2 Bētērō

Barweetaab Āyēēng’ nyēbo

Bētērō

Taayta

Siriintēēt, yēē /kikēēsirē āk wōlēē /kikēēsirēē : Kisirē ꞉Bētērō barwaani kumiitē kiriinkēētaab Rooma ām kēnyiitaab 67 nto 68 KK, kukāākung’ēt ꞉bēsyōōs chēē ng’ēri /keebakach. Kutakurataat ꞉Bētērō kukānyē /keebakach, koosoot yoo kimwoochinē ꞉Yēēsu kule mēēbērē mākōōlil ꞉inee (kas kur. 1:14 āk Yoowaana 21:18-19).

Kiyēē āmu āk nyēē ibooru : /Kēētākyinē barwaani biikaab Kiriistō /kēēmwoochinē kule kuriibēē keey wōlēē mii ꞉kāānēētikaab lembech āk ng’aleekaab miyootyo nyēē yibu ꞉kāānēētuutēchoo. Iboorchinē bichoo bo Kiriistō kule bo koomānuut kukiilchi ꞉chii kāānēētuutēkaab manta kurubta keey Yēyiin āk Kiriistō, kuu yoo kyoomchinē icheek ꞉lēbkēēyik choo kiboontootē keey Yēēsu. Māchāmchiintōōs ꞉Bētērō āk kāāsōōtēywēēkaab biiko alak choo mwooyē kule ‑mēēyēēwu ꞉Kiriistō. Mwooyē ꞉Bētērō kule yitu ‘꞉bēsyēētaab Mokoryoontēēt’, nteenee tākōōkēniisyē ꞉Yēyiin kuuyu tinyē muytaayeet āmāmākyinē chii meet. Yoo /kākēēlē ‘bēsyēētaab Mokoryoontēēt’ ām wōlēē wuunto ām yuutēyu, kōōbooru kule bēsyēēt nyēē iwutēē keey ꞉Yēyiin ām kēēlto nyēbo kwōng’uut ng’aleekaab biiko. Irābchinē bēsyēēt nyoo itiilchinēē biich ꞉Yēyiin ng’aleek ānkōōmuuchē kōōboor chōōnēētaab Yēēsu. Kuu wōliitēnyi kāstooy ꞉Bētērō, ikiimchinē nanyuun biiko choo kāsē ng’aleek chēē mii barwaani kuminyē ām kēēlto nyēē kiikōōwoonkyi kāāsōōtēywēēkwaa Yēyiin ānkumuytoochinē nyāliluutēkwaa yooto kukānyoonu ām mooyēēt akeenke chōōnēētaab Yēēsu nyēbo āyēēng’.

Kyoorōōr keey ꞉Bētērō ānkumākyi biiko bērur

¹ Anii Simōōni Bētērō nyoo āyēchinē Yēēsu Kiriistō yiisyēēt ānkāāyēku *lēbkēēyiintēēnyii. Āsirwook akweek choo kōōkēēnyōōru ꞉tukul kāāyēnchinooyēēt nyēbo kwōng’uut ankeechurte ām taayeetaab Yēyiin kubununēē Yēēsu Kiriistō. Inee ꞉Kāārārookiintēēnyoo ānku Yēyiintēēnyoo.

² Kōōbēruurook ꞉Yēyiin miisin ōnyōōru kaalyeet yooto tukul ōtāsē taay ōnkētē inee āk Yēēsu Mokoryoontēēnyoo.- 1:2 Yuuta 2

Ōkimkimiitu ām kiirnātēētaab Kiriistō

³ Kikōōnēēch ꞉Yēyiin ām kāāmuukēywēēkyii kiy ake tukul nyēē yēyēēch kēēminy kuu wōloo māktooy ꞉inee. Yēyāktōōs kuu nyooto yoo kēētāsē taay kiinkētē inee. Kiikukuurēēch sukurōōbwēēch wōōyinnyii āk karaamateenyii.- 1:3 2Bēt. 1:16-17⁴ Yoo kayey ꞉Yēyiin kuu nyooto, kukaakootyiich tukuuk chēbo kwōng’uut choo kikuurtoowēēch. Yooto, +mākēēnyōōru soboontaab Tāmirmiryēēnyii ankeechililee rōkōstaab kōōrooni nyoo yibu ꞉muchasta nyēē miyaat.- 1:4 Room. 5:2; Yāāk. 1:14-15⁵ Kunyi, osyeem wōlēē ōmuuktooy okas kule katas taay ꞉kaakaaseeng’woong’. Otasee kaakaaseet ātēbuutēk chēē kāroomēch ankootasee ātēbuutēchoo kiirnātēēt. ⁶ Otasee kiirnātoonoo riibēētaab keey ankootasee riibēētaab keey muytaayeet. Otasee muytaayeet kāāburto nyēē māchē Yēyiin ⁷ ankootasee kāāburoo chamateetaab biich chēē tuubcho. Yoo kooyey kuu nyooto, +mōōbuurē ām chamateetaab Yēyiin.- 1:7 Kala. 6:10

