Amangʼana agha Abhatomwa abha Yëësu

Obhotangati

Ruuka, we umwandëki uwa eketabho ikya Amangʼana agha Abhatomwa. Ruuka uyö, kora we yaandëkirë eketabho keno kekobherekerwa igha, Ruuka. Ruuka ti-Muyahudi yaarë hë, kasi m-modakitaari Umukyaro yaarë (Maaha mo-ketabho ikya Abhakorosaai 4:7-14). M-mosaani uwa omotomwa Pauro yaarë (Maaha mo-ketabho ikya 2 Timoteo 4:11) na ko-sengendo isyëndë isya Pauro isya okoraareka Amangʼana Amaiya agha Yëësu, yaahinananga nawe. Pauro yaaghambirë igha, Ruuka yaarë ömwë uwa abhaköri abha emeremo bharikyaye (Maaha mo-ketabho ikya Firimoni 1:24). Ruuka yaandëkirë eketabho keno, enkaagha eno yaarë hamwë na Pauro mu-mughi ughwa Ruumi.

Ebhetabho bhyonswe igho bhibhërë, ikya Ruuka, hamwë na ikya Amangʼana agha Abhatomwa keno, Ruuka yaandëkëëyë ömöntö ono yaabherekerwanga igha, Teofiro. Ruuka yaandëkëëyë Teofiro, aramobherekera igha omosookwa (Maaha mo-ketabho ikya Ruuka 1:3). Teofiro uyö, abhasömi abhaaru abha Ibhibhuria, nkokanya bharë igha, yaarë mo-bhanene abha Ruumi bhano bhaarenga bhakumiri Yëësu.

Eketabho ikya Amangʼana agha Abhatomwa nö-köghëndërrya ukwa eketabho ikya Amangʼana Amaiya ikya Ruuka (Maaha Amangʼana agha Abhatomwa 1:1-2). Nkusimirya kërë ahasë hano eketabho ikya Ruuka kekomarërrya. Mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abhatomwa, Ruuka nkushumaasheraare-mo ebheghwa ibhirito bhököngʼu, bheno yaarööshë ko-nkaagha iya okosemoka ukwa ekanisa iya mbere. Keno yaatunanga bhököngʼu, nu-kwörökya kya bhono Waryobha yaaromaanëri Amangʼana Amaiya agha Yëësu, na bhono yaaruhiri abhakumya na okobhangʼoora ku-Mwika Ömöhörëëru.

1

1Eketabho ikyane ikya mbere keera1:1 Eketabho ikya mbere keno Ruuka yaandëkëëyë Teofiro n-keera kekobherekerwa igha Amangʼana Amaiya agha Yëësu kya igho ghandëkirwë na Ruuka. Teofiro uwëëtö, naakwandëkëëyë-mo Amangʼana ghonswe igho, ghano Yëësu yaakörrë, na agha ukwëghya ukwaye, ukurwa hano yaasimiiyi emeremo ighyaye, 2okohekera urusikö rono yaaghëghirwë ukughya mu-ryobha. Hano waanyöörrë ataraagheghwa, yaaraghërrëëyi abhatomwa abhaaye bhano yaashaaghööyë, okohetera Umwika Ömöhörëëru kya bhono bharaakore emeremo gheno yaabhatëghëëyë. 3Ku-sinsikö merongo ene ukurwa rono yaaryökirë, yaabhooshokeranga abhatomwa abhaaye, kö ebhemanyërryö ibhyaru, akabhöörökya heene igha m-möhöru. Akabha arabhëëghya amangʼana agha Obhokama ubhwa Waryobha.

4Urusikö urwöndë Yëësu yaaryanga na abhatomwa abhaaye, akabhatëëbhya igha, “Motakaarwa Yërusarëëmu1:4 Yërusarëëmu. Maaha mo-faharaasa. hano. Kasi moghanyere-ho okohekera hano morehaanwa Umwika Ömöhörëëru ono Taata yaaraghaini, kya bhoora naabhatëëbhëri. 5Yohana1:5 Maaha mo-ketabho ikya Mataayo 3:1; Maariko 1:4-5. na-manshë yaabhatiisiiyi abhantö, kasi bhëënyu, m-böngö hano moraabhatiisibhwi ku-Mwika Ömöhörëëru.”

Yëësu aragheghwa ukughya mu-ryobha

6Hano ghwiki abhatomwa abha Yëësu bhaaikomaini hamwë na Yëësu, bhakamöbhöörya igha, “Bhoono Omonene uwëëtö, enkaagha eno, yo oraatukyörri obhokama ubhwëtö Abhaisiraëri?” 7Akabhahonshora igha, “Taata umwene we aana ubhwera, ubhwa enkaagha iya amangʼana ghayö. Okomanya enkaagha iya amangʼana ghayö, ghuyö te-moremo ghwënyu hë. 8Kasi murinyoora singuru hano Umwika Ömöhörëëru ariisha kö-bhëënyu. Ho morebha abhaimërërri abha amangʼana aghaane Yërusarëëmu, Yudea yonswe igho, Samaaria na kora ko-kebhara kyonswe igho.”

9Hano Yëësu yaamarrë okoghamba ghayö, akagheghwa, ukughya mu-ryobha, bharamomaaherra. Risaarö rekamukundikirya, tebhamara ghwiki bhamomaahe hë. 10Enkaagha eno waanyöörrë bhakegharamërëëyë kighörö, bharamaaha Yëësu araghya mu-ryobha, bhakatookera bharamaaha abhantö abhabhërë, bhaimërëëyë haangʼë nabho, bhatöörrë singibho sendabhu shaa. 11Abhantö bhayö, bhakabhöörya abhatomwa bhayö igha, “Bhëënyu bhare Bhaghariraaya, ndarra mwimërëëyë hano moragharamera mu-ryobha? Yëësu uyö aruurë kö-bhëënyu hano ukughya mu-ryobha, kasi rooho urusikö rono arikyora kya ighoigho mömörööshë araghya mu-ryobha.”

Matiya arashaaghorwa abhe omotomwa uwa Yëësu

12Mbe, abhatomwa bhayö, bhakarwa mu-nguku eno yaabherekerwanga igha, inguku iya Ëmëzëituuni.1:12a Ëmëzëituuni. Inguku iyö yaabhërëkëëywë igho ko bhoora yaarë na ëmëtë imyaru gheno ghyaabherekerwanga igha Ëmëzëituuni. Bhakakyora Yërusarëëmu, umughi ghuyö, ghwaarë ahasë aha oroghendo urwa kya ikiromiita ëmwë1:12b Ikiromiita ëmwë. Iyö n-kya amataamboka ëkëkwë ëkëmwë. ukurwa mu-nguku hayö. 13Hano bhaahikirë Yërusarëëmu, bhakasoha mu-kinyumba ikyabho ikya ko-ghorofa, keno bhaaikaranga-mo. Abhatomwa bhayö, m-baabho Peetero, Yohana, Yaakobho, Anderea, Firipö, Toomasi, Bhatoromaayo, Mataayo, Yaakobho mura wa Arufaayo, Simööni Omozerote,1:13 Simööni Omozerote. Yaarenga na amariina abhërë, rimwë irya Ikiyahudi, Simööni Omozerote, iryëndë irya Ikiaraamu, Simööni Omokananaayo. Ghonswe igho ensonga yaamo në-ëmwë igha, ömöntö ono yaaitananga riihë irya okokora abhantö bhabhe na öbhötöönööni ukurwa kö-bhötöngi ubhwa Ikiruumi. Maaha mo-ketabho ikya Mataayo 10:4; Maariko 3:18; Ruuka 6:15. na Yuuda mura wa Yaakobho. 14Bhayö bhonswe igho, mbaikomanianga hamwë hayö, okosaasaama Waryobha, kö-bhömwë ubhwabho, hamwë na bhaabho Maryamu, nyakuwaabho Yëësu, na abhakari abhandë, na bhamura abhaabho Yëësu.

15Mbe, abhakumya abha Yëësu bhaaikomanianga hamwë. Urusikö urwöndë, bhaare-ho abhantö kya righana imwë na emerongo ëbhërë. Peetero akaimerra ghatëghatë iyaabho, 16akabhatëëbhya igha, “Abhakumya bharikyane, amangʼana ghano ghandëkirwë mo-Maandeko Amahörëëru ko engʼana iya Yuuda, yaarë igha ghaikore. Umwika Ömöhörëëru we yaaghambirë ghayö, okohetera ko-mokama Daudi,1:16 Daudi. Maaha mo-faharaasa. akarootera Yuuda uyö, ono yaatangatirë abhantö bhaara bhaaghöötirë Yëësu.1:16 Maaha mo-ketabho ikya Ruuka 22:3-6, 22:47.17Yuuda m-murikyëtö yaarë, kora tokatoorrania nawe omoremo ghono twaahaaywë na Waryobha.

18“Yuuda uyö, yaaghörrë ömöghöndö ko seehera seno yaanyöörrë ko bhoghogho ubhwaye bhono yaakörrë. Mö-möghöndö muyömuyö, mo yaaghööyë bhubhuumaayë, enda iyaaye ekabhaaroka, ibhya mo-nda bhekaghwa kebhara.1:18 Maaha mo-ketabho ikya Mataayo 27:3-8.19Engʼana iyö, ekamanywa na abhantö bhonswe igho, bhano bhamënyirë Yërusarëëmu hano. Ku bhuyö bhakabherekera ahasë aha ömöghöndö ghuyö mo-keghambo ikyabho igha, Hakëri Dama, ensonga yaamo ni-igha, Ömöghöndö ughwa Amaanyinga.”

20Peetero akaghëndërrya okoghamba igha, “Ghayö ngaandëkirwë mo-ketabho ikya Zabhuri igha,

‘Ikihiita ikyaye, nkeraabhe na ekesoma,

kebhorwe ömöntö uwa okomenya-mo.’1:20 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 69:25.

“Ghwiki ahandë haandëkirë igha,

‘Emeremo ighyaye ighya obhotangati, nu-wöndë araahaanwe.’1:20 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 109:8.

21-22“Ku bhuyö, ni-igha tushaaghore ömöntö mo-bhano bhaarenga hamwë na bhëëtö, enkaagha yonswe eno twaarë na Omonene Yëësu, ukusimirya haara Yohana yaabhatiisiri Yëësu, okohekera hano Yëësu yaainyökiibhwi ukughya mu-ryobha. Ono toraashaaghore, aghootane öbhömwë na bhëëtö, abhe umwimërërri uwa ukuryoka ukwa Yëësu.”

23Mbe, bhakatoora-ho amariina agha abhantö abhabhërë, Yusufu ono yaabherekerwanga igha Bharisabha, iriina iryaye iryëndë yaabherekerwanga igha Yusito. Uwa kabhërë, yaabherekerwanga igha Matiya. 24Ku bhuyö bhakasaasaama igha, “Omonene nu-uwe omanyirë senkoro isya abhantö bhonswe igho. Ku bhuyö, torakosaasaama utwöröki ono ushaaghööyë ko-bhantö abhabhërë bhano. 25Ömöntö uyö oraashaaghore, omokore abhe hamwë na bhëëtö, ko-meremo ighya obhotomwa bhono Yuuda yaatigha akakwa, akaghya ahasë hano hamwingʼarëëyë.” 26Abhantö bhayö, bhakakora ekekoobhwe. Ekekoobhwe, kekaghoota Matiya, ekaghera Matiya abhe hamwë na abhatomwa ikömi na ömwë bhayö.

2

Ukuusha ukwa Umwika Ömöhörëëru urusikö urwa Pentekosite

1Hano inyangi iya Abhayahudi yaahikirë, eno bhaabherekeranga igha Pentekosite,2:1 Pentekosite. Maaha mo-faharaasa. waanyöörrë abheegha abha Yëësu bhonswe igho, bhaikomaini hamwë. 2Enkaagha eno waanyöörrë bhaikaayë muyö, kamwë igho, bhakaighwa okoherra ukwa rikama, reraherra bhököngʼu. Omoherro ghuyö, ghwaarwërëëyë mu-ryobha, ghokeeshora mu-nyumba yonswe igho, iyö bhaare-mo. 3Kamwë igho, bhakamaaha ëbhëntö kya ëbhëmörë ibhya omorro, bhekabhaikarra bhonswe igho. 4Abhantö bhayö bhonswe igho, bhakaishöribhwa Umwika Ömöhörëëru, bhakasimya okoghamba ebheghambo ebhehya, kya bhono Umwika Ömöhörëëru yaabhahaayë obhotoro bhuyö.

5Bhaare-ho Abhayahudi Yërusarëëmu hayö, bhano bhaasookanga Waryobha. Abhantö bhayö, bhaarwërëëyë kera ahasë ko-kebhara kono. 6Hano abhantö bhayö bhaaighuurë ikituri, bhakaasha-ho abhaaru, kera ömöntö mo-bhantö muyö akaroghoora, ko bhoora yaaighuurë ekeghambo ikyaye, keraghambwa na abhantö abha Yëësu bhayö. 7Engʼana iyö yaabharöghöörri bhököngʼu, bhakateebhania igha, “Momaahe mbe, bhano bhonswe igho bhakoghamba hano te-Bhaghariraaya? 8Bhoono n-kë kebhaayë, bhëëtö bhonswe igho toraighwa bharaghamba ko-bheghambo ibhyëtö? 9Mö-bhëëtö mono, bhaamo abhantö abha ukurwa mu-kyaro ikya Abhapaati, Abhamëëdi, na Abhaeramu. Bhano bhaarwërëëyë Mesopotamia, Yudea iyö, Kapadokia, Ponto na Asia Enke,2:9 Asia Enke. Yo bhoono igho ekobherekerwa igha Bhuturuki.10Furighia, Pamfiria, na kora Miisiri yonswe. Bhaaho bhano bhaarwërëëyë sembaara isya Ribhiya seno sërëngë haangʼë na umughi ughwa Kirene. Na abhaghëni abhandë bhano bhaarwërëëyë Ruumi. Abhandë, m-Bayahudi ekenaina, na abhantö abhandë, te-Bhayahudi hë, kasi bhaasoha mu-diini iya Ikiyahudi. 11Abhandë, m-Bakerete, na abhandë m-Baarabhu. Na bhëëtö bhonswe igho, toraighwa abhantö bhano bharaghamba mo-bheghambo ibhyëtö, bharakumya Waryobha ko mangʼana amarito ghano akörrë.”

12Abhantö bhonswe igho bhano bhaarë hayö, bhakaroghoora bhököngʼu, tebhaamanyirë keno kyaabhaayë hë. Bhakabhoorania igha, “Kana bhamurë ensonga iya amangʼana ghano në-ëëhë?” 13Kasi abhandë bhakasimya okokaara abhantö abha Yëësu bhayö igha, “Ni-divai ebhaghöötirë.”

Obhoraarëki ubhwa Peetero urusikö urwa Pentekosite

14Ho bhoono Peetero yaaimërëëyë hamwë na abhatomwa bharikyaye ikömi na ömwë. Akakongera abhantö bhayö bhököngʼu igha, “Bhëënyu Abhayahudi abha Yërusarëëmu hano, na bhëënyu Abhayahudi bhano murwërëëyë mu-bhyaro ibhyëndë, mwitegherre bhuuya, mböörökërri engʼana eno. 15Motakaakanya igha abhantö bhano na-marwa ghabhaghöötirë, tebhanyööyë marwa hë. Bhoono bhëënyu temokomaaha igha n-saa taatu ëkërë iya nyinkyo? 16Kasi amangʼana ghano, n-gaara ghaaghambirwë na Waryobha okohetera kö-mörööti Yöëri, haara yaaghambirë igha,

17‘Nendehomerra abhantö bhonswe igho Umwika uwaane, ko-senkaagha isya umuhiko.

Abhaana abhëënyu abha ikishaasha, na abha ikiisëkë, bhareekora öbhörööti,

abhamura abhahiku, mbaremaaha amamaaho,2:17 Amamaaho. Amangʼana ghano ghwakweshera ömöntö araayë, kiyö ne-kerooto. Kasi ghano ghakumweshera ataraayë ghayö na-mamaaho.

na abhaghaaka, bharerootanga ebherooto.

18Kora abhaghorwa abhaane abha ikishaasha na abha ekekari nendebheterra Umwika uwaane Ömöhörëëru, ko-senkaagha siyö,

bhareekora öbhörööti.

19Ndekora ebheghwa mu-ryobha,

na ekemanyërryö ko-kebhara kono,

abhantö mbaremaaha ebhemanyërryö ibhya amaanyinga na omorro,

na ikitu ikya iryöki iryaru.

20Iryobha ndirisyöribhwa rebhe ikisuntë,

umwëri ngorekangaara kya amaanyinga.

Ghonswe igho ghayö, ngarikora urusikö oronene urwa ubhuhika ubhwa Omonene Waryobha rotaraahika.

21Kera ömöntö ono ukwitengʼera iriina irya Omonene Waryobha, uyö naraatööribhwi.’2:17-21 Maaha mo-ketabho ikya Yöëri 2:28-32.

22Peetero akaghëndërrya okoghamba igha, “Bhëënyu bhare Abhaisiraëri, munyitegherre bhuuya! Waryobha yaatöörrë Yëësu uwa Nazarëëti harabhu igho bhöröngë bhwënyu, ko enshera iya amakono, na ebhemanyërryö ibhyaru mö-bhëënyu mono, ghayö mmoghamanyirë bhuuya. 23Yëësu uyö, yaarëëtirwë kö-bhëënyu, ko bhono Waryobha yaamanyirë, na kya bhono yaatunanga ukurwa okosemoka. Kasi bhëënyu mokamohaneka ko-mosarabha, mokamwita, ko okohetera ko-bhantö bhano bhatarë Abhayahudi.2:23 Abhantö bhano bhatarë Abhayahudi. Ko enshera iyëndë eratora okobha igha, abhantö abhaghogho.24Kasi Waryobha yaamuryökëri ukurwa mo-bhaku. Akamuruusirya-ho öbhörrö ubhwa uruku, ko bhoora singuru isya uruku, tesekaatörrë okomorebherra hë. 25Kora omokama Daudi wonswe yaaghambirë amangʼana agha Yëësu ghayö igha,

‘Naarööshë Omonene uwaane,

araghëndërrya okobha hamwë na öni sinsikö syonswe igho.

Na ko bhono igha M-boryo bhwane arë,2:25 M-boryo bhwane arë. Ensonga iya amangʼana ghayö ni-igha Waryobha we ömötöörya uwaane. tinsingisibhwi hë.

26Ku bhuyö enkoro iyaane, nkosambaaroka ërë,

örörëmë urwane, nkukirirrya rörë,

kora ömöbhërë ughwane, nguritengʼera öbhöhöru sinsikö syonswe igho,

27ko bhoora tuntighe mu-kyaro ikya abhaku2:27 Mu-kyaro ikya abhaku. Maaha mo-faharaasa engʼana, Ikyaro ikya abhaku. hë.

Tuwikërri ömöbhërë ughwa Ömöhörëëru uwaaho, ghughunde hë.

28Öghërrë manyirë enshera iya öbhöhöru,

noraaghere nshomerwe bhököngʼu, ko bhono örëngë haangʼë na öni.’2:25-28 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 16:8-11.

29Peetero akaghëndërrya okoghamba igha, “Abhakumya bharikyane, nkobhatëëbhya ndë neena ubhweseghe igha, Daudi ömökörö uwëëtö yaakwa, akabheekwa. Nanyabhoono embeehera iyaaye n-hano ërë. 30Daudi uyö, m-mörööti yaarë, yaamanyirë igha, Waryobha yaamoraghaini ku ukumutyanera igha, nakaahaayë ömöntö uwa eka iya omokama Daudi, obhokama ubhwa Daudi. 31Daudi yaarööshë amangʼana bhono ghakaabhaayë mbere iyö, ku bhuyö, yaashumaashëëyë ukuryoka ukwa Kiristo,2:31a Kiristo. Uyö we Waryobha yaahööyë igha, atööri abhantö na okobhatonga mo-Bhokama ubhwaye. Maaha mo-faharaasa. igha, takaatighirwë mu-kyaro ikya abhaku hë, handë igha, Waryobha ikërri ömöbhërë ughwa Kiristo ghughunde.2:31b Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 16:10.32Yëësu uyö, yaaryökiibhwi na Waryobha ukurwa mo-bhaku, na bhëëtö bhonswe igho bhano toohano, na-bhaimërërri abha engʼana iyö. 33Waryobha amuriiniri, amökörrë omonene, kora amötöörrë bhoryo ubhwaye. Na Taata Waryobha, akörrë kya bhoora yaaraghaini igha, akaahaayë Yëësu Umwika Ömöhörëëru ko okoghera iya bhëëtö. Ku bhuyö Yëësu atöhömërrëëyë Umwika Ömöhörëëru. Kiyö bhoono nkyo bhëënyu mukwighwa, na ukwimaahera bhëënyu abheene. 34Daudi umwene tiyaarinirë mu-ryobha hë, kasi yaaghambirë igha,

‘Omonene Waryobha yaatëëbhëri Omonene uwaane igha,

“Ikara bhoryo ubhwane hano, ahasë hano hakosookwa bhököngʼu,

35okohekera hano ndekokora otashere hansë abhabhisa abhaaho.” ’2:34-35 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 110:1.

36Peetero akamarërrya ko okoghamba igha, “Ku bhuyö, Abhaisiraëri bhonswe igho, ni-igha momanye bhuuya igha, Waryobha, akörrë Yëësu uyö, okobha Omonene na Kiristo. Na Kiristo uyöuyö, we mwaahanëkirë ko-mosarabha haara, mokamwita!”

37Mbe, hano abhantö bhayö bhaaighuurë amangʼana ghayö Peetero yaaghambirë, bhakanyahaareka bhököngʼu mo-senkoro isyabho. Bhakabhöörya Peetero na abhatomwa bharikyaye igha, “Bhoono bhamurë abhëëtö iyakë tokaakora?” 38Peetero akabhatëëbhya igha, “Kera ömöntö mö-bhëënyu muyö, ahongore ëbhëbhë ibhyaye, abhatiisibhwi ku iriina irya Yëësu Kiristo, okore aabherwe, ahaanwe ituho eno ërëngë igha, nu-Mwika Ömöhörëëru. 39Ku bhuyö momanye igha, Waryobha yaaraghaini ghayö, ko okoghera iya bhëënyu, na abheebhorwa abhëënyu, na Abhakyaro bhano bharëngë hare iyö,2:39 Abhakyaro bhano bharëngë hare iyö. Ensonga iyaamo eratora okobha igha, abhantö bharëngë hare iyö, handë igha abhantö bhano bharyebhorwa kare iyö. bhonswe igho bhayö, Omonene uwëëtö Waryobha narebhabherekera.”

40Peetero akaghëndërrya okobhakangʼasërrya amangʼana amaaru, agha okobhakaania na okobharaghërrya. Akabhasaasaama ko okoghamba igha, “Mwikërri Waryobha abhatööri, okore murwe mo-rekora righogho reno, motakaasha ukushibhibhwa.” 41Mbe, abhantö kya ëbhëkwë bhitatö, bhakakumya amangʼana agha Peetero, bhakabhatiisibhwa. Abheegha abha Yëësu bhakaaruha bhököngʼu urusikö ruyö.

Obhosangi mo-bheegha abha Yëësu

42Abheegha abha Yëësu bhaanaghirë mö-mëëghyö agha abhatomwa abha Yëësu. Bhaasanganga hamwë omokaate, na okosaasaama Waryobha. 43Abhatomwa abha Yëësu bhaakoranga amakono amaaru, na ebhemanyërryö, kora abhantö bhonswe igho bhaaröghöörrë bhököngʼu, bhakahaha. 44Abhakumya abha Yëësu bhonswe igho mbaarë na öbhömwë, mbasanganga hamwë, na ukutwenerana ëbhëntö bheno bhaarë nabhyo. 45Bhaaghöryanga ëbhëntö ibhyabho, na seehera seno bhaanyooranga-mo, mbaatwenneranga kera ömöntö ko okorengʼaana na obhohabhë ubhwaye. 46Bhaasikananga mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha2:46 Risengerro irya Waryobha. Maaha mo-faharaasa. sinsikö syonswe igho. Bhaasanganga omokaate mu-sinyumba isyabho, na okorya hamwë ibhyakorya bhashömëëywë mo-senkoro isyabho. 47Mbaakumyanga Waryobha, ku bhuyö bhakahanshwa na abhantö bhonswe igho. Kera urusikö Omonene Yëësu yaatööryanga abhantö abhandë. Abhantö bhayö bhaatööriibhwi mbaabhanga hamwë na abhakumya bharikyabho abha esango iyö.

3

Peetero arahwënia ritengʼo

1Urusikö urwöndë, Peetero bhaana Yohana, bhaaghëëyë mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha, saa kenda isya omobhasö. Enkaagha iyö, yo enkaagha eno Abhayahudi bhaasaasaamanga Waryobha. 2Mo-bhogho hayö haangʼë na ekesaku keno kyaabherekerwanga igha Ikiiya, yaarenga-ho ömöntö ritengʼo ukurwa hano yaaibhööywë. Yaagheghwanga na abhantö kera sikö, bhano bhaamuhiranga, bhamotoora haangʼë na ekesaku kiyö, okore asabhe seehera ko-bhantö bhano bhaasohanga mo-bhogho ubhwa risengerro.

3Ömöntö uyö hano yaarööshë Peetero bhaana Yohana bharatuna okosoha mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha, akabhasabha bhamohaane-ko seehera. 4Peetero bhaana Yohana, bhakamomaaherra bhököngʼu, Peetero akamötëëbhya igha, “Tomaaherre!” 5Akabhamaaherra, eno araitengʼera igha, mbamohaana-ko kyokyonswe keera.

6Kasi Peetero akamötëëbhya igha, “Teneena ehera handë esahaabhu hë, kasi keno neenakyo, nkyo ndaakohaane. Ku iriina irya Yëësu Kiristo uwa Nazarëëti, ni-igha wemerre oghende!” 7Peetero akamoghoota okobhoko ukwa bhoryo, akamwimërrya. Hayö na hayö igho, simbuuswë na ebherenge ibhya amaghörö agha ritengʼo, bhekaanyoora singuru, 8akatuumatuuma, akasimya okoghenda umwene igho ataghöötërrëywë. Akasoha mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha hamwë na bhaabho Peetero na Yohana, eno aratuumatuuma na ukukumya Waryobha. 9Abhantö bhonswe igho bhakamomaaha araghenda na ukukumya Waryobha. 10Hano bhaamanyirë igha, no-oora akwikaranga arasabherra mo-kesaku ikya risengerro irya Waryobha, keno kyaabherekerwanga igha Ikiiya, bhakaroghoora bhonswe igho keno kyaabhaayë kö-möntö uyö.

Peetero arëëghya abhantö mo-bhogho ubhwa risengerro

11Enkaagha iyö ömöntö uyö yaaisunganga bhaabho Peetero na Yohana, abhantö bhonswe igho bhakabhakenyerra, bhararoghoora bhököngʼu. Ahasë hano bhaabho Peetero na Yohana bhaarë, haabherekerwanga igha, Ëghösöryö iya Seremaani.

12Hano Peetero yaarööshë abhantö bhayö, akabhatëëbhya igha, “Bhare Abhaisiraëri bharikyane, n-kwakë mokoroghorra engʼana iyö? Moratotongʼaarra, nkokanya mörë igha no-bhotoro ubhwëtö mbwo bhuhwënëri ömöntö ono? Handë igha, öbhöntö ubhwa heene ubhwëtö mbwo bhöghërrë aghëndirë? 13Ti-igho hë! Waryobha uwa abhakörö abhëëtö, Ibhurahimu, Isaaka, na Yaakobho, we atöönëri Yëësu, ömököri uwaaye uwa emeremo, Yëësu uyö, we amuhwënëri. Mbe, Yëësu uyö, we oora mwaahirrë igha abhotorrwe ikiina ikya ukwitwa! Kora hano Piraato yaatunirë igha amohaatere, bhëënyu mokaanga, 14mokasabha Piraato igha abhatashorre umwiti, kasi atakaabhatashorra Yëësu. Mokaanga Yëësu Ömöhörëëru uwa Waryobha, ono ingʼarëëyë ku-Waryobha. 15Ku bhuyö mokamwita, na mbe we esemoko iya öbhöhöru bhwonswe igho hano bhöhëkëëyë! Kasi Waryobha akamuryökya ukurwa mo-bhaku, na bhëëtö m-bëëtö abhaimërërri abha ukuryoka ukwaye. 16Ömöntö uyö mokomaaha hano, mmomomanyirë bhuuya. Ahwëniibhwi ko bhono akumiri iriina irya Yëësu. Nu-mukumo ughwaye ku-Yëësu ngwo ghökörrë ahwënirë kya igho mokomaaha.

17“Bhoono abhahiiri abhëëtö, ghayö ghonswe igho mwaakörëëyë Yëësu, bhëënyu na abhanene abhëënyu, nemanyirë igha, mwaakörrë motamanyirë keno mwaakoranga. 18Kasi ghayö ngaaikörrë, okore Waryobha ahekerani amangʼana ghaara yaaraarëkirë kare iyö okohetera ko-bharööti abhaaye bhonswe igho igha, Kiristo uwaaye areeteeswa. 19Ku bhuyö, mohongore ëbhëbhë ibhyënyu, mukyore ku-Waryobha, abharuusiri-ho ëbhëbhë ibhyënyu, okore siishe senkaagha sensambaaroku, isya okobha-ho ukwa Omonene. Hayö ho Waryobha araabhamuunyi ko okotoma Yëësu Kiristo. 20Uyö we yaahorwa ukurwa okosemoka ko okoghera iya bhëënyu. 21Ni-igha Yëësu atighare mu-ryobha, okohekera enkaagha eno Waryobha arekora ëbhëntö bhyonswe igho mu-kyaro, bhebhe ebhehya, kya bhono yaaghambirë ukurwa kare okohetera ko-bharööti abhaaye abhahörëëru.

22“M-maheene Mosa3:22 Mosa. Maaha mo-faharaasa. yaaghambirë igha, ‘Omonene Waryobha uwëëtö, arebhaahorra ömörööti kya öni mö-bhëënyu muyö. Mobhenga moramwitegherra bhuuya, kera engʼana eno arebhatëëbhyanga. 23Ömöntö wowonswe ono ataritegherra ömörööti uyö, narighirwa na ukusikibhwa amakora ghonswe igho.’3:22-23 Maaha mo-ketabho ikya Eheetoko iya Etoraati 18:15, 18:18-19.24Kora abharööti bhonswe igho, ukusimirya Samwëri na abhandë bhano bhaamörööbhëëyë, mbaaröötirë amangʼana ghano ghakwikora ku-sinsikö seno. 25Amaraghanio ghano Waryobha yaaraghaini ko okohetera ko-bharööti, n-ko okoghera iya bhëënyu. Kora nkosanga mörë imuuma3:25a Imuuma. Maaha mo-faharaasa. eno Waryobha yaakörrë na abhakörö abhëënyu. Waryobha yaaraghaini Ibhurahimu3:25b Ibhurahimu. Maaha mo-faharaasa. igha, ‘Ko okohetera urwebhoro urwaho, abhantö abha ibhyaro bhyonswe igho hano bhëhëkëëyë, mbarengʼoorwa.’3:25c Maaha mo-ketabho ikya Okosemoka 22:18, 26:4.26Ku bhuyö, hano Waryobha yaaryökëri Yëësu ömököri uwaaye uwa emeremo, nkö-bhëënyu yaamötömirë mbere, okore abhangʼoore ko okobharuusya bhonswe igho mo-bhoghogho ubhwënyu bhono moonabho.”

4

Peetero na Yohana bharahirwa mo-bharasa iya Abhayahudi

1Hano Peetero na Yohana bhaarenga bhakiishumaasha na abhantö bhayö, abhasëngëri,4:1a Abhasëngëri. Maaha mo-faharaasa. Abhasadukaayo,4:1b Abhasadukaayo. Maaha mo-faharaasa. na omonene uwa abharëndi abha risengerro irya Waryobha, bhakatora. 2Abhanene bhayö, bhaarenga bharërëëyë bhököngʼu, ko bhoora Peetero na Yohana bhëëghyanga abhantö, na okoraareka igha, ukuryoka nkooho, ko bhoora Yëësu yaaryökirë mo-bhaku. 3Ku bhuyö, bhakabhaghoota ko-moghoroobha, bhakabhaseekera mu-nyumba iya ekebhohe, okohekera nyinkyo yaako. 4Kasi amangʼana ghano Peetero na Yohana bhaatëëbhëri abhantö abha rikomo riyö, abhaaru mbaakumiri. Abhakumya bhonswe igho, bhakahika ekerengere ikya ëbhëkwë bhitaano, abhashaasha abheene igho bhano bhaakumiri Yëësu.

5Nyinkyo yaako abhasëngëri, abhaghaaka abha Ikiyahudi, na abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa,4:5 Abhasëngëri, abhaghaaka abha Ikiyahudi, na abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa. Abhantö bhayö mbo abhatangati abha Abhayahudi, bhaarenga abhantö abha ribharasa reno ryaabherekerwanga igha Sanihedirini. Maaha mo-faharaasa engʼana, Ribharasa. bhakaikomania Yërusarëëmu hayö. 6Mo-sango muyö, yaare-mo Anaasi, omonene uwa abhasëngëri, hamwë na Kayafa, Yohana, Arekisanda, na abhahiiri abha Anaasi. 7Bhakaraghërrya igha, Peetero na Yohana bhareetwe mo-bharasa. Bhakabhaimërrya bhöröngë ubhwabho mo-bharasa hayö, bhakabhabhöörya igha, “Ghayö mwaakörrë, m-botoro kë bhwaaghërrë mokaghakora, handë igha, n-ku bhwera ubhwa wë mwaakörrë igho?”

8Ho Peetero aishöribhwi Umwika Ömöhörëëru, akabhatëëbhya igha, “Abhanene, abhatangati, na abhaghaaka abha Ikiyahudi bhano moohano! 9Moratöbhöörya amangʼana kya bhono twatöörri ömöntö ritengʼo oora, kora moratöbhöörërrya bhono yaahwëniibhwi. 10Bhoono mbe bhëënyu bhonswe igho, hamwë na Abhaisiraëri abhandë bhonswe igho, ndatuna momanye obhoheene igha, ono aimërëëyë bhöröngë ubhwënyu hano, nahwënirë ko obhotoro ubhwa iriina irya Yëësu Kiristo uwa Nazarëëti. Uyö, we bhëënyu mwaahanëkirë ko-mosarabha, kasi Waryobha, akamuryökya ukurwa mo-bhaku. 11We Amaandeko Amahörëëru ghakushumaashera igha,

‘Reghena reno bhëënyu abhahaghaashi mwangirë,

ndyo rebhaayë reghena rinene, irya ko-koona iya umusingi ughwa inyumba.’4:11 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 118:22.

12“Öbhöhönia nku-Yëësu Kiristo umwene igho bhokotooka! Mu-kyaro kyonswe igho, taaho ömöntö ono Waryobha yaahaana ubhwera ubhwa ökötöhönia, kasi n-Yëësu Kiristo umwene igho!”

13Abhanene bhayö, bhakamaaha igha Peetero na Yohana, bhaashumaashirë ko bhokarë, bhakaroghoora bhököngʼu, ko bhoora mbamanyirë igha, tebhaasömirë hë. Kasi bhakahiita igha, Peetero na Yohana, n-hamwë bhaabhanga na Yëësu. 14Ko bhono abhanene bhayö bhaamaahanga umushaasha uyö yaahwëniibhwi aimërëëyë hamwë hayö na bhaabho Peetero na Yohana, bhakabhorwa engʼana iya okoghamba. 15Ku bhuyö, bhakahamera Peetero na Yohana bharishoke kebhara iya ribharasa irya ikiina kiyö. Bho bhakatighara bhararaghërrania bhono bharaakore. 16Bhakabhoorania igha, “Iyakë tokaakora abhantö bhano? Abhamënyi bhonswe igho abha Yërusarëëmu hano, mbamanyirë igha, bhakörrë ekemanyërryö ekenene ikya rikono, keno totaatore ukukikaana. 17Ku bhuyö tobhakaani igha, bhatakashumaasha na ömöntö wowonswe oora, ku iriina irya Yëësu, okore torebherre amangʼana agha engʼana iyö, ghatakaromaana bhököngʼu mo-bhantö.”

18Hano abhanene bhayö bhaamarrë, bhakabherekera Peetero na Yohana. Bhakabhakaania bhörrö igha, “Motakaasha kushaashya ghwiki ukwëghya abhantö ku ubhwera ubhwa iriina irya Yëësu, motakaatara iriina riyö!” 19Kasi Peetero na Yohana bhakabhahonshora igha, “Mwahokani bhëënyu abheene, nyoore nkomaaha mörë igha nkongʼarra ërë Waryobha ukwanga ukumwighwera, kasi tobhaighwere bhëënyu. 20Bhëëtö tituutighe ukushumaashera amangʼana ghano twaaighwa na ukwimaahera bhëëtö abheene!”

21-22Hano Peetero na Yohana bhaamarrë okoghamba amangʼana ghayö, abhanene bhayö tebhaarööshë engʼana iya okobhashibhya hë, ko bhoora abhantö bhonswe igho, mbaatöönianga Waryobha bhököngʼu ku ukughira iya ekemanyërryö ikya rikono keera bhaakörrë. Mbaamanyirë igha, ömöntö uyö yaahwëniibhwi, ni-tengʼo yaarë ukurwa ukwebhorwa ukwaye.4:21-22 Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abhatomwa 3:2. Ömöntö uyö yaahwëniibhwi, yaarë na imyoka okoheteera merongo ene. Ku bhuyö abhanene bhakabhöbhöhërrya ghwiki bhököngʼu kwa öbhörrö, bhakabhahaatera bhaghende.

Abhakumya abha Yëësu bharasaasaama Waryobha igha abhatogheke

23Hano Peetero na Yohana bhaahaatëëywë, bhakakyora ko-bhakumya bharikyabho, bhakabhatëëbhya amangʼana ghonswe ghano bhaatëëbhiibhwi na abhanene abha abhasëngëri, na abhaghaaka abha Ikiyahudi. 24Hano bharikyabho bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhonswe igho bhakaghootana hamwë okosaasaama Waryobha. Bhakasaasaama igha, “Uwe Omonene uwëëtö, nu-uwe ömötöngi uwa bhyonswe igho. Nu-uwe waabhömbirë mu-ryobha bheena ekebhara, sinyansha, na ëbhëntö bhyonswe igho bheno bheemo. 25Uwe waaghambirë okohetera ku-Mwika Ömöhörëëru ko bhoghambi ubhwa ömökörö uwëëtö Daudi, ömököri uwa emeremo uwaaho igha,

‘N-kwakë Abhakyaro bhakorerra?

Kora abhantö abha Waryobha, bharasëëmya okokora amangʼana ghano ghataana enshera?

26Abhakama abha ko-kebhara na abhatöngi, bhaikomaini hamwë,

okore bharebherre Omonene Waryobha, na Kiristo uwaaye.’4:25-26 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 2:1-2.

27“M-maheene, amangʼana ghayö ngaaikörrë mu-mughi monomono. Omokama Herode Antipa,4:27 Herode Antipa. Maaha mo-faharaasa. na Pontio Piraato, bhaasikaini hamwë na Abhakyaro, na Abhaisiraëri, okore bharebherre Yëësu, ömököri uwa emeremo uwaaho, umwahorwa ömöhörëëru. 28Amangʼana ghayö bhakörrë, ngo waatunanga ukurwa okosemoka igha ghabhe. Kora waaghatangatirë ko obhotoro ubhwaho. 29Omonene uwëëtö, wighuurë ibhyöbhöhërryö ibhyaho. Bhoono uwe ototogheke bhëëtö abhaköri abha emeremo abhaaho, okore toraareke engʼana iyaaho, ko bhokarë obhonene. 30Orambeke okobhoko ukwaho, abhantö bhahwene, tokore amakono na ebhemanyërryö, ko okohetera iriina irya Yëësu, ömököri uwa emeremo uwaaho ömöhörëëru!”

31Hano bhaamarrë okosaasaama Waryobha, inyumba eno bhaarenga bhaikomaini-mo, ekasingisa. Bhakaishöribhwa Umwika Ömöhörëëru bhonswe igho, bhakaghëndërrya ukwëghya abhantö engʼana iya Waryobha ko bhokarë.

Okosanga hamwë ëbhëntö

32Abhakumya bhonswe igho mbaarë na öbhömwë ko maitegherro aghaabho, na senkoro isyabho. Taaho ömöntö ono yaaghambirë igha, ëbhëntö ibhyaye ni-bhyaye umwene igho hë. Kasi mbasanganga hamwë hayö. 33Abhatomwa abha Yëësu, mbaaimererranga amangʼana agha Omonene Yëësu ko-bhantö bhököngʼu, igha Omonene Yëësu yaaryökirë. Waryobha yaabhahaananga bhonswe igho örööbhö urwaye oronene, 34kora tiyaare-ho ömöntö mo-bheene muyö, ono yaanyöörrë obhohabhë. Ko bhoora abhantö bhano bhaarenga na ëmëghöndö handë sinyumba, mbaabhëghörri, bhakareeta seehera isya ëbhëntö bhiyö bhaaghörri, 35ko-bhatomwa abha Yëësu. Abhatomwa, mbaatweneranga abhantö seehera siyö, ko okorengʼaana na obhohabhë bhono bhaarë nabho.

36Mbe, yaare-ho Omoraawi uwöndë, ono yaabherekerwanga igha Yusufu, umwebhorwa uwa kwi-ghinga irya Kiipuro. Uyö we abhatomwa abha Yëësu bhaarökirë igha Bharinaabha (ensonga yaamo ni-igha, “Ömötërëmya.”) 37Bharinaabha yaaghörri ömöghöndö ughwaye, akaghöötya abhatomwa abha Yëësu seehera siyö yaaghörri ömöghöndö.

5

Obhorongo ubhwa Anania na Safiira

1Yaare-ho ömöntö uwöndë yaabherekerwanga igha Anania na mokaaye igha Safiira. Abheene bhonswe bhakaghörya ömöghöndö ughwabho. 2Hano bhaaghörri ömöghöndö, Anania akabhisa seehera syëndë. Mokaaye wonswe akaikërrya igha bhabhise. Mbe, Anania akaghegha seehera seno syaatighaayë, akaherra abhatomwa abha Yëësu. Akabhatëëbhya igha, siyö nsyo bhaanyöörrë mö-möghöndö ghono bhaaghörri.

3Peetero akamötëëbhya igha, “Uwe Anania! N-kwakë Oghosambwa5:3 Oghosambwa. Maaha mo-faharaasa. ghoroghaini enkoro iyaaho, kora ghöghërrë ötëëbhëri Umwika Ömöhörëëru obhorongo? Seehera isyëndë otabhööyë-ko, ubhisirë ka. 4Hano waanyöörrë otaraaghörya ömöghöndö ghuyö, nu-ghwaho ghwaarë. Na hano waaghöghörri, seehera ni-syaho syaarë, nokaasëkörëëyë emeremo bhono ukutuna. Bhoono n-kwakë ökörrë engʼana eno? Te-bhantö ötëëbhëri obhorongo hë, kasi Waryobha umwene we ötëëbhëri obhorongo!”

5Ni-igho Anania yaaighuurë amangʼana ghayö Peetero yaaghambirë, akaghwa hansë, akakwa. Bhonswe igho bhano bhaaighuurë amangʼana ghayö mu-nyumba muyö, bhakoobhoha bhököngʼu. 6Ho abhamura bhaaimökirë, bhakakundikirya ömöbhërë ughwa Anania ingibho, bhakamurishökya kebhara, bhakamobheeka.

7Hano syaahëtirë-ho seesa isatö, mokaa Anania wonswe akasoha igho atamanyirë keno kebhaayë. 8Peetero akamöbhöörya igha, “Ntëëbhya, seehera seno, nsyo mwaanyöörrë hano mwaaghörri ömöghöndö ughwënyu?” Mokaa Anania akamohonshora igha, “N-sëngʼana igho twaanyöörrë!” 9Peetero akamötëëbhya igha, “N-kwakë uwe na umushaasha uwaaho mwikererraini ukushaashya okongʼaina Umwika uwa Omonene Waryobha? Tigha nkötëëbhi! Abhamura bhano bhaarë bhaghëëyë okobheeka mushaasha uwaaho, bhakyörrë mo-kesaku hayö bharë. M-boono igho bharaasohe, bhakurishöki kebhara hayö ukuurë.”

10Kamwë igho, Safiira wonswe akaghwa hansë bhöröngë ubhwa amaghörö agha Peetero, akakwa. Abhamura bhano bhaabhëëkirë mushaasha uwaaye, bhakasoha, bhakanyoora Safiira wonswe akuurë. Bhakamurishökya kebhara, bhakamobheeka haangʼë na embeehera iya mushaasha uwaaye. 11Ghayö ghakaghira abhantö bhonswe igho abha ekanisa bhoobhohe bhököngʼu, hamwë na abhandë bhano bhonswe igho bhaaighuurë amangʼana ghayö.

Abhatomwa abha Yëësu bharahwënia abhantö abhaaru

12Abhatomwa abha Yëësu bhaahaaywë obhotoro ubhwa okokora amakono na ebhemanyërryö ibhyaru mo-bhantö. Na abhakumya abha Yëësu bhonswe igho, mbaaikomanianga hamwë mu-risengerro irya Waryobha. Ahasë hayö bhaaikomanianga, haabherekerwanga igha, Ëghösöryö iya Seremaani. 13Kasi abhantö bhandë bhoobhohanga okoghootana hamwë na abhakumya abha Yëësu, nokaanyoora mbaabhasookanga. 14Nokaanyoora yaabhaayë igho, kasi abhantö m-baaru këmwëkëmwë bhano bhaakumiri Omonene Yëësu, abhashaasha na abhakari. Ekerengere ikya abhakumya, nkiyëngëryanga bhököngʼu.

15Ko okoghera ukwa amakono agha abhatomwa abha Yëësu, abhantö mbaahiranga abharööyë kebhara haangʼë na enshera. Bhaabharaaryanga ko-mashambi, okore hano Peetero araashe ahete, bhano ikiiriiri ikyaye keraakuni, bhahwene. 16Abhantö m-baaru bhano bhaarwanga mu-mighi gheno ghyaainaaranga Yërusarëëmu, bharahira abharööyë abhaabho, na bhano bhaarë na amasambwa. Abharööyë bhayö mbaahwëniibhwi bhonswe igho.

Abhatomwa abha Yëësu bharanyankibhwa

17Mbe, omonene uwa abhasëngëri na bharikyaye bhonswe igho abha rikomo irya Abhasadukaayo, bhakakorra orongʼeera abhatomwa abha Yëësu. 18Ku bhuyö, bhakaghoota abhatomwa bhayö, bhakabhabhoha mu-nyumba enene iya ekebhohe. 19Kasi maraika uwa Omonene Waryobha,5:19 Maraika uwa Omonene Waryobha. Maaha mo-faharaasa. akaasha ubhutikö, akeeghora ebhesaku ibhya inyumba iyö, akabharishökya kebhara. Hano yaamarrë akabhatëëbhya igha, 20“Moghende mwimerre mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha, mötëëbhi abhantö amangʼana ghonswe igho, agha öbhöhöru obhohya bhono!” 21Ku bhuyö abhatomwa bhayö, bhakamwighwera, bhakamuta nyinkyo shiri, ukughya mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha, bhakasimya ukwëghya abhantö.

Enkaagha iyöiyö, omonene uwa abhasëngëri hamwë na bharikyaye bhaara, bhakabherekera abhanene bhonswe igho abha Abhaisiraëri, okore bhasikane mo-bharasa enene. Bhakatoma abharëndi mu-nyumba iya ekebhohe, bhareete abhatomwa bhaara. 22Kasi hano bhaasöhirë-mo, tebhabhanyöörrë-mo hë. Bhakakyora ko-bhanene, bhakatëëbhya abhanene bhayö igha, 23“Hano tuhikirë mu-nyumba iya ekebhohe, ntunyöörrë ebhesaku bhisiikirwë bhuuya, kora abharëndi mbaarë bhaimërëëyë kebhara hayö bhararenda. Kasi hano twighööyë-ho ebhesaku, titunyöörrë-mö ömöntö wowonswe oora hë!” 24Mbe hano omonene uwa abharëndi, na abhanene abha abhasëngëri bhaaighuurë ghayö, bhakahaha, tebhaamanyirë keno kyaabhaayë hë.

25Hake igho akaasha ömöntö uwöndë, akabhatëëbhya igha, “Mwighwe mbatëëbhi! Abhantö bhano mwaabhöhirë, mbarööshë bhoono igho bharëngë mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha, bharëëghya-mo abhantö.” 26Ho omonene uwa abharëndi, hamwë na abharëndi abhaaye, bhakaghya okogheera bhatomwa bhayö, okore bhabhareete. Kasi tebhabhaghöötirë kwa nguru hë, ko bhoora mbööbhöhirë abhantö bhatakaashe bhabhateme na amaghena.

27Bhakabhatangatya ukughya mo-bharasa iya abhaghaaka. Bhakabhaimërrya bhöröngë ubhwa bhonswe igho. Omonene uwa abhasëngëri akabhabhöörya igha, 28“Tetwabhakaanëri kwa öbhörrö igha motakëëghya abhantö ku iriina irya ömöntö uyö? Bhoono n-kwakë mököghëndërrya ukwëghya abhantö amangʼana aghaaye Yërusarëëmu yonswe igho? Morabhatëëbhya igha m-bëëtö ikibhuno ikya uruku urwaye.”

29Peetero na abhatomwa bharikyaye, bhakabhahonshora igha, “Ntötöndörëëywë ukwighwera Waryobha, okokera ukwighwera abhantö! 30Bhëënyu mwaaitirë Yëësu, ko okomohaneka ko-mosarabha, kasi Waryobha uwa abhakörö abhëëtö, yaamuryökya. 31Akamuriinia, akamohaana obhonene ko okomotoora orobhareka urwaye urwa bhoryo, ahasë aha okosookwa, abhe Ömötöngi na Ömöhönia uwa abhantö. Waryobha yaakörrë igho, okore Abhaisiraëri, bhahongore ëbhëbhë ibhyaho, bhaabherwe. 32Bhëëtö hamwë na Umwika Ömöhörëëru, ono Waryobha yaahaana abhantö bhonswe igho bhano bhakumwighwera, mbo abhaimërërri abha ghayö ghonswe igho.”

33Hano abhanene bhayö bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakarerra bhököngʼu, bhakatuna bhaite abhatomwa bhayö. 34Kasi mo-bharasa hayö, yaare-ho Omofarisaayo5:34 Omofarisaayo. Maaha mo-faharaasa engʼana, Abhafarisaayo. uwöndë ono yaabherekerwanga igha Ghamariëri. Ghamariëri uyö, m-mwëghya uwa amaraghërryö agha Mosa yaarë, kora yaasookwanga na abhantö bhonswe igho. Akaimerra akahamera igha, abhatomwa bharishökibhwi kebhara nkaagha enke igho. 35Ho yaamarrë, akatëëbhya abhanene bharikyaye bhayö igha, “Bhëënyu abhantö abha Isiraëri, mwitegherre kanga motaraabha okokora engʼana iyö mukutuna okokorra abhantö bhano! 36Morahiita-ko sinsikö seno syaahëtirë bhöngö hano igha, yaaibhökirë ömöntö ono yaabherekerwanga igha Teuda. Teuda uyö, yaaibhaakanga igha m-möntö omonene. Abhantö kya amaghana ane, bhakaghootana nawe. Kasi ekahekera-ho enkaagha, akaitwa, abhasoorani abhaaye bhonswe igho, bhakanyaraghana. Emeremo ighyabho ghyasika. 37Hano riyö ryaahööyë, ko-nkaagha iya okobhara abhantö, yaaibhökirë-ho ömöntö uwöndë, ono yaabherekerwanga igha Yuuda. Yuuda uyö, m-Moghariraaya yaarë. Uyö wonswe, yaabhaayë na abhasoorani abhaaru, kasi wonswe akaitwa, abhasoorani abhaaye bhonswe igho, bhakanyaraghana. 38Mbe bhoono ndabharaghërrya igha, mohaterane na abhantö bhano! Motakaabhakorra engʼana engogho yoyonswe igho, ko bhoora hano oraanyoore igha, ësëëmyö na ghonswe ghano bhakokora na-ghaabho, ngaraasike. 39Kasi hano oraanyoore igha omoremo ghuyö nu-ghwa Waryobha, temotore okobharebherra hë, ko bhoora noraanyoore Waryobha we mukushaashya okorebherra.”

Mbe, obhoghambi ubhwa Ghamariëri bhuyö yaaghambirë, 40bharikyaye bhakabhwikërrya. Bhakabherekera abhatomwa bhaashe. Bhakahamera igha bhatemwe. Bhakabhakaania ghwiki igha bhatakëëghya abhantö, ko okohetera iriina irya Yëësu, bhakabhahaatera bhaghende.

41Abhatomwa bhayö, bhakarwa mu-ribharasa hayö bhashömëëywë, ko bhoora Waryobha yaatunirë bhasookwe ko enshera iya okoserwa ko okohetera iriina irya Yëësu. 42Kasi tebhaatighirë ukughya ukwëghya abhantö mu-sinyumba isyabho, na okoraarekera abhantö Amangʼana Amaiya mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha. Bhaaraarekanga sinsikö syonswe igho igha, Yëësu we Kiristo.5:42 Kiristo. Maaha mo-faharaasa.

6

Abhatöörrya abha abhatomwa bharashaaghorwa

1Ku-sinsikö siyö, abhasoorani abha Yëësu bhaaghëndërrëëyi ukwaruha bhököngʼu. Mo-bhayö bhaarenga-mo Abhayahudi bhano bhaashumaashanga ekeghambo ikya Ikiyunaani, na Abhayahudi6:1 Abhayahudi. Yërusarëëmu haarenga na umwishooghano ughwa Abhayahudi. Abhandë bhaasëmökirë ukurwa mu-kyaro ikyëndë igho, keno ketarë Isiraëri, na bhayö mbo bhaashumaashanga Ikiyunaani. Abhayahudi abha Yudea na bhaara abha Yërusarëëmu bhaashumaashanga Ikiaraamu. bharikyabho bhano bhaashumaashanga Ikiaraamu. Mbe, Abhayahudi abha Ikiyunaani bhakaibhëmbëërya igha, Abhayahudi abha Ikiaraamu tebhatweneranga Abhayahudi abhasinö abha Ikiyunaani ibhyakorya ibhya kera urusikö. 2Ku bhuyö abhatomwa ikömi na abhabhërë, bhakakomania abhasoorani bhonswe igho, bhakabhatëëbhya igha, “Ti-bhuuya igha bhëëtö tutighe ukwëghya abhantö engʼana iya Waryobha, twikarre ukutwenania abhantö ibhyakorya. 3Bhoono abhakumya bharikyëtö, engʼana eno eeho ni-igha, mushaaghore abhashaasha muhungatë mö-bhëënyu muyö, bhano bhaana eteemo inshiiya, bhano bhaishööyë Umwika Ömöhörëëru, na obhongʼaini. Abhantö kya bhayö, mbo toraaghööti omoremo ghuyö, bhaghwimererre, 4okore bhëëtö tosaasaamenga Waryobha, na ukwëghya abhantö engʼana iyaaye.”

5Obhoghambi bhuyö, bhokatëghërya abhasoorani bhonswe igho bhano bhaarë hayö. Ku bhuyö bhakashaaghora Sitefaano, ömöntö ono yaaishööyë Umwika Ömöhörëëru, kora m-möntö wa umukumo omonene yaarë. Ghwiki bhakashaaghora Firipö, Porokoro, Nikanööri, Timoni, Parimena, na Nikorao uwa mu-mughi ughwa Antiökia,6:5 Amariina agha bhonswe igho bhayö m-mariina agha Abhayahudi abha Ikiyunaani. Ku bhuyö, bhayö mbaarë abha rikomo irya Ikiyunaani. ono yaasöhirë kare mu-diini iya Ikiyahudi. 6Abhashaasha muhungatë bhayö, bhakahirwa ko-bhatomwa. Abhatomwa bhakabhasabhera, bhabhatöörëëyë amabhoko.

7Engʼana iya Waryobha, ekaghëndërrya okoromaana mo-bhantö. Ekerengere ikya abheegha abha Yëësu, kekaaruha bhököngʼu Yërusarëëmu hayö. Kora abhasëngëri abhaaru bhakaighwera Waryobha, na ukwikërrya Omonene Yëësu.

Okoghootwa ukwa Sitefaano

8Sitefaano nö-möntö ono yaahaaywë örööbhö oronene bhököngʼu na obhotoro ubhwaru na Waryobha. Kiyö nkyo kyaagheranga arakora amakono na ebhemanyërryö mo-bhantö. 9Kasi Abhayahudi abhandë bhakashaashya okohanerrania amangʼana na Sitefaano. Abhayahudi bhayö, bhaarwërëëyë mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi,6:9 Inyumba iya esango iya Abhayahudi. Maaha mo-faharaasa. eno yaabherekerwanga igha, Inyumba iya Abhantö Abhatöönööni. Abhandë bhaarwërëëyë mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Kirene, na ughwa Arekisandiria. Abhandë okanyoora bhaaruurë mu-kyaro ikya Kirikia, na ikya Asia Enke. 10Kasi Sitefaano akabhakera ko okoghamba amangʼana agha obhongʼaini, ko obhotoro ubhwa Umwika Ömöhörëëru.

11Mbe, bhakangʼënërrya abhantö nyabhorebhe, okore bharongohe igha, “Twaaighuurë Sitefaano aratoka Mosa na Waryobha.” 12Bhakasëëghërrya bhököngʼu abhantö, hamwë na abhaghaaka abha Ikiyahudi, na abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa.6:12 Abhëëghya abha amaraghërryö agha Mosa. Maaha mo-faharaasa. Bhakaghya ku-Sitefaano, bhakamoghoota, bhakamuhira mo-bharasa iya abhanene abha Abhayahudi. 13Bhakareeta-ho abhaimërërri abha obhorongo, bhakahaamërrya Sitefaano bharaghamba igha, “Ömöntö ono, tiyaakatighirë okoghamba obhoghogho amaraghërryö agha Mosa, na inyumba ëhörëëru eno iya Waryobha! 14Kora tokamwighwa araghamba igha, Yëësu uwa Nazarëëti, naaretemora risengerro irya Waryobha reno, kora asyöri seteemo seno Mosa yaatoraghërrëëyi.”

15Abhantö bhonswe igho mo-bharasa muyö, bhakatongʼaarra Sitefaano, bhakamaaha ubhusyö ubhwaye, bhutuubhaini kya ubhwa maraika.

7

Sitefaano araraghërrya ribharasa

1Mbe, omonene uwa abhasëngëri akabhöörya Sitefaano igha, “Amangʼana ghano ghonswe igho bhaaghambirë hano, m-maheene?” 2Sitefaano akaghamba igha, “Abhamura abhëëtö na bhaataata, munyitegherre bhuuya mbatëëbhi! Waryobha uwa ubhuhika, yaabhööshökëëyë ghuuka uwëëtö Ibhurahimu, hano yaarenga mu-kyaro keno kyaabherekerwanga igha Mesopotamia, ataraangʼanyera mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Haraani. 3Waryobha akamötëëbhya igha, ‘Karwe ku-kyaro ikyaho kono, utighe-mo abha wëënyu, oghende ku-kyaro keno ndaakwöröki.’7:3 Maaha mo-ketabho ikya Okosemoka 12:1.4Mbe, Ibhurahimu akangʼaanya ukurwa mu-kyaro ikya Abhakaridaayo, akaghya komenya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Haraani, okohekera hano suwaabho yaakuurë. Waryobha akamoreeta hano, mu-kyaro keno mömënyirë-mo bhoono igho.

5“Waryobha tiyaahaayë Ibhurahimu umwandö ghoghonswe igho mu-kyaro mono, kora ahasë ahake igho hë. Kasi, yaaraghaini okomohaana ikyaro keno, okore kebhe ikyaye, na abheebhorwa bhaaye, nokaanyoora enkaagha iyö, tiyaarenga na omoona hë. 6Waryobha akatëëbhya Ibhurahimu igha, ‘Abheebhorwa abhaaho mbarebha abhaghëni mu-kyaro ikya abhantö abhandë. Na abhantö abha ikyaro kiyö, mbarebhakora abhaghorwa bhaabho, mbarebhanyankya bhököngʼu, ku-ribhagha irya imyoka amaghana ane. 7Kasi nendebhotorra ikiina abhantö abha ikyaro kiyö. Abheebhorwa bhaaho bhano bhariisha, mbarirwa mu-kyaro kiyö, bhaashe okonsaasaama hano.’7:6-7 Maaha mo-ketabho ikya Okosemoka 15:13-14; Ukurishoka 3:12.8Hano Waryobha yaamarrë, akakora imuuma na Ibhurahimu, ko enshera iya okosaara kera omoona uwa ikishaasha.7:8 Maaha mo-ketabho ikya Okosemoka 17:9-14. Ku bhuyö hano Ibhurahimu yaaibhööyë Isaaka, akamosaara urusikö urwa monaane. Na Isaaka wonswe akeebhora Yaakobho, akamosaara. Yaakobho wonswe, akeebhora abhamura ikömi na abhabhërë, akabhasaara. Bhayö mbo abhakörö abhëëtö.

9“Abhakörö abhëëtö bhayö, bhakamaahera mura uwaabho rikenge, ono yaabherekerwanga igha Yusufu. Bhakamöghörya, abhe omoghorwa mu-kyaro ikya Miisiri. Kasi Waryobha n-hamwë yaabhanga na Yusufu. 10Akamötöörya inyaanyi iyaaye yonswe igho eno yaarë nayo. Akamohaana obhongʼaini na okosakëribhwa na Farao7:10 Farao ti-riina irya ömöntö ryaarë hë, ne-mberekerro iya omokama uwa Miisiri yaarë. omokama uwa Miisiri. Farao, akakora Yusufu abhe ömötöngi ku-kyaro kya Miisiri, na akabha umwimërërri uwa amangʼana ghonswe igho mu-ghunyumba ughwaye ughwa ekekama.

11“Mbe, inshara ëndörö kai, ekabha ku-kyaro kyonswe igho ikya Miisiri, na ku-kyaro ikya Kaanaani, abhantö bhakanyanka bhököngʼu. Abhakörö abhëëtö, bhakabhorwa ibhyakorya. 12Hano Yaakobho yaaighuurë igha engano yaatookanga mu-kyaro ikya Miisiri, akatoma-yo abhaana bhaaye. Oroghendo ruyö, ndwo rwaarë urwa mbere, urwa abhakörö abhëëtö bhayö ukughya Miisiri. 13Hano bhaaghëëyë Miisiri urwa kabhërë, Yusufu akaitobhora ko-bhamura abhaabho, abheene bhonswe bhakamanyekana ko-Farao. 14Yusufu akatomana amangʼana ukughya ku-Yaakobho igha, aghende Miisiri, hamwë na abhahiiri bhaaye bhonswe igho, abhantö merongo muhungatë na bhataano. 15Yaakobho akaghya Miisiri, akakwera-yo. Abhakörö abhëëtö abhandë bhonswe, m-Miisiri bhaakwera. 16Mbe, ëmëbhërë ighyabho, ghekahirwa mu-mughi ughwa Shëkëëmu, ghekabheekwa mo-mbeehera iya mu-risana, eno Ibhurahimu yaaghörrë-yo ko seehera nyabhorebhe, ko-bhamura abha Hamööri.

17“Mbe, hano enkaagha yaahikirë haangʼë iya riraghaniö reno waanyöörrë Waryobha araghaini Ibhurahimu, ekerengere ikya abhantö bhayö Miisiri iyö, kiyëngëryanga bhököngʼu. 18Ho omokama uwöndë yaatöngirë ikyaro ikya Miisiri, ono ataamanyirë Yusufu. 19Omokama uyö, akainogha abhakörö abhëëtö, akabhangʼeerehera, ko okoraghërrya igha, ebhengʼerre ibhyaho, bhetabhutwenga kebhara iyö, okore bhikwe.

20“Enkaagha iyö, yo Mosa yaaibhööywë. Mosa uyö, yaatëghëryanga Waryobha bhököngʼu. Abhaibhöri abhaaye, bhakamorera imyëri etatö ka hayö. 21Hano abhaibhöri abhaaye bhaakërrwë okomobheserra, bhakamotoora kebhara. Akabhooshwa na umwisëkë uwa omokama Farao. Umwisëkë uyö, akamutugha kya omoona uwaaye. 22Mosa akëëghibhwa obhongʼaini bhwonswe igho ubhwa Abhamiisiri, akabha na obhotoro ko mangʼana ghano yaakoranga, na ko bhoghambi ubhwaye.

23“Hano Mosa yaahikiri imyoka merongo ene, amaigha agha okomaahana na Abhaisiraëri bharikyaye, ghakamorya, akaghya okobhamaaha. 24Akanyoora Umumiisiri uwöndë, aranaaha Umwisiraëri bhusheema igho. Ku bhuyö Mosa akaitanera muhiiri uwaaye uyö, akaita Umumiisiri, akahaka ikisiiyomba. 25Mosa yaakanyanga igha, Abhaisiraëri mbakaamanyirë igha, Waryobha we yaamuhirrë okore abhahöni. Kasi tebhaangʼurrë hë. 26Hano bhwaakëëyë, akasikana na Abhaisiraëri abhabhërë, bharaitana. Akashaashya okobhaahokania arabhatëëbhya igha, ‘Ndarra bhëënyu m-bamwë mörë! N-kwakë mukunyahaarana igho?’ 27Mbe, Umwisiraëri ono yaanyahaaranga murikyaye, akahunia Mosa, na eno aramöbhöörya igha, ‘N-nawë yaakotoora-ho obhe ömötöngi na umwahokania uwëëtö? 28Kasi nkutuna örë unyite kya Umumiisiri ono waitirë isho?’7:28 Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 2:14.29Hano Mosa yaaighuurë amangʼana ghayö, akangʼosera mu-kyaro ikya Miidiani, akamenya iyö. Akeebhora-yo abhaana abhabhërë.

30“Hano yaamarrë imyoka merongo ene Miidiani, akabhooshokerwa na maraika ku-riköngö, haangʼë na inguku iya Sinai. Maraika uyö, yaarë mo-kesaka keno kyookanga omorro. 31Hano yaarööshë ekesaka kiyö kerooka omorro, akaroghoora bhököngʼu. Akaghya haangʼë, okore akiitaahe bhuuya, akaighwa engamba iya Omonene Waryobha, eramötëëbhya igha, 32‘Öni, nö-öni Waryobha uwa abhakörö abhaaho, Ibhurahimu, Isaaka, na Yaakobho!’7:32 Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 3:6. Hano Mosa yaaighuurë amangʼana ghayö, akarighita, akoobhoha okomaaherra ekesaka kiyö. 33Omonene akamötëëbhya igha, ‘Ruusya ebheraatö ibhyaho, ko bhoora ahasë hayö wimërëëyë n-hahörëëru. 34Obhoheene ni-igha, ndööshë kya bhono abhantö abhaane bhakunyankibhwa mu-kyaro ikya Miisiri. Nighuurë ikikuuro ikyabho, kiyö nkyo këghërrë niikirë ukurwa mu-ryobha, mbatöörri. Bhoono, ni-igha nkotome oghende Miisiri.’7:33-34 Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 3:5, 7, 8, 10.

35“Mosa uyö bhaangirë kö ökömöbhöörya igha, ‘N-nawë yaakotoora-ho obhe ömötöngi na umwahokania uwëëtö?’ Uyö, we Waryobha yaatömirë akabha ömötöngi na ömötöörya uwaabho, kö ökötööribhwa na maraika ono yaamöbhööshökëëyë mo-kesaka keno kyookanga omorro. 36Mosa akabhatangata ukurwa ku-kyaro ikya Miisiri, ko okokora amakono na ebhemanyërryö ibhyaru mu-kyaro ikya Miisiri, ku-Nyansha Enkangaaru, na ku-riköngö, ku-ribhagha irya imyoka merongo ene. 37Mosa uyö, we yaatëëbhëri Abhaisiraëri bhayö igha, ‘Omonene Waryobha uwëëtö, arebhaahorra ömörööti kya öni mö-bhëënyu muyö.’7:37 Maaha mo-ketabho ikya Eheetoko iya Etoraati 18:15.38Mosa uyö, we yaarenga hamwë na abhakörö abhëëtö, enkaagha eno bhaasangeraini ku-riköngö, hano maraika uwa Waryobha yaashumaashirë nawe ku-nguku iya Sinai haara. Akaghegha amangʼana agha öbhöhöru ghano yaahaaywë, akatöhërrya.

39“Kasi abhakörö abhëëtö bhayö, bhakaanga ukwighwera Mosa, bhakamutigha hayö, bhakaighomba mo-senkoro isyabho igha, hano bhakakyora Miisiri. 40Abhakörö bhayö, bhakatëëbhya Haruuni igha, ‘Otokorre ëbhëtöndö, bheno bheraatotangate. Mosa uyö yaatotangatirë ukurwa Miisiri, tetomanyirë amangʼana ghano ghamunyöörrë iyö hë.’7:40 Maaha mo-ketabho ikya Ukurishoka 32:1.41Mbe, bhakakora ritöndö reno ryaatuubhaini kya rikööhë irya engʼombe. Bhakarimwensera, bhakashengera ërëntö reno bhaakörrë na amabhoko aghaabho abheene! 42Ku bhuyö Waryobha akabhashibhya, akabhatigha bhasaasaamenga iryobha, umwëri na sinyota isya ighörö iyö, kya bhono yandëkirwë mo-ketabho ikya abharööti igha,

‘Bhëënyu bhare Abhaisiraëri, hano mwaaikaayë ku-riköngö imyoka merongo ene,

tö-öni mwaamwenseranga hë.

43Ahasë hohonswe igho hano mwaaghyanga,

mwaagheghanga righutu irya risambwa iryënyu Mörëki,

na ekesosa ikya inyota ya risambwa iryënyu Reefaani,

ëbhëtöndö bheno mwaaikörëëyë igha mobhesaasaamenga.

Ku bhuyö, nendaabhangʼanyëri hare iyö,

okoheteera ikyaro keno kekobherekerwa igha Bhaabhëëri.’7:42-43 Maaha mo-ketabho ikya Amöösi 5:25-27.

44Sitefaano akaghëndërrya okoghamba igha, “Ku-riköngö iyö, abhakörö abhëëtö bhayö mbaaghëëyë na righutu irya ubhwimaahëri, ubhwa okobha-ho ukwa Waryobha. Okanyoora Waryobha araghërrëëyi Mosa, arekore rebhe kya bhono Waryobha yaamwörökëri. 45Yoshua yaatangatirë abhakörö abhëëtö, ku-riihë reno bhaaitaini na abhantö abha ibhyaro ibhyëndë, bhano Waryobha yaarughiri ukurwa ku-kyaro keno. Bhakaghegha righutu riyö, bhakaghya naryo ku-kyaro ikyabho ekehya kiyö bhaanyöörrë. Righutu riyö, rekabha muyö igho, okohekera enkaagha iya omokama Daudi. 46Daudi uyö, yaarë na örööbhö urwa Waryobha. Daudi akasaasaama Waryobha uwa ömökörö Yaakobho igha amwikërërri, okore amohaghaashere inyumba. 47Kasi ono yaahaghaashirë inyumba iyö, no-mokama Seremaani, mura uwa Daudi.

48“Kasi Waryobha ono arëngë kighörö iya bhyonswe, takomenya mu-nyumba yoyonswe eera hë. N-kya bhono ömörööti yaaghambirë igha,

49‘Omonene aghambirë igha,

mu-ryobha nkyo ikitumbë ikyane ikya ekekama,

na ekebhara kyonswe igho, nkyo ahasë aha okotoora amaghörö aghaane.

Bhoono mbe möntëëbhi, n-nyumba kë moraahaghaashere?

Handë ahasë ahaane aha okomoonyera-ho n-hano hanga iyakë?

50Ëbhëntö bhiyö bhyonswe igho, tö-öni naabhebhomba?’7:49-50 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 66:1-2.

51Sitefaano akaghëndërrya okobhatëëbhya igha, “Bhëënyu n-sentama ukwighwa mörë! Mo-senkoro isyënyu, m-bapaghaani mörë. Kora amatwë aghëënyu, m-make ko engʼana iya obhoheene. Morashaashya okorebherra Umwika Ömöhörëëru sinsikö syonswe igho, kya bhoora abhakörö abhëënyu bhonswe bhaamorebherranga. 52Kasi aaho ömörööti kora ömwë ono bhaatanyankëri? Bhaaitirë bhano bhaaraarekanga ukuusha ukwa Ömöntö uwa Heene uwa Waryobha! Ömöntö uwa Heene uyö, we bhoono bhëënyu mwaanyëërëëyë inikö, mokamwita! 53Bhëënyu mwaahaaywë amaraghërryö agha Waryobha, ku ukwörökërribhwa na abhamaraika abhaaye, kasi temwaighwërëëyë Waryobha hë.”

Ukwitwa ukwa Sitefaano

54Hano abhanene abha Abhayahudi bhaaighuurë amangʼana agha Sitefaano ghayö yaaghambirë, bhakarerra bhököngʼu, bhakamokaaraatërya amaino. 55Kasi Sitefaano, akagharamera mu-ryobha, na eno aishööyë Umwika Ömöhörëëru, akamaaha ubhuhika ubhwa Waryobha, na Yëësu aimërëëyë-ho bhoryo ubhwa Waryobha. 56Mbe, akaghamba igha, “Momaahe! Nkomaaha ndë mu-ryobha hahönyökirë, na Omoona uwa Ömöntö,7:56 Omoona uwa Ömöntö. Maaha mo-faharaasa. nikaayë bhoryo ubhwa Waryobha!”

57Kamwë igho, abhanene abha Abhayahudi, bhakaribha ibhyara mo-matwë aghaabho, na eno bharashaghana. Bhakakenyerra Sitefaano, bhakamoghoota. 58Bhakamuhira kebhara iya umughi ughwa Yërusarëëmu, bhakasimya okomotema na amaghena. Abhaimërërri abha engʼana iyö, bhakaruusya singibho isyabho, bhakasetoora ko-maghörö agha umumura uwöndë, ono yaabherekerwanga igha Sauri, okore asenaghi.

59Hano bhaatemanga Sitefaano na amaghena, akasaasaama igha, “Omonene Yëësu, ghegha omooyo ughwane!” 60Ho yaamarrë, akatema hansë ibhiru, akakuura bhököngʼu igha, “Omonene, otakaabhashibhya kö ëkëbhë ikyabho keno!” Hano yaamarrë okoghamba ghayö, ghokahwa-mo.

8

1-2Sauri wonswe yaaikererrraini na ukwitwa ukwa Sitefaano. Mbe, abhantö bhano bhaaighweranga Waryobha, bhakabheeka Sitefaano, bhakamokoorra bhököngʼu.

Urusikö roora Sitefaano yaaitirwë, abhantö abha ekanisa iya Yërusarëëmu, bhaanyankiibhwi bhököngʼu, kora bhakanyaraghana. Abhaaru mbaangʼösirë, kasi abhatomwa abha Yëësu abheene igho, mbo bhaatighaayë Yërusarëëmu hayö. Bhano bhaangʼösirë, mbaangʼösëëyë mo-mokowa ughwa Yudea na Samaaria. 3Sauri wonswe yaarenga asimiri ukusikya abhantö abha ekanisa. Yaasohanga mu-sinyumba isyabho, arabhahorotora-mo kwa nguru, abhakari na abhashaasha bhano yaanyooranga-mo, abhahira mu-nyumba iya ekebhohe.

Firipö araghya Samaaria

4Abhakumya bhayö bhaanyaraghaini, ahasë honswe igho hano bhaaghyanga, mbëëghyanga-yo abhantö Amangʼana Amaiya agha Yëësu. 5Firipö8:5 Firipö yaarenga ömwë mo-bhatöörrya muhungatë bhaara. Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abhatomwa 6:5. wonswe hano yaangʼaararrë ukughya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Samaaria, akasimya okoraarekera abhantö abha iyö amangʼana agha Kiristo. 6Abhantö abhaaru bhaamwitegherranga bhuuya ko okoghera iya ebhemanyërryö ibhya amakono bheno bhaamaahanga arakora. 7Yaatanga amasambwa ukurwa ko-bhantö abhaaru. Hano amasambwa ghaarwanga ko-bhantö bhayö, ngaakoranga ikituri. Yaahwënianga abhantö abhaaru, amatengʼo na abha amasusu. 8Ku bhuyö, abhantö abha mu-mughi ughwa Samaaria, bhakashomerwa bhököngʼu.

Peetero arahamera Simööni umuturutumbi

9Mbe, mu-mughi ughwa Samaaria muyö, yaare-mo ömöntö ono yaabherekerwanga igha Simööni. Simööni uyö, m-muturutumbi yaarë. Yaaröghööryanga abhantö abha mu-mughi muyö ku-ribhagha ritambë, ko okokora amakono agha ubhuturutumbi, na eno araihasha igha, m-möntö omonene. 10Abhantö bhonswe igho, abhake na abhanene, mbaamwitegherranga bhuuya. Bhakaghamba igha, “Ono we obhotoro ubhwa Waryobha, bhono bhomanyekaini igha, ‘Nu-bhuhika Obhonene ubhwa Waryobha.’” 11Abhantö bhayö Mbaaghëndërryanga ukumwitegherra, ko bhoora yaabharöghöörri ku-ribhagha ritambë, ko-makono agha ikiturutumbi ghano yaakoranga.

12Kasi hano Firipö yaabharaarëkëëyë Amangʼana Amaiya agha Obhokama ubhwa Waryobha, na iriina irya Yëësu Kiristo, bhakakumya bhonswe igho. Bhakabhatiisibhwa abhakari na abhashaasha. 13Simööni umwene wonswe akakumya Yëësu, akabhatiisibhwa. Akabha arasoorana Firipö. Hano yaarööshë ebhemanyërryö na amakono amanene ghano Firipö yaakoranga, akaroghoora.

14Hano abhatomwa abha Yëësu abha Yërusarëëmu eera bhaaighuurë igha, abhantö abha mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Samaaria, bhaakumiri engʼana iya Waryobha, bhakatoma-yo Peetero bhaana Yohana. 15Hano abhatomwa bhayö bhaahikirë-yo, bhakasabhera abhakumya abhahya, okore bhanyoore Umwika Ömöhörëëru, 16ko bhoora mo-bhakumya bhayö, tiyaare-mo ömöntö kora ömwë, ono yaarenga aitöömëëywë na Umwika Ömöhörëëru. Mbaabhatiisiibhwi ko okohetera iriina irya Omonene Yëësu iryene igho. 17Peetero na Yohana mbaatorranga abhakumya abhahya amabhoko, bhaitoomerwa na Umwika Ömöhörëëru.

18Hano Simööni yaarööshë igha, abhatomwa nkotoorra bharë abhantö amabhoko bhanyoora Umwika Ömöhörëëru, akashaashya okohaana Peetero bhaana Yohana seehera. Akabhatëëbhya igha, 19“Motangʼana-ko öni wonswe obhotoro bhuyö, okore hano ndatorrenga ömöntö amabhoko, anyoora Umwika Ömöhörëëru.”

20Peetero akamohonshora igha, “Otataaniina ukughya iyö na seehera isyaho siyö, ko bhoora nkokanya örë igha, ituho iya Waryobha8:20 Ituho iya Waryobha. Ensonga yaamo ni-igha Umwika Ömöhörëëru. nköghöribhwa ërë! 21Uwe, tosange kyokyonswe keera ko-meremo gheno hë, ko bhoora enkoro iyaaho, ti-iya heene ku-Waryobha hë. 22Ku bhuyö ni-igha ohongore obhoghogho ubhwaho bhuyö, osabhe Omonene akwabhere. Handë aratora ukukwabhera amaitegherro amaghogho ghayö onagho mo-nkoro yaaho. 23Ndööshë igha, noona rikenge rinene, kya öbhörrö ubhwa endorwe. Kora noona ibhiriisha ibhya ëbhëbhë ibhyaho.” 24Simööni akamohonshora igha, “Monsaasaamere ko-Monene, okore ntakaanyoorwa na engʼana kora ëmwë iya ghayö moghambirë!”

25Hano Peetero na Yohana bhaamarrë ukwimererra Omonene Yëësu, na ukwëghya abhantö abha mu-mughi muyö amangʼana aghaaye, bhakakyora Yërusarëëmu. Mbaaraarekeranga abhantö Amangʼana Amaiya ghayö, mu-bhishishi ibhyaru ibhya Abhasamaaria, bheno bhaaheteranga-mo ko-roghendo urwabho urwa ukukyora Yërusarëëmu.

Firipö na omonene uwöndë uwa Ëtiöpia

26Urusikö urwöndë, maraika uwa Omonene Waryobha yaatëëbhëri Firipö igha, “Tanora obhate orobhareka urwa syömya, ko-nshera eno ikurwera Yërusarëëmu, erangʼaaraara okohetera ku-riköngö eraghya Ghaza.” 27Firipö akatanora, akaheta ko-nshera iyö, akasikana-ko na omonene uwöndë ono yaatabhuta umuhyö mo-ketende8:27 Ono yaatabhuta umuhyö mo-ketende. Ko-senkaagha seera bhaare-ho abhantö bhano bhaarenga bhaihirwe, bhaahorwanga bhakore emeremo ko-bhakama. uwa ikyaro ikya Ëtiöpia. Omonene uyö, mu-waziri uwa seehera yaarë, uwa Kandake omokama omokari uwa ikyaro ikya Ëtiöpia. Omotabhuti uwa umuhyö mo-ketende uyö, waanyöörrë aghëëyë Yërusarëëmu okosaasaama-yo Waryobha. 28Enkaagha iyö, yaakyoranga yeeka aikaayë mo-keghaari ikyaye, keno kyaarutwanga na sefaraasi, arasoma eketabho ikya ömörööti Isaaya.

29Umwika uwa Waryobha, akatëëbhya Firipö igha, “Suntarra ekeghaari kiyö, uhinane nakyo.” 30Firipö akakekenyerra, akakehekeera. Akaighwa omonene oora arasoma eketabho ikya ömörööti Isaaya, akamöbhöörya igha, “M-maheene igha nkomanyërrya örë amangʼana ghayö okosoma muyö?”31Omotabhuti uwa umuhyö mo-ketende uyö, akamohonshora igha, “Iyakë ndaaghamanyërri ömöntö atanyörökërrëëyi?” Akamösërëënia ariine, aikare nawe hamwë mo-keghaari muyö. 32Amaandeko Amahörëëru ghano omonene uyö yaasomanga, n-gaara ghandëkirwë igha,

“Yaatangatiibhwi kya ringʼöndi reno rikughya ukushinshwa.

Akakira kiri, kora tiyaamurri engʼana hë.

Akabha kya ekemaanwa ikya ringʼöndi bhono kikukira hano kyakebhwa amashuurëërya.

33Bhaamösërrë, kora tebhaamöbhötörrëëyë ikiina ikyaye ubhwa heene hë.

Taaho ömöntö ono akaatörrë ukushumaashera amangʼana agha rekora ryaye,

ko bhoora nko-kebhara kono yaaitëëywë.”8:32-33 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 53:7-8.

34Ömöntö uyö yaatabhuta umuhyö mo-ketende akabhöörya Firipö igha, “Ömörööti ono, n-kë akushumaashera hano? Nu-mwene akwishumaashera, kasi m-möntö wöndë akushumaashera?” 35Mbe, Firipö akasimirya ko-Maandeko Amahörëëru ghayöghayö, akaghëndërrya okomoraghërrya Amangʼana Amaiya agha Yëësu.

36Hano bhaaghendanga ko-nshera kuyö, bhakahika ahasë hano haarenga na amanshë. Omotabhuti uwa umuhyö mo-ketende uyö, akatëëbhya Firipö igha, “Maaha, amanshë n-gaayö hayö! Otambatiisya ndarra amanshë n-gaayö hayö?” [37Firipö akamohonshora igha, “Nendaakobhatiisi hano oraakumi Yëësu Kiristo ko nkoro iyaaho yonswe igho.” Umwene wonswe akamohonshora igha, “Nkukumia ndë igha, Yëësu Kiristo, m-Moona uwa Waryobha.”]8:37 Amangʼana ghano gharëngë mo-bhebhandërryö kya bheno […] ni-igha, tegharëngë mo-senakara isyëndë isya Ikiyunaani.38Omonene uyö akahamera ekeghaari kyemerre. Mbe, bhonswe igho bhabhërë bhakaika ukurwa mo-keghaari, bhakaghya mo-manshë. Firipö akamobhatiisya. 39Hano bhaaruurë mo-manshë, Umwika uwa Omonene Waryobha, akasakörya Firipö. Omotabhuti uwa umuhyö mo-ketende uyö, tiyaamarrë ghwiki amaahe Firipö röndë hë. Akaghëndërrya na oroghendo urwaye na eno ashömëëywë. 40Mbe, Firipö akatookera arëngë mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Azoto. Akaheta mu-mighi ghyonswe igho, araraarekera abhantö Amangʼana Amaiya, akahika mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Kaisaaria.

9

Ökötööribhwa ukwa Sauri

(Amangʼana agha Abhatomwa 22:6-16, 26:12-18)

1Ku-ribhagha riyö ryonswe igho, Sauri yaasëmërrëëyë na ibhyöbhöhërryö ibhyaye, ibhya ukwita abheegha abha Omonene Yëësu. Akaghya ko-monene uwa abhasëngëri, 2akamosabha amohaane amatashandighi, agha ukuhira ku-sinyumba isya esango iya Abhayahudi mu-mughi ughwa Damasiko. Yaakörrë igho okore hano araanyoore-yo abhasoorani abha Yëësu, mbakaabha abhakari handë abhashaasha, abhareete Yërusarëëmu bhabhöhirwë.

3Mbe, Sauri akeemoka, akaghya Damasiko. Hano yaahikirë haangʼë na umughi ughwa Damasiko, örömësyö oronene ukurwa kighörö mu-ryobha, rokamömërëkërya mbaara syonswe igho, kamwë igho. 4Akaghwa hansë, akaighwa engamba eramöbhöörya igha, “Sauri! Sauri! N-kwakë ukunnyankya igho?” 5Sauri akabhöörya igha, “Kana Omonene, nu-uwe wë?” Engamba iyö ekamohonshora igha, “Nö-öni Yëësu ono ukunyankya. 6Bhoono emoka, oghende, osohe mu-mughi ghuyö, muyö mo oraatëëbhibhwi keno oraakore.”

7Abhashaasha bhano bhaarë ko-roghendo hamwë na Sauri, bhakaimerra bhakakira kiri, ko bhoora bhaaighuurë engamba, kasi tebhaarööshë ömöntö wowonswe oora hë. 8Sauri akeemoka ukurwa hansë hayö. Hano yaashaashiri okoramökya amaiso, okanyoora ahukurrë. Mbe, bharikyaye bhakamoghooterra okobhoko bhakamoraahuuna ukughya Damasiko. 9Akaikara-mo sinsikö isatö atakomaaha. Ku-ribhagha riyö ryonswe igho, tiyaaryanga, handë ukunywa ëkëntö kyokyonswe keera hë.

10Yaare-ho umwegha uwöndë uwa Omonene Yëësu Damasiko hayö, ono yaabherekerwanga igha, Anania. Omonene Yëësu akamobherekera mo-mamaaho igha, “Anania!” Anania akaitabha igha, “Omonene uwaane, hano ndë.” 11Omonene akamötëëbhya igha, “Bhoono uwe kaghi wa Yuuda, ghörëngë ko-nshera eno ekobherekerwa igha, enshera ëndöngë. Hano oraahike ku-mughi kuyö öbhööri-ko ömöntö ono arwërëëyë mu-mughi ughwa Tariso, iriina iryaye arabherekerwa igha Sauri. Bhoono nkosaasaama arë Waryobha. 12Kora akörööshë uwe Anania mo-mamaaho, igha ösöhirë mu-nyumba, oramotoorra amabhoko okore amaahe ghwiki.”

13Kasi Anania akamohonshora igha, “Omonene, naighwa amangʼana ukurwa ko-bhantö abhaaru, kya bhono Sauri uyö yaakorra abhantö abhaaho abhahörëëru amangʼana amaghogho Yërusarëëmu iyö! 14Hayö arë, naana ubhwera ukurwa ko-bhanene abha abhasëngëri, okore aghoote abhakumya abhaaho bhonswe igho.” 15Kasi Omonene akamohonshora igha, “Uwe kaghi! Ömöntö uyö, nö-öni mushaaghööyë, ankorre emeremo. Uyö we araaraareke amangʼana aghaane, ko-Bhakyaro, abhakama abhaabho, na ko-Bhaisiraëri. 16Nendaamwöröki kya igho araatundësibhwi bhököngʼu, ko okoghera iya iriina iryane.”

17Anania akaghya igho, akasoha mu-nyumba iyö. Akatoorra Sauri amabhoko, akamötëëbhya igha, “Umukumya murikyane Sauri, Omonene Yëësu ono yaaköbhööshökëëyë ko-nshera, enkaagha eno waashanga hano, antömirë ku-uwe. Antömirë, okore omaahe ghwiki, kora wishöribhwi Umwika Ömöhörëëru.” 18Kamwë igho ëbhëntö kya amaghambaraara, bhekaghwa ukurwa ko-maiso agha Sauri, akamaaha ghwiki. Akeemoka, akabhatiisibhwa. 19Hano yaamarrë okorya ibhyakorya, akanyoora ghwiki singuru.

Sauri arakora emeremo Damasiko

Sauri uyö, yaaikaayë na abheegha abha Yëësu sinsikö nyabhorebhe Damasiko iyö. 20Akasimya këmwë okoraareka mu-sinyumba isya esango iya Abhayahudi. Yaaraarekanga igha, “Yëësu m-Moona uwa Waryobha.”9:20 Omoona uwa Waryobha. Maaha mo-faharaasa. 21Abhantö bhano bhonswe igho bhaaighuurë bhono Sauri yaaraarekanga, mbaaröghöörrë. Bhakaibhöörya igha, “Kana, ömöntö ono to-oora yaatundësyanga abhakumya abha Yëësu Yërusarëëmu eera? Te-we yaasha hano igha abhaghoote, abhabhohe, abhahire ko-bhanene abha abhasëngëri?” 22Okoraareka ukwa Sauri nkwaabhaayë na singuru bhököngʼu, kora akaröngëhërrya Abhayahudi abha Damasiko kohetera Amaandeko Amahörëëru igha, Yëësu we Kiristo. Bhakabhorwa engʼana iya okomohonshora.

23Hano sinsikö syaahëtirë-ho këmwëkëmwë, Abhayahudi bhakakora inikö iya ukwita Sauri. 24Bhakabha bharamoghonyera ubhutikö na omobhasö mu-bhihiita ibhya umughi ghuyö, okore hano araarishoke bhamwite. Kasi Sauri akasimwa inikö iyö. 25Mbe, urusikö urwöndë ubhutikö, abheegha abhaaye, bhakamotoora mu-ritonga rinene, reno bhaabhöhirë-ko sinsiri. Bhakarëhëtya mu-ribhanga rinene irya ku-ndighi, ko-bhogho ubhwa umughi ghuyö, bhakamwikya kebhara iya umughi, akaghya iyö akughya.

Sauri arakyora Yërusarëëmu

26Mbe, Sauri akaghya Yërusarëëmu. Hano yaahikirë iyö, akashaashya okoghootana na abheegha bha Yëësu. Kasi abheegha bhonswe igho mbaamwöbhöhirë, ko bhoora tebhaakumiri igha, Sauri wonswe bhoono, abhaaye umwegha uwa Yëësu. 27Kasi Bharinaabha, akamuhira ko-bhatomwa abha Yëësu, akabharaghërrya kya igho Sauri yaasikaini na Omonene Yëësu ko-nshera, enkaagha eno yaaghyanga Damasiko, na kya bhono Omonene Yëësu yaashumaashirë na Sauri. Kora akabhatëëbhya kya igho Sauri yaabhaayë na obhokarë ubhwa ukushumaasha amangʼana agha Yëësu na abhantö abha iyö.

28Mbe, Sauri uyö, akaikara hamwë na abhatomwa Yërusarëëmu hayö. Akainaaranaara Yërusarëëmu muyö, arëëghya abhantö amangʼana agha Omonene Yëësu ko obhokarë. 29Uyö we yaanyeeraini senkaani na Abhayahudi bhano bhaashumaashanga Ikiyunaani. Abhayahudi bhayö, bhakatuna igha bhamwite. 30Hano abhakumya bharikyaye bhaangʼurrë engʼana iyö, bhakangʼaaraara nawe ukughya mu-mughi ughwa Kaisaaria. Bhakamotoma Tariso.

31Mbe, ekanisa ekabha na omorembe ahasë honswe igho, Yudea, mo-mokowa ughwa Ghariraaya na Samaaria. Abhakumya bhakaghëndërrya okonagha, na okosooka Omonene Yëësu. Ko okoseghwa na Umwika Ömöhörëëru, abhantö bhakaaruha mo-kanisa.

Ainea arahwënibhwa

32Peetero akabha arainaaranaara ahasë honswe igho, akakamba akahika ko-bhantö abha Waryobha bhano bhaarë mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Rida. 33Akasikana-yo na ömöntö uwöndë ono yaabherekerwanga igha Ainea. Ainea uyö, m-mörööyë uwa risusu yaarë. Tiyaabhookanga ukurwa kwi-shambi, ku-ribhagha irya imyoka monaane. 34Peetero akamötëëbhya igha, “Ainea, Yëësu Kiristo akuhwëni! Bhooka waari rishambi iryaho.” Ainea akaimerra kamwë igho. 35Mbe, abhantö bhonswe igho bhano bhaamënyirë Rida na mu-ribhate reno ryaabherekerwanga igha Saröni, bhakaisyörrya Omonene Yëësu, ko bhono bhaarööshë Ainea araghenda.

Peetero araryökya Dorikaasi

36Yaare-ho omokari uwöndë mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Yafa, omokari uyö, m-mwegha uwa Omonene Yëësu yaarë. Yaabherekerwanga igha Tabhita, (mu-Kiyunaani ni-igha Dorikaasi, ensonga iyaaryo ni-igha ënsöku). Yaakorranga abhantö ubhwa heene na yaatöörryanga abhatöbhu. 37Ekahika-ho enkaagha, Tabhita uyö akaroora, akakwa. Abhantö bhakööghya ömöbhërë ughwaye, bhakaghoraarya mu-kinyumba keno kyaarë ko-ghorofa. 38Abheegha abha Yafa hayö, bhakaighwa igha Peetero arëngë Rida. Umughi ughwa Rida, n-haangʼë ghwaarë na umughi ughwa Yafa. Ku bhuyö bhakatoma abhashaasha bhabhërë ko-Peetero, bhamötëëbhi igha, “Torakosaasaama, utwangohere otakaategheta!”

39Ku bhuyö Peetero akatanora, akahinana nabho. Hano bhaahikirë Yafa, bhakamuhira mu-kinyumba ikya ko-ghorofa. Mu-kinyumba muyö, bhaare-mo abhasinö abhaaru, bhakamwinaara, bharakuura na eno bharamwörökya sengansho, na singibho isyëndë seno Dorikaasi yaakörrë akërëngë ömöhöru.

40Peetero akabharishökya kebhara bhonswe igho. Akatema hansë ibhiru, akasaasaama Waryobha. Akaisyörrya ikihundughu kiyö, akakëtëëbhya igha, “Tabhita, bhooka!” Hano Tabhita yaaramökëri amaiso akamaaha Peetero, akaikara. 41Peetero akamoghooterra okobhoko, akamötöörrya aimerre. Akabherekera abhasinö bhayö hamwë na abhantö abhandë abha Waryobha. Akabhahërrya Tabhita arëngë möhöru. 42Amangʼana ghayö, ghakaromaana bhököngʼu mu-mughi ghuyö ghonswe igho. Abhantö abhaaru bhakakumya Omonene Yëësu. 43Peetero akaikara Yafa hayö sinsikö sinsharu këmwë. Yaaikaayë mu-nyumba iya omobhambi uwa amaseero, ono yaabherekerwanga igha Simööni.

10

Körönëriö aratomana amangʼana okobherekera Peetero

1Yaare-ho omonene uwa abhasirikare, mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Kaisaaria, ömöntö uyö, yaabherekerwanga igha Körönëriö. Körönëriö uyö, yaaimererranga ritabhë irya abhasirikare righana imwë, ukurwa mu-rikomo reno ryaabherekerwanga igha irya Ikiitaaria. 2Ömöntö uyö, ti-Muyahudi yaarë hë, kasi yaaighweranga Waryobha na okomosaasaama hamwë na abhantö abhaaye bhonswe igho. Kora yaasërëënianga abhantö bhököngʼu senkaagha syonswe igho.

3Urusikö urwöndë, kya saa kenda isya omobhasö, Körönëriö akeesherwa na amamaaho. Yaabhööshökëëywë mo-mamaaho muyö na maraika uwa Waryobha. Maraika uyö, akamobherekera igha, “Körönëriö!” 4Körönëriö akamaaherra maraika uyö na eno aroobhoha. Akamöbhöörya igha, “Omonene, kana n-kë?”

Maraika uyö akamötëëbhya igha, “Okosaasaama ukwaho na ökösërëënia abhatöbhu, kobhaayë ikimwenso ikya okoheetokwa na Waryobha. 5Bhoono uwe, toma abhantö bhaghi Yafa, bhabherekere Simööni ono akobherekerwa igha Peetero. 6Aikaayë wa Simööni omobhambi uwa amaseero. Inyumba iyaaye, haangʼë ërë na inyansha.”

7Hano maraika yaamarrë ökötëëbhya Körönëriö amangʼana ghayö, akatanora. Mbe, Körönëriö akabherekera abhaköri abha emeremo bhaaye bhabhërë, na umusirikare ömwë, mo-bhasirikare abhaaye, ono yaaighweranga Waryobha. 8Hano Körönëriö yaamarrë okobhatëëbhya ghonswe igho ghano ghaaikörrë, akabhatoma Yafa.

Amamaaho agha Peetero

9Urusikö urwa kabhërë, hano waanyöörrë abhantö bhayö bhaahikirë haangʼë na umughi ughwa Yafa, Peetero akariina ko-rosara10:9 Orosara. Abhayahudi bhaasereetanga sinyumba isyabho ku ukwarya amahero kighörö. Hano bhamara bhahëtya-ko sëntë, bhahoma-ko amatoto. Hayö ho bhaaghösörryanga. okosaasaama Waryobha. Enkaagha iyö yaarë kya saa isansabha isya omobhasö. 10Akaighwa umweko, akaighomba okorya. Hano bhaamösëëmëryanga ibhyakorya, akeesherwa na amamaaho. 11Mo-mamaaho muyö, akamaaha mu-ryobha hahönyökirë, na ëkëntö ekenene kenga ishuuka, keraikibhwa hansë, këghöötërrëywë ëbhëköbhöbhi ibhya-ko bhine. 12Ku-shuuka kuyö, syaare-ko sityënyi teemo syonswe igho nyamaghörö ane. Bhyaare-ko bheno bhikwingʼuura, hamwë na ibhinyönyi.

13Ho Peetero yaaighuurë engamba, eno yaamötëëbhëri igha, “Peetero, emoka oghooghe, oraaghere!”

14Peetero akahonshora igha, “Tekeebhe hë ore Omonene! Ko bhoora tenakarëëyë ibhyakorya bhyobhyonswe bheera, bheno amaraghërryö agha Mosa ghakoraghërrya igha m-binyanku na mughiro okobherya!”10:14 Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abharaawi 11.

15Engamba iyö akamweshera urwa kabhërë, ekamötëëbhya igha, “Otakaabherekera ëkëntö keno Waryobha yaasendoora igha n-kinyanku.” 16Engʼana iyö yaaikörrë katatö. Ho kamwë igho, ishuuka iyö, ekahönshökibhwa mu-ryobha.

17Peetero akaroghoora. Akabha araibhöörya ensonga iya amamaaho aghaaye ghayö. Enkaagha iyöiyö, abhantö bhano bhaatömirwë na Körönëriö, waanyöörrë bhörökiibhwi inyumba iya Simööni, mu-kihiita hayö bhaarë bhaimërëëyë. 18Bhakabherekera ku-mughi kuyö, na ököbhöörya igha, “Simööni ono akobherekerwa igha Peetero, n-hano akotooka?” 19Hano Peetero waanyöörrë akiitegherra ensonga iya amamaaho aghaaye ghayö, Umwika Ömöhörëëru akamötëëbhya igha, “Oraighwa, abhantö abhatatö bharëngë kebhara hayö, nu-uwe bhakutuna. 20Iika hansë, uhinane nabho. Otakaakubhya, ko bhoora nö-öni mbatömirë.”

21Peetero akaika hansë, akatëëbhya abhantö bhayö igha, “Ömöntö ono mukutuna nö-öni. Ne-ngʼana kë ebharëëtirë hano?” 22Bhakamötëëbhya igha, “Töötömirwë na omonene uwa abhasirikare, ono akobherekerwa igha Körönëriö. Körönëriö uyö, nkosookwa arë na Abhayahudi bhonswe igho, ko bhoora akwighwera Waryobha, ghwiki m-möntö uwa heene. Maraika uwa Waryobha yaamötëëbhëri igha, akobherekere oghende waaye ka, okore aighwe amangʼana ghano oraamötëëbhi.” 23Peetero akabhasërëënia, bhakakora öbhöghëni.

Peetero arahika wa Körönëriö

Hano bhwaakëëyë, Peetero akatanora na abhaghëni bhayö, bhakahinana hamwë na abhakumya bharikyaye abha ikishaasha, abha Yafa hayö. 24Urusikö urwa kabhërë, bhakahika Kaisaaria. Körönëriö yaarenga akomaini bhahiiri abhaaye hamwë na abhasaani bhaaye, akabha araghanya Peetero.

25Hano Peetero yaahikirë, Körönëriö akamuturungʼana, akatema hansë ibhiru, akamosaasaama.26Kasi Peetero akamwimökya aramötëëbhya igha, “Emoka wemerre! Ko bhoora öni wonswe, nö-möntö kya uwe ndë!” 27Peetero akasoha mu-nyumba na eno arashumaasha na Körönëriö. Akanyoora-mo abhantö abhaaru bhasangeraini. 28Peetero akabhatëëbhya igha, “Bhëënyu momanyirë bhuuya igha, amaraghërryö aghëëtö Abhayahudi teghakutwikërërrya igha tosange na abhantö bhano bhatarëngë Abhayahudi, handë okobhataarra. Kasi Waryobha, ankaanëri igha, ntakabherekera ömöntö wowonswe igho igha, m-munyanku handë igha taana ubhwera hë. 29Ku bhuyö, kiyö nkyo këghërrë nishirë, hano ntëëbhiibhwi igha moramberekera, tinkubhiri hë. Bhoono mbe möntëëbhi, ne-ngʼana kë mömbërëkërëëyë?”

30Körönëriö akamötëëbhya igha, “Syahëtirë-ho sinsikö isatö, ukurwa urusikö rono naarenga mu-nyumba iyaane ndasaasaama Waryobha, enkaagha kya eno, iya saa kenda isya omobhasö. Nkatookera ömöntö aimërëëyë mbere yaane, atöörrë singibho seno sekomekameka. 31Akantëëbhya igha, ‘Körönëriö, Waryobha yaaighuurë okosaasaama ukwaho, ghwiki namanyirë, na kora nkuhiita arë, kya bhono ökösërëënia abhatöbhu. 32Ku bhuyö, toma abhantö bhaghende Yafa, bhabherekere Simööni ono akobherekerwa igha Peetero. Ömöntö uyö, aikaayë mu-nyumba iya Simööni, omobhambi uwa amaseero. Inyumba iyö haangʼë ërë na inyansha.’ 33Kiyö nkyo kyaaghërrë nkatoma abhantö bhakobherekere. Na uwe wonswe, ökörrë bhuuya wishirë, okore ötötëëbhi bhano bhonswe igho törëngë mbere iya Waryobha hano. Twighwe amangʼana ghonswe igho, ghano Omonene yaakoraghërrëëyi.”

34Mbe, Peetero akatëëbhya abhantö bhayö igha, “Bhoono ndööshë igha, m-maheene Waryobha taana ekeroterro hë! 35Kasi nahanshirë abhantö abha heene, abha ibhyaro bhyonswe igho, bhano bhakumwighwera. 36Waryobha yaatomaini amangʼana ko-Bhaisiraëri agha okoraareka Amangʼana Amaiya agha omorembe, okohetera ku-Yëësu Kiristo, Omonene uwa bhonswe igho. 37Mmomanyirë keno kyaabhaayë mo-mokowa ughwa Yudea ghwonswe igho, ukusimirya mo-mokowa ughwa Ghariraaya, hano Yohana yaamarrë okoraarekera abhantö amangʼana igha, bhabhatiisibhwi. 38Waryobha yaahööyë Yëësu uwa Nazarëëti, ko okomohaana Umwika Ömöhörëëru na obhotoro. Yëësu uyö, yaainaarrënaarrë arakora amangʼana amaiya na ukuhwënia bhonswe igho, bhano bhaanyankibhwanga na Oghosambwa, ko bhoora Waryobha, n-hamwë yaarë nawe.

39“Bhëëtö mbo abhaimërërri abha amangʼana ghayö ghonswe igho, ghano yaakörrë mu-kyaro ikya Abhayahudi, na Yërusarëëmu. Akaitwa, ko okohanekwa ko-mosarabha. 40Kasi urusikö urwa katatö, Waryobha akamuryökya, kora akamokora amaahekane ko-bhantö. 41Kasi tiyaamaahekaini ko-bhantö bhonswe igho hë, nko-bhaimërërri bhano Waryobha yaahööyë ukurwa kare. Abhaimërërri bhayö, m-bëëtö. Hano yaaryökirë ukurwa mo-bhaku, ntwaasangirë hamwë ibhyakorya na ukunywa nawe. 42Akatoraghërrya toraarekere abhantö, na ukwimererra igha, we yaatoorwa-ho na Waryobha igha, abhotore ibhiina ibhya abhahöru na abhaku. 43Uyö we abharööti bhonswe igho bhaaimërërrëëyë bharaghamba igha, ömöntö wowonswe igho ono arimukumya, naryabherwa ëbhëbhë bhyonswe igho, ko okohetera iriina irya Yëësu.”

44Enkaagha eno waanyöörrë Peetero akeeghamba ghayö, Umwika Ömöhörëëru akabhaitoomera bhonswe igho bhayö bhaamwitegherranga. 45Hano Abhayahudi abhakumya Yëësu bhano bhaahinaini na Peetero ukurwa Yafa bhaarööshë amangʼana ghayö, bhakaroghoora okomaaha igha Abhakyaro bhonswe bhatuhirwë Umwika Ömöhörëëru. 46Keno kyaaghërrë abhakumya abha Yëësu bhakamanya, m-boora bhaaighuurë abhantö bhayö bharatöönia Waryobha, ko okoghamba ebheghambo ebhehya.

Mbe, Peetero akaghamba igha, 47“Bhoono n-nawë ono akotora okorebherra abhantö bhano bhatakabhatiisibhwa mo-manshë? Rëndë mbe abheene bhonswe, bhanyöörrë Umwika Ömöhörëëru kya bhëëtö!” 48Peetero akaraghërrya igha bhabhatiisibhwi, ku iriina irya Yëësu Kiristo. Hano bhaamarrë okobhatiisibhwa, bhakasabha Peetero aikare hamwë nabho sinsikö nyabhorebhe.

11

Peetero araikoorerra ko amangʼana ghano ghaaikörrë Kaisaaria

1Abhatomwa abha Yëësu na abhakumya bharikyabho mo-mokowa ughwa Yudea, bhakaighwa igha Abhakyaro bhonswe bhaikërëëyi engʼana iya Waryobha. 2Ku bhuyö hano Peetero yaakyörrë Yërusarëëmu, Abhayahudi bhano bhaaikërëëyi Yëësu, bhakamotema amasoro. 3Bhakamötëëbhya igha, “Uwe waasöhirë wa ömörëësya (ömöntö ono atakosaarwa) kora okasanga nabho ibhyakorya!”

4Mbe, Peetero akasimya okobharaghërrya bhuuya keno kyaabhaayë, akaghamba igha, 5“Naarenga Yafa ndasaasaama Waryobha, urusikö nyabhorebhe. Nkeesherwa na amamaaho. Nkamaaha mo-mamaaho muyö, ëkëntö ekenene kenga ishuuka, keraikibhwa hansë, këghöötërrëywë ëbhëköbhöbhi ibhya-ko bhine. Kekaikibhwa haangʼë na öni. 6Hano naasyömëri-mo na ukwitaaha-mo bhuuya, nkamaaha-mo sityënyi syonswe igho nyamaghörö ane, bheno bhikwingʼuura, hamwë na ibhinyönyi.

7“Nkaighwa engamba erantëëbhya igha, ‘Peetero, emoka oghooghe, oraaghere!’ 8Nkahonshora igha, ‘Tekeebhe hë ore Omonene! Öni tenakarëëyë ibhyakorya bhyobhyonswe igho bheno amaraghërryö agha Mosa ghakoraghërrya igha m-binyanku na mughiro!’ 9Kasi nkaighwa ghwiki urwa kabhërë, engamba iyö ukurwa mu-ryobha erahonshora. Ekahonshora igha, ‘Otakaabherekera ëkëntö keno Waryobha yaasendoora igha n-kinyanku.’ 10Engʼana iyö yaaikörrë katatö, ho ëbhëntö bhiyö bhonswe igho bhyaakyöriibhwi mu-ryobha.

11“Kamwë igho, abhantö abhatatö bhano bhaaruurë Kaisaaria, bhaarenga bhaimërëëyë haangʼë na inyumba eno twaaikaranga-mo. Abhantö bhayö, bhaarenga bhatömirwë ku-öni. 12Umwika Ömöhörëëru akantëëbhya igha, nhinane nabho, ntakaakubhya. Kora bharikyëtö bhasansabha bhano bhaahano, ntwaasöhirë bhonswe igho mu-nyumba iya Körönëriö. 13Körönëriö akatötëëbhya kya bhono yaarööshë maraika aimërëëyë mu-nyumba iyaaye, na bhono maraika uyö yaamötëëbhëri igha, ‘Toma abhantö Yafa, bhabherekere Simööni ono akobherekerwa igha Peetero, aashe hano. 14Peetero uyö naraakötëëbhi amangʼana. Ko okohetera amangʼana ghano araakötëëbhi, uwe na abhantö abhaaho bhonswe igho, moraatööribhwi.’

15“Bhuyö naasimiri okobhatëëbhya amangʼana ghayö igho, këmwë Umwika Ömöhörëëru akabhaitoomera kya bhoorabhoora yaatwitömëëyë na bhëëtö. 16Hayö ho naahiitökirë engʼana iya Omonene eno yaaghambirë igha, ‘Yohana, na-manshë yaabhatiisiiyi abhantö.11:16 Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abhatomwa 1:5. Kasi bhëënyu, m-böngö hano moraabhatiisiribhwi Umwika Ömöhörëëru.’ 17Mbe, ko bhono Waryobha abhahaayë ituho eeraeera yaatohaayë bhëëtö hano twaakumiri Omonene Yëësu Kiristo, bhoono öni m-bwera kë neenabho, bhono bhoraaghere nshaashi okorebherra Waryobha?”

18Hano Abhayahudi bhayö bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakakira kiri. Bhakatöönia Waryobha bharaghamba igha, “Waryobha ahaayë Abhakyaro umweya, ughwa okohongora ëbhëbhë ibhyaho, okore bhanyoore öbhöhöru ubhwa amakora ghonswe igho!”

Ekanisa iya Antiökia

19Mbe, abhakumya bhano bhaanyaraghaini ku kibhuno ikya inyaanyi iya ukwitwa ukwa Sitefaano, mbaangʼösëëyë mu-bhyaro ibhya Föinikë, abhandë Kiipuro, na mu-mughi ughwa Antiökia. Hano bhaahikirë iyö, bhakabha bharëëghya amangʼana agha Yëësu ko-Bhayahudi abheene igho. 20Kasi abhakumya abhandë bhano bhaarwërëëyë kwi-ghinga irya Kiipuro, na mu-mughi ughwa Kirene, bho bhaangʼösëëyë Antiökia, abheene mbaaraarëkirë Amangʼana Amaiya agha Omonene Yëësu kora ko bhano bhaashumaashanga Ikiyunaani.11:20 Bhano bhaashumaashanga Ikiyunaani. Ensonga iyaamo iyëndë ni-igha, Abhayahudi abha Ikiyunaani.21Obhotoro ubhwa Omonene Waryobha, mbwaarë hamwë nabho. Abhantö abhaaru këmwëkëmwë, bhakakumya na ukukyora ko-Monene Yëësu.

22Hano abhantö abha ekanisa iya Yërusarëëmu bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakatoma Bharinaabha aghende Antiökia iyö. 23Hano yaahikirë-yo akamaaha bhono abhantö bhayö bhaarë na örööbhö urwa Waryobha. Akashomerwa, akabhakangʼasërrya igha, bhaghëndërri okobha abhakumya abha heene mo-senkoro isyabho, ko-Monene Yëësu. 24Bharinaabha m-möntö uwa heene yaarë, yaaishööyë Umwika Ömöhörëëru, na kora m-möntö uwa umukumo yaarë. Ekerengere ikya abhantö bhano bhaakumiri Omonene, kekaaruha bhököngʼu.

25Hano Bharinaabha yaamarrë, akaghya mu-mughi ughwa Tariso ukutuna-yo Sauri. 26Akamunyoora-yo, ku bhuyö akaasha nawe Antiökia hayö. Bhakaikara-ho omooka umughima. Bhakëëghya-ho abhantö abhaaru. Antiökia hayö, ho abheegha abha Yëësu bhaasëmökirë okobherekerwa igha, “Abhakiristo.”

27Ko-nkaagha iyöiyö, abharööti abhandë bhaangʼaaraarrë ukurwa Yërusarëëmu, bhakaghya Antiökia. 28Ömwë uwa abharööti bhayö, yaabherekerwanga igha Aghaabho, akaimerra mo-sango iya abhakumya abha Antiökia hayö. Akaruusya öbhörööti ubhwaye okohetera Umwika Ömöhörëëru igha, inshara ëndörö kai, neraabhe ko-kebhara kyonswe igho. Inshara iyö, yo eera yaaibhökirë enkaagha eno Kaisaari11:28 Kaisaari. Uyö nö-mötöngi omonene uwa öbhötöngi ubhwa Ruumi. Maaha mo-faharaasa. Kiraudio yaarenga ömötöngi uwa obhokama ubhwa Abharuumi bhwonswe igho. 29Engʼana iyö, yaaghërrë abheegha bhakahëtya omosorro, ko okorengʼaana na ubhurito ubhwa ömöntö, okore bhaherre abhakumya bharikyabho bhano bhaamënyirë Yudea. 30Bhakasorra kya bhono bhaaighwerraini, bhakahaana Bharinaabha bhaana Sauri omosorro ghuyö, okore bhaghuhire ko-bhaghaaka abhatangati abha ekanisa iya Yërusarëëmu.

12

Peetero aratööribhwa ukurwa mo-kebhohe

1Ko-nkaagha iyö, omokama Herode Aghiripa12:1 Herode Aghiripa. Maaha mo-faharaasa. uwa mbere, akasimya ukunyankya abhantö abha ekanisa. 2Akaraghërrya igha Yaakobho12:2 Yaakobho. Uyö yaarenga omoona uwa Zebhedaayo, na kora mweegha uwa Yëësu yaarë mu-ikömi na bhabhërë bhaara. Maaha mo-ketabho ikya Ruuka 5:10. mura uwaabho Yohana, aitwe na umushonge. 3Hano yaarööshë igha engʼana iyö ishömëëyë Abhayahudi, akaraghërrya igha Peetero wonswe aghootwe. Amangʼana ghayö ngaaikörrë enkaagha iya inyangi iya emekaate gheno ghetatöörrwë-mo ehamiira. 4Hano Herode Aghiripa uwa mbere uyö yaaghöötirë Peetero, akaraghërrya igha, atoorwe mu-nyumba iya ekebhohe. Akamotoora anaghibhwi na abhasirikare abhane abhane manga ane. Herode uyö, yaatunanga akore ikiina ikya Peetero harabhu igho ko-bhantö, hano inyangi iyö iya Epasaka ekaahööyë. 5Kasi enkaagha iyö Peetero yaarenga atöörrwë mo-kebhohe, abhantö abha ekanisa bhaakoranga omotono ughwa okosaasaama Waryobha.

6Ubhutikö ubhwa urusikö rono Herode uyö yaatunirë okokora ikiina ikya Peetero, Peetero yaarenga araayë mu-nyumba iya ekebhohe. Yaaraayë ghatëghatë iya abhasirikare abhabhërë, na eno abhöhirwë na iminyorro ëbhërë. Abhasirikare abhandë bhaarendanga mo-kesaku ikya inyumba iya ekebhohe iyö.

7Kamwë igho, maraika uwa Omonene Waryobha akaasha akaimerra haangʼë na Peetero. Obhorabhu bhokaromaana mu-kinyumba kiyö. Maraika uyö, akakunia Peetero mo-sembaru, akamutura, aramötëëbhya igha, “Bhookera këmwë!” Këmwë iminyorro gheno bhaabhöhirë Peetero ko-mabhoko, ghekatanshoka, ghekaghwa hansë. 8Mbe, maraika akamötëëbhya igha, “Ibhoha singibho isyaho, otoore na ebheraatö.” Peetero akakora kya igho yaatëëbhiibhwi. Ghwiki akamötëëbhya igha, “Toora ëkööti iyaaho, undwe nyuma!” 9Peetero akarwa nyuma maraika uyö, bhakarishoka kebhara iya inyumba iyö, iya ekebhohe. Kasi Peetero tiyaamanyirë igha m-maheene hë. Yaakanyanga igha, nkoroota arë. 10Peetero na maraika uyö, bhakaheta kö-mörëndi uwa mbere, na uwa kabhërë, bhakahika mu-kihiita ikya ibhyoma, ikya öbhöröngë ubhwa ukughya mu-mughi. Ikihiita ikya ibhyoma kiyö, kekeeghoka-ho ikyene igho, bhakarishoka kebhara iya inyumba iya ekebhohe. Hano bhaaghendanga ko-mohanda kuyö, maraika uyö akatigha Peetero kamwë igho.

11Ho Peetero yaasësëmökirë, akaghamba igha, “Bhoono manyirë igha, m-maheene. Omonene we atömirë maraika uwaaye, okore antööri ko ghano Herode uyö na Abhayahudi, bhaaitengʼeranga igha nkorrwe.”

12Hano Peetero yaamanyërrëëyi ghayö, akaghya këmwë wa Maryamu, nyakuwaabho Yohana. Yohana uyö, we yaabherekerwanga igha Maariko. Mu-nyumba iyö, waanyöörrë abhakumya abhaaru bhaikomaini-mo, bharasaasaamera Peetero ku-Waryobha. 13Peetero akakongʼonta ku-kihiita. Umwisëkë ömököri uwa emeremo ono yaabherekerwanga igha Rooda, akaghya ukwitegherra mu-kihiita hayö. 14Hano yaamanyërrëëyi igha engamba ni-iya Peetero, akashomerwa bhököngʼu, kora tiyaamwëghörrëëyë hë. Keno yaakörrë, no-kokenya ukughya mu-nyumba. Akabhatëëbhya igha, “Peetero mu-kihiita hayö arë aimërëëyë!”

15Abhantö bhayö bhakamohonshora igha, “Kana nkushuura örë!” Kasi umwisëkë uyö, akaghëndërrya okokangʼasërrya igha, ne-ngamba iya Peetero umwenemwene yo yaaighuurë. Ho ghwiki bhaaghambirë igha, “Uyö m-maraika uwaaye wighuurë.”12:15 Ensonga iya uyö m-maraika uwaaye wighuurë ni-igha, maraika uwa okorenda Peetero we yaaishirë, handë igha në-këhwë ikya Peetero kyaaishirë.16Kasi ku-ribhagha riyö ryonswe igho, Peetero yaaghëndërryanga okokongʼonta ku-kihiita hayö. Hano bhaaighööyë-ho ikihiita, bhakamaaha igha we, bhakaroghoora bhököngʼu. 17Peetero akabhainyökërya kighörö okobhoko okore bhakire. Akabhatëëbhya amangʼana ghonswe igho kya bhono Omonene amotangatirë ukurwa mu-nyumba iya ekebhohe. Ho yaamarrë, akabhatëëbhya igha, “Amangʼana ghayö mbatëëbhëri, mötëëbhi Yaakobho, na abhakumya bharikyëtö.” Peetero akatanora akaghya ahasë ahandë.

18Hano öröghörö rwaasambirë, abhasirikare mu-nyumba iya ekebhohe muyö, bhakahaha bhököngʼu, ko bhoora bhataamanyirë keno kyaabhaayë ko-Peetero. 19Herode akaghamba igha, Peetero atunwe. Kasi tebhamunyöörrë hë. Ku bhuyö akabhöörërrya bhuuya abharëndi bhayö. Hano yaamarrë, akaghamba igha bhaitwe. Hano Herode uyö yaamarrë okokora ghayö, akangʼaaraara ukurwa Yudea, akaghya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Kaisaaria. Akaikara iyö sinsikö enke igho.

Ukukwa ukwa omokama Herode Aghiripa

20Mbe, okanyoora omokama Herode uyö, yaarererra bhököngʼu abhantö abha mu-mighi gheno ghyaabherekerwanga igha Tiiro bheena Siidööni. Ku bhuyö abhantö abha mu-mighi ghiyö, bhakatoma abhahiri abha amangʼana ko-Herode uyö, bhamosaasaame, okore bharengerrani bhabhe na omorembe. Abhahiri abha amangʼana bhayö, bhakangʼënërrya Bhurasito, umwimërërri uwa ughunyumba ughwa omokama Herode, okore aghootane nabho, abhe orobhareka urwabho ko mangʼana aghaabho na Herode. Bhaatunirë omorembe ko bhoora imighi ighya Tiiro na Siidööni, ngyaanyooranga ibhyakorya ukurwa mu-kyaro ikya omokama Herode.

21Hano urusikö rono Herode uyö yaashaaghööyë ukwitegherra amangʼana ghayö rwaahikirë, akatoora singibho isyaye isya ekekama. Akaikara ku-kitumbë ikyaye ikya ukwitegherra amangʼana agha abhantö. Bhoono mbe akaghambera abhantö. 22Ho rikomo irya abhantö bhayö, ryaaköngirë rekaghamba igha, “Engamba iyö, ti-iya ömöntö hë! Ni-iya Waryobha!” 23Hano Herode uyö yaakumiibhwi igha we Waryobha, tiyaasöökirë Waryobha hë, akaigheghera ubhuhika. Ku bhuyö maraika uwa Omonene Waryobha akamohaana öbhörööyë ubhwa amashangö, akaheta akakwa.

24Amangʼana agha Waryobha, ghakaghëndërrya okoromaana ko-bhantö, na abhakumya bhakaaruha bhököngʼu. 25Hano Bharinaabha na Sauri bhaaruurë ko-kehaheeno ikya Yërusarëëmu, bhakakyora Antiökia hamwë na Yohana, ono yaabherekerwanga igha Maariko.

13

Bharinaabha bhaana Sauri bharatoorwa ko-meremo

1Mbe, mo-kanisa eno yaarenga Antiökia, bhaare-mo abharööti na abhëëghya. Abhantö bhayö, m-baabho Bharinaabha, Simeoni ono yaabherekerwanga Nighëri,13:1 Nighëri. Ensonga iya iriina riyö ni-igha ömöntö umumwamu. Ruukiyö, ono yaarwërëëyë Kirene, Sauri, na Manaëni ono yaakiinirë hamwë na omokama Herode Antipa. 2Enkaagha eno bhaaisasanga ibhyakorya bharasaasaama Omonene Waryobha, Umwika Ömöhörëëru akaghamba igha, “Munyahorre Bharinaabha bhaana Sauri, bhankorre emeremo gheno naabhabherekerra.” 3Ku bhuyö hano bhaamarrë ukwisasa ibhyakorya13:3 Ukwisasa ibhyakorya. Iyö yo yaarë enshera iya ukuhika haangʼë Waryobha. na okosaasaama Waryobha, bhakabhatoorra amabhoko, bhakabhatigha bhaghende.

Bharinaabha bhaana Sauri bharasikana na Ërima ömörööti omorongo

4Ho Bharinaabha na Sauri bhaatömirwë na Umwika Ömöhörëëru, bhakangʼaaraara ukughya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha, Serukia. Bhakatanora ukurwa hayö, bhakariina mu-ryato, bhakaghya kwi-ghinga irya Kiipuro. 5Hano bhaahikirë mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Sarami, bhakaraarekera abhantö amangʼana agha Waryobha mu-sinyumba isya esango iya Abhayahudi. Yohana Maariko wonswe hamwë yaarë nabho arabhatöörrya emeremo.

6Hano bhaamarrë okoheta mo-sembaara syonswe igho isya Kiipuro, bhakahika mu-mughi ughwa Pafo. Hayö ho bhaasikaini-ho na Umuyahudi umuturutumbi, ömörööti uwa obhorongo. Ömöntö uyö, yaabherekerwanga igha, Bhari-Yëësu.13:6 Bhari-Yëësu. Ensonga iyaamo mu-Kiyahudi ni-igha mumura uwa Yöshuwa.7Ömörööti omorongo uyö, yaatöörryanga ömötöngi Sërughiö Pauro. Sërughiö uyö, m-möntö mongʼaini bhököngʼu yaarë. Mbe, akabherekera Bharinaabha bhaana Sauri okore aighwe engʼana iya Waryobha. 8Kasi Bhari-Yëësu umuturutumbi uyö (iriina iryaye mu-Kiyunaani ni-igha Ërima), yaanyëërëëyë senkaani amangʼana agha Bharinaabha bhaana Sauri. Tiyaatunanga ömötöngi uyö akumi Yëësu hë.

9Mbe, Sauri ono yaabherekerwanga igha Pauro,13:9 Sauri. Riyö ni-riina irya Ikiëbhuraania na ensonga iyaaryo ni-igha ono yaasabhwa ku-Waryobha. Iriina riyö Pauro ndyaarenga irya Ikiruumi, na ensonga iyaaryo ni-igha omoke. okanyoora aishööyë Umwika Ömöhörëëru, akamoghorra bhököngʼu Ërima amaiso, akamötëëbhya igha, 10“Uwe ore omoona uwa Oghosambwa! Umubhisa uwa obhoheene bhwonswe igho! No-bhorongo ubhwenebhwene bhökökösëëbhësya orangʼaina abhantö. Nkusyörya örë amangʼana agha enshera ëndöngë iya öbhöhöru iya Omonene Waryobha, igha m-borongo! 11Ku bhuyö bhoono uwe, Omonene Waryobha, naraakushibhi uhukure. Akabhagha nkaraahete-ho otakomaaha kyokyonswe keera.”

Ërima amaiso ghakamwama kamwë igho, indumbë ekamukundikirya, akabha mu-kisuntë atakomaaha. Akahuunahuuna aratuna ömöntö amoraahuune. 12Hano ömötöngi Sërughiö Pauro yaarööshë rikono riyö, akakumya Omonene Yëësu. Akaroghoorra amëëghyö agha amangʼana agha Yëësu.

Pauro bhaana Bharinaabha mu-mughi ughwa Pisidia

13Ho Pauro na bharikyaye bhaatanööyë ukurwa Pafo hayö, bhakariina mu-ryato, bhakaghya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Perighe, mu-kyaro ikya Pamfiria. Yohana Maariko akabhatigha hayö, akakyora Yërusarëëmu. 14Kasi Pauro bhaana Bharinaabha bhakatanora ukurwa Perighe, bhakaghëndërrya na oroghendo urwabho, bhakahika mu-mughi ughwa Antiökia ku-kyaro ikya Pisidia. Urusikö urwa Obhotooro13:14 Urusikö urwa Obhotooro. Maaha mo-faharaasa engʼana, Obhotooro. bhakasoha mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi, bhakaikara. 15Hano amangʼana ukurwa mo-maraghërryö agha Mosa na mo-bhetabho ibhya abharööti ghaamarrwe okosomwa, abhanene abha inyumba iya esango iya Abhayahudi iyö, bhakaherra amangʼana bhaabho Pauro igha, “Nyoore bhamurë moona engʼana iya ökötërëmya abhantö bhano, mogheghambe.”

16Mbe, Pauro akeemoka, akabhainyökërya okobhoko okore bhamwitegherre. Akabhatëëbhya igha, “Bhëënyu bhare Abhaisiraëri, na Abhakyaro bhano mokosooka Waryobha, munyitegherre! 17Waryobha uwa Abhaisiraëri, we yaashaaghööyë abhakörö abhëëtö, akabhakora bhaaruhe mu-kyaro enkaagha eno bhaarenga abhaghëni mu-kyaro kya Miisiri. Akabharuusya-yo ko obhotoro ubhwaye. 18Akabhaghömërrya ku-riköngö imyoka merongo ene. 19Hano yaamarrë ukusikya amakabhira muhungatë mu-kyaro ikya Kaanaani, akahaana abhakörö abhëëtö ikyaro kiyö, kebhe umwandö ughwabho. 20Amangʼana ghayö ghonswe igho, ngaaikörrë ku-ribhagha irya imyoka kya amaghana ane na merongo etaano igho.

“Ho Waryobha yaamarrë, akahaana abhakörö abhëëtö abhantö abha okobhaahokania okore bhabhatangate. Bhakabhatangata igho okohekera enkaagha eno ömörööti Samwëri yaabhatangatirë. 21Mbe, abhakörö abhëëtö bhayö bhakasabha Waryobha abhahaane omokama. Waryobha akabhahaana Sauri umumura uwa Kishi, uwa ekabhira iya Bhenjamini. Sauri uyö, yaatöngirë imyoka merongo ene. 22Hano Waryobha yaaruusiri-ho Sauri, akatoora-ho Daudi, abhe omokama uwaabho. Waryobha akaghamba igha, ‘Ndööshë Daudi mumura uwa Yeese, antëghëëyi, uyö we araakore bhono nkutuna.’13:22 Maaha mo-ketabho ikya 1 Samwëri 13:14; Zabhuri 89:20.

23“Ukurwera mu-bhuhiiri Daudi muyö, mo Waryobha yaarëëtëëyë Abhaisiraëri Ömötöörya Yëësu kya bhoora yaaraghaini. 24Enkaagha eno waanyöörrë Yëësu ataraasimya okokora emeremo ghyaye, Yohana yaaraarekeranga Abhaisiraëri bhonswe igho igha, bhahongore ëbhëbhë ibhyabho, bhakyore ku-Waryobha, bhabhatiisibhwi. 25Hano Yohana yaarenga haangʼë okomara emeremo ighyaye, akabhöörya igha, ‘Kana bhamurë, bhëënyu nkokanya mörë igha nö-öni wë? Öni tëndëngë Kiristo ono mokoghanyerra hë! Mwighwe mbe mbatëëbhi! Kiristo uyö, naraandwe nyuma. Öni kora tiningʼarëëyi okotashora siinuugha isya ebheraatö ibhyaye hë.’13:25 Okotashora siinuugha isya ebheraatö. Kuyö ne-meremo ighya abhaghorwa ghyaarë. Bhayö mbo bhaatashorranga abhaghëni ebheraatö na okobhaisabhya amaghörö.

26“Abhahiiri abhaane, abheebhorwa Ibhurahimu na bhëënyu Abhakyaro bhano mokosooka Waryobha, engʼana eno iya ököhönia nkö-bhëëtö yaarëëtirwë! 27Abhantö abha Yërusarëëmu na abhatöngi abhaabho, tebhaamanyirë igha, Yëësu uyö, we abharööti bhaashumaasheranga ko-Maandeko ghano bhaasomanga kera urusikö urwa Obhotooro. Ku bhuyö bhakahekerania amaandeko ghayö, ko okomobhotorra ikiina igha aitwe. 28Nokaanyoora tebhaarööshë risoro ryoryonswe reera hë, kasi bhakasabha Piraato amobhotorre ikiina igha aitwe.

29“Hano bhaamarrë okokora ghonswe igho ghano Yëësu yaandëkëëywë, bhakamwikya ukurwa ko-mosarabha, bhakamobheeka mo-mbeehera. 30Kasi Waryobha akamuryökya ukurwa mo-bhaku. 31Sinsikö sinsharu, Yëësu yaabhooshokeranga abhantö bhano bhaahinaini nawe Yërusarëëmu ukurwa mo-mokowa ughwa Ghariraaya. Abhantö bhayö, mbo abhaimërërri abha amangʼana ghaaye ko-bhantö.

32“Ku bhuyö bhëëtö hano nkobharaarekera törë Amangʼana Amaiya ghano Waryobha yaaraghaini ko-bhakörö bhëëtö.13:32 Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abhatomwa 13:23.33Ghayö ngo Waryobha ahekeraini kö-bhëëtö, ku ukuryökya Yëësu. Akörrë kya bhono Ezabhuri iya kabhërë yandëkirwë. Yandëkirwë igha,

‘Uwe nu-uwe Omoona uwaane,

öni reero mbaayë Suwëënyu.’13:33 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 2:7.

34“Waryobha yaaryökëri Yëësu ukurwa mo-bhaku, okore ömöbhërë ughwaye, ghotakaghunda. Amangʼana ghayö, Waryobha yaashumaashëëyë igha,

‘Naaraghaini Daudi obhongʼoore öbhöhörëëru ubhwa obhoheene.

Obhongʼoore bhuyö, mbo ndaabhahaane.’13:34 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 55:3.

35“Na ghwiki engʼana iyö, yandekwa ahasë ahandë mo-ketabho ikya Ezabhuri igha,

‘Tuwikërri ömöbhërë ughwa Ömöhörëëru uwaaho ghughunde hë.’13:35 Maaha mo-ketabho ikya Zabhuri 16:10.

36Pauro akaghëndërrya okobhatëëbhya igha, “Hano Daudi yaamarrë okokora ghonswe igho ghano Waryobha yaatunanga akore ko-nkaagha iya rikora iryaye, akaheta akakwa, akabheekwa hano abhakörö abhaaye bhaabhëëkirwë. Ömöbhërë ughwaye ghwaghunda. 37Kasi ono Waryobha yaaryökëri, umwene ömöbhërë ughwaye, teghwaghundirë hë.

38“Bhoono mbe bhahiiri abhaane, momanye bhuuya ghayö tokobharaarekera igha, ko okohetera Yëësu, abhantö nkwabherwa bharë ëbhëbhë bhyabho. 39Ömöntö wowonswe igho ono akumukumya, nkokorwa arë na Waryobha abha ömöntö uwa heene. Engʼana iyö amaraghërryö agha Mosa, teghaaghetoranga hë. 40Ku bhuyö mwangarre, okore amangʼana ghano ghandëkirwë mo-bhetabho ibhya abharööti, ghatakaabhanyoora,

41‘Bhëënyu bhare abhasëri, mwangarre!

Moroghoore musike.

Ko bhoora engʼana eno ndaakore ku-sinsikö isyënyu seno,

kora ömöntö nakaabhatëëbhya timuukumi hë!’13:41 Maaha mo-ketabho ikya Habhakuki 1:5. ”

42Pauro bhaana Bharinaabha, hano bhaarishokanga mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi, abhantö bhakabhasaasaama igha, bhakyore urusikö urwa Obhotooro ruyö rokaarööbhëëyë, okore ghwiki bhabhatëëbhi amangʼana ghayö. 43Hano esango iya Abhayahudi iyö yaaraaröökirë, Abhayahudi abhaaru hamwë na abhantö bhano bhaasoha mu-diini iya Ikiyahudi, bhakasoorana Pauro bhaana Bharinaabha. Abhatomwa bhayö, bhakashumaasha nabho ko okobharuta na amangʼana, okore bhanaghe mö-rööbhö urwa Waryobha.

44Urusikö urwa Obhotooro ubhwa kabhërë hano rwaahikirë, abhantö abha mu-mughi ghuyö, bhakahona ukuhwera-ho bhonswe igho ukwitegherra amangʼana agha Omonene Yëësu. 45Hano Abhayahudi bhaarööshë igha abhantö m-baaru bhököngʼu bhaaikomaini ukwitegherra abhatomwa bhayö, bhakakorra abhatomwa bhayö rikenge. Ku bhuyö bhakabha bharabhanyeera senkaani ko mangʼana ghonswe igho ghano Pauro yaaghambanga, na okobhatoka. 46Pauro bhaana Bharinaabha, bhakabhahonshora ko obhokarë igha, “Yaarë igha motangate okoraarekerwa amangʼana agha Waryobha. Kasi ko bhono bhëënyu abheene mwangirë, moraimaaha igha timwingʼarëëyi öbhöhöru ubhwa amakora ghonswe igho hë, tigha mbe bhoono bhëëtö twisyöri okoraarekera Abhakyaro. 47Ko bhoora Omonene Waryobha yaatoraghërrëëyi igha,

‘Öni naakotoora-ho obhe obhorabhu ko-Bhakyaro,

obhe Ömöhönia uwa abhantö ko-kebhara kyonswe igho.’13:47 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 49:6.

48Hano Abhakyaro bhaaighuurë igho, bhakashomerwa. Bhakakumya amangʼana agha Omonene Yëësu. Bhonswe igho bhano bhaaitengʼerwanga ukunyoora öbhöhöru ubhwa amakora ghonswe igho, mbaakumiri Omonene Yëësu.

49Amangʼana agha Omonene Yëësu ngaaromaini ku-kyaro kiyö kyonswe igho. 50Kasi Abhayahudi bhakasëëghërrya abhakari Abhakyaro bhano bhaasookwanga. Abhakari bhayö, m-bano bhaasöhirë mu-diini iya Ikiyahudi. Bhakasëëghërrya na abhatangati abha umughi ghuyö, bhakanyankya Pauro bhaana Bharinaabha, kora bhakabharughya ukurwa hayö. 51Mbe, Pauro bhaana Bharinaabha, bhakakongʼonta urutu ko-maghörö aghaabho,13:51 Bhakakongʼonta urutu ko-maghörö aghaabho. Ensonga iyaamo nu-kwöryökya igha, Waryobha angirë abhantö abha hayö, ko bhoora bhaangirë abhatomwa abhaaye. ukwörökya igha, Waryobha abhaangirë. Bhakaheta ukughya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha, Iköniö. 52Kasi abheegha abha Yëësu, bho bhakashomerwa bhököngʼu, bhakaghëndërrya okotangatwa na Umwika Ömöhörëëru.

14

Ghano ghaanyöörrë Pauro na Bharinaabha Iköniö

1Hano Pauro bhaana Bharinaabha bhaahikirë Iköniö, mbaasöhirë mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi, kya igho eteemo iyaabho yaarë. Bhakëëghya-mo abhantö amangʼana agha Yëësu ko obhokarë ku bhuyö amëëghyö ghayö ghakaghira Abhayahudi abhaaru na Abhayunaani bhakakumya Yëësu. 2Kasi Abhayahudi abhandë abhamangarru, bhakasimya ökösëëghërrya Abhakyaro okore bhareghe abhakumya. 3Pauro bhaana Bharinaabha bhakaghëndërrya ukwikara Iköniö hayö sinsikö sinsharu. Bhakaraareka amangʼana agha örööbhö urwa Omonene Yëësu ko obhokarë. Omonene Yëësu wonswe akabha arabhaimererra ko okobhahaana obhotoro ubhwa okokora amakono na ebhemanyërryö. 4Kasi abhantö abha umughi ghuyö bhakaahokana. Abhandë bhakabha orobhareka urwa Abhayahudi, na abhandë urwa abhatomwa bhaara.

5Mbe, Abhayahudi abhandë na Abhakyaro, hamwë na abhatöngi abhaabho, bhakasëëmya ököröönia Pauro bhaana Bharinaabha kora bhakatuna bhabhateme na amaghena. 6Kasi hano bhaabho Pauro bhaangʼurrë amangʼana ghayö, bhakangʼosera mu-kyaro ikya Rikaonia, mu-mighi ighya Risitira na Dëribhë na imighi ighyëndë gheno ghyaaheegheraini naghyo. 7Bhakabha bhararaareka-yo Amangʼana Amaiya agha Omonene Yëësu.

Pauro bhaana Bharinaabha hano bhaarenga mu-mighi ighya Risitira na Dëribhë

8Ryaare-ho ritengʼo mu-mughi ghuyö ghwaabherekerwanga igha Risitira. Ömöntö uyö, ni-tengʼo yaarë ukurwa ukwebhorwa. 9Yaaitegherranga Pauro, enkaagha eno yaaraarekanga engʼana iya Omonene Yëësu. Hano Pauro yaamomaahërrëyë bhököngʼu akamanya igha naana umukumo ughwa ukuhwënibhwa. 10Ku bhuyö Pauro akamötëëbhya bhököngʼu igha, “Emoka! Wemerre.” Kamwë igho ömöntö ritengʼo uyö, akatuumatuuma, akasimya okoghendaghenda hayö!

11Mbe, hano rikomo irya abhantö bhaara bhaarööshë keno Pauro yaakörrë, rekasherra bhököngʼu mo-keghambo ikyabho ikya Ikirikaonia igha, “Ghano na amasambwa ghaatöbhööshökëëyë ghaana ekesosa ikya abhantö.” 12Abhantö bhayö bhakaroka Bharinaabha igha Zeu,14:12 Ko-masambwa agha Ikiyunaani Zeu ndyo ryaarë rinene okokera aghandë ghonswe igho na Herima ndyo ryaarë ritomwa. iriina irya risambwa iryabho. Pauro we bhakamoroka igha Herima, iriina irya risambwa iryabho iryëndë. Mbaamörökirë igho ko bhoora we yaarë omoghambi. 13Risengerro irya Zeu haangʼë ryaarë na umughi ghuyö. Ku bhuyö ömösëngëri uwa Zeu akareeta seghaini na ibhirighi ibhya sensangarrya mu-bhihiita ibhya umughi ghuyö. Ömösëngëri uyö na rikomo reera bhaatunanga bhamwensere Pauro bhaana Bharinaabha.

14Hano abhatomwa bhayö, Bharinaabha na Pauro bhaamanyirë keno kyaatunwanga okokorwa, bhakatandora singibho isyabho, ku ukwörökya igha bhabhaabhayëëyë. Bhakakenya ukughya mu-rikomo muyö, bharakora ikituri igha, 15“Bhëënyu, n-kwakë mukutuna okokora amangʼana ghano? Bhëëtö bhonswe na-bhantö törë kya bhëënyu! Keno tokokora, no-kobharaarekera Amangʼana Amaiya igha, mutighe okosengerra amasambwa kya ghayö ghataana obhoheene. Mutighe amangʼana ghano ghataana enshera, mobhe abhantö abha Waryobha ömöhöru. Waryobha uyö we yaabhömbirë mu-ryobha bheena ekebhara, sinyansha, na ëbhëntö bhyonswe igho bheno bheemo! 16Kare hayö, Waryobha yaatighirë Abhakyaro bhonswe igho bhakore bhono bhaatunanga. 17Kasi Waryobha yaabhöörökëri igha, hamwë arë na bhëënyu ko okobhakorra amangʼana amaiya. Arabhareetera imbura ukurwa mu-risaarö, okore munyoore ibhyakorya ko-nkaagha iyaako, na senkoro isyënyu sesambaaroke.” 18Nokaanyoora Pauro bhaana Bharinaabha bhaarëbhërrëëyë rikomo irya abhantö retakabhamwensera, kasi ne-meremo bhaakörrë.

19Mbe, bhakaasha-ho Abhayahudi abhandë bhano bhaarwërëëyë Antiökia na Iköniö. Bhakangʼënërrya abhantö abha mu-mughi ughwa Risitira, bhakaghootana hamwë, bhakatema Pauro na amaghena. Bhakamungʼuura ukughya kebhara iya umughi, bharakanya igha nakuurë. 20Kasi abheegha abhaaye hano bhaamwinaarrë akabha ghatë, akeemoka, akakyora mu-mughi muyö. Hano bhwaakëëyë, akatanora ukurwa hayö hamwë na Bharinaabha, bhakaghya mu-mughi ughwa Dëribhë.

Pauro bhaana Bharinaabha bharakyora Antiökia

21Mbe, Pauro bhaana Bharinaabha bhaaraarëkëëyë abhantö abha Dëribhë Amangʼana Amaiya agha Omonene Yëësu. Kora bhakakora-ho abheegha abhaaru këmwëkëmwë. Mbe, Pauro bhaana Bharinaabha bhakakyora Antiökia bharahetera mu-mighi ighya Risitira na Iköniö. 22Bhakaheta mu-mighi ghiyö bharatërëmya abheegha abha Yëësu, okore bhaghëndërri okobha na umukumo. Mbaabhatërëmyanga ko okobhatëëbhya igha, “Ni-igha tohetere mu-nyanko insharu, totaraasoha mo-Bhokama ubhwa Waryobha.”

23Pauro bhaana Bharinaabha bhakabha bharashaaghora abhaghaaka abhatangati abha ekanisa, mo-makanisa ghonswe igho ghano bhaahetanga-mo. Bhakaisasa ibhyakorya bharabhasabhera bharendwe na Omonene Yëësu ono bhaakumiri.

24Mbe, Pauro bhaana Bharinaabha bhakahetera mu-kyaro keno kyaabherekerwanga igha Pisidia, bhakaghya ahasë hano haabherekerwanga igha Pamfiria. 25Bhakahika mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Perighe bhakaraareka Amangʼana Amaiya agha Omonene Yëësu. Hano bhaamarrë, bhakangʼaaraara ukughya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Ataaria. 26Bhakariina mu-ryato ukurwa Ataaria, bhakakyora Antiökia mu-mughi ughwa ikyaro ikya Siria. Muyö mo abhakumya abha ekanisa bhaabhasabhëëyë örööbhö urwa Waryobha, ko-meremo ghiyö bhaarenga bhamarrë okokora. 27Hano bhaahikirë Antiökia, bhakakora-ho Ikiikaro ikya ekanisa. Bhakatëëbhya abhantö amangʼana ghonswe igho ghano Waryobha yaakörrë okohetera bho, na kya igho yaakörëëyë Abhakyaro enshera iya ukukumya Yëësu. 28Mbe, abhatomwa bhayö bhakaikara hamwë na abheegha abha Yëësu Antiökia hayö ribhagha ritambë.

15

Ikiikaro ikya ekanisa iya Yërusarëëmu

1Enkaagha eno Pauro na Bharinaabha bhaarenga Antiökia iya Siria hayö, bhakaasha-ho abhantö nyabhorebhe, bhano bhaarwërëëyë mo-mokowa ughwa Yudea. Abhantö bhayö, bhakangʼaaraara ukughya hayö bhaabho Pauro bhaarë. Bhakasimya ukwëghya-yo abhakumya eno bharaghamba igha, “Hano motaasaarwe okorengʼaana na seteemo seno twaatëghëëywë na Mosa, temohone hë.” 2Engʼana iyö ekaghera Pauro bhaana Bharinaabha bhakarya senkaani sëndörö na abhantö bhayö. Abhantö abha ekanisa iya Antiökia hayö, bhakabhotora ikiina igha, Pauro bhaana Bharinaabha na abhantö abhandë abha ekanisa iyö, bhaghende Yërusarëëmu, okore bhanyoore amaraghërryö agha engʼana iyö ko-bhatomwa abha Yëësu na abhaghaaka abhatangati abha ekanisa. 3Ku bhuyö abhantö abha ekanisa iya Antiökia bhayö, bhakabhamanörya. Pauro bhaana bharikyaye, bhakahetera mu-bhyaro ibhya Föinikë na Samaaria, bhakabha bharatëëbhya abhakumya amangʼana ghayö, bhono Abhakyaro bhonswe bhaakumiri Yëësu. Abhakumya bharikyabho abha iyö, bhonswe engʼana iyö ekabhashomera bhököngʼu.

4Hano Pauro na bharikyaye bhayö bhaahikirë Yërusarëëmu, bhakasërëënibhwa bhuuya na abhatomwa abha Yëësu, ekanisa na abhaghaaka abhatangati abha ekanisa. Mbe, bhaabho Pauro bhakasimya okobhatëëbhya amangʼana ghonswe igho, ghano Waryobha yaaghambirë ko okohetera bhaabho Pauro. 5Kasi Abhakiristo abhandë abha Ekefarisaayo bhakeemoka, bhakaghamba igha, “Abhakyaro bhano bhakumiri Yëësu, ni-igha bhonswe bhasaarwenga, na bhatëëbhibhwi igha, bhaighwerenga amaraghërryö ghonswe igho agha Mosa.”

6Ku bhuyö abhatomwa abha Yëësu bhayö, na abhaghaaka abhatangati abha ekanisa, bhakakora ikiina, okore bhaitaahe bhuuya engʼana iyö. 7Hano bhaanyeeraini senkaani bhököngʼu ku-ribhagha ritambë, Peetero akemerra, akabhatëëbhya igha, “Bhëënyu abhakumya bharikyane, mmomanyirë igha, n-kare Waryobha yaanshaaghora mö-bhëënyu mono, ndaarekere Abhakyaro Amangʼana Amaiya, okore bhamukumi. 8Waryobha we amanyirë ghonswe igho ghano gharëngë mo-senkoro isya abhantö. We yöörökëri igha, aikërëëyi kora Abhakyaro bhonswe ko okobhahaana Umwika Ömöhörëëru kya bhono yaatohaayë. 9Ku bhuyö keno Waryobha yaakörrë kö-bhëëtö, nkyo yaakörrë na ko bheene bhonswe. Nkoghamba ndë igho ko bhoora bhonswe mbaasaabhuurrwë senkoro isyabho, ko okohetera ukukumya Yëësu. 10Bhoono n-kibhuno kë kikughira morashaashya Waryobha ko okohaana Abheegha abha Yëësu inyanko eno ekotokera? Kora abhakörö abhëëtö bhonswe yaabhakërrë! 11Bhëëtö nkukumya törë igha, nkötööribhwa törë ko okohetera örööbhö urwa Omonene Yëësu umwene igho. Abheene bhonswe örööbhö ruyöruyö ndwo robhatöörri.”

12Mbe, abhantö bhonswe igho bhano bhaarë mu-ribharasa muyö, bhakakira kiri, bhakaitegherra Bharinaabha bhaana Pauro. Bhaabho Pauro, bhakabhatëëbhya bhono Waryobha yaakörrë amakono, na ebhemanyërryö ibhyaru mo-Bhakyaro, ko okohetera bho. 13Hano bhaamarrë okoghamba amangʼana ghayö, Yaakobho wonswe akemerra, akaghamba igha, “Bhëënyu abhakumya bharikyane, munyitegherre! 14Simeoni atötëëbhëri bhono Waryobha yaanyankera Abhakyaro bhayö. Akashaaghora-mo abhandë bhabhe abhantö abhaaye. 15Amangʼana ghayö, nkorengerrania gharë na Amaandeko Amahörëëru ghano ghandëkirwë mo-bhetabho ibhya abharööti. 16Yandëkirwë igha,

‘Hano amangʼana ghayö gharehwa, nindikyora,

nhaghaashe inyumba iya Daudi eno yaatemoka.

Ghwiki nendehaghaasha amahoona agha inyumba iyö ngaimërri bhohya.

17Hayö ho Abhakyaro bhonswe igho bharintuna,

bhonswe igho bhano naabherekera igha bhabhe abhantö abhaane.

Mbe, amangʼana ghayö, nendeghakora.

18Amangʼana ghayö, ngaamanyekaini ukurwa kare.’15:16-18 Maaha mo-ketabho ikya Amöösi 9:11-12.

19Yaakobho akaghëndërrya koghamba igha, “Öni nkomaaha ndë igha, totakaanyankya Abhakyaro bhano bhakwisyörrya Waryobha. 20Ku bhuyö tobhandekere ritashandighi tobhatëëbhi igha, bhatakaaryanga ibhyakorya bheno bhinyankuhiibhwi ku ukumwensera ëbhëtöndö, bhatakaakora obhosooraare, bhatakaarya ibhibhuuse, kora bhatakaarya handë ukunywa amaanyinga. 21Ko bhoora ukurwa kare, abhantö mbëëghibhwanga amaraghërryö agha Mosa mu-mighi ghyonswe igho, kora ngaasomwanga mu-sinyumba isya esango iya Abhayahudi kera urusikö urwa Obhotooro.”

Abhakiristo Abhakyaro bharaherrwa ritashandighi

22Abhatomwa abha Yëësu bhayö, abhaghaaka abha ekanisa, na abhakumya abhandë abha Yërusarëëmu hayö, bhakabhotora ikiina igha, bhashaaghore abhantö bhano bharaahinane na bhaabho Pauro Antiökia iyö. Ku bhuyö, bhakashaaghora abhatangati bhabhërë, Yuuda ono yaabherekerwanga igha, Bharisabha, na uwöndë ono yaabherekerwanga igha, Siira. 23Abhatomwa bhayö, bhakahaana abhatangati abhabhërë bhayö ritashandighi reno ryaandëkirwë igha,

“Bhëëtö abhatomwa, hamwë na abhaghaaka abha ekanisa, torabhakëërya abhakumya bharikyëtö Abhakyaro bhano mörëngë mu-mughi ughwa Antiökia, na mo-mekowa ighya Siria, na ighya Kirikia. 24Twaighwa igha abhantö nyabhorebhe ukurwa kö-bhëëtö hano, bhabhanyankëri na amangʼana, okohekera senkoro isyënyu sekateeya. Kasi abhantö bhayö, bhëëtö tetwabhatömirë hë. 25Mbe, amangʼana ghayö ngo ghaghërrë tokamaaha igha, tushaaghore abhantö bhano toraatome iyö, bhareetane hamwë na abhaghonshe abhëëtö, Bharinaabha bhaana Pauro. Ntökörrë igho, hano tomarrë kwighwerrana. 26Abhantö bhayö, bhaahona ukukwa, ko okokorra emeremo Omonene uwëëtö Yëësu Kiristo.

27Mbe, bhoono tötömirë kö-bhëënyu, Yuuda bhaana Siira. Bhayö mbo bharaabharaghërri bhuuya, amangʼana ghayö tobhandëkëëyë. 28Umwika Ömöhörëëru na bhëëtö törööshë igha, totakabhaitëëkya imirigho imirito, kokera amangʼana ghano tobhandëkëëyë mono. 29Motakaarya ibhyakorya bheno bhimwënsëywë ëbhëtöndö, handë ukunywa amaanyinga, motakaarya ibhibhuuse, na motakaakora obhosooraare. Hano muriharreke amangʼana ghayö, m-buuya moraanyoore mökörrë. Mbe, mutighare na omorembe.”

30Mbe, abhantö bhano bhaatömirwë, bhakatighana na bharikyabho bhayö. Bhakangʼaaraara ukughya Antiökia. Hano bhaahikirë, bhakakoma abhakumya, bhakabhahaana ritashandighi riyö. 31Abhakumya bhayö, bhakaresoma. Rekabhatërëmya senkoro isyabho, bhakashomerwa.

32Abharööti Yuuda bhaana Siira, bhakatëëbhya abhakumya bharikyabho amangʼana amaaru agha okobhatërëmya, bhakaterema. 33Bhakaikara iyö sinsikö nyabhorebhe. Abhakumya abha iyö, bhakabhaikërërrya igha bhakyore Yërusarëëmu na omorembe. 34[Kasi Siira akamaaha igha, m-buuya atighare-yo.]15:34 Amangʼana ghano gharëngë mo-bhebhandërryö kya bheno […] ni-igha, tegharëngë mo-senakara isyëndë isya Ikiyunaani.35Pauro bhaana Bharinaabha, bhonswe bhakatighara Antiökia. Bho, hamwë na abhantö abhandë abhaaru, bhakabha bhararaareka engʼana iya Omonene ko-bhantö, na bharabhöörökërrya engʼana iyö.

Pauro araahokana na Bharinaabha

36Hano syaahëtirë sinsikö nke igho, Pauro akatëëbhya Bharinaabha igha, “Tukyore mu-mighi gheno twëëghya-mo engʼana iya Omonene Yëësu. Twitaahe amaghëndërryö agha abhakumya bharikyëtö.” 37Bharinaabha yaatunanga igha bhahinane hamwë na Yohana, ono yaabherekerwanga igha Maariko. 38Kasi Pauro akamaaha igha, ti-bhuuya bhahinane na Maariko, ko bhoora yaabhatighirë mu-kyaro ikya Pamfiria, akaanga ököghëndërrya okokora nabho emeremo. 39Engʼana iyö, ekaghera Pauro bhanyeerane senkaani bhököngʼu na Bharinaabha, kora bhakaahokana. Bharinaabha akahinana na Maariko, bhakariina mu-ryato, bhakaghya kwi-ghinga irya Kiipuro. 40Pauro wonswe akashaaghora Siira, bhakatanora, hano abhakumya bharikyabho bhaamarrë okobhasabhera örööbhö urwa Omonene Yëësu. 41Bhakaheta mu-kyaro ikya Siria na ikya Kirikia, bhakabha bharatogheka abhakumya.

16

Timoteo araghootana na bhaabho Pauro

1Mbe, Pauro akahika mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Dëribhë. Hano yaaruurë-mo, akaghya mu-mughi ughwöndë ghono ghwaabherekerwanga igha Risitira. Mu-mughi muyö, yaare-mo umwegha uwa Yëësu ono yaabherekerwanga igha Timoteo. Nyakuwaabho m-Muyahudi ono yaarenga akumiri Omonene Yëësu, kasi suwaabho, m-Muyunaani yaarë. 2Timoteo yaarë na eteemo inshiiya mo-bhakumya bharikyaye abha Risitira, na Iköniö iyö. 3Pauro yaatunanga igha, abhe arahinana na Timoteo okoraareka engʼana iya Waryobha. Ku bhuyö Pauro, akaghegha Timoteo, akamosaara. Ko bhoora Abhayahudi bhonswe igho abha mu-mighi ghiyö, mbaamanyirë bhuuya igha suwaabho Timoteo m-Muyunaani yaarë, na Abhayunaani tebhaasaarwanga hë. 4Mu-mighi gheno bhaabho Pauro bhaahëtirë, mbaaraghërryanga-mo abhakumya amaraghërryö agha abhatomwa abha Yëësu, na abhaghaaka abha ekanisa iya Yërusarëëmu, okore bhaghaghoote. 5Ku bhuyö amakanisa agha iyö, ngaaghëndërrëëyi okonagha okobha na umukumo. Ekerengere ikya abhakumya, nkyaaruhanga kera urusikö.

Pauro aramaaha mo-kerooto ömöntö uwa Makedonia

6Mbe, Pauro, Siira na Timoteo, bhakakora oroghendo, bhakahetera ahasë hano Furighia yaaheegheraini na Gharatia. Bhakaheteerania, bhataghambirë-mo engʼana. Ko bhoora Umwika Ömöhörëëru, yaabhakaanëri bhatakaraareka engʼana iya Waryobha mu-kyaro ikya Asia Enke. 7Hano bhaahikirë mo-rotonga urwa omokowa ughwa Misia, bhakatuna igha bhasohe mo-mokowa ughwa Bhitinia, kasi Umwika Ömöhörëëru uwa Yëësu,16:7 Umwika Ömöhörëëru uwa Yëësu we Umwika Ömöhörëëru ooraoora. tiyaabhaikërërrëëyi hë. 8Ku bhuyö, bhakaheta Misia, bhakangʼaaraara ukughya mu-mughi ughwa Tiroa.

9Enkaagha iya ubhutikö hano Pauro yaarenga araayë, akamaaha ömöntö uwa Makedonia mo-kerooto. Ömöntö uyö, yaarenga aimërëëyë aramosaasaama igha, “Otaamboka uushe Makedonia eno ötötöörri.” 10Ko okoghera iya amamaaho agha Pauro ghayö, tokasëëmya16:10 Hayö haandëkirë igha tokasëëmya ko bhoora Ruuka umwandëki hamwë yaarë na bhaabho Pauro. bhöngöbhöngö oroghendo urwa ukughya Makedonia. Ntwaaghëëyë iyö, ko bhoora twaarööshë igha, Waryobha we atöbhërëkëëyë kughya-yo, okore tobharaarekere Amangʼana Amaiya.

Ridia arakumya Yëësu

11Mbe, tokatanora ukurwa Tiroa hayö na iryato, tokaghya këmwë, tokahika kwi-ghinga irya Saamotirake. Hano bhwaakëëyë, tokaghobha mu-mughi ughwa Neapoori. 12Kukurwa hayö, tokaghya igho, tokahika mu-mughi omonene ghono ghwaabherekerwanga igha Firipi. Umughi ghuyö, ngwaarë mu-kyaro ikya Makedonia. Ghwaaghöötërrëëywë na Abharuumi. Tokaikara-mo sinsikö nyabhorebhe.

13Mbe, urusikö urwa Obhotooro tokaghya kebhara iya umughi ghuyö, tokaghya haangʼë na omooro, ko bhoora ntwaakanyanga igha, hayö ho tokaanyöörrë-ho abhantö bharasaasaama Waryobha. Hano twaahikirë-ho, tokaanyoora abhakari bhaasangeraini-ho. Bhëëtö bhonswe tokaikara hamwë nabho, tokabhatëëbhya Amangʼana agha Yëësu. 14Mo-bhantö bhano bhaatwitegherranga, yaare-mo omokari uwöndë uwa umughi ughwa Tiyatira, ono yaabherekerwanga igha Ridia. Ridia m-möhönia yaarë uwa singibho sinshiiya isya erangë këësërö, omokari uyö, yaasookanga Waryobha. Omonene Yëësu akaghoota enkoro iya Ridia, enkaagha eno yaaitegherranga amangʼana ghano Pauro yaaghambanga. Akakumya amangʼana ghayö, akabhatiisibhwa. 15Ho omokari uyö yaabhatiisiibhwi hamwë na abhantö abha waaye, akatosaasaama igha, “Nyoore bhamurë, mörööshë igha nkumiri Omonene uwëëtö Yëësu, ndabhasabha toghende motanaahe-ko waane.” Akatokangʼasërrya bhököngʼu igha toghende waaye, tokaikerrya.

Pauro bhaana Siira bharëngë mo-kebhohe

16Mbe, urusikö nyabhorebhe hano twaaghyanga ahasë hano abhantö bhaasengerranga Waryobha, tokasikana-ho na umwisëkë omoghorwa. Umwisëkë uyö, yaarenga na risambwa irya obhoraghöri, reno ryaamohaananga obhotoro ubhwa okoraghora. Abhanene abhaaye, bhaanyooranga ehoorohooro insharu ko obhoraghöri ubhwa umwisëkë uyö. 17Umwisëkë uyö akabha araturwa nyuma, arakora ikituri igha, “Abhantö bhano na-bhaköri abha emeremo abha Waryobha ono akërrë bhyonswe igho, bharabharaarekera enshera eno eraaghere möhönibhwi.” 18Akataniatania igho sinsikö sinsharu. Engʼana iyö, ekaghera Pauro akarerra bhököngʼu. Akaisyörrya mwisëkë uyö. Akahamera risambwa riyö ryaamunyankyanga. Akarëtëëbhya igha, “Okohetera iriina irya Yëësu Kiristo,16:18 Iriina irya Yëësu Kiristo. Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abhatomwa 4:7. urwe ku-mwisëkë ono!” Hayö na hayö igho, risambwa riyö rekamohaatera.

19Mbe, abhanene abha umwisëkë uyö, hano bhaarööshë igha teeho enshera iyëndë eno bharaanyoorenga ehoorohooro, bhakaghoota Pauro bhaana Siira, bhakabharuta okohekera hano bhaabhahikiri mo-bharasa, ko-bhatöngi abha umughi ghuyö. 20Bhakabhahikya ko-bhaahokania. Bhakabhatëëbhya igha, “Abhayahudi bhano, bhaarëëtirë riihë rinene mu-mughi ughwëtö! 21Bhararaareka igha, toghoote seteemo isya waabho. Amaraghërryö aghëëtö Abharuumi, teghakutuna toseghoote kora ökösëröndërrya hë.”

22Mbe, abhantö bhano bhaaikomaini hayö, bhakaighwa bhoghogho, bhakarerra, bhakaghya ko-Pauro na Siira. Mbe, abhaahokania bhayö, bhakabhangʼaabhora singibho, bhakahamera igha bhatemwe bhörrö. 23Hano abhantö bhayö bhaamarrë okobhatema bhököngʼu, bhakabhaseekera mu-nyumba iya ekebhohe. Abhatöngi bhayö, bhakakangʼasërrya ömörëndi igha, abhanaghi bhuuya. 24Ömörëndi akabhasöhya mönsë, mu-kinyumba ikya ghatëghatë, akabhatoorra ebheraangʼani ibhya ëmëtë ko-maghörö aghaabho.

25Mbe, mu-bhutikö ghatë, Pauro bhaana Siira, bhakasaasaama Waryobha, bhakarëëtya amarëëtyö agha ökömötöönia. Abhabhohe bharikyabho, bhakabha bharabhaitegherra. 26Kamwë igho ikirighiti ekenene bhököngʼu kekaheta ku-kyaro. Inyumba iya ekebhohe iyö, ekasingisibhwa, kora ebhesaku bhyonswe igho, bhekeeghoka. Ebheraangʼani bheno bhyananërrëëywë ko bhabhohe, bhekatashoka. 27Ömörëndi uwa inyumba iya ekebhohe akabhooka. Hano yaarööshë igha ebhesaku bhyëghökirë, akaruta umushonge ughwaye, akatuna aiyite, ko bhoora yaakanyanga igha, abhabhohe bhonswe igho bhangʼösirë. 28Kasi Pauro akamokongera bhököngʼu igha, “Uwe! Otakiiyita! M-bonswe igho toomono!” 29Ömörëndi uyö akatuna setara sereetwe. Hano setara syaarëëtirwë, akasoha bhöngöbhöngö mu-nyumba, akaghwera Pauro na Siira ko-maghörö ararighita.

30Hano yaamarrë, akabharishökya kebhara. Akabhabhöörya igha, “Ë, bhare abhanene abhaane, iyakë nkaakora nhone?” 31Bhakamohonshora igha, “Waryobha naraaköhöni, hano uwe na abhantö bhaaho moraakumi Omonene Yëësu.” 32Hayö ho Pauro bhaana Siira bhöörökërrëëyi ömörëndi uyö engʼana iya Omonene Yëësu, hamwë na abhantö bhonswe igho bhano bhaarë waaye hayö. 33Ömörëndi uyö, akaghegha Pauro bhaana Siira, ubhutikö bhuyöbhuyö, akabhööghya amashamaaro aghaabho. Akabhatiisibhwa hamwë na abhantö abha waaye bhonswe igho. 34Hano yaamarrë, akabhahira waaye, akabhasërëënia. Akashomerwa bhököngʼu hamwë na abhantö abhaaye bhonswe igho, ko bhoora bhaakumiri Waryobha.

35Mbe, hano bhwaakëëyë, abhatöngi bhayö bhakatoma abharugharugha abhaabho kö-mörëndi uwa inyumba iya ekebhohe, bhamötëëbhi igha, “Ohaatere abhantö bhayö bhaghende.” 36Omonene uwa bharëndi uyö akatëëbhya Pauro amangʼana ghayö igha, “Abhatöngi bhatomaini amangʼana igha, mbahaatere, ku bhuyö murishoke, moghende na omorembe.”

37Kasi Pauro akatëëbhya abhantö bhayö bhaarëëtirë amangʼana ghayö igha, “Ndarra mbaarë bhatötëmirë bhörrö, harabhu igho mo-bhantö, kora bhataraatobhotorra ikiina? Bhëëtö m-Baruumi törë!16:37 Bhëëtö m-Baruumi törë. Hano Umuruumi yaaghootwanga na umusirikare, tiyatemwanga hë. Bhakatoseekera mu-nyumba iya ekebhohe. Bhoono nkutuna bharë kotohaatera bhughunyi igho? Tekeebhe hë! Tigha abheene bhaashe hano, bhatohaatere!” 38Abharugharugha bhayö, bhakakyora, bhakatëëbhya abhatöngi amangʼana ghayö ghonswe igho. Hano abhatöngi bhayö bhaaighuurë igha Pauro bhaana Siira m-Baruumi, bhakahaha bhököngʼu. 39Ho abhatöngi bhayö bhaaishirë bhakaarra amabhoko Pauro bhaana Siira igha, bhabhaabhere. Bhakabharishökya ukurwa mu-nyumba iya ekebhohe iyö, bhakabhasaasaama igha bharwe mu-mughi ghuyö.

40Pauro bhaana Siira, hano bhaaruurë mu-nyumba iya ekebhohe, bhakaghya wa Ridia. Bhakaikomania hayö na abhakumya bharikyabho, bhakabhatërëmya. Hano bhaamarrë, bhakatanora.

17

Riihë mu-mughi ughwa Tësarönikë

1Mbe, Pauro bhaana Siira bhakahetera mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Amfipöri, na ughwöndë igha Apörönia, bhakahika Tësarönikë. Tësarönikë hayö ho inyumba iya esango iya Abhayahudi yaarë. 2Pauro akabha arasoha mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi iyö, kya bhono eteemo iyaaye yaarë. Mbe, Pauro uyö, akabha arashumaasha na abhantö amangʼana agha Amaandeko Amahörëëru ku-sinsikö isatö isya Obhotooro seno syaaroobheraini. 3Akatona amangʼana, arabharahorra kya igho ghaarë igha Yëësu nakaatëësirwë, aitwe, hano akomara, aryoke ukurwa mo-bhaku. Pauro akabhatëëbhya igha, “Yëësu uyö nkobhatëëbhya amangʼana aghaaye, we Kiristo.” 4Amangʼana ghayö Pauro yaaghambirë, Abhayahudi abhandë bhakaghakumya, hamwë na Abhayunaani abhandë abhaaru bhano bhaaighweranga Waryobha. Kora abhakari abhaaru abha ibhyeo, bhakakumya. Abhantö bhayö bhonswe igho, bhakaghootana na bhaabho Pauro na Siira.

5Kasi amangʼana ghayö ghakaghera Abhayahudi abhandë bhakabha na rikenge. Ku bhuyö bhakaghya mo-moteera, bhakakora inikö na abhantö abha eteemo engogho. Abhantö bhayö, bhakakora riihë rinene mu-mughi ghuyö. Bhakaghya yeeka wa Yasööni, bhakasoha mu-nyumba kwa nguru, bharatuna Pauro na Sira, okore bhabhahire mo-sango iya abhantö hayö. 6Hano bhaabho Pauro bhaabhabhörrë, bhakaghoota Yasööni na abhakumya abhandë. Bhakabhahira ko-bhanene abha umughi, bharasaayasaaya igha, “Abhantö bhano bhasyörya ekebhara kyonswe igho, m-bano bhaahikirë mu-mughi mono okoreeta-mo riihë. 7Yasööni uyö, we yaabhasërëënëri waaye. Hamwë na ghayö, nkosarya bharë amaraghërryö agha Kaisaari, ko okoghamba igha, bhaana omokama uwöndë ono akobherekerwa igha Yëësu.”

8Hano abhanene abha umughi hamwë na abhantö bhayö bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakashaghana. 9Bhakashibhya Yasööni na bharikyaye bhayö, bhakabhahaatera.

Pauro na Siira bharëngë Bherooya

10Kamwë igho mu-bhutikö ghatë, abhakumya abha Tësarönikë bhakahira bhaabho Pauro na Siira, bhaghi mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Bherooya. Hano bhaahikirë iyö, bhakasoha mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi. 11Abhabheerooya bhayö, m-bantö abha heene bhaarë okokera Abhatësarönikë. Ko bhoora bhaaghöötirë engʼana iya Waryobha ko motono, bhakabha bharitaaha mo-Maandeko Amahörëëru sinsikö syonswe igho, okore bhamaahe nyoore amangʼana ghayö Pauro akoghamba m-maheene! 12Mbe, Abhayahudi abhaaru hamwë na abhakari na abhashaasha, na Abhayunaani bhano bhaasookwanga, bhakakumya Yëësu.

13Kasi Abhayahudi abha Tësarönikë, hano bhaamanyirë igha Pauro nkwëghya arë abhantö engʼana iya Waryobha mu-mughi ughwa Bherooya, bhakaghya-yo. Bhakasëëghërrya rikomo irya abhantö bhano bhaarë hayö, riihë rekaghöötya. 14Ko okoghera iya ghayö, abhakumya abha hayö, bhakaherekerra Pauro bhöngöbhöngö, ukughya mo-keghobho. Kasi Siira na Timoteo bho bhakatighara Bherooya hayö. 15Abhakiristo bhayö, bhakamoherekerra igho, bhakamuhikya Atene. Hano bhasëëmyanga ukukyora, akabhatomana igha, bhaghende bhatëëbhi Timoteo bhaana Siira bhamwangohere.

Pauro arashumaasha na Abhaatene

16Hano Pauro yaaghanyanga Siira bhaana Timoteo Atene hayö, akamaaha umughi ghuyö ghonswe igho, ngwishööyë ëbhëtöndö ibhya amasambwa. Engʼana iyö, ekaghera akaighwa bhoghogho bhököngʼu mo-nkoro iyaaye. 17Mbe, akabha arasoha mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi, arashumaasha na bhano yaasikananga nabho muyö. Akashumaasha na Abhayahudi na Abhakyaro bhano bhaaighweranga Waryobha, akabhaheemera amangʼana agha Yëësu. Akaheemera kora bhano yaasikananga nabho mo-moteera kera urusikö.

18Mbe, Pauro akahomerana na abhamanyi abha rikomo irya idiini ya Ikiepikureo na Ikisitoiko,17:18 Ikiepikureo abhantö abha idiini iyö bho bhaakanyanga igha engʼana indito kö-möntö, nu-kwihansha, omorembe na ukushomerwa. Ikisitoiko abhantö abha idiini iyö bho bhaaghambanga igha, ëkëntö kyokyonswe igho ko-kebhara kono, nkeena ensonga yaamo. Ku bhuyö abhantö bhatakaabha na entarëki handë ukwibhëmbëërya. Bhabhaahe amaitegherro ghaabho. bhakanyeerana senkaani. Abhandë bhakaghamba igha, “M-mangʼana kë ghano umwibhamböku ono akoghamba?” Abhandë bhakaghamba igha, “Eramaahekana igha, m-biwaryobha ibhya ikyaro ikyëndë akushumaashera.” Mbaaghambirë igho, ko bhoora Pauro yaabharaarëkëëyë Amangʼana agha Yëësu, na agha ukuryoka ukwa abhaku.

19Mbe, abhantö bhayö, bhakaghegha Pauro bhakamuhira mo-sango iya Abhaatene eno yaabherekerwanga igha Areopagho.17:19 Areopagho na-hasë hano bhaasikaneranga-ho. Bhakamötëëbhya igha, “Tötëëbhi ensonga iya amëëghyö amahya ghayö ökötëëbhya abhantö. 20Ko bhono twighuurë igha wishirë na amangʼana amahya, bhoono keno tukutuna, ni-igha otorahorre amangʼana ghayö.” 21(Mbaaghambirë igho, ko bhoora Abhaatene, hamwë na abhaghëni abha ukurwa mu-bhyaro ibhyëndë bhano bhaamënyirë Atene hayö, bhaahanshirë ukwitegherra na ukushumaashera amangʼana amahya ghano ghakwebhoka.)

22Mbe, Pauro akaimerra Areopagho hayö akaghamba igha, “Bhare bhaghaaka abha Abhaatene, ndamaaha igha nköröndërrya mörë bhököngʼu amangʼana agha okosengerra. 23Ko bhoora hano naarë okotaara mu-mughi ughwënyu mono, nitaahirë bhuuya ëbhëntö bheno mokosengerra, nkamaaha riighyö irya okosengerra-ko reno ryaarë ryandëkirë igha, ku-waryobha ono atamanyekaini. Waryobha uyö mokosengerra igho motamomanyirë, we nkutuna mbaraghërri.

24“Waryobha we yaabhomba mu-ryobha na ekebhara kyonswe igho, na bheno bheemo. Uyö we Omonene uwa mu-ryobha na ekebhara kyonswe igho, ku bhuyö, takwikara mo-masengerro ghano ghahaghaashwa na abhantö. 25Taana inyanko iya ökötööribhwa engʼana na abhantö, ko bhoora we akohaana abhantö umwika ughwa öbhöhöru, na ëbhëntö bhyonswe igho. 26We yaabhömbirë amakabhira ghonswe igho, ukurwa kö-möntö ömwë, okore bharoomaane ko-kebhara kyonswe igho. Akatoora-ho senkaagha seno yaasëëmëri ukurwa kare, akatoora-ho na sentonga isya ahasë hano bharaikarenga. 27Waryobha yaakörrë ghayö ghonswe igho, okore abhantö bhamutunenga, nokaanyoora n-kwa okohaabhaatahaabhaata igho, bhamomanye. Nokaanyoora umwene tarëngë hare na ömöntö wowonswe igho hë. 28Waryobha we akoghera toraghenda to bhahöru. Kya bhono umwandëki uwëënyu uwa amarëëtyö yaandëkirë igha, ‘Bhëëtö na-bhaana abhaaye törë.’

29“Mbe, ko bhoora igha bhëëtö na-bhaana abha Waryobha törë, tetokaakanya igha, Waryobha natuubhaini na ëbhëtöndö ibhya ebheghera ibhya esahaabhu, ebheghera ibhya seehera, na ibhya amaghena ghano ghakömöghirwë. Amatöndö ghayö, na-bhantö bhakoghakora ko-bhongʼaini ubhwabho. 30Kare hayö, Waryobha yaaikörrë igha takomaaha amangʼana ghayö abhantö bhaakoranga, ko bhokangi ubhwabho ubhwa ukwanga komomanya. Kasi bhoono, nkötëëbhya arë abhantö bhonswe igho abha kera ahasë igha, bhahongore ëbhëbhë ibhyabho. 31Ko bhoora yaatoora-ho urusikö, rono arebhotorra abhantö bhonswe igho ibhiina ibhyabho ko bhoheene. Waryobha, yaamara okotoora-ho ömöntö, ono arebhotorra abhantö ibhiina bhyabho. Yöörökya abhantö bhonswe igho obhoheene ubhwa amangʼana ghayö, ku ukuryökya ömöntö uyö ukurwa mo-bhaku.”

32Mbe, hano bhaaighuurë amangʼana agha ukuryoka ukwa abhaku, abhandë bhakashabhura. Kasi abhandë bhakamötëëbhya igha, “Toratuna ghwiki tukwitegherre ko engʼana iyö.” 33Mbe, Pauro akarwa mu-righambero muyö, akarishoka kebhara. 34Abhantö abhandë bhakakumya Yëësu, bhakaghootana na Pauro. Mo-bhantö bhayö yaare-mo Dionisio, uwa ribharasa irya Areopagho, na omokari ono yaabherekerwanga igha Damari, hamwë na abhandë.

18

Pauro mu-mughi ughwa Körintö

1Hano amangʼana ghayö ghaahööyë, Pauro akarwa Atene hayö, akaghya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Körintö. 2Akasikana-yo na Umuyahudi ono yaabherekerwanga igha, Akiira. Akiira uyö, nu-mwebhorrwa uwa omokowa ughwa Ponto yaarë. Akiira hamwë na mokaaye ono yaabherekerwanga igha Purisika,18:2 Purisika. Iriina reno senkaagha isyëndë, nkobherekerwa rërë igha, Purisira. bhaarwërëëyë mu-mughi ughwa Ruumi mu-kyaro ikya Itaaria, ko bhoora Kaisaari Kiraudio yaaraghërrëëyi igha Abhayahudi bhonswe igho, bharughibhwi ukurwa Ruumi. Mbe, Pauro akaghya okobhakëërya. 3Ko bhono Pauro wonswe m-mutumi uwa amaghutu agha amatondobhaari yaarë, kya bhaabho Akiira, akaikara waabho hayö, bharakora hamwë emeremo ghiyö. 4Pauro akabha arasoha mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi kera urusikö urwa Obhotooro, arashumaasha na Abhayahudi hamwë na Abhayunaani.

5Mbe, hano Siira na Timoteo bhaangʼaaraarrë ukurwa Makedonia ukuusha Körintö, Pauro akahengera mo-Bhayahudi ököbhëëghya engʼana iya Waryobha senkaagha syonswe igho. Akaimererra igha Yëësu we Kiristo. 6Kasi Abhayahudi bhayö, bhakamunyeera senkaani na okomotoka, ku bhuyö akaghankamora singibho isyaye, na okobhatëëbhya igha, “Hano moraasire m-bëënyu abheene, taaho ömöntö ono amaanyinga aghaaye gharaanyiromberre hë! Tigha öni bhoono ngende okoraarekera Abhakyaro.”

7Mbe, Pauro akatanora, akaghya, akaikara wa Tiito Yusito, ono yaasookanga Waryobha. Ömöntö uyö, inyumba iyaaye yaaheegheraini na inyumba iya esango iya Abhayahudi. 8Omonene uwa inyumba iya esango iyö, ono yaabherekerwanga igha Kirisipo, hamwë na abhantö abhaaye bhonswe igho, bhakakumya Omonene Yëësu. Abhakörintö abhaaru bhano bhaaitegherranga Pauro, bhonswe mbaakumiri, bhakabhatiisibhwa.

9Urusikö nyabhorebhe ubhutikö, Omonene Yëësu akatëëbhya Pauro mo-kerooto igha, “Otakoobhoha, uwe ghëndërrya okoraareka, otakaakira! 10Öni hamwë ndë na uwe, taaho ömöntö ono araakukuni-ko hë, ko bhoora neena abhantö abhaaru mu-mughi mono, bhano bharëngë orobhaara urwane.” 11Ku bhuyö Pauro akaikara omooka na imyëri esansabha Körintö hayö, arëëghya abhantö engʼana iya Waryobha.

12Enkaagha eno Ghario yaarenga ömötöngi uwa Akaaya, ho Abhayahudi bhaaghootaini hamwë, bhakaseeta Pauro, bhakamoghoota, bhakamuhira mo-bharasa. 13Bhakaghamba igha, “Twishirë ukushongera ömöntö ono, ko bhoora aköngʼënërrya abhantö igha, bhasaasaamenga Waryobha, ko-teemo eno etakorengerrania na amaraghërryö aghëëtö.”

14Enkaagha eno Pauro yaatunirë igha aikoorerre, Ghario akatëëbhya Abhayahudi bhayö igha, “Bhëënyu bhare Abhayahudi, singa nkushongera mörë ömöntö ono ko-bhosarya, hayö ho nkaabhaitëghërrëëyë. 15Kasi ko bhono n-senkaani isya amangʼana, amariina na amaraghërryö ghëënyu, moghamare bhëënyu abheene. Öni tëndëngë umwahokania uwa amangʼana ghayö hë.” 16Ghario akabharughya ukurwa mo-bharasa hayö.

17Mbe, abhantö bhayö bhonswe igho bhakaghoota Sositene, omonene uwa inyumba iya esango iya Abhayahudi, bhakamotema mo-bharasa hayöhayö. Kasi Ghario akamaaha igha, engʼana iyö, tëmötönëri hë.

Pauro arakyora mu-mughi ughwa Antiökia

18Mbe, hano amangʼana ghayö ghaahööyë, Pauro akaikara Bhökörintö hayö sinsikö sinsharu këmwëkëmwë. Ho yaamarrë, akaragha abhakumya bharikyaye, akaghya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Siria. Hano yaahikirë Kenkirea, akaghingira situukya syaye ko-teemo iya Ikiyahudi, ko okoghera iya okohekerania ikityano keno yaarenga aihiimirriyi. Mbe, umwene hamwë na Purisika bhaana Akiira bhakariina mu-ryato irya ukughya mu-kyaro ikya Siria. 19Hano bhaahikirë Ëfësö, Pauro akatigha hayö bhaabho Pirisiira na Akiira, akasoha mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi, akabha arashumaasha na Abhayahudi. 20Abhayahudi bhayö, bhakamosabha igha, ëngëri sinsikö isya ukwikara nabho hayö, Pauro tiyaikërëëyi hë. 21Kasi yaaraghaini nabho akabhatëëbhya igha, “Hano Waryobha arehansha, nindikyora.” Akariina iryato, akatanora ukurwa Ëfësö hayö.

22Hano Pauro yaahikirë Kaisaaria, akatiira ukughya Yërusarëëmu, ökökëërya-yo Abhakiristo. Ho yaamarrë, akangʼaaraara ukughya mu-mughi ughwa Antiökia. 23Hano yaamarrë-ho sinsikö nke igho, akarwa hayö. Akahetera Gharatia na Furighia, aratogheka Abhakiristo bhonswe igho.

Emeremo ighya Apöörö mu-mughi ughwa Ëfësö

24Mbe, Ëfësö hayö, yaaishirë-ho Umuyahudi uwöndë ono yaabherekerwanga igha Apöörö. Apöörö uyö, nu-mwebhorrwa uwa umughi ghono ghwaabherekerwanga igha Arekisandiria. Apöörö m-mokarë yaarë ko okoghamba, na yaamanyirë bhuuya Amaandeko Amahörëëru. 25Ömöntö uyö, yaarenga yëghiibhwi amangʼana agha Omonene Yëësu. Na ko bhono yaarë na omotono, akasimya ukwëghya abhantö ko obhokarë na obhoheene. Kasi obhobhatiisyo bhono yaamanyirë, nu-bhwa Yohana ubhwene igho. 26Apöörö akasoha mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi, akasimya ukwëghya-mo Amangʼana Amaiya agha Yëësu ko obhokarë. Hano Purisika bhaana Akiira, bhaaighuurë kya bhono Apöörö yëëghyanga, bhakamuhira waabho, bhakamwörökërrya enshera iya Waryobha bhuuya kya igho ërë.

27Hano Apöörö yaatunirë igha amboke inyansha aghende Akaaya, abhakumya bharikyaye bhakamwikërërrya igha aghi. Ku bhuyö, bhakandekera Abhakiristo abha iyö ritashandighi igha, bhamösërëëni bhuuya. Hano yaahikirë iyö, akatöörrya bhököngʼu bhano bhaarenga bhakumiri Yëësu kö rööbhö urwa Waryobha. 28Apöörö yaahengeranga Abhayahudi mo-bhantö, harabhu igho ko-Maandeko Amahörëëru igha, Yëësu we Kiristo.

19

Pauro araghya Ëfësö

1Mbe, enkaagha eno Apöörö yaarenga Körintö, Pauro akahetera mu-mighi ighya mu-singuku, akangʼaaraara igho, akahika Ëfësö. Hano yaarë Ëfësö hayö, akasikana-ho na abheegha abhandë abha Yëësu. 2Akabhabhöörya igha, “Hano mwaakumiri Yëësu, mwaanyöörrë Umwika Ömöhörëëru?”

Bhakamohonshora igha, “A a, kora tetwakaighuurë igha aaho hë.”

3Ho, ghwiki yaabhabhöörri igha, “Bhoono m-bobhatiisyö kë mwaabhatiisiibhwi?”

Bhakamohonshora igha, “M-boora Yohana yaabhatiisyanga.”

4Mbe, Pauro akabhatëëbhya igha, “Yohana yaabhatiisyanga abhantö bhano bhaarenga bhahöngööyë ëbhëbhë ibhyaho. Akabhatëëbhya igha, bhakumi ono ariisha. Ömöntö uyö, n-Yëësu.” 5Hano bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakabhatiisibhwa ku iriina irya Omonene Yëësu. 6Pauro akabhatoorra amabhoko. Ni-igho yaabhatöörëëyë amabhoko igho, Umwika Ömöhörëëru akabhaitoomera. Bhakashumaasha ebheghambo ebhehya, bharaghamba amangʼana agha öbhörööti. 7Abhantö bhayö bhonswe igho, mbaarë mona ikömi na bhabhërë.

8Mbe, ku-ribhagha irya imyëri etatö, Pauro akabha arasoha mu-nyumba iya esango iya Abhayahudi, arashumaasha na abhantö ko obhokarë, akaiköngʼërrya igha abharute ko amangʼana agha Obhokama ubhwa Waryobha. 9Kasi abhandë bhakabha na emetwe ëmëköngʼu, bhakaanga ukukumya, kora bhakanyeera senkaani amangʼana agha Omonene Yëësu harabhu igho. Bhakaghasera mo-bhantö, ku bhuyö Pauro, akahaaterana nabho. Akaahora abheegha abha Yëësu, akabhahira mu-shuurë iya umwëghya Tirano. Akabha arashumaasha nabho iyö amangʼana agha Yëësu. 10Pauro yaaghëndërrëëyi na emeremo ghiyö, imyoka ibhërë. Ekahekera-ho enkaagha eno abhamënyi abha ikyaro ikya Asia Enke, Abhayahudi, na abhantö bhano bhatarë Abhayahudi bhonswe igho, bhakaighwa engʼana iya Omonene Yëësu.

Bhamura abha Sikewa bharatemwa na risambwa

11Waryobha yaahaayë Pauro obhotoro ubhwa okokora amakono amanene, agha ököröghöörya. 12Kora ebhetambaara na singibho isya Pauro hano bhyaahirwanga ko bharööyë, mbaahwenanga. Na bhano bhaarë na amasambwa, ngaabhahaateranga.

13Bhaare-ho Abhayahudi abhandë abhërëëri, bhano bhaashaashyanga ukwata amasambwa okohetera ku iriina irya Omonene Yëësu. Bhaaghatëëbhyanga igha, “Ndabhahamera, more masambwa, okohetera ku ubhwera ubhwa Yëësu oora Pauro akoraarekanga, murwe kö-möntö ono!” 14Mo-bhano bhaakoranga igho, bhaare-mo abhaana muhungatë abha Sikewa, omonene uwa abhasëngëri abha Ikiyahudi. 15Kasi risambwa rekabhahonshora igha, “Yëësu nemomanyirë, Pauro wonswe nemomanyirë, bhoono bhëënyu m-baabho wë?” 16Ömöntö uyö yaarë na risambwa, akabhaibhorrokera, akabharöönia, akabhahengera singuru bhonswe igho. Bhakangʼosa ukughya kebhara bharëngë kengʼaabhi na eno bhanyahaarrwë.

17Mbe, amangʼana ghayö ghakaromaana mo-Bhayahudi na mo-bhantö bhano bhatarë Abhayahudi bhonswe igho abha Ëfësö hayö. Abhantö bhonswe igho bhakahaha, bhakakumya bhököngʼu iriina irya Omonene Yëësu. 18Abhantö abhaaru bhano bhaakumiri Yëësu, bharaghamba harabhu igho mo-bhantö amangʼana aghaabho amaghogho ghano bhaakoranga. 19Abhantö abhaaru bhano bhaaraghoranga, bhakareeta ebhetabho ibhyabho ibhya obhoraghöri, bhakabhesamba harabhu igho. Bhakakora risaabhu irya öbhöghöri ubhwa ebhetabho bhiyö, bhakamaaha igha bhyahikyanga ëbhëkwë na ëbhëkwë ibhya seehera.19:19 Ëbhëkwë na ëbhëkwë ne-kerengere keno senakara isyëndë sekobherekera igha ëbhëkwë merongo etaano.20Ko nshera iya obhotoro bhuyö, engʼana iya Omonene Waryobha, ekaromaana bhököngʼu mo-bhantö.

Riihë mu-mughi ughwa Abhaëfësö

21Hano amangʼana ghayö ghonswe igho ghaahööyë, Pauro akaighambera mo-motwe ughwaye igha, naraaghi Makedonia na Akaaya ataraaghya Yërusarëëmu. Na hano arihika Yërusarëëmu, ni-igha aashe okotasha kora Ruumi honswe. 22Ku bhuyö akatoma abhatöörrya abhaaye bhabhërë, Timoteo na Erasito, igha bhatangate ukughya Makedonia, we akatighara Asia Enke hayö sinsikö nke igho.

23Ku-sinsikö siyö, riihë rinene bhököngʼu rekeebhoka Ëfësö hayö, ko okoghera iya amangʼana agha Omonene Yëësu. 24Mu-mughi ghuyö, yaare-mo ömöntö ono yaabherekerwanga igha Demetirio, ömöntö uyö, yaaturanga ëbhëtöndö ibhya seehera bheno bhyaatuubhananga na risengerro irya risambwa iryabho rikari, reno ryaabherekerwanga igha Aritëmi.19:24 Aritëmi ryaarë risambwa rikari irya urwebhoro, iriina iryaryo iryëndë ryaarë igha Diana. Ubhuturi bhuyö, bhwaahaananga abhaturi bharikyaye ehoorohooro insharu.

25Mbe, Demetirio akakomania abhaturi bharikyaye bhayö, na abhantö abhandë bhano bhaakoranga emeremo ghiyö. Akabhatëëbhya igha, “Bhamurë, bhëënyu mmomanyirë bhuuya igha, mo-meremo gheno, mo tukwamehera. 26Kasi bhoono nkwighwa mörë, na ukwimaahera bhono Pauro akuruta abhantö abhaaru abha Ëfësö hano, na mo-sembaara syonswe igho isya ikyaro ikya Asia Enke. Ko bhono akobhatëëbhya igha ëbhëtöndö, na-bhantö bhakobhekora, ku bhuyö te-waryobha uwa heeneheene hë. 27Obhoghogho ubhwa engʼana iyö ni-igha, emeremo ighyëtö gheno, ngeserwa. Kora risengerro irya risambwa iryëtö rikari, Aritëmi rinene, ryonswe nderaaserwe. Kora Aritëmi umwene wonswe taabhe na ubhuhika ubhwaye hë, na we akosengerrwa ku-kyaro keno ikya Asia Enke, kora na ko-kebhara kyonswe igho.”

28Mbe, hano bhaaighuurë amangʼana ghayö, bhakarerra bhököngʼu, bhakakora ikituri bharaghamba igha, “Aritëmi uwa Abhaëfësö we omonene!” 29Umughi ughwa Ëfësö ghonswe igho, ghokaromaana riihë. Abhantö bhakaghoota Ghaayo bhaana Arisitariko, Abhamakedonia bhano bhaarë hamwë na Pauro ko-roghendo, bhakasoha nabho mu-righari reno abhantö bhaakorranga-mo ëmëhöörwë. 30Pauro akatuna igha wonswe asohe emerre mbere iya abhantö bhayö, kasi abheegha abha Yëësu bhakamorebherra. 31Kora abhanene abha Asia Enke hayö bhano bhaarë abhasaani abha Pauro, bhonswe bhakamorekerra amangʼana, bharamosaasaama igha, atakaasoha mu-righari irya abhantö bhayö.

32Mbe, enkaagha iyö abhantö bhayö bhataniatanianga timburisisi timburisisi, okohekera hano Ikiikaro kiyö kyaanyaraghaini. Abhaaru, tebhaamanyirë engʼana eno yaaghërrë bhakaikomania hayö hë. 33Abhayahudi bhakahira Arekisanda mbere iya abhantö bhayö, bhakamötëëbhya amangʼana ghano araaghambe. Arekisanda akabhainyökërya okobhoko igha bhakire, okore aikoorerre ku-rikomo riyö. 34Kasi hano bhaamanyirë igha Arekisanda m-Muyahudi yaarë, bhakakongera hamwë bhököngʼu bharaghamba igha, “Aritëmi uwa Abhaëfësö we omonene!” Bhakamara ribhagha kya seesa ibhërë bharaghamba igho.

35Mbe, omokaraani omonene uwa umughi ghuyö, akakirya abhantö. Akabhatëëbhya igha, “Bhëënyu bhare abhantö abha Ëfësö, mu-bhyaro bhyonswe igho nawë ono atamanyirë igha, umughi ghono ngwo ghonaghëri risengerro irya risambwa rikari rinene reera igha, Aritëmi? Ëfësö keno, te-kyo kekonaghya kora ekesosa ikyaryo keno kyaaghööyë hansë ukurwa mu-ryobha? 36Ko bhoora igha taaho ömöntö ono akwanga amangʼana ghano, motereme, motakaaheeta okokora engʼana yoyonswe igho iya obhokangi. 37Abhantö bhano mörëëtirë hano, tebhaibhirë ëkëntö mu-risengerro, kora tebhatökirë risambwa iryëtö rikari Aritëmi hë. 38Nyoore Demetirio na abhaturi bharikyaye bhaana engʼana ko-bhantö bhayö, bhaghende bhabhashongere! Ko bhoora ahasë aha ukwahokanërya amaraghërryö, na abhaahokania abha amaraghërryö hobharë. 39Kasi nyoore eeho engʼana iyëndë, mughihirë mu-bhiikaro bheno bhikwikërribhwa na amaraghërryö aghëëtö. 40Amangʼana ghano tökörrë reero, gharatora koghera tushongerwe igha tökörrë riihë. Tetoona engʼana eno turitaamërri, ituruusi mu-kiina kiyö hë.” 41Omokaraani omonene uyö hano yaamarrë okobhatëëbhya amangʼana ghayö, akanyaraghania esango iyö.

20

Pauro araghya mu-kyaro ikya Makedonia na Bhughiriki

1Hano riihë irya Ëfësö riyö ryaahööyë, Pauro akabherekera Abhakiristo abha hayö, akabhatërëmya. Akaraghana nabho, akaghya Makedonia. 2Hano yaahetanga mu-kyaro kiyö, yaatëëbhyanga Abhakiristo amangʼana amaaru agha okobhatërëmya. Akamara, akaghya Bhughiriki, 3akamara-yo imyëri etatö.

Hano Pauro yaangʼatirë ukuriina mu-ryato aghende Siria, akanyoora amangʼana igha, Abhayahudi bhamöghëmëëyë inikö. Amangʼana ghayö ghakaghera Pauro aighambere mo-motwe ughwaye, akakyora, akahetera Makedonia. 4Oroghendo ruyö, Pauro yaahinaini hamwë na bhaabho Sopatero mura uwa Piro ono yaarwërëëyë mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga Bherooya, Arisitariko bhaana Sekundo ukurwa Tësarönikë, Ghaayo uwa mu-mughi ughwa Dëribhë, Timoteo, na abhantö abhabhërë abha Asia Enke, Tikiiko bhaana Turofimo. 5Abhantö bhayö, bhakatangata ukughya Tiroa, bhakatoghanyera-ho. 6Sinsikö isya inyangi iya emekaate gheno ghetatöörrwë-mo ehamiira, hano syaahööyë, tokarwa Firipi na iryato. Iryato rekakenya sinsikö isaano, tokahika Tiroa. Tokasikana-ho na bharikyëtö bhayö. Tokaikara hayö sinsikö muhungatë.

Pauro araryökya Ëutikö

7Hano urusikö urwa Jumapiri rwaahikirë, tokasangerania, okore tomonyorrane omokaate. Ko bhoora Pauro yaarë na oroghendo nyinkyo yaako, akashumaasha na abhantö igho ubhutikö bhokahengekana. 8Mu-kinyumba ikya eghorofa keno twaaikomanëëyi-mo, syaare-mo setara sinsharu seno syookanga-mo. 9Yaare-mo umumura ono yaabherekerwanga igha Ëutikö. Ëutikö uyö, yaaikaayë haangʼë na ridirisha irya ikinyumba kiyö. Ikinyumba kiyö, kyaarë ko-ghorofa iya katatö. Enkaagha eno Pauro yaaghëndërryanga ukushumaasha, Ëutikö akasundaghera, akakamba akaihiribhwa, akaharaatoka ukurwa ku-ridirisha kuyö, akaisendeka hansë. Akasengʼenswa na abhantö, amarrë ukukwa. 10Pauro akaika, akabhuumara ku-mumura uyö, akamwibhaara, akatëëbhya abhantö bhayö igha, “Motakoobhoha, naraaryoke!” 11Ho Pauro yaatirrë mu-kinyumba ikya ko-ghorofa, akamonyora omokaate, akarya. Ghwiki akaghëndërrya ukushumaasha igho na hano öröghörö rwaasambirë, ho yaatanööyë. 12Abhantö bhayö, bhakahira umumura uyö yeeka arëngë ömöhöru, bhakashomerwa bhököngʼu.

Pauro ararwa Tiroa araghya Mireto

13Mbe, bhëëtö tokariina mu-ryato, tokaghya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Aso, okore tusikane-yo na Pauro. Twaarenga twighwerraini nawe igha, tomohetere iyö. Pauro akaghenda amaghörö ukughya Aso. 14Tokasikana iyö, akariina mu-ryato, tokahinana mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Miturene. 15Hano bhwaakëëyë, tokaghëndërrya na oroghendo urwëtö, tokaheta mbareka iya righinga irya Kio. Hano bhwaakëëyë, urusikö urwa katatö, tokaghobha kwi-ghinga irya Saamo, tokaikara Tiroghirio. Hano bhwaakëëyë ghwiki urwa kane, tokahika mu-mughi ughwa Mireto. 16Pauro yaatunirë igha toheteerani igho totakaaheta mu-mughi ughwa Ëfësö, ko bhoora ataatunanga ateghete mu-kyaro ikya Asia Enke. Kasi hano akaanyöörrë umweya, yaatunanga angohe ukuhika Yërusarëëmu, urusikö urwa inyangi iya Pentekosite rotaraahika.

Pauro araraghana na abhaghaaka abha ekanisa iya Ëfësö

17Hano Pauro yaarë Mireto hayö, yaatömirë amangʼana ko-bhaghaaka abha ekanisa iya Ëfësö igha bhaashe. 18Hano abhaghaaka bhayö bhaahikirë, Pauro akabhatëëbhya igha, “Bhëënyu momanyirë bhuuya bhono naikaayë na bhëënyu hano, ukurwa urusikö urwa mbere rono naatashirë Asia Enke hano. 19Kora hano Abhayahudi abhëëtö bhaankörëëyë inikö, öni naaghömërrëëyi inyanko, ndatighinkanera Omonene Yëësu, m-mara kaaru naakuuranga amaisöri gharaheta. 20Momanyirë kya bhono naabharaghërrëëyi amangʼana ghonswe igho ghano gharaabhatöörri. Tenabhabhisirë engʼana iya okobhatöörrya kora ëmwë hë. Naabhëëghyanga harabhu igho, kora na mu-mighi ighyënyu honswe. 21Naatëëbhyanga Abhayahudi hamwë na Abhayunaani igha, bhahongore ëbhëbhë ibhyaho, bhaashe ku-Waryobha, bhakumi Yëësu Kiristo, Omonene uwëëtö.

22“Mbe, bhoono Umwika Ömöhörëëru angöötirë-ko igha ngende Yërusarëëmu. Kasi temanyirë amangʼana ghano gharaannyoore iyö hë. 23Kasi Umwika Ömöhörëëru yaahonyorranga mu-mighi ghyonswe igho gheno naahetanga-mo igha, inyanko na ekebhohe, nkonganya bhërë. 24Kora nenkaakwa të-këntö ku-öni hë. Keno këntönëri ni-igha, mmarërri emeremo gheno Omonene Yëësu yaangʼaana okokora. Emeremo ghiyö, ni-ighya okoraarekera abhantö Amangʼana Amaiya agha örööbhö urwa Waryobha.

25“Kasi bhoono nemanyirë igha, kö-bhëënyu bhonswe igho bhano naaraarekera amangʼana agha Obhokama ubhwa Waryobha, taaho ömöntö ono areemaaha ghwiki hë. 26Ku bhuyö, bhoono nkobhatëëbhya ndë harabhu igho igha, nyoore ömöntö nasira mö-bhëënyu mono, amaanyinga aghaaye teghanyirombere hë. 27Ko bhoora tenaakubhiri okobhatëëbhya ko obhokarë ghonswe igho ghano Waryobha akutuna momanye.

28“Bhëënyu mwiraarerrenga abheene, na okonaghya bhuuya abhakumya. Umwika Ömöhörëëru we yaabhakora mobhe abhaimërërri abhaabho. Ko bhoora Yëësu, we yaabhatungurya okohetera ko-maanyinga aghaaye. 29Nemanyirë igha, hano ndaaihëëni-ho, abhëëghya abharongo mbariisha kö-bhëënyu. Abhëëghya bhayö, bhareebha kya sishuushë sëmbë seno setakwabhera rihisho. 30Kora mö-bhëënyu monomono, mbaryebhoka-mo abhantö bhano bharëtëëya amangʼana agha obhoheene okore bhangʼöröngʼööbhi Abhakiristo, bhabhasoorane. 31Ku bhuyö, mwiyangarre! Muhiitenga igha, imyoka etatö gheno naikaayë hamwë na bhëënyu hano, naaraghërryanga kera ömöntö ubhutikö na omobhasö, kora nkuura amaisöri ghaheta.

32“Bhoono ndabhatoora ku-Waryobha, na ko engʼana iya örööbhö urwaye. Engʼana iyö, yo ekotora okobhatogheka ebhakore mobhe abhasangi abha umwandö hamwë na abhantö bhonswe igho bhano bhasaabhuurwa.

33“Öni tenaighömbirë hera, esahaabhu handë singibho isya ömöntö wowonswe oora hë. 34Bhëënyu abheene mmomanyirë bhuuya igha, ko okokora emeremo na amabhoko aghaane, naaitoneranga öni umwene na bhano naarë hamwë nabho. 35Ko-ghayö ghonswe igho, naabhörökëri igha, okobha na omotono ko-meremo, ne-nshera inshiiya iya ökötöörrya bhano bhaana obhohabhë. Muhiite bhono Omonene Yëësu yaaghambirë igha, ‘Nyakara okohaana, ko bhoora te-konga okohaanwa hë.’ ”

36Mbe, hano Pauro yaamarrë okoghamba amangʼana ghayö, akatema hansë ibhiru hamwë na bhayö bhonswe igho, akasaasaama Waryobha. 37Bhonswe igho bhakakuura bhököngʼu, bharamwibhaara na bharamumumunta. 38Engʼana eno yaaghërrë bhakabhaabhayera bhököngʼu, m-boora yaabhatëëbhëri igha, taaho ömöntö ono areemaaha ghwiki hë. Mbe, bhakamoherekerra igho, bhakamuhikya mu-ryato.

21

Pauro araghya Yërusarëëmu

1Hano twaamarrë okoraghana na abhaghaaka abha ekanisa iya Ëfësö, tokariina mu-ryato, tokaghya këmwë tokahika kwi-ghinga irya Köösi. Hano bhwaakëëyë, tokaghya kwi-ghinga irya Roodo. Ukurwa hayö, ghwiki tokaghya igho tokahika Patara. 2Tokanyoora-ho iryato reno ryaambokanga ukughya ku-kyaro ikya Föinikë. Mbe, tokariina-mo, tokaghya. 3Hano twaahikirë ahasë hano twaamaherraini na righinga irya Kiipuro, tokaheta orobhareka urwa syömya yaaryo. Tokaheta mu-kyaro ikya Siria, tokahika mo-keghobho ikya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Tiiro. Hayö ho iryato ryaaikiryanga imirigho. 4Tokamaahana na Abhakiristo abha hayö. Tokaikara nabho sinsikö muhungatë. Abhakiristo bhayö, bhakatëëbhya Pauro ko obhotoro ubhwa Umwika Ömöhörëëru igha, atakaaghya Yërusarëëmu. 5Hano sinsikö muhungatë syaahööyë, tokatanora. Abhakiristo bhonswe igho abha Tiiro hayö, abhashaasha na bhakaabho kora na abhaana abhaabho, bhakatoherekerra ukurwa mu-mughi muyö. Hano twaahikirë ko-morambo, tokatema hansë ibhiru, tokasaasaama Waryobha. 6Tokaraghana, bhëëtö tokariina mu-ryato, abheene bhakakyora yeeka.

7Mbe, tokarwa Tiiro hayö, tokaghya igho tokahika mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Toremai. Tokakëërya-ho abhakumya bharikyëtö, tokaikara nabho urusikö urughima. 8Hano bhwaakëëyë, tokarwa hayö, tokaghya Kaisaaria. Tokaikara wa Firipö omoraarëki uwa Amangʼana Amaiya agha Yëësu. Firipö uyö, yaarë mo-bhatöörrya muhungatë bhano bhaashaaghööywë Yërusarëëmu haara.21:8 Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abhatomwa 6:1-6.9Yaarë na abhaisëkë abhane sintindë. Kora mbaarë na ituho iya öbhörööti.

10Tokaikara hayö sinsikö nyabhorebhe. Enkaagha eno waanyöörrë tökërëngë hayö, akaasha-ho ömörööti ono yaarwërëëyë Yudea, ono yaabherekerwanga igha Aghaabho. 11Hano yaahikirë kö-bhëëtö hayö, akaghegha umushibhi ughwa Pauro, akaghwibhoha ko-mabhoko na ko-maghörö aghaaye. Akaghamba igha, “Umwika Ömöhörëëru aghambirë igha, ‘Ni-igho mwene umushibhi ghono, araakorrwe. Ni-igho eraabhe, hano araaghi Yërusarëëmu. Abhayahudi abha iyö mbaraamoghoote, bhamobhohe, bhamare bhamöghööti mo-mabhoko agha Abhakyaro.’ ”

12Mbe, hano twaaighuurë amangʼana ghayö, bhëëtö na bharikyëtö abha Kaisaaria hayö, tokasaasaama Pauro bhököngʼu, okore atakaaghya Yërusarëëmu. 13Kasi umwene akatohonshora igha, “Motakaakuura, mokambe munyite omotwe bhosa igho! Öni te-kebhohe ikyene igho hë, nenkakwera Yërusarëëmu iyö ko okoghera iya iriina irya Omonene Yëësu, te-ngʼana hë.”

14Hano twaarööshë igha Pauro takutwighwera hë, tokakira, tokaghamba igha, “M-bono bhonswe Omonene Waryobha araahanshe.”

15Mbe, hano ghayö ghaahööyë, tokamanora, tokasimya oroghendo urwa ukughya Yërusarëëmu. 16Abhakiristo abhandë abha Kaisaaria hayö, bhakatoherekerra, bhakatuhikya Yërusarëëmu wa Monaasööni. Omonaasööni uyö, m-möntö wa kwi-ghinga irya Kiipuro yaarë. Kora m-Mukiristo uwa mo-Bhakiristo abha mbere bhaara yaarë. Hayö ho twaaghyanga ukwikara.

17Hano twaahikirë Yërusarëëmu, abhakumya abha hayö bhakatösërëënia, bhasambaarokire.

Pauro araghya ökökëërya Yaakobho

18Hano bhwaakëëyë, tokahinana na Pauro ökökëërya Yaakobho, na abhaghaaka abha ekanisa bhonswe igho, ho bhaarë. 19Pauro akabhakëërya, akabhatëëbhya ghonswe igho ghano Waryobha yaakörëëyë Abhakyaro, okohetera ko-meremo ighyaye.

20Hano bhaaighuurë ghayö, bhakatöönia Waryobha, bhakatëëbhya Pauro igha, “Uwe umukumya murikyëtö, nomanyirë kya igho ëbhëkwë na ëbhëkwë ibhya Abhayahudi bhakumiri Yëësu. Bhonswe igho bhayö, mbaana omotono bhököngʼu, ughwa okosooka amaraghërryö agha Mosa. 21Bhaatëëbhibhwa igha, nkwëghya örë Abhayahudi bhonswe igho bhano bhaikaayë mu-bhyaro ibhya Abhakyaro igha, bhatighe okoghoota amaraghërryö ghayö. Okabhakaania igha bhatakaasaara abhaana abhaabho, handë ököröndërrya seteemo isya Ikiyahudi. 22Mbe, iyakë tokaakora? Rëndë mbe mbaraaighwe igha waasha Yërusarëëmu hano örë. 23Ku bhuyö, kora kya bhono toraakoraghërri. Mö-bhëëtö mono, bhaamo abhashaasha abhane, bhano bhaihiimirriiyi ku-Waryobha. 24Bhoono hinana nabho, mwisaabhuure hamwë. Obhahakere öbhöghöri ubhwa ukughingirwa situukya isyabho. Hano oraakore igho, abhantö bhonswe igho mbaraamanye igha, amangʼana ghonswe igho ghano bhaatëëbhiibhwi, n-ga bhorongo ghaarë, kasi uwe umwene, nköghëndërrya örë okokora bhono amaraghërryö agha Mosa ghakoraghërrya. 25Mbe, ko orobhareka urwa Abhakyaro bhano bhakukumya Yëësu, twaabhandëkëëyë kya bhono twaarööshë igha tobhandekere. Tokabhandekera igha, bhatakaaryanga ibhyakorya bheno bhimwënsëywë ëbhëtöndö. Bhatakaarya handë ukunywa amaanyinga. Bhatakaarya ibhibhuuse kora bhatakaakora obhosooraare.”

26Mbe, hano bhwaakëëyë, Pauro akahira abhashaasha abhane bhayö, akaisaabhuura hamwë nabho. Akasoha mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha, okore atëëbhi abhantö urusikö rono bhakaamarrë okosaabhuurwa, na ikimwenso keno kera ömöntö akaaruusiri.

Pauro araghootwa

27Hano sinsikö muhungatë isya ukwisaabhuura syaangʼatirë okohwa, Abhayahudi bhano bhaarwërëëyë mu-kyaro ikya Asia Enke, bhakamaaha Pauro mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha. Bhakasëëghërrya abhantö bhonswe igho muyö bhaghoote Pauro. 28Bhaakonganga igha, “Bhëënyu bhare Abhaisiraëri, motohaheenere! Ömöntö ono we akwëghya abhantö abha ahasë honswe igho, igha bhatosere, na okosera amaraghërryö agha Mosa na risengerro irya Waryobha reno. Ghwiki kora arëëtirë Abhayunaani mu-risengerro. Ku bhuyö anyankuhiri Ahasë Ahahörëëru hano.” 29Mbaaghambirë igho, ko bhoora bhaarööshë Pauro aana Turofimo Yërusarëëmu hayö. Na mbe Turofimo uyö m-Muyunaani uwa Ëfësö yaarë. Bho bhakakanya igha, yaasöhirë nawe mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha.

30Hano bhaaighuurë amangʼana ghayö, ekaghera umughi ghonswe igho ughwa Yërusarëëmu ghoromaane riihë. Abhantö bhakakenyerra Pauro, bhakamoghoota, bhakamungʼuura ukurwa mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha. Bhakasiika-ho ebhesaku bhöngöbhöngö.21:30 Mughiro ghwaarë ukwita ömöntö mu-risengerro, nkyo kyaaghërrë bhakasiika-ho ebhesaku okore atakangʼosera-mo.31Enkaagha eno abhantö bhayö bhaatunanga enshera iya ukwita Pauro, amangʼana ghakahekeera omonene uwa ritabhë irya abhasirikare righana imwë igha, riihë reromaini umughi umughima ughwa Yërusarëëmu. 32Kamwë igho, akaghegha abhasirikare abhaaye, hamwë na abhanene bhaabho, bhakakenya ukughya ku-riihë hayö. Hano abhantö bhayö bhaarööshë abhasirikare bhayö bhaana omonene uwaabho, bhakatigha okotema Pauro.

33Mbe, omonene uwa abhasirikare uyö, akasuntarra Pauro, akamoghoota, akahamera igha, abhohwe na ebheraangʼani bhibhërë. Akabhöörya abhantö bhayö igha, “Kana, ono m-möntö kë? N-kë asarri?” 34Kamwë igho abhantö bhayö bhakashaghana bhököngʼu. Kora ekaghera omonene uwa abhasirikare uyö akataamibhwa okomanya obhoheene. Akahamera igha Pauro ahirwe mo-bhogho ubhwabho ubhwa abhasirikare. 35Hano Pauro yaarenga ko-bhoreenero ubhwa obhogho bhuyö, abhasirikare bhakamongʼangʼaara, ko okoghera iya riihë irya abhantö bhayö. 36Abhantö bhayö mbaabharwanga nyuma, bharakora ikituri bharaghamba igha, “Mumwite aruho!”

Pauro araikoorerra ko-Bhayahudi

37Mbe, enkaagha eno abhasirikare bhaahiranga Pauro mo-bhogho ubhwabho, Pauro akatëëbhya omonene uwaabho uyö igha, “Ndatuna nkötëëbhi-ko engʼana.” Umwene akamohonshora igha, “Kana, uwe wonswe nomanyirë Ikiyunaani! 38Tu-uwe Umumiisiri omomangarru oora yaatangatirë abhaiti ëbhëkwë bhine bhöngö hano, akabhahira ku-riköngö?”

39Pauro akamohonshora igha, “Öni m-Muyahudi ndë, umwebhorwa uwa mu-mughi ughwa Tariso, eno ërëngë mo-mokowa ughwa Kirikia. Umughi ghuyö ngomanyekaini bhököngʼu. Ndakosaasaama nshumaashe-ko na abhantö bhano.”

40Omonene uyö akaikërrya. Pauro akaimerra ko-bhoreenero bhuyö, akainyökërya abhantö bhayö okobhoko, okore bhakire. Hano bhaakirrë bhonswe igho, akabhatëëbhya ko-keghambo ikyabho ikya Ikiëbhuraania igha,

22

1“Bhare bhahiiri abhaane na bhaataata, munyitegherre kya igho nkwikoorerra kö-bhëënyu hano!”

2Hano abhantö bhayö bhaaighuurë igha Pauro ni-Kiëbhuraania ikyabho akushumaasha, bhakakira kiri. Pauro akabhatëëbhya igha, 3“Öni m-Muyahudi ndë, umwebhorwa uwa mu-mughi ughwa Tariso, mo-mokowa ughwa Kirikia. Kasi Yërusarëëmu hano ho nkënëëyë. Nkëëghibhwa bhuuya na Ghamariëri amaraghërryö ghonswe igho ghano twaategherwa na abhakörö abhëëtö. Naarenga na omotono ko mangʼana agha Waryobha, kya ghono bhëënyu bhonswe igho mukwörökya urusikö urwa reero igha moonagho.

4“Naanyankyanga na ukwita abhasoorani abha Yëësu. M-bakari na abhashaasha igho, naabhaghootanga mbahira mu-nyumba iya ekebhohe. 5Kora omonene uwa abhasëngëri na abhaghaaka abha ribharasa, mbaraaikërri ghayö ngambirë. Ko bhoora mbo bhaangʼaayë ritashandighi okoherra Abhayahudi abha mu-mughi ughwa Damasiko. Nkaghya-yo, okore ngoote Abhakiristo abha mu-mughi ghuyö, mbareete Yërusarëëmu hano, bhashibhibhwi.

6“Mbe, nkaghya. Hano naahikirë haangʼë na Damasiko, iryobha rihikirë ko-motwe bhöröngë, kamwë igho, emerengaari ëmërörö kai ukurwa mu-ryobha, ghekammërëkërya mbaara syonswe igho. 7Nkaghwa hansë, nkaighwa engamba erantëëbhya igha, ‘Sauri! Sauri! N-kwakë ukunnyankya igho?’

8“Mbe, nkabhöörya igha, ‘Kana Omonene, nu-uwe wë?’ Ekahonshora igha, ‘Nö-öni Yëësu uwa Nazarëëti, ono ukunyankya.’ 9Bharikyane bhano naarë hamwë nabho, mbaarööshë emerengaari, kasi tebhaighuurë engamba iyö hë. 10Nkabhöörya igha, ‘Bhoono iyakë nkaakora Omonene uwaane?’ Akanhonshora igha, ‘Emoka, osohe Damasiko muyö. Muyö mo oraatëëbhibhwi bhuuya ghonswe igho ghano Waryobha akutuna okore.’ 11Emerengaari ghiyö, ghekaghera amaiso aghaane ghakamwama. Ku bhuyö bharikyane bhakandahuuna, bhakansöhya Damasiko muyö.

12“Mu-mughi muyö, yaarenga-mo ömöntö ono yaasookwanga na Abhayahudi bhonswe igho abha iyö, yaabherekerwanga igha, Anania. Anania uyö, yaasookanga amaraghërryö aghëëtö. 13Mbe, akaasha, akaimerra mbareka iyaane hayö, akantëëbhya igha, ‘Sauri umukumya murikyane, ramökya!’ Kamwë igho amaiso aghaane ghakaramökya, nkamomaaha.

14“Akantëëbhya igha, ‘Waryobha uwa abhakörö abhëëtö, akushaaghööyë, okore omanye righonshe iryaye, kora omaahe ömöntö uwa heene ku-Waryobha,22:14 Ömöntö uwa heene ku-Waryobha n-Yëësu. Maaha mo-ketabho ikya Amangʼana agha Abhatomwa 7:52. na wighwe obhoghambi ubhwaye umwene. 15Ko bhoora nu-uwe oraabhe umwimërërri uwaaye ko-bhantö bhonswe igho, obhatëëbhi ghonswe igho ghano örööshë, na ghano wighuurë. 16Bhoono uwe, otakaategheta. Emoka! Obhatiisibhwi, osaabhuurwe, osaasaame Waryobha akwabhere ëbhëbhë ibhyaho.’

17“Hano naakyörrë Yërusarëëmu, enkaagha eno naasaasaamanga mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha, nkeesherwa na amamaaho. 18Nkamaaha Omonene Yëësu mo-kerooto muyö, arantëëbhya igha, ‘Wangohe ukurwa Yërusarëëmu hano, ko bhoora abhantö abha mu-mughi ghono, tebhaikërri ubhwimërërri ubhwaho ko amangʼana aghaane.’ 19Kasi öni nkamohonshora igha, ‘Ore Omonene uwaane, ndarra abhantö mbamanyirë bhuuya igha naahetanga mu-sinyumba isya esango iyaabho ndaghoota-mo abhakumya abhaaho, ndabhatema na okobhahira mo-kebhohe. 20Kora hano umwimërërri uwaaho Sitefaano yaaitirwë, ho naarë. Nkaikërrya igha aitwe. Singibho isya bhano bhaamwitirë, nö-öni naasenaghëri.’

21“Kasi wonswe akanhonshora igha, ‘Uwe kaghi! Ko bhoora nendaakotome oghende hare iyö ko-Bhakyaro.’ ”

22Abhantö bhayö, mbaamwitegherranga bhuuya okohekera hano yaaghambirë engʼana iya Abhakyaro. Hayö bhoono bhakashaghana bharaghamba igha, “Aitwe! Ömöntö kya ono, taingʼarëëyë okobha-ho hë!” 23Abhantö bhayö mbaakörrë ikituri, bharahuusha huusha singibho isyabho na ukwirura urutu, ukwörökya igha bharërëëyë.

24Omonene uwa abhasirikare uyö, akahamera abhasirikare abhaaye igha, bhasöhi Pauro mo-bhogho ubhwabho, bhamöbhööri ko okomotema na imishariti, okore aghambe keno kekoghera abhantö bharamushererra.

Pauro araitobhora igha m-Muruumi

25Enkaagha eno abhasirikare bhaamobhohanga okore bhamoreereese bhörrö, Pauro akanöghörya omonene uwaabho ono yaarenga aimërëëyë hayö igha, “Kasi bhëënyu, amaraghërryö nkobhaikërërrya gharë igha motemenga Abharuumi, kora umwahokania ataraabhabhotorra ikiina?”

26Mbe, omonene uyö hano yaaighuurë amangʼana ghayö, akaghya ko-monene uwaabho, akamötëëbhya igha, “Kana, m-mangʼana kë ukutuna okokora? Ömöntö ono m-Muruumi!” 27Ho omonene uwa abhasirikare uyö yaaghëëyë ko-Pauro, akamöbhöörya igha, “Ntëëbhya, m-maheene igha m-Muruumi örë?” Pauro akamohonshora igha, “Yëë, m-Muruumi ndë.” 28Omonene uyö akamötëëbhya igha, “Öni Ubhuruumi bhuyö, naabhoghora seehera sinsharu.” Pauro akamohonshora igha, “Öni m-Muruumi ndë ukurwa okosemoka.”

29Kamwë igho, abhasirikare bhano bhaatunanga ökömöbhöörya amangʼana, bhakarwa-ho bhöngöbhöngö. Omonene uyö hano yaaighuurë igha Pauro m-Muruumi, akoobhoha ko bhoora waanyöörrë amarrë okomobhoha na ebheraangʼani.

Pauro araimerra mo-bharasa

30Omonene uwa abhasirikare uyö, yaatunirë amanye obhoheene ubhwa keno kyaaghërrë Abhayahudi bhakashongera Pauro. Mbe, hano bhwaakëëyë, akatashora Pauro, akaraghërrya igha, abhanene abha abhasëngëri na abhaghaaka abha ribharasa22:30 Ribharasa. Maaha mo-faharaasa. bhonswe igho bhaikomani. Hano bhaikomaini, akareeta-ho Pauro, akamwimërrya bhöröngë ubhwabho.

23

1Mbe, Pauro akamoghorra amaiso abhanene abha ribharasa, akabhatëëbhya igha, “Bhëënyu bhahiiri abhaane, öni mo-nkoro iyaane, m-buuya ndë ku-Waryobha sinsikö syonswe igho.”

2Hano omonene uwa abhasëngëri Anania yaaighuurë ghayö, akatëëbhya bhano bhaimërëëyë haangʼë na Pauro igha, bhamobhaatore rikööfi ku-munywa. 3Mbe, Pauro akatëëbhya Anania igha, “Uwe, ore mwihunaania, Waryobha nakushibhya.23:3 Uwe, ore mwihunaania, Waryobha nakushibhya. Mu-Kiyunaani ni-igha, Uwe örë indighi eno ohakirwë etaagho endabhu, Waryobha nakotema, ensonga iyaako yo iyö igha, Waryobha nakushibhya. Wikaayë igha ombotorre ikiina ko okorengʼaana na amaraghërryö, kasi bhoono orakora engʼana eno amaraghërryö ghatakutuna ekorwe, kasi uwe m-böndë igho okokora, orahamera igha mbaatorwe!”

4Abhantö bhano bhaimërëëyë haangʼë na Pauro, bhakatëëbhya Pauro igha, “Orakareha okotoka omonene uwa abhasëngëri abha Waryobha?”

5Pauro akabhahonshora igha, “Bhahiiri abhaane, tinaarë manyirë igha we omonene uwa abhasëngëri, ko bhoora yandëkirwë igha, ‘Otakaaghamba bhoghogho ömötöngi uwëënyu.’ ”

6Mbe, hano Pauro yaamanyirë igha mu-ribharasa muyö Abhasadukaayo na Abhafarisaayo bhaamo, akakonga igha, “Bhahiiri abhaane, mutighe mbatëëbhi engʼana. Öni m-Mofarisaayo ndë, omoona uwa Omofarisaayo. Keno kekoghera ndabhotorrwa ikiina mo-bharasa hano, nu-bhweseghe ubhwane igha abhaku bhariiryoka.” 7Bhuyö Pauro yaamarrë okoghamba ghayö igho, Abhafarisaayo na Abhasadukaayo bhakasimya ukunyeerana senkaani, kora bhakaahokana. 8(Ikibhuno ikya ukwahokana kuyö ni-igha, Abhasadukaayo bharaghamba igha, abhaku tebhariryoka hë, na abhamaraika tebhaaho hë, kora amasambwa teghaaho hë. Kasi Abhafarisaayo bho nkwikërrya bharë ghayö ghonswe igho.)

9Mbe, bhakanyeerana senkaani sëndörö kai abheene ko bheene. Abhëëghya abhandë abha amaraghërryö agha Mosa na Abhafarisaayo, bhakeemoka bhakakora senkaani bharaghamba igha, “Tetokomaaha igha ömöntö ono aana risoro ryoryonswe reera hë. Nyoore n-disambwa handë maraika we ashumaashirë nawe!” 10Hano amangʼana ghaasöbhirë, omonene uwa abhasirikare akoobhoha igha, Pauro nanyaamuuribhwa. Akatëëbhya abhasirikare abhaaye igha, bhaibhumbure mo-Bhayahudi kwa nguru, okore bharuusi muyö Pauro, bhamuhire mo-bhogho ubhwa abhasirikare.

11Ubhutikö ubhwa urusikö ruyöruyö, Omonene Yëësu Yaabhööshökëëyë Pauro, akaimerra haangʼë nawe, akamötëëbhya igha, “Terema! Kya bhono waaimërërrëëyë amangʼana aghaane Yërusarëëmu hano, mbo oraaghaimererre mu-mughi ughwa Ruumi honswe.”

Inikö iya ukwita Pauro

12Hano bhwaakëëyë, Abhayahudi nyabhorebhe bhakakora ikiina bhubhise. Bhakaihiimirrya igha, bhatakaarya, handë ukunywa kyokyonswe keera, okohekera hano bharaaite Pauro. 13Abhantö bhayö bhaakörrë ikiina kiyö, mbaaheteeranga merongo ene. 14Ku bhuyö bhakaghya ko-bhanene abha abhasëngëri, na ko-bhaghaaka abha Ikiyahudi, bhakabhatëëbhya igha, “Twihiimirriiyi igha, tetomeene kyokyonswe keera hë, totaraaita Pauro. 15Mbe, bhoono bhëënyu, na abhanene abha ebharasa, mosabhe omonene uwa abhasirikare abhareetere Pauro. Mwikore kya bhano mukutuna ukwitaaha bhuuya amangʼana agha ikiina ikyaye, bhëëtö ntoraamoghonyere ko-nshera, okore hano araahete tumwite ataraahika hano.”

16Kasi, mwehwa uwa Pauro akaighwa inikö iyö! Ku bhuyö akaghya mo-bhogho ubhwa abhasirikare, akatëëbhya Pauro amangʼana agha inikö iyö. 17Mbe, Pauro akabherekera umwimërërri uwa abhasirikare bhayö, akamötëëbhya igha, “Tahira umumura ono ko-monene uwëënyu, aana engʼana iya ökömötëëbhya.” 18Këmwë umwimërërri uyö akahira mwehwa uwa Pauro ko-monene uwaabho. Akamötëëbhya igha, “Omobhohe ono akobherekerwa igha Pauro, ambërëkëëyë akantëëbhya igha, nkoreetere umumura ono, igha aana engʼana iya ökökötëëbhya.” 19Omonene uwa abhasirikare uyö, akaghoota mwehwa uwa Pauro okobhoko, akamuhira mbareka, akamöbhöörya igha, “N-kë ukutuna köntëëbhya?”

20Mwehwa uwa Pauro akamohonshora igha, “Abhayahudi bhakörrë ikiina igha mbaraakosabhe igha, obhareetere Pauro isho mo-bharasa. Mbaraakongʼaine igha bharatuna bhamanyërri bhuuya amangʼana agha ikiina ikya Pauro. 21Kasi uwe otakaikërrya, ko bhoora Abhayahudi koheteera merongo ene mbaraaghonyere Pauro ko-nshera, okore hano areheta, bhamwite! Bhaihiimirriiyi igha, tebhaaraaghere handë ukunywa kyokyonswe keera hë, bhataraaita Pauro. Bhaisëëmëri këmwëkëmwë, nu-uwe bhakoghanya obhaikërërri.”

22Omonene uwa abhasirikare uyö, akatëëbhya mwehwa uwa Pauro igha, “Otakaashe ötëëbhi ömöntö wowonswe oora igha unsimirë engʼana eno!” Akamutigha aghi.

Pauro arahirwa kö-mötöngi Fëriki

23Mbe, omonene uwa abhasirikare uyö, akabherekera abhaimërërri abhabhërë, mo-bhano akwimererra, akabhatëëbhya igha, “Mösëëmi abhasirikare maghana abhërë, bhano bharaaghende amaghörö, hamwë na abhandë merongo muhungatë bhano bhaana sefaraasi, na abhandë maghana abhërë abha amatimö. Bheemoke ukurwa hano saa taatu isya ubhutikö. Bhaghende Kaisaaria. 24Pauro wonswe ahaanwe efaraasi iyaaye iya ukumuhira iyö, okore ahike bhuuya kö-mötöngi Fëriki.”

25Omonene uwa abhasirikare uyö, akaandeka ritashandighi igha,

26“Nö-öni Kiraudio Risia ono nkökökëërya Fëriki omosookwa uwëëtö, ömötöngi.

27Ömöntö ono, yaaghöötirwë na Abhayahudi, bhakatuna igha bhamwite. Hano naamanyirë igha m-Muruumi, nkahira-yo abhasirikare abhaane nkamötöörya. 28Nkatuna mmanyërri keno kyaaghërrë Abhayahudi bhakamushongera. Ku bhuyö nkamuhira mo-bharasa iyaabho. 29Nkamaaha igha ikiina ikyabho, ni-ikya amangʼana agha amaraghërryö aghaabho. Ikiina kiyö, tikyaarë na engʼana yoyonswe eno ekaaghirrë aitwe handë igha abhohwe hë. 30Hano naasimirwë igha bhamunyëërëyë inikö iya ukumwita, nkamaaha igha mmoreete bhöngö ku-uwe iyö. Nkatëëbhya abhashöngëri abhaaye bhayö igha, ikiina ikyabho ni-iyö keraakorrwe.”

31Ku bhuyö abhasirikare bhayö, bhakaghegha Pauro kya bhono bhaatëëbhiibhwi, bhakamuhira ubhutikö bhuyö bhakahika mu-mughi ghono ghokobherekerwa igha Antipatiri. 32Hano bhwaakëëyë, abhasirikare bhano bhaaghendanga urwa amaghörö, bhakakyora mo-bhogho ubhwabho. Bhakatigha bharikyabho abha sefaraasi bhahire Pauro. 33Hano bhayö bhaahikirë Kaisaaria, bhakahaana ömötöngi ritashandighi reera, bhakamöghöötya na Pauro. 34Hano yaamarrë okosoma ritashandighi riyö, akabhöörya igha, “Ömöntö ono, wa ikyaro kë?” Hano yaatëëbhiibhwi igha Pauro nu-uwa ikyaro ikya Kirikia, 35akatëëbhya Pauro igha, “Ikiina ikyaho, ndikitegherra hano abhashöngëri abhaaho bhariisha.” Ömötöngi uyö akaraghërrya igha, Pauro anaghibhwi mu-ghunyumba ughwa öbhötöngi ubhwa Herode.

24

Pauro arashongerwa kö-mötöngi Fëriki

1Hano syaahëtirë sinsikö isaano, Anania omonene uwa abhasëngëri akahika Kaisaaria. Yaarë hamwë na abhaghaaka abhandë abha Ikiyahudi, na ömököri uwa ibhiina ono yaabherekerwanga igha Tëriturö. Bhonswe igho bhayö, mbaashöngëëyë Pauro kö-mötöngi Fëriki. 2Hano Pauro yaarëëtirwë, Tëriturö akasimya ukumushongera araghamba igha, “Omosookwa Fëriki, obhotangati ubhwaho ubhuuya mbo bhokoghera toona omorembe ughwa ribhagha ritambë. Ko bhoora noona obhongʼaini ubhwa okomaaha amangʼana agha mbere, tukutigha amangʼana amaghogho, ghasari ikyaro keno hë. 3Abhantö bhonswe igho abha kera ahasë, senkaagha syonswe igho, Fëriki omosookwa uwëëtö, nkukumya törë na ukwikërrya bhököngʼu, amangʼana ghayö hasë honswe igho. 4Tigha ntakakwora na amangʼana amaaru. Ko bhono örëngë ömöntö uwa heene, ndakosaasaama utwitegherre bhuuya ko amangʼana amake ghano toraakötëëbhi.

5“Törööshë igha ömöntö ono, m-moghogho bhököngʼu. Arasëëghërrya Abhayahudi, na ököghöötya riihë ko-kebhara kyonswe igho. We omotangati uwa rikomo irya idiini iya obhorongo iya Abhanazarëëti. 6Kora yaatunanga anyankuhi risengerro irya Waryobha, hayö ho twaamöghöötëëyë. [Tokatuna okomobhotorra ikiina ko okorengʼaana na amaraghërryö aghëëtö, 7kasi Risia omonene uwa abhasirikare akaasha, akamosaka ukurwa mo-mabhoko aghëëtö kwa nguru, 8akahamera igha, bhano bhaana engʼana na ömöntö ono, bhaashe bhamushongere ku-uwe hano.]24:6-8 Amangʼana ghano gharëngë mo-bhebhandërryö kya bheno […] ni-igha, tegharëngë mo-senakara isyëndë isya Ikiyunaani. Hano uwe umwene oraamushamishi, noraamanye obhoheene ubhwa amangʼana ghayö ghonswe igho tukumushongera ku-uwe hano.” 9Abhayahudi bhakaikërrya igha, ghayö ghonswe igho Tëriturö aghambirë m-maheene.

Pauro araikoorerra kö-mötöngi Fëriki

10Mbe, ho ömötöngi Fëriki akasömösya Pauro igha aghambe. Pauro akaghamba igha, “Öni nemanyirë igha, imyoka m-myaru kerenga waabha umwahokania uwa abhantö bhano. Kiyö nkyo kekoghera ndashomerwa ukwikoorerra ku-uwe hano. 11Oratora okomanya uwe umwene bhuuya igha, teseraaheta sinsikö ikömi na ibhërë, kerenga naatiirrë ukughya Yërusarëëmu okosaasaama Waryobha. 12Abhantö bhano bhakunshongera hano, tebhaannyöörrë ndarya senkaani, handë igha ndasëëghërrya ömöntö wowonswe oora mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha, mu-sinyumba isya esango iya Abhayahudi, handë ahasë hohonswe haara mu-mughi muyö. 13Ghwiki tebhaana obhoheene ko amangʼana ghano bhakunshongera hano.

14“Engʼana eno nkwikërrya ku-uwe hano ni-igha, nkosaasaama ndë Waryobha uwa abhakörö abhëëtö ko enshera iya okosoorana Yëësu, eno abheene bhakobherekera igha, ni-iya amëëghyö agha obhorongo. Nkukumya ndë amangʼana ghonswe igho agha amaraghërryö agha Mosa, na agha ebhetabho ibhya abharööti. 15Nkwitengʼera ndë Waryobha kya bhono abheene bhonswe bhakumwitengʼera igha, nariryökya abhaku bhonswe igho, abhantö abha heene hamwë na bhano bhatarëngë abhantö abha heene. 16Ku bhuyö, nkokora ndë omotono ughwa okokora amangʼana ghano nkukumya mo-nkoro iyaane igha, m-maiya ko-bhantö na ku-Waryobha.

17“Mbe, hano imyoka imyaru ghyaahëtirë ntaraakyora Yërusarëëmu, nkaghya-ho na ëbhëntö ibhya ekehaheeno ökötöörya Abhayahudi abhahabhë mu-kyaro ikyëtö, hamwë na ikimwenso ikya ukumwensera Waryobha. 18Ghayö ngo abhantö bhano bhaanyöörrë ndakora mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha, mmarrë ukwisaabhuura. Tenaarë na rikomo irya abhantö handë igha ndakora riihë hë. Kasi mu-risengerro moora, bhaare-mo Abhayahudi abhandë bhano bhaarwërëëyë mu-kyaro ikya Asia Enke. 19Bhayö, mbo yaarë igha bhaashe hano bhanshongere ku-uwe, nyoore bhakaabhaaye na engʼana yoyonswe eera ku-öni.

20“Tigha bhano bharëngë hano, bhaghambe obhoghogho bhobhonswe igho bhono bhaarööshë hano naaimërëëyë mu-ribharasa iryabho. 21Hanga mbaaighuurë bhoghogho hano naaghambirë engʼana eno bhököngʼu igha, ‘Keno kekoghera öni ndabhotorrwa ikiina kö-bhëënyu hano reero, m-boora nkwitengʼera igha abhaku mbariryoka.’ ”

22Ko bhoora Fëriki yaamanyirë bhuuya amangʼana agha abhasoorani abha Yëësu, akakubhya ikiina kiyö, akabhatëëbhya igha, “Hano omonene uwa abhasirikare Risia arengʼaaraara ukuusha hano, hayö ho ndebhotora ikiina ikyënyu.” 23Ho Fëriki yaahamëëyë omonene uwa abhasirikare ono yaarë hayö igha, “Orende Pauro, kasi omohaanenga umweya, kora otakakaania abhasaani abhaaye ökömösërëënia.”

Pauro bhöröngë ubhwa ömötöngi Fëriki na Durusira

24Hano sinsikö nyabhorebhe syaahëtirë, Fëriki akaasha na mokaaye ono yaabherekerwanga igha Durusira, umusubhaati uwa Abhayahudi. Akabherekera Pauro aashe. Akamwitegherra ko amangʼana agha okobha na umukumo ku-Kiristo Yëësu. 25Pauro akaghëndërrya okobhatëëbhya amangʼana ghano Waryobha akutuna bhakore, na agha ömöntö ukwirebherra atakaakora amangʼana amaghogho na agha urusikö urwa umuhiko urwa okobhotora ibhiina. Hano Fëriki yaaighuurë ghayö, akoobhoha. Akatëëbhya Pauro igha, “Bhoono uwe kaghi, hano ndinyoora umweya, nendekobherekera ghwiki.” 26Enkaagha iyö Fëriki yaakanyanga igha Pauro nakaamohaayë amasooya, ku bhuyö akabha aramobherekera bherekera arashumaasha nawe.

27Hano ghyaahööyë imyoka ëbhërë, Fëriki akateghera Porikio Fesito öbhötöngi. Kasi ko bhono Fëriki yaatunanga ukwihanshania ko-Bhayahudi, akatigha Pauro mo-kebhohe.

25

Pauro bhöröngë ubhwa ömötöngi Fesito

1Hano Fesito yaamarrë sinsikö isatö kerenga yaahikirë Kaisaaria hayö, akarwa-ho, akatiira ukughya Yërusarëëmu. 2Abhanene abha abhasëngëri, hamwë na abhatangati abha Abhayahudi, bhakamoreetera ikikuuro ikyabho ko-mangʼana agha Pauro. Bhakasaasaama Fesito, 3bhakamötëëbhya igha, abhatöörri ko okobhaherra Pauro Yërusarëëmu hayö. Nabho okanyoora bhasëëmëri inikö iya okoghonyera Pauro ko-nshera, okore bhamwite. 4Fesito akabhahonshora igha, “Pauro nkorendwa arë Kaisaaria, na öni umwene wonswe m-böngö hano ndaakyore-yo. 5Ku bhuyö abhatangati abhëënyu, bhangʼaaraare hamwë na öni, ukughya Kaisaaria. Nyoore eeho engʼana eno yaasarya, bhamushongere.”

6Mbe, Fesito yaaikaayë nabho kya sinsikö monaane handë ikömi igho, akangʼaaraara ukukyora Kaisaaria. Nyinkyo yaako, Fesito akaikara ku-kitumbë ikyaye ikya okobhotorra ibhiina, akahamera igha Pauro areetwe. 7Hano Pauro yaahikirë hayö, akanyoora Abhayahudi bhano bhaangʼaaraarrë ukurwa Yërusarëëmu, hayö bharë. Bhakeemerra bhamötöörrë ghatë. Abhayahudi bhayö bhakamushongera amangʼana amaaru amarito, ghano bhaatatörrë ukwörökya obhoheene ubhwako.

8Ho Pauro yaaiköörërrëëyë igha, “Tenaasarri engʼana yoyonswe eera iya amaraghërryö agha Abhayahudi, handë ku-risengerro irya Waryobha, handë igha ko-Kaisaari.”

9Fesito yaatunanga aihanshani ko-Bhayahudi, ku bhuyö akabhöörya Pauro igha, “Kasi nkutuna örë ukughya Yërusarëëmu, nkobhotorre-yo ikiina keno?”

10Pauro akamohonshora igha, “Mo-bharasa iya Kaisaari hano nimërëëyë, ho ikiina ikyane keraakorrwe. Uwe umwene nomanyirë bhuuya igha, tenasarrya Abhayahudi engʼana yoyonswe eera hë. 11Nyoore naasarya engʼana yoyonswe eno eraaghere niitwe, tinkwanga hë. Kasi nyoore amangʼana ghayö ghonswe igho bhakoghamba ghataana obhoheene, taaho ömöntö ono araatore ukunhira ko-bhantö bhayö. Keno nkosabha ni-igha, ikiina ikyane kihirwe ko-Kaisaari!”

12Mbe, Fesito akashumaasha na ribharasa, hano akomara, akatëëbhya Pauro igha, “Ko bhono osabhirë igha ikiina ikyaho kekorwe na Kaisaari, ku bhuyö ni-iyö oraaghi!”

Ömötöngi Fesito aratëëbhya omokama Aghiripa amangʼana agha Pauro

13Sinsikö ne-nke igho syaahëtirë, omokama Aghiripa25:13 Aghiripa. Maaha mo-faharaasa engʼana, Herode Aghiripa. uwa kabhërë bhaana Bherinike, bhakaasha Kaisaaria hayö, ökökëërya Fesito. 14Ko bhoora sinsikö ni-nsharu bhaaikaayë hayö, Fesito akanyoora umweya, ughwa ökötëëbhya omokama uyö amangʼana agha Pauro. Akamötëëbhya igha, “Ömöntö uwöndë aahano, ono Fëriki yaatighirë mo-kebhohe. 15Hano naaghëëyë Yërusarëëmu, abhanene abha abhasëngëri, hamwë na abhaghaaka abha Ikiyahudi, bhakantëëbhya bhono bhakumushongera. Bhakansabha igha mmobhotorre ikiina.

16“Öni nkabhahonshora igha, bhëëtö Abharuumi, tetoona eteemo iya okobhotora ikiina ikya ömöntö, ataraaikoorerra harabhurabhu igho ko-bhashöngëri abhaaye. 17Ku bhuyö hano bhaaikomaini, öni wonswe tenatëghëtirë hë. Kasi nyinkyo iyaako, naaikaayë ku-kitumbë ikyane ikya okobhotorra ibhiina, nkahamera igha Pauro areetwe. 18Hano bhaamörëëtirë, abhashöngëri abhaaye, bhakaimerra ukumushongera. Kasi amangʼana ghano bhaamushöngëëyë, te-maghogho ghaarë kya bhono naakanyanga hë. 19Kasi keno bhaarë nakyo, n-nsenkaani isya amangʼana agha idiini iyaabho, na agha ömöntö ono yaakwa, arabherekerwa igha Yëësu, kasi Pauro akakangʼasërrya igha, Yëësu uyö m-möhöru. 20Amangʼana ghayö, ghakantaamya okomanyërrya obhoheene ubhwako. Ku bhuyö nkabhöörya Pauro nyoore aratuna ukughya Yërusarëëmu, okokorra-yo ikiina ikyaye kiyö. 21Kasi Pauro akasabha igha arendwe okohekera hano ikiina ikyaye kerebhotorwa na Kaisaari. Ku bhuyö nkaraghërrya igha, arendwe okohekera hano ndimuhira ko-Kaisaari.”

22Ho Aghiripa yaatëëbhëri Fesito igha, “Nkutuna ndë igha, hano öni umwene wonswe nkamwitegherra.”

Fesito akamohonshora igha, “Ni-isho urimwitegherra.”

Pauro mbere iya omokama Aghiripa

23Mbe, nyinkyo yaako, Aghiripa hamwë na Bherinike, bhakatora bhaibhöhëëyë, abhantö bhakakirirrya. Bhakasoha mo-bharasa na abhanene abha abhasirikare hamwë na abhanene abhandë abha umughi ghuyö. Fesito akahamera igha Pauro areetwe. 24Hano Pauro yaarëëtirwë, Fesito akaghamba igha, “Ore omokama Aghiripa, na bhëënyu bhonswe igho bhano tosangerraini hano, moramaaha ömöntö ono! Ehamatë yonswe igho iya Abhayahudi abha Yërusarëëmu na abha hano, bhaansabhirë igha mbatöörri, bhakakora ikituri bharaghamba igha, ëkëntö keno kimwingʼarëëyë, nu-ruku.

25“Öni umwene, tenaarööshë engʼana eno ekaaghërrë aitwe hë. Kasi ko bhono yaasabhirë igha aghi ko-mokama uwëëtö omonene uwa Abharuumi, nkaikërrya igha, tigha muhire-yo. 26Kasi ko-robhaara urwane, tendanyoora engʼana iya ikiina keno iya obhoheene, iya ukwandekera omokama uwëëtö omonene. Kiyö nkyo ikibhuno ikya okomoreeta kö-bhëënyu bhonswe igho hano, ekenene nku-uwe omokama Aghiripa, okore hano toraamöbhöörërri bhuuya, nnyoore engʼana iya ukwandekera omokama uwëëtö omonene. 27Ko bhoora nkomaaha ndë igha, te-ngʼana nshiiya ukuhira omobhohe ko-mokama uwëëtö omonene, otaandëkirë bhuuya amangʼana agha obhosarya ubhwaye.”

26

Pauro araikoorerra ko-Aghiripa

1Ho, Aghiripa yaatëëbhëri Pauro igha, “Ohaaywë umweya ughwa ukwikoorerra.”

Ku bhuyö Pauro akainyökya okobhoko, akaikoorerra igha, 2“Ore Omokama Aghiripa, öni nkomaaha ndë igha, iryobha iryane ni-nene, ko bhono nnyöörrë umweya ughwa ukwikoorerra ku-uwe hano, ko-mangʼana ghonswe igho ghano Abhayahudi bhakunshongera. 3Ekenene ni-igha, uwe nomanyirë bhuuya seteemo isya Abhayahudi, na amangʼana aghaabho ghonswe igho. Ku bhuyö ndakosabha öghömërri, unyitegherre bhuuya.

4“Abhayahudi bhonswe igho mbamanyirë bhuuya eteemo iyaane, ukurwa nkërëngë moke mu-kyaro ikyane, na enkaagha eno naamënyirë Yërusarëëmu. 5Ko bhoora mbammanyirë ukurwa kare, hano bharaahanshe, bharatora okoghamba obhoheene igha, m-Mofarisaayo naarë, rikomo iriiya irya idiini iyëëtö. 6Keno kekoghera ndaimërribhwa hano reero okobhotorrwa ikiina, nu-bhweseghe ubhwa okohekerana ukwa engʼana eno Waryobha yaaraghaini abhakörö abhëëtö. 7Riraghaniö riyö irya ukuusha ukwa Kiristo, ndyo amakabhira aghëëtö ghonswe igho ikömi na abhërë ghakwitengʼera igha nderebha. Kiyö nkyo kekoghera bharasaasaama Waryobha ko motono ubhutikö na omobhasö. Ore omokama Aghiripa, engʼana iyö, yo ikibhuno ikya Abhayahudi ukunshongera ku-uwe hano! 8Kana, n-kwakë mukwanga ukukumya igha Waryobha nkuryökya arë abhaku?

9“Kora öni wonswe naakanyanga igha, ni-igha nkore omotono ughwa okorebherra iriina irya Yëësu uwa Nazarëëti. 10Amangʼana ghayö ngo naakörrë Yërusarëëmu haara. Naahaaywë ubhwera na abhanene abha abhasëngëri, ku bhuyö nkaghoota abhantö abhaaru abha Waryobha, nkabhatoora mo-kebhohe. Abhandë bhano bhaabhotorrwanga ibhiina igha bhaitwe, öni wonswe mo-bhabhötöri abha ibhiina bhiyö naarë. 11M-mara kaaru naabhashibhyanga mu-sinyumba isya esango iya Abhayahudi. Naabhabhandërryanga igha, bhatoke Yëësu. Nkabharererra bhököngʼu, nkabha ndabhaghwema kora mu-mighi ighya ibhyaro ibhyëndë.

Pauro araghamba kya bhono yaasyöriibhwi

(Amangʼana agha Abhatomwa 9:1-19, 22:6-16)

12“Mbe, urusikö nyabhorebhe, naarenga ko-nshera ndaghya Damasiko, okanyoora abhanene abha abhasëngëri bhaangʼaayë ubhwera na amaraghërryö. 13Uriighwa ore omokama, hano omobhasö ghwaahikirë entemekera, kamwë igho, nkamaaha emerengaari ëmërörö kai, okokera ighya iryobha, gherarwera mu-ryobha. Emerengaari ghiyö, ghekammërëkërya ahasë honswe igho. 14Tokaghwa hansë bhonswe igho. Nkaighwa engamba eramberekera ku-Kiëbhuraania, ekamböörya igha, ‘Sauri! Sauri! N-kwakë ukunnyankya igho? Tokomaaha igha nkunyahaareka örë bhosa! Bhoono heene notora okorebherra Waryobha? Obhaayë kya ömöntö ono akwikarra öbhööghë ubhwa ritimö?’

15“Nkabhöörya igha, ‘Kana Omonene, nu-uwe wë?’

“Akahonshora igha, ‘Nö-öni Yëësu, ono ukunyankya. 16Kasi bhoono emoka, wemerre! Ko bhono ikibhuno ikya okokobhooshokera ni-igha, nkokore ömököri uwaane uwa emeremo. Noraabhe umwimërërri uwa amangʼana ghayö örööshë, na ghano ndekohonyorra. 17Nendaakötööringa mo-Bhayahudi na mo-Bhakyaro bhano nkokotoma-mo. 18Okore obharamöki bharwe mu-kisuntë, bhaghi ko-bhorabhu. Bharwe mo-mabhoko agha Oghosambwa, bhaghi ku-Waryobha. Hayö ho bhoono bhaabherwe ëbhëbhë ibhyabho, okohetera ku-mukumo ughwabho ku-öni. Bhabhe hamwë na abhantö abha Waryobha bhonswe igho bhano bhasaabhuurwa.’

19“Ku bhuyö, ore Omokama Aghiripa, öni nkakora kya igho naatëëbhiibhwi ukurwa mu-ryobha. 20Nkasimya ukwëghya abhantö abha Damasiko, nkaghya Yërusarëëmu, hano nkomara hayö, nkaghya Yudea na ko-Bhakyaro bhonswe. Bhonswe igho bhayö, naabhatëëbhyanga igha, bhahongore ëbhëbhë ibhyabho, bhabhe abhantö abha Waryobha. Bhakorenga amangʼana amaiya agha ukwörökya igha, bhahöngööyë ëbhëbhë ibhyabho. 21Amangʼana ghayö ngo ghaabhaayë ikibhuno ikya Abhayahudi okongoota mo-bhogho ubhwa risengerro irya Waryobha, bhakatuna igha bhaanyite. 22Kasi ko bhono Waryobha nköntöörrya akërë, nkyo kekoghera ndaimererra amangʼana aghaaye ko bhonswe igho, abhanene na abhake. Te-mangʼana aghandë ghaaho hë. Kasi n-gaaraghaara abharööti bhaana Mosa bhaaghambirë igha, ngarebha. Ngo öni wonswe nkoghamba, 23igha Kiristo nakaatëësirwë, atangate ukuryoka ukurwa mo-bhaku, okore araareke amangʼana agha Obhokama ubhwa Waryobha ko-Bhayahudi na ko-Bhakyaro.”

Pauro aratuna igha Aghiripa akumi Yëësu

24Mbe, hano Pauro yaaikorerranga, Fesito akamobhasha igha, “Kana Pauro, okosoma ukwaho bhököngʼu kono waasoma, nkwakushuurya!”

25Pauro akamohonshora igha, “Ore Omosookwa Fesito, öni ti-mushuuru ndë hë. Kasi amangʼana ghano nkoghamba, n-ga bhoheene, te-gha eketwe hë. 26Nkoghamba ndë neena ubhweseghe igha, amangʼana ghayö ghonswe igho, Omokama Aghiripa naghamanyirë bhuuya, ko bhoora amangʼana ghano te-gha bhubhise hë, harabhurabhu igho ghaakorrwa. 27Ore Omokama Aghiripa, orakumya amangʼana ghonswe igho ghano abharööti bhaaghambirë? Öni nemanyirë igha, nkoghakumya örë.”

28Aghiripa akamohonshora igha, “Nkokanya örë igha Pauro, notora okonkora Umukiristo ko-mangʼana amake kya ghayö?”

29Pauro akamohonshora igha, “Nkosaasaama ndë Waryobha igha, m-bono bhonswe ekaabha, ebhe igha kwa amangʼana amaaru handë make igho, tu-uwe umwene igho hë, kasi bhonswe igho bhano bhakunyitegherra hano bhoono igho, bhabhe kya bhono ndë, kasi bhatakaabhohwa ebheraangʼani kya bheno.”

30Mbe, omokama uyö na ömötöngi Fesito, Bherinike, bhaana abhandë bhayö bhonswe igho waanyöörrë bhaikaayë hayö, bhakeemoka. 31Hano bhaatanööyë ukurwa hayö, bhakatëëbhania igha, “Ömöntö ono taana risoro irya okoghera aitwe, handë abhohwe.”

32Aghiripa akatëëbhya Fesito igha, “Singa ömöntö ono ataasabhirë igha ikiina ikyaye kekorwe na Kaisaari, nakaahaatëëywë.”

27

Pauro arahirwa Ruumi

1Mbe, hano ikiina kyaabhötööywë igha turiine iryato toghende mu-kyaro ikya Itaaria, Pauro na abhabhohe abhandë bhakatoorwa mo-mabhoko agha Yuriyo. Yuriyo uyö, we yaarë omonene uwa ritabhë irya abhasirikare righana imwë reno ryaabherekerwanga igha, rikomo irya Kaisaari Aughusto.2Tokariina mu-ryato reno ryaarwërëëyë mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Adiramitiyo, reno ryaaghyanga mo-bheghobho ibhya ikyaro ikya Asia Enke. Hano twaaruurë hayö, hamwë twaarë na Arisitariko uwa Tësarönikë. Tësarönikë nu-mughi ghono ghörëngë mu-kyaro ikya Makedonia.

3Nyinkyo yaako, tokaghobha ko-keghobho ikya mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Siidööni. Yuriyo akakorra Pauro öbhöntö ubhwa heene, ko okomohaana umweya amaahane na abhasaani abhaaye, okore bhamusumi-ko ëbhëntö bheno yaarë na obhohabhë nabhyo. 4Hano twaaruurë Siidööni, tokaiharreka righinga irya Kiipuro, ko bhoora rikama rirörö kai ryaarwërëëyë iyö twaabhatanga. 5Tokaamboka inyansha, ukurwa orobhareka urwa ikyaro ikya Kirikia bheena ikya Pamfiria, tokahika mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Mira, ku-kyaro ikya Rikia. 6Hayö omonene uwa abhasirikare uyö, akanyoora-ho iryato irya mu-mughi ughwa Arekisandiria reno ryaaghyanga Itaaria, akaturiinia-mo.

7Tokamara sinsikö sinsharu törëngë mu-ryato, oroghendo nu-urwa inyanko rwaarë rwa ngʼorangʼora igho, tokakamba tokahika haangʼë na umughi ghono ghwaabherekerwanga igha Nido. Hayö rikama rirörö kai rekatorebherra, totakaaheta hano twaatunanga okohetera. Rikama riyö rekaghera tokaiharreka righinga irya Kerete, haangʼë na omosoka ughwa umughi ughwa Saarimööni. 8Tokaiharreka kwa inyanko igho, tokahika ahasë hano haabherekerwanga igha Ebheghobho Ibhiiya, haangʼë na umughi ghono ghwaabherekerwanga igha Raseya.

9Mbe, rekaheta ribhagha irya sinsikö sinsharu tökërëngë ko-roghendo kuyö, kora waanyöörrë inyangi iya ukwisasa ibhyakorya bhoono ëhëtirë. Ekamaahekana igha nyoore ntöghëndërrya na oroghendo ruyö, ntunyoora inyanko bhököngʼu. Ku bhuyö Pauro akaraghërrya abhanene abha abhasirikare igha, 10“Bhëënyu bhare abhaghaaka, ndööshë igha oroghendo urwëtö rono, ndötöhaana inyanko enene. Iryato reno hamwë na imirigho ighyaryo, bhyonswe igho mberaaghwererre mu-nyansha. Kora bhëëtö bhonswe igho, taaho möntö araahone hë.”

11Kasi omonene uwa abhasirikare uyö, tiyaikërëëyi obhoghambi ubhwa Pauro, akamaaha igha, te-ngʼana hë. Ku bhuyö akaghoota-ko amangʼana agha ömöghöbhya uwa iryato, na agha mwene ryato riyö. 12Ekeghobho kiyö, ti-kiiya kyaarë hë, ko-nkaagha iya embeho. Ku bhuyö ekaghera abhantö abhaaru mu-ryato riyö, bhaikërërrani igha, bhaghëndërri na oroghendo hanga bhakaatöörrë ukuhika mo-keghobho ikya Föinikë keno kërëngë, kwi-ghinga irya Kerete. Ekeghobho kiyö, kemaaherraini na sembareka isya syömya na nyansha, ghöösi na nyansha, ku bhuyö mbakaaikaayë iyö, okohekera hano ribhagha irya embeho rekaahëtirë.

Rikama reranyankya bhaabho Pauro ku-nyansha

13Mbe, rikama iriiya reno ryaarwërëëyë syömya, rekahuuta, rekaghera abhaghöbhya bhakakanya igha, bhanyöörrë enshera iya ököghëndërrya na oroghendo urwabho ruyö, kya bhono bhaatunanga. Ku bhuyö bhakariinia insika iya iryato. Bhakatanora ukurwa hayö, bhakaghya, bhakaiharreka ko-morambo ughwa righinga irya Kerete. 14Mbe, hake igho, rikama irya omosoke rirörö kai rekahuusha. Rikama riyö ryaabherekerwanga igha, Eurakiro. 15Rikama rirörö kai riyö rekaitema iryato, ko bhoora totaatörrë ukukinana naryo, tokatigha, rekatuhira ghatëghatë iya inyansha.

16Tokaheta nyuma iya akaghinga akake kano kaabherekerwanga igha Kauda. Kakatorebherra-ko hake igho rikama riyö. Tokatora kwa inyanko okobhoha sinsiri ko-kaato akake aka ökötöörrya abhantö. 17Hano abhaghöbhya bhaamarrë ukuruta akaato akake kayö, bhakakatoora mu-ryato iryabho, bhakainaarya sinsiri iryato ryonswe igho, bhakarebhoha, bhakarenaghya. Bhoobhohanga igha, mbaihaghya mu-risense irya ko-morambo ughwa ikyaro ikya Ribhiya. Entarëki iyö, yo yaaghërrë bhakatembora amatanga agha iryato riyö, bhakatigha rihirwe iyö rikuhirwa na rikama.

18Omosoke ghokaghëndërrya ukuhuusha. Ku bhuyö nyinkyo yaako, abhaghöbhya bhakatabhuta imirigho mu-nyansha. 19Urusikö urwa katatö, bhakaghegha ëbhëntö ibhya iryato, bhakabhetabhuta mu-nyansha na amabhoko aghaabho abheene. 20Sekaheta sinsikö sinsharu, totakomaaha iryobha handë sinyota. Omosoke ghokaghëndërrya kuhuuta bhököngʼu, kora tokakwa emetwe igha ntohona.

21Twaamarrë sinsikö sinsharu ku-nyansha kuyö, totakorya ëkëntö kyokyonswe keera. Pauro akabhaimerra-mo ghatë, akatëëbhya abhaghöbhya igha, “Bhëënyu singa mwaanyighwërëëyë enkaagha eno naabharaghërrëëyi igha totakaarwa Kerete haara, ëbhëntö ibhyënyu tebhekaasarëkirë handë ukusira hë. 22Kasi bhoono ndabharaghërrya igha, motereme mo-senkoro isyënyu, ko bhoora taaho ömöntö kora ömwë, ono araakwe, kasi ni-ryato reno ndyo retaahone.

23“Nkobhatëëbhya ndë igho, ko bhoora Waryobha uwaane ono nkokorra emeremo, yaarë atömirë maraika uwaaye, akambooshokera ubhutikö ubhwa reero. 24Akantëëbhya igha, ‘Pauro uwe, otakoobhoha! Ko bhoora ni-igha wemerre mbere iya Kaisaari. Na omanye bhuuya igha, bhano bhonswe igho onabho ko-roghendo rono, Waryobha naraabhatööri kö örööbhö urwaye.’ 25Ku bhuyö keno nkobhatëëbhya ni-igha, motakaakwa emetwe, öni nkukumya ndë Waryobha igha, ghayö antëëbhëri, ngo gharaabhe. 26Kasi ni-igha, ntoraaihaghi kwi-ghinga nyabhorebhe.”

Pauro na bharikyaye bharahona ku-nyansha

27Hano ubhutikö ubhwa urusikö urwa ikömi na kane rwaahikirë, okanyoora tuhuniibhwi na omosoke ukughya hasë honswe hano ghwaaghyanga ku-nyansha iyö yaabherekerwanga igha Adiria. Mu-bhutikö ghatë, abhaghöbhya bhakakanya igha tuhikirë haangʼë na omorambo. 28Ku bhuyö bhakarenga mo-manshë ekerengo, bhakanyoora igha m-makubha merongo ëbhërë ukuhika hansë. Bhakasuntara mbere hake igho, ghwiki bhakarëngya ekerengo kiyökiyö, bhakanyoora igha m-makubha ikömi na ataano. 29Bhakoobhoha igha, iryato ndekaaitëmirë ko-marengo. Ku bhuyö ekaghera bharekere sinsika inye mo-manshë, nyuma iya iryato. Bhakasabha igha bhwangohe okokya.

30Mbe, abhaghöbhya bhakatuna okotoroka bhatighe hayö iryato. Ku bhuyö bhakaikya mo-manshë akaato akake aka ökötöörrya abhantö, bhakaikörya kya bhano bhakutuna okorekera sinsika orobhareka urwa mbere iya iryato. 31Kasi Pauro akatëëbhya omonene uwa abhasirikare uyö bhaana abhasirikare abhaaye igha, “Hano abhaghöbhya bhayö bhataatighare hamwë na bhëëtö mu-ryato mono, momanye igha, temohone hë.” 32Ku bhuyö abhasirikare bhayö, bhakabhotora sinsiri seno Syaarenga sëbhöhirë akaato kayö, bhakakatigha katoobhetoobhe ku-nyansha.

33Mbe, hano öröghörö rwaasambirë, Pauro akatërëmya bharikyaye bhayö bhonswe igho, ko okobhatëëbhya igha, “Mwamarrë sinsikö ikömi na inye, motakomeena ëkëntö kyokyonswe igho. 34Ku bhuyö ndabhasaasaama moraaghere ibhyakorya, okore möghëndërri okobha abhahöru. Ko bhoora igha, kora urutuukya urwa ko-metwe ighyënyu tiruusire hë.”

35Mbe, hano Pauro yaamarrë okoghamba igho, akaghegha omokaate, akakumya Waryobha mbere iya bhayö bhonswe igho, akaghobhotora, akasimya okorya. 36Hayö ho senkoro isya abhantö bhayö bhonswe igho syaatërëmirë, abheene bhonswe bhakarya ibhyakorya. 37Abhantö bhonswe igho bhano twaarë mu-ryato, twaarenga abhantö amaghana abhërë na merongo muhungatë na bhasansabha. 38Hano bhaaighötirë, bhakatabhuta engano mu-nyansha, okore iryato rehohe.

39Mbe, hano bhwaakëëyë, abhaghöbhya bhayö bhakamaaha omosoka ughwa risense, kasi tebhaamanyirë igha, n-kyaro kë bhahikirë hë. Bhakamaaha igha, bhatighe iryato riyö reghobhe ko-mosoka ghuyö, hano ekaabhaayë igho. 40Ku bhuyö bhakabhotora sinsiri isya sinsika, bhakasitigha mo-manshë. Kora bhakatashora na sinsiri seno syaarenga sëbhöhirë sembaau isya ököghëndërya iryato, bhakariinia ritanga riike irya mbere, okore rikama rihuni iryato riyö, ku bhuyö rekabhata ko-mosoka ghuyö. 41Kasi iryato riyö hano ryaasuntaayë mbere hake, rekahika ahasë hano sengera ibhërë syaasikaneranga, ubhusyö ubhwaryo bhokaibhumbura bhököngʼu mu-risense reno ryaarenga mo-manshë, rekaibhandërrya-mo. Ikitunduru ikyaryo, kekaitemwatemwa na amayengo, rekabhaaroka.

42Mbe, abhasirikare bhayö bhaarenga mu-ryato riyö, bhakatuna igha, bhaite abhabhohe bhayö bhonswe igho, okore bhatakeerema, bhaamboke, bhangʼose. 43Kasi omonene uwaabho tiyaatunirë igha Pauro aitwe hë. Ku bhuyö akabhakaania bhatakaakora igho. Ho yaabhatëëbhëri igha, bhano bhamanyirë ukwerema, bhairekere mo-manshë, okore bhaamboke ukughya humbu. 44Bhano bharaatighare, bhagheghe sembaau, handë amabhaara agha iryato riyö, bhaambokere. Ku bhuyö bhonswe igho tokaamboka bhuuya tokahika humbu.

28

Ghano ghaanyöörrë Pauro kwi-ghinga irya Mërita

1Hano twaahikirë bhuuya ko-morambo, tokamanya igha, hayö twaarë, nku-righinga reno ryaabherekerwanga igha Mërita. 2Abhamënyi abha hayö bhakatösërëënia bhuuya. Bhakatohootera omorro ughwa ukwota, ko bhoora enkaagha iyö, imbura yaatwanga na embeho okanyoora ërörrë. 3Pauro akakomakoma umurigho ughwa sënkwë. Enkaagha eno yaasetooranga mo-morro, inshoka ekasokwa na ribhereera, ekarwa mö-sënkwë, ekainanerra Pauro ko-kobhoko.

4Abhantö abha kwi-ghinga kuyö, hano bhaarööshë inshoka iyö eraitundya ko-kobhoko ukwa Pauro, bhakatëëbhania igha, “M-maheene igha, ömöntö ono m-mwiti uwa abhantö. Nokaanyoora ahönirë uruku urwa mu-nyansha, kasi risambwa iryëtö reno rekobherekerwa igha Obhoheene tirikwikërrya igha aghëndërri okobha ömöhöru hë.” 5Kasi Pauro akasansamorra inshoka iyö mo-morro, na tiyaabhaayë engʼana hë. 6Abhantö bhayö bhaakanyanga igha, Pauro nakaabhimbirë, handë nakaaghööyë hansë kamwë igho, akwe. Mbe, hano bhaaghanyirë ku-ribhagha ritambë, bhakamaaha igha tabhaayë engʼana hë, bhakasyörya amaitegherro aghaabho. Bhakaghamba igha, Pauro n-waryobha.

Pauro arahwënia suwaabho omonene uwa righinga irya Mërita

7Mbe, ahasë hayö twaambökëëyë, n-haangʼë haarë na ömöghöndö ughwa omonene uwa righinga riyö, ono yaabherekerwanga igha Pubhurio. Pubhurio uyö, yaatösërëënëri bhuuya, tokakora öbhöghëni waaye hayö sinsikö isatö. 8Suwaabho Pubhurio m-mörööyë yaarë uwa ehooma, na okosaaha amaanyinga. Pauro akasoha mu-nyumba, akamotoorra amabhoko, akamosabhera, akahwena. 9Hano abhantö bhaarööshë engʼana iyö, abharööyë abhandë bhonswe igho abha kwi-ghinga riyö, bhakaasha, abheene bhonswe bhakahwënibhwa. 10Abhantö bhayö, bhakatosooka bhököngʼu. Hano enkaagha yaahëtirë, tokatanora, bhakatomanörrya ëbhëntö bhyonswe igho bheno twaatunanga ko-roghendo urwëtö.

Pauro ko-nshera iya ukughya Ruumi

11Hano twaamarrë imyëri etatö kwi-ghinga kuyö, tokatanora na iryato reno ryaaghöbhirë hayö reraghanya enkaagha iya embeho ehwe. Iryato riyö, ryaarwërëëyë Arekisandiria. Mbere iya iryato riyö, kyakönirwë-ko ekesosa ikya bhiwaryobha ebhesare. 12Ho twaahikirë mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Sirakusa. Tokaikara-ho sinsikö isatö. 13Hano twaaruurë hayö, tokaghya igho, tokahika mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Reghio. Nyinkyo yaako, rikama rekahuuta ukurwera orobhareka urwa syömya. Urusikö urwa kabhërë tokahika mu-mughi ghono ghwaabherekerwanga igha Puteori. 14Tokasikana hayö na abhakumya bharikyëtö. Bhakatokangʼasërrya igha twikare hamwë nabho sinsikö muhungatë. Hano twaamarrë, tokaghëndërrya na oroghendo urwëtö, tokahika Ruumi. 15Mbe, abhakumya bharikyëtö abha Ruumi hayö, bhakaighwa igha, nko-nshera törë, toraghya waabho iyö, bhakatuturungʼana mo-moteera ughwa Apio, na abhandë ahasë hano haabherekerwanga igha, Sinyumba Isatö isya Abhaghëni. Hano Pauro yaabharööshë, akakumya Waryobha bhököngʼu, enkoro iyaaye ekaterema.

Pauro aratëëbhya abhantö abha Ruumi amangʼana agha Yëësu

16Hano twaahikirë Ruumi, Pauro akaikërribhwa aikare mu-nyumba iyaaye umwene igho hagharë, akatoorrwa-ho umusirikare uwa okomorenda.

17Hano sinsikö isatö syaahööyë, Pauro akabherekera abhanene abha Abhayahudi abha hayö. Akabhatëëbhya igha, “Bhëënyu bhahiiri abhaane, tenasarya ëkëntö kyokyonswe keera, nekaabha ko-bhantö abhëëtö, handë ko-maraghërryö agha abhakörö abhëëtö. Kasi naaghöötirwë Yërusarëëmu eera, nkatoorwa mo-mabhoko agha Abharuumi. 18Abharuumi bhayö, bhakambörërrya bhuuya amangʼana ghayö, kasi tebhaarööshë obhosarya bhobhonswe bhoora hë, bhono bhokaaghërrë niitwe. Ku bhuyö bhakatuna igha bhanhaatere. 19Kasi hano Abhayahudi bhaangirë igha ntakaahaaterwa, nkamaaha igha, ni-igha ikiina ikyane kereetwe ko-Kaisaari eno. Ko-ghayö ghonswe igho, teneena engʼana igha nkushongera ndë bharikyane. 20Ku bhuyö nembabhërëkëëyë hano, okore mbamaahe, tushumaashe. Öni hano, nëmböhirwë na ebheraangʼani bheno, ko okoghera iya ukukumya Kiristo, uyö, we ubhweseghe ubhwa Abhaisiraëri bhonswe igho.”

21Mbe, abhanene bhakamohonshora igha, “Bhëëtö tetwakanyöörrë ritashandighi ryoryonswe reera ukurwa Yudea, reno ryandëkirwë-mo amangʼana aghaaho. Ghwiki taaho ömöntö uwa uwëëtö kora ömwë, ono yaasha ukurwa iyö, akatötëëbhya amangʼana aghaaho amaghogho. 22Bhëëtö hano nkutuna törë twighwe amangʼana aghaaho, ko bhoora ntomanyirë igha, idiini eno onayo, nkoghambwa ërë bhoghogho ahasë honswe igho.”

23Ku bhuyö bhakaikererrania urusikö rono bhakaasikaini mu-nyumba eno Pauro yaaikaranga-mo. Hano urusikö ruyö rwaahikirë, Abhayahudi bhayö bhakaasha abhaaru haara Pauro yaamënyirë. Pauro akabharaghërrya bhuuya amangʼana agha Obhokama ubhwa Waryobha, ukurwa nyinkyo, okohekera omoghoroobha. Arashaashya abharute ko-nshera iya amaraghërryö agha Mosa, na mo-bhetabho ibhya abharööti okore bhakumi Yëësu.

24Abhayahudi abhandë bhakaikërrya amangʼana ghayö Pauro yaaghambirë, kasi abhandë tebhaikërëëyi hë. 25Ko bhoono bhataighwerraini abheene ko abheene, bhakamaaha igha bheemoke bhanyaraghane. Hano Pauro yaarööshë igho, akabhatëëbhya engʼana ëmwë igha, “M-maheene ghano Umwika Ömöhörëëru yaatëëbhëri abhakörö abhëënyu ko okohetera kö-mörööti Isaaya igha,

26‘Kaghi ko-bhantö bhano, obhatëëbhi igha,

ukwighwa mmoraaighwe, kasi temomanye hë.

Okomaaha mmomaaha, kasi temomanye hë.

27Ni-igho erebha ko bhoora bhaana emetwe ëmëköngʼu,

amatwë aghaabho m-maribhu,

mbahundirriyi, tebhakutuna okoramökya amaiso aghaabho hë,

handë igha amatwë aghaabho ghaighwe,

handë igha senkoro isyabho semanye,

bhatakaanyisyörrya, mbatööri.’28:26-27 Maaha mo-ketabho ikya Isaaya 6:9-10.

28Pauro akaghamba igha, “Mbe, ku bhuyö momanye igha, bhoono amangʼana ghano agha öbhöhönia ubhwa Waryobha, ghabhatiibhwi ko-Bhakyaro. Bho mbaraaghaikërri!”

[ 29Hano Pauro yaamarrë okoghamba amangʼana ghayö, Abhayahudi bhayö bhakaghya, na eno bharanyeerania senkaani bhököngʼu.]28:29 Amangʼana ghano gharëngë mo-bhebhandërryö kya bheno […] ni-igha, tegharëngë mo-senakara isyëndë isya Ikiyunaani.

30Pauro akamara imyoka ëbhërë aikaayë mu-nyumba eno yaarenga apangirë-mo. Akabha arasërëënia muyö abhantö bhonswe igho bhano bhaamotaarranga. 31Akëëghya abhantö amangʼana agha Obhokama ubhwa Waryobha, na agha Omonene Yëësu Kiristo ko obhokarë. Tiyarëbhërrëywë na ömöntö hë.