MARKA

Hewhewii winéwíꞌwii woꞌ ga loo Yéesu Kiristaa ee

Marka

bínɗa

Woꞌeencii lëgís Këyítfiiɗa

Wii wërí en Hewhewii Marka bínɗa. Marka nak bokéeríi ga apotaaꞌcaa Yéesu, wayee ya taabeera na Pool ee ya bokin ɓan kilëgëy na Peeꞌ. En kiꞌenaa, iñcii ya bín ga këyítfiiɗa ya kelohca ga Peeꞌ ga wii yaama en na kijangat ɓuwaa loo kipeskaa Yéesu ga ëldúnaɗa.

Hewhewii wiima, Marka bídíꞌwa ɓuwaa enussii yaawúuꞌɗa kiteeɓɓa an kayoh-kayohɗa Yéesu yërí en Kowukii Kooh. Kooh woꞌin ga Këyítfaa fiselaꞌíꞌfaa an hay kilaak ɓaa ya wos kimúsal ɓu-Isarayeel, heetaagari. Ga wii Yéesu hay ëldúnaɗa lak ɓu-Room teꞌin kúlkaa Isarayeel ɓaa nguuruk ga ɗookɓa. Ɓu-Isarayeel nak foogee an Kiristaanii Kooh dígeeɓaɗa hayaa, ya hay kikaal ɓu-Room. Wayee enéeríi kikaal ɓu-Room tahee Yéesu kihay. Kimúsal ɓuwaa took kiꞌon Seytaani bíiŋ, ɓa took kirécuk baakaaꞌcaagaɓa, ɓa taabukkiɗa ɓërí tahhi kihay.

Marka bín ga këyítfii fii iñcaa Yéesu tum ga ëldúnaɗa na caa ya jëgíꞌ ɓuwaa, na ɓan iñaa aaw ga kikaankaa na kimílískaa Yéesu. Yéesu jangatee ɓuwaa ee yërëméeríi woꞌeenci; ya yaa wëkíꞌ ɓuwaa ga ɗúukoolcaagaɓa, ya yaa kaal raɓcaa ga ɓuwaa, ya yaa tum enaama cidóoyíꞌ-waaꞌ. Wayee ya mosoo kiɓëwíꞌ hafci hidaa ga daa ya enee Kowu Koohɗa. Ndaga «Kowukii ɓii» hayéeríi ëldúna kiꞌam ɓuwii súrga wayee ya hayee kitum hafci súrga ɓuwii, ya erohha kumuunkaagari en ɗanaa ɓiyewin múc (Marka 10: 45).

Ɓuwaa kuliyuk ga yaawúuꞌcaaɗa sagussari, ɓa appari. Ɓéeɓ ɓaa taabuk Yéesu jomin kon kitook kidaƴ coonucaa en tóoh, ee ya bok kinguuruk nari bes.

Fu yiima fu jaŋ këyítfii fiiɗa, fu hay took an Yéesu ya Kowu Kooh kayoh-kayohɗane, fodaa soldaaraa yiyaakyaa woꞌeeka an: «Kayoh-kayohɗa, ɓii yii enee Kowu Kooh!» (15: 39).

Këyítfii Marka bín ga loo Yéesuɗa tíidoh anee:

1 - Jangataa Saŋ-Bëtís (1: 1-8)

2 - Seytaani fíꞌta Yéesu (1: 9-13)

3 - Yéesu tessa ga gohaa Gëlílée (1: 14–9: 50)

4 - Yéesu meyohha gohaa Gëlílée kaꞌta Yéerúsaleem (10: 1-52)

5 - Bescaa mëeñjoh ga kipeskaa Yéesuɗa (11: 1–15: 47)

6 - Yéesu mílíssa ga kikaan (16: 1-8)

7 - Yéesu teewukohha ga tëelíbéecaagari (16: 9-20)

Jangataa Saŋ-Bëtís

(Mëccëe 3: 1-12; Lúkkaa 3: 1-18; Saŋ 1: 6-9,15-30)

¹*Hewhewii winéwíꞌwii woꞌ ga loo Yéesu Kiristaa, Kowukii Koohɗa, daloh anee:

²Fodaa daa Ísayíi, sëldíiga-Koohaa bín ga Këyítfaaɗa; Kooh woꞌ da an:

«Mi yii wos ɓoꞌꞌoo, yaa ɗëwrukanndaa, kiwaayuk waasumgaraa.

³Laakin koonaa-ɓoꞌ, kaa en na kiwoꞌ didóolíꞌ ga ɗuuƴ ëgíꞌ-dúndagaa an:

Waayukɗat Haꞌmudii waasii, júwíꞌɗatti tuwaas-waastii!»1: 3 Malasíi 3: 1; Ísayíi 40: 3 ɓéestíru fodaa daa bínsee ga kiGerek múusɗa.

⁴Ɓaama ennda Saŋ. Ya hayya, yaa bëtísiꞌ ɓuwaa ga ëgíꞌ-dúndagaa. Ya yaa jangat an ɓuwaa súpítat kipeskaagaɓa, ɓa bëtísiꞌu, en ɗanaa baakaaꞌcaagaɓa bayalu.

⁵Kúlkaa Yúudée tóoh na ɓuwaa dëk Yéerúsaleemɗa ɓaa meƴ ɓaa aaw gari. Ɓa ɓaa récuk baakaaꞌcaagaɓa ga fíkíi ɓéeɓ ee Saŋ yaa bëtísiꞌɓa ga húlúwaa Yúrdeŋ.

⁶Saŋ ekukee kúltífaa terohu na fënúf geeleem, ya pokukka liiɓ-on ga kenohkaa1: 6 Malkat 2 Buuꞌ 1: 8.. Ya daanee kiñam paƴ na kúum. ⁷Ya jangatee an:

- Laakin ɓaa en na kihay ga fenooroo ee yërí wëñnjoo kiyak fúuf. Mi jutuutin sah ga kiɗaal kipëkís liiɓcaa ñafaꞌcaagari. ⁸Mi, mi bëtísiꞌinndúu ga músú; ya nak, ya bëtísiꞌanndúu ga Helaa yiselaꞌíꞌyaa.

Saŋ bëtísiꞌꞌa Yéesu ga músúmaa

⁹Waa ennda ɗa, Yéesu meyohha dëkaa Nasareet ga gohaa Gëlílée, ya hayya, Saŋ bëtísiꞌꞌari ga húlúwaa Yúrdeŋ. ¹⁰Ga daa Yéesu en na kimeƴ ga músúmaaɗa, ya hotta asamaan lëgísukka. Helaa Kooh, fodii hoꞌ, yaa yoosuk ga ɗookci. ¹¹Laakka koonaakaa meyoh ɗook Kooh, woꞌꞌa an:

- Fu yërí en Kowukiigoo mi keeñukɗa. Keeñnjoo soosin garaa1: 11 Mëdírohat na Kañcaa 2: 7; Ísayíi 42: 1. .

Fíraa Seytaani na Yéesu

(Mëccëe 4: 1-11; Lúkkaa 4: 1-13)

¹²Ga saasi, Helaa yiselaꞌíꞌyaa woocca Yéesu, ɓayyari ɗekat, ëgíꞌ-dúndaŋ. Ya ennda da bes cidaaŋkaah-nikiis. ¹³Waa ya en daama, Seytaani íiséeríiri kifíꞌ. Yéesu enee daama na rapcaa ee malaakacaa ɓaa toputuꞌꞌi.

Yéesu dalla kijangat ga gohaa Gëlílée

(Mëccëe 4: 12-17; Lúkkaa 4: 14-15)

¹⁴Yéesu kaꞌta gohaa Gëlílée, wiima lak Saŋ abuunun ga kasu1: 14 Saŋ yaa bëtísiꞌee ɓuwaa ga húlúwaa Yúrdeŋɗa, yërí woꞌu dii.. Ya yaa jangat ga gohaama Hewhewaa winéwíꞌwaa meyoh ga Koohɗa. ¹⁵Ya woꞌee an:

- Wahtii leꞌin ee Nguuraa Kooh deeyin. Súpítat kipeskiigarúu, ɗú gëm Hewhewii winéwíꞌwii!

Yéesu ɓayya mbaaloh ɓinikiis

(Mëccëe 4: 18-22; Lúkkaa 5: 1-11; Saŋ 1: 35-43)

¹⁶Daa Yéesu kooree ga seereenaa giiyaa Gëlíléeɗa, ya hotta mbaaloh ɓanak: Simoŋ na Andari këmëeŋkíci, ɓa ɓaa wees mbaal ga giiyaa. ¹⁷Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Taabukattoo, mi hayyúu kitum ɓimbaaloh ɓoꞌ.