⁸ Yoo ōboontē ng’aleechu kuyem, ōyēchinē Yēyiin yiisyēēt nyēē karaam miisin ānkōōkimkimiitu ām kiirnātēētaab Mokoryoontēēnyoo Yēēsu Kiriistō. ⁹ Nteenee yoo ‑mōōboontē, ōkōryootiin āmōōnkētē kiyēē mākwook ꞉Yēyiin ānkyōōwuutyēē kule /kikiiwuuntoowook ng’ōōkiswookikwook.- 1:9 Ēfēēs. 5:26¹⁰ Kunyoo, lēyyē, mbo ng’eetaabiya, osyeem wōlēē ōmuuktooy ōyēyē kiyēē ibooru kule kiikukweyaak ꞉Yēyiin ōyēku cheechii. Yoo kooyey kuu nyooto, ‑mōōbootōōsii, ¹¹ anku +/makeetoroochaak ōwut Kaab Mokoryoontēēnyoo Yēēsu Kiriistō nyoo Kāārārookiintēēt wōlēē +mābōōminy ākookoy.- 1:11 2Tēm. 4:18; Tiitō 3:6; 2Bēt. 2:20; 3:18

Kiikeekas wōōyintaab Kiriistō

¹² +Māāsōōtwook kwaak ng’aleechaata, ānkoo kyōōnkēt sinee ānkyōōkiilchi ng’ālyoontēētaab man nyoo kyōōnyōōru. ¹³ Ākāsē kule karaam āboorwook ng’aleechuutēchu, yoo tāāsobē, ¹⁴ kuuyu ānkētē kule āmiitē wāāmēē kuu yoo kiiboorwoo ꞉Mokoryoontēēnyoo Yēēsu Kiriistō.- 1:14 Yoowa. 21:18-19; 2Kōōr. 5:1¹⁵ +Maasyeem wōlēē āmuuktooy āboorwook ng’aleechu sōōsōōtē ām bēsyōōsyēk tukul yoo kāmāāmiitē kōōrēēt.

¹⁶ Yoo kikēēmwoowook kule mākōōyēēw ꞉Mokoryoontēēnyoo Yēēsu Kiriistō ām kāāmuukēywēēkaab Yēyiin, mēēbērē kikēēmwoowunēē tyoonkōōchoy chēbo ng’oomnān, nteenee kiikeekasee ꞉acheek wōōyinnyii koonyekyoo. ¹⁷ Kikeekas ꞉acheek kuutiit nyēē kichōōnēē barak yoo kikēēmiitē āk inee lekemaanaa kitookunēē ꞉Yēyiin. Kiitōrōōr ꞉Yēyiin inee ānkōōkoochi wōōyinto kumwooyē kule, “Inyiing’ lakwanyuu nyēē āchāmē ānkāāng’ērēkyinē.”† 1:17-18 Mataayo 17:5; Māārkō 9:7; Luuka 9:35

Onam ng’aleekaab wōōrkooyikaab Yēyiin

¹⁹ Kunyoo, /kikiititiir ng’aleek choo kimwooyē *꞉wōōrkooyikaab Yēyiin. Karaam miisin ōyēbchinē yiit wōōrkooyichu bo Yēyiin kuuyu kerkeey ꞉lōkōōywēkwaa taariit nyoo lāyē kwēēmooy ākoy bēsyoonoo mākōōrir ꞉kōōrēēt kutook ꞉toboyaanteet+ 1:19 Kaayneet ake ku kubnoonkowut. kōōluuchook akweek.- 1:19 Tyēēn. 119:105; Room. 1:2; 13:12; 1Bēt. 1:10-11²⁰ Nto miisin, māchē ōnkētē kule kimāwōōrkooyēnēē keey ꞉wōōrkooyikaab Yēyiin, ²¹ nteenee kiiboorchinē ꞉Tāmirmiryēētaab Yēyiin kumwoowu ng’aleekaab Yēyiin.- 1:21 2Tēm. 3:15-16

Kāānēētik choo bo ng’wiiynan

¹ Kitook kēny ꞉wōōrkooyikaab lembech ām wōlēē mii ꞉biikaab Yēyiin, nto ām kēēlto nyēē wuu nyooto mākukwoonchook ꞉kāānēētikaab lembech. Mākuwoow keey kukwoontooy kāānēētēywēēk chēē mābo man. Iburyēētē biich ꞉kāānēētēywēēchoo ānkutāyē mbo ꞉icheek Mokoryoontēēt nyoo kiwālāng’wēēch. Nteenee yoo kayit ꞉tabanta, kuburyētōōs ꞉kāānēētichoo areet akeenke.- 2:1 Mat. 7:15; Kala. 1:7-9; 2:4² Makurub ꞉biiko chēē chaang’ ng’ōōkiswookikaab kāānēētichoo ankuyey /keeng’alaalee nyēē miyaat kēēltaab manta. ³ Mākōōchuutunēēnook ꞉kāānēētichu mētēwoy tyoonkōōchoy chēē itoonyē buch kumāchē chēēbkiisyoong’. Kiisimkuchōb keey ꞉Yēyiin kēny kooruusta bichoo ankiikuyeyta keey ꞉kāāmukuusiintēēt.- 2:3 1Tēm. 6:5

⁴ Manaasaayee ꞉Yēyiin malayikaanik choo kiyēyē ng’ōōkisto, nteenee kiwiirchi kāābkwoombiich wōloo tuuy ānkurātootiin ām nyōrōōrōōnik kukānyē bēsyēēt nyēē +/mābokiitiilchinēē ng’aleek.- 2:4 1Bēt. 3:19-20

⁵ Manaasaayee ꞉Yēyiin kōōrēēt nyoo kibo kēny, nteenee kitōōrchi taambiliilyeet koowaang’ta kibrōkōsiisyēk. Biiko baateey chēē kisār ꞉Yēyiin ku Noowa ākoo biikyii tisab. Inee ꞉nyoo kyoomu lōkōōywēkaab manta.- 2:5 1Bēt. 3:20; 2Bēt. 3:6

⁶ Kiimukuusēē maata kiriinkōōsyēkaab Sōtōm āk Komoora sukuyēk kāānēētēywoo ām wōlēē mii ꞉biiko choo mārubē ng’aleekyii. - 2:6 Toowu. 19:24-25⁷ Kisār yooto ꞉Yēyiin Lōōt nyoo kichurtaat ānkiiyiimē ꞉ng’aleekaab biich chēē ki sikoran āmēēywēyē kiruutēk.- 2:7 Toowu. 19:1-16⁸ Kiming’iisyē ꞉chiichoo āk bichooto ānkikāsē kiyēē kiyēyē ꞉bichoo kwaak. Kiiyiimē ꞉ng’ōōkistaab bichoo kāāsōōtēywēēkyii chēē ki churtootiin.

⁹ Kunyoo, inkēt ꞉Yēyiin wōlēē sāruntooy biiko choo iyēnchinē inee kung’ēētyēē nyāliluutēk. Inkētē mbo wōlēē riibtooy kibrōkōsiisyēk choo rātootiin ākoy bēsyēēt nyoo /kiitiilchinēē biiko tukul ng’aleek.- 2:9 Mat. 6:13; 1Kōōr. 10:13; Ng’oong’. 3:10¹⁰ Nto chēē +/mākiing’woonchi miisin ku choo rubē ng’aleekaab muchas ānkutāyē /keebayta.

Rēērchinē keey ꞉kāānēētichu bo lembech tāmirmirook chēē miyootēch choo kōrōōmēch nyēē mānyōkōriitu kuchubē. ¹¹ Ntēē māchub mbo ꞉malayikaanik choo boonto kāāmuukēy miisin kubiir kāānēētichoo tāmirmiroochoo ām taayeetaab Mokoryoontēēt. ¹² Chubē ꞉bichu mbo kiyēē ‑mēēnkētē. Kerkeey ꞉icheek tyoong’in choo ‑mēēnkētē kiy. /Kikēēyēyē /sikēēnāmē /ānkēēbākāchē kityō. Mākubootyo ꞉bichu kuu tyoong’iichoo. ¹³ +/Mākiing’woonchi bichoo /kēēyookyinēē kiyēē kiyēyē ꞉icheek. Chāmē ng’aleekaab muchas kulebkeey ꞉kōōro. Sōōr ꞉bichu nyēē intosuurē biich ām kaabsaakwa. ¹⁴ Kiikōōwoonkyi ꞉bichoo kāāsōōtēywēēkwaa ng’aleekaab martaayeet āmēēmuunyē kuyēyē ng’ōōkisto. Ibērbēērootē choo kuskusēch kōōsuuchi ng’al chēē miyootēch. Kiikubāw mbo icheek ꞉mooroong’nateet anku +/makiiruusta.- 2:14 Mat. 5:28; 1Tēm. 6:5; 2Tēm. 3:6-7¹⁵ Kiikubakaakta kēēlto nyēē chuulaat ankurub kēēltaab *wōōrkooyoontēēt Balaam araab Beyoor nyoo kicham /kiikoochi beesaan sukuyey kiyēē miyaat.- 2:15 Kāāyiit. 22:7, 17¹⁶ Nteenee kikerekta ꞉sikiryēēt solwoontiinyii yoo king’āloolē kuu chii.- 2:16 Kāāyiit. 22:28-33

¹⁷ Buch ꞉kāānēētichu bo lembech kuu lōōswēk choo kiikutēēnkyo, nto boolik choo iwuuyē ꞉yoomat āmā roob. Kiikuchōbchi ꞉Yēyiin bichooto kāābkwoombiich wōlēē kikerakay ꞉mēēnān. ¹⁸ Yēyiisyēē ng’al chēbo ng’wiiynan kōōchuutunēē biiko choo kātākumwēyēē rōkōsto, kōōyēēchi ng’aleekaab muchas kulumchi martaayeet. ¹⁹ Kuurtoochinē ꞉kāānēētichoo bichoo rātootiin kule +/makiityaach, nteenee rātootiin ꞉nkicheek ām ng’al chēbo rōkōs chēē yēyootē, kuuyu kiy ake tukul nyoo ibēlē chiito kubāwu ꞉kiyooto chiichoo.- 2:19 Yoowa. 8:34²⁰ Yoo kāākōōnkēt ꞉chiito Mokoryoontēēnyoo nyoo Kāārārookiintēēnyoo Yēēsu Kiriistō ānkāākumwēyēē ng’ōōkistaab kōōrooni nto yityo kumuutmuutyi keey ng’ōōkisoo, kwoorānē. Yooto mākumiyātyi chiichoo miisin kusiir yoo kitākumii mēēnān.- 2:20 Mat. 12:45; Ibu. 6:4-6; 2Bēt. 1:11²¹ Kikaykay ām wōlēē mii ꞉inee nto kimānāākōōnkēt kēēltaab manta kusiir kōōnkēt nto yityo kumaasakay kutay ng’ālyoontēētaab Yēyiin nyoo /kikiikoochinē inee.- 2:21 Luuka 12:47-48²² Ibooru ꞉kiyēē yēyāktōōs ām wōlēē mii ꞉chiichoo kule bo man ng’ālyoontooni /kēēmwooyē kule, “Iyēēchinē ꞉ng’ōōk kaang’uung’taakyii,”† 2:22 Kāālēwēnik 26:11 nto “Kooyeey ꞉nkurwēēyit nyoo /kākiiwuun wokoomilmiilee ruurēētyēēt.”- 2:22 Yuuta 4-13

Ōchōb keey kubo bēsyēētaab Mokoryoontēēt

¹ Lēyyē, chōōrōōnuutēkyuu, barweetaab āyēēng’ ꞉nyiitēnyi āsirwook. Kwāāsirwook bārōōnōōchuutēchu tukwaay ākiimēē kāāsōōtēywēēkwook kuchuulākiis. ² Āmāchē ōsōōtē ng’aleek choo kimwooyē *꞉wōōrkooyikaab Yēyiin kēny ākoo mākuutyēētaab Mokoryoontēēt ānku Kāārārookiintēēt nyoo kikōōnook *꞉lēbkēēyikwook.

³ Māchē ōnkētē kāroomin kule ām bēsyōōsyēk chēbo lētuut mākutook ꞉biiko chēē kiikubāw ꞉muchastaab bōōrwoonikwaa. Mākōōnchuruurook ꞉bichoo- 3:3 Yuuta 17-19- 3:3 2Tēm. 3:1⁴ kumwooyē kule, “Kikiikukuurto oob ꞉Yēēsu kule mākōōyēēw? Ara mii ānō ꞉inee naas? Nto ii, ntēē tākōōyyoong’oot ꞉kiy ake tukul kuu yooto /kikēēyēyē kōōrēēt kung’eetee bēsyōōsyēkaab mbo kuuko ākoy raat?”- 3:4 Isa. 5:19; Cherem. 17:15; Ēsēk. 12:22; Mat. 24:27, 48-51

⁵ Kikwētyi buch ꞉bichoo kumwooyē kule kimāyēyē ꞉Yēyiin kēny barak āk ng’wēny kubununēē ng’ālyoontēēnyii. Kitookunēē ꞉kōōrēēt bēēko ānkusātyi ꞉Yēyiin bēēko komos sukutook ꞉kōōrēēt- 3:5 Toowu. 1:6-9; Ibu. 11:3⁶ ānkōōmukuusēē bēēko kōōrēēt bēsyoonoo kibo taambiliilyeet.- 3:6 Mat. 24:37-39; 2Bēt. 2:5⁷ Riibē ꞉Yēyiin barak āk ng’wēny kubuntēē ng’ālyoontoonootonyii ākoy bēsyēēt nyoo /kiimukuusēē maat yoo /kiitiilchinē /ankeemasta biiko choo mābo Yēyiin.

⁸ Chōōrōōnuutēkyuu, ōnkēt kule ām wōlēē mii ꞉Yēyiin, kerkeey ꞉bēsyēēt akeenke āk kēnyiisyēk kisyeereet akeenke ānku kerkeey ꞉kēnyiisyēk kisyeereet akeenke āk bēsyēēt akeenke.- 3:8 Tyēēn. 90:4⁹ ‑Mēēkooyē keey ꞉Yēyiin ām kiyēē kiikukuurto kuu yoo isōōtē ꞉biiko alake. Nteenee muytoochook kuuyu māmāchē kule kubot ꞉chii. Mākyinē biiko tukul kuweeksee ng’ōōkiswookikwaa.- 3:9 Room. 2:4; 1Tēm. 2:4

¹⁰ Mākumuung’ ꞉bēsyēētaab Mokoryoontēēt kuu chōōriin. Mākubot yooto ꞉wōliin bo barak kōōruumootē ānkumukuus ꞉kookeelik āk araaweet ānkubēk ꞉kōōrēēt kuboonto tukuukyii tukul.- 3:10 Isa. 34:4; Mat. 24:27, 43¹¹ Ara yoo +/mākiimukuus tukuuchu tukul ii, kumāchāktōōs ōbuurtē ānō ām soboonwēkwook? Māchāktōōs ōnēmu keey ōtililiitu ānkōōtāboonchi keey Yēyiin. ¹² Ōkānyoonu bēsyoonoo bo Yēyiin ānkōōwuruurē kulēēkitiit. +/Mākiimukuusēē maat wōliin bo barak ānkuchōlyo ꞉kookeelik āk tukuuk alak tukul bēsyoonooto. ¹³ Nteenee kēēkānyē barakuut nyēē lēēl āk kōōrēēt nyēē lēēl nyoo churtaat wōloo kikuurtooy ꞉Yēyiin.- 3:13 Isa. 65:17; Ng’oong’. 21:1, 27

¹⁴ Kunyoo ii, chōōrōōnuutēkyuu, kuu yoo ōmiitē ōkānyoonu bēsyoonooto, māchāktōōs ōsyēēmē wōlēē ōmuuktooy ōbuurē ām soboonto nyēē tiliil si nto yoo ōbēētii taayeetaab Yēyiin, ‑mōōtinyē ng’uusng’uusyo. ¹⁵ Ōnkēt kule muytooy ꞉Yēyiin /sikiiraraach biiko. Kisirwook kuu nyooto nkinee ꞉ng’eetaabiya Bāwulō nyoo kēēchāmē kuyēyiisyēē kiirnātēēt nyoo kiikoochinē ꞉Yēyiin.- 3:15 Room. 2:4¹⁶ I-ārōōru ꞉inee ng’aleek chēē wuu chuutēchu ām bārōōnōōkyii tukul. Miitē ꞉ng’aleek alake bārōōnōōkyii chēē mā nyumnyumēch /keekas. Itoomē ꞉maanayiisyek āk choo tākōōwiywiiytōōs ng’aleekyii. Nyēērēē ꞉bichu siruutēkaab Yēyiin alak, ng’ālyoo nyēē makuyey ꞉icheek kubootyo.

¹⁷ Chōōrōōnuutēkyuu, kuu yoo kōsimākāloonwook, ōriib keey, simayeyaak ꞉ng’aleekaab biiko choo mārubē Yēyiin ochabaayte ām kiyēē ōyyoong’unēē.- 3:17 Māārkō 13:5; 1Kōōr. 10:12¹⁸ Otas taay ōtitiir keey ām chamateet āk kiirnātēētaab Yēēsu Kiriistō Mokoryoontēēnyoo nyoo Kāārārookiintēēnyoo. Kutōrōriit ꞉inee ākookoy. Kuwuuyiit nyooto.- 3:18 Yuuta 24-25- 3:18 2Bēt. 1:11