Këyítfii Pool bín
Ɓu-Roomɗa
Woꞌeencii lëgís Këyítfiiɗa
Këyítfii fii fërí Pool bín kerceencaa ga Roomɗa ee lak ya mossii daama kikaꞌ. Ɓiɓoꞌ ɓiliis ɓërí jangatee Hewhewii winéwíꞌ wii daama bi kikerceen tuukka daama (fodii Akílaas na Pírísíl) Tumeen 18: 2. Pool bínndaɓa doonaa ɓa ínohhi. Ya woꞌeeɓa an ya en na kiƴah Espaañaa ya koorohan daama, ya daasɓa ga gëmii. Ya wo"aɓa ɓan kikíimi’ti Kooh, ya lëgísiꞌti hal bi ya mín kiɓaaɓ daama.
Pool woꞌɓa ga këyítfii ya bínɓaɗa daa kigëm ga Kiristaanii hín kijofɗa. Ya woꞌ an ɓuwii ɓéeɓɓa ɓërí tum baakaaꞌ ee ɓéeɓɓa ɓërí meƴdohsee ga ndamaa Kooh. Wayee diimaɗa ɓa júwohɗuunun na Kooh, kooroh da dii ɓa en wíinoo na Yéesu Kiristaaɗa.
Kooh yërí tanuk Pool ki’en apotaaꞌ, en ɗanaa ya yéegalohi Hewhewii winéwí’wii. Ya wo’ an Hewhewii winéwíꞌwii wiima, doolii Kooh wërí, ee wa waa ga ɓéeɓ ɓaa gëmin, laakoo an yii yaawúuꞌ, laakoo an yii enndii yaawúuꞌ. Kooh wo’ an ɓéeɓ ɓuwii gëmɗa ɓa wíinoo ga fíkíici. Ya abohinɓa ɓoꞌ ɓijúwíꞌ kooroh ga iñaa Bíncaa ciselaꞌíꞌcaa woꞌɗa. Ca woꞌ an: «ɓaa júwin, kipeskaagari taabi na ngëm» (Room 1: 17). Pool woꞌ ɓan an ɓéeɓ kerceencii jom kijúwohu hen, ken jomoo kisagoh na mooroomci, ken hanat kiꞌattiꞌ mooroomci luu enee ɓadukeencaagaɓa bokkii. Këyítfiima Pool bídee ɓu-Roomɗa laakeera solu, kërí tah kerceencii tookuununfa.
Këyítfii Pool bín ɓu-Roomɗa tíidoh anee:
1 - Pool waaꞌ kikaꞌ Room kiwaaknee kerceencaa daamaɗa (1: 1-17)
2 - Ɓuwii ɓéeɓɓa tumuunun baakaaꞌ (1: 18–3: 20)
3 - Kigëm ga Yéesu onoh kijúɓ ga fíkíi Kooh (3: 21–4: 25)
4 - Yéesu onin ɓuwii kijúwoh na Kooh (5: 1–8: 39)
5 - Heetii Isarayeel tanukɗa (9: 1–11: 36)
6 - Kipes kiꞌas ga iñaa Kooh nakoh (12: 1–15: 13)
7 - Taŋkoh (15: 14–16: 27)
1Këñɗoh
1Mi Pool, mi súrga Yéesu Kiristaa, mi yërí bínndúu këyítfii fii ɗú ɓu-Room. Kooh yërí ɓayyoo kiꞌen apotaaꞌci, mi faanɗussari haŋ kiyéegalohnee Hewhewii winéwíꞌwii. 2Hewhewii winéwíꞌ wiima nak, Kooh dígoheerawa kumëeñíꞌ ga Këyítfaa ee koorohee ga túuwtaa sëldíigacaagari. 3-4Wa woꞌ loo Kowukiigari, Yéesu Kiristaa, Haꞌmudiigaruu. Ga kiɓoꞌ-súusúuskaagari, ya límukoh ga níilaa buuꞌ Dëwít, ee ga Helaa yiselaꞌíꞌyaa, Kooh ga doolaagari teewohha an ya Kowuci ga waa ya mílísɗu ga ɓuwaa kaaninɗa. 5Kooroh gari nak, Kooh onndaroo kiꞌen apotaaꞌ, doonaa ga teekii Kiristaanii mi nook heetcii ga ëldúnaɗa tóohca, ca gëm gari, ca taabuk iñaa nakohu kitumɗa. 6Dú ɓu-Room, ɗú bok ga, ndaga Kooh ɓayinndúu kibok na Yéesu Kiristaa. 7Kon mi bínndúu këyítfii fii ɗú ɓéeɓpúu. Ínohat an ɗú neɓlohin Kooh ee ya ɓayinndúu ɗú en ɓuuci. Kooh, Paamudiigaruu na Yéesu Kiristaa, Haꞌmudii barkeelattúu ee ɓa onndúu jam.
Pool waaꞌ kikaꞌ Room kiwaaknee kerceencaa en daamaɗa
8Kon bi mi dalaa, mi ɗewan kigërëm Koohyiigoo garúu ɓéeɓpúu paaƴ, ee kooroh ga Yéesu Kiristaa ndaga síwin daa en ɓéeɓ ga ëldúna an ɗú gëmin gari. 9Kooh ínohin an mi woꞌ kayoh, ya yii mi jaamuki ga keeñnjoo ga kiyéegaloh Hewhewii winéwíꞌ wii woꞌ ga loo Kowukiigariɗa. Ya ínohin an wahtaa en tóoh helloo kaꞌ garúu. 10Ee mi dëk ga kikíimmbi ya onndoo hal en neɓpinaa, mi mínndúu kihay kiwaaknee. 11En kiꞌenaa, mi waarin garúu kihay lool bi mi leꞌdoh garúu barkicii Helii yiselaꞌíꞌyii onohiɗa, en ɗanaa ngëmiigarúu wëñ kiyëgís. 12Mi waaꞌ kiwoꞌ sah man, ɗu ɓéeɓpuu, ɗu daasoh ga ngëmii ɗu bok kilaakɗa.
13Mbokciigoo, ínohat an bes ciyewin mi abinndúu kihay kiwaaknee, wayee bi wati mi laakkii hal. Mi waarin nak kihay kilëgëy ga ɗuuƴcúu, bi jeriñ meƴ ga, fodaa daa mi tum ga ɗuuƴ ɓuwaa ga dëkcaa cíinooɗa.
14Kooh sasinndoo kilëgëy, kon mi jomin kiyéegaloh Hewhewii winéwíꞌwii ga ɓéeɓ ɓuwii. Mi haywa kiyéegalohnee ga ɓuwaa helcaa yúudukin ga ëldúnaɗa, bi ga ɓaa helcaa yúudukkiiɗa. Mi haywa kiyéegalohnee ga ɓuwaa jaginɗa na ɓuwaa jagussiiɗa. 15Iñaama tah mi waarin lool kihay kiyéegalohwa garúu ɓan, ɗú ɓii ɗú en ga Roomɗa.
Doolaa laak ga ɗuuƴ Hewhewii winéwíꞌwiiɗa
16En kiꞌenaa, mi safarin ga kiyéegaloh Hewhewii winéwíꞌwii. Doolii Kooh wërí en ga ɗuuƴwa, wa músali ɓéeɓ ɓuwii gëm ga Yéesu Kiristaaɗa, ennda yaawúuꞌcii ga iñaa ɗeɓɗa, tíkka ga ɓii enndii yaawúuꞌɗa.
17Hewhewii winéwíꞌwii wiima teewoh daa Kooh tíki ɓiɓoꞌ, ɓaa gëm kesi ga Yéesu Kiristaa, ɓa en ɓiɓoꞌ ɓijúwí ga fíkíiciɗa. Iñaama waaꞌ kiwoꞌ an waas wiliis laakoo. Ee fodaama, ka bídu ga Këyítfaa an: «Ɓaa gëmaa, Kooh hayyi kiꞌaboh fodii ɓoꞌ yijúwíꞌ ga fíkíici, ee ya pesan kayoh-kayohɗa.»1: 17 Habak 2: 4.
Ɓuwii ɓéeɓɓa tumuunun baakaaꞌ
18En kiꞌenaa, Kooh teewohin bi leerin, aboh ga ɗook an ya aylukin ndaga ɓuwii faaliꞌiiri ee ɓa júɓpii. Ɓa úubin kayohfii na kijúɓpiikiigaɓa. 19Kooh hayɓa kiꞌattiꞌ ndaga waasii ɓa jom kikooroh bi ɓa ínoh Koohɗa leerin ga hafɓa, Kooh teewinɓawa bi leerin lañ. 20En kiꞌenaa, doolii Kooh leehoo taaꞌɗa na dii ya manɗa nam kiꞌen iñcaa hotukoo na kuhas. Wayee ga iñaa ya sakee ëldúna bi wati, fu malak ga iñcii ya sakɗanaa, hel míninndaaca kiteeɓ. Kon nak ɓuwii laakoo lay ga fíkíici. 21Ɓuwii ínohuunun Kooh ee ɓa erussiiri ndam ee ɓa gërëmmbiiri fodaa daa ɓa jommbika kitumiꞌɗa. Iñcii ɓa halaati ëewdohɓa ëgíraaɗa cërí múuyíꞌɓa ee keeñciigaɓa búumin, ɓa enin ga ñúus. 22Ɓa tík hafɓa ɓuwaa ñaañuunun ee ɓa ɓidof kesi. 23Ɓa aawwii kijaamuk Kooh yii laak ndam ee kaanooɗa, ɓa nammba kiꞌaaw kijaamuk nataal ɓoꞌ-súusúus yii kaaninɗa, sel, júuꞌ, na fasukohcii.
24Kërí tah, Kooh foñinɓa ga iñaa neɓɓa, ɓa enukohin ga iñcaa moroo, ɓa ɓii tum ga faanciigaɓa iñcaa apohin kaci. 25Ɓa jafin kayohfii Kooh, ɓa taabuk saboh. Ɓa aawin kijaamuk na kitaabuk iñcii Kooh sakɗa, ɓa foñnja Kooh yii sak tóohɗa. Ya kañsat bi taaꞌ! Aameen.
26Kërí tah Kooh foñohinɓa ga tumeencumgaɓa ciꞌapohíꞌ kacicaa ɓa ɗuucukohɗa. Ɓeticiigaɓa foñuunun ƴaalcii, ɓa faanuki kiƴaal na ɓeti ga díkaantiɓa. 27Ƴaalcii ɓan tumsin fodaama, ɓa faanuki kiɓeti na ƴaal ga díkaantiɓa, ee faanɓa tamoh rek kifaanuk na ɓimooroomɓa. Ƴaal tumi na ƴaal mooroomci iñaa joffii, fodaama ɓa nooki ga ɗookɓa fayaa gën ga kimúuƴkaagaɓa kaamaɗa. 28Waa ɓa tookkii kiꞌínoh Kooh, Kooh foñohinɓa na hel-ŋalaañukohaagaɓa waama ee ɓa dëk ga kitum iñaa tumkoo. 29Keeñɓa líif na kijúɓpii, kibon, kiwaaꞌ kihëpíꞌ na kisoot. Ɓa halaati kiꞌiñaan doŋ, kiꞌap ɓoꞌ, kiñaroh, kiñaañukoh ɓoꞌ, kiꞌóolukoo ken, kiɗooɓ ɓoꞌ, 30kiyah teek ɓoꞌ, kisagoh na Kooh, kiñak kikoruk, kiɓëwíꞌ hafɓa, kindamuk, kimoroo ga nof, kitookoo kikelohiꞌ paamun na eemun. 31Ɓa laakoo hel, ɓa enndii goꞌ, ɓa waaꞌtii ken, ɓa laakoo yërmaandi ga ken. 32Ɓa ínohin dijófíꞌ daa Kooh ƴah kitum ɓuwaa man fodaamaɗa. Ɓuwaa tumi iñcaamaɗa, Kooh hayɓa kiꞌattiꞌ kikaan ee hoonohhii bi wati ɓa dëk ga kitum iñcaa. Ɓaatta ga, ɓa faꞌ na ɓuwaa tumi iñcaamaɗa.
2Kooh ƴah ɓuwii kiꞌatti ga yijúwíꞌ
1Kon nak, fu yii fu attiꞌi mooroomfuɗa, na ɓaa fu mín kiꞌen tóoh, ínohaa an fu laakoo lay ga fíkíi Kooh. Ndaga iñaa fu attiꞌoh mooroomfu an ya tummbiɗa, fu ɓan fu tumiri. Kon nak fu ɓúukin haffu, fu yii fu attiꞌ mooroomfuɗa.
2Ɗu ínohin ɓéeɓpuu an attiꞌaa Kooh attiꞌ ɓuwaa tumi iñcaamaɗa kooꞌ ga waas. 3Fu yii fu attiꞌi mooroomfu ga iñcaa ya tumiɗa, ee fu ga kihaffu fu tumicaɗa, fu fooŋ an Kooh abohanndiiraakane? 4Mín kiꞌen sah an fu faaliꞌoo Kooh ndaga daa ya jofin lool, ee ya míninndaa kimúuñiꞌ ee ya gaawtukoo. Fu ínohoo moos an ya teeɓpaa kijofaa, ya waaꞌ fu hot iñaama, fu súpít kipesfune?
5Wayee fu yaama fu yëgís ga haf kak, fu saŋ kisúpít kipeskaagaraaɗa, fu yaa nëgíroh ga ɗookfu aylukaa Kooh bi ga besaa ya ƴah kiꞌattiꞌ ɓéeɓɗa, ee kooran ga waas. 6Leꞌ bëríinaa, ɓaa en ɓéeɓ Kooh hayyi kifay iñaa ya lëgëyɗa. 7Ɓuwii taabuk kitum yijófíꞌɗa, ɓa waaꞌ kilaas ndamaa meyoh ga Koohɗa, ɓa neɓloh Kooh, kipesɓa leehoo ee fodaama Kooh hayɓa kiꞌon ɓa pes nari bi taaꞌ. 8Wayee ɓuwaa ɓíinoo, ga kiwaaꞌti kiheñoh rek, ɓa onnda kayohfaa bíiŋ, ɓa ɓaa tumi ga iñaa joffii. Ɓuwaama nak, Kooh hayɓa kiꞌayluk, saŋkuꞌɓa. 9Ɓéeɓ ɓuwii tumi yibóníꞌɗa hay kikeenu ga coonu ciméeskíꞌ ee ɗewohan ga yaawúuꞌcii, tík ga ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa ɓan. 10Wayee ɓuwii tumi yijófíꞌɗa Kooh hayɓa kiꞌon ndam, ya hay kiwoꞌ yijófíꞌ gaɓa, ya hayɓa kiꞌon jam. Ya hay kitum fodaama, ɗewoh ga yaawúuꞌciinaa, tík ga ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa. 11Ɓuwii ɓéeɓ ɓa wíinoo ga fíkíi Kooh. 12Ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa ínohsoo iñii Waasii Móyíis nakoh kitumɗa. Ɓa keeni ga kitum iñaa joffii anee rek. Ɓa nak, ɓa hay kiꞌattiꞌu ɓa saŋkuꞌuk, wayee attiꞌaagaɓa ayukanndii ga Waasii Móyíis. Ɓuwii ínohu iñii Waasii Móyíis nakoh ee ɓa këldúkiwaɗa, attiꞌaagaɓa ayukan ga Waasii Móyíis. 13Kooh ƴahhii ken kiꞌaboh ɓoꞌ yijúwíꞌ ga fíkíici ndaga daa ɓaama eem rek ga kisúkúruk iñaa Waasii Móyíis nakoh kitumɗa. Ɓaa taabukin iñcii Waasii Móyíis nakoh kitumɗa, yërí Kooh ƴah kiꞌaboh fodii ɓoꞌ yijúwíꞌ ga fíkíici. 14En kiꞌenaa, ɓuwii enussii yaawúuꞌ ee ínohsoo Waasii Móyíisɗa, binaa ɓa tum iñcii Waasii Móyíis nakohɗanaa, man na ɓa laakca ga ɗuuƴɓa luu enee an ɓa hottiica. 15Fodaama ɓa teewohin an iñcaa ɓa tumi ee Waasaa nakohɗa bídu ga keeñcaagaɓa. Helɓa tookin iñaama ee ɓan halaatcaagaɓa, cíinoo hayaa yabiɓa ga yen, wala somiɓaɗa, teewohinka. 16Bes waa hay, halaatcii ɗaakuk ga ɗuuƴ keeñciiɗa hay kimeƴdohu faŋ ee Kooh hay kiꞌattiꞌ ɓuwii kooroh ga Yéesu Kiristaa. Iñaama, Hewhewii winéwíꞌwii mi yéegalohɗa, wërí woꞌka.