¹⁸Ga saasi, ɓa foñnja mbaalcaagaɓa, ɓa ɓaa taabukki. ¹⁹Ya kaꞌta bi ga fíkíi, ya hotta towutaa Sebedee: Saak na Saŋ, këmëeŋkíci. Ɓa enee ga gaal-loocaagaɓa, ɓaa hëwíraat mbaalcaa. ²⁰Yéesu dallaɓa kiɓay; ɓa foñnja Sebedee, paamɓa na lëgëyohcaa ga gaal-loocaa, ɓaa taabukki.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa laak raɓ

(Lúkkaa 4: 31-37)

²¹Yéesu na tëelíbéecaagari leꞌussa dëkaa Kafarnawom. Ga besaa Sabat, Yéesu aassa jaangu-yaawúuraa, ya aawwa kijëgíroh. ²²Ɓuwaa waaruꞌseera lool ga jëgírohaagari, ndaga ya en na kijëgírohaa, ya yërëmoo woꞌeenci fodaa jëgíroh-waascaa.

²³Bëríi, laakka ɓaa aas jaangu-yaawúuraagaɓa, ee enee ɓaa laak raɓ. Ya yaa fiip an:

²⁴- Yéesu Nasareet, fu naríi ya? Fu hayyíi kiɗúbíre? Mi ínohin ɓii fu enɗa. Fu yërí en ɓii yiselaꞌíꞌyii meyoh ga Koohɗa!

²⁵Yéesu gëtta rawaa, woꞌꞌari an:

- Ɗekoha, fu meyoh ga ɓii!

²⁶Fodaama, rawaa saylukohha ɓaa saylukoh ciméeskíꞌ, lessa koonaa kiyaak, meyohha gari. ²⁷Ɓuwaa enee daamaɗa ɓéeɓɓa jaahliꞌussa ga iñaama, bi ɓa ɓaa woꞌ ga díkaantiɓa an:

- Iñii yii man na? Ati jëgíroh wiꞌas! Ɓii yii woꞌi woꞌeen wíinoo1: 27 Ga daa bíncaa hëgísohuɗa na topɗa, laakin ɓuwaa bín fodii dii: ati waas wiꞌas waa meƴ na dooli! Bi ga raɓcii sah ɓa tumi iñaa ya nakɓaɗa., ee bi ga raɓcii sah tumsi iñaa ya nakohɗa!

²⁸Meyohha da, teekaa Yéesu dalla kisíw daa en ɓéeɓ ga gohaa Gëlílée.

Yéesu wëkíꞌta payam Peeꞌ na ɓiɓoꞌ ɓiyewin ɓiliis

(Mëccëe 8: 14-17; Lúkkaa 4: 38-41; Mëccëe 4: 23-25)

²⁹Waa ɓa meyoh jaangu-yaawúuraa, ɓa kaꞌta kaan ɓiSimoŋ na Andari, taabussa na Saak na Saŋ. ³⁰Lak payam Simoŋ yiɓeti faanukin, tamoh hen. Yéesu dallaka kiyéegalu. ³¹Daa ya leꞌ bi gari, ya ammba yahaa, ɓëwíꞌtari. Ga ɗekataama faanfaa ƴímmba. Lëehíꞌta ya yaa toputuꞌɓa. ³²Ga noh-soosaa lak nohaa aasin1: 32 Besaa Sabat leehi ga lak nohaa aasin bi tuꞌoltaa ɗewi kimeƴɗa hotukin. , Yéesu haydohɗussa ɗúukoolíꞌcaa tóoh na haꞌ-raɓcaa. ³³Ee ɓu-dëkaa tóoh nëgírukohusee ga hal-kaanfaama. ³⁴Ya wëkíꞌta ɓoꞌ ɓiyewin ɓaa laakin ɗúukoolcaa bokkii. Ya kaalla ɓan raɓ ɓiyewin ga ɓuwaa, ee ya onéeríi raɓcaama kiwoꞌ yen ndaga ɓa ínoheera ɓaa ya enɗa1: 34 Yéesu waaréeríi raɓcaa jangat teekaagari ga ɓuwaa..

Yéesu wíilla Gëlílée

(Lúkkaa 4: 42-44)

³⁵Ga kímaa cuut, lak Kooh lís kiñúus, Yéesu kolukka, ya meƴca yaa ƴah daa wéetin. Daama, yaa kíim Kooh. ³⁶Simoŋ na ɓuwaa ensee nariɗa ɓaa raasussi. ³⁷Daa ɓa hoteeri, ɓa woꞌꞌari an:

- Ɓéeɓ ɓuwii ɓii raassaa.

³⁸Ya taassaɓa an:

- Ɗu ƴahat ɗekat wiliis, ga dëkcii ga yahaaniiɗa, doonaa mi mín kijangatnee ɓuwaa daamaɗa ɓan. Iñaama yërí tahhoo dii kimeƴ.

³⁹Fodaama, ya wíilla Gëlílée tóoh, yaa jangat ɓuwaa ga jaangu-yaawúuꞌcaa, ee yaa kaal raɓcaa ga ɓuwaa.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa ɓay ɗúukool gaana

(Mëccëe 8: 1-4; Lúkkaa 5: 12-16; Lúkkaa 17: 12-19)

⁴⁰Laakka ɓoꞌ yaa ɓay ɗúukool-gaana hayya ga Yéesu, ƴíꞌꞌa ga fíkíici, yaa kíimmbi an:

- Fu waaꞌkanaa, fu míninndoo kiwëkíꞌ1: 40 Malkat Mëccëe 8: 2 na iñaa ɓéestíru gaɗa. .

⁴¹Yéesu laakka yërmaandi wiyaak gari. Ya lëríssa yahaagari, leꞌꞌa ga ɓaa, woꞌꞌari an:

- Mi waarinka, waka!

⁴²Ga saasi, ɗúukool-gaanaa meyohha ga ɓaa, ɓaa wakka. ⁴³Lëehíꞌta Yéesu dallari kiꞌebil, ɗíŋngari na woꞌeen ciyëgísíꞌ ⁴⁴an:

- Abukaa ga kiwoꞌ ɓoꞌ iñii mi tumiꞌtaaɗa, wayee kara, fu teewohnee haffu ga sarahohaa ee fu tum sarahaa Móyíis nakoh ga kisetkiigaraaɗa. En ɗanaa iñaama hay kiteeɓ ɓéeɓ an fu setin1: 44 Malkat Léwítík 14: 2-32..

⁴⁵Ɓaa nak meyohha daama, ya ennda ga kiɓéestíꞌ na kilíbaacoh iñaa laakee yaama. Iñaama tahha bi Yéesu mínséeríi kiꞌaas dëk wíinoo ga fíkíi ɓéeɓ; ya nammba kites ga fooh, ga ɗekatcaa laakoo ken, wayee ɓuwaa ɓaa meyoh daa en ɓéeɓ ɓaa hay gari daama.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa lafañin

(Mëccëe 9: 1-8; Lúkkaa 5: 17-26; Saŋ 10: 31-38)

¹Bes cera tíkka ga, Yéesu sooffa Kafarnawom. Ɓuwaa yéeŋnga an ya yaa ga kaanfaa2: 1 Mín kiꞌen kaan ɓiSimoŋ na Andari, malkat 1: 29.. ²Ɓoꞌ ɓiyewin nëgírukohussa ga ɗuuƴ kaanfaa, bi laakissii daa ɓoꞌ tuukan, enndii sah ga fíkíi hal-kaadaa. Ya yaa yéegalɓa woꞌeenaa Kooh. ³Ɓiɓoꞌ hayussa gari, haydohɗussi ɓaa lafañin. Ƴaal ɓinikiis ɓërí teembeelussi. ⁴Ga daa ɓa mínndii gari kideeƴ ndaga mbooloomaa, ɓa nammba kiheel gúl ga cakaraa2: 4 Cakaraa túuƴcaa ɓu-Paleestíin hëwrohsee na kakay-ban, ee ɓoꞌ mín kiyuŋ ga ɗookgaa. túuyaa, tíimmba Yéesu ga daa ya eneeɗa. Ɓa yóoskíꞌta gatanaa lafañaa faankohɗa ga gúlaama. ⁵Daa Yéesu hotee ngëmaagaɓa waama, woꞌꞌa lafañaa an:

- Ƴaal, baakaaꞌcumgaraa bayaluununndaa.

⁶Wiima lak laakin jëgíroh-waascaa yuŋ daama. Ɓaa halaat an: ⁷«Iñii tah ɓii yii kiwoꞌ iñaama ya? Ɓasin Kooh! Ɓii mín kibayal baakaaꞌ ɓa, enndii Kooh dogaa?»2: 7 Kiɓas KoohMëdírohat na Léwítík 24: 16.

⁸Yéesu ínohha haat ga helaagari iñaa ɓuwaama halaatɗa. Ya woꞌꞌaɓa an:

- Iñii tah ya ɗú halaat iñuma ga helciigarúu? ⁹Kon iñii yiida wëñ kiyooɓ kiwoꞌ lafañii: kiwoꞌꞌi an «Baakaaꞌcumgaraa bayaluununndaanoo», kiwoꞌꞌi an «Koluka fu tíin»? ¹⁰Wayee bi ɗú ínoh an ga ëldúna, Kowukii ɓii onuunun kibayal baakaaraa, malkat!

Ya woꞌꞌa lafañaa an:

¹¹- Mi woꞌꞌaaka, kolka, ɓewaa gataniigaraa, fu ƴee kaanfu!

¹²Daama lafañaa dalla kikoluk, ɓeɓpa gatanaagari, yaa meƴ ga fíkíi ɓéeɓ. Fodaama ɓuwaa tóoh jaahliꞌussa ga iñaama, ɓa ɓaa ndam Kooh anee:

- Iñaa man na iñii yii, ɗí mosoori kihot!

Yéesu ɓayya Léwí

(Mëccëe 9: 9-13; Lúkkaa 5: 27-32; Kañcaa 25: 8-9)

¹³Yéesu meyissa ga ɓak giiyaa Gëlílée, ɓoꞌ ɓiyewin ɓaa hay gari, ya yaa jëgíꞌɓa. ¹⁴Ya enee na kipaaf, ya hotta Léwí, kowu Alfee, yugin ga ɗekataa fayukohsi juutiɗa. Yéesu woꞌꞌari an:

- Taabukaaroo!

Léwí kolukka, yaa taabukki.

¹⁵Lëehíꞌta, Yéesu enee na kiñam ga kaan Léwí, ee juuti ɓiyewin, na ɓuwaa júwussii boksee nari kiñam ɓan, ya na tëelíbéecaagari. Ga ɓuwaa taabukussiɗa, yewneera ɓuwaa man ɗa. ¹⁶Ga daa jëgíroh-waascaa faꞌ na Fërísiyeeŋcaa hotussi yaa bok kiñam na juuticaa na ɓuwaa júwussiiɗa ɓan, ɓa meekissa tëelíbéecaagari an:

- Iñii tah ya, ya bok kiñam na juuticii na ɓuwii júwussiiɗa?2: 16 Mëdírohat na 2: 15-16; Lúkkaa 15: 1-2.

¹⁷Daa Yéesu kelohee iñaama, ya woꞌꞌaɓa an:

- Ɓuwaa dara gaa naɓa laakussii sooli ga payoh, wayee ɗúukoolíꞌcii ɓërí laak sooli ga. Mi hayyii ëldúna kiɓay ɓuwii júwinɗa, wayee mi hay kiɓay haꞌ-baakaaꞌcii.

Yéesu woꞌꞌa ga loo kiꞌooꞌ

(Mëccëe 9: 14-17; Lúkkaa 5: 33-39)

¹⁸Laakka bes, tëelíbéecaa Saŋ2: 18 Saŋ-Bëtís yaa bëtísiꞌee ɓuwaaɗa. Malkat Mëccëe 6: 16 na ɓaa Fërísiyeeŋcaa ɓaa ooꞌ. Ɓiɓoꞌ hayya ga Yéesu kimeekissi an:

- Iñii tah ya tëelíbéecii Saŋ na ɓii Fërísiyeeŋcii ɓii ooꞌ, ee tëelíbéeciigaraa ooꞌsoo?

¹⁹Yéesu taassaɓa an:

- Ɓedohcaa haꞌ-kílookkaa mínin kiꞌooru ee lak haꞌ-kílookkaa yaa naɓane? En lakanaa haꞌ-kílookkaa kaa lís naɓa kiꞌen, ɓa mínoo kiꞌooꞌ. ²⁰Wayee bes waa hay, waa haꞌ-kílookkaa hay kiɓewohu ga leelooɓa, bëríinaama nak, ɓa hay kiꞌooꞌ. ²¹Ken ɓewoo píis wiꞌas daafwa ga líil-kúltí. Enndiikanaa píisaa wiꞌaswaa hay kiɓaydoh yen ga líil-kúltaa, wa tum ɗaraa wëñ kiyak. ²²Fodaama, ken tumoo biiñ wiꞌas ga mbúus-oncaa maañin. Enndiikanaa biiñaa lúudaa, pook mbúuscaa: biiñaa aamuk mbúuscaa yasukoh. Kon biiñ wiꞌas jom kiꞌeku ga mbúus-on ciꞌas!

Yéesu yërí laak bes Sabat

(Mëccëe 12: 1-8; Lúkkaa 6: 1-5)

²³Enee ga bes Sabat, bëríi Yéesu kooree ga ɗuuƴ yooncaa lúudin2: 23 Yoonaa enee yoon-beli: boŋcaagaca waaꞌ kiman na boŋ píim, kuuncaagari cërí hëwrohsi mbúurú.. Ga daa ɓa kooroheeɗa tëelíbéecaagari dalussa kiweel ga boŋcaa2: 23 Malkat Dëteronom 23: 26. . ²⁴Laakka Fërísiyeeŋcaa woꞌu Yéesu an:

- Malka! Iñii tahɓa kitum ya iñaa Waasii kokohin kitum ga bes Sabatɗa?2: 24 Malkat Eksoot 34: 21.

²⁵Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Hanaa ɗú jaŋngii iñaa buuꞌ Dëwít tumee bëríi lak ya yaawin ee ya laakoo iñaa ya ñaman, ya na ɓuwaa taabee nariɗa? ²⁶Ya aassa taalaa Kooh, waama lak Abíyataaꞌ yërí enee haꞌ-kaadaa sarahohcaa, ya ñammba mbúurúcaa meƴdohɗusee Koohɗa, ya eꞌta ɓuwaa taamsee nariɗa ga ɓan. Ee mbúurúcaama, sarahohcaa doŋ onuca kiñam2: 26 Ñammba mbúurúcaa malkat 1 Samiyeel 21: 2-7, Abíyataaꞌ: malkat 2 Samiyeel 15: 35, Sarahohcaa doŋ onuca kiñam: malkat Léwítík 24: 9..

²⁷Yéesu tíkiꞌtaɓa ga an:

- Ɓoꞌ yërí tah bes Sabat kitumu, enndii bes Sabat tah ɓoꞌ kisaku. ²⁸Iñaama tah kon, bi Kowukii ɓii kërí laak bes Sabat ɓan.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa yahaa ɗooƴkin

(Mëccëe 12: 9-14; Lúkkaa 6: 6-11)

¹Laakka bes, Yéesu karissa jaangu-yaawúuraa. Lak laakin ɓaa en daama, ɓay yahaa ɗooƴkin. ²Ɓuwaa ensee daɗa ɓaa malak ga Yéesu, ati ya hay kiwëkíꞌ ɓoꞌ ga bes Sabat, doonaa ɓa mínndi kiyam. ³Yéesu woꞌꞌa ɓaa laak yahaa ɗooƴkinɗa an:

- Kolka! Hayaa dii ga fíkíi ɓéeɓ!

⁴Lëehíꞌta ya woꞌꞌa ɓuwaa ensee daɗa an:

- Iñii onohu kitum ga bes Sabat ya? Iñaa jofin wala iñaa moroo? Kisom kumuun ɓoꞌ wala kilaŋ kumuun?

Ɓa ennda tiiꞌ. ⁵Yéesu malakkaɓa ɓéeɓɓa na keeñ-tam, iñaama mesikkari ga daa ɓa súɓ ga keeñɗa. Ya woꞌꞌa haꞌ-yahaa an:

- Lërísaa yahii!

Ɓaa lëríssa, yahaa wakka, mannda ga daa wa eneeɗa. ⁶Fërísiyeeŋcaa meyussa, ɓa dalla kihídoh na ɓuwaa faꞌ na buuꞌ Erootɗa3: 6 Ɓuwaama faꞌ na Eroot Antípas (límu ga kíis 4 balaa Yéesu, ee kaannda tíkíis 30 ga fenoo Yéesu) waaree kihot ɓaa meyoh ga buuꞌ Eroot yiyaak, ya faluk ga ɗookɓa ga kúlkaa, loo gúwernëeraa meyoh Room., kimalak ga daa ɓa tuman bi ɓa apluk Yéesu.

Ɓoꞌ ɓiyewin taabukussa Yéesu

(Mëccëe 12: 15-21; Ísayíi 42: 1-4)

⁷Yéesu aawwa ɓak giiyaa Gëlílée na tëelíbéecaagari. Mbooloomaa waa meyoh gohaa Gëlílée na waa Yúudée, wa waa taabukki. ⁸Ɓoꞌ ɓiyewin ɓiliis, daa ɓa kelohsee iñaa ya tumɗa, ɓa ɓaa hay gari ɓan; ɓa meyohsee gohaa Yúudée na dëkaa Yéerúsaleem, na gohaa Ídúmée3: 8 Ídúmée gohaama hanohee gohaa Yúudée kakay, ee dëkaa Eboroŋ bokee gari., na gohcaa hanoh húlúwaa Yúrdeŋ gaaɗa, na iñaa wíil dëkcaa Tíiꞌ na Sídoŋ. ⁹Ya woꞌꞌa tëelíbéecaagari ɓa heeliꞌti gaal-looci en ɗanaa ya míni ga kiꞌaas, doonaa ɓuwaa ñaakoo ga ɗookci. ¹⁰En kiꞌenaa, daa ya enee na kiwëkíꞌ ɓoꞌ ɓiyewinɗa tahha ɓéeɓ ɓaa ɗúukoolin yaa ɓociroh kiꞌam gari. ¹¹Ee daa raɓcaa hotohussi ɓéeɓ, ɓa ƴíꞌɗiri, ɓa fiipi an: «Fu yërí en Kowukii Kooh.» ¹²Wayee Yéesu ɗígiɓa na woꞌeen ciyëgísíꞌ, kihoonohɓa kiwoꞌ ɓaa ya enɗa.

Yéesu tanukka ɓoꞌ ɓidaaŋkaah na ɓanak

(Mëccëe 10: 1-4; Lúkkaa 6: 12-16; Tumeen 1: 13)

¹³Lëehíꞌta, Yéesu lappa ga ɗook jaŋjagaa, ya ɓayya ɓuwaa ya waaꞌɗa; ɓa hayya gari. ¹⁴Ya tanukka ɓidaaŋkaah na ɓanak, ɓaa ya teek apotaaꞌ: ɓa tes nari ee ya wosiɓa kijangatnee; ¹⁵ya eꞌdohhaɓa dooli kikaal raɓ ga ɓuwaa. ¹⁶Ɓuwii ɓii ɓërí en ɓidaaŋkaah na ɓanakɓii ya falɗa: Simoŋ (yërí ya teek Peeꞌ)3: 16 Teek Peeꞌ mëdírohat na Mëccëe 16: 16-18; Saŋ 1: 42.; ¹⁷Saak na këmëeŋkíci Saŋ, towu Sebedee, (ɓaa ya eꞌ teek Boanergesɗa, wërí en «towu íníŋ»)3: 17 Mëdírohat na Lúkkaa 9: 54. ; ¹⁸Andari; Filiip; Bartulëmíi; Mëccëe; Toomaa; Saak, kowu Alfee; Tadee; Simoŋ selootaa, ¹⁹na Yúdaa Iskariyot ennda yaa toonan Yéesuɗa.

Ɓuwaa pokiꞌ Helaa yiselaꞌíꞌyaa yenɗa

(Mëccëe 12: 22-32; Lúkkaa 11: 14-23)

²⁰Yéesu ɓoyukka kaan. Ɓoꞌ ɓiyewin nëgírukohissa daama, bi tahha Yéesu na tëelíbéecaagari mínséeríi sah kiñam. ²¹Mbokcaa Yéesu kelohuka hen, ɓa ɓaa hayyi kiꞌamnee, ndaga ɓa woꞌee an hafaagari múuyin.

²²Laakka jëgíroh-waascaa meyohsee Yéerúsaleem, ɓaa woꞌ an:

- Belsebul3: 22 Belsebul wa teek wiliis waa eru Seytaanii kuliyuk ga raɓciiɗa… Malkat Mëccëe 10: 25., buurii raɓcii yërí nari! Doolii buurii raɓcii eꞌtiɗa, wërí tahhi kimín kikaal raɓcii ga ɓuwii!

²³Yéesu ɓayyaɓa, liiwukkaɓa anee:

- Seytaani mín na kikaal Seytaani? ²⁴Binaa nguuꞌ hëgískoh ga ɗuuƴwanaa, nguuraama mínoo kituuk. ²⁵Ee binaa kaan hëgískoh ga ɗuuƴfanaa, kaanfaama mínoo kituuk. ²⁶Kon binaa Seytaani heñoh na hafci, ee ya hëgískohaa, ya mínoo kilís, ya dal kiɗúm. ²⁷Binaa ɓoꞌ hay kiꞌaas ga kaan ɓaa yaa na doolaagari gík, ya ɓeɓ iñaa yaama laakɗanaa, ya jommbi kiɓaŋ hen paaƴ, doonaa ya han kimín kipook kaanfaa. ²⁸Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓoꞌ mínin kibayalu iñaa en tóoh: baakaaꞌcaagari na woꞌeen-ɓaseecaa ya mínin kiꞌek Kooh tóoh. ²⁹Wayee ɓaa fu woꞌ iñaa moroo ga Helaa yiselaꞌíꞌyaa ɓéeɓ, fu bayalsoo bi taaꞌ, fu koorukan baakaaraama bi taaꞌ.

³⁰Yéesu woꞌeeɓa fodaama, ndaga ɓa woꞌee gari an raɓ nari.

Eew Yéesu na ɓikëmëeŋkí Yéesu

(Mëccëe 12: 46-50; Lúkkaa 8: 19-21)

³¹Eew Yéesu na ɓikëmëeŋkíci leꞌussa. Ɓa eemmba fooh, ɓa wosohha kiɓaynee Yéesu. ³²Lak ɓoꞌ ɓiyewin yuguunun daama, wíiluununndi. Ɓa woꞌꞌari an:

- Taasa, eefu na ɓikëmëeŋkífu ɓaa day ga fooh, soolukussaa.

³³Ya taassa an:

- Ɓii en eewwoo ɓa? Ɓuwii en ɓikëmëeŋkírooɗa ɓa?

³⁴Ya weessa has ga ɓuwaa wíilliɗa, ya ennda an:

- Malkat, eewwoo na ɓikëmëeŋkíroo ɓeema. ³⁵Ɓaa tumi iñaa Kooh waaꞌɗa, ɓaama yërí en këmëeŋkíroo yiƴaal wala yiɓeti, wala eewwoo.

Liiwukaa woꞌ ga sokohaaɗa

(Mëccëe 13: 1-9; Lúkkaa 8: 4-8)

¹Laakka bes Yéesu enissa ga kijangat ga seereenaa giiyaa Gëlílée. Mbooloo wiyaak wíillari bi faf ya nammba kiꞌaas ga looci ga ɗuuƴ giiyaa, ya yuŋnga ga. Mbooloomaa tessa ga tewisaa. ²Ya jëgíꞌtaɓa enaama ciyewin caa taam na liiwuk. Ya woꞌeeɓa ga jëgírohaagari an:

³- Súkúrukat! Enee línoh, ya kolukka yaa ƴah kisoknee. ⁴Ga daa ya en na kisokɗa, laakka tesohtaa keen ga yahaanaa waasaa, selcaa hayussa, ñamussata. ⁵Laakka tesohtaa keen ga ɗekataa yewinin atoh, daa yewinndii kakay. Tesohtaa gaawwa kipaal ndaga lak kakayfaa yewinndii. ⁶Ee daa nohaa koluk ga ɗook hen, tëkíꞌta iñcaa paaleeɗa, ca súɓpa ndaga níilcaagaca abéeríi. ⁷Laakka tesohtaa keen ga ƴówée-lúp, ta paalla da. Lúpcaa yakka, dallata kiꞌon bi ta mínndii kimeƴdoh boŋ. ⁸Laakka tesohtaa keen ga kakayfaa laakin dooli, ta paalla, ta yakka bi ta ɓíríssa, tummba towu: tii haydohha iñaa leꞌin waas cidaaŋkaah-kaahay ga tesohtaa sokseeɗa, tii cidaaŋkaah-yitniinoo, tii citéeméeꞌ.

⁹Lëehíꞌta ya tíkka ga an:

- Ɓaa fu laakin nof kikelohaa, súkúruka!

Iñaa tah Yéesu liiwuki ɓuwaa henɗa

¹⁰Daa ya úsaayee mbooloomaa, ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa na ɓuwaa daansee nari kitaamɗa meekissari ga loo liiwukcaama. ¹¹Yéesu taassaɓa an:

- Ɗú ɓërí Kooh eree kiꞌínoh kúmpafaa Nguuraagari, ee ɓuwii tes ga foohɗa, ɓa kelohan ga liiwuk na liiwuk. ¹²Doonaa,

«Ɓa mín kimalak bi jof ee ɓa hotoo dara,

ɓa mín kikeloh bi jof ee ɓa ínohoo dara,

en ɗanaa ɓa récukoo baakaaꞌciigaɓa bi Kooh bayalɓa!»4: 12 Ísayíi 6: 9-10 ɓéestíru fodaa bínsee ga kiGerek múusɗa.

¹³Yéesu woꞌsissaɓa an:

- Binaa ɗú ínohhii iñii liiwukii wii waaꞌ kiwoꞌɗanaa, ɗú mínan na kiꞌínoh iñii liiwukcii tesɗa waaꞌ kiwoꞌɗa?

¹⁴Sokohaa sok woꞌeenaa Kooh. ¹⁵Ɓíinoo mëdírohu na ɗekataa ga yahaanaa waasaaɗa, ee sokohaa sok woꞌeenaa ga ɗuuƴɓa. Bi ɓa laasan kikeloh woꞌeenaanaa, Seytaani hay, nís woꞌeenaa ɓa sokɗusee ga keeñcaagaɓaɗa. ¹⁶Ɓíinoo mëdírohu na ɗekataa sokuunun ee yewinin atoh. Ɓa keloh woꞌeenaa Koohaa, haat ɓa safaꞌ gawa kiteꞌ. ¹⁷Wayee ɓa úsaayoo ga, ndaga woꞌeenaa Kooh huuttii ga keeñcaagaɓa. Fodaama, binaa woꞌeenaa Kooh tahɓa kiꞌen ga iñaa newoo, wala ɓa tumu iñaa meskinaa, ɓa gaaw nawa kigúroh. ¹⁸Ɓíinoo ɓaa mëdírohu na ƴówée-lúpaa sokuunun. Ɓa hay kikeloh woꞌeenaa Kooh, ¹⁹wayee halaat ëldúna na kiwaaꞌ kihëpíꞌkaa aaw ga alal na waareen ciliis abuɓa; iñcaama on woꞌeenaa Kooh bi tah wa mínoo kilím yen. ²⁰Ɓíinoo mëdírohu na kakayfaa laakin dooli, soku. Ɓa keloh woꞌeenaa Koohaa, ɓa teꞌwa, ee ɓa laakiꞌ Kooh jeriñ. Ɓii haydoh iñaa leꞌin waas cidaaŋkaah-kaahay ga iñaa sokseeɗa, ɓii cidaaŋkaah-yitniinoo, ɓii citéeméeꞌ.

Liiwukaa woꞌ ga loo lampuɗa

(Lúkkaa 8: 16-18; Mëccëe 5: 15-16)

²¹Yéesu woꞌissaɓa an:

- Ɓoꞌ haydohin lampu líꞌ kanu gane? Wala ekwa ga fíldoo fayaage? Man lampu líksi hen4: 21 Mëdírohat na Mëccëe 5: 15; Lúkkaa 11: 33.. ²²Laakkii iñaa mín kiɗaakuk bi hotukoo. Ee laakkii iñaa ɓoꞌ mín kiɗaak bi meƴdohsoo faŋ. ²³Ɓaa fu laakin nof kikelohaa, súkúruka!

²⁴Ya woꞌsissaɓa an:

- Malaksukohat iñcii ɗú kelohiɗa. Nataa ɗú natoh ɓuwiiɗa wërí ɗú natohohsan ee ɗú ɓaatɗu ga. ²⁵En kiꞌenaa, ɓaa laakin, hay kiɓaatɗu; wayee ɓaa laakoo, kiꞌiñkaa ya ɓayɗa sah hay kiteꞌu.

Liiwukaa woꞌ ga loo tesohtaaɗa

(1 Korenti 3: 6-7)

²⁶Yéesu tíkissa ga an:

- Nguuraa Kooh man na fodii ɓaa sok yoon. ²⁷Ya enat ga kineehi, ya yúuduki, wekoo nohoo, wayee tesohtaa taa paal, taa yak. Ee ya yéegoo dara ga. ²⁸Kakay fërí yëkɗi iñaa paal gari tóoh. Aboh ga daa wa paalan, lëehíraa wa ɓírís boŋ, tum towu. ²⁹Yoonaa súwinaa ya aasi ga na kupíikaaꞌkaagari; ndaga lak kipíik leꞌin4: 29 Mëdírohat na Soweel 4: 13. .

Liiwukaa woꞌ ga loo kowu-fúdankaaɗa

(Mëccëe 13: 31-32,34; Lúkkaa 13: 18-19)

³⁰Yéesu woꞌissa an:

- Iñii ɗu mín kimëdíroh Nguurii Kooh nawaɗa ya? Wala liiwukii wiida mínwa kiteewoh? ³¹Wa man na kowu-kedik fodii kowu-fúdan, binaa sokunaa, kërí wëñ kijutuut ga tesohtii tóoh en ga ëldúnaɗa. ³²Wayee ka laas kisokunaa, kedik-fúdankaa koluk bi wëñ kiyak iñcii línsiɗa, ee ka laak toy tiyaak taa wëeꞌtaa ga an tii selcii Kooh mínu kitaal ga ɗuuƴ tuuꞌtaagaca.

³³Ya daanee kiyéegaloh woꞌeenaa Kooh na liiwuk ciyewin caa manɗa; hínnda na fodaa daa ɓuwaa mín kiꞌam ga helcaagaɓaɗa. ³⁴Ya woꞌéeríi iñaa enndii liiwuk na ɓuwaa; ee ya wéetta na tëelíbéecaagarinaa, ya ɓëgísiɓa ga liiwukcaa tóoh.

Yéesu tuukiꞌta uuris wiyaak

(Mëccëe 8: 23-27; Lúkkaa 8: 22-25)

³⁵Besaa bëríi, lak Kooh yaa hooɓ, Yéesu woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

- Ɗu paafat giiyii ɓakaa hanoh gaaɗa.

³⁶Waa ɓa tagohha na mbooloomaa, ɓa ɓayya Yéesu ga loocaa ya enoheeɗa. Laakeera ɓan looci ciliis caa taamsee nari. ³⁷Uuris wiyaak dalla kiyíp, dúusaa ɓewukka, waa weesuk ga ɗuuƴ loocaa bi haat waa líif na músú. ³⁸Lak Yéesu yaa neeh ga ɓakaa hanoh bosaa loocaaɗa, tígínkin. Tëelíbéecaagari yúudussari, ɓaa woꞌꞌi an:

- Jëgírohii! Tumuuntii ɓuwii ɓíttiiraane?

³⁹Ya yúudukka, ya gëtta uurisaa, ya woꞌꞌa giiyaa an:

- Ɗekoha, fu yeewuk!

Uurisaa tuukka, ɗekataa ennda cel. ⁴⁰Lëehíꞌta ya woꞌꞌa ɓuwaa an:

- Iñii tahhúu kiniik ya? Ɗú gëmmbii garoo bi watine?

⁴¹Ɓa tíitta lool ga iñaama ee ɓa ɓaa meekisoh ga leelooɓa an:

- Kon ɓii yii yërí en ɓa, bi uurisii sah na giiyii tumsi ga iñaa ya nakohɗa?4: 41 Mëdírohat na Kañcaa 65: 8; 89: 10; 107: 23-32.

Yéesu wëkíꞌta haꞌ-raɓ ga Gerasaa

(Mëccëe 8: 28-34; Lúkkaa 8: 26-39)

¹Ɓa leꞌꞌa tewisaa giiyaa Gëlílée wíinoowaa, ga kúlkaa Gerasaa5: 1 Mëdírohat na Mëccëe 8: 28. Marka man na waaꞌ kiwoꞌ dii iñaa hanoh giiyaa Gëlílée meyaaꞌ-nohɗa. . ²Yéesu yaa yoosuk ga loocaa, laakka ɓaa raɓ am, meyohha ga ɗuuƴ loycaa5: 2 Loycaa waama ga iñaa wëñ kiyewinɗa, tumsee ga atohaa ɓayin noŋ wala acu ga ɗuuƴ atoh ciyaak. , yaa gúꞌɗukohhi. ³Ya dëkee ga loycaa ee ken mínsiséeríiri kipok, luu enee na ceen. ⁴Leekleek ya jëengíseera kotcaa, yahcaa poku na ceen, wayee ya gúꞌ ceencaa, ya weel jéeŋcaa. Ken laakéeríi dooli kiꞌammbi. ⁵Wekoo nohoo, ya enee ga ɗuuƴ loycaa na ga jaŋjaŋcaa; ya weleluki, ya gaañi hafci na atoh.

⁶Daa ya séenee Yéesu, ya yaa fool, ya ƴíꞌꞌa ga fíkíici, ^7-8Yéesu woꞌꞌari an:

- Hel wibóníꞌ, meyohaa ga ɓii!

Ɓaa ennda ga kifiip didóolíꞌ an:

- Yéesu, fu naroo ya, fu Kowukii Kooh yii ga ɗookaa-ɗookɗa? Mi yii kíimmbaa ga teekii Kooh, kaa tummboo iñaa meskin!

⁹Yéesu meekissari an:

- Fu teeku na?

Ɓaa taassa an:

- Mi teeku coogeel, ndaga ɗí yewinin.

¹⁰Helaa wibóníꞌwaa kíimee Yéesu doonaa ya meƴdohoori ga kúlkaa.

¹¹Lakanaa laakin yop-mbaam-parki5: 11 Ga iñaa Léwítík 11: 7 woꞌɗa na Dëteronom 14: 8, yaawúuꞌcaa tíksee mbaam-parki iñaa araamin, kon kokohseera kiñam. Iñaama teewohin ɓan an ɗekataama enndii ga kúl yaawúuꞌ. wiyaak waa na kiníiru ga ɓak jaŋjagaa. ¹²Raɓcaa kíimmba Yéesu an:

- Ëewdohaaríi ga mbaamcii, fu ekkíi gaɓa!

¹³Ya onndaɓa iñaama. Raɓcaa meyussa ga ɓaa, aasussa ga mbaamcaa; yopaa írkísukka tëgël-tëgëlaa, keennda ga giiyaa: mbaamcaa leꞌin ɓijúnni-kanak, muurussa ga giiyaa.

¹⁴Níirohcaagaɓa núpussa, ɓa woꞌneera iñaa hewɗa ga teeraa na dëkcaa cíinoo. Ɓuwaa ɓaa hay kimalak iñaa hewɗa. ¹⁵Ɓa hayya bi ga Yéesu, ɓa hotta haꞌ-rawaa ɓayee coogeelaaɗa yugin, ekkin kúltí, taammba na sagaagari. Ɓa dalla kiniik. ¹⁶Ɓuwaa maasohsee iñaa dalee haꞌ-rawaa na mbaamcaaɗa, ɓéestírussaɓa iñaa laakeeɗa. ¹⁷Waa ennda ɗa, ɓuwaa dalla kikíim Yéesu ya meyoh gohaagaɓa.

¹⁸Daa Yéesu en na kiꞌaas loocaa, ɓaa raɓcaa abeeɗa kíimmbari ya onndi kites nari. ¹⁹Yéesu onndiirika, wayee woꞌꞌari an:

- Ɓoƴkaa kaanfu, ga ɓu-kaanfu, fu ɓéestíꞌɓa tóoh iñii Haꞌmudii tumiꞌtaa ga yërmaandii ya laak garaaɗa!

²⁰Ɓaa kaꞌta, dalla kiyéegaloh ga gohaa «Teerucaa cidaaŋkaahcaa5: 20 Teeru cidaaŋkaah enee ga ɓakaa hanoh giiyaa Gëlílée kakay, aawwa ɓak meyaaꞌ-nohɗa.» iñaa Yéesu tumɗeeri tóohɗa; ee ɓuwaa ɓéeɓɓa jaahliꞌussa ga.

Yéesu wëkíꞌta ɓeti, mílísiꞌta kowukaa Yayros

(Mëccëe 9: 18-26; Lúkkaa 8: 40-56)

²¹Daa Yéesu soofisee na looci ga tewisaa wíinoowaa, mbooloo wiyaak nëgírukohha ga yahaaci, ga daa ya enee ga tewisaaɗa. ²²Laakka ɓoꞌ, bok ga ɓuwaa kuliyuk ga jaangu-yaawúuraa, ee teeku Yayros; daa ya hot Yéesu hen, ya ƴíꞌꞌa ga kotcaagari. ²³Ya yaa kíimmbi an:

- Kowukaagoo kiɓetikaa kiƴínkaa kaa ƴah kilëehɗuk; hay tíkaari yahciigaraa doonaa ya wak ee ya pes!

²⁴Yéesu yaa ƴah nari. Ee ɓoꞌ ɓiyewin ɓaa taabukki, ɓaa ñaak ga ɗookci.

²⁵Daama nak, laakeera ɓetifaa daanee kimeƴdoh ñíf rek, iñaa leꞌin tíkíis tidaaŋkaah na tanak. ²⁶Ya sodeera lool ga yah payoh ɓiyewin ee iñaa ya laakeeɗa tóoh eemmba ga, wayee onndiiri kitani; hanaa kay ya ɓaatee kikeen. ²⁷Daa ya kelohee loo Yéesu, ya aassa ga mbooloomaa, ga fenooci, ya leꞌꞌa ga kúltífaagari, ²⁸Ndaga ya woꞌee ga ɗuuƴci an: «Binaa mi mínee kileꞌ rek ga kúltíciigarinaa, mi hay kiwak.» ²⁹Ga ɗekataama ñífaa íissa kimeƴ gari, ee ya yéeŋnga ga faanci an ya wakin. ³⁰Yéesu dalla kiyéeŋ ga hafci an laakin doolaa meyoh gari. Ya móoñsúkka ga leeloo mbooloomaa, meekisohha an:

- Ɓii leꞌ ga kúltíciigoo ɓa?

³¹Tëelíbéecaagari woꞌussari an:

- Fu hot ga dii mbooloomii ñaak ga ɗookfuɗa, an fu woꞌ an: Ɓii leꞌ garoo ɓa?

³²Wayee Yéesu yaa malak iñaa wíilliɗa, kihot ɓaa tumee iñaamaɗa. ³³Ɓetifaa tíitta bi yaa saak, ndaga ya ínohin iñaa daleeriɗa. Ya hayya, keennda ga kotcaa Yéesu, woꞌꞌari kayohfaa tóoh. ³⁴Yéesu woꞌꞌari an:

- Jowu, ngëmumgaraa wëkɗinndaa. Karaa na jam ee wakaa ga iñum mesikkaaɗa.

³⁵Lak Yéesu yaa lís kiwoꞌ fodaama, ɓiɓoꞌ meyohussa kaan ɓaa kuliyuk ga jaangu-yaawúuraaɗa, kiwoꞌꞌi an:

- Kowukaagaraa kaanin. Iñii fu ƴah Jëgírohii kisonlukohis gaɗa ya?

³⁶Daa Yéesu kelohee woꞌeenaagaɓa, woꞌꞌa ɓaa kuliyuk ga jaangu-yaawúuraaɗa an:

- Kaa niik dara, gëmaa hen rek!

³⁷Ya tookkii ken taam nari, enndii Peeꞌ, na Saak na Saŋ, këmëeŋkícinaa. ³⁸Ɓa leꞌ kaan Yayros hen, Yéesu hotta an coowaa yakin, ee ɓuwaa ɓaa looyoh, ɓaa fiipoh didóolíꞌ. ³⁹Ya aassa, woꞌꞌaɓa an:

- Coowiigarúu wa yak na ɗa? Ɗú looyoh ya? Oomaanii kaanndii, en na kineeh.

⁴⁰Ɓa ɓaa ciiɓsukki. Waa ennda ɗa, ya méyíꞌtaɓa tóoh ga fooh, ee ya ɓayya paam oomaanaa na eeci na ɓuwaa ɓenseeriɗa. Ya aassa ga daa oomaanaa enoheeɗa. ⁴¹Ya ammba oomaanaa ga yahaa, ya woꞌꞌa an:

- Talita kúm! (Wërí en: «Kuꞌoomaa-jowu, mi woꞌꞌaa, kolka!»)

⁴²Kuꞌoomaa-jowukaa dalla kikoluk, ja laakee tíkíis tidaaŋkaah na tanak. Ja jaa tíin. Ɓuwaa jaahliꞌussa lool ga iñaama. ⁴³Yéesu ɗíŋngaɓa na woꞌeen ciyëgísíꞌ an ken jomooka kiyéeŋ. Lëehíꞌta ya woꞌꞌa an kuꞌoomaakaa onsat ñamah.

Ɓu-Nasareet tookussii kigëm ga Yéesu

(Mëccëe 13: 53-58; Lúkkaa 4: 16-30)

¹Yéesu meyohha daama kaꞌta teeraa ya dëkohɗa6: 1 Teeraa ya meyohɗa waaꞌ kiwoꞌ Nasareet. Mëdírohat na Mëccëe 13: 54 na iñaa ɓéestíru ga kakayɗa.. Tëelíbéecaagari taabukussari. ²Bes Sabat hayya, ya yaa jëgíroh ga jaangu-yaawúuraa. Ɓoꞌ ɓiyewin daa ɓa súkúrukeeri, jaahliꞌussa, ɓa ɓaa woꞌ an:

- Ya ɓewohnee iñcii cii gada? Hamhamii ya ɓay wii, wa man na? Ee tum na kíntaancaa man na cii mín kimeyoh gari? ³Hanaa enndii daayoh haangii, kowukii Mariyaama, yaak ɓiSaak, Yosee, Yúdaa na Simoŋ? Ee ɓikëmëeŋkíci ɓiɓeti enu dii ga ɗuuƴcuune?

Fodaama keeñcaagaɓa caa tak gari. ⁴Wayee Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Sëldíiga-Kooh waaruunun ga daa en ɓéeɓ, bi tessa dëkaa ya meyohɗa, na mbokcaagari, na ɓu-kaanci6: 4 Mëdírohat na Lúkkaa 4: 24; Saŋ 4: 44..

⁵Ya mínndii kitum daama kíntaan wíinoo enndii rek ɓiɗúukooliꞌ ɓaa ya tík yah, ee ɓa wakkaɗanaa. ⁶Ya jaahliꞌꞌa ga daa ɓa tookkii kigëmɗa.

Lëehíꞌta Yéesu yaa wíil ga dëkcaa deeƴ daamaɗa, ya yaa jëgíroh.

Yéesu wossa apotaaꞌcaagari ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa.

(Mëccëe 10: 5-15; Lúkkaa 9: 1-6; Lúkkaa 10: 1-20)

⁷Waa ennda ɗa, ya ɓayya apotaaꞌcaa ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa, ya yaa wosɓa, ɓa taam ɓanak ɓanak. Ya eꞌtaɓa dooli kikaal raɓ ga ɓuwaa. ⁸Ya kokohhaɓa an ɓa hanat kiɓaydoh dara ga ɓaawaa, enndii dooꞌ rekaa. Ya woꞌeeɓa an:

- Kaa ɓayat dara: enndii mbúurú, enndii hëmbu, ee kaa loyukat kopaꞌ ga kenohhúu. ⁹Wayee ekkat ñafaꞌ ee kaa ɓayat kúltí kanak.

¹⁰Lëehíꞌta ya woꞌissaɓa an:

- Daa ɗú leꞌ ɓéeɓ, tesat ga kaanfaa ɗú eksanɗa bi ga daa ɗú kolkohan ɗekataama. ¹¹Ee ga ɗekataa ɗú leꞌ ɓéeɓ, binaa ɓuwaa tookkiirúu ga kaanɓa ee ɓa saŋngúu kisúkúrukaa, leenaa përtukat pëndëlaa en ga kotcaagarúuɗa6: 11 Mëdírohat na Tumeen 13: 51; 18: 6. Kiyëekíꞌ pëndël ga kot: waaꞌ kiwoꞌ kigúroh na yen wala na ɓoꞌ. Ɓaama laakissii sooli na ɓuwaa ya kaꞌ gaɓaɗa, enndii sah pëndëlaa mín kiñaak ga kotcaagari ee bok ga dëkaagaɓaɗa. ɗú meyoh daama: iñaama hay kiteewoh kimúuƴkaagaɓa.

¹²Waa ennda ɗa, apotaaꞌcaa karussa, ɓa ɓaa jangat an ɓuwaa súpítat kipeskaagaɓa. ¹³Ɓa ɓaa kaal raɓ ɓiyewin ga ɓuwaa ee ɓa ɓaa leef dúuleen6: 13 Mëdírohat na Saak 5: 14. ga hafcaa ɗúukoolíꞌ ɓiyewin ee ɓa ɓaa wëkíꞌɓa.

Kaanaa Saŋ-Bëtís

(Mëccëe 14: 1-12; Lúkkaa 9: 7-9; 3: 19-20)

¹⁴Eroot6: 14 Erootyii yii yërí en Eroot Antípas yaa nguurukee ga Gëlíléeɗa. buuraa kelohha iñaa woꞌu ga Yéesuɗa, ndaga lak teekaagari síwin daa en ɓéeɓ. Ɓuwaa woꞌee an:

- Saŋ yaa bëtísiꞌee ɓuwaa ga músúɗa yërí mílís ga ɓuwaa kaaninɗa. Iñaama yërí onndi dooli kimín kitum kíntaan.

¹⁵Ɓíinoo woꞌsee an:

- Ɓaa Ili.

Ee ɓíinooɓaa an:

- Ɓaa, iñaa sëldíiga-Kooh fodii sëldíigacaa múus.

¹⁶Wayee Eroot, daa ya keloheeka, woꞌꞌa an:

- Saŋ-Bëtís yaa mi gúꞌlukee hafaaɗa yërí mílís! ¹⁷Eroot yaama, ga kihafci, yërí nakohee kiꞌamluk Saŋ-Bëtís, ya ɓaŋlukkari, laŋngari ga kasu. Erojaas, ɓeti këmëeŋkíci Filiip6: 17 Filiip waaꞌ kiwoꞌ Eroot Filiip, ee dëkee Room, ee ɓan bokkii na Filiip yiliis fodii yaa nguurukee ga Sesaree-Filiip (ga 8: 27)., yaa ya teꞌ ya pañnjariɗa, yërí tahee Eroot kitum iñaama. ¹⁸Lak Saŋ-Bëtís woꞌee Eroot an: «Waas onndiiraa kifaan ɓeti këmëeŋkífu ya en ɓetifu!»6: 18 Malkat Léwítík 18: 16; 20: 21.¹⁹Kërí tah Erojaas ammba Saŋ-Bëtís ayluk, waaꞌtari kiꞌapluk. Wayee ya mínéeríika, ²⁰ndaga Eroot niikeera Saŋ-Bëtís, lak ya ínohin an Saŋ-Bëtís enin ɓaa júwin ee selaꞌin. Kërí tah ya somiri ee besaa ya keloh woꞌeenaagari ɓéeɓ, helaagari yëngëluk ee kokohhii ɓan bi hayaa ya safaꞌ ga kisúkúrukki.

²¹Erojaas laakka besci, bëríi lak Eroot en na kihúmbal besaa ya límohuɗa. Eroot nakka ɓuwaa ɓiyaakɓaa en nari ga jalaaɗa, ɓuwaa kuliyuk ga soldaaꞌcaagariɗa na lamancaa ga Gëlíléeɗa. ²²Kowukaa kiɓetikaa Erojaas aassa kaa ham; hamaa neɓpa Eroot lool, na ɓuwaa ya nakee hewaaɗa. Buuraa woꞌꞌa oomaa-jowaa an:

- Meekisohaaroo iñaa neɓpaa, mi hayyaari kiꞌeꞌ.

²³Ya waatta ga fíkíici an:

- Iñaa fu meekisohoo ɓéeɓ mi eꞌtaari, luu enee kiɗaꞌ kúlkiigoo ga leꞌnii mi eꞌtaa ɓakii wíinoowii.

²⁴Oomaanaa meƴca, meekisneera eeci an:

- Mi kíimanndi ya?

Yaama taassari an:

- Hafaa Saŋ-Bëtís.

²⁵Ya gaawwa kisoof ga buuraa kiwoꞌꞌi an:

- Eraaroo diima-diima hafaa Saŋ-Bëtís ga ɗook palaat6: 25 Erojaas waaree kihot an Saŋ-Bëtís kaanin, wayee enndii kiñam hafaa Saŋ..

²⁶Keeñaa buuraa leehha tak ga iñaama. Ya mínndii oomaanaaka kisagiꞌ, ndaga daa ya woꞌeeka ga fíkíi ɓuwaa ya nakee hewaaɗa, ee na daa ya laasinka kiwaatɗa. ²⁷Ya dalla kiwos soldaaꞌ yíinoo, nakkari kihaydoh hafaa Saŋ-Bëtís. Soldaaraa kaꞌta, gúꞌneera hafaa Saŋ-Bëtís ga kasaa, ²⁸ya haydohiꞌtariwa ga palaat. Ya eꞌtawa oomaa-jowaa ee oomaa-jowaa eꞌneerawa eeci. ²⁹Daa tëelíbéecaa Saŋ-Bëtís kelohsee iñaama, ɓa hayya kiɓeɓ faraaffaagari, acsuneerafa ga loycaa.

Yéesu tummba kíntaan ga mbúurú ciyëtúus na jën kanak

(Mëccëe 14: 13-21; Lúkkaa 9: 10-17; Saŋ 6: 1-14)

³⁰Apotaaꞌcaa Yéesu nëgírukohussa ga yahaaci, ɓaa ɓéestíꞌti iñaa ɓa tumeeɗa na iñcaa ɓa jëgíroheeɗa tóoh. ³¹Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Hayat gii ɗu ƴee daa wéetin, ɗú íikaruk jutuut.

Yéesu woꞌeeɗa ndaga lak ɓuwaa yewneera kikaꞌ na kihay gaɓa bi sah ɓa laakéeríi jot kiñam. ³²Ɓa aassa kon ga gaal-loocaa ɓa haŋɓa, kikaꞌ daa wéetin. ³³Ɓoꞌ ɓiyewin hotuɓa daa ɓa na kiƴahɗa, ínohsohussaɓa. Ee ɓuwaa ɓaa meyoh ga dëkcaa tóoh, ɓaa fool na kot kiɗëwírukɓa ga daa ɓa aawɗa.

³⁴Daa Yéesu yoosukee ga gaal-loocaa, ya hotta mbooloo wiyaak, ya laakka yërmaandi gaɓa ndaga ɓa madee na baalcaa laakoo níiroh6: 34 Mëdírohat na Kídaa 27: 17.. Ya ennda ga kijëgíꞌɓa enaama ciyewin. ³⁵Tëelíbéecaa hayussa ga Yéesu lak nohaa waa soos, kiwoꞌꞌi an:

- Ɗekatii laakoo dara ee nohii wii soos, ³⁶Íisaa ɓuwii ɓa aas yopcii na dëk-kawcii ga yahaaniiɗa, ɓa lomnee iñaa ɓa ñaman.

³⁷Yéesu taassaɓa an:

- Eratɓa na kihaffúu iñaa ɓa ñaman.

Wayee ɓa woꞌꞌari an:

- Ɗí karat kilomnee mbúurú iñaa leꞌ denariyon6: 37 Denariyon Iñaa heet kopaꞌ ɓu-Room ee wa hín na fay lëgëy noh-noh ɓoꞌ yíinoo. citéeméeꞌ-kanak, ee ɗí eꞌɓa ɓa ñame?

³⁸Yéesu meekissaɓa an:

- Ɗú ɓay mbúurú cera? Malaknat!

Ɓa laakka iñaa leeꞌɓa ga, ɓa hayya, ɓa woꞌꞌari an:

- Mbúurú ciyëtúus na jën kanak cërí ɗí laak.

³⁹Fodaama, ya nakkaɓa kiyugiꞌ mbooloomaa kakay ga pëegíifaa fihiiliifaa; ɓa nëgírukoh kom kom. ⁴⁰Ɓa yuŋnga, ɓa warukohha waaꞌ, cii ɓoꞌ ɓitéeméeꞌ, cii ɓoꞌ ɓidaaŋkaah-yëtúus. ⁴¹Ya ɓeɓpa mbúurúcaa ciyëtúuscaa na jëncaa kanakcaa, ya taaginukka ɗook, ya gërëmmba Kooh gaca. Lëehíꞌta ya gúꞌsohhaca, ya eꞌta tëelíbéecaa ɓa waroh ɓuwaa. Fodaama ɓan ya warohha jëncaa kanakcaa ga ɓuwaa tóoh. ⁴²Ɓuwaa ɓéeɓɓa ñammba bi ɓa kappa pút, ⁴³ee pañi cidaaŋkaah na kanak líifɗussa ga na iñaa tesee ga mbúurú na jënɗa6: 43 Mëdírohat na 2 Buuꞌ 4: 42-44.. ⁴⁴Ga ɓuwaa bokee kiñam mbúurúcaaɗa laakeera ƴaal ɓijúnni-yëtúus.

Yéesu tíinnda ga ɗook giiyaa

(Mëccëe 14: 22-33; Saŋ 6: 16-21)

⁴⁵Ga waa iñaama paaffa, Yéesu dalla kituukuk tëelíbéecaagari ɓa aas ga gaal-loocaa, ɓa ɗëwírukki ɓakaa giiyaa hanoh gaa, ga ɓak dëkaa Betsaydaa; hídinaa, ya ga kihafci ya tagoh na mbooloomaa. ⁴⁶Waa ya tagohha naɓa bi lëehíꞌta, ya lappa ɗook tëgëlaa, yaa kíim Kooh. ⁴⁷Ga waa wekaa leꞌꞌa, lak loocaa tëelíbéecaa waa ga leeloo giiyaa, Yéesu tesee haŋci doŋ ga tewisaa. ⁴⁸Yéesu hotta an tëelíbéecaa laakseera coonu kitíidiꞌ loocaa ndaga ɓa jaanohee na uurisaa. Waa Kooh wíisanaa, ya kolukka yaa ƴah gaɓa, tíin hen ga ɗook giiyaa. Ya kaꞌta bi ya yaa waaꞌɓa kipaaf. ⁴⁹Daa ɓa hotti yaa tíin ga ɗook giiyaa, ɓa fooŋnga an iñaa enndii ɓoꞌ. Ɓa ɓaa fiipoh. ⁵⁰Ɓéeɓɓa hotsee gari ee ɓa tíitta lool. Ga ɗekataama, Yéesu dalla naɓa kiwoꞌ an:

- Yëgísɗat fítciigarúu, ɓii mi, kaa niikat.

⁵¹Lëehíꞌta ya yaa ƴah gaɓa, aassa gaɓa ga loocaa. Uurisaa tuukka. Ɓa, ga kihafɓa waaruꞌussa lool ga iñaama, ⁵²ndaga en kiꞌenaa ɓa mínéeríi kiꞌínoh iñaa kíntaanaa ga mbúurúcaa waaꞌ kiwoꞌɗa, ndaga daa ɓa yëgísíꞌ keeñcaagaɓaɗa.

Yéesu wëkíꞌta ɓiɗúukooliꞌ ga Genesareet

(Mëccëe 14: 34-36)

⁵³Waa ennda ɗa,Yéesu na tëelíbéecaagari lëehɗussa kihúus giiyaa na gaal-looci, ɓa teeꞌta ga kúlkaa Genesareet6: 53 Kúlkaa Genesareet Ɗekataama newin kilínoh ee laakin dooli. Wa hanoh Kafarnawom kakay aawwa ɓak aasaaꞌ-noh.; daama ɓa yóoskíꞌta loocaa. ⁵⁴Ɓa ɓaa meƴ ga loocaa rek ɓuwaa ɓaa ínohsoh Yéesu; ⁵⁵ɓuwaa wíilla gohaama tóoh ee ga ɗekataa ɓa keloh an ya yaa da ɓéeɓ, ɓa ennda ga kiɓeɓ ɗúukoolíꞌcaa ga gatancaa, kiɓay daama. ⁵⁶Ga daa ya aasoh ɓéeɓ, ennda ga dëkcaa ga kawaa, ga teeraa wala ga tukaantaa en ga ëgíraaɗa, ɓuwaa faansi ɗúukoolíꞌcaa ga paancaagaɓa. Ee ɓaa kíimmbi ya onɓa ɓa mín kileꞌ rek ga pawaa kúltífaagari. Fodaama ɓuwaa leꞌee gariɗa tóoh, wakussa.

Yéesu woꞌ na Fërísiyeeŋcaa ga loo baahcaagaɓa

(Mëccëe 15: 1-9; Lúkkaa 11: 37-41)

¹Fërísiyeeŋcaa na ɓijëgíroh