27.5Ho Waryobha yaamarrë ghwiki akaghamba igha, ‘Ku bhuyö umushaasha naraatighe suwaabho na nyakuwaabho, aghootane na mokaaye, abhantö abhabhërë bhayö, nkobha bharë kya ömöbhërë öghömwë.’19:5 Maaha mo-ketabho ikya Okosemoka 2:24.6Tebhaköghëndërrya ghwiki okobha abhantö abhabhërë hë, kasi nkobha bharë kya ömöntö ömwë. Abhantö bhano Waryobha yaatoora hamwë, ömöntö atakaasha okokora bhaahokane.”
7Abhafarisaayo bhayö bhakamöbhöörya ghwiki igha, “Nyoore amangʼana ni-igho gharë, n-kwakë Mosa yaaikërëëyi igha umushaasha ahaane mokaaye ritashandighi irya ëmböröri?”
8Yëësu akabhahonshora igha, “Mosa yaaikërëëyi igha mobhorre bhakëënyu, ko bhoora moona emetwe ëmëköngʼu, kasi keno Waryobha yaatunanga ukurwa okosemoka, ti-kiyö kyaarë hë. 9Keno nkobhatëëbhya ni-igha, umushaasha wowonswe ono akobhorra mokaaye etarëngë igha m-mosooraare, amare atete uwöndë, uyö no-bhosooraare akokora.”
10Mbe, abheegha abha Yëësu bhakaghamba igha, “Nyoore amangʼana agha omokari na umushaasha ni-igho gharë, nyakara ömöntö atakaateta.”
11Yëësu akabhahonshora igha, “Engʼana kya iyö, te-bhantö bhonswe igho bhakoghetora hë. Kasi m-baara Waryobha yaahaana obhotoro ubhwa ukwanga okoteta. 12Ko bhoora bhaaho abhandë bhano bhatakoteta, ko bhoora igha, tebhaana singuru isya ikishaasha hë. Abhandë tebhakoteta hë, ko bhoora bhaihwa kya sengʼombe. Na ghwiki bhaaho abhandë bhano bhatakoteta, ko okoghera iya Obhokama ubhwa Waryobha. Ömöntö wowonswe ono akotora okokora igho, akore.”
Yëësu arangʼoora abhaana abhake
(Maariko 10:13-16; Ruuka 18:15-17)
13Mbe, abhantö nyabhorebhe bhakahira abhaana abhake ku-Yëësu, okore abhatoorre amabhoko, na okobhasabhera. Kasi abheegha abhaaye bhakahamera abhantö bhayö.
14Kasi Yëësu akabhatëëbhya igha, “Mutighe abhaana abhake bhayö, bhaashenga ku-öni, motakaabhakaanianga. Ko bhoora Obhokama ubhwa Waryobha nu-bhwa abhantö bhano bharëngë kya abhaana bhano.” 15Mbe, Yëësu akangʼoora abhaana bhayö. Hano yaamarrë, akatanora ukurwa hayö.
Umumura umwamë aratuna öbhöhöru ubhwa amakora ghonswe igho
(Maariko 10:17-31; Ruuka 18:18-30)
16Tamaaha, umumura uwöndë yaaghëëyë ku-Yëësu, akamöbhöörya igha, “Umwëghya uwa heene, ne-ngʼana kë inshiiya eno nkaakora nnyoore öbhöhöru ubhwa amakora ghonswe igho?”
17Yëësu akamohonshora igha, “N-kwakë ökömböörya engʼana iya öbhöntö ubhwa heene? Tamaaha, Waryobha umwene igho we uwa heene. Kasi nyoore heene nkutuna örë osohe mö-bhöhöru ubhwa amakora ghonswe igho, ghoota imighiro ighya Waryobha.”
18Umumura uyö akabhöörya Yëësu igha, “Mighiro kë?”
Yëësu akamohonshora igha, “Otakaita ömöntö, otakaabha omosooraare, otakaibha, otakaimererra amangʼana agha obhorongo, 19osooke suwëënyu na nyakuwëënyu, ghwiki ni-igha ohanshe murikyaho kya bhono wihanshirë uwe umwene.”19:19 Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 20:12-16; Eheetoko iya Etoraati 5:16-20; Amangʼana agha Abharaawi 19:18.
20Umumura uyö akaghamba igha, “Imighiro ghyonswe igho ghiyö, nagheghoota. Ne-ngʼana iyëndë kë ghwiki?”
21Yëësu akamötëëbhya igha, “Nyoore nkutuna örë obhe ömöntö uwa heene, kaghi öghöri ëbhëntö bhyonswe igho bheno onabhyo, seehera seno oraanyoore-mo, ohaane abhatöbhu. Hayö ho oraabhe na emongo iyaaho mu-ryobha. Bhoono hayö omanye kuusha konsoorana.”
22Hano umumura uyö yaaighuurë amangʼana ghayö, akarwa hayö abhaabhayëëyë, ko bhoora m-mwamë bhököngʼu yaarë.
23Ho Yëësu yaamarrë akatëëbhya abheegha abhaaye igha, “No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, n-këköngʼu umwamë okosoha mo-Bhokama ubhwa Waryobha. 24Ëkërëngyö ikyëndë ni-igha, ne-ngʼana ntöbhu bhököngʼu, engamia okoheta mu-ribhanga irya insindani, okokera umwamë okosoha mo-Bhokama ubhwa Waryobha.”
25Hano abheegha abhaaye bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakaroghoora bhököngʼu, bhakamöbhöörya igha, “Bhoono nyoore amangʼana ni-igho gharë, nawë araatore ökötööribhwa?”
26Yëësu akabhamoghorra, akamara akabhatëëbhya igha, “Amangʼana ghano abhantö bhatakotora okokora, Waryobha nkoghatora arë, ko bhoora Waryobha nkotora arë ghonswe igho.”
27Mbe, Peetero akabhöörya Yëësu igha, “Maaha bhëëtö twatigha bhyonswe igho twakosoorana, n-kë toraanyoore?”
28Yëësu akabhahonshora igha, “No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, hano öni Omoona uwa Ömöntö ndikara ku-kitumbë ikyane ikya ubhuhika ko-nkaagha iya ekebhara ekehya,19:28 Maaha mo-ketabho ikya Daniëri 7:9-14. mbe, na bhëënyu bhano mokonsooraana, muriikara ku-bhitumbë ikömi na ibhërë ibhya ekekama morabhotorra ibhiina amakabhira ikömi na abhërë agha Isiraëri. 29Mbe, wowonswe ono yaatigha inyumba, handë mura uwaabho, mohara uwaabho, handë suwaabho, nyakuwaabho, abhaana abhaaye, handë igha ëmëghöndö ighyaye, ko okoghera iya öni, naraanyoore amaghana agha ëbhëntö bhiyö. Kora narinyoora öbhöhöru ubhwa amakora ghonswe igho. 30Kasi abhantö abhaaru mo-bhano bhakwimaaha igha bhaana ubhwera bhoono igho, tebharebha na ubhwera hë. Na abhantö abhaaru bhano bhataana ubhwera bhoono igho, mbo bharebha na ubhwera.”
20Okohaka abhaköri abha emeremo
1Yëësu yaarëngëri ëkërëngyö keno igha, “Obhokama ubhwa Waryobha, mbonga kya ömöntö ono yaarë na ömöghöndö, akamuta nyinkyo shiri, ukughya kutuna abhantö abha okomokorra emeremo kö-möghöndö ughwaye ughwa emezabhibhu. 2Hano yaabhanyöörrë, akaighwerrana nabho igha, abhahake kera ömöntö idinaari ëmwë.20:2 Idinaari ëmwë. Iyö yo yaarë ehoorohooro iya urusikö urughima. Hano yaamarrë ukwighwerrana nabho, akabhatëëbhya bhaghende kö-möghöndö.
3“Hano yaahikirë saa taatu, akaghya mo-moteera. Hano yaahikirë-yo, akanyoora abhantö abhandë bhaimërëëyë, tebhaana omoremo hë. 4Akabhatëëbhya igha, ‘Na bhëënyu bhonswe, moghende mokore emeremo kö-möghöndö ughwane ughwa emezabhibhu. Nendaabhahake ekerengere ikya ukwisa.’ 5Abheene bhonswe bhakaghya.
“Hano iryobha ryaahikirë ko-motwe, akaghya ghwiki ko-moteera haara, na hano yaahikirë omoghoroobha, akaghya-yo ghwiki ukutuna abhantö abhandë abhahire kö-möghöndö ughwaye. 6Hano yaahikirë seesa ikömi na ëmwë, akaghya ghwiki mo-moteera, akamaaha abhantö abhandë bhaimërëëyë mo-moteera hayö. Akabhabhöörya igha, ‘N-kwakë mwimërëëyë hano ukurwa nyinkyo, temoona omoremo ughwa okokora hë?’
7“Bho bhakamohonshora igha, ‘Taaho ömöntö ono atohaayë omoremo tokore.’
“Akabhatëëbhya igha, ‘Na bhëënyu bhonswe, moghende mokore emeremo kö-möghöndö ughwane ughwa emezabhibhu.’
8“Mbe, hano iryobha ryaaghööyë, mwene möghöndö uyö, akabherekera umwimërërri uwa emeremo ighyaye, akamötëëbhya igha, ‘Bherekera abhaköri abha emeremo bhonswe igho, obhahake ehoorohooro iyaabho. Usimiri ko bhano ndëëtirë bhöngö hano, omarërri ko bhaara bhaasimiri emeremo ukurwa nyinkyo.’
9“Mbe, ho abhaköri abha emeremo bhano bhaaishirë saa ikömi na ëmwë, bhakaasha, bhakahaanwa ehoorohooro iyaabho iya urusikö urughima, idinaari ëmwë. 10Hano bhaaishirë abhaköri abha emeremo bhano bhaasimiri emeremo ukurwa nyinkyo, bhaakanyanga igha, abheene mbakaanyöörrë ehoorohooro iya okokera bharikyabho bhaara. Kasi bhakahakwa kya bhoora bharikyabho bhaahakirwë. 11Hano bhaahaaywë ehoorohooro iyaabho eno bhataatemeranga omotwe, bhakaibhëmbëërya ku umwene möghöndö, bhakamötëëbhya igha, 12‘Abhantö bhaara ne-esa ëmwë iyeene igho yo bhakörrë emeremo. Bhoono n-kwakë obharengʼaini ehoorohooro na bhëëtö bhano tökörrë emeremo ëmëköngʼu ukurwa nyinkyo, na omobhasö nkö-bhëëtö ghuhwërëëyë?’
13“Mwene ömöghöndö uyö, akahonshora ömököri uwa emeremo ömwë mo-bhaköri abha emeremo bhayö igha, ‘Mosaani uwaane, öni tënkökörëëyë obhongʼaini hë. Nenkohakirë ehoorohooro iya urusikö urughima, idinaari ëmwë, kasi ti-igho twaarë twighwerraini? 14Ghegha ehera iyaaho eno, oghende waaho. Nëndööshë igha nhake bhayö ehoorohooro iya urusikö urughima, kya bhono nkohakirë na uwe wonswe. 15Öni neena ubhwera ubhwa okokora keno nkutuna ko seehera isyane seno. Kasi n-dikenge onaryo ko okomaaha ndasërëënia abhantö?’”
16Yëësu akamarërrya ko okoghamba igha, “Abhantö abhaaru mo-bhano bhakwimaaha igha tebhaana ubhwera bhoono igho, mbo bharebha na ubhwera.”
Yëësu arashumaashera urwa katatöengʼana iya ukukwa na ukuryoka ukwaye
(Maariko 10:32-34; Ruuka 18:31-34)
17Mbe, Yëësu akakora righara na abheegha abhaaye ikömi na bhabhërë, enkaagha eno yaatiiranga ukughya Yërusarëëmu. Hano bhaaghendanga ko-nshera kuyö, akabhatëëbhya igha, 18“Tamaaha, bhoono hano, n-Yërusarëëmu tukughya. Yërusarëëmu iyö, yo öni Omoona uwa Ömöntö, ndaatoorwe mu-bhitaano ibhya abhanene abha abhasëngëri, na mu-bhitaano ibhya abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa. Abhantö bhayö, mbarembotorra ikiina igha niitwe. 19Ho bharemara bhanhire ko-Bhakyaro bhanshabhure, bhanteme imishariti, na okohaneka ko-mosarabha, kasi Waryobha narindyökya urusikö urwa katatö.”
Omotangati atighinkanere bhano akotangata
20Mbe, mokaa Zebhedaayo akaghya ku-Yëësu na abhamura abhaaye abhabhërë, akamotemera hansë ibhiru, akamosaasaama. 21Yëësu akamöbhöörya igha, “Ne-ngʼana kë ukutuna nkokorre?”
Mokaa Zebhedaayo akamohonshora igha, “Nkokosabha ndë igha, otoore abhaana abhaane abhabhërë bhano ko-Bhokama ubhwaho, uwöndë orobhareka rwaaho urwa bhoryo, na uwöndë urwa bhömösi.”
22Yëësu akahonshora igha, “Kora temomanyirë keno mokosabha hë. Motora okoteeseka kya bhono öni ndaateeseke?”20:22 Motora okoteeseka kya bhono öni ndaateeseke. Senakara isyëndë syandëkirë igha, ukunywera mo-kekombe keno ndaanywere-mo.
Bhakahonshora igha, “Nkotora törë.”
23Mbe, Yëësu akabhatëëbhya igha, “M-maheene mmoteeseka kya bhono öni ndaateeseke, kasi okobhatoora orobhareka urwane urwa bhoryo, na uwöndë bhömösi, ghuyö te-moremo ughwane hë. Imyeya ghiyö ni-ighya bhano bhaasëëmibhwa na Taata.”
24Hano abheegha abhandë ikömi bhaara bhaangʼurrë engʼana iyö, bhakarererra abhamura abhabhërë bhayö abha Zebhedaayo. 25Mbe, Yëësu akabhabherekera bhonswe igho hamwë, akabhatëëbhya igha, “Mmomanyirë bhuuya igha abhatöngi Abhakyaro, mbaana ubhwera ko-bhantö abhaabho, kora nkobhabhandërrya bharë. 26Kasi, kö-bhëënyu tinkutuna ebhe igho hë. Ömöntö wowonswe ono akutuna igha abhe omonene mö-bhëënyu, ni-igha abhatighinkanere. 27Na ömöntö wowonswe ono akutuna abhe uwa mbere mö-bhëënyu, ni-igha abhe omoghorwa uwëënyu.20:27 Maaha mo-ketabho ikya Mataayo 10:40, 22:37-40; Yohana 13:12-17, 15:9-17.28N-kya bhoora öni Omoona uwa Ömöntö, tenaasha igha abhantö bhantighinkanere hë, kasi naasha igha, ntighinkanere abhantö, na ukwiruusya öbhöhöru ubhwane, okore ntunguri abhantö abhaaru.”
Yëësu arahwënia abhahukuru abhabhërë
(Maariko 10:46-52; Ruuka 18:35-43)
29Hano Yëësu na abheegha abhaaye bhaaruurë mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Yërikö, rikomo irya abhantö abhaaru rekamosoorana. 30Bhaare-ho abhahukuru abhabhërë, bhano bhaarenga bhaikaayë haangʼë na enshera. Hano abhahukuru bhayö bhaaighuurë igha Yëësu araheta ko-nshera hayö, bhakakonga bhököngʼu igha, “Omonene umwebhorwa Daudi, otatwabhera.”
31Rikomo irya abhantö rekabhahamera igha bhakire, kasi abheene bhakaghëndërrya kokonga bhököngʼu igha, “Omonene umwebhorwa Daudi otatwabhera.”
32Mbe, Yëësu akemerra, akabhabherekera, akabhabhöörya igha, “N-kë mukutuna mbakorre?”
33Abhahukuru bhayö bhakamohonshora igha, “Omonene, keno tukutuna, no-komaaha.”
34Yëësu akabhaabhera, akabhakunia ko-maiso aghaabho. Kamwë igho, amaiso aghaabho ghakaramökya, bhakahwena, bhakasoorana Yëësu.
21Yëësu araturungʼanwa Yërusarëëmu kya omokama
(Maariko 11:1-11; Ruuka 19:28-40; Yohana 12:12-19)
1Mbe, Yëësu yaaghëëyë na abheegha abhaaye akahika haangʼë na Yërusarëëmu. Hano yaahikirë ku-nguku iya Ëmëzëituuni iya mu-mughi ughwa Bhetifaghe, akatoma abheegha abhaaye bhabhërë. Akabhatëëbhya igha, 2“Moghende mu-kishishi kiyö kërëngë mbere hayö. Hano moraasohe-mo, moraamaahe itikërë ëbhöhirwë hayö eena ëkëmööri. Moghetashore, mondeetere. 3Hano ömöntö wowonswe igho araabhabhööri igha, ‘Hai mukuhira sitikërë siyö?’ Bhëënyu momohonshore igha, ‘Omonene we akusituna.’ Hano moraamohonshore igho, naraaikërri muushe nasyo.”
4Amangʼana ghayö ghaabhaayë igho, okore ghahekerane ghaara Waryobha yaaghambirë okohetera kö ömörööti uwaaye igha,
5“Tëëbhya abhantö bhano bhamënyirë Sayuuni hayö igha,
‘Tamaaha, omokama uwëënyu araasha, m-mohaabhu,
nkuusha arë arëngë ku-tikërë
na ëkëmööri ikyako.’”21:5 Maaha mo-ketabho ikya Zakaria 9:9.
6Mbe, abheegha abhaaye bhakaghya bhakakora kya bhono yaabhatëëbhëri. 7Hano bhaarëëtëëyë Yëësu itikërë eera na ëkëmööri ikyako, bhakatandeka-ko singibho isyabho. Yëësu akariina, akaikarra singibho siyö. 8Rikomo rinene irya abhantö rekatandeka singibho isyabho ko-nshera, na abhantö abhandë bhakagheesha amasagharya agha ëmëtë, bharaghatoora ko-nshera ukwörökya igha, mbamösöökirë. 9Rikomo irya abhantö reno ryaarë mbere iya Yëësu, na reno ryaamurwanga nyuma, ghonswe igho ghakakonga bhököngʼu igha,
“Ukumibhwi, uwe umwebhorwa Daudi!
Waryobha akongʼoore ono ukuusha ko okohetera iriina irya Omonene Waryobha,21:9 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 118:25-26.
Waryobha ono arëngë ighörö iyö, akumibhwi.”
10Hano Yëësu yaasöhirë Yërusarëëmu, umughi ghwonswe igho ghokaroghoora. Abhantö bhakabhoorania igha, “Kana uyö nawë?”
11Rikomo reera rekabhahonshora igha, “Ono nö-mörööti Yëësu, uwa Nazarëëti iya mo-mokowa ughwa Ghariraaya.”
Yëësu ararughya abhaköri abha ibhyasharamo-bhogho ubhwa risengerro
(Maariko 11:15-19; Ruuka 19:45-48; Yohana 2:13-22)
12Mbe, Yëësu akasoha mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha. Hano yaasöhirë-mo, akasimya ökökënyia abhantö bhano bhaaghöryanga, na bhano bhaaghoranga muyö ëbhëntö. Akahenora semeeza isya bhano bhaaswënianga seehera. Akahenora na ibhitumbë ibhya bhano bhaaghöryanga ibhighuuti. 13Yëësu akabhatëëbhya igha, “Yandëkirwë mo-Maandeko Amahörëëru igha, ‘Risengerro iryane nderaabhe ahasë aha amasabhi.’21:13a Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 56:7. Kasi bhoono bhëënyu mörëkörrë kya ‘risana irya abhasaki!’21:13b Maaha mo-ketabho ikya Yeremia 7:11.”
14Enkaagha eno waanyöörrë Yëësu akërëngë mu-risengerro irya Waryobha hayö, abhahukuru na amatengʼo, bhakaghya ku-Yëësu, akabhahwënia. 15Abhanene abha abhasëngëri, na abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa, mbaarööshë amakono ghano Yëësu yaakoranga. Kora bhakaighwa abhaana mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha hayö bharaghamba igha, “Akumibhwi umwebhorwa Daudi.” Ku bhuyö bhakarerra bhököngʼu. 16Bhakabhöörya Yëësu igha, “Oraighwa kiyö abhaana bhayö bhakoghamba?”
Yëësu akabhahonshora igha, “Nkwighwa ndë. Kanaa, temwakasömirë amangʼana ghano gharëngë mo-Maandeko Amahörëëru igha,
‘Wisëëmëëyi ukukumibhwa ukwaho
okohetera mu-minywa ighya abhaana abhake, na ebhengʼerre’21:16 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 8:2.?”
17Yëësu akabhatigha hayö, akarwa mu-mughi ughwa Yërusarëëmu, akaghya okoraara Bhetania.
Yëësu araihiima umutiini ghono ghotakwama
18Nyinkyo iyaako hano Yëësu yaakyoranga Yërusarëëmu, akaighwa asëngëëyë. 19Akamaaha ömötë ghono ghokobherekerwa igha umutiini, ghörëngë haangʼë na enshera. Akaghusuntarra, kasi ehagho tiyaare-ko hë, na-matö agheene igho yaarööshë-ko. Akaihiima ömötë ghuyö igha, “Turyama röndë sehagho hë.” Kamwë igho, ömötë ghuyö ghokooma.
20Hano abheegha abha Yëësu bhaarööshë ghayö, bhakaroghoora. Bhakabhöörya igha, “N-kwakë umutiini ghono ghwömirë kamwë igho?”
21Yëësu akabhahonshora igha, “No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, hano moraabhe na umukumo ghono ghotaana entarëki, te-ghayö agheene igho moraakore hë. Kasi moratora ökötëëbhya inguku eno igha, ‘Iheka wirekere mu-nyansha,’ na ni-igho eraabhe. 22Hano moraabhe na umukumo, kyokyonswe keera moraasabhenga ku-Waryobha, moraanyoorenga.”
Yëësu arabhööribhwa hano yaaruusya ubhwera ubhwaye
(Maariko 11:27-33; Ruuka 20:1-8)
23Yëësu akasoha ghwiki mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha. Hano yëëghyanga-mo, abhanene abha abhasëngëri na abhaghaaka abha Ikiyahudi bhakaghya ku-Yëësu, bhakamöbhöörya igha, “M-bwera kë bhokoghera orakora amangʼana ghayö? N-nawë yaakohaana ubhwera bhuyö?”
24Yëësu akabhahonshora igha, “Tigha öni wonswe mbabhööri-ko engʼana. Hano moraahonshore engʼana iyö, öni wonswe nendaabhatëëbhi hano naaruusya ubhwera bhono. 25Ubhwera ubhwa Yohana ubhwa okobhatiisya abhantö, hai yaabhuruusiri? Nku-Waryobha, kasi nko-bhantö?”
Mbe, bhakashamerrana igha, “Hano toraaghambe igha nku-Waryobha bhwaaruurë, naraatöbhööri igha, ‘Ndarra mbe temwamukumiri hë?’ 26Na hano toraaghambe igha nko-bhantö bhwaaruurë, toroobhoha abhantö, ko bhoora mbaana obhoheene igha, Yohana Omobhatiisya m-mörööti yaarë.” 27Mbe, bhakamohonshora igha, “Tetomanyirë hano bhwaarwërëëyë hë.”
Yëësu wonswe akabhatëëbhya igha, “Kora öni wonswe tembatëëbhi hano naaruusya ubhwera ubhwa okokora amangʼana ghano.”
Ëkërëngyö ikya omoona umwighwa na omoona omomangarru
28Mbe, Yëësu ghwiki akabhatëëbhya igha, “Bhoono bhëënyu iyakë mukwitegherra ëkërëngyö keno igha, yaare-ho ömöntö uwöndë ono yaarë na abhamura bhabhërë. Akaghya ku-mumura uwaaye uwa mbere, akamötëëbhya igha, ‘Moona uwaane, kaghi reero onkorre emeremo kö-möghöndö ughwane ughwa emezabhibhu.’
29“Mura uwaaye uyö akamohonshora igha, ‘Tinkughya iyö hë.’ Kasi hano yaaighambëëyë, akaghya okokora emeremo kö-möghöndö ughwa suwaabho.
30“Ho ömöntö uyö ghwiki yaaghëëyë ku-mumura uwaaye uwa kabhërë, akamötëëbhya kya bhono yaatëëbhëri uwa mbere oora. Mura uwaaye uyö akamohonshora igha, ‘Nendaaghi taata.’ Kasi tiyaghëëyë hë. 31Bhoono ko bhonswe igho bhabhërë bhayö, nawë yaakörrë bhono suwaabho yaatunanga?”
Bhakamohonshora igha, “Uwa mbere oora.”
Ho Yëësu yaamarrë akabhatëëbhya igha, “No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, abhaghööti abha righööti na abhasooraare, nkobhatangatera bharë okosoha mo-Bhokama ubhwa Waryobha. 32Yohana yaaishirë kö-bhëënyu, okore abhöörökërri enshera iya heene, bhëënyu temwamukumiri hë. Kasi abhaghööti abha righööti, na abhasooraare, bho bhakamukumya. Nokaanyoora mwaarööshë ghonswe ghayö, kasi emetwe ighyënyu, teghyaisyörya, kora temwamukumiri hë.”
Abhatangati abha Ikiyahudi n-kya abharëmi abhaghogho
(Maariko 12:1-12; Ruuka 20:9-19)
33Mbe, Yëësu akaghëndërrya okobharëngërya ëkërëngyö ikyëndë, akabhatëëbhya igha, “Mwitegherre ëkërëngyö ikyëndë keno. Yaare-ho ömöntö uwöndë, ono yaarë na ömöghöndö ughwaye ghono yëëmëri-mo emezabhibhu. Akaghoghetera righöri, akatuka-mo ubhwina ubhwa okometera-mo sezabhibhu. Akahaghaasha-mo obhotaro ubhwa abharëndi. Hano yaamarrë akakodishirya abhantö, umwene akeemoka, akaghya ikyaro ikyëndë ikya hare.
34“Hano enkaagha iya okoghesa yaahikirë, akatoma abhaghorwa abhaaye bhaghende ko-bhantö bhaara, okore abhantö bhayö, bhabhahaane keno bhaarenga bhaikererraini na mwene möghöndö uyö. 35Kasi abhantö bhayö bhaakodishiribhwa ömöghöndö, bhakaghoota abhaghorwa bhaara bhaatömirwë, ömwë bhakamotema, uwöndë bhakaita, na uwöndë bhakamotema na amaghena. 36Mwene möghöndö oora, akatoma abhaghorwa abhandë abhaaru, okokera abha mbere bhaara. Abhantö bhayö, bhakabhakorra bhoghogho kya bhono bhaakörëëyë abha mbere bhaara. 37Mbe, akamaaha igha, tigha atome omoona uwaaye. Akaighambera mo-motwe ughwaye igha, ‘Ono no-moona uwaane, ku bhuyö mbaraamosooke.’ 38Kasi bhuyö bhaarööshë umumura uyö, bhakakora ikiina, bhakaghamba igha, ‘Ono we arerya umwandö ughwa suwaabho. Ku bhuyö ni-igha tumwite, umwandö ghobhe ughwëtö.’ 39Mbe, bhakamoghoota, bhakamuhira kebhara iya righöri irya ömöghöndö ghuyö, bhakamwita.”
40Mbe, Yëësu akabhabhöörya igha, “Bhoono hano mwene ömöghöndö ghoora araashe, iyakë araakore abhantö bhayö?”
41Bhakamohonshora igha, “Naraasiki abhantö abhaghogho bhayö, kora ömöghöndö, na-bhantö abhandë araakodishiri, okore bhamohaanenga keera bharaaighwerrane.”
42Ho Yëësu yaamarrë akabhatëëbhya igha, “Temwakasömirë kya bhono Amaandeko Amahörëëru ghandëkirwë hë? Ghandëkirwë igha,
‘Reghena reno abhahaghaashi bhaangirë,
ndyo rebhaayë reghena rinene irya ko-koona iya umusingi ughwa inyumba.
Omonene Waryobha we akörrë engʼana iyö,
engʼana iyö, nkötöröghöörya ërë.’21:42 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 118:22-23.”
43Yëësu akëngërya-ko igha, “Ku bhuyö ndabhatëëbhya igha, Waryobha naraabharuusi Obhokama ubhwaye, ahaane abhantö bhano bharaamwighwere. 44Mbe, ömöntö wowonswe ono araaghwere reghena riyö, uyö naraabhonekebhoneke. Na ömöntö ono reghena riyö reraaghwere, nderaamoghoshe anyike.”
45Hano Abhafarisaayo na abhanene abha abhasëngëri bhaaighuurë ëbhërëngyö ibhya Yëësu, bhakamanya bhuuya igha mbo akushumaashera. 46Ku bhuyö bhakatuna enshera iya okomoghoota, kasi bhakoobhoha rikomo irya abhantö, ko bhoora rikomo riyö ndyaamanyirë igha, Yëësu m-mörööti yaarë.
22Ëkërëngyö ikya ubhwenga
1Mbe, ghwiki Yëësu akëëghya Abhafarisaayo na abhanene abha abhasëngëri, kö okobharëngërya ëbhërëngyö. Akabharëngërya igha, 2“Obhokama ubhwa Waryobha, mbonga kya omokama uwöndë ono yaakörrë inyangi iya ubhwenga ubhwa mura uwaaye. 3Omokama uyö, akatoma abhaghorwa abhaaye bhaghende okobherekera bhaara bhaaraarëkirwë mu-bhwenga. Kasi bhakaanga ukuusha mu-bhwenga.
4“Mbe, omokama uyö akatoma ghwiki abhaghorwa abhaaye abhandë, akabhatëëbhya igha, ‘Moghende mötëëbhi bhaara naaraarëkirë ubhwenga igha, “Mmarrë ökösëëmya ëbhëntö bhyonswe igho ibhya ubhwenga. Nshinshirë eghaini iyaane na situgho isyëndë sënöru, ku bhuyö muushe mu-bhwenga.”’ 5Kasi abharaarekwa bhaara, bhakasera. Bhakaghya ko-meremo ighyabho. Uwöndë akaghya kö-möghöndö ughwaye, uwöndë ku-bhyashara ibhyaye. 6Na abhandë bhakaghoota abhaghorwa bhaara, bhakabhatema kora bhakabhaita. 7Mbe, hano omokama uyö yaaighuurë ghaara abhaghorwa abhaaye bhaakörëëywë, akarerra bhököngʼu. Akatoma abhasirikare abhaaye bhaghende bhaite abhaiti bhaara, kora bhasambe umughi ghuyö.
8“Mbe, omokama uyö akatëëbhya abhaghorwa abhaaye igha, ‘Ëbhëntö ibhya ubhwenga bhësëëmiibhwi, kasi abhantö bhaara bhaaraarëkirwë, tebhaingʼarëëyë ukuusha mu-bhwenga hë. 9Bhoono ni-igha, moghende ko-nshera iya imyahokano, mötëëbhi bhonswe igho bhano moraasikane nabho hayö igha, bhaashe mu-bhwenga.’ 10Mbe, abhaghorwa bhayö, bhakaghya ko-senshera isya imyahokano, bhakakomania abhantö bhonswe igho bhano bhaasikaini nabho haara, mbakaabha abhaghogho handë abha heene, bhakaasha nabho mu-bhwenga. Abhaghëni bhakeeshora mu-righari irya ubhwenga, ko-meeza haara.
11“Ekahika-ho enkaagha omokama akasoha mu-nyumba moora, amaahe abhaghëni abhaaye bhano bhaarenga ko-meeza haara. Akamaaha-mo ömöntö ömwë ono ataarenga ibhöhirë ingibho iya bhwenga. 12Omokama akamöbhöörya igha, ‘Kana uwe mosaani uwaane, iyakë ösöhirë mono otaana ingibho iya ubhwenga?’ Ömöntö uyö akabhorwa keno araaghambe. 13Omokama uyö akatëëbhya abhaköri abhaaye abha emeremo igha, ‘Mobhohe ömöntö ono amaghörö na amabhoko, momorekere mu-kisuntë kebhara iyö. Iyö yo abhantö bhakukuura na okokaaraatya amaino.’”
14Mbe, Yëësu akamarërrya ko okoghamba igha, “Abhantö m-baaru këmwë bhano Waryobha akobherekera igha bhasohe mo-Bhokama ubhwaye, kasi abhaahorwa m-bake.”
Yëësu arabhööribhwa engʼana iya righööti
(Maariko 12:13-17; Ruuka 20:20-26)
15Mbe, Abhafarisaayo bhakarwa hayö, bhakaghya okokora ikiina, okore bhaghashani Yëësu ko bhoghambi ubhwaye. 16Ku bhuyö Abhafarisaayo bhayö, bhakatoma ku-Yëësu abheegha abhaabho, hamwë na abhasoorani abha rikomo irya omokama Herode. Hano bhaahikirë ku-Yëësu, bhakamöbhöörya igha, “Umwëghya, bhëëtö ntomanyirë igha, uwe m-möntö uwa heene örë, nkwëghya örë abhantö obhoheene ubhwa engʼana iya Waryobha. Kora tokoobhoha ömöntö wowonswe oora hë. Nakaabha na ikyeo ekenene iyakë, uwe tokomoobhoha hë. 17Bhoono mbe tötëëbhi, bhono uwe okomaaha, amaraghërryö aghëëtö gharaikërrya igha tohakenga Kaisaari22:17 Kaisaari no-mokama uwa Abharuumi yaarë, kora we yaatonganga na Isiraëri yonswe ko-nkaagha iyö. Maaha mo-faharaasa. righööti, kasi nkwanga gharë?”
18Kasi Yëësu yaamanyirë ësëëmyö iyaabho engogho eno bhaamutunanga-ko. Ku bhuyö akabhahonshora igha, “Bhëënyu bhare bhaiköri, n-kwakë mukutuna igha mongashani? 19Munyöröki ehera iyö mokoghoota righööti ngemaahe kya igho ërë.” Bhakamohaana idinaari ëmwë. 20Yëësu akabhabhöörya igha, “Ekesosa keno ni-kyawë, na amaandeko ghano ghandëkirwë ku-dinaari kono na aghawë?”
21Bhakamohonshora igha, “Ni-ibhya Kaisaari.”
Yëësu akabhatëëbhya igha, “Mbe, nyoore ni-igho, ibhya Kaisaari, mohaanenga Kaisaari umwene. Na ibhya Waryobha, mohaanenga Waryobha.”
22Hano bhaaighuurë kya igho Yëësu yaabhahönshööyë, bhakaroghoora bhököngʼu. Bhakamutigha hayö, bhakaghya ubhwabho.
Yëësu arashumaashera amangʼana agha ukuryoka ukwa abhaku
(Maariko 12:18-27; Ruuka 20:27-40)
23Abhasadukaayo nyabhorebhe bhakaghya ku-Yëësu urusikö rooraroora. Abhasadukaayo tebhakwikërrya igha ukuryoka kooho hë. Ku bhuyö abhandë bhakabhöörya Yëësu igha, 24“Umwëghya, omanyirë Mosa yaatoraghërrëëyi mo-maraghërryö igha, hano umushaasha akuurë atighirë mokaaye, kasi tiyebhora-ko omoona kora ömwë hë, ni-igha mura uwaabho atwenerwe omokari uyö, okore akorre mura uwaabho uyö yaakwa umughi.22:24 Maaha mo-ketabho ikya Eheetoko iya Etoraati 25:5-6.25Mbe, bhaare-ho abhamura muhungatë. Uwa mbere akateta omokari, kasi akakwa igho ataibhööyë na omokari uyö. Mbe, mura uwaabho uwa kabhërë, akatwenerwa omokari uyö. 26Uwa kabhërë uyö wonswe, akakwa ataibhööyë omoona wowonswe ko-mokari uyö. Amangʼana ni-ighoigho ghaabhaayë okohekera hano bhonswe igho muhungatë bhaaromaini. Na bhonswe igho, tebhaibhööyë nawe omoona wowonswe oora hë. 27Mbe, omokari umusinö uyö wonswe akakwa. 28Bhoono mbe tötëëbhi, nyoore m-maheene igha ukuryoka kooho, m-mokaa wë arebha urusikö urwa ukuryoka roora? Ko bhoora yaatëtirwë na abhashaasha muhungatë bhonswe igho.”
29Yëësu akabhahonshora igha, “Nkusira mörë ko bhoora motamanyirë keno Amaandeko Amahörëëru ghakoghamba, na kya igho obhotoro ubhwa Waryobha bhörë. 30Ko bhoora ni-igha, hano abhantö bhariryoka, tebhareteta handë igha bharatetwa hë. Mbarebha kya bhono abhamaraika abha Waryobha bharë. 31Kasi ko engʼana iya ukuryoka mo-bhaku, temwakasömirë mo-Maandeko Amahörëëru kya bhono Waryobha yaabhatëëbhëri? Yaabhatëëri igha, 32‘Nö-öni Waryobha uwa Ibhurahimu, Isaaka na Yaakobho.’22:32a Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 3:6.” Mbe, Yëësu akaghëndërrya okobhatëëbhya igha, “Waryobha tu-wa abhaku hë, kasi nu-uwa abhahöru.”22:32b Waryobha tu-wa abhaku hë, kasi nu-uwa abhahöru. Ensonga iyaamo ni-igha, hayö Waryobha nkwörökya arë igha, abhaku bhayö ko-we, m-bahöru nkoheeshera bharë. Ku bhuyö bhëënyu nkusira mörë ko okoghamba igha ukuryoka ukwa abhaku tekooho hë.33Hano amakomo agha abhantö ghaaighuurë amëëghyö ghayö, ghakaroghoora bhököngʼu.
Umughiro umurito okokera ghyonswe igho
(Maariko 12:28-34; Ruuka 10:25-28)
34Hano Abhafarisaayo bhaaighuurë igha, Abhasadukaayo bhaabhörrwë engʼana iya okoghamba ku-Yëësu, bhakaikomania hamwë, bhakaghya ku-Yëësu. 35Omofarisaayo ömwë, umwëghya uwa amaraghërryö agha Mosa, akashaasha okoghashania Yëësu ko ökömöbhöörya igha, 36“Umwëghya, m-mughiro kë omonene ku-mighiro ghyonswe igho ighya Waryobha?”
37Yëësu akamohonshora igha, “ ‘Ohanshe Omonene Waryobha uwaaho kwa enkoro iyaaho yonswe igho, ko amaitegherro aghaaho ghonswe igho, na ko sehakëri isyaho syonswe igho.’22:37 Maaha mo-ketabho ikya Eheetoko iya Etoraati 6:5.38Umughiro ghuyö, ngwo omonene okokera ghyonswe igho. Na ngwo ghoona ubhwera ubhurito. 39Umughiro ughwa kabhërë ghwonswe, nkutuubhana ghörë na ghuyö. Umughiro ghuyö ghwonswe nkoghamba ghörë igha, ‘Ohanshe murikyaho kya bhono wihanshirë uwe umwene.’22:39 Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abharaawi 19:18.” 40Yëësu akamarërrya igha, “Amaraghërryö agha Mosa, na amëëghyö ghonswe igho agha abharööti, nku-mighiro ëbhërë ghiyö ghaisëghëkirë.”
Yëësu we umwebhorwa Daudi ghwiki m-Monene uwa bhonswe igho
(Maariko 12:35-37; Ruuka 20:41-44)
41Enkaagha eno waanyöörrë Abhafarisaayo bhayö bhakiikomaini hamwë hayö, Yëësu akabhabhöörya igha, 42“Nkë bhëënyu mukwitegherra ko engʼana eno igha Kiristo, ubhuhiiri ubhwaye mokaabhomanya?”
Bhakamohonshora igha, “M-muhiiri Daudi.” 43Ghwiki Yëësu akabhabhöörya-ho engʼana iyëndë igha, “Nyoore ghayö m-maheene, n-kwakë Umwika Ömöhörëëru yaatangatirë Daudi akabherekera Kiristo igha, ‘Omonene’ uwaaye? Ko bhoora Daudi yaaghambirë igha,
44‘Omonene Waryobha yaatëëbhëri Omonene uwaane igha,
“Ikara bhoryo ubhwane hano, ahasë hano hakosookwa bhököngʼu,
okohekera hano ndekokora otashere hansë abhabhisa abhaaho.”’22:44 Otashere hansë abhabhisa abhaaho. Ensonga iyaamo ni-igha, okokera na okotonga abhabhisa. Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 110:1.
45“Hano Daudi akobherekera Kiristo igha m-Monene uwaaye, bhoono iyakë araakore ghwiki Kiristo abhe omoona uwaaye?”
46Taaho ömöntö ono yaamurri Yëësu ko engʼana iyö hë. Ghwiki kerengera hayö, taaho ömöntö ono yaatarrë ököbhöörya Yëësu engʼana yoyonswe eera hë.
23Yëësu arahamera Abhafarisaayo na abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa
(Maariko 12:38-40; Ruuka 11:37-52, 20:45-47)
1Mbe, Yëësu akatëëbhya amakomo agha abhantö na abheegha abhaaye igha, 2“Abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa na Abhafarisaayo, bhaana ubhwera ubhwa ukwëghya abhantö amaraghërryö agha Mosa. 3Moghoote bhuuya ghano bhakwëghya, na okokora kya bhoora bhakobhatëëbhya. Kasi motakaakora ghano bhakokora. Ko bhoora abheene tebhakokora na okoghoota ghaara bhakwëghya hë. 4Bho ni-mirigho imirito23:4 Imirigho imirito. Ensonga iyaamo ni-igha, amaraghërryö agha abhëëghya m-maköngʼu ghaarë kya umurigho umurito ghono ömöntö ataatore ukughweteeka. ighya amaraghërryö bhakobhoha, bhaitëëkya abhandë ko-mareko, kasi abheene, tebhakughikunia-ko hë. 5Amangʼana ghonswe igho ghano bhakokora, nkokora bharë, okore bhamaahwe na abhantö. Ko bhoora nkotoora bharë ku-bhusyö na ko-mabhoko aghaabho, ibhighushi23:5a Ibhighushi. Bhaabhibhohanga ku-bhusyö na ko-kobhoko ukwa bhömösi ko-nkaagha yonswe igho iya okosaasaama ku-Waryobha. Ghano ngo amaandeko ghano ghaatorwanga mu-bhighushi muyö. Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 13:1-16; Eheetoko iya Etoraati 6:4-9, 11:13-21. ebhenene ibhya amaseero bheno bhyandëkirwë-mo amaraghërryö nyabhorebhe. Nkwëngërya bharë obhonene ubhwa amapindo agha singibho isya okosaasaamera Waryobha.23:5b Obhonene ubhwa amapindo agha singibho isya okosaasaamera Waryobha. Abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa hamwë na Abhafarisaayo, bhaashonanga amapindo amanene agha singibho isyabho isya okosaasaamera, okore abhantö bhabhamaahe igha mbaingʼarëëyë ku-Waryobha. Kasi ti-igho Waryobha yaarenga abharaghërrëëyi mo-maraghërryö igha bhakore. Maaha mo-ketabho ikya Okobhara 15:37-41; Eheetoko iya Etoraati 22:12. 6Hano bhaaghya ku-nyangi, ni-bhitumbë ibhya abhantö abharito bhakutuna igha bhaikarre. Kora mu-sinyumba isya esango iya Abhayahudi, ni-bhitumbë ibhya mbere mbyo bhakutuna bhaikarre. 7Ghwiki nkutuna bharë bhököngʼu bhasookwenga na abhantö ko okobhakëërya mo-meteera, na ökötöönibhwa igha ‘Raabhi.’
8“Kasi bhëënyu motakaikërrya abhantö bhabhabherekere igha, ‘Raabhi.’ Ko bhoora Umwëghya uwëënyu nö-ömwë, na bhëënyu bhonswe igho m-bamwë mörë. 9Motakaasha okobherekera ömöntö wowonswe oora ko-kebhara kono, igha ‘Taata,’ ono atarëngë suwëënyu, ko bhoora Suwëënyu nö-ömwë igho, ono arëngë mu-ryobha. 10Motakaikërrya abhantö bhabhabherekere igha, ‘Umwëghya’ ko bhoora umwëghya uwëënyu nö-ömwë umwene igho, Kiristo. 11Ömöntö wowonswe ono akutuna igha abhe omonene mö-bhëënyu muyö, ni-igha akorre abhantö abhandë emeremo. 12Ömöntö wowonswe ono akwinënëhya, Waryobha nkumusuuhya arë. Kasi ömöntö ono akwisuuhya, Waryobha nkömönënëhya arë.
13“Haahö, bhare abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa, na bhëënyu Abhafarisaayo, bhëënyu m-baiköri mörë, ko bhoora igha, nkorebherra mörë abhantö okosoha mo-Bhokama ubhwa Waryobha kö amëëghyö aghëënyu. Bhëënyu abheene bhonswe temokosoha-mo hë. Kora mbe bhano bhakutuna okosoha, timukutigha bhasohe hë.
[14“Haahö, bhare abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa na Abhafarisaayo, bhëënyu na-bhaikörya mörë. Ko bhoora mokosaasaama Waryobha ku-ribhagha ritambë bhököngʼu okore momaahwe na abhantö, na eno mbe nkuruusya mörë abhasinö ëbhëntö ibhyabho. Ko okoghera iya amangʼana ghayö, murishibhibhwa bhököngʼu na Waryobha.]23:14 Amangʼana ghano gharëngë mo-bhebhandërryö kya bheno […] ni-igha, tegharëngë mo-senakara isyëndë isya Ikiyunaani.
15“Haahö, bhare abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa na Abhafarisaayo, bhëënyu moraikörya. Ko bhoora nkwinaaranaara mörë ku-riköngö na kora moraamboka ukughya humbu, okore munyoore ömöntö ono araabhasoorane. Kasi hano mwamunyoora, nkomokora mörë abha omoona uwa mo-morro ghotakurima okokera bhëënyu abheene.
16“Haahö, bhare abhatangati bhano mörëngë abhahukuru. Ko bhoora nkwëghya mörë abhantö igha, ‘Te-bhoghogho hë, ömöntö ukutyana inyumba iya Waryobha. Kasi obhoghogho, hano araatyane esahaabhu eno iruusiibhwi esadaaka mu-nyumba iya Waryobha, hayö bhoono ni-igha ömöntö uyö, akore kya bhuyö atyanirë.’ 17Bhëënyu m-bakangi mörë, kora monga kya abhahukuru. N-këëhë ikya ubhwera okokera ikyëndë? Esahaabhu eno iruusiibhwi esadaaka mu-nyumba iya Waryobha, kasi ni-nyumba iya Waryobha eno ekoghesaabhuura? 18Ghwiki nkwëghya mörë abhantö igha, ‘Te-bhoghogho ömöntö ukutyana rimwensero irya mwi-sengerro irya Waryobha. Kasi obhoghogho, hano araatyane ikimwenso keno kërëngë ku-rimwensero. Hayö bhoono ni-igha ömöntö uyö, akore kya bhuyö atyanirë.’ 19Bhëënyu m-maheene igha, monga abhahukuru. N-këëhë ikya ubhwera okokera ikyëndë? Ni-kimwenso, kasi n-dimwensero reno rekosaabhuura ikimwenso kiyö? 20Mbe, hano ömöntö yatyana rimwensero irya mwi-sengerro irya Waryobha, nkunyoora örë atyanirë ikimwenso keno kërëngë ku-rimwensero. 21Hano ömöntö yatyana inyumba iya Waryobha,23:21 Inyumba iya Waryobha. Maaha mo-faharaasa. uyö nkunyoora örë atyanirë na ku-Waryobha ono amuyö. 22Na ömöntö ono atyanirë mu-ryobha, uyö nkunyoora örë atyanirë ikitumbë ikya ekekama ikya Waryobha na ku-Waryobha ono akwikara ku-kitumbë ikya ekekama kiyö.
23“Haahö, bhare abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa na Abhafarisaayo, bhëënyu moraikörya. Ko bhoora nkuruusya mörë ikitweno ikya ikömi ikya ëbhëntö ibhya ubhwera obhoke kya imyöngö, ibhinshaari, na amaghuta. Kasi moranga amangʼana agha ubhwera ubhurito ubhwa amaraghërryö agha Mosa, kya ghaara agha okokora amangʼana agha heene, ikyabhera, na okobha ömöntö uwa heene ku-Waryobha na ko-bhantö. Kasi ni-igha mokore ghonswe igho, amake na amarito ghayö. 24M-batangati bhahukuru mörë, ko bhoora nkokenena mörë ensona, kasi moramera engamia.
25“Haahö, bhare abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa na Abhafarisaayo, bhëënyu moraikörya. Ko bhoora nkwikora mörë ko-bhantö igha m-bahörëëru mörë, mörööghya kebhara iya ekekombe na esahaani, kasi timukwöghya mönsë hë. Mönsë muyö haishööyë ubhwibhi na obhohoobhaaru. 26Bhëënyu Abhafarisaayo, monga kya abhahukuru, mutighe ëbhëbhë ibhyënyu bheno bhenga ubhunyanku bhono bhörëngë mo-kekombe. Hayö ho na emeremo ighyënyu ghyonswe, gheraashome kya hano ekekombe kyarabha hano kyöghibhwa kebhara.
27“Haahö, bhare abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa na Abhafarisaayo, bhëënyu na-bhaikörya mörë. Ko bhoora monga sembeehera seno sehakirwë ishokaa. Kighörö eno, nkunyoora örë sishömirë, kasi mönsë, na-maghuha agha abhaku agheene ghaamo, na ubhunyanku ubhwöndë bhwöndë igho bhishööyë-mo. 28Na bhëënyu bhonswe ni-igho mörë. Ko-bhantö moramaahekana igha, m-bantö abha heene mörë ku-Waryobha, kasi obhoheene ni-igha, mo-senkoro isyënyu, nu-bhwikörya ubhwenebhwene na öbhötëëyu mbo bhwishööyë-mo.
Yëësu ararootera ukushibhibhwa ukwa abhëëghya na Abhafarisaayo
29“Haahö bhare abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa na Abhafarisaayo, bhëënyu moraikörya. Ko bhoora nkohaghaasha mörë sembeehera isya abharööti abha Waryobha, na okosekona bhuuya sembeehera isya abhantö abha heene ku-Waryobha. 30Ho bhoono bhëënyu mukwighambera igha, ‘Singa twaare-ho ko-nkaagha eera iya abhakörö abhëëtö, tetokaaikererraini handë okobhatöörrya ukwita abharööti abha Waryobha.’ 31Nkwörökya mörë igha, bhëënyu bhonswe m-baghogho mörë kya abhakörö abhëënyu bhano bhaaitirë abharööti. 32Bhoono mbe momarërri ghaara abhakörö abhëënyu bhaatangirë kokora. 33Bhëënyu n-sinshoka, urwebhoro urwa sinshoka. Iyakë moraaibhashe ubhushibhu ubhwa Waryobha ubhwa okobharekera mo-morro ghotakurima?
34“Ko okoghera iya amangʼana ghayö, tamaaha, nendaatome abharööti, abhantö abhangʼaini na abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa. Abhandë moraabhaite, na okobhahaneka ko-mesarabha. Abhandë moraabhateme imishariti mu-sinyumba isya esango iyëënyu. Abhandë moraabhashobherenga kera umughi ghono bhakughya, okore mobhateese. 35Kiyö nkyo kereghera Waryobha abhashibhi, ko bhoora mukwita abhantö abha heene. Mwaakörrë igho, ukusimirya haara Kaini yaaitirë Abhëëri ono ataarenga na obhosarya bhwobhwonswe bhoora, okohekera ukwitwa ukwa Zakaria omoona uwa Bharakia. Zakaria uyö, yaakwërëëyë mwi-sengerro irya Waryobha, ghatë iya inyumba iya Waryobha na rimwensero.23:35 Maaha mo-ketabho ikya Okosemoka 4:8; 2 Amangʼana agha Senkaagha 24:20-22.36No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, Waryobha narishibhya abhantö abha rekora reno ko amaghogho ghonswe igho ghano bhakokora.”
Righonshe irya Yëësu ku-mughi ughwa Yërusarëëmu
37Mbe, Yëësu akaghamba igha, “Bhëënyu abhantö abha Yërusarëëmu, bhëënyu! Moraita abharööti, na okotema na amaghena abhantö bhano Waryobha yaatoma. N-kaaru naakora omotono ughwa okobhakomania, kya hano engoko yakomania ibhishuushu mo-mabhabha aghaayo, kasi mokaanga. 38Ku bhuyö m-maheene igha, inyumba iyëënyu23:38 Inyumba iyëënyu. Ensonga iyaamo eratora okobha igha, risengerro irya Yërusarëëmu haara, umughi ughwa Yërusarëëmu, handë ikyaro ikya Abhayahudi kyonswe igho. Maaha mo-ketabho ikya Mataayo 12:4, 21:23. neraabhe na ekesoma. 39Ndabhatëëbhya igha, temoremmaaha ghwiki hë, okohekera hano moreghamba igha, ‘Waryobha akongʼoore ono akuusha ko okohetera iriina irya Omonene Waryobha.’”23:39 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 118:26.
24Yëësu arashumaashera okotemorwaukwa risengerro irya Waryobha
(Maariko 13:1-2; Ruuka 21:5-6)
1Hano Yëësu yaarishökirë kebhara iya risengerro, abheegha abhaaye bhakamoseeta, bhakamwörökya kya igho sinyumba isya risengerro irya Waryobha syaahaghaashwa. 2Kasi Yëësu akabhatëëbhya igha, “No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, ghayö ghonswe igho mokomaaha hayö, tereeho reghena reno riritighara ku-ryëndë hë. Amaghena ghonswe igho ghayö, ngaretemorwa.”
Yëësu arashumaashera inyaanyi enene eno ikuusha
(Maariko 13:3-13; Ruuka 21:7-19)
3Mbe, Yëësu akaghya mu-nguku iya Ëmëzëituuni, akaikara. Abheegha abhaaye bhonswe bhakaghya-yo. Bhakamöbhöörya igha, “Tötëëbhi amangʼana ghonswe igho ghayö n-dööhë gharebha. Na ekemanyërryö ikya ukuusha ukwaho, na ikya umuhiko ughwa ekebhara n-dööhë?”
4Yëësu akabhahonshora igha, “Mwiyangarre, motakaasha okongʼainwa. 5Ko bhoora abhantö m-baaru bhariisha bharaikora igha, mbo Kiristo. Na abhantö bhayö, bhareengʼaina abhantö abhaaru.
6“Ko-nkaagha iyö, muriighwanga amangʼana agha riihë na singʼurusa isya riihë. Motakaasha okoroghoora hano moremaahanga amangʼana ghayö, ni-igha ghabhe, kasi umuhiko ughwa ekebhara, turinyoora ghoraahika hë. 7Ko bhoora ibhyaro mbiriitana riihë, obhokama mburiitana na obhokama ubhwöndë. Inshara na ibhirighiti, mbiryaruha hasë honswe igho. 8Ghonswe igho ghayö, ngarebha kya hano omokari uwa enda yasimya okoromwa ebhesa. 9Ko-nkaagha iyö, abhantö mbarebhaghoota, bhabhateese na okobhaita, na abhantö abha ibhyaro bhyonswe igho, mbarebharegha ko okoghera igha, m-basoorani abhaane mörë. 10Hayö bhoono ho abhantö abhaaru bharyanga kunkumya. Mbarekorrananga sinikö, na okoreghana abheene ko abheene.
11“Ko-nkaagha iyö, mbariisha abharööti abha obhorongo abhaaru, bhangʼaine abhantö abhaaru. 12Ghwiki ko okoghera iya okoromaana ukwa öbhötëëyu, abhantö abhaaru tebharehanshananga hë. 13Kasi ömöntö ono arëghömërrya okohekera ku-muhiko, uyö we Waryobha arëtöörya. 14Kora ghwiki ni-igha, Amangʼana Amaiya agha Obhokama ubhwa Waryobha, ngareraarekwa ko-kebhara kyonswe igho, okore ghabhe kya ubhwimërërri ku-bhyaro bhyonswe igho. Hayö bhoono, ho urusikö urwa umuhiko rurihika.
Sinsikö isya inyaanyi mo-mokowa ughwa Yudea
(Maariko 13:14-23; Ruuka 21:20-24)
15“Ko-nkaagha iyö, moremaaha amanyënyëëri kya bhoora Daniëri yaaghambirë.24:15 Maaha mo-ketabho ikya Daniëri 9:27, 11:31, 12:11. Moremaaha ghaimërëëyë Ahasë Ahahörëëru mwi-sengerro irya Waryobha. Ömösömi wowonswe igho uwa amangʼana ghano, amanyërri bhuuya ensonga yaamo. 16Mbe, hayö bhoono ho abhantö abha Yudea, bhangʼosere mu-singuku. 17Ömöntö ono urinyoora arëngë kwi-rongo, atakaika hansë igha asohe mu-nyumba, okoghegha ëkëntö kyokyonswe keera, kasi angʼose bhöngöbhöngö, atakaategheta. 18Ömöntö ono urinyoora arëngë kö-möghöndö, atakaasha okohonshoka okoghegha ingibho iyaaye. 19Toraabhera abhakari bhano urinyoora bharaghönkya, na bhano urinyoora bharëngë enda ku-sinsikö siyö. 20Ku bhuyö mosabhe Waryobha igha, okongʼosa ukwënyu, kotakaasha kobha ko-nkaagha iya embeho, handë urusikö urwa Obhotooro. 21Ko bhoora ko-nkaagha iyö, abhantö mbarinyoora inyaanyi indito bhököngʼu, eno etakaabhaayë ko-kebhara kono kerenga kyaabhombwa. Inyaanyi kya iyö, terebha-ho ghwiki hë. 22Singa Waryobha ataasuuhya sinsikö siyö isya inyaanyi iyö, taaho ömöntö ono akaahönirë hë. Kasi Waryobha yaasuuhya sinsikö siyö, ko okoghera iya abhaahorwa abhaaye.
23“Mbe, ko-nkaagha iyö hano ömöntö arebhatëëbhyanga igha, ‘Maaha Kiristo n-goono ne-eno arë,’ handë igha ‘Ne-eera arë,’ motakaikërrya. 24Ko bhoora mbariisha abhantö abharongo bhano bharibherekeranga igha, mbo Kiristo, hamwë na bharööti abha obhorongo. Abhantö bhayö, mbarekora ebhemanyërryö ibhyaru ibhya amakono agha ököröghöörya. Mbarekoranga igho, okore bhangʼaine abhantö, kehane, bhangʼaine kora abhaahorwa abha Waryobha. 25Mwiyangarre, ko bhoora mmarrë okobharoma ökötwë, amangʼana ghayö ghataraabha ghaikore. 26Mbe, hano bhoono abhantö bharaabhatëëbhi igha, ‘Maaha, Kiristo n-goora ku-riköngö eera,’ motakaaghya-yo. Handë igha, ‘N-goono hano mu-kinyumba mono aibhisirë,’ motakaikërrya. 27Ko bhoora ukuusha ukwane öni Omoona uwa Ömöntö, nkoretakya abhantö kya hano ëkëmësyö kyamësya röghörö, kemaahwa kora nyansha. 28Amangʼana ngarebha harabhu igho kya ëkërëngyö keera igha, ahasë hano ikihundughu kërë, ho amatöönyi ghakwikomanërya.
Ukuusha ukwa Omoona uwa Ömöntö
(Maariko 13:24-31; Ruuka 21:25-33)
29“Mbe, hano sinsikö isya inyaanyi serehwa,
Iryobha ndirisyöribhwa rebhe ikisuntë,
umwëri teghorebha na emerengaari ghwiki hë,
na sinyota nsereghwa ukurwa ighörö iyö.
Waryobha narisingisya singuru isya mu-ryobha.24:29 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 13:10, 34:4; Yöëri 2:10.
30“Ko-nkaagha iyö, ekemanyërryö ikya öni Omoona uwa Ömöntö, nkeremaahekana ighörö iyö, na abhantö abha mu-bhyaro bhyonswe igho, mbarikuura igho, bhashaashaane. Mbaremmaaha öni Omoona uwa Ömöntö ndaasha ndëngë ko-masaarö, neena obhotoro na ubhuhika.24:30 Maaha mo-ketabho ikya Daniëri 7:13-14.31Ho ndetoma abhamaraika abhaane na eno bharahuuta sentera bhököngʼu, okore bhakomani abhaahorwa abhaane bhonswe igho. Mbarebhakomania ukurwa mbaara syonswe igho isya ekebhara keno, ukurwa ku-muhiko ughwa orobhareka örömwë, okohekera ku-muhiko ughwa orobhareka urwöndë.”
32Yëësu akaghëndërrya okobharëngërya igha, “Momaahere kö-mötë ughwa umutiini. Ko bhoora hano amatö agha-ko ghasebhoka, ghabhe na umunyeenye, hayö ho mokomanya igha, enkaagha iya emaaho n-haangʼë ërë. 33Ni-ighoigho na bhëënyu bhonswe, hano moremaaha ghonswe igho ghayö gharaikora, momanye igha, n-haangʼë ndë ukuusha. 34No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, rekora reno, terehete ghayö ghonswe igho ngambirë ghataraaikora. 35Ekebhara na ighörö iyö, mbereheta, kasi amangʼana aghaane, ngarëghëndërrya okobha-ho igho kughya iyö.”
Taaho ömöntö ono amanyirë urusikö handë esa iya umuhiko
(Maariko 13:32-37; Ruuka 12:35-40, 17:26-36)
36Yëësu akaghëndërrya okobhatëëbhya, akaghamba igha, “Kasi urusikö ruyö na enkaagha iyaako, taaho ömöntö amanyirë hë, mbakaabha abhamaraika abha mu-ryobha, handë Omoona uwa Waryobha, kasi Taata Waryobha, we umwene igho amanyirë. 37Ko bhoora ukuusha ukwane öni Omoona uwa Ömöntö, nkorebha kya enkaagha eera iya Nuhu. 38Ko bhoora ko-nkaagha iyö waanyöörrë ëhöörö etaraasha, abhantö mbaaryanga na ukunywa, bharateta na okotetwa okohekera urusikö rono Nuhu yaasöhirë mo-safina. 39Tebhaamanyirë n-kë kekaabhaayë hë, okohekera hano ëhöörö yaabhamërri bhonswe igho. Ni-igho erebha hano öni Omoona uwa Ömöntö ndiisha. 40Enkaagha iyö nyoore urinyoora abhantö abhabhërë bharëngë kö-möghöndö, öni Omoona uwa Ömöntö, nendeghegha ömwë, ntighe-ho uwöndë. 41Na ghwiki hano urinyoora abhakari abhabhërë bharasya, öni Omoona uwa Ömöntö, nendeghegha ömwë, ntighe-ho uwöndë. 42Ku bhuyö mwiyangarre, ko bhoora motamanyirë urusikö urwa ukukyora ukwane öni Omonene uwëënyu.
43“Kasi momanye engʼana eno igha, singa mwene inyumba akaamanyërrëëyi enkaagha eno umwibhi akaaishirë, nakaaisëëmëri akore öbhörëndi, takaaraayë atighe umwibhi atemore inyumba iyaaye. 44Ku bhuyö na bhëënyu bhonswe mwisëëmi, ko bhoora öni Omoona uwa Ömöntö, nindiisha enkaagha eno motakotemera omotwe.”
Ëkërëngyö ikya omoghorwa uwa heene
45Mbe, Yëësu akabhöörya abheegha bhaaye igha, “Kasi mokaamanya omoghorwa omoheene uwa obhongʼaini? No-moghorwa ono omonene uwaaye araamötëëbhi aimererre abhaghorwa bharikyaye, okore abhahaanenga ibhyakorya ko-nkaagha iyaako. 46Nyakara omoghorwa ono omonene uwaaye hano araashe, amunyoore arakora kya bhoora yaamoraghërrëëyi. 47No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, naremohaana ikyeo abhe umwimërërri uwa ëbhëntö ibhyaye bhyonswe igho.
48“Kasi hano oraanyoore igha omoghorwa uyö m-moghogho, naraaitegherre mo-nkoro iyaaye igha, ‘Omonene uwaane naretegheta ukukyora.’ 49Bhoono, aikare okotema abhaghorwa bharikyaye bhaara, abhe uwa okorya na ukunywa amarwa. 50Mbe, omonene uwaaye narikyora urusikö na enkaagha eno omoghorwa uyö atakotemera omotwe. 51Ho bhoono omonene uwaaye uyö araamushibhi bhököngʼu, amare amotoore hamwë na abhaikörya. Iyö yo abhantö bhakukuura na okokaaraatya amaino.”
25Ëkërëngyö ikya abhahara ikömi
1Mbe, Yëësu akarëngërya abheegha abhaaye ëkërëngyö igha, “Ko-nkaagha iyö Obhokama ubhwa Waryobha, nerebha kya ëkërëngyö ikya abhahara ikömi bhano bhaaghëghirë setara isyabho bhakaghya kuturungʼana ömötëti. 2Abhataano mu-ikömi muyö, bho m-bangʼaini bhaarë. Kasi abhataano abhandë, m-bakangi bhaarë. 3Ko bhoora abhahara abhakangi bhaara, abheene mbaaghëghirë setara isyene, tebhaaghëghirë na amaghuta agha ukwëngërya-mo hë. 4Kasi abhangʼaini bhaara, bho mbaaghëghirë setara na amaghuta agha ukwëngërya-mo. 5Hano ömötëti yaatëghëtirë, abhahara bhaara bhonswe igho bhakasundaghera, ekahekera-ho bhakaraara, bhakaihiribhwa. 6Kasi mu-bhutikö ghatë, abhantö bhakakora ikituri bharaghamba igha, ‘Tamaaha bhamurë, ömötëti n-guyö araasha. Muushe toghende tumuturungʼane.’ 7Mbe, abhahara bhaara bhonswe igho bhakabhooka, bhakasëëmya setara isyabho.
8“Abhahara abhataano abhakangi bhaara, bhakatëëbhya abhangʼaini bhaara igha, ‘Motohaane-ko amaghuta make igho, ko bhoora setara isyëtö nkurima sërë.’ 9Kasi abhahara abhangʼaini bhaara bhakabhahonshora igha, ‘A a. Tetobhahaane hë, ko bhoora amaghuta ghano toonagho, teghaise ukutwenana na bhëënyu hë. Ekaabhaayë bhuuya, hano mokaaghëëyë moghore.’
10“Mbe, abhahara abhakangi bhaara, bhakaghya okoghora amaghuta. Enkaagha eno bhaaghyanga, ömötëti akasoha. Abhahara abhangʼaini bhaara waanyöörrë bhaisëëmëri, bhakasoha mu-nyumba eno inyangi iya ubhwenga yaakorrwanga-mo. Ekesaku kekasiikwa. 11Mbe, hano abhakangi bhaara bhaakyörrë, bhakanyoora ekesaku kisiikirwë. Bhakeemerra kebhara hayö bharabherekera igha, ‘Omonene uwëëtö, Omonene uwëëtö, otatweghorra-ho! Tokaakosaasaama, otatweghorra-ho.’ 12Kasi ömötëti uyö akabhahonshora igha, ‘No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, tembamanyirë hë.’”
13Yëësu akaghëndërrya ökötëëbhya abheegha abhaaye igha, “Mbe, ku bhuyö ni-igha mwiyangarre, ko bhoora motamanyirë urusikö, handë enkaagha iya ukukyora ukwane öni Omoona uwa Ömöntö.”
Ëkërëngyö ikya abhaghorwa bhano bhaatëghëëywë setaranta
14Yëësu akaghëndërrya ukushumaasha na abheegha abhaaye, akabharëngërya ëkërëngyö ikyëndë igha, “Obhokama ubhwa Waryobha, mbonga ëkërëngyö ikya ömöntö ono yaarë na oroghendo. Ömöntö uyö enkaagha eno waanyöörrë ataraasimya oroghendo urwaye, akabherekera abhaghorwa abhaaye, akabhatwenera ëbhëntö ibhyaye bhyonswe igho bhabhimererre. 15Akahaana kera ömöntö okorengʼaana na obhotoro ubhwaye. Omoghorwa uwa mbere, akamohaana setaranta25:15 Setaranta. Etaranta ëmwë yaarë kya ehoorohooro iya ömöntö uwa ekerengere ekeke eno akaanyöörrë ku imyoka merongo ëbhërë na këntö. isaano. Uwa kabhërë, akamohaana setaranta ibhërë, na uwa katatö, akamohaana etaranta ëmwë, bhoono akatanora.
16“Omoghorwa oora yaahaaywë setaranta isaano, akasekorra ibhyashara, akaibhörya-mo isaano isyëndë. 17Ighoigho na uwa kabhërë oora yaahaaywë setaranta ibhërë, wonswe akakora ibhyashara, akanyoora-mo ibhërë isyëndë. 18Kasi omoghorwa oora yaahaaywë etaranta ëmwë, umwene yaaghëëyë akaghibhumbura hansë.
19“Hano ribhagha ritambë ryaahëtirë, omonene uwaabho oora akakyora. Mbe, akabherekera abhaghorwa abhaaye, okore bhamötëëbhi kya igho bhaimërërra ëbhëntö ibhyaye bheera. 20Omoghorwa oora yaahaaywë setaranta isaano, akareeta setaranta isaano seera, na isaano isyëndë isya ehoorohooro iyaako. Akatëëbhya omonene uwaaye igha, ‘Omonene, waantëghëëyë setaranta isaano, okore nsekorre emeremo, tamaaha, naanyoora-mo setaranta isaano isyëndë, isya ehoorohooro iyaako.’
21“Omonene uwaaye akamötëëbhya igha, ‘Ökörrë bhuuya. Uwe omoghorwa, m-möntö uwa heene örë, kora m-moheene örë. Ko bhoora obhaayë omoheene kö-bhëntö ebheke bheno naakötëghëëyë, bhoono nendaakokore obhe umwimërërri uwa ëbhëntö ibhyane ibhyaru. Nshö hano ushomerwe hamwë na öni.’
22“Omoghorwa oora yaahaaywë setaranta ibhërë, wonswe akareeta setaranta ibhërë seera, na ibhërë isyëndë isya ehoorohooro iyaako. Akatëëbhya omonene uwaaye igha, ‘Omonene, waantëghëëyë setaranta ibhërë, okore nsekorre emeremo, tamaaha naanyoora-mo setaranta ibhërë isyëndë ehoorohooro iyaako.’
23“Omonene uwaaye akamötëëbhya igha, ‘Ökörrë bhuuya. Uwe omoghorwa, m-möntö uwa heene örë, kora m-moheene örë. Ko bhoora obhaayë omoheene kö-bhëntö ebheke bheno naakötëghëëyë, bhoono nendaakokore obhe umwimërërri uwa ëbhëntö ibhyane ibhyaru. Nshö hano ushomerwe hamwë na öni.’
24“Mbe, omoghorwa oora yaahaaywë etaranta ëmwë, akaasha. Akatëëbhya omonene uwaaye igha, ‘Omonene, naamanyirë igha, uwe m-möntö mököngʼu örë, uwe onga ömöntö ono akoghesa keno atëëmëri, ono akokomania keno atabhusurrë. 25Nööbhöhirë ukusirya etaranta iyaaho, ku bhuyö nkaghibhumbura hansë. Bhoono mbe ghegha etaranta iyaaho n-geeno.’
26“Omonene uwaaye akamohonshora igha, ‘Uwe no-moghorwa omoghogho örë, kora m-mörösu örë. Nyoore waamanyirë igha öni nkoghesa ndë keno ntëëmëri, nkokomania ndë keno ntabhusurrë, 27n-kwakë otaahirrë etaranta iyaane mö-bhënki, okore hano nkaakyörrë, nyoore na ehoorohooro iyaako?’ 28Mbe, omonene uwaaye akaraghërrya igha, ‘Mumuruusi etaranta iyö mohaane uyö aana ikömi. 29Ko bhoora ömöntö ono akokora omoremo ghono mmohaayë, nkumwëngërya ndë ughwöndë. Kasi ömöntö ono atakokora omoremo omoke ghono ukunyoora mmohaayë, kora ekeke keera ukunyoora aanakyo, nkumuruusya ndë. 30Omoghorwa uyö taana ubhwera hë. Momorekere mu-kisuntë iyö. Iyö yo abhantö bhakukuura na okokaaraatya amaino.’”
Öbhöbhötöri ubhwa ibhiina urusikö urwa muhiko
31Ghwiki Yëësu akaghëndërrya ukushumaasha na abheegha abhaaye, akabhatëëbhya igha, “Hano ndiisha öni Omoona uwa Ömöntö neena ubhuhika ubhwane, hamwë na abhamaraika bhonswe igho, hayö bhoono ho ndikara ku-kitumbë ikya ekekama. 32Abhantö abha ibhyaro bhyonswe igho, mbarikomania ahasë hano ndë.25:32 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 66:18; Yöëri 3:2. Nendebhaahora kya hano ömörëësya yahora sëmböri na amangʼöndi. 33Kya bhono ömöntö akwahora amangʼöndi, aghatoora bhoryo, na sëmböri bhömösi, ni-ighoigho na öni wonswe nindyahora, nendetoora abhantö abhandë bhoryo ubhwane, na abhandë bhömösi ubhwane.
34“Ho bhoono öni Omokama ndëtëëbhya bhaara urinyoora bharëngë bhoryo bhwane igha, ‘Bhëënyu, muushe hano, ko bhoora mwangʼoorwa na Taata. Mosohe mo-Bhokama bhono Waryobha yaabhasëëmërya, ukurwa haara yaabhömbirë ekebhara keno. 35Ko bhoora hano naarë na umweko, mwaangʼaayë ibhyakorya. Hano naarë na inyonta, mokangʼaana amanshë agha ukunywa. Hano naaishirë öbhöghëni kö-bhëënyu, mokaansërëënia. 36Enkaagha eno naarë kengʼaabhi, mwaanyibhöhëri singibho. Hano naarë ömörööyë, mokaandöörya. Hano naarë mo-kebhohe, mokaasha okommaaha.’
37“Hayö ho abhantö abha heene bhayö bharehonshora igha, ‘Omonene, hai twaakomaaha ösëngëëyë tokakohaana ibhyakorya? Handë igha oona inyonta tokakohaana amanshë agha ukunywa? 38Na ghwiki n-dööhë waabha ömöghëni uwëëtö, tokakösërëënia mu-mighi ighyëtö? Handë igha, örëngë kengʼaabhi, tokakwibhöhya singibho? 39Na ghwiki hai twaakomaaha öröörrë, tokaköröörya? Handë igha örëngë mo-kebhohe, tokaasha kokomaaha?’ 40Ho bhoono öni Omokama ndebhahonshora igha, ‘No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, kyokyonswe keno mwaakorra umukumya wowonswe ono mokomaaha igha taana ubhwera hë, nö-öni mwaakorranga.’
41“Ho ndemara ntëëbhi bhaara urinyoora bharëngë bhömösi ubhwane igha, ‘Murwe hano, ko bhoora bhëënyu, mwaihiimwa na Waryobha. Moghende mo-morro ghotakurima amakora ghonswe igho, ahasë hano Waryobha yaasëëmëërya Oghosambwa na abhamaraika abha Oghosambwa ghuyö. 42Ko bhoora hano naarë na umweko, mwaanyimirë ibhyakorya. Hano naarë na inyonta, mwaanyimirë amanshë agha ukunywa. 43Hano naaishirë öbhöghëni mu-mighi ighyënyu, mokaanga könsërëënia. Hano naarë kengʼaabhi, mwaanyimirë singibho. Ghwiki hano naarë ömörööyë, mokaanga köndöörya. Na hano naarë mo-kebhohe, mokaanga ukuusha okomaaha.’
44“Ho bhoono bhaara urinyoora bharëngë bhömösi ubhwane bharehonshora igha, ‘Mbe! Omonene, hai twaakomaaha ösëngëëyë, oona inyonta, örëngë ömöghëni handë örëngë kengʼaabhi, öröörrë, handë igha örëngë mo-kebhohe, tokanga ökökötöörrya?’ 45Ho na öni wonswe nendebhahonshora igha, ‘No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, kyokyonswe keno mwaanga okokorra umukumya wowonswe ono mokomaaha igha taana ubhwera hë, nö-öni mwaanganga okokorra.’
46“Ho bhoono abha ëbhëbhë bhayö, bharyemoka bhaghende mu-bhushibhu ubhwa amakora ghonswe igho. Kasi abhantö abha heene bhaara, bho mbaresoha mö-bhöhöru ubhwa amakora ghonswe igho.”
26Ësëëmyö iya ukwita Yëësu
(Maariko 14:1-2; Ruuka 22:1-2; Yohana 11:45-53)
1Hano Yëësu yaamarrë ukwëghya amangʼana ghayö ghonswe igho, akatëëbhya abheegha abhaaye igha, 2“Kya bhono bhëënyu bhonswe momanyirë igha, syaatighaayë sinsikö ibhërë igho, inyangi iya Epasaka26:2 Epasaka. Iyö ni-nyangi ya Abhaisiraëri yaarë eno yaabhahitokyanga kya igho Waryobha yaatöörri abhakörö abhaabho ukurwa mo-bhoghorwa ubhwa mu-kyaro ikya Miisiri. Waryobha yaabhatunguyi ko-nkaagha iya Mosa. Maaha mo-faharaasa. ebhe. Ho bhoono öni Omoona uwa Ömöntö, ndaatoorwe mu-bhitaano ibhya abhabhisa abhaane, mbarinnyeera inikö, okore nhanekwe ko-mosarabha.”
3Mbe, ko-nkaagha iyö, abhanene abha abhasëngëri26:3 Abhasëngëri. Maaha mo-faharaasa. na abhaghaaka abha Ikiyahudi, bhakaikomania mu-nyumba iya omonene uwa abhasëngëri, ono yaabherekerwanga igha Kayafa. 4Bhakashumaashera bhono bharaaghoote Yëësu këngʼaini, bhamwite. 5Ku bhuyö bhakaghamba igha, “Totakaasha okomoghoota urusikö urwa inyangi iya Epasaka, ko bhoora, abhantö bharatora okokora riihë.”
Omokari ono yaahakirë Yëësu amaghuta
(Maariko 14:3-9; Yohana 12:1-8)
6Mbe, Yëësu akaghya mu-kishishi ikya Bhetania, akaikara wa Simööni. Simööni uyö kare, m-moghenge yaarë. 7Mbe, hano Yëësu yaaikaayë ko-meeza haara ararya, akaasha-ho omokari nyabhorebhe aana inshubha iya arabhaasita,26:7 Arabhaasita n-kya ritare reno rëköhëtya emerengaari. Riyö ndyo bhaabhaashanga bhatoora-mo ikirumba ikiiya. Inshubha na amaghuta ghano ghaare-mo, mbyaarë na öbhöghöri öbhököngʼu. eno yaaghëghëëyë-mo amaghuta ghano ghakurumbaasa bhuuya, agha öbhöghöri obhonene. Omokari uyö, akahomerra Yëësu amaghuta ghayö ko-motwe.
8Hano abheegha abha Yëësu bhaarööshë ghayö, bhakarerra. Bhakaghamba igha, “N-kwakë omokari ono asarri amaghuta agha bhöghöri ghano? 9Singa amaghuta ghano ngakaaghöriibhwi seehera sinsharu, seno sekaatöörri abhatöbhu.”
10Yëësu akamanya keno bhaaghambanga, ku bhuyö akabhabhöörya igha, “N-kwakë mukunyankya omokari ono? Engʼana eno ankörëëyë, ni-nshiiya. 11Ko bhoora abhatöbhu, mmoonabho sinsikö syonswe igho, kasi öni tëngëndërri okobha na bhëënyu nsikö syonswe igho hë. 12Omokari ono keno akörrë, nö-kösëëmya ömöbhërë ughwane ko okoghohaka amaghuta agha ikirumba ikiiya ntaraabha kobheekwa. 13No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, ahasë honswe igho hano Amangʼana Amaiya ghararaarekwenga ko-kebhara kono, engʼana eno omokari ono ankörëëyë, yonswe neraghambwenga, ko okomoheetoka.”
Yuuda Isikariyote araikërrya ukunyeera Yëësu inikö
(Maariko 14:10-11; Ruuka 22:3-6)
14Mbe, Yuuda Isikariyote ömwë mo-bheegha abha Yëësu ikömi na abhabhërë bhaara, akaghya ko-bhanene abha abhasëngëri. 15Hano yaahikirë, akabhabhöörya igha, “N-kë moraangʼaane hano ndaabhaghööti Yëësu?” Bhakamohaana seehera merongo etatö.26:15 Seehera merongo etatö. Ekerengere kiyö nkyo kyaarë ikya ömöntö okohaka hano eghaini iyaaye yaita omoghorwa. Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 21:12; Zakaria 11:12.16Ukusimirya hayö, Yuuda akatuna enshera iya okobhaghöötya Yëësu.
Yëësu ararya ibhyakorya ibhya Epasakahamwë na abheegha abhaaye
(Maariko 14:12-26; Ruuka 22:7-23; Yohana 13:21-30; 1 Abhakörintö 11:23-25)
17Urusikö urwa mbere urwa inyangi iya emekaate gheno ghetatöörrwë-mo ehamiira, abheegha abha Yëësu bhakaasha, bhakabhöörya Yëësu igha, “Hai ukutuna toghende kökösëëmërya ibhyakorya ibhya Epasaka?”
18Yëësu akabhahonshora igha, “Moghende mu-mughi ghuyö, mötëëbhi rebhe igha, ‘Umwëghya atötömirë. Araghamba igha, “Enkaagha iyaane haangʼë ërë. Öni ndatuna nnyeere ibhyakorya ibhya Epasaka mu-nyumba iyaaho hamwë na abheegha abhaane.”’” 19Abheegha bhayö bhakaghya, bhakakora kya bhoora Yëësu yaabharaghërrëëyi, bhakasëëmya ibhyakorya ibhya Epasaka.
20Hano yaahikirë omoghoroobha, Yëësu na abheegha abhaaye ikömi na abhabhërë, bhakaikara okorya ibhyakorya ibhya Epasaka. 21Enkaagha eno bhaaryanga, Yëësu akabhatëëbhya igha, “No-bhoheene nkobhatëëbhya igha, ömwë uwëënyu naraannyeere inikö.”
22Abheegha abhaaye bhakabhaabhayera bhököngʼu, kera ömwë uwaabho akabhöörya Yëësu igha, “M-maheene Omonene igha nö-öni?”
23Yëësu akabhahonshora igha, “Nu-uyö atöngëëyi hamwë na öni mo-kebhaköri, uyö we araashe annyeere inikö. 24Öni Omoona uwa Ömöntö, nendaaitwe kya igho yandëkirwë mo-Maandeko Amahörëëru. Kasi haahö, ömöntö ono araannyeere inikö. Ömöntö uyö, nyakara atakaaibhööywë.”
25Mbe, Yuuda oora yaanyëërëëyë Yëësu inikö wonswe akaghamba igha, “M-maheene Raabhi igha nö-öni?”
Yëësu akamohonshora igha, “Oghamarrë.”
26Yëësu akaghegha omokaate, akakumya Waryobha, akaghobhotora, akahaana abheegha abhaaye. Akabhatëëbhya igha, “Mogheghe moraaghere, ghono ngo ömöbhërë ughwane.” 27Akaghegha ghwiki ekekombe keno kyaarë na idivai. Akakumya Waryobha, akahaana abheegha abhaaye. Akabhatëëbhya igha, “Mogheghe idivai eno, munywe bhonswe igho. 28Ko bhoora ghano ngo amaanyinga aghaane agha Imuuma,26:28 Imuuma. Maaha mo-faharaasa. ghano ghareeteke ko okoghera iya ukwabhera abhantö ëbhëbhë ibhyabho. 29Keno nkobhatëëbhya ni-igha, tindinywa ghwiki idivai okohekera urusikö rono ndinywa idivai eehya hamwë na bhëënyu ko-Bhokama ubhwa Taata.”
30Ho bhaamarrë, bhakarëëtya rirëëtyö irya ukukumya Waryobha. Bhakeemoka ukurwa hayö, bhakaghya mu-nguku iya Ëmëzëituuni.
Yëësu ararootera Peetero igha naraamwikaane
(Maariko 14:27-31; Ruuka 22:31-34; Yohana 13:36-38)
31Mbe, ho Yëësu yaamarrë, akatëëbhya abheegha abhaaye igha, “Bhëënyu bhonswe igho, moraashe mongʼose muntighe öni umwene ubhutikö ubhwa reero. Neraabhe kya bhoora Waryobha yaaghambirë mo-Maandeko Amahörëëru igha,
‘Nendaateme omonaghya,
amangʼöndi ghanyaraghane.’26:31 Maaha mo-ketabho ikya Zakaria 13:7.”
32Yëësu akaghëndërrya okoghamba igha, “Kasi hano ndiryoka, nendebhatangatera ukughya mo-mokowa ughwa Ghariraaya.”
33Amangʼana ghayö ghakaghera Peetero akatëëbhya Yëësu igha, “Mbakaangʼosa bhonswe igho, kasi öni tinkutighe hë.”
34Yëësu akamohonshora igha, “No-bhoheene nkökötëëbhya igha, noraashe unyikaane katatö setaraaraghora.”
35Peetero akamohonshora igha, “Nokaanyoora nkukwa, tigha nkwe hamwë na uwe, kasi tinkwikaane hë.” Abheegha abhandë bhaara bhonswe bhakaghamba ighoigho.
Yëësu arasaasaama Waryobha Ghetisemane
(Maariko 14:32-42; Ruuka 22:39-46)
36Ho Yëësu yaamarrë, akaghya ahasë hano haabherekerwanga igha, Ghetisemane. Akatëëbhya abheegha abhaaye igha, “Mwikare hano, öni nsuntare haara nsaasaame Waryobha.” 37Akahinana na Peetero na abhamura abhabhërë bhaara abha Zebhedaayo. Akabhaabhayera, akanyanka bhököngʼu mo-nkoro iyaaye. 38Ho yaamarrë, akabhatëëbhya igha, “Enkoro iyaane ebhaabhayëëyë bhököngʼu, kya hano nkaakwa. Mwikare hano, mwiraarerre hamwë na öni.”
39Akasuntara mbere hake igho, akairekera hansë bhubhuumaayë, akasaasaama Waryobha igha, “Taata, hano oraanyoore obhotoro bhooho, unduusiri-ho engʼana eno,26:39 Unduusiri-ho engʼana eno. Iyö yo ensonga iya amangʼana ghaara igha, ndusirya-ho ekekombe. kasi otakaakora kya bhono öni nkutuna, okore bhono uwe ukutuna.”
40Mbe, hano Yëësu yaakyörrë, akanyoora abheegha abhaaye bharaayë. Akabhöörya Peetero igha, “Mökërrwë ukwiraarerra kora esa ëmwë iyeene igho? 41Mwiyangarre, na mosaasaame Waryobha, okore motakaashe mushaashwe. Enkoro eratora ököghömërrya ukushaashwa, kasi inyanko, nö-möbhërë.”
42Mbe, ghwiki Yëësu akabhatigha hayö, akaghya-yo ghwiki urwa kabhërë, akasaasaama Waryobha igha, “Taata, nyoore n-këköngʼu ukunduusirya-ho engʼana eno, kora bhono ukutuna.”
43Mbe, hano yaakyörrë ko-bheegha abhaaye bhaara, akanyoora ghwiki bharaayë, ko bhoora seetero ni-nsharu bhaarë nasyo. 44Yëësu ghwiki akabhatigha hayö, akaghya okosaasaama urwa katatö, arakyorra amangʼana ghaaraghaara.
45Mbe, ho yaamarrë, akakyora ko-bheegha abhaaye, akabhabhöörya igha, “Nanyabhoono mokeraayë moramuunya? Bhoono haisirë. Enkaagha iya inyaanyi iyaane n-haangʼë ërë. Bhoono mwitegherre mbatëëbhi, öni Omoona uwa Ömöntö nendaaghootwe ntoorwe mu-bhitaano ibhya abha ëbhëbhë. 46Mobhooke toghende. Tamaaha, ömöntö ono anyërëëyë inikö haangʼë arë.”
Yëësu araghootwa
(Maariko 14:43-50; Ruuka 22:47-53; Yohana 18:3-12)
47Enkaagha eno waanyöörrë Yëësu akishumaasha, tamaaha, Yuuda ömwë uwa bheegha abhaaye ikömi na bhabhërë bhaara, akatora aana rikomo rinene irya abhantö. Rikomo riyö, ryaaruurë ko-bhanene abha abhasëngëri na abhaghaaka abha Ikiyahudi, bhamanööyë imishonge na sirungu. 48Yuuda ono yaanyëërëëyë Yëësu inikö, we yaarenga atangatirë, okore abhakorre ekemanyërryö. Waanyöörrë amarrë okobhatëëbhya igha, “Ömöntö ono ndaakëëri ku ukumwibhaara, momanye igha we. Muushe momoghoote.” 49Hake igho, Yuuda akaghya ku-Yëësu akamobherekera igha, “Raabhi!” Akamwibhaara.
50Kasi Yëësu akamohonshora igha, “Mosaani uwaane, kora ghano ghakörëëtirë.”
Mbe, abhantö bhayö bhakaghoota Yëësu. 51Tamaaha, ömwë mo-bhaara bhaarenga na Yëësu, akasomora umushonge ughwaye, akagheesha omoghorwa uwa omonene uwa abhasëngëri, akamobhotora ökötwë ukwa bhoryo.
52Kasi Yëësu akamötëëbhya igha, “Kyörya umushonge ghuyö mu-kishööghö, ko bhoora abhantö bhonswe igho bhano bhakokenyerra imishonge, ni-mishonge gherebhaita. 53Kasi tomanyirë igha, ndatora okosabha Taata andetere kamwë igho, abhamaraika abhasirikare okoheteera amajeeshi ikömi na abhërë? 54Bhoono hano ndaakore igho, ghaara ghaandekwa mo-Maandeko Amahörëëru, iyakë gharaahekerane?”
55Mbe, Yëësu akatëëbhya rikomo irya abhantö riyö igha, “Bhoono mwishirë okongoota moona imishonge na sirungu okanya igha m-mogharanshöri uwa eserekaare ndë? Ndarra sinsikö syonswe igho naaikaranga hamwë na bhëënyu, ndëëghya abhantö mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha temwakaangöötirë hë. 56Kasi bhoono ghano ghonswe igho ghabhaayë, okore amangʼana agha ömörööti ghaara gharëngë mo-Maandeko Amahörëëru ghahekerane.” Mbe, abheegha abhaaye bhonswe igho bhakangʼosa.
Yëësu araimërribhwa mo-bharasa
(Maariko 14:53-65; Ruuka 22:54-55, 22:63-71; Yohana 18:13-14, 18:19-24)
57Mbe, abhantö bhaara bhaaghöötirë Yëësu, bhakamuhira ko-Kayafa omonene uwa abhasëngëri. Bhakaikomania-ho abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa na abhaghaaka abha Ikiyahudi. 58Peetero yaarwanga nyuma Yëësu kwa hare, okohekera mu-righari irya omonene uwa abhasëngëri. Akasoha mu-righari muyö, akaikara kö-bhööri hamwë na abharëndi, okore amaahe keno keraabhe.
59Abhanene abha abhasëngëri na ribharasa ryonswe igho irya Abhayahudi,26:59 Ribharasa ryonswe igho irya Abhayahudi. Maaha mo-faharaasa engʼana, Ribharasa. bhaatunanga ubhwimërërri ubhwa obhorongo, okore bhanyoore enshera iya ukwita Yëësu. 60Kasi tebhaanyöörrë ubhwimërërri ubhwa obhorongo ubhwa okobhatöörrya, nokaanyoora bhaaishirë abhaimërërri abhaaru abha obhorongo. Mbe, abhantö abhabhërë bhakaimerra, 61bhakaghamba igha, “Ömöntö ono yaaghambirë igha, ‘Ndatora okotemora inyumba iya Waryobha mmare ngehaghaashe ku-sinsikö isatö igho.’”
62Mbe, omonene uwa abhasëngëri akemerra, akabhöörya Yëësu igha, “Kanaa, tokohonshora engʼana yoyonswe eera ko ghano bhano bhakukushongera hë?” 63Yëësu tiyaamumurri hë.
Mbe, omonene uwa abhasëngëri uyö akatëëbhya ghwiki Yëësu igha, “Ndakötëëbhya ku iriina irya Waryobha ömöhöru igha, tutyanere nyoore nu-uwe Kiristo, Omoona uwa Waryobha.”
64Yëësu akamohonshora igha, “Nu-uwe oghambirë igho. Kasi nkobhatëëbhya ndë bhonswe igho igha, ukusimirya reero, moraamaahe öni Omoona uwa Ömöntö nikaayë bhoryo ubhwa Waryobha uwa obhotoro.26:64a Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 110:1. Ghwiki moreemmaaha ndaasha ndëngë ko-masaarö.”26:64b Maaha mo-ketabho ikya Daniëri 7:13.65Mbe, hano omonene uwa abhasëngëri yaaighuurë amangʼana ghayö, akatandora singibho isyaye. Akaghamba igha, “Mwighuurë bhëënyu abheene kya bhono atökirë Waryobha, m-bwimërërri öbhöndë kë ghwiki tukutuna? 66Bhoono bhëënyu bho iyakë mokoghamba?”
Bhakamohonshora igha, “Ni-igha aitwe.”
67Mbe, bhakasimya ukutwera Yëësu amate mu-bhusyö, bhakamotema sinkundi, abhandë bhakamotema amakööfi. 68Bhakamötëëbhya igha, “Uwe Kiristo, rëngërrya, nawë akötëmirë?”
Peetero araikaana Yëësu
(Maariko 14:66-72; Ruuka 22:56-62; Yohana 18:15-18, 18:25-27)
69Mbe, ko-nkaagha iyöiyö, waanyöörrë Peetero aikaayë kö-bhööri kebhara hayö, akaasha ömököri uwa emeremo uwa ekekari, akasuntarra Peetero, akamötëëbhya igha, “Na uwe wonswe hamwë waarë na Yëësu Omoghariraaya.”
70Peetero akaikaana mbere ya abhantö bhonswe igho igha, “Temanyirë kora kiyö okoghamba hë.”
71Mbe, Peetero akarwa hayö, akaghya ku-kihiita. Ömököri uwöndë uwa emeremo uwa ekekari akamaaha Peetero, akatëëbhya abhantö bhano bhaarë hayö igha “Ömöntö ono hamwë yaarë na Yëësu uwa Nazarëëti.”
72Ghwiki Peetero akaikaana ku ukutyana igha, “Ömöntö uyö temomanyirë hë bhamurë mbe.”
73Hake igho abhantö bhano bhaarenga bhaimërëëyë hayö, bhakaghya haangʼë na Peetero. Bhakamötëëbhya igha, “M-maheene igha uwe wonswe, nö-ömwë uwa abhantö bhayö, ko bhoora obhoghambi ubhwaho umwene nkwörökya bhörë bhuuya igha, m-Moghariraaya örë.”
74Peetero akaanga bhörrö, akaihiimirrya na ukutyana igha, “M-maheene ömöntö uyö temomanyirë hë.” Hake igho, sekaraghora.
75Mbe, Peetero akahiita amangʼana ghaara Yëësu yaamötëëbhëri igha, “Noraashe unyikaane katatö setaraaraghora.” Akarishoka kebhara, akakuura bhököngʼu.
27Yëësu arahirwa ku-Piraato
(Maariko 15:1; Ruuka 23:1-2; Yohana 18:28-32)
1Hano bhwaakëëyë, abhanene abha abhasëngëri bhonswe igho, hamwë na abhaghaaka abha Ikiyahudi, bhakamaaha igha, bhaite Yëësu. 2Bhakamobhoha, bhakamuhira kö-mötöngi uwa Ikiruumi ono yaabherekerwanga igha Piraato.
Yuuda araingʼenta
(Amangʼana agha Abhatomwa 1:18-19)
3Yuuda oora yaanyëërëëyë Yëësu inikö hano yaarööshë igha Yëësu abhötörëëywë ikiina igha aitwe, akaighwa bhoghogho mo-nkoro iyaaye. Akaghegha seehera merongo etatö seera, akakyörrya abhanene abha abhasëngëri na abhaghaaka abha Ikiyahudi. 4Akabhatëëbhya igha, “Nkörrë ëkëbhë ikya ukunyeera inikö ömöntö ono ataana risoro.”
Kasi abheene bhakamohonshora igha, “Ghayö teghatötönëri hë, nu-uwe umwene ghatönëri.”
5Mbe, Yuuda akarekera seehera seera mu-nyumba iya Waryobha. Akarwa hayö, akaghya kwingʼenta.
6Abhanene abha abhasëngëri bhakabhoosha seehera seera. Bhakaghamba igha, “Ti-bhuuya ukwishooghania seehera seno na emongo ëhörëëru iya mwi-sengerro mono, ko bhoora n-seehera isya amaanyinga.” 7Mbe, bhakashumaasha engʼana iyö, bhakaghamba igha, bhaghore righöri irya ikiribhö, irya okobheekera-mo abhaghëni. 8Ku bhuyö ahasë hayö nanyabhoono, nkobherekerwa harë igha, Ahasë aha Amaanyinga.
9Ni-igho engʼana iya ömörööti Yeremia yaahekeraini. Yeremia yaaghambirë igha, “Bhaaghëghirë seehera merongo etatö, ekerengere keno Abhaisiraëri nyabhorebhe bhaaikererraini. 10Bhakaghora ömöghöndö ughwa mu-kiribhö, kya bhono Omonene yaandaghërrëëyi.”27:10 Maaha mo-ketabho ikya Yeremia 19:1-13, 32:6-9; Zakaria 11:12-13.
Yëësu arashongerwa ku-Piraato
(Maariko 15:2-15; Ruuka 23:2-3, 23:18-25; Yohana 18:29–19:16)
11Mbe, Yëësu akaimerra mbere iya ömötöngi uwa Ikiruumi. Ömötöngi uyö akamöbhöörya igha, “Uwe no-mokama uwa Abhayahudi örë?”
Yëësu akamohonshora igha, “Uwe, oghamarrë.”
12Mbe, abhanene abha abhasëngëri na abhaghaaka abha Ikiyahudi, bhakasimya kushongera Yëësu. Kasi umwene tiyaamurri engʼana hë. 13Piraato akamöbhöörya igha, “Kana tukwighwa amangʼana ghayö ghonswe igho bhakukushongera hano hë?” 14Kasi Yëësu tiyaamumurri hë. Piraato akaroghoora bhököngʼu.
15Mbe hano inyangi iya Epasaka yaahikanga, ömötöngi uyö, yaabhatashorranga omobhohe ömwë, ono abhantö bhaatunanga. 16Mbe, ko-nkaagha iyö, yaare-ho omobhohe ömwë ono yaabherekerwanga igha, Bharaabha. Omobhohe uyö, yaamanyekaini bhököngʼu ko okoghera iya amangʼana aghaaye amaghogho ghano yaakoranga. 17Ku bhuyö hano abhantö bhaaikomaini, Piraato akabhabhöörya igha, “N-nawë mukutuna mbatashorre ko bhabhohe abhabhërë bhano? Mbatashorre Bharaabha, kasi Yëësu ono akobherekerwa igha Kiristo?” 18Keno kyaaghërrë Piraato akabhabhöörya igho, n-ko bhoora yaamanyirë igha, abhatangati abha Abhayahudi, mbaaghöötirë Yëësu ko okoghera iya rikenge.
19Mbe, hano Piraato yaaikaayë ku-kitumbë ikyaye ikya okobhotorra ibhiina, mokaaye akatomana amangʼana ku-Piraato igha, “Otakaashe okore ëkëntö kyokyonswe keera ekeghogho kö-möntö uyö ataana risoro, ko bhoora, nyankibhwi bhököngʼu mo-kerooto ko okoghera iya we.”
20Kasi abhanene abha abhasëngëri na abhaghaaka abha Ikiyahudi, bhakangʼënërrya abhantö igha bhasabhe Piraato, abhatashorre Bharaabha, kasi Yëësu, aitwe.
21Piraato akabhabhöörya ghwiki igha, “N-nawë mukutuna mbatashorre ko abhabhohe abhabhërë bhano?”
Bhakamohonshora igha, “Toratuna ototashorre Bharaabha!” 22Ghwiki Piraato akabhabhöörya igha, “Bhoono iyakë nkaakora Yëësu ono akobherekerwa igha Kiristo?”
Abhantö bhonswe igho bhakakora ikituri bharaghamba igha, “Mohaneke ko-mosarabha!” 23Ghwiki Piraato akakyorra okobhabhöörya igha, “M-bosarya kë akörrë?”
Kasi abheene bhakakora ikituri bharaghamba igha, “Uwe otamohaneka ko-mosarabha!”
24Hano Piraato yaangʼurrë igha takaatörrë ukusyörya emetwe ighya abhantö bhayö, ko bhoora waanyöörrë bhasimiri riihë, ku bhuyö akaghegha amanshë, akaisaabha amabhoko mo-bhantö hayö. Yaakörrë igho, ukwörökya igha, taana risoro ryoryonswe reera ko engʼana iyö. Ho yaamarrë, akabhatëëbhya igha, “Teneena risoro ku ukwitwa ukwa ömöntö ono ataana risoro. Ku bhuyö ghayö, moghakore bhëënyu abheene.” 25Abhantö bhonswe igho bhakamohonshora igha, “Risoro riyö irya ukwita Yëësu, tigha rebhe kö-bhëëtö, na ko-bhaana abhëëtö.”
26Mbe, Piraato akabhatashorra Bharaabha. Akaraghërrya abhasirikare abhaaye igha bheeghose Yëësu imishariti, bhamare bhamohaneke ko-mosarabha.
Abhasirikare bharashabhura Yëësu
(Maariko 15:16-20; Yohana 19:2-3)
27Mbe, abhasirikare abha ömötöngi uwa Ikiruumi oora, bhakaghegha Yëësu, bhakamuhira mu-ghunyumba oghonene ghono ömötöngi yaaikaranga-mo. Bhakaikomania muyö abhasirikare bhonswe igho bhainaarrë Yëësu. 28Bhakaruusya Yëësu singibho, bhakamötöörya engansho enkangaaru. 29Bhakakora ikirighi ikya amahwa, bhakamötöörya ko-motwe. Bhakamohaana na umunyaamunsi mo-kobhoko ukwa bhoryo, okore abhe kya omokama. Bhakamotemera hansë ibhiru kya bhano bhakomosaasaama. Bhakasimya ukumushabhura na okomosera. Bhakabha bharamökëërya igha, “Ore Omokama Uwa Abhayahudi, waraayë.” 30Bhakamutwera amate. Bhakaghegha umunyaamunsi mo-kobhoko ukwaye, bhakamotemera ko-motwe. 31Hano abhasirikare bhayö bhaamarrë ukumushabhura, bhakamongʼaabhora engansho eera, bhakamötöörya ghwiki singibho isyaye. Ho bhaamarrë, bhakaghya okomohaneka ko-mosarabha.
Yëësu arahanekwa ko-mosarabha
(Maariko 15:21-32; Ruuka 23:26-43; Yohana 19:17-27)
32Hano Yëësu na abhasirikare bhayö bhaarwanga mu-mughi ughwa Yërusarëëmu, bhakasikana na ömöntö uwöndë ko-nshera. Ömöntö uyö, yaabherekerwanga igha Simööni. Simööni uyö, yaarwërëëyë mu-mughi ughwa Kirene. Mbe, abhasirikare bhayö bhakamusingʼirrya aiteeke omosarabha ughwa Yëësu. 33Bhakahika ahasë hano haabherekerwanga igha Ghorighoota. Ensonga iyaamo ni-igha, ëkëhöörë ikya ömöntö. 34Mbe, bhakahaana Yëësu idivai eno bhaishooghaini-mo endorwe.27:34 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 69:21. Hano yaaghusiibhwi, akaghyanga. 35Bhakamohaneka ko-mosarabha, hano bhaamarrë, bhakatwenana singibho isyaye ko okosekorra ekekoobhwe.27:35a Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 22:18. [Ho engʼana eno yaaghambirwë na ömörööti ko amangʼana agha Yëësu yaahekeraini, ömörööti yaaghambirë igha, “Bhaatwenaini singibho isyane, na engansho iyaane bhakaghekorra ekekoobhwe.”]27:35b Amangʼana ghano gharëngë mo-bhebhandërryö kya bheno […] ni-igha, tegharëngë mo-senakara isyëndë isya Ikiyunaani.36Mbe, bhakaikara hayöhayö bharamorenda. 37Kighörö iya omotwe ughwa Yëësu, bhaamaamëkirë-ko ekebhaau keno kyandëkirwë-ko igha, ono n-yëësu, omokama uwa abhayahudi.
38Ahasë hayöhayö, bhaare-ho abhantö abhabhërë, abhasaki abha ëbhëntö ibhya abhantö. Abhantö bhayö, bhakahanekwa ko-mesarabha, uwöndë bhoryo ubhwa Yëësu, na uwöndë bhömösi. 39Abhantö bhano bhaahetanga hayö, mbaasingisyanga emetwe ighyabho na okotoka Yëësu. 40Bhaamötëëbhyanga igha, “Kanaa, tu-uwe waaihashanga igha nokaatëmööyë inyumba iya Waryobha, omare oghehaghaashe ku-sinsikö isatö igho? Mbe, nyoore m-Moona uwa Waryobha örë, itöörya umwene, iika urwe ko-mosarabha kuyö.”
41Abhanene abha abhasëngëri, na abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa, hamwë na abhaghaaka abha Ikiyahudi, bhakamushabhura ighoigho. Bhakaghamba igha, “Yaatööryanga abhandë, kasi taatore ukwitöörya hë. 42Nyoore m-maheene igha we Omokama uwa Isiraëri, aike ko-mosarabha kuyö ho na bhëëtö bhonswe toraamukumi. 43Araitengʼeranga Waryobha, amötööri mbe tomaahe nyoore amohanshirë, ko bhoora yaaghambanga igha, ‘Öni m-Moona uwa Waryobha ndë.’” 44Kora abhasaki bhaara bhaahanëkirwë hamwë na Yëësu, bhonswe bhakamotoka kya bhono abhandë bhayö bhamotokanga.
Yëësu arakwa
(Maariko 15:33-41; Ruuka 23:44-49; Yohana 19:28-30)
45Hano iryobha ryaahikirë ko-motwe bhöröngë, bhokabha ubhwira kabhërë ku-kyaro, okohekera saa kenda. 46Ko-nkaagha iya saa kenda, Yëësu akakuura bhököngʼu igha, “Ëröi! Ëröi! Rama sabhakitani?” Ensonga iyaamo ni-igha, “Waryobha uwaane, Waryobha uwaane, n-kwakë ukuntigha?”27:46 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 22:1.
47Mo-bhantö bhano bhaarë hayö, hano bhaaighuurë Yëësu araghamba igho, bhakaghamba igha, “Ono nö-mörööti Ëriya akobherekera.”27:47 Maaha mo-ketabho ikya 2 Abhakama 2:11; Maraaki 4:5.
48Kamwë igho, ömwë mo-bhantö bhayö, akakenya bhöngöbhöngö, akaasha na ëkëntö kenga isipönji, akaketobheka mu-divai ëndörö, akatoora isipönji iyö ku-munyaamunsi, akahaana Yëësu igha anywe. 49Kasi abhandë bhakaghamba igha, “Tigha tomaahe nyoore Ëriya uyö naasha kömötöörya.” 50Mbe, Yëësu akakuura bhököngʼu, akamara akakwa.
51Tamaaha, kamwë igho ripazia reno ryaarebherranga ku-nyumba iya Waryobha haara, rekatandoka mabhaara abhërë ukurwa kighörö rekahekera hansë. Kekabha-ho ikirighiti ekenene, kora amatare ghakabhaaroka. 52Sembeehera sekarebhoka. Abhantö abhaaru abha Waryobha bhakaryoka. 53Mbaaryökirë, kasi tebhaasöhirë mu-mughi ömöhörëëru okohekera hano Yëësu wonswe yaaryökirë, ho bhaasöhirë mu-mughi ömöhörëëru ughwa Yërusarëëmu. Kora bhakabhooshokera abhantö abhaaru.
54Hano omonene uwa abhasirikare hamwë na bhano bhaarendanga Yëësu bhaaighuurë ikirighiti na okomaaha ghaara ghaaikörrë, bhakoobhoha bhököngʼu, bhakaghamba igha, “M-maheene ömöntö ono, m-Moona uwa Waryobha yaarë.”
55Mbe, bhaare-ho abhakari abhaaru abha mo-mokowa ughwa Ghariraaya, bhano bhaasoorananga Yëësu, na okomokorra emeremo. Abhakari bhayö, mbaaimërëëyë hare bharamaaherra ghano ghakwikora. 56Mo-bhakari bhayö, yaare-mo Maryamu uwa Maghidara. Yaare-ho Maryamu nyakuwaabho Yaakobho na Yusufu, na nyakuwaabho abhamura abha Zebhedaayo.
Yëësu arabheekwa
(Maariko 15:42-47; Ruuka 23:50-56; Yohana 19:38-42)
57Hano yaahikirë omoghoroobha, akaasha umwegha uwa Yëësu ono yaabherekerwanga igha Yusufu, yaamënyirë Arimatea. Ömöntö uyö m-mwamë yaarë.
58Mbe, Yusufu akaghya ku-Piraato, akamosabha ikihundughu ikya Yëësu, aghi kobheeka. Piraato akaraghërrya abhasirikare abhaaye igha, bhamohaane ikihundughu keera. 59Yusufu akaghya akaghegha umuku oora, akamotoora mo-sanda endabhu. 60Akabheeka umuku uyö mo-mbeehera eehya, iya mu-risana, eno yaabhaashirwë ku-ritare. Akamara akahingira reghena rinene, akaribha-ho, akatanora. 61Ko-nkaagha iyö, Maryamu uwa Maghidara, na Maryamu uwöndë, mbaikaayë hayö bharamaaherra embeehera.
Abhasirikare bhararenda embeehera
62Urusikö urwa kabhërë, ndwo rwaarë urusikö urwa Obhotooro, abhanene abha abhasëngëri na Abhafarisaayo, bhakaghya ku-Piraato. 63Bhakatëëbhya Piraato igha, “Omonene, torahiita igha, enkaagha eno omongʼaini ono waanyöörrë akërëngë möhöru, yaaghambirë igha, ‘Nindiryoka urusikö urwa katatö.’ 64Ku bhuyö torakosabha ötëëbhi abhasirikare abhaaho, bharende embeehera nsikö isatö, okore abheegha abhaaye bhatakaasha kuusha bhaibhe umuku uyö, bhamare bhangʼaine abhantö igha aryökirë. Hano bharaakore igho, obhorongo bhuyö mboraakere ubhwa omongʼaini oora.”
65Piraato akabhahonshora igha, “Mogheghe abhasirikare, moghende morende embeehera iyö, ko obhotoro ubhwënyu bhwonswe igho kya bhono mukutuna.”
66Mbe, bhakaghya ko-mbeehera, bhakatoora-ko ekemanyërryö ikya umuhuri kwe-ghena, okore hano ömöntö araashe-ho arihingire, bhamanye. Bhakatigha hayö abhasirikare bhayö, bhararenda embeehera iyö.
28Ukuryoka ukwa Yëësu
(Maariko 16:1-10; Ruuka 24:1-12; Yohana 20:1-10)
1Hano urusikö urwa Obhotooro rwaahööyë, nyinkyo iyaako, urusikö urwa Jumapiri, Maryamu uwa Maghidara, na Maryamu uwöndë oora, bhakaghya okomaaha embeehera.
2Tamaaha, ikirighiti ekenene kekaheta. Maraika uwa Omonene Waryobha akarwa mu-ryobha, akahika ko-mbeehera, akahingira reghena reera, akaretoora mbareka, akaikara-ko. 3Maraika uyö, yaangʼesangʼesanga kya ëkëmësyö ikya enkobha. Singibho isyaye, ne-ndabhu shaa syaarë. 4Hano abhasirikare bhaara bhaarööshë ghayö, bhakoobhoha bhököngʼu, bhakakwa rihëku.
5Mbe, maraika uyö, akatëëbhya abhakari bhaara igha, “Motakoobhoha. Nemanyirë igha, mwishirë ukutuna Yëësu ono yaahanëkirwë ko-mosarabha. 6Ta-hano hë. Amarrë ukuryoka kya bhono yaaghambirë. Muushe mbe momaahe hano bhaamötöörrë. 7Mbe, bhoono moghende bhöngöbhöngö, mötëëbhi abheegha abhaaye igha, ‘Aryökirë ukurwa mo-bhaku. Abhatangatëëyë ukughya mo-mokowa ughwa Ghariraaya. Iyö yo moraasikane nawe.’ Mmarrë okobhatëëbhya keno naarëkutuna mbatëëbhi.”
8Mbe, abhakari bhayö bhakatanora bhöngöbhöngö ukurwa mo-mbeehera hayö, na eno bhashömëëywë bhököngʼu, kasi bhaana entarëki. Bhakakenyera këmwë ukughya ökötëëbhya abheegha abha Yëësu ghaara maraika uyö yaabhatëëbhëri. 9Mbe, hano bhaaghyanga ökötëëbhya abheegha abha Yëësu, tamaaha, bhakasikana na Yëësu. Yëësu akabhakëërya igha, “Mwaraayë.” Bhakasuntarra Yëësu, bhakamosaasaama ko okomoghoota ko-maghörö. 10Yëësu akabhatëëbhya igha, “Motakoobhoha. Moghende mötëëbhi abhahiiri abhaane28:10 Abhahiiri abhaane. Hano Yëësu na-bheegha abhaaye mbo akobherekera igha, bhahiiri abhaaye. igha, bhaghende mo-mokowa ughwa Ghariraaya, iyö yo toraasikane.”
Abharëndi abha embeehera iya Yëësu bhararongoha
11Mbe, hano abhakari bhayö bhaaghendanga ko-nshera, abhasirikare nyabhorebhe bhano bhaarendanga embeehera iya Yëësu, bhakarwa ko-mbeehera haara, bhakaghya Yërusarëëmu. Hano bhaahikirë, bhakatëëbhya abhanene abha abhasëngëri keno kyaabhaayë.
12Abhanene abha abhasëngëri bhayö, hamwë na abhaghaaka abha Ikiyahudi, bhakakora ikiikaro, bhakashumaasha, bhakaighwerrana igha, bhahaane abhasirikare bhayö amasooya amaaru. 13Bhakabhatëëbhya igha, “Hano ömöntö wowonswe oora araabhabhööri kiyö kebhaayë, bhëënyu mömötëëbhi igha, ‘Abheegha abha Yëësu bhaaishirë ubhutikö bhëëtö toraayë, bhakaibha umuku.’ 14Hano Piraato araaighwe amangʼana ghayö, bhëëtö ntushumaasha nawe, okore motakaanyankibhwa.” 15Mbe, abhasirikare bhayö bhakaghegha amasooya ghayö, bhakakora kya bhono bhaatëëbhiibhwi na abhanene abha Abhayahudi. Engʼana iyaabho iya obhorongo iyö, ekaromaana bhököngʼu mo-Bhayahudi, nanyabhoono.
Amaraghërryö agha Yëësu agha umuhiko ko abheegha abhaaye
(Maariko 16:14-18; Ruuka 24:36-49; Yohana 20:19-23; Amangʼana agha Abhatomwa 1:6-9)
16Abheegha abha Yëësu ikömi na ömwë, bhakaghya mo-mokowa ughwa Ghariraaya, ku-nguku eno Yëësu yaarenga abharaghërrëëyi. 17Hano bhaarööshë Yëësu, bhakamosaasaama, kasi abhandë tebhaarenga na obhoheene igha n-Yëësu. 18Mbe, Yëësu akabhasuntarra, akabhatëëbhya igha, “Waryobha angʼaayë ubhwera bhwonswe igho ubhwa mu-ryobha na ko-kebhara kono. 19Ku bhuyö ni-igha moghende mokore abhantö bhonswe igho bhabhe abheegha abhaane, ko okobhabhatiisya ku iriina irya Taata, irya Omoona, na irya Umwika Ömöhörëëru. 20Möbhëëghi okoghoota ghonswe igho ghano naabharaghërrëëyi. Na öni, nendaabhenga hamwë na bhëënyu nkaagha syonswe igho, okohekera umuhiko ughwa ekebhara keno.”