Yaawúuꞌcii taabukussii iñaa Waasii Móyíis nakoh kitumɗa
17Fu nak, fu yii fu taas ga teekii yaawúuꞌɗa, fu ayuk ga Waasii Móyíis, fu maruki ga iñaama an fu ɓoꞌ Kooh. 18Kon fu ínohin iñaa Kooh waaꞌɗa, ee Waasii Móyíis jëgírinndaa tóoh iñaa laakin solu. 19Fu fooŋ an fu ɓayin tuhas ee fu yërí ƴah kinook búumíꞌcii. Fu fooŋ an fu yërí en leeꞌlaatii ɓuwii enu ga ñúusɗa. 20Fu fooŋ an fu yërí jom kijëgíꞌ ɓuwii ínohsoo daraɗane? Fu fooŋnga ɓan an fu yërí jom kijëgíꞌ ɓéeɓ ɓuwii han kiꞌaas ga ngëmiiɗa, ndaga fu yaakaaꞌ an waasii oninndaa kilaak kayoh ga tóoh na kiꞌínoh tóohe?. 21Kon fu yii fu jëgíri ɓuwii ɓíinooɗa, iñii tah ya fu jëgíroo haffu? Fu jaŋngati ɓuwii ɓíinoo an ɓa hanat kilok. Kon iñii tah ya fu loki?. 22Fu woꞌi ɓuwii an ken hanat kiɗúk ɓetici wala ƴaalci, ya faanuk na ɓoꞌ yiliis. Kon iñii tah ya fu tumika? Fu woꞌ an fu gëmmbii ga koof, kon iñii tah ya fu kolukaa fu loki iñcaa ɓuwaa sarahohi ga koofcaaɗa? 23Fu ndamuk kiꞌínoh iñii Waasii Móyíis nakoh kitumɗa, wayee fu tooñ Kooh, ndaga iñcii fu tumiɗa taammbii ga iñaa Waasaama nakohɗa. 24En kiꞌenaa, bíduunun ga Këyítfaa fodaama an: «Ɗú yaawúuꞌcii, ɗú ɓërí tah ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa woꞌsi ga teekii Kooh iñaa joffii»2: 24 Ísayíi 52: 5.. 25En kiꞌenaa, kigúruk jofin en lak fu taabukin iñii Waasii Móyíis nakohɗanaa. Wayee fu taammbii ga iñii Waasiima nakohɗanaa kigúrukkaagaraa laakoo jeriñ. 26Ɓaa gúrukkii, binaa taabuk iñii Waasii Móyíis nakoh kitumɗanaa, hídaa ga daa ya gúrukkiiɗa tóoh, Kooh hayyi kikíndoh ga ɓuwaagari2: 26 Kigúruk kërí enee mandargaa teewohee ɓuwaa en ɓu-Koohɗa. 27Ínohaa an ɓaa gúrukkii ee ya taabuki dijófíꞌ iñii Waasii nakohɗa, hayyaa kiꞌattiꞌ fu yii fu en yaawúuꞌ, fu gúrukin, fu laasin ga iñcaa këyítcaa Waasii Móyíis nakoh ee fu taabukoocaɗa. 28En kiꞌenaa, kiꞌen yaawúuꞌ enndii iñaa hotuki ga ɓoꞌ ee kigúruk kayoh-kayohɗa enndii mandargaa hotuki ga faanɗa. 29Kiꞌen yaawúuꞌ kayoh-kayohɗa, eni ga ɗuuƴ keeñ, ee kigúruk kayoh-kayohɗa, kërí en kigúrukkaa Helii yiselaꞌíꞌyii tumi ga keeñɗa, enndii kigúrukkaa bídu ga këyítɗa rek. Yaawúuꞌ, yaa man fodaama, Kooh yërí ƴahhi kindam wayee enndii ɓoꞌ-súusúus.
3Kijúɓ na kiꞌen goꞌ kuu Kooh
1En fodaamanaa, kon kiꞌen yaawúuꞌ ɓaat ya ga ɓoꞌ? Kigúruk laakiꞌ ɓoꞌ ya jeriñ? 2Daa mín kiꞌen tóoh, jeriñaa gaɗa yakin. Ee waa kuliyuk gaɗa, wërí en ga dii woꞌeenii Kooh ɗewee kiwosohu gaɓaɗa. 3En kiꞌenaa, laakin gaɓa, ɓaa enndii goꞌ. Diima nak ya? Kiꞌenndii-goꞌkaagaɓa kaama mín kihoonoh Kooh kiꞌen gore? 4Múk, iñaa ɓoꞌ jom kiꞌamɗa kay, wërí en an Kooh dëk ga kayoh ee ɓoꞌ-súusúus dëk na saboh. Fodaama, ka bídu ga Këyítfaa an:
«Kijúɓkiigaraa hotukan ga woꞌeencii fu meƴdoh kiꞌattiꞌ ɓuwiiɗa,
ee ɓaa fu attiꞌ ɓéeɓ, fu laak kayoh ga ɗookci»3: 4 Kañcaa 51: 6..
5En an kijúɓpiikiigaruu teewohi an Kooh júwinaa, ɗú woꞌ ya ga iñaama? Ɗú woꞌ an, binaa Kooh íif aylukaagari ga ɗookkuunaa lak ya júɓpii hene? En kiꞌenaa, iñii yii mi woꞌꞌi fodii ɓuwii woꞌikaɗa. 6Múk, iñaama mínukoo. Haa en an Kooh júɓpiinaa ya mínan na kiꞌattiꞌ ɓu-ëldúna? 7Hay kilaak ɓuwaa woꞌ an, «En sabohfiigoo on kayohfii Kooh kiwëñ kisíw na kilaak ndamaa, iñii tah ya mi lísi kitíku tumoh-baakaaꞌ?» 8Ɓíinoo hay kikaꞌ bi ɓa woꞌ an: «Ɗu tumat yibóníꞌ en ɗanaa yijófíꞌ mín ga kimeƴ.» Laakin ɓuwaa pokiꞌtíi kiwoꞌ an ɗí jëgíroh iñaama. Ɓuwaa woꞌ iñaamaɗa, Kooh hayɓa kiꞌattiꞌ ee kooran ga waas.
Ɓoꞌ yijúwíꞌ laakoo
9Kon, ɗu jom ya kiwoꞌ? Ɗu yaawúuꞌcii ɗu ɓërí gën ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa ga fíkíi Koohe? Múk! En kiꞌenaa, ɗu teewohin an yaawúuꞌcii na ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa tóoh, ɓéeɓɓa ɓiñaam-baakaaꞌ. 10Iñii yii yërí bídu ga Këyítfaa an:
«Laakoo ɓoꞌ yijúwíꞌ, enndii sah yíinoo
11Laakoo ɓaa laak hel, yíinoo heellii kiꞌínoh Kooh,
12Ɓéeɓɓa foñuunun Waasii Kooh, ɓéeɓɓa sooyuunun.
Laakoo ɓoꞌ yaa tumi yijófíꞌ, enndii sah yíinoo3: 12 Kañcaa 14: 1-3; 53: 1-3..
13Golgolciigaɓa en fan loyaa úbísukin, peremciigaɓa ɓeedukin ga kiɗúk ɓoꞌ, woꞌeencii meyi ga kúuwɓaɗa soot fan daŋaꞌ goŋ.3: 13 Kañcaa 5: 10; 140: 4.
14Túuwtiigaɓa líif na coñ na woꞌeen cibóníꞌ doŋ.3: 14 Kañcaa 10: 7; Mëccëe 12: 34; Efees 4: 31.
15Kotɓa gaaw ga kiꞌapnee ɓoꞌ rek.
16Daa ɓa kooroh tóoh, ɓuwaa fiipohi. Ɓa soki kofeel.
17Ɓa ínohoo waasaa haydohi jam.3: 17 Ísayíi 59: 7-8.
18Kiniik Kooh paallii fen ga keeñɓa.3: 18 Kañcaa 36: 2.»
19Ɗu ínohin an tóoh iñaa Waasii Móyíis3: 19 Waasii Móyíis: Dii, iñii Waasii Móyíis waaꞌ kiwoꞌɗa wërí en ɓéeɓ këyítcaa bídu ga kifiiliimunkaa kuɗewaakaa Kooh na yaawúuꞌcaaɗa. woꞌin, woꞌ aaw ga ɓuwii jomwa kitaabukɗa. En ɗanaa ken laakoo iñaa ya woꞌan, ee ken ga ëldúna laakoo lay ga fíkíi Kooh.
20Kërí tah laakanndii ken ɓaa abohsan ɓoꞌ yijúwíꞌ ga fíkíi Kooh ga kitaabuk Waasii Móyíis. Waasii Móyíis, en kiꞌenaa, on ɓuwii kiꞌínoh rek an ɓa tumin baakaaꞌ.
Kigëm ga Yéesu onoh kijúɓ ga fíkíi Kooh
21Diimaɗa nak, Kooh teewin ɓuwii daa ɓa jom kikooroh bi ɓa abohu ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ ga fíkíici ee enoo ga Waasii Móyíis. Iñaama, Waasii Móyíis na sëldíiga-Koohcaa teewohseeraka. 22Kooh aboh ɓuwii ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ ga fíkíici ndaga ga dii ɓa gëm ga Yéesu Kiristaaɗa. Ɓéeɓ ɓuwii gëmɗa ya abohɓaɗa, ndaga ɓuwii ɓéeɓ, ɓa wíinoo ga fíkíici. 23En kiꞌenaa, ɓéeɓ ɓuwii ɓërí tum baakaaꞌ, ee ɓa meƴdohin hafɓa ga ndamaa Kooh. 24Wayee Kooh, ga yërmaandaagari, onndaɓa kiꞌen ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ, ee ya meekissiiɓa dara ga. Ya koorohhaka ga Yéesu Kiristaa, yaa ɓëgísɓa ga baakaaꞌɗa. 25Kooh erohhi fodii sarah júwohiꞌtuu na hafci, ya sétíꞌ na ñífaa ya aamɗa baakaaꞌcii ɓuwii gëminɗa. Sarahaama teewoh an Kooh mos kijúɓ. Ya taabukéeríi ɓuwaa baakaaꞌcaa ɓa tumee kuɗewaaɗa, 26ndaga ya gaawtukéeríi dara ga. Diima nak ya teewohin bi leerin an ya júwin ee ɓaa gëm ga Yéesunaa, ya hayyaa kiꞌaboh ɓoꞌ yijúwíꞌ ga fíkíici.
27Kon laakin iñaa ɓoꞌ bakukohan ga fíkíi Koohe? Dara! Haa iñii tahkaɗa ya? Iñaa tahkaɗa wërí en an iñaa wëñ kilaak soluɗa enndii iñcii ɗu tumi fodaa waas nakohkaɗa, wayee kigëm ga Yéesu. 28En kiꞌenaa, Ɗu mínin kiwoꞌ an Kooh abinnduu ɓoꞌ ɓijúwíꞌ ga dii ɗu gëmin ga Yéesuɗa, wayee ya abohhiiruu ɓoꞌ ɓijúwíꞌ ndaga dii ɗu tumin iñaa Waasaa Móyíis nakohɗa. 29Wala book Kooh nam kiꞌen Kooh yuu yaawúuꞌcii doge? Kooh enndii Kooh yuu ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa hene? Ahaŋ kay, Kooh yuu ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa ɓan!
30Kooh yíinoo doŋ yërí laak, ee ya yërí abohi yaawúuꞌcii ɓiɓoꞌ ɓijúwí ga fíkíici ndaga ngëmaa ɓa ɓayɗa, ee ya aboh ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ ga fíkíici ndaga ngëmaa ɓa ɓayɗa ɓan. 31Ngëmii ɗu laak ga Yéesuɗa nëewís Waasii Móyíis hene? Múk, hanaa kay ɗu namwa kiyëgísíꞌ ga iñaa wa enɗa.
4Iñaa tah Kooh aboh Abaraham ɓoꞌ yijúwíꞌɗa
1Kon, ɗu ɓeɓ caasammbuu Abarahamaa, ga kiɓoꞌkaagari, iñii yiida yërí ɗú mín kiwoꞌ ga looci? 2Enee an Kooh abeeri ɓoꞌ yijúwíꞌ ndaga iñcaa ya tumeeɗanaa, eneenaa Abaraham mín kilaak iñaa ya ndamukan ga. Wayee ya mínéeríi kindamuk ga fíkíi Kooh. 3En kiꞌenaa, bídu ga Këyítfaa an: «Abaraham gëmmba ga Kooh, ee ga iñaama Kooh abohhari ɓoꞌ yijúwíꞌ.» 4Mon ɗú ínohin an ɓaa lëgëyaa laas fayaagari. Iñaa ya fayu yaama enndii iñaa ya onu hen, wayee ya laas anagaagari. 5Ɓoꞌ yaa ga, ya tíkkii yaakaaꞌci ga kitum iñaa júwin wala iñaa júɓpii, wayee ya gëmin ga Kooh, yii mín kiꞌaboh ɓoꞌ, yaa faaliꞌii Kooh fodii ɓoꞌ yijúwíꞌ ga fíkíiciɗa. Ngëmaagari waama hay kitah bi Kooh abohhi ɓoꞌ yijúwíꞌ. 6Dëwít ɓan woꞌee iñaama ga loo daa Kooh abohi ɓoꞌ, ɓoꞌ yijúwíꞌ ga fíkíici ee ya malakoo ga iñcaa ɓaa tumiɗa: ɓaa manɗa, yewinuunun múuꞌ. 7Ya woꞌee an: Yewinin múuꞌ ɓuwaa Kooh bayal tooñcaagaɓa ee nísin baakaaꞌcaagaɓaɗa. 8Yewinin múuꞌ ɓuwaa Kooh malakkii baakaaꞌcaagaɓaɗa.
9Kiyewin-múuꞌkaama, Dëwít woꞌeeɗa, kuu ɓuwii gúrukɗa ɓa haŋɓane? Ɓuwii gúrukussiiɗa bokussii gane? Ahaŋ kay, ɗu han kiwoꞌ karam an Kooh abohha Abaraham ɓoꞌ yijúwíꞌ ndaga Abaraham gëmee gari hen. 10Kon ga waa Kooh aboh Abaraham ɓoꞌ yijúwíꞌɗa, laak Abaraham gúrukinoo, gúrukkii? Mon lakanaa ya gúrukkii duum. 11Kigúrukkaa Abaraham tumeeɗa enee mandargaa teewoh an ya gëmin ga Kooh kumëeñíꞌ ee Kooh abohinndi ɓoꞌ yijúwíꞌ kumëeñíꞌ. Iñaama nak yërí tah Abaraham en caasamunii ɓuwii gúrukkii ɓéeɓɓa ee gëmuunun ga Koohɗa. Ee fodaa Abaraham, Kooh abohin ɓuwii ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ ga fíkíici. 12Ee ɓan Abaraham, caasamun ga ɓuwii gúrukuunun ee ɓa eemmbii ga kigúruk doŋɗa. Ee ɓa gëmin ɓan fodaa daa Abaraham gëmee kuɗewaa lak ya gúrukkii duumɗa.
