2 Tēmētēēwō

Barweetaab Āyēēng’ nyēē kisirchi ꞉Bāwulō

Tēmētēēwō

Taayta

Siriintēēt, yēē /kikēēsirē āk wōlēē /kikēēsirēē : Yu kaakoowaany ꞉Bāwulō ruutooynyii nyoo kibo ang’wan, kooyeey Rooma. /Kikeekerta subak kō nto yityo /keeratee nyōrōōrōōnik. Kisirē barwaani bēsyōōsyēkyii chēbo lētuut kurataat kukaakuriik wokubakach ꞉bāytooyiintēēt Nēērō nyēē ki rumiin kibkerkoong’nyaa. ‑/Mākiinkēt kule ki āyu yēē /kikēēsirē barwaani nteenee ākoy /kikēēsirē kukābēk ꞉maata nyoo kibo Rooma ām kēnyiitaab 64 KK kutoombo kōōkēētē keey ꞉Nēērō ām kēnyiitaab 68 KK. Isōōtē ꞉biiko wōlēē wōō kule /kikēēbākāchē Bāwulō kēnyiitaab 67 nto 68 KK. /Kikiiyookyinē Tēmētēēwō barwaani kumiitē Ēfēēsō.

Kiyēē mii āriit : Kikas ꞉Bāwulō kule kikiikubakaakta ꞉chōōrōōnuutēkyii, kunyoo kisirchi Tēmētēēwō barwaani kuuyu kikiikung’ēēlēnchi miisin kut kwoomchi ꞉yēēmootēēt kule nto kas Tēmētēēwō. Nteenee kimātinyē ārookēnēēt ake tukul kuuyu kiinkētē kule ānkoo kimii wokubēku ꞉soboonnyii ām lēēkitō, kitinyē kāākēnēēt kule mākuriib inee ꞉Yēyiin ām nyalilta nyoo buntēē ꞉inee ām bēsyōōsyēchoo ng’ēri yoo tākumiitē kōōrēēt kutoombo kut kōōwutē wōlēē mii ꞉soboontaab kibchuulyo.

Ibooru ꞉Bāwulō ām barweenyii kule riirēē ꞉inee miisin biikaab Kiriistō choo kiikubuntēē wuuyinwookik āk wusiisyēēt kumii ꞉icheek ng’wēnyuutaab bāytooyiintēēt Nēērō. Ikomkoomu Tēmētēēwō kule kuriib kāāyēnchinooyēēt ām lōkōōywēkaab Kiriistō ankwaamta lōkōōywēchoo ām nyikanateet ānkoo kumiitē ꞉wusiisyēēt. Kimāchāktōōs mbo kōōburyoong’to choo inēētē ng’al chēbo lembech.

Kiyēē āmu : Kiyēē irābchinē ꞉barwaani miisin kukōōkomkoom biich kule /kēēmuytoochinē ng’al ānkoo ku chaang’ ꞉wuuyinwēk. Yēyiin nkit ꞉nyēē mākubāw kiy ake tukul ānkutuwēnē choo ikēnēē keey inee. Māchāktōōs kurubē wōlēē kiwuu ꞉soboontaab Bāwulō.

Kyoorōōr keey ꞉Bāwulō ānkumākyi Tēmētēēwō bērur

¹ Anii ku *lēbkēēyiintēēt Bāwulō nyoo āyēchinē Kāārārookiintēēt Yēēsu yiisyēēt. Kitoola ꞉Yēyiin ānkōōyookwoo chāā-āmchi biiko kurubta keey āk *soboontaab kibchuulyo nyoo kikuurtoowēēch kubununēē Yēēsu Kiriistō. ² Āsiruung’ inyiing’ wērinyuu Tēmētēēwō nyoo āchāmē miisin. Kōōbēruuriing’ ꞉Baaba Yēyiin āk Mokoryoontēēnyoo Yēēsu Kiriistō. Kuriireeniing’ ānkukōōning’ kaalyeet.- 1:2 1Kōōr. 4:17; 1Tēēs. 2:11

Māchāktōōs /kēētitirē /ānkiikoosēē keey Yēyiin

³ Ākutunkyinē Yēyiin kuu wōloo kiyēytooy mbo ꞉kuuko ānkāāyēyē kiyēē ānkētē kule karaam. Kuuyu āsōōtiing’ ākookoy, āsoowuung’ bēēt āk kwēēmooy ānkāābirchinē Yēyiin kōōnkōy.- 1:3 Room. 11:1; 1Tēm. 1:5⁴ Yoo kaasoot wōlēē ’kiiriirte bēsyoonoo kyāābākooktiing’, kwoomchoo ꞉yēēmootēēt kule nto akasiing’ saang’erech. ⁵ Ānkētē kule ’ikoosēē keey Yēyiin miisin. Kiikoosēē keey ꞉kōōkōōng’ Lōyis Yēyiin āk koomēt Yuuniis, wōlēē ānkētitooy kule imiitē ꞉nkinyiing’ iyēyē kuu nyooto.- 1:5 Yēyuut. 16:1

⁶ Kunyi, kurubta keey āk yooto, āsōōtuung’ kule ikany kōōmwo keey ꞉kāāmuukēywēēk choo kirōōbuung’ ꞉Yēyiin yoo kyāātiinyēēniing’ āwunnyēk.- 1:6 1Tēm. 4:14⁷ Mānāākōōnēēch ꞉Yēyiin Tāmirmiryēēt nyēbo muyātēēt, nteenee kikōōnēēch nyēbo nyikanateet, chamateet āk riibēētaab keey.- 1:7 Room. 8:15⁸ Kunyoo, ‑meekany kunaming’ ꞉muyātēēt yoo +meeng’alaalee Mokoryoontēēnyoo nto yoo isōōtoo anii nyoo /kiikeerata kubo inee. Nteenee, ikany kēēnyāliilchē ꞉tukwaay kubo lōkōōywēk chēē kāroomēch kukōōniing’ ꞉Yēyiin nyikanateet.- 1:8 Room. 1:16; Ēfēēs. 3:1; 2Tēm. 2:9

⁹ Kiikooraraacheech ꞉Yēyiin ānkiikukuurēēch kēēyēku biikyii. Manaayey kuu nyooto kubo kiy ake tukul nyēē kiikeeyey, nteenee kubo wōlēē māktooy ꞉inee nkit ām mooyēēnyii āk mbo subak kubo chamateenyii nkityō. Kisimkuchameech ꞉Yēyiin /kumānāākēētoow kōōrēēt- 1:9 Ēfēēs. 2:9¹⁰ ānkōōboorwēēch chamataanaa ām chōōnēētaab Kāārārookiintēēnyoo Yēēsu Kiriistō. Kiikōōsyēēntoowēēch ꞉Kiriistō meet ānkwoorōōrwēēch kēēlto nyēbo *soboontaab kibchuulyo kubununēē lōkōōywēk chēē kāroomēch.- 1:10 Tiitō 3:6¹¹ Kunyoo, kookutoola ꞉Yēyiin a-amtaate lōkōōywēchu, āyēku *lēbkēēyiintēēt ānkāānēētootē ng’ālyoontēētaab manta.- 1:11 Room. 1:5¹² Kiyooto ꞉nyēē /kiinyāliilchoo kuu nyiitēnyi. Ānkoo kuwuu nyooto, ‑māāmuyoot, kuuyu ānkētē chiichēē kyāāyēnchi ānkāātinyēē man kule imuuchē kuriib kiyēē kiikōōtōōrwoo ākoy bēsyoonoo iyēēwunēē.

¹³ Tēmētēēwō, ’inēētē biiko kuu wōloo kyāānēētitooy ꞉anii ānkiikoosēē keey Kāārārookiintēēt Yēēsu ānkiichāmē biiko kuu wōloo kyāāyēytooy ꞉anii.- 1:13 2Tēm. 3:14¹⁴ Ikaaman ng’aleechaa kāroomēch choo /kiikiitōōruung’. Kuyēētyēēchiing’ ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin nyoo minyē āriinyoo.- 1:14 1Tēm. 6:20

¹⁵ Ābērē ’inkētē kule kookubakaaktaa ꞉chii ake tukul nyēbo yēēmēētaab Eesya kuboonto keey Fukēēlō āk Eermokeen.- 1:15 2Tēm. 4:16

¹⁶ Āsooyē kule kuriiree ꞉Yēyiin kaab Ōnēsifōōrō nyoo kimāmuyoot chokukasa arataat. Kichokōōbāybooyoo ānkōōtitiiroo btaman. ¹⁷ Yu kāwokuyit Rooma, koomuuch kucheeng’aateenaa wōlto ake tukul ākoy kut wokunyōōrwoo. ¹⁸ Ābērē ’inkētē kubooyiit man kule kiyēētyēēchoo ꞉Ōnēsifōōrō ām kēēlwookik chēē chaang’ yoo kyāāmiitē Ēfēēsō. Lēyyē, kuriiree ꞉Mokoryoontēēt Ōnēsifōōrō bēsyoonoo itiilchinē biiko ng’al.- 1:18 2Tēm. 4:19

Kiyēē māchāktōōs kuyēyē ꞉Tēmētēēwō yoo kānyōōr nyāliluutēk

¹ Wēnyoo, Tēmētēēwō, ikiil, kuuyu ’inkētē kule chāmiing’ ꞉Kāārārookiintēēt Yēēsu ānkutiiyiing’. ² Nto tukuuk choo ’kiikāsē ā-āmu ām taayeetaab biiko chēē chaang’, itōōrchi choo biiko chēē /kiikoosēē keey ānku chēē imuuchē kooneet biiko alak.- 2:2 Yēyuut. 16:1-3; Room. 16:21³ Imuytoochi nyāliluutēk kuu chii nyēē āmē booryēēt nyēē karaam kubo Kāārārookiintēēt Yēēsu kuu wōloo kēēyēytooy ꞉acheek.- 2:3 1Tēm. 1:18⁴ Yoo kēēwutēē keey ꞉chii nyēbo lukēēt ng’aleekaab biikaab yēēmēēt, ‑mēēng’ērēēchē nyēē wōō nyēbo lukēēt. ⁵ ‑/Mākēētuwēnēē chii loong’eetaab labateet yoo kamarub mākuutēkaab kaang’weeneet.- 2:5 1Kōōr. 9:24-27⁶ Kāābātiin nyoo ikiilchinē keey kāābātiisyēēt ku nyooto ꞉nyēē māchāktōōs /simkiikoochinē āmiikyii chēbo yiisyēēt. ⁷ Tēmētēēwō, irōōtootē kiyēē āmwooyē, kuuyu makuyeying’ ꞉Mokoryoontēēt inkēt ng’aleechu tukul.

⁸ ’Inkēt kule king’eetee meet ꞉Yēēsu Kiriistō nyoo kichōōnēē kōōtaab *Tāwuti. Kuuyu ā-āmtootē lōkōōywēchu kāroomēch,- 2:8 Mat. 1:1; 1Kōōr. 15:4⁹ kaanyalil kut /kēērātoo wuu nyēē kaanyeeree ng’al. Nteenee, mēēmuuchāktōōs /keerat ng’ālyoontēētaab Yēyiin.- 2:9 Ēfēēs. 3:1; Filib. 1:12-14¹⁰ Kunyoo, āmuytoochinē kiy ake tukul kubo choo kiikukwey ꞉Yēyiin, nto anyuun kooraraach nkicheek ꞉Yēēsu Kiriistō sukunyōōr lēbkēēyyēētaab kibchuulyo.- 2:10 Kolos. 1:24¹¹ Ng’ālyoo ꞉nyoo nyēē /kēētiiyēē keey kuuyu,

“Yoo kākēēbēku āk Kiriistō

+mābokēēminy āk inee.- 2:11 Room. 6:8

¹² Nto yoo kākēēmuytoochi,

+mābokēēbāytooyiisyē āk inee.

Yoo kakeetay ꞉acheek,

+mawokutayeech ꞉nkinee.- 2:12 Mat. 10:32-33; Room. 5:17

¹³ Ānkoo ‑/mākiikoosēē keey biiko,

/kiikoosēē keey inee,

kuuyu mātāyē keey ꞉inee nkit.”- 2:13 Room. 3:3-4

Chii nyēē chāmtooy ꞉Yēyiin

¹⁴ Māchāktōōs isōōtyinē biiko ng’aleechu: Imwoochi ām taayeetaab Yēyiin kule māmāchāktōōs kukwiilēē keey ng’al. Māmii ꞉kiy mbo kisich ꞉nyēē yēētyēēchinē ꞉kwiilataanaa, nteenee nyēērēē kāāsōōtēywēēkaab biiko choo yēbchinē yiit.- 2:14 1Tēm. 6:4, 20¹⁵ Isyeem wōlēē ’imuuktooy iyey yiisyēēng’uung’ ām kēēlto nyēē karaam nyēē chāmtooy ꞉Yēyiin. Kutook kule iyēku chii nyēē mātinyē muyāt ānku nyēē nāmē ng’ālyoontēētaab manta ām kēēlto nyēē churtaat.

¹⁶ Itayee keey imwooyootē ng’al chēē mārubtooy keey āk ng’ālyoontēētaab Yēyiin. Biiko choo iwutootēē keey ng’al chēē wuu choo, mākutāsē taay kulōōyēkiitu miisin ām wōlēē mii ꞉Yēyiin.- 2:16 1Tēm. 1:3-7¹⁷ Makwaamaat ꞉kāānēētiisyēētaab bichoo biiko kuu yoo āmootē ꞉kisēērkēēchēēt kereenkaab chii. Biiko alak chēē kichuunnyēē ng’ālyoontēētaab manta ku Umenaayo ākoo Filēētō. Mwooyē ꞉bichuutēchu kule kiyeyakay kēny ꞉ng’eeteetaab meet kunyēērootēē kāāyēnchinooyēētaab biiko alak.- 2:17-18 1Tēm. 1:3-7- 2:17-18 1Tēm. 1:20¹⁹ Ānkoo kut kuwuu nyooto, tākōōyyoong’oot ꞉tiiyēywoontēētaab Yēyiin /ānkēēkāsēē siruutēchu mwooyē kule, “Inkētē ꞉Yēyiin biiko chēē cheechii.” Nto “Chii ake tukul nyēē kuurē Mokoryoontēēt kumāchāktōōs kubakaakta miyootyēēt.”- 2:19 Kāāyiit. 16:5; Yoowa. 10:14; Isa. 26:13; 52:11

²⁰ Ām kōōto ake tukul nyēē wōō, miitē ꞉tērēkōōk chēē /kikeeyeyee *ta-aabuut āk chēbo *feeteet. Miitē mbo subak ꞉chēbo keetiik āk chēbo mēnēēt. /Kēēyēyiisyēē tērēkōōchu alak /kēēbāyēē tāyēēk, nto chuut alak /kēēkōnōrēē tukuuk chēē mābo koonyit.- 2:20 Room. 9:21²¹ Kunyi, yoo kēētiliilēē keey ꞉chii ake tukul wōlēē mii ꞉tukuuchoo miyootēch mākuyēk terekyeet nyēbo koonyit nyēē imuuchē ꞉chiitaab kōōto kuyēyiisyēē kubo yiisyō ake tukul nyēē karaam kurubta keey āk wōlēē kichōbto.- 2:21 2Tēm. 3:17

²² Tēmētēēwō, satee keey muchastaab āybēēr nyoo bo miyootyo ankiirub kēēlto nyoo karaam kuchurta, iyēku chii nyēē /kiikoosēē keey, nyēbo chamateet āk sinēnto. Iyey tukuuchooto kuu wōloo yēytooy ꞉biiko alake choo sooyē Yēyiin ām moonik chēē tiliilēch.- 2:22 1Tēm. 6:11; 1:5²³ Itayee keey kwiilateet nyēbo bēērbēēryo āk solwoonti. ’Inkētē kule yibu ꞉ng’aleechaa wookuut. ²⁴ Māmākyinē chii nyoo yēyē yiisyēētaab mokoryoontēēt kuyēyē wookuut. Nteenee māchāktōōs kutālāyiitu ām wōlēē mii ꞉chii ake tukul, kōōnēētiisyē nyēē karaam ānkumuytooy. ²⁵ Nto yoo mii ꞉biiko chēē kwiilē inee, kumāchāktōōs kuyisu muut ānkutinyēē mooyēēt kule imuuchē kōōkoochi nkicheek ꞉Yēyiin mooyēēt kuweek sukōōnkēt manta.- 2:25 1Tēm. 2:4²⁶ Yooto, kōōmuuchē ꞉icheek kusēw ankuchililee mastiitaab Kibrōkōsyoontēēt nyoo kiikunam icheek sukuyey kiyēē māchē ꞉inee.

Chuunnyēētaab ng’ālyoontēētaab manta

¹ Irōōtootē ng’ālyoontooni: Mākumiyātiitu ꞉bēsyōōsyēk choo bo tabanta.- 3:1 1Tēm. 4:1; 2Bēt. 3:3; 1Yoowa. 2:18; Yuuta 18² Mākusooynēn ꞉biiko, makucham beesaan, makukas keey ānkumēēnnyo. Mākung’āloolootēē Yēyiin nyēē miyaat, ‑mēēywēyē sikiikwaa āmātiny kumwooy kōōnkōy ām kiy. Mākuyēk biich chēē mā tiliilēch ām taayeetaab Yēyiin ³ āmātinyē chamateet. Māriirēē biich, mōlōlchinootē biich ng’al āmāriibē keey. Mākukāwōōtēnē ānkuchāmē kuyēyē ng’al chēē miyootēch. ⁴ Mākuchoomtooy chuut ānkutuchinootē ng’al. Mākuyibē keey kule inkētē kiy ake tukul. Mākuyēk biich chēē kicham lelesta āmāchāmē Yēyiin.- 3:4 Kala. 5:19-21⁵ Mākuyēyē keey kule bo Yēyiin, nteenee kutāyē kāāmuukēywēēkyii. Isatee keey bichooto.

⁶ Mii ꞉alake ām bichoo chēē bēētootē kēēstoonikaab biiko alak subokōōbērbēērē koor chēē kuskusēch chēē kiikunyikisyi ꞉ng’ōōkiswookik ānkutōōrtooy ꞉muchas nyēbo kiy ake tukul. ⁷ /Kiinēētē kooruuchoo kibtaman, nteenee ‑mēēmuuchē kut kōōnkēt ꞉icheek kutukul ng’ālyoontēētaab manta.

⁸ Kwiilē ꞉bichoo ng’ālyoontēētaab manta kuu yoo kikwiilē ꞉Yaane āk Yaambure *Muusa. Kiikutoonkōōyiis ꞉bichu ānkiikubootyo ām manta.- 3:8 Chuy. 7:11, 22; 8:7, 18⁹ Māyitē wuy ꞉bichoo, kuuyu makukas ꞉chii ake tukul bēērbēēryēēt nyēē boonto kuu wōloo /kikēēkāstooy chēbo Yaane āk Yaambure.

Ng’ālyoontēētaab lētuut nyēē /kikiikiimchi Tēmētēēwō

¹⁰ Tēmētēēwō, ābērē ’inkētē kurubta keey āk kāānēētēywēēkyuu, wōlēē ābuurtooy, kiyēē ānēmchinē keey ayey āk wōlēē āmoong’tēē keey Yēyiin. Inkētē mbo subak kule ‑māsimānyēēru ānkāāboontē chamateet āk muytaayeet.- 3:10 1Kōōr. 4:16¹¹ Inkētē mbo subak kule kyāāmuytoochi wusiisyēēt nyēē kyāānyōōru āk nyāliluutēk chēē kyāābuntēē yoo kyāāmiitē Antyookya, Ikonnyaa āk Luustra. Nteenee kisārwoo ꞉Mokoryoontēēt ām tukuuchoo tukul.- 3:11 Tyēēn. 34:19; Yēyuut. 13:50; 14:5, 19; 2Kōōr. 11:23-29¹² Nto kubooyiit man, +/mākēēwus chii ake tukul nyēē kēēnēmchi keey kurub Yēēsu Kiriistō.- 3:12 Yēyuut. 14:22; 1Tēēs. 3:3¹³ Nto biiko choo choolwookēnootiin, choo ibērbēēriisyootē, mākumiyātyi choo miisin. Kiikutēwēchākiis ꞉choo ānkutēwēchootē biiko alak. ¹⁴ Nteenee, kurubta keey āk inyiing’ ii, Tēmētēēwō, itāsē taay irubē kiyoo /kiikiineetiing’ ankiichamte, kuuyu ’inkētē biiko chēē kiinēētiing’ ¹⁵ āk mbo subak wōlēē kiinkētitē siruutēkaab Yēyiin kung’eetee leekwaanti. Kiikuyeying’ ꞉siruutēchoo inkēt kule nyōōru ꞉chii kaararaacheet yoo keekaasee keey Yēēsu Kiriistō. ¹⁶ Kwoonēē ꞉siruutēchoo tukul wōlēē mii ꞉Yēyiin. Kāroomēch ꞉siruutēchooto, yoo /kiinēētiisyēē /ānkiiburyoong’tēē biiko /kēēchuulē /ānkiiboorchinē biiko kukārāmiitu kuchurta.- 3:16 Room. 15:4; 1Tēm. 4:13; 2Bēt. 1:21¹⁷ /Kēēyēyē kuu nyooto sukung’eet kuchōbākoy ꞉chiitaab Yēyiin kutukul kubo yiisyō ake tukul nyēē karaam.- 3:17 2Tēm. 2:21

¹ ’Inkēt kule mākōōyēēw ꞉Yēēsu sukutoow bāytooyiisyēēnyii. Kunyi, ām taayeetaab Yēyiin āk nyēbo Kāārārookiintēēt Yēēsu nyoo +māchokōōtiilchi ng’al biiko choo sobtōōs āk choo kiikubēk, āmwoowuung’ kule,- 4:1 Yēyuut. 10:42² i-āmtooy ng’ālyoontēēt ākookoy ānkoo ku wuuyēch ꞉ng’ala nto ku nyumnyumēch. Imuytoochinē yoo ’inēētē biiko ng’ālyoontēētaab Yēyiin, ichuulē, iburyoong’tooy ānkiikiimē.- 4:2 Yēyuut. 20:20³ Mākuchō ꞉bēsyēēt nyēē mēēkōōmuuchē ꞉biiko kut takucham kiyēē inēētē ꞉siruutēk chēbo man. Makurub ꞉bichoo kiyēē māchē ꞉mētēwookwaa. Mākōōruruukoot kāānēētikwaa ku chaang’ chēē mākōōnēētē icheek kiyēē kicham kuyēbchinē yiit.- 4:3 1Tēm. 4:1⁴ Mākōōmiinkyi mēt ng’ālyoontēētaab manta ānkuwēēkyi keey tyoonkōōchoy chēē mābo man.- 4:4 1Tēm. 1:4⁵ Nto inyiing’, āmwoowuung’ kule ikiil ām kēēlwookik tukul. Imuytoochinē nyāliluutēk chēē inyōōru. Iyēyē yiisyēēt nyēē /kēēmākyinē āmtooyiin kule kuyēyē. Iteryeech yiisyēēng’uung’ tukul nyoo māchāktōōs kule iyēyē.- 4:5 2Tēm. 2:3

Ng’aleek chēē rubtooy keey āk Bāwulō

⁶ Mii wokuyitu ꞉bēsyēēt nyēē /kēēmiitē /bokiikooytoo /keeyeyeenaa kōrōsēēk. Kaakuyit ꞉bēsyēēt nyēē āng’ēētēē kōōrooni.- 4:6 Filib. 2:17⁷ Kwaa-am booryēēt nyēē karaam. Kwaawaany labateenyuu ānkwāākiilchi manta. ⁸ Kunyoo, mii kukānyoonwoo ꞉kiito ake nyēē +/mākēētuwēnēēnoo. Nto kiyooto ku tuwēnēētaab churtaayeet. Tuwēnoonooto ku nyēē mākukōōno ꞉Mokoryoontēēt nyoo churtaat yoo itiilchinē biich ng’al. Mēēbērē anii nkit ꞉nyēē mii chokutuwēnoo, nteenee chokutuwēnē biiko tukul choo mii kōōkēnoonu chōōnēēnyii.- 4:8 1Kōōr. 9:24-25; 1Tēm. 1:18

⁹ Isyeem wōlēē ’imuuktooy ichōō areet akeenke wōli āmiitē. ¹⁰ Kookubakaaktaa ꞉Teema ānkuwēēchi keey ākoy Tēēsālōōnikē kuuyu kikicham tukuuk chēbo kōōrooni. Kōōkuwo ꞉nkinee Kērēēskē ākoy Kalatyaa ānkōōkuwo ꞉nkinee Tiitō Taalmatyaa.- 4:10 2Kōōr. 2:13; Filib. 2:21; Kolos. 4:14¹¹ Kwāāng’ētu nkit āk Luuka. Ichōōntē keey Māārkō, kuuyu chii ꞉inee nyēē imuuchē kuyēētyēēchoo ām yiisyooninyuu.- 4:11 Yēyuut. 12:12; Kolos. 4:14¹² Kāāyooktē Tukiikō kuwo ākoy Ēfēēsō.- 4:12 Ēfēēs. 6:21¹³ Kunyoo, yoo ichōōnii iyibwoo kābuutiinyuu nyoo kyāābākookyinē kaab Kāārbō ām Turoowa. Iyibwoo mbo nkicheek kitaabuunekyuu ānku miisin choo /kikeeyeytee muuyto.

¹⁴ Kookwaaraantaa nyēē ‑/mākyoomu ꞉kiitoong’iintoonoo bo karin nyoo /kēēbērē Alekisaanta. Nteenee mākuyookyi ꞉Mokoryoontēēt ām kiyēē kookuyey.- 4:14 1Tēm. 1:20¹⁵ Kunyi, iriibēē keey ꞉nkinyiing’ wōlēē mii ꞉chiichoo, kuuyu kikwiil ng’aleekyoo ām nkuruuk.

¹⁶ Yoo kyāāyēētē keey nyēbo taay, kumwēyēēnoo ꞉chii ake tukul nyēē māmii ꞉mbo akeenke nyēē kichokusārwoo. Lēyyē, āsooyē Yēyiin kunyōōchi bichooto kaat.- 4:16 2Tēm. 1:15¹⁷ Ānkoo kiwuu nyooto, kichō ꞉Mokoryoontēēt ānkōōtitiiroo sukung’eet /kiimuuch /kyaamta ng’ālyoontēēt kuchurta kubuntēēnoo anii nto anyuun, kukas ꞉nkicheek biiko choo mā Yuutayeek. Nteenee, /kikiiraraacheenaa kuutiitaab kimakeetyeet.- 4:17 Tyēēn. 22:21; Tān. 6:22; Yēyuut. 1:8; 23:11¹⁸ Makooraraacheenaa ꞉Yēyiin wōlēē mii ꞉kiy ake tukul nyēē miyaat ānkōōrēētootoo nyēē karaam ākoy wāāwut kanyii ām kibkōōnkōy. Lēyyē, kutōrōriit ꞉Yēyiin ākookoy. Kuwuuyiit nyooto.- 4:18 Mat. 6:13; 2Kōōr. 1:10

Kāā-āmiisēēt

¹⁹ Isuboowoo Brisiila āk boontēēnyii Akiila āk nkicheek biikaab kaytaab boontēēt Ōnēsifōōrō.- 4:19 Yēyuut. 18:2; 2Tēm. 1:16-18²⁰ King’ētunēē ꞉Eraasto Kōōriintō, nteenee kyāābākooku Turōfiimō kumnyaanaat ām Milēētō.- 4:20 Yēyuut. 19:22; 21:29; Room. 16:23²¹ Kunyoo, isyeem wōlēē ’imuuktooy iyitu wōli kumānāāng’ootyēn ꞉kōōrēēt. Isubooyiing’ ꞉Ēbuulō āk Buutē āk Liinuus ākoo Kilaawutyaa āk nkicheek mbo ng’eetaabiya alak tukul.

²² Kuriib ꞉Yēyiin tāmirmiryēēng’uung’ ānkōōbēruuriing’.