Ɓuwii gëm ga Yéesuɗa ɓërí ƴah kilaas ga iñaa Kooh dígohɗa
13Kuɗewaa Kooh díŋnga Abaraham na tucaasamuntaagari an ya hayɓa kiꞌon ɓa lam ëldúna. Iñaama Kooh dígohéeríiri ndaga Abaraham taabukee Waasii Móyíis, wayee dígohhi daa Abaraham gëmin gari ee ya Kooh abohinndi ɓoꞌ yijúwíꞌ ga fíkíiciɗa.
14Enee an ɓuwii taabuk iñcii Waasii Móyíis nakohɗa ɓërí ƴah kilaas ga iñaa Kooh dígohɗanaa, kon eneenaa ɓuwii gëm ga Koohɗa, gëmsan sooƴ ee eneenaa iñaa Kooh dígohɗa enan sooƴ ɓan.
15En kiꞌenaa, waasii wërí fet aylukaa Kooh ga ɗook ɓuwii taabuksoo iñaa wa nakoh kitumɗa. Ee daa waas gaa ga, kiɗeeŋ waas laakoo daama. 16Fodaama iñaa Kooh dígohɗa, kigëm doŋ kërí onohiwa. Kooh yërí onoh iñaama ee ya sekkii fay ga. Iñaa dígohu yaama ɓéeɓ tucaasamuntii Abaraham tërí laakwa. Eemmbii ga ɓuwii taabuk iñii Waasii Móyíis nakohɗa doŋ, wayee leꞌin bi ga ɓuwii ɓíinoo gëmu ga Kooh, fodaa caasammbuu Abaraham gëmeeɗa.
17Fodaama, bíduunun ga Këyítfaa, Kooh woꞌꞌa (Abaraham) an: «Mi tuminndaa caasamun heet ciyewin.» Yërí en caasammbuu ga fíkíi Kooh, yii ya gëm gari, ya yii mílísɗi ɓuwii kaaninɗa ee saki iñaa mosoo kilaakɗa. 18Abaraham gëmmba ga Kooh, ammba yaakaaꞌ gari ee lak sah ɓuwii ɓíinoo foogu an yaakaaꞌ leehin. Ee fodaama ya ennda caasamunii heet ciyewin fodaa Kooh woꞌeerikaɗa an: «Tucaasamuntiigaraa hínsan anee kiyewin.» 19Ee ga wahtaa Kooh woꞌohhi iñaamaɗa, lak Abaraham deeyin kilaak tíkíis titéeméeꞌ. Ya ínoheera an ya kasohin ee Saaraa ɓetici mínoo kilaak kowu, wayee ya líssa kiꞌam yaakaaꞌ ga Kooh an yaama hay kitum iñaa ya díŋngiɗa. 20Ya ínoheera an ya hay kilaas ga iñaa Kooh díŋngiɗa ee ya laakkii hel kanak ga iñaama. Ngëmaagari nammbari kiɓaat sah dooli ga waas Kooh ee ya yaa kañi Kooh. 21Wóoreerari an Kooh laakin dooli kitum iñaa ya díŋngiɗa. 22Iñaama tah Kooh abohhari ɓoꞌ yijúwíꞌ ga fikíici. 23Wayee woꞌeenaama bídu ga këyítfaa an: «Ya abohussa ɓoꞌ yijúwíꞌɗa», bídussii wa eemmba gari. 24Wa bíduunun, paaffa bi garuu, ɗu ɓii ɗu gëmin ga Kooh yii mílísiꞌ Yéesu, Haꞌmudiigaruu ga kikaanɗa. 25Yéesu yaama erohsee ya apussa ndaga baakaaꞌciigaruu. Lëehíꞌta Kooh mílísiꞌtari en ɗanaa Kooh abohhuu ɓoꞌ ɓijúwíꞌ.
5Yéesu onin ɓoꞌ kijúwoh na Kooh
1Kon nak Kooh abohinnduu ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ, ndaga ngëmii ɗu laakɗa. Diimaɗa, ɗu laakin nari jam ee kooroh ga Yéesu Kiristaa, Haꞌmudiigaruu. 2Yërí onnduu kilaas ga yërmaandii Kooh ɗu enoh wati, ee kooroh ga ngëmii ɗu laakɗa5: 2 ee kooroh ga ngëmii ɗu laakɗa Laakin lëegísohcaa ɓayyii woꞌeenciima ga këyítfaagaɓa.. Yërmaandaa waama ɗu aasin ga ee keeñnjuu soosin ga ndaga ɗu yaakaarin kibok ga ndamaa Kooh. 3Eemmbii ga iñaama doŋ: luu ɗu enee ga coonu, keeñnjuu soosin ndaga ɗu ínohin an coonu fërí tíwi kilaak keeñ ga ɓoꞌ. 4Kilaak keeñ kërí oni ɓoꞌ kimín kiyëgís ngëm ga fíkíi coonu. Kiyëgís ngëm ga fíkíi coonu kërí ɓaati yaakaaꞌ. 5Ee yaakaaraagaruu waama tasoo múk, ndaga kiwaaꞌkaa Kooh tum ga keeñciigaruu, koorohha ga Helii yiselaꞌíꞌyii, ya onnduuɗa. 6En kiꞌenaa, kuɗewaa, ga wii ɗu míniꞌtii haffuu daraɗa, Kiristaanii hayya ga wahtaa Kooh waaroheekaɗa, kaaniꞌtaruu, ɗu ɓii ɗu faaliꞌꞌiiriɗa. 7En kiꞌenaa, wóoꞌtii an ɓoꞌ tookin kiꞌeroh kumuunkaagari ndaga mooroomci yiliis, luu enee an ya ɓoꞌ yijúwíꞌ. Heƴna, enee an ɓaa jofin díiraa mínin kitah ɓoꞌ waaꞌ kiꞌeroh kumuunci. 8Kooh nak teewohin an ya waarinnduu fodii dii: Kiristaanii erohin kumuunci ndaga haffuu, ee wiima lak ɗu lís ɓitumoh-baakaaꞌ. 9Waa Kiristaanii yërí aam ñífaagari fodii sarah ee fodaama Kooh abohinnduu ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ ga fíkíici, wëñaa ga aylukaa Kooh hayanɗa, Kiristaanii músalooruu gawa moose? 10Ee ga wii ɗu en ɓuwaa sagoh na Koohɗa, Kooh júwohiꞌtaruu na hafci, koorohha ga kikaankaa Kowukaagari. Wëñaa ga, waa ɗu júwohin nari diimaɗa, kipeskaa Kowukaagari onooruu kimúce? Ahaŋ kay. 11Ee ɓaatta ga iñaama, ɗu mínin kimaꞌkoh Kooh kooroh ga Yéesu, Haꞌmudiigaruu, ndaga ya yërí onnduu kijúwoh diima na Kooh.
Aadama mëdírohu na Yéesu
12Ɓoꞌ yíinoo doŋ yërí haydoh baakaaꞌ ga ëldúna ee Aadama yërí. Baakaaꞌ nak wërí haydoh kikaan. Fodaama kikaan tíkukka ga ɓaa en ɓéeɓ, ndaga ɓéeɓ ɓuwii tumin baakaaꞌ. 13En kiꞌenaa, baakaaꞌ enee ga ëldúna, lakanaa Kooh yóoskíꞌtii Waasii Móyíis duum. Ga jamaanaa Móyíis, Kooh abohéeríi ɓuwaa baakaaꞌcaagaɓa. 14Moona déy iñaa aboh ga jamaanaa Aadama bi ga jamaanaa Móyíis, kikaan tíkukee ga ɗook ɓéeɓ, bi ga sah ɓuwaa baakaarussii fodaa Aadama yaa sagee kitum iñaa Kooh nakoheeɗa.
Aadama nak enee lëdíꞌ ga ɓaa jomee kihayɗa, 15wayee yërmaandaa Kooh onnduuɗa wóotírohin na baakaaraa Aadama tumɗa. En an baakaaraa ɓaa yaama, ya doŋ ya tumɗa tahin ɓoꞌ ɓiyewin kikaanaa, wëñaa ga yërmaandaa Kooh, na iñaa ya onoh ee meekisohhii dara ga, koorohha ga ɓoꞌ yíinoo doŋ, ennda Yéesu Kiristaaɗa, leꞌanndii bi dooy ga ɓiɓoꞌ ɓiyewine? 16Iñii Kooh onohɗa wóotírohin na iñcii límuk ga baakaaraa waama ɓoꞌ yíinoo doŋ tumɗa. En kiꞌenaa, baakaaraa wíinoo waama Aadama tumɗa, attiꞌaa límuk gaɗa lëgíssa kisaŋkuꞌ ga ɓéeɓ. Wayee hídaa ga dii baakaaꞌcii ɓuwii hín kiyewinɗa tóoh, Kooh, ga yërmaandaagari, onohin kijúɓ ga fíkíici. 17En kiꞌenaa, ga baakaaraa ɓoꞌ yíinoo doŋ tumɗa, kikaan laakin dooli ga ɓuwii ndaga iñaa ya tum yaama. Wayee ga Yéesu Kiristaa doŋ, ɓuwii laakin yewin ga Kooh: ya teeɓɓa yërmaandi widóoyíꞌ, ya onɓa kijúɓ ga fíkíici. Ga Yéesu kon, ɓa pesan ee ɓa ƴah ɓibuuꞌ nari. 18Fodaama, ga baakaaraa ɓoꞌ yíinoo doŋ tum, kikaan tíkukka ɓéeɓ ɓuwiiɗa, fodaama ɓan, enaama yíinoo yijúwíꞌ yërí ɓoꞌ tum, ya ɓëgíssa ɓuwii ga kikaankaa ɓageeɓaɗa, ya onndaɓa kipes. 19Fodaama daa Aadama rek saŋɗee Kooh bi tahin ɓéeɓ enuunun ɓitumoh-baakaaꞌɗa, fodaama Yéesu Kiristaa kelohɗin Kooh bi tahin Kooh hay kiꞌaboh ɓoꞌ ɓiyewin ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ. 20Waasaa Móyíis hayya, en ɗanaa, baakaaꞌ mín kiyewin, ee daa baakaaꞌ yewinoh tóoh, yërmaandaa Kooh wëñ ɗa kihoom ɓan. 21Ee fodaa daa baakaaꞌ haydohee kikaan, ka tíkukka ga ɗook ɓuwiiɗa, fodaama yërmaandaa Kooh hay kitíkuk ga ɓéeɓ ɓuwii onɓa kijúɓ ga fíkíici, ee fodaama ɗu laas ga kipeskaa leehoo taaꞌɗa, kooroh ga Yéesu Kiristaa, Haꞌmudiigaruu.
6Ɗu enin ɓuwaa kaanin na Yéesu ee ɓa ɓii pes nari
1Kon ɗu woꞌan ya diima? Ɗu enukohan ga kibaakaaꞌ doonaa yijófíꞌyaa Kooh waariꞌtuuɗa wëñ kiꞌaamuk ga ɗuuƴcuune? 2Mínoo kiꞌen kay! Ɗu man na ɓuwaa kaanin ee baakaaꞌ laakissii dooli ga ɗookɓa. Kon mínan na kiꞌen baakaaꞌ lísi kikuliyuk ga kipessuu? 3Ɗú ínohin moos an ga waa ɗú bëtísiꞌu, ɗú ennda wíinoo na Yéesu Kiristaaɗa, ɗú teewohee ɓan an ɗú bokin nari kikaan. 4Kon kooroh ga bëtísaama, ɗu enin ɓuwaa kaanin nari, ɗu acdohussa nari, doonaa Kooh Paamudii mílísiꞌtuu ga kikaan fodaa ya mílísiꞌ Kiristaa ga dooli ndamciɗa. Ee fodaama ɗu ɓan, ɗu laak kipes kiꞌas, kaa ɗu aasohan. 5Ee waa ɗu enin wíinoo na Kiristaanii ga waa ɗu kaan nariɗa, ɗu hay kiꞌen nari wíinoo ɓan ga kimílískaagaari. 6Ínohat an daa ɗu madee ga kipessuu kuɗewaaɗa, Kooh daaƴdohinwa na Yéesu Kiristaa ga kuraanaa ya kaanohɗa, doonaa ya ɗúbíꞌdoh faan-baakaaꞌfaa ɗu ɓayeeɗa, ee fodaama ɗu ensisoo ñaam-baakaaꞌ. 7Ndaga ɓaa kaanin, baakaaꞌ laakissii dooli ga ɗookci. 8Waa ɗu kaanin na Kiristaanii, ɗu gëmat ɓan an ɗu hay kipes nari. 9En kiꞌenaa, ɗu ínohin an Yéesu Kiristaa mílísin ga kikaan, ya ƴahissii kikaan. Ee kikaan ga kihafci laakissii dooli ga ɗookci. 10Ya hëgískohin na baakaaꞌ bi leehha ga waa ya kaanɗa. Diimaɗa ya yii pes ee ya pesiꞌ Kooh bi taaꞌ. 11Ee fodaama ɗú ɓan, abat an ɗú man na ɓuwaa kaanin ee baakaaꞌ laakissii dooli ga ɗookkúu, ɗú ínoh ɓan an ɗú ɓii pesiꞌ Kooh bi taaꞌ, ndaga ɗú en wíinoo na Yéesu Kiristaa.
12Kon, kaa tooksat kiꞌen ñaam-baakaaꞌ, sagat kikeen ga iñcii cibóníꞌcii faanciigarúu aaw kikaan meekisohiɗa. 13Kaa tooksat kilëgísiꞌ baakaaꞌ hal ga haffúu, waa tumlukohirúu iñaa joffii. Namat kiꞌeroh haffúu ga Kooh, waa ɗú enin ɓuwaa kaanin bi mílísuunun. Erohat haffúu bi leeh tak gari, en ɗanaa, ya ëewdohhúu ga kitum yijúwíꞌ. 14En kiꞌenaa, baakaaꞌ laaksisoo dooli ga ɗookkúu ndaga ɗú ayukissii ga iñaa Waasii Móyíis nakohɗa, wayee ɗú ayuk ga yërmaandaa Kooh.
Ɗu dëkat ga kitum yijúwíꞌ
15Kon diimaɗa ɗu jom ya kiwoꞌ? Ɗu woꞌat an ɗu ayukissii ga Waasii Móyíis, wayee ɗu ayuk ga yërmaandaa Kooh. Kon luu ɗu baakaaree, iñaama enoo darane? Óꞌóo kay! 16Mon ɗú ínohin an binaa ɗú eꞌ ɓoꞌ haffúunaa, ɗú abi an ɗú hayyi kitaabuk, ee fodaama ɗú en ñaamci. Kon binaa baakaaꞌ wëñnjúu doolinaa, lak ɗú enin ñaam gawa, ee fodaama wa ëewdohhúu ga kikaan. Ee, en an Kooh yërí ɗú taabukaa ɗú enan ñaamci ee ya hayyúu kiꞌaboh ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ. 17Mon kuɗewaa ɗú enee ñaam-baakaaꞌ, ee diimaɗa ɗú namin kitaabuk Kooh. Fodaama ɗú ɗaakin ga keeñnjúu kayohfii ɗú jëgíruɗa. Ɗu gërëmat Kooh ga iñaama. 18Kooh nísinndúu ga kiñaam-baakaaꞌkaa ɗú enoheeɗa ee ɗú enin ñaamci doonaa kipessúu en kipes kijúwíꞌ. 19Iñii yii, mi woꞌꞌi man na dii ɓuwii woꞌiɗa ndaga helciigarúu gaawoo kiꞌam yen. Kuɗewaa, ɗú erohee faanciigarúu hen, ca ennda ñaam iñaa moroo na iñaa júɓpii ee límíꞌtarúu kesi iñaa joffii. Kon diimaɗa, erohat faanciigarúu, ca en ñaam iñaa júwin, doonaa kipessúu en iñaa selaꞌin. 20Kuɗewaa, ga waa ɗú lís kiꞌen ñaam-baakaaꞌɗa, waassúu enéeríi ga kitaabuk yijúwíꞌ. 21Ɗú laak ya ga iñcaa cibóníꞌcaa ɗú tumee kuɗewaaɗa ee wati ca enin kaci garúu? Iñcaama déy, kikaan doŋ kërí ca haydohi. 22Diimaɗa nak Kooh ɓëgísinndúu ga kiꞌen ñaam-baakaaꞌ ee ɗú enin ɓiñaamci. Kon neehalaa ɗú laas ga iñaamaɗa wërí en an ɗú selaꞌíꞌ kipeskiigarúu, ee mëeñjohaa, ɗú laas ga kipeskaa leehoo taaꞌɗa. 23Fayaa baakaaꞌ wërí en kikaan; Kooh nak, iñaa ya onoh ee meekissii ken dara gaɗa wërí en kipeskaa leehoo taaꞌ ga Yéesu Kiristaa, Haꞌmudiigaruu.
7Waasii Móyíis tíkukissiiruu
1Mbokcii, ɗú ínohin iñii mi ƴahhúu kiwoꞌɗa. Ɗú ínohin dijófíꞌ an waas tíkuki ɓoꞌ lakanaa ya yaa lís kipes. 2Malkat ga ɓetifaa en na kipajuk: en an ƴaalci yaa lís kipesaa, waas ebilli kites nari bi ga daa yaama kaanan. Wayee binaa ƴaalaa kaanaa, lak ya ɓëgísukin ga waasaa ebileeri kites nariɗa. 3Kon ya aboh na ƴaal yiliis, ee lak ƴaalci ya lís kipesaa, ya hay kitíku ɓetifaa ɗúki ƴaalci, faanuki na ɓoꞌ yiliis. Wayee binaa ƴaalci kaanaa, lak ya ɓëgísukin ga waasaama; ya mínin kiꞌaboh na ƴaal yiliis ee ya tíksoo ɓetifaa ɗúk ƴaalci, faanuk na ƴaal yiliis.
4En garúu fodaama ɓan mbokci: kooroh ga kikaankaa Kiristaanii, ɗú kaandohha nari, kon Waas tíkukissiirúu. Ɗú ɓuu ɓoꞌ yiliis, ee ɓaama yërí mílís ga kikaankaa doonaa kipeskiigaruu límíꞌ Kooh jeriñ. 5Kuɗewaa, ga wii ɗu en na kipes ga rek iñaa neɓ kumuunnduuɗa, iñcii cibóníꞌcii Waasii Móyíis yúun garuuɗa cërí yëngëlee faanciiruu ee ca límíꞌtaruu kikaan. 6Kuɗewaa, Waasii Móyíis abeeruu fodii ñaam, diimaɗa ɗu man na ɓuwaa kaanin gawa, wa tíkukissiiruu. Diimaɗa nak ɗu taabuk kijaamuk-Kooh kiꞌas fodii dii Helii yiselaꞌíꞌyii teeɓpuukaɗa, wayee enissii fodaa daa, kuɗewaa, Waasii Móyíis nakoheekaɗa.
Waasii Móyíis wërí teewoh iñii en baakaaꞌɗa
7Kon ɗu jom ya kiwoꞌ? An Waasii Móyíis wërí haydoh baakaare? Múk! Wayee Waasii Móyíis wërí onndoo kiꞌínoh iñii en baakaaꞌɗa. En kiꞌenaa, Waasii Móyíis woꞌéeríi an: «Kaa ɗíibuk kilaas enaama mooroomfunaa», eneenaa mi ínohoo baakaaraa en ga kiɗíibuk enaama ɓoꞌɗa. 8Baakaaꞌ nak heel hal ga iñaama Kooh nakoh kitumɗa, wa hayya ga ɗuuƴ keeñiigoo, wa yúunnda ga ɗuuƴcoo halaat kiɗíibuk kilaas tóoh iñaa neɓ kumuun ɓoꞌ. En kiꞌenaa, waas laakéeríinaa, eneenaa baakaaꞌ enoo. 9Kuɗewaa, mi, ga wii mi ínohéeríi iñii nakohu kitumɗa, mi yërí enee na kipes; wii mi ínohha iñcii Móyíis nakohɗa nak, baakaaꞌ wërí ɓewee kipes ga ɗookkoo, 10ee mi nammba kikaan. Fodaama iñaa nakohu kitum ee jomeeroo kiꞌon kipesɗa, ekkaroo kikaan. 11En kiꞌenaa, baakaaꞌ heella hal ga iñaa Kooh nakoh kitumɗa, ɗúkkaroo ee apparoo kooroh ga iñaama nakohu kitumɗa. 12Kon Waasii Móyíis selaꞌin ee iñaa Kooh nakohɗa selaꞌin, júwin, jofin. 13Kon iñaa yijófíꞌyaa yaama ekkoo ga kikaane? Múk! Baakaaꞌ kay wërí tumka, doonaa daa wa manɗa mín kihotuk. Wa kooroh ga iñaa yijófíꞌyaa yaama, wa ekkaroo kikaan. Fodaama wa kooroh ga iñaa nakohu kitumɗa, wa wëñnja ɗa kibon.
Iñii ɓoꞌ waari kitumɗa mínoori kitum
14Ɗu ínohin an Waasii Móyíis meyoh ga Kooh. Mi nak, mi ɓoꞌ-súusúus, mi toonuunun fodii ñaam ga baakaaꞌ. 15Mi ínohoo dara ga iñcii mi tumiɗa. En kiꞌenaa, mi tumoo iñcii mi waari kitumɗa, mi nami kitum cii mi waaroo kitumɗa. 16Waa iñcii mi tumiɗa, mi waaꞌtiica, kon mi tookin an Waasii Móyíis jofin. 17Kon binaa mi tum iñaa mi waaꞌtii kitumaa, enndii mi tayka, wayee baakaarii en ga ɗuuƴcooɗa wërí tumlukohhoo ka. 18Mi ínohin an enaama yijófíꞌ laakoo ga ɗuuƴcoo, mi waaꞌ kiwoꞌ ga kipes faanndoo. En kiꞌenaa, kiwaaꞌ kitum yijófíꞌ kii garoo, wayee mi mínooka kimëtíꞌ. 19Mi tumoo yijófíꞌyii mi waari kitumɗa, wayee mi tumi yibóníꞌyii mi waaꞌtiiɗa. 20Binaa mi tum iñaa mi waaꞌtii kitumaa, enndii mi tumlukoh haffooka, wayee baakaarii en ga ɗuuƴcooɗa wërí ekkoo ga. 21Iñii yii yërí mi hot ga haffoo: wahtaa mi waaꞌ kitum iñaa jofin tóoh, yibóníꞌ yërí tuukukiroo tek. 22Waasii Kooh newinndoo lool ga ɗuuƴcoo. 23Wayee mi hotin an laakin waas wiliis waa en ga faanndoo ee wërí lebirohi na iñii heliigoo teeɓpooɗa. Wa tummboo ñaam ga waas baakaaꞌ, wii en ga faanndooɗa. 24En kiꞌenaa, massa mi! Ɓii músalanndoo ga faanfiigoo fii ëewdohhoo ga kikaanɗa ɓa? 25Mi yii gërëm Kooh ndaga mi laakin ɓaa músalanndoo ee yërí en Yéesu Kiristaa, Haꞌmudiigaruu. Ga helloo mi abin an mi tookin Waasii Kooh, wayee ga kiɓoꞌ-súusúussoo mi taabuk waas baakaaꞌ.
8Kipeskii Helii yiselaꞌíꞌyii oni ɓuwiiɗa
1Kon diimaɗa, ɓuwii en wíinoo na Yéesu Kiristaaɗa, attiꞌsoo kikaan. 2En kiꞌenaa, Waasii Helii yiselaꞌíꞌyii oniraa kipes ga kiꞌenfu wíinoo na Yéesu Kiristaaɗa ɓëgísinndaa ga waas baakaaꞌ na kikaan. 3Iñaa Waasii Móyíis mínéeríi kitum, ndaga dii ɓoꞌ-súusúus laakoo dooli tah wa mínéeríikaɗa, Kooh tuminndi. Ya tumwa ga waa ya wos Kowukaagari ëldúna, ka ɓayya faanciigaruu, ɗu, tumoh-baakaaꞌcii, doonaa ka nísíꞌtuu baakaaꞌciigaruuɗa. Fodaama, Kooh attiꞌꞌa kikaan baakaaraa en ga ɓoꞌ-súusúusɗa. 4Ya tuminka doonaa kooroh ga iñaamanaa, ɗu tum bi mat iñaa Waasiigari nakohɗa, ɗu íis kon kitaabuk waasaa ɗu sak na kihaffuuɗu wayee ɗu taam ga Waasii Helii yiselaꞌíꞌyii. 5Ɓuwii pesi ga iñaa neɓ faanɗa taabuksi neɓlaat-kumuunɓa doŋ, wayee ɓuwii pesi ga iñaa neɓ Helii yiselaꞌíꞌyiiɗa taabuksi Helii yiselaꞌíꞌyii rek. 6Kidëk ga kitaabuk neɓlaat-kumuun, ëewdohi ɓoꞌ ga kikaan doŋ, ee kidëk ga kitaabuk iñaa neɓ Helii yiselaꞌíꞌyii onohi kilaas ga kipeskii kukayohkii na kiꞌen ga jam. 7Ɓuwii tíku helɓa ga kitaabuk neɓlaat-kumuunɓaɗa sagohuunun na Kooh. Ɓa tookoo kitum iñaa Kooh nakoh ee ɓa mínooka hen sah. 8Ɓuwii taabuk neɓlaat-kumuunɓaɗa mínsoo Kooh kineɓloh.
9Ɗú nak, ɗú pesissii ga kitaabuk neɓlaat-kumuunndúu, ɗú pes ga kitaabuk Helii yiselaꞌíꞌyii, ndaga Heliima wii dëkka ga ɗuuƴ keeñciigaruu. Ɓaa laakkii Helii Kiristaanii ga ɗuuƴ keeñaagarinaa, enndii yuu Kiristaanii. 10Ee binaa en an Kiristaanii yii ga keeñnjúunaa, kayoh faanciigarúu aawan ga kikaan rek ndaga dii ɗú tumin baakaaꞌɗa, wayee Heliigari oninndúu kipes ndaga dii ɗú abohuunun ɓoꞌ yijúwíꞌ ga fíkíiciɗa. 11Ee ɓan, waa Helii Kooh mílísiꞌ Yéesu Kiristaa ga kikaanɗa, ɗú dëkɗinwa ga keeñnjúu kayoh-kayohɗa, wóorin an Kooh yiima hay kimílísiꞌ faanciirúu kaaninɗa ɓan kooroh ga doolii Heliigari dëk ga ɗuuƴcúuɗa.
12Kon, waa en fodaama, ɗú mbokciigoo, laakin iñaa waꞌtuu, wayee enndii ga iñaa neɓ faan bi ɗu pesi ga iñaa neɓ kumuunnduu. 13Binaa ɗú pes ga kitaabuk iñaa neɓ faanaa, ɗú hay kikaan. Wayee binaa ɗú lëgísiꞌ Helii yiselaꞌíꞌyii hal ga haffúunaa, ɗú hay kitagoh na kitum iñcii cibóníꞌcii ɗú tumiɗa, ee fodaama ɗú laas ga kipeskii kukayohkii. 14Ɓéeɓ ɓuwii Helii Kooh níiꞌɗa, ɓa ɓitowu Kooh. 15Heliima Kooh onndúuɗa tumoorúu ñaam, ee wa hay kitah ɗú niiksoo dara, wa ƴahhúu kitum ɓitowu Kooh. Wa hayyúu kimín kiꞌon kiɓay Kooh: «*Abaa, Paammboo!» 16Helii Kooh wiima wërí oniruu kiꞌínoh ga keeñnjuu kayoh-kayohɗa an ɗu ɓitowu Kooh. 17Ee waa ɗu ɓitowu Kooh, ɗu hay kilam ga iñcaa cijófíꞌcaa ya faaniꞌtuuɗa; ee iñcaama, ɗu na Kiristaanii ɗu hayca kilam. En an ɗu bok nari kidaƴ coonunaa ɗu bokan nari ɓan ga ndamaa ya laakɗa.
Kooh hayyuu kiꞌon ndam wiyaak kuwis
18Mi foogin an coonucii ɗu en na kidaƴ watiɗa, enndii dara ga fíkíi ndamaa Kooh ƴahhuu kiꞌon kuwisɗa. 19En kiꞌenaa, ëldúnaanii Kooh sakɗa, besoo bes, wa wii sek Kooh teewoh ndamii towutiigari. 20Ëldúnaaniima Kooh sakɗa, wii taabuk waasaa ëewdohwa ídaa ee wa tayyiika. Kooh yërí tíkwa iñaama, wayee hoonohhii wa abin yaakaaꞌ, 21ndaga bes waa hay, Kooh hay kiɓëgís ëldúnanii ya sakɗa ga doolii saŋkuꞌwa, ammbawa ñaamɗa. Ee fodaama wa laak hafwa, wa eku ɓan ga ndamaa towutii Kooh. 22En kiꞌenaa, ɗú ínohin an bi wati, ëldúnaanii Kooh sakɗa lís ga mesiklaat fodii ɓetifaa en na kiꞌíin ndaga coonucaa ga kilaak kowuɗa. 23Mesiklaataama keenndii rek ga ëldúnaanii kesi, wa keenin bi ga ɗookkuu ɗu ɓii ɗu laasin ga Helii yiselaꞌíꞌyii, ennda iñaa ya ɗeɓ kiꞌonohɗa; ɗu ɓii íin ga keeñciiruu ee ɗu ɓii ga kisek besaa Kooh ƴahhuu kitum ɓitowuciɗa ee ya ɓëgísannduu ga kikaanɗa. 24En kiꞌenaa, Kooh músalinnduu wayee ɗu taam ga na kiꞌam yaakaaꞌ. Ee fu hot iñaa fu yaakaaraa, iñaama ensisoo yaakaaꞌ. Iñaa fu hotin, fu lísan na kiyaakaaꞌ gari? 25Wayee waa iñaa ɗu yaakaaꞌɗa ɗu hottiiri duum, kon ɗu jommbi kisek hen, ɗu guuꞌguuluk ga iñaama. 26Fodaama ɓan, Helii yiselaꞌíꞌyii hayinnduu kiꞌamɗoh ndaga ɗu laakoo dooli. En kiꞌenaa, ɗu ínohoo daa kikíim Kooh eniɗa. Helii ga kihafci kíimiꞌtuu Kooh ga ɗuuƴci, fodii ɓaa en na kiꞌíin woꞌeenaa woꞌkoo na kúuw. 27Kooh yii ínohin iñaa en ga keeñ ɓaa en ɓéeɓɗa, ínohin ɓan iñaa Helii yiselaꞌíꞌyii meekisohɗa, ndaga wa kíimɗi ɓuwii en ɓuu Koohɗa daa Kooh waarohkaɗa.
28Ɗu ínohin an ɓuwii waaꞌ Koohɗa, ennda ɓuwii ya nook ga hafci kitaabuk iñaa ya nakohɗa, iñaa hew gaɓa tóoh Kooh hay kiꞌek yahci ga bi ɓa ɓewoh yijófíꞌ ga. 29En kiꞌenaa, ɓuwaa ya tanuk kumëeñíꞌɗa, ya ɗaakɗin hafciɓa, doonaa ɓa en fodii Kowukiigari, ee fodaama, ka en saawii ɓoꞌ ɓiyewin ga oomaacii. 30Ɓuwaama ya ɗaakiꞌ hafciɗa, ya nookinɓa ɓan ɓa hay gari; ee ɓuwaa ya nook ɓa hay gariɗa, ya abohinɓa ɓan fodii ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ ga fíkíici; ee ɓuwaa ya aboh fodii ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌɗa, ya erinɓa ndam ɓan.
Kiwaaꞌkii Kooh waaꞌtuuɗa laakoo daa ka eem
31Kon waa enin ɗa, ɗu ƴah ya kiwoꞌ yiliis? Waa Kooh taam naruu, ɓii yiida mín yen garuu? 32Ya yaa, ya saŋngii Kowukaagari ka kooꞌ ga coonu ndaga ɗu ɓéeɓpuu ɗu tah ya erohhakaɗa, kon ya na Kowukaagari, ya tumɗooruu iñaa en tóohe? 33Ɓuwaa Kooh tanuk ga hafciɗa, ɓii yiida mínan ɓuwaama kiyam yen? Kooh yërí abohɓa ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ. 34Ɓii yiida mínɓa kiꞌattiꞌ kikaan? Kiristaanii, ga kihafci, kaanin, wëñaa ga Kooh mílísɗinndi; ya yugin, hanohin Kooh yah-ñaabaagari ee ya yaa kíimiꞌtuu Kooh. 35Ee ɓii mínan kiꞌaas ga díkaantiruu na Kiristaanii bi hëgísohhuu na kiwaaꞌkiigariɗa ɓa? Ƴah coonu ciméeskíroo ƴah kitíit, ati kihatalluu ga kipes, wala aꞌ, kinduul wala iñaa mín kihídíꞌ kumuun ɓoꞌ ga, wala kikaan? 36En kiꞌenaa, iñii daliruuɗa yërí bídu ga Këyítfaa an: «Kím bi noh aas, ɗí ɓii apu ndaga fu, ɗí ɓii malaku fodii baalcaa ëewdohu kihoossunee.»
37Wayee ga iñaa dalluu tóoh, yiima waarinnduuɗa tum bi ɗu meƴ ga na ndam wiyaak. 38En kiꞌenaa, wëerinndoo an enndii kikaan, enndii kipes, enndii malaakacii, enndii cii na kinguurukɗa, enndii wati, enndii kuwis, enndii haꞌ-dooli, 39enndii doolaa en ga ɗook, enndii waa en ga kakayɗa, wala yen yiliis yaa saku hen, laakoo dara iñaa mínnduu kihëgísoh na kiwaaꞌkii Kooh teeɓpuu ga Yéesu Kiristaa, Haꞌmudiigaruuɗa.
9Heetii Isarayeel Kooh tanukɗa
1Ga dii mi en wíinoo na Kiristaaniiɗa, iñii mi woꞌɗa kayoh fiwóoríꞌ, mi woꞌꞌii saboh. Heliigoo taaboh na Helii yiselaꞌíꞌyiiɗa teewinndoo an mi woꞌ kayoh. 2Keeñnjoo leehin tak ee mi korukin coonucaa leehoo. 3Calalinndoo sah Kooh coñnjoo mi hëgískoh, mi ga kihaffoo, na Kiristaanii, en ɗanaa mbokciigoo mi bok naɓa heetɗa múcu. 4Ɓuwaama ɓërí en ɓu-Isarayeel ee Kooh tuminɓa ɓitowuci, ya teewinɓa ndamiigari, ya pokohin naɓa kifiiliimun, ya erinɓa Waasii Móyíis, ya teewinɓa dii ya jom kijaamukuɗa, ee ya díginɓa9: 4 Kidíŋkii Pool woꞌ diiɗa mín kiꞌen dígaa Kooh na Abarahamɗa, ee ɓan, ɓoꞌ mínin kihalaat ɓan woꞌeencaa sëldíiga-Koohcaa (2 Samiyeel 7: 12, 16; Ísayíi 9: 6; Yérémíi 31: 41- 34; Esekíyeel: 34: 23- 24). 5Ɓa límukoh ga caasamuncaagaɓa meyoh ga níilaa Abarahamɗa9: 5 Caasamuncaa woꞌuɗa Abaraham, Ísaak na Yakoop, na towutaa Yakoop tidaaŋkaah na tanaktaa (12); ee Kiristaanii, ga kiɓoꞌkaagari, límuk ga ɓuwaama, ya yii ya en Koohyii hanoh ɓéeɓ ɗookɗa. Ndam aawat gari bi taaꞌ. Aameen.
6Mi waaꞌtii kiwoꞌ an iñaa Kooh dígee ɓu-Isarayeelɗa, ya tummbiiri. En kiꞌenaa, enndii an towutaa Isarayeel9: 6 Woꞌeenii Pool woꞌ dii en anee: «enndii an towutaa Isarayeel ɓéeɓta boku ga Isarayeel»: towutaa Isarayeel mín kiꞌen towutaa meyoh ga Yakoopɗa. Malkat Sënees 32: 29. ɓéeɓta boku ga heetaa Kooh tanukɗa. 7Ee ɓan, enndii an ɓéeɓ ɓuwaa bok ga níilaa Abarahamɗa, ɓitowuci. En kiꞌenaa, Kooh woꞌee Abaraham an: «Tucaasamuntaa mi dígeeraaɗa meyohsan ga geñaa Ísaak.» 8Iñaama waaꞌ kiwoꞌ an, towutaa límukoh ga ɓoꞌ rek tahhii ta en towu Kooh. Towutaa en tuu Koohɗa, tërí en taa límukoh ga dígaa Kooh dígee Abarahamɗa9: 8 Dígaama woꞌ ga kilímukkaa Ísaak ee enee enaama yidóoyíꞌ-waaꞌɗa.. 9Iñii yii nak yërí Kooh dígee Abaraham, an: «Wahtii wii gaac, mi hay garaa kihayis ee laakan ɓetifu Saaraa laakin kowu kiƴaal.»
10Ee eemmbii ɗa; enissa fodaama na Rebekaa. Ya laakka na caasammbuu Ísaak síis, ɓaa bok paamun yíinoo. 11-12Kooh woꞌꞌari an: «yaakkaa hay kisúrgaꞌuk ga këmëeŋkímunaa.» Wii Kooh woꞌ iñaama lakanaa ɓa límussii ee ɓa tummbii yibóníꞌ, ɓa tummbii yijófíꞌ duum. Iñaama Kooh tummbari kimëtí iñaa ya natin kitum, ya teewohha an ya tanuki ga daa neɓpi, ee ya malakoo ga iñcaa cijófíꞌcaa ɓoꞌ tumi wayee ga ɓayaa ya ɓayyiɗa. 13Iñaama yërí bídu ga Këyítfaa, Kooh woꞌ an: «Mi tanukka Yakoop, mi sagiꞌta Esawuu.»
14Ɗu ƴah ya kiwoꞌ ga iñaama? Ɗu woꞌan an iñaa Kooh tumɗa júɓpiine? Mínoo ɗa kiꞌen. 15En kiꞌenaa, Kooh woꞌee Móyíis an: «Mi laakan yërmaandi ga ɓaa mi waaꞌ kiyërëm, mi jofan ga ɓaa mi waaꞌ kijof gari.» 16Kooh tanuk ɓoꞌaa, enndii an ɓaa yërí waarika wala yërí lëgëyika, wayee Kooh ga kihafci yërí laaki yërmaandi gari. 17Ndaga bidu ga Këyítfaa an Kooh woꞌ buuraa ɓu-Esípti an «Mi falinndaa buuꞌ doonaa kooroh garaanaa, mi teewoh kiyakkiigoo ee teekiigoo síw daa en tóoh ga ëldúna.» 18Fodaama, Kooh laaki yërmaandi ga ɓaa neɓpi ee ya yëgísɗi keeñ ɓaa neɓpi.
19Ɓoꞌ hayyoo kimeekis an: «Waa ken mínoo dara ga iñaa Kooh waaꞌ, kon ya na ɓuwii ga ya?» 20Mi nak, mi woꞌ an fu, ɓoꞌ-súusúus, fu nam kiꞌen ɓa bi fu weeraantiꞌi na Kooh? Kataa mín kiwoꞌ ɓaa tawahkaɗa an: «Iñii tah ya fu tawahhoo fodii dii»? 21Man tawahoh kataa mínin kitum ga ban iñaa neɓpi: ga ƴooŋ-banaa wa wíinoo, ya mínin ga kihëwíꞌ kataa-túuƴ kimoꞌta na ɓan kataakaa foñsi ga fooh9: 21 Malkat Yérémíi 18: 6 «…ɗú man ga yahhoo fodii dii ban man ga yah hëwíroh kataaɗa». 22En an Kooh waaree kiteewoh aylukaagari na doolaagari, ya tookka kon kimúuñiꞌ iñaa maañ, ɓuwii tahee aylukaagari, ee kisaŋkuꞌ jomeeɓa ga kilaakɗa; 23ee ɓan, en an ya waaree kiteewoh daa ndamaagari hín kiyak ga ɗookkuu, ɗu ɓuwii ya laakin yërmaandi gaɓa, ee ya waayukiꞌɓa kilaas ga ndamaagariɗa, 24ɗu ɓéeɓpuu, ɗu ɓërí Kooh nook ga hafci. Ya eemmbii ga kinook yaawúuꞌcii doŋ ga hafci, wayee ɓan ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa. 25Fodaama, ya woꞌꞌaka ga Këyítfaa Osee, sëldíiga-Koohaa an:
«Ɓuwaa kuɗewaa enéeríi ɓuurooɗa,
mi hayɓa kiwoꞌ ɓuunndoo.
Heetaa kuɗewaa soosɗéeríi keeñnjooɗa,
mi haywa kiwoꞌ heetii soos keeñnjooɗa.
26Daa ɓa woꞌohseera an ɓa enndii heetiigoo tóoh,
ɓa hay da kiwoꞌu towutii Kooh yii en na kipesɗa.»
27Ísayíi, sëldíiga-Koohaa, ga ɓakci, yéegaloheera ga looɓa an:
«Luu enee an ɓu-Isarayeel, ɓa yewin hen
bi ɓa hídin na tukakaytaa en ga giiyaaɗa,
ɓijutuut gaɓa, ɓërí ƴah ga kimúc.
28En kiꞌenaa, Haꞌmudii hay kitum bi mat, ga ëldúna,
iñaa ya woꞌɗa ee yah kigaaw hen.»
29Ee fodaa Ísayíi yaama woꞌeeka kumëeñíꞌɗa an:
«Binaa Kooh, yii hanoh ɗookɗa múuñɗéeríi ɓiɓoꞌ ga heetiigaruunaa,
ennaa ɗu ɗúbin fodaa ɓu-teeraa Sodom,
ɗu man na ɓu-teeraa Gomooꞌ.»
Hewhewii winéwíꞌwii ga fíkíi ɓu-Isarayeel
30Kon ɗu aban ya kimma? Iñii yii: ɓuwii enussii yaawúuꞌ heelséeríi Kooh abohɓa ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌɗa, Kooh abohhaɓa ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ. Ee ngëmaa ɓa laak ga Kiristaaniiɗa onɓaka. 31Wayee ɓu-Isarayeelɓaa heelee Kooh abohɓa ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ ga daa ɓa taabuk Waasiiɗa, laakussii iñaama ga. 32Iñii tah ya ɓa laakkiika? Ɓa tíkee yaakaaꞌɓa ga tumeencaagaɓa, ɓa saŋnga kigëm ga Kooh. Ɓa tapukka ga atohaa këfíti ɓoꞌɗa, 33fodaama, Kooh woꞌ ga Këyítfaa an:
«Mi hay kiyíp ga teeraa Síyoŋ
atohaa ɓuwaa këfítukohan,
ee wërí ɓúukanɓa.
Wayee ɓaa fu gëm gawanaa,
yaakaaraagaraa tasoo múk»9: 33 Mëdírohat na Ísayíi 28: 16, ga daa ka woꞌu ga kiGerekkaa kiɗewaaɗa. Malkat ɓan Ísayíi 8: 14-15.
101Mbokcii, iñii mi waaꞌ ga keeñnjoo ee mi kíim Kooh gaɗa, wërí en an ɓuwii mi bok naɓa heetɗa, ɓa múc. 2Kayoh, mi mínin kiseediꞌ an ɓa kaantukohin ga kijaamuk Kooh, wayee kikaantukohkiigaɓa, ɓa taammbii ga na hel. 3Ɓa ínohoo daa koorohsi bi ɓoꞌ mín kijúɓ ga fíkíi Koohɗa, ɓa heella kituukiꞌ waas waa ɓa koorohan ga kihafɓa. Ga iñaama, ɓa tookiꞌtii Kooh ga iñaa ya tum kijúwíꞌɓaɗa. 4En kiꞌenaa, Waasii Móyíis top ga wii Kiristaa hayɗa; en ɗanaa ɓéeɓ ɓaa gëmin mín kiꞌabohu ɓoꞌ yijúwíꞌ ga fíkíi Kooh.
Kimúckii kii ga ɓéeɓ ɓaa gëm ga Yéesu
5Iñii yii yërí Móyíis bín ga loo iñaa tahi Kooh kiꞌaboh ɓuwii ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ, ee kooroh ga Waasii Móyíisɗa. Ya bín an: «Ɓaa taabuk Waasii ga ɓéeɓ iñii wa nakohɗanaa, pesan gawa.» 6Wayee ga daa kigëm ga Kiristaa onohi kijúɓ ga fíkíi Koohɗa, iñii yii yërí woꞌu ga an:
«Kaa woꞌ ga helfu an:
Ɓii yiida ƴah kilap ɗook asamaan?» Waaꞌ kiwoꞌ: kiɓewohnee da Kiristaanii, ya yoosuk?
7Kaa woꞌ ɓan an:
«Ɓii yiida ƴah kiyoosuk daa ɓuwaa kaanin enohɗa?» Waaꞌ kiwoꞌ: kikólkíꞌ Kiristaanii ga ɓuwaa kaninɗa, ya hay?
8Këyítfaa woꞌ ya kon ga kijúɓ? Iñii yii:
«Woꞌeenii Kooh, wii ga yahaafu,
wa wii ga kúuwkiigaraa na ga keeñiigaraa»10: 6-8 Malkat Dëteronom 9: 4; 30: 12-14..
Woꞌeenii wiima wërí en wii ɗí yéegal ɓuwii an ɓa gëmat ga Yéesuɗa. 9Ɓéeɓ ɓaa fu woꞌ ga kúuwfu, ga fíkíi ɓuwii, an Yéesu yërí en Haꞌmudii, ee fu gëm ga keeñaagaraa an Kooh mílísɗinndinaa, Kooh hayyaa kimúsal. 10En kiꞌenaa, ɓaa gëm ga Yéesu ga keeñaagarinaa, Kooh hayyi kiꞌaboh ɓoꞌ yijúwíꞌ ga fíkíici; ee ɓaa woꞌ ga kúuwci an Yéesu yërí en Haꞌmudiinaa, Kooh hayyi kimúsal. 11Iñaama yërí Këyítfaa woꞌ an:
«Ɓéeɓ ɓaa fu gëm garinaa, ya oorooraa múk.»
12Fodaama laakoo kigënantiloh an, yii yaawúuꞌ, yii enndii yaawúuꞌ. Ɗu ɓéeɓpuu, ɗu bok ga Haꞌmudii, ee ya tumɗi bi dooy ɓéeɓ ɓuwii kíimiri dímalɗa. 13Bíduunun ga Këyítfaa an:
«Ɓéeɓ ɓaa fu ɓay Haꞌmudii kikíim dímalaa, ya hayyaa kimúsal.»
14Iñaama yërí laak. En kiꞌenaa, binaa ɓuwii gëmussii garinaa, ɓa kooran gada bi ɓa mín kifool gari kikíim dímal? Ɓa tuman na bi ɓa mín kigëm gari, ee ɓa kelohhii teekiigari woꞌu? Ɓa tuman na bi ɓa keloh teekiigari, ee laakkii ɓaa yéegalohwa? 15Kon ɓuwaa yéegalohan teekiigari meyohan gada, ee laakkii ɓuwaa wosu. Moona Këyítfaa woꞌin an:
«Malkat ga dii keeñcii ɓuwii soos ga hayii ɓuwii hay kiyéegaloh Hewhew cinéwíꞌɗa.»
16Wayee nak enndii ɓuwii ɓéeɓɓa ɓërí keloh Hewhewii winéwíꞌwii, taabukussawa. Ísayíi, sëldíiga-Koohaa woꞌ an:
«Haꞌmudii, moo ɓii yiida gëm ga iñii ɗu yéegalohɗa?»
17Kon kigëm meyoh ga kisúkúruk Hewhewii winéwíꞌwii yéegalohuɗa ee Hewhewaama en Woꞌeenaa Kiristaanii. 18Wayee mi woꞌ an ɓa kelohhii Hewhewii winéwíꞌwii hene? Ahaŋ kay! Ɓa kelohinwa dijófíꞌ. En kiꞌenaa, Këyítcaa woꞌin an:
«Toonaataagaɓa kelohukin daa en ɓéeɓ ga ëldúna
ee woꞌeenɓa leꞌin bi ga topaaraa ëldúna.»
19Kon mi meekisohis an ɓu-Isarayeel ínohsoo kayoh-kayohɗane? Ahaŋ kay! Kooh ɗeweera kiwoꞌ, koorohha ga kúuwkaa Móyíis, an:
«Mi hay kitum bi, ɗú siisoh ɓuwaa enussii heet duumɗa, mi obis aylukkúu ga ɓiɓoꞌ ɓiliis ɓaa laakoo hel.»
20Ísayíi, sëldíiga-Koohaa kaañnja kiwoꞌ ga iñaa Kooh nakki kiwoꞌɗa an:
«Ɓuwaa heelséeríiroo kihotɗa, hotuununndoo. Ee mi teewohin haffoo ga ɓuwaa tíkséeríi helɓa garooɗa.»
21Wayee ga iñaa aaw ga loo ɓu-Isarayeel, Kooh woꞌ an:
«Noh noh, mi yii lërís yahiigoo heetaa wëeꞌtaa ga an wii, wa kelohoo kiwoꞌ ee wa yëgísin ga haf.»
11Kooh foñnjii heetii ɓu-Isarayeel
1Kon mi meekisoh an, ati Kooh foñin heetiigari? Mínoo ɗa kiꞌen! En kiꞌenaa, mi ga kihaffoo, mi bok ga ɓu-Isarayeel, kucaasamun Abaraham, ga geñaa Beesamee. 2Kooh foñnjii heetiigari ya tanukee kumëeñíꞌɗa. Mon ɗú ínohin iñaa bidu ga Këyítfaa, ga loo Ili, sëldíiga-Koohaaɗa. Ya ñaꞌsukohee ga fíkíi Kooh loo ɓu-Isarayeel. Ya woꞌee an: 3«*Haꞌmudii, ɓuwii ɓii apuunun sëldíiga-Koohciigaraa, ɓa pookin loteelcaa ɗí tumohɗeeraa sarahɗa. Diimaɗa, mi doŋ mi tes ɓaa taabukkaa ee ɓa waaꞌtoo kiꞌap ɓan.» 4Kooh ga kihafci woꞌꞌari an: «Fu tessii haŋfu, mi faanɗin haffoo ɓoꞌ ɓijúnni-yitnaɓanak ɓaa jaamukussii Baal11: 4 Baal iñaa koof. Mëdírohat na 1 Buuꞌ 19: 18».
5Wati, iñaama ɓan man fodaama garuu. Ɓiɓoꞌ ɓii ga, ɓaa tesin, ee Kooh tanukɓa ga yërmaandaagari. 6Ee en Kooh waaꞌɓa hen, tanukkaɓanaa, kon enndii an, ga iñaa ɓa tumɗa tah ya tanukkaɓa. Enee an Kooh tanuki ɓuwii ga iñaa ɓa lëgëyɗanaa, eneenaa kiwaaꞌkii ya waari ɓoꞌɗa ensisoo ga yërmaandi. 7Kon ɗu woꞌat an ɓu-Isarayeel hotussii iñii ɓa heelɗa, wayee ɓiɓoꞌ ga ɗuuƴɓa ɓaa Kooh tanuk, hotuununwa. Ɓaa tesɗa nak enussa ɓuwaa yëgísuunun ga keeñ. 8Fodaa ka bídu ga Këyítfaa an: «Kooh nëenɗin helciigaɓa, kúnin hasciigaɓa, lagin nofciigaɓa ee iñaama bi ga wati.» 9Dëwít ɓan cojeeraɓa an: «Ñamahcii ɓa ñamiɗa abatɓa fodii dii fíꞌ abi júuꞌɗa. Ɓa ñafukat kakay ee Kooh íifɓa mesiklaat. 10Kooh búumɗatɓa, ɓa hotsisoo, ɓa dëkat ga mesiklaat bi bíiŋciigaɓa daaꞌ kakay bi taaꞌ»11: 10 Malkat Kañcaa 69: 24..
11Kon mi meekisohis an, ga wii yaawúuꞌcii këfítukuɗa, ɓa keeneera bi ɓa leꞌꞌa kakaye? Mínoo ɗa kiꞌen! Keenii ɓa keenɗa nak lëgísiꞌ ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa hal bi ɓa mín kimúc. Ee fodaama, iñaama tahin yaawúuꞌcii kisiis. 12Ee en an ɓa lëgísɗin ɓu-ëldúna hal ga Kooh ee dii ɓa keeninɗa laakɗin ɓuwii ɓíinoo enussii yaawúuꞌɗa jeriñaa, haa bëríinaa ɓéeɓ ɓu-Isarayeel ɓoƴkidohan hafɓa ga Koohaa, jeriñaa hídan na kiyak?
Kooh músalin ɓan ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa
13Ɗú ɓii ɗú enndii yaawúuꞌɗa, mi woꞌ narúu kimma. Mi yërí en ɓii Kooh wos ee ya ebilli ga ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa. Kon mi am an lëgëyii ya sassoo kitumɗa laakin solu lool garoo. 14Mi yii tumwa nak, doonaa kisiis am ɓuwii mi heetukoh naɓaɗa, ee heƴna fodaama, laak ɓuwaa hay, Kooh músalɓa. 15Ga waa Kooh foñ yaawúuꞌciiɗa, ya lëgíssa hal fodaama, doonaa heetcii ga ëldúnaɗa tóoh júwoh nari. Kon binaa ya haydohis ɓu-Isarayeelaa, iñaama moos madanndii na kimílískaa ɓuwaa kaaninɗane?
16En kiꞌenaa, fu gúꞌ ga mbúuraa, fu faaniꞌ Koohwa sarahaa, iñaa tes ga mbúuraaɗa tóoh enin yuu Kooh. Ee fodaama ɓan, binaa fu eꞌ Kooh níil kedikkaa, toytaa tóoh enin tuuci ɓan. 17Heetii Isarayeel man na kedik-ólíwíyéekaa yípu hen, ee laakka toytaa ɓëjísu ga. Fu nak ga dii fu enndii yaawúuꞌɗa, fu man na koy kedik-ólíwíyéekaa ɓaɓ ga ëgíraa; ka jokussa daa toytaa ɓëjísohuɗa, ee fodaama fu mínin kiñam na toytaagaka ga muluƴmaa níilaa kedikkaa haydohɗa. 18Kon kaa ndamuk ga fíkíi toytaa kedikkaama Kooh ɓëjísɗa. Ee luu enee an helfu waa ga kindamuk, kaa al múk an enndii fu ɓay níilaa, wayee níilaa wërí ɓayyaa. 19Fu nak, fu hay kiwoꞌ an: «Toytaama ta ɓëjísu hen, mi, mi jokussa ga daa ta eneeɗa.» 20Kayoh, Kooh foñnja yaawúuꞌcii en toytaa ƴowu taamaɗa, ndaga ɓa gëmmbii gari. Fu nak, ya tummbaraa ga ɓakaa yaawúuꞌcaa ndaga fu gëmin gari. Wayee nak, kaa ɓëwíꞌ haffu ndaga iñaama. Namaa kiniik Kooh. 21En an Kooh yërí múuñíꞌtii yaawúuꞌcaama en toytaa kedikkaa ƴowuɗanaa, fu fooŋ an ya hayyaa kimúuñiꞌ, fu yii fu enndii yaawúuꞌ ee fu yërí en koykii joku ga kedikkiiɗane? 22Kon fu hotin ga dii Kooh hín kijof na dii aylukiigari manɗa. Buwii këfítuk, keenussaɗa, ya tamohin ga ɗookɓa. Fu nak, ya teeɓparaa kijof. Kon dëkaa ga kijofkiigari, enndiikanaa ya hayyaa kiɓëjís fodii koy kedik. 23Ee yaawúuꞌcii, ɓa took kigëm ga Koohaa, Kooh hayɓa kijokis ga daa ɓa enee kuɗewaa, ga kedikkaaɗa. Kooh míninɓa da kijokis. 24Wayee fu yii fu enndii yaawúuꞌɗa, fu madee na koy kedik-ólíwíyéekaa paɓ ga ëgíraaɗa. Ka ƴowussa, ka jokussa ga kedik-ólíwíyéekaa yípu henɗa. Fu ínohin an iñaama yooɓpii kilaak. Yaawúuꞌcii nak ɓërí en toytii kedik-ólíwíyéekii yípu henɗa. Kon wëñan kiyooɓ ga Kooh, ya ɓewista, ya jokista ga kedik-ólíwíyéekaa kaama yípu hen ta ɓëjísohseeɗa.
Heetii Isarayeel ɓéeɓwa hay kimúc
25Mbokcii, laakin iñaa en kúmpa garúu ee mi jominndúuri kiwoꞌ, doonaa ɗú íis haffúu kitík ɓuwaa ínohin iñaa en tóoh. Laakin ga ɓu-Isarayeel ɓuwaa bi wati saguunun kigëm ga Kooh. Iñaama hay kilaak bi ga bëríinaa ɓéeɓ ɓuwii enussii yaawúuꞌ, Kooh tanukɗa, aassan ga ngëmii. 26Daama nak, Kooh hay kimúsal ɓéeɓ heetii Isarayeel. Iñaama, yërí bídu ga Këyítfaa an: «Ɓaa ƴah kiɓëgís ɓuwiiɗa, meyohan Síyoŋ11: 26 Síyoŋ wërí en teeraa Yéerúsaleem, ya hay kitum bi, ga kaan Yakoop, laakanndii ɓaa saŋ kijaamuk Kooh.» 27Kooh woꞌꞌa an: «Mi hayɓa kibayal baakaaꞌcaagaɓa, ee iñaama yërí teewohan kifiiliimunkaa mi pokoh naɓaɗa.»11: 27 Malkat Ísayíi 27: 9; 59: 20-21; Yérémíi 31: 33-34.28Binaa ɗu ɓeɓ loo Hewhewii winéwíꞌwiinaa, yaawúuꞌcii saguununwa kiteꞌ, ee fodaama ɓa ennda ɓuwaa sagohin na Kooh. Iñaama lëgísiꞌtarúu hal ga Kooh. Ɗu woꞌ ga kitanukkii Kooh tanuk yaawúuꞌciiɗanaa, ɓa en ɓuwaa ya keeñukin ndaga caasamuncaagaɓa. 29Ɓéeɓ ɓaa Kooh tanuk, barkeellari, ya laakoo hel kanak ga ɓaa yaama. 30En kiꞌenaa, ɗú ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa, kuɗewaa, ɗú saŋnga kitaabuk Kooh, wayee diima, ga dii yaawúuꞌcii sagu kitaabuk Koohɗa, oninndúu kilaas ga yërmaandii Kooh. 31Ƴah ɓan fodaama naɓa. Diima deŋ, ɓa sagin kitaabuk Kooh ga dii ya laak yërmaandi garúuɗa, en ɗanaa, ɓa ɓan, ɓa mín kilaas kimma ga yërmaandaagari. 32Kon Kooh lagin ɓéeɓ ɓuwii rap, ga kisaŋngi kitaabuk, en ɗanaa ya teeɓ ɓuwii ɓéeɓɓa yërmaandaagari.
Kiyakkaa Kooh
33Ga dii Kooh hín kiyakɗa moos! Ga dii hamhamiigari hín kiyakɗa ee tóoh iñaa ya ínohin laaskooɗa! Ɓii mín kiꞌínoh helci bi leeh takɗa ɓa? Ɓii mín kitëebíꞌ iñaa ya nat kitumɗa ɓa?
34«En kiꞌenaa, ɓii ínoh iñaa Haꞌmudii halaatɗa ɓa? Ɓii mínndi kiꞌon hel ɓa? 35Wala ɓan, ɓii eꞌ Kooh yen ɓa, bi an Kooh jominndika kiꞌík?»11: 35 Malkat Kañcaa 139: 6-17; Ísayíi 40: 13; Yoop 41: 2.36En kiꞌenaa, tóoh meyoh gari; ya yërí tum tóoh ee tóoh eniꞌti. Ndam aawat gari bi taaꞌ! Aameen.
12Kipes kiꞌas ga iñaa Kooh nakoh
1Mbokcii, waa fodaama Kooh teewinnduu yërmaandaagari ya laak garuuɗa, mi kíimmbúu ɗú eroh haffúu fodii sarahaa en na kipes, waa selaꞌin ee neɓlohin Kooh. Iñaama yërí en kijaamuk kimëtíꞌkaa Kooh sek garúuɗa. 2Kaa heelat kiꞌen ɓuwaa taabuki baahcii ëldúnaɗa. Tookat Kooh eꞌtúu halaat ciliis ciꞌas doonaa ya súpít keeñciigarúu. En ɗanaa ɗú mín kiꞌínoh iñaa Kooh waaꞌ, ennda iñaa jofin na iñaa neɓpi ee wa mat. 3Ga iñii Kooh onndoo kooroh ga kijofkaagariɗa, ɓaa en ɓéeɓ garúu mi woꞌꞌi iñii yii: Kaa tíkat haffúu ga daa ɗú leꞌꞌii, yaa en ɓéeɓ mínat kiꞌínohsoh daa Kooh hanohiꞌti, ee ya lëgëy taam ga na ngëmaa Kooh waꞌtiɗa. 4Iñaama man na faan ɓoꞌ-súusúus. Céeꞌcii ga faanɗa yewin ee wíinoo bokkii na mooroomwa lëgëy. 5Fodaama, ɗu ɓii ɗu bok ga Kiristaaɗa, luu ɗu yewin yewin, ɗu enin faan fíinoo ga dii ɗu en wíinoo nariɗa. Ee ɓéeɓpuu, ɗu enin wíinoo, yaa en ɓéeɓ ga mooroomci, fodii céeꞌcii en ga faan ɓoꞌ-súusúusɗa. 6Kooh warohin iñcii ya onnduu kimínɗa daa neɓpi. Iñcii ya onnduuɗa bokkii. Ɓaa Kooh oninndaa kiꞌen sëldíigacinaa, tumaa iñaama ee fu taam ga na ngëmii. 7Ɓaa Kooh onndaa kimín kiꞌamɗoh ɓuwiinaa, amɗoha. Ɓaa Kooh onndaa kimín kijëgíꞌ ɓuwiinaa, jëgíroha. 8Ɓaa Kooh oninndaa kimín kidígalohaa, dígaloha dijófíꞌ. Ɓaa Kooh oninndaa keeñ kiꞌonohaa, onohaa na keeñ wisóosíꞌ. Ɓaa Kooh oninndaa kikuliyuk ga ɓuwiinaa, taabaa ga na keeñ. Ɓaa Kooh oninndaa kilaak yërmaandi kidímalohaa, taabaa ga na keeñ wisóosíꞌ.
9Waarat ɓimooroommbúu ga ɗuuƴ keeñnjúu, ee ka hanat kiꞌeem ga kúuwkii rek. Núpat iñaa bonin ee ɗú ñaak ñap ga yijófíꞌ. 10Waarohat ga díkaantirúu na keeñciigarúu ɓéeɓ, fodaa ɓuwaa bokoh. Ɓocirohat kiwaaroh ga díkaantirúu. 11Kaantukohat ee kaa yówírat yahhúu! Lëgëyɗat Haꞌmudii ee ekat keeñciirúu ɓéeɓca ga. 12Ɗú abin yaakaaꞌ ga iñcii Kooh dígohɗa, kon keeñnjúu soosat seɓ. Binaa ɗú en ga coonunaa, tookatfa kikooruk. Dëkat ga kikíim Kooh rek. 13Warohat iñcii ɗú laakɗa na ɓuwii enu ɓuu Koohɗa ga soolicaagaɓa, ɗú toputuꞌ dijófíꞌ sagaccaa haysi ga kaancaagarúuɗa. 14Ɓuwii hatalirúu ga kipesɗa, kíimɗatɓa Kooh. Kíimat Kooh barkeelɓa; kaa kíimat ya coñɓa. 15Bokat kineɓluk na ɓuwii enu ga neɓlaatɗa; Bokat kikoduk na ɓuwii enu na kikodukɗa. 16Bokat hel ɗú en wíinoo. Kaa ɓëwírat haffúu, wayee tookat kijutuuti haffúu. Kaa tíkat haffúu ɓuwaa wëñ kilaak hel. 17Ɓoꞌ tummbúu iñaa joffiinaa, kaa ëldattika. Namat kiheel kitum iñaa jofin ga fíkíi ɓéeɓ. 18Tumat iñaa ɗú mín tóoh bi ɗú dëk na ɓéeɓ ɓuwii ga jam, en mínukaa. 19Mbokciigoo mi keeñukɗa, kaa ëldúkat ga yibóníꞌyaa ɓoꞌ tummbúu, wayee íisat Kooh paƴka ga aylukaagari. En kiꞌenaa, bídu ga Këyítfaa, Haꞌmudii woꞌ an: «Mi yërí laak kiꞌëldúk, mi ƴah kiꞌík yaa en ɓéeɓ, iñaa cal iñaa ya tumɗa.»12: 19 Malkat Léwítík 19: 18; Dëteronom 32: 35; Mëccëe 5: 39; Lúkkaa 6: 27-29.20Ya woꞌin ɓan an: «Binaa ɓoꞌ, yaa waaꞌtii garaa kihot, yaawaa, onaari iñaa ya ñaman. Binaa ya pílaa, onaari músú, ya an. Fu tum iñaamanaa, ya hay laak kaci fiyaak ga.»12: 20 Woꞌeen cahii diiɗa en fodii dii: «man na fu nëgíroh ëeñin-kiwii ga ɗook hafaagari»; Malkat Liiwuk 25: 21-2221Kaa íisat kibon wëñnjúu dooli, wayee ga kijofkaa ɗú tumɗa, laakat ndam ga ɗook kibon.
13Kikelohiꞌ ɓuwii Kooh kuliyukiꞌɗa
1- Ɓaa en ɓéeɓ jomin kikelohiꞌ ɓuwii kuliyuk ga nguuꞌciiɗa. En kiꞌenaa, laakoo nguuꞌ, waa meyohii ga Kooh; ɓéeɓ cii laakɗa, Kooh yërí yípca. 2Kon ɓéeɓ ɓaa fu saŋ kikelohiꞌ ɓuwii tíku ga fíkíiɗanaa, fu heñoh iñaa Kooh tuukiꞌ. Ee ɓaa fu heñoh iñaamanaa, waas hay kidal ga ɗookfu. 3Ɓaa tumi iñaa jofin jomoo kiniik ɓuwii ga nguuriiɗa; ɓaa tumi iñaa joffii yërí jomɓa kiniik. Kon ɗú waaꞌ kiniikoo ɓuwaamanaa, tumat iñaa jofin, en ɗanaa ɓa hayyúu kikañ. 4En kiꞌenaa, ɓa lëgëyiꞌ Kooh, ee iñaama onndaa jam. Wayee binaa fu tum iñaa joffiinaa, fu jomin kitíit, ndaga enndii sooƴ Kooh onndaɓa kimín kikoꞌ. Ɓa ɓisúrga Kooh ee ɓërí laak kiyóoskíꞌ aylukaa Kooh ga ɗook ɓuwii tumi iñaa joffiiɗa. 5Kërí tah ɗu jom kikelohiꞌ ɓuwii kuliyukɗa hen. Ee enndii rek kiniik aylukaagaɓa, wayee ka en iñaa dal helluu. 6Kërí tah ɓan ɗú jomin kifay lempu. Ínohat an ɓuwii Kooh eꞌ lëgëy kifayuk lempuɗa, ɓa lëgëyiꞌ Kooh ee ɓa jomin kimëtíꞌ sasaa Kooh nakɓa waama. 7Erat yaa en ɓéeɓ iñaa ya jom kiꞌeruɗa. Ɓaa ɗú jom kifay lempunaa, fayattiwa. Ɓaa ɗú jom kifay juutinaa, fayattiwa. Ɓaa ɗú jom kiꞌeꞌ céeraa, erattiwa. Ɓaa ɗú jom kiꞌeꞌ ndamaa, erattiwa.
Waarohat ga díkaantirúu
8Kaa laakɗat ken kobot, enndii kobot kiwaaroh dogaa. Ɓéeɓ ɓaa fu waaꞌ mooroomfunaa, fu wacohin na Waasii Móyíis. 9En kiꞌenaa, Kooh nakohin an: «Kaa ɗúk ƴaalfu wala ɓetifu fu faanuk na ɓoꞌ yiliis, kaa ap ɓoꞌ, kaa lok, kaa ɗíibuk kilaak iñaa en yuu mooroomfu.» Iñcuma nakohuɗa, na caa tesɗa tóoh, ca cii ga woꞌeenii wii an: «Waaraa mooroomfu fodii fu waaꞌ haffuɗa.» 10Ɓaa waarin mooroomci, tumoori iñaa meskin. Kon binaa fu waaꞌ mooroomfunaa, fu tumin iñaa Waasii Móyíis nakoh kitumɗa bi matin.
Kiwaayuk kihayiskii Haꞌmudii
11Kon tumat fodaama. En kiꞌenaa, ɗú ínohin jamaanii ɗu enohɗa. Wahtii ɗú jom kiyúudukohɗa leꞌin. Wahtii Kooh ƴahhuu kimúsalohɗa wëñin kideeƴ. Wa úsaayissii fodaa ga wii ɗu han kiꞌaas ga ngëmiiɗa. 12Wekii wii ƴah kileeh ee Kooh yii ƴah kiwíis. Ɗu foñat iñcii tumsi ee ca ɗaakuki henɗa, ɗu ganaayuk leeꞌlaatii Kooh eꞌtuu kiheñohohɗa. 13Kon ɗu tíidat yijúwíꞌ fodii ɓaa tíin na noh taŋ. Ɗu hanat kiliiluk ga kiñam na kiꞌan, ɗu hanat kifaanuki na ɓaa en tóoh na kiŋalaañuk, ɗu hanat kiñarohi, ɗu hanat kiꞌiñaadoh ga díkaantiruu. 14Wayee nak, madat na Yéesu Kiristaa, Haꞌmudii, ee kaa taabukat neɓlaat-kumuunndúu ga iñcii ka waaꞌɗa rek.
14Onohat ceeꞌ ga díkaantirúu
1Tookat ga ɗuuƴcúu ɓaa ngëmaagari yëgísissii duum ee kaa ñarohat nari ga halaatcaa ya laakɗa. 2Laakin ɓaa halaat an ya mínin kiñam ñamahaa en tóoh. Ee ɓaa ngëmaagari yëgíssii duum nak halaat an ya ñaman iñcii línsi ga dëꞌɗa rek. 3Ɓaa ñami iñaa en tóoh jomoo kiꞌeew yaa ñamoo iñaa en tóoh, fodaa gariɗa. Ee ɓaa ñamoo iñaa en tóoh hanat kiꞌatti ɓaa ñami iñaa en tóohɗa, ndaga Kooh ga kihafci tookinndi. 4Fu nak, fu tík haffu ɓa, bi fu attiꞌi súrga jaambuuꞌ? Waa ya am lëgëyaagari, waa ya foñlukwa tóoh, ya dígohka na haꞌ-kaanci. Ee sah ya hay kiꞌam lëgëyaagari ndaga Haꞌmudii laakin doolaa amlukohanndiwa.
5Laakin ɓuwaa halaat an laakin besaa gën bescii cíinoo ga fíkíi Kooh. Ee ɓíinoo halaatu an bescii tóoh, ca wíinoo. Ɓaa en ɓéeɓ ínohat dijófíꞌ iñaa ya halaatɗa ee ya am ga. 6Kon ɓoꞌ halaat an laakin bes, waa gën cíinoocaanaa, ya tumka kijaamuk Haꞌmudii. Ɓaa tanuk kiñam iñaa en tóoh, ya tumka kijaamuk Haꞌmudii ee ya gërëmi Kooh ga iñaama. Ɓaa tanuk kiñamoo iñaa en tóoh, ya tumka ɓan kijaamuk Haꞌmudii ee ya gërëmi Kooh ga iñaama. 7Yíinoo garuu pesiꞌtii hafci ee yíinoo garuu ƴahhii kikaaniꞌ hafci. 8En kiꞌenaa, binaa ɗu pesaa, ɗu pesiꞌ Haꞌmudii, ee ɗu kaanaa ɓan, ɗu kaaniꞌ Haꞌmudii. Kon waa ɗu pes, waa ɗu kaan, ɗu ɓuu Haꞌmudii. 9Iñaama yërí tah Kiristaanii kaannda, ya mílíssa doonaa ya en Haꞌmudii ɓuwii kaaninɗa na Haꞌmudii ɓuwii en na kipesɗa. 10Kon fu, fu yërí en ɓa bi fu attiꞌꞌi mooroomfu? Ee fu ɓan, fu yërí en ɓa bi fu eewi mooroomfu? Ɗu ɓéeɓpuu, ɗu hay kituuk ga fíkíi Kooh, ya attiꞌꞌuu. 11Bíduunun ga Këyítfaa, Haꞌmudii woꞌꞌa an: «Ga dii mi yii pes ee kayohɗa, mi woꞌ an ɓéeɓ ɓuwii hay kiƴíꞌu ga fíkíiroo ee yaa en ɓéeɓ hay kiwoꞌ faŋ ga kúuwci an mi yërí en Kooh.»14: 11 Malkat Ísayíi 45: 23; Mëdírohat na Filiip 2: 9-11.
12Fodaama ɓaa en ɓéeɓ garuu hay kilayohi hafci ga fíkíi Kooh, ga tóoh iñaa ya mos kitum.
Kaa ek mooroomfu ga kitum baakaaꞌ
13Kon ɗu íisat kiꞌattiꞌ mooroommbuu. Namat kiguuꞌguuluk ga kiwatuk kitum iñaa mín mbokkúu kerceen kikëfít, wala tahanndi kikeen ga yibóníꞌ. 14Dii mi en wíinoo na Yéesu, Haꞌmudiiɗa tahinndoo kiꞌínoh ee wëerinndoo an laakoo ñamahaa tabin kiñam. Wayee binaa ɓoꞌ am an yen tabin kiñamaa, iñaama tam kiñam gari. 15Binaa fu ek mooroomfu coonu ndaga iñaa fu ñamiɗanaa, lakanaa fu waarissiiri. Kaa ek mooroomfu ya saŋkuꞌ ndaga iñaa fu ñamiɗa. Ya ɓan, Kiristaanii kaanɗinndi. 16Iñaa ɗú am an jofin garúu, hanat kilím ɓasee ga ɗookkúu. 17En kiꞌenaa, kibok ga Nguurii Kooh deeyohhii dara na ñamah wala anah. Kibok ga Nguurii Kooh wërí en kitaabuk iñaa júwin, kiheel jam na kineɓluk, ee iñcaama, Helii yiselaꞌíꞌyii yërí onohica. 18Ɓaa jaamuki Kiristaanii fodaama hay kineɓloh Kooh ee ɓuwii ɓan hay kiwoꞌu an ya jofin. 19Kon nak, ɗu heelat kitum iñaa haydohi jam ga díkaantiruu na iñaa yëgísɗan ngëmaa yaa en ɓéeɓ garuu. 20Iñii fu ñamiɗa hanat kikalañsoh lëgëyii Kooh. Kayoh, laakoo ñamahaa líiɓ ga fíkíi Kooh. Wayee ɓaa fu ñam ñamahaa tahan mooroomfu kikeen ga yibóníraa, fu tumin iñaa joffii. 21Iñaa gënɗa, wërí en an kaa ñam koynoh, kaa an sangara ee kaa tum dara yiliis yaa ekan mooroomunfu ga kitum baakaaꞌ. 22Iñaa fu gëm ga loo iñaamaɗa, eemdohaari ga díkaantifu na Kooh. Ya yewinin múuꞌ, ɓaa helci dalin ga iñcaa ya tumiɗa. 23Ɓoꞌ am ga helci an ya jomoo kiñam iñii yii, binaa ya ñamwanaa, ya tumin baakaaꞌ. En kiꞌenaa, tumeenaa taammbii na ngëm ɓéeɓ iñaa baakaaꞌ.
15Kikuliyukiꞌ iñaa neɓ mooroomfu
1Ɗu ɓii ɗu yëgísin ga ngëmiiɗa, ɗu jomin kikooruk ɓuwii ngëmiigaɓa yëgíssiiɗa ee ɗu jomoo kiɗëwíꞌ iñaa neɓ garuu doŋ. 2Ɓaa en ɓéeɓ garuu heelat kitum iñaa newin mooroomci ee jofin gari, doonaa yaama mín kiwëñ kiyëgís ga ngëmaagari. 3En kiꞌenaa, Kiristaanii mosoo kiheel iñaa neɓpi. Iñii yii bíduunun ga Këyítfaa an: «Ɓaseecaa ɓuwaa ɓaseeraaɗa, fu Kooh, ca keenin ga ɗookkoo.»15: 3 Malkat Kañcaa 69: 10.4Ɓéeɓ iñaa bínsee kuɗewaa ga Këyítfaaɗa, bínsee kijëgíꞌtuu doonaa wa yóodíꞌtuu kimúuñ ee wa daas keeñciigaruu bi ɗu mín kilaak yaakaaꞌ ga iñaa Këyítfaa woꞌɗa. 5Koohyii onohi kimúuñ ee daasi keeñcii ɓuwiiɗa onattúu kijúwoh yaa en ɓéeɓ na mooroomci fodaa Yéesu Kiristaa waaꞌkaɗa. 6Fodaama, ɓéeɓpúu ɗú bok koonaa kíinoo, ɗú ƴeeki, ɗú kañi Kooh, Paamudii Yéesu Kiristaa, Haꞌmudiigaruu.
Kiristaa hayiꞌ yaawúuꞌcii na ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa
7Yaa en ga ɓéeɓ tookat mooroomci fodaa daa Yéesu Kiristaa tookkúuɗa, doonaa ɓuwii eꞌ Kooh ndam. 8En kiꞌenaa, iñii mi waaꞌtúu kiwoꞌɗa wërí en an Kiristaanii tummba hafci súrga yaawúuꞌcii kiteeɓɓa an Kooh woꞌoo, lëehíraa ya nís iñaa ya woꞌɗa. Ya hayya kon kimëtíꞌ iñaa Kooh dígee ɓicaasamɓaɗa. 9Ya hayin ɓan doonaa ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa ndamu Kooh ga yërmaandaagari, fodaa këyítfaa woꞌ kaɗa an: «Kërí tah, mi hay kiwoꞌ faŋ ga leeloo heetcii ɓéeɓca an fu Kooh ee mi hay kiƴeek kiyakkii teekiigaraa.»15: 9 Malkat 2 Samiyeel 22: 50; Kañcaa 18: 50.
10Bíduunun diliis ga Këyítfaa an:
«Heetcii ɓéeɓca, neɓlukat na heetii Kooh tanukɗa.»15: 10 Malkat Kañcaa 117: 1.
11Ya woꞌissa diliis an:
«Ɓéeɓpúu, ɗú heetcii, ndamat Haꞌmudii.
Ɓuwii ɓéeɓɓa ndamatti.»
12Ísayíi, sëldíiga-Koohaa ɓan woꞌin an:
«Hay kilaak ɓaa límukan ga níilaa Yesee.
Ya hay kiꞌen buurii heetcii ɓéeɓca,
ee ca tíkan yaakaaꞌɓa gari.»15: 12 Yéesu abu fodii tapisee yen, pëelée yen. (Ísayíi 11: 10)
13Koohyii onohi yaakaaꞌɗa sóosírat keeñnjúu seɓ, ya onndúu jam wimëtíꞌ sëk ndaga ɗú gëmin gari. Fodaama, keeñnjúu líif muut na yaakaaꞌ, waa meyoh ga doolaa Helaa yiselaꞌíꞌyaa.
Iñii tah Pool bínnda ɓu-Room këyítfii fiiɗa
14Mbokcii, mi ga kihaffoo mi ínohin an ɗú jofin lool, wëerinndoo dijófíꞌ an ɗú ínohin tóoh kayohfii ee ɗú mínin kijëgíroh woꞌeenii Kooh. 15Woꞌeencii mi binndúuɗa, en laak ɓítin kikelohaa, dara tahhiika, hanaa kiwaaꞌtúu kiníindís rek iñaa ɗú ínohin haat. Mi tumka ga iñii Kooh onndoo, ga kijofkiigari, 16mi ennda súrga Yéesu Kiristaa ga ɗuuƴ ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa. Ya faanndaroo haŋ kitum lëgëy kiyéegaloh Hewhewii winéwíꞌwii, doonaa ga tumeenii Helii yiselaꞌíꞌyii, ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa enu fodii sarahaa newin Kooh. 17Kon waa mi yii ga yah Yéesu Kiristaa, mi safarin ga lëgëyii Kooh nakkoo kitumɗa. 18Mi kaañoo kiwoꞌ yen yiliis yaa enndii iñii Yéesu Kiristaa tum koorohha garooɗa. Ya kooroh garoo, kihaydoh ɓuwii enndii yaawúuꞌɗa, ɓa taabuk Kooh: Iñaama ya tuminndi kooroh ga woꞌeencii mi woꞌiɗa na iñcii mi tumiɗa. 19Ya tumin kíntaan na mandarga ciyewin ee Helii yiselaꞌíꞌyii teewohin dooliigari. Mi yéegalohin Hewhewii winéwíꞌwii woꞌ ga loo Yéesu Kiristaaɗa daa en ɓéeɓ ga leeloo ɓuwii, aboh ga teeraa Yéerúsaleem bi ga gohaa Ílírii. 20Mi mos kiwaaꞌ kiyéegaloh Hewhewii winéwíꞌwii ga ɗekatcaa ɓuwaa en daama mossoo kikeloh loo Kiristaaniiɗa. Mi waaréeríi kitawah yen ga ɗook lëgëy ɓiɓoꞌ ɓiliis. 21Fodaama, mi ɗeeŋngii dara ga iñaa bídu ga Këyítfaaɗa an:
«Ɓuwaa ken mosooɓa kiyéegal iñaa aaw gari hayussi kihot.
Ee ɓuwaa mosoo kikeloh loociɗa hay kiꞌínohu iñaa laakɗa.»
Iñii tah Pool waaꞌ kikaꞌ Roomɗa
22Kërí tah, waas ciyewin binaa mi waaꞌtúu kihay kiwaak rekaa, mi hayoo. 23Diimaɗa nak, lëgëyiigoo dii ga gohcii ciiɗa leehin. Tíkíis tiyewin tee, taa helloo lík ga kihay kiwaakneerúu rek, 24ee mi waareeka binaa mi en na kiƴah kúlkaa Espaañaa. Mi kooꞌ dumanaa, mi warinndúu kihot ee ɗú amɗohhoo ga ɓaawaama; keeñnjoo ɓan hay kisoos ga kiꞌen narúu jutuut balaa mi paafaa. 25Wayee diima deŋ, mi ƴah Yéerúsaleem kidímal ɓuwaa Kooh enu daamaɗa. 26Ɓuwaa Kooh enu ga kúlkaa Maseduwaan na kaa Akayɗa15: 26 Akay, iñaa goh wiƴín ga kúlkaa Geres. Laakin jamaanaa Kúlkaa Geres eꞌseera teekaama (330-37 balaa Yéesu Kiristaa) hídírohuunun hëelís kiwosoh ɓuwaa Kooh enu ga Yéerúsaleem, laaksoo daraɗa. 27Ɓa ga kihafɓa, ɓërí halaat iñaama ee jofin ɓa dímal ɓuwaama. Kooroh ga yaawúuꞌcii, Kooh barkeelin ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa, ɓa laasin ga ngëmii. Kon kerceencii enussii yaawúuꞌɗa jomuunun kiwaꞌ kerceencii enu yaawúuꞌɗa ga alalciigaɓa. 28Kon binaa mi lëehíꞌ kitum lëgëyiigoo, mi ɓay dímalaa aaw ga kerceencaa enu ga Yéerúsaleemɗanaa, mi hay kikaꞌ kúlkaa Espaañ ee mi koorohan garúu duma. 29Mi ínohin an binaa mi hay garúunaa, Kiristaanii hayyúu kibarkeel lool ga iñaama. 30Mbokcii, ɗu ɓéeɓpuu ɗu gëm ga Yéesu Kiristaa, Haꞌmudiigaruu ee Helii yiselaꞌíꞌyii tumin kiwaaroh ga díkaantiruu. Kon mi kíimmbúu ɗú amɗohhoo ga kikíim Kooh, 31en ɗanaa mi kaꞌ kúlkaa Yúudéenaa, ɓuwaa enu daama ee gëmussii ga Kiristaaniiɗa, sodalsooroo lool. Kíimat Kooh doonaa dímalaa waama mi ƴah kiɓayiꞌ ɓuwaa Kooh enu ga Yéerúsaleemɗa, ɓa tookwa. 32Fodaama, neɓ Koohaa, mi hay kihay garúu na keeñ wisóosíꞌ, mi íikaruk jutuut ga ɗuuƴcúu. 33Mi kíim, Koohyii laak jamɗa, ya enat narúu ɓéeɓpúu! Aameen.
16Pool këñíꞌta ɓu-Room
1Kon mi yii díŋkaanndúu Febe, mbok-kerceennduu yiɓeti, ee en súrga ga jaangaa Keŋkeree. 2Ya yum hay garúu, ee leenaa abatti bi jof ga teekii Haꞌmudii fodaa daa ɓoꞌ-Kooh jom kiꞌabuɗa. Amɗohatti ɓan ga ɓéeɓ iñaa ya sooluk. En kiꞌenaa, ya amɗohin ɓoꞌ ɓiyewin, bi ga mi yii yii sah. 3Ɗú këñíriꞌtoo Pírísíl na Akílaas ɓiƴaaɓumgoo duma ɗí bok kilëgëy ga teekii Yéesu Kiristaa. 4Ɓa ɓanak, ɓa karin bi ɓa waaꞌta kitoon tumuunɓa ndaga mi. Mi yii gërëmɓa ga iñaama. Ee enndii mi haŋngoo doŋ: ɓéeɓ jaangucii ɓuwii enussii yaawúuꞌɗa gërëminɓa ɓan. 5Mi yii këñíꞌ ɓan ɓuwii ga jaangii hídírukohsi ga ɗuuƴ kaancaagaɓa kikíim Koohɗa. Mi yii këñíꞌ Epaynet, yii mi keeñukinɗa: ya yërí ɗeɓ kigëm ga Kiristaanii ga gohaa Aasíi. 6Mi yii këñíꞌ Mërí ga: ya yaama, ya sodin lool garúuɗa. 7Mi yii këñíꞌ ɓan ɓu-kaanndoo Andoroníkus na Yúníyaas, ɓa ɓii mi bokee naɓa kilagu ga kasuɗa. Ga apotaaꞌcii, ɓa enin ɓuwaa neɓlohin ɓuwii lool ee ɓa deɓpoo sah kigëm ga Kiristaanii. 8Mi yii këñíꞌ Ampílíyatus, yii mi keeñukinɗa ga fíkíi Haꞌmudiiɗa. 9Mi yii këñíꞌ Irbee yii ɗí bok nari kilëgëy ga teekii Kiristaaniiɗa, ya na Estakis yii mi keeñukinɗa. 10Mi yii këñíꞌ Apeeles, yum teewohin bi matin sëk ngëmaa ya laak ga Kiristaaniiɗa. Mi yii këñíꞌ ɓan ɓu-kaan Arístobil. 11Mi yii këñíꞌ mbokkoo Herodíyoŋ na ɓan ɓu-kaan Narsís, ɓa ɓuu Haꞌmudii. 12Mi yii këñíꞌ ɓan Tirifeen ya na Tirifoos ee ɓa bok kilëgëy ga teekii Haꞌmudiiɗa. Mi yii këñíꞌ Persís, yum mi keeñukinɗa. Ya ɓan ya sodin lool ga kilëgëyiꞌ Haꞌmudii. 13Mi yii këñíꞌ Rifis, ya yum ya en súrga yiyaak ga Haꞌmudiiɗa, ya na eeci, ee en eemun garooɗa ɓan. 14Mi yii këñíꞌ Asinkirit, ya na Felegon na Ermes, Patorowaas, Ermas na ɓéeɓ mbok-kerceencaa enu naɓa daamaɗa. 15Mi yii këñíꞌ Fílolok na Súlí, Nere na këmëeŋkíci yiɓeti Olimpas na ɓan ɓéeɓ ɓuwum Kooh enu naɓa daamaɗa.
16Këñɗohat ga díkaantirúu, ɗú mígínoh haf, kiteewoh an ɗú ɓërí bokoh. Ɓuwii ga jaangucii Kiristaaniiɗa ɓéeɓɓa ɓëyrohuununndúu këñíꞌ.
Watukat kiɗeeŋ iñaa waas kerceen nakoh
17Ɗú mbokciigoo, mi kíimmbúu hen, leenaa watukat ɓuwii heñoh kinís iñcum ɗú jëgíruɗa ee fodaama ɓa haydohi kihëgískoh ga ɗuuƴcúu na kiyeꞌꞌúu ga waas wibóníꞌ. Kaa aaskohat na ɓuwaama. 18Ɓuwaa manɗa, tumussii lëgëyii Kiristaanii Haꞌmudiigaruu nakohɗa, ɓa tum iñaa neɓɓa. Ɓa yahi ɓuwii hen ee ɓa neɓ kúuw en fan kúum. Fodaama nak, ɓa ɗúki ɓuwii hoorussii helɗa. 19Ɗú ga kihaffúu nak, ɓéeɓ ínohin an ɗú taabukin iñii Haꞌmudiigaruu nakoh kitumɗa. Kon ínohat an keeñnjoo soosin lool garúu. Wayee nak, mi waarin ɗú taam na hamham widóoyíꞌ ga kiꞌínoh iñaa jofin, ɗú tumiri ee ɗú aaskohoo na yibóníꞌ. 20En ɗanaa, Kooh yii onohi jamɗa, diimanaa ya napañsoh Seytaani ga fíldoo kotciigarúu, ɗú laak dooli ga ɗookci. Yéesu Kiristaa, Haꞌmudiigaruu barkeelattúu.
21Tímotée, yii taam naroo kilëgëyɗa, yii këñíꞌtúu ga, ya na ɓuwii bokoh naroo enu diiɗa: Lusiyus, Yaasoon na Sosipatoros.
22Mi nak, Tertiyus, mi bídiꞌ Pool këyítfii fii ee ga teekii Haꞌmudii, mi yii këñíꞌtúu ga. 23Gayus yii këñíꞌtúu ga ɓan. Mi yii ennda ga kaanci, ee ɓéeɓ ɓu-jaangii Yéesu haysi kikíim Kooh dii ga kaanci ɓan. Erasti, yii ɗaak hëelísii teeriiɗa ɓan yii këñíꞌtúu ga, ya na mbokkuu Kartus. [ 24Yéesu, Haꞌmudiigaruu barkeelattúu ɗú ɓéeɓpúu.]
Pool kañnja Kooh
[ 25Kon, ɗu kañat Kooh. Ya yërí laak doolaa wëñannduu kiɓaat kiyëgís ga ngëmiiɗa. Ee iñaama yërí mi woꞌi, mi en na kiyéegaloh Hewhewii winéwíꞌwii woꞌ ga loo Yéesu Kiristaaɗanaa. Kooroh ga Hewhewii winéwíꞌwiima, Kooh ínohlukohha ɓéeɓ kúmpafaa ya ɗaakee kumëeñíꞌ, 26ee diimaɗa, ya teewohinfa faŋ. Fodaa daa Koohyii leehoo, nakoheekaɗa, fa koorohha ga këyítcaa sëldíiga-Koohcii. Fodaama iñaa ɗaakkee yaama yéegalohuunun ga ɓéeɓ heetcii, doonaa ɓa gëmwa, ɓa taabukwa. 27Ndam aawat ga Kooh, yii ya haŋci doŋ, ya laak hamhamɗa, kooroh ga Yéesu Kiristaa bi taaꞌ! Aameen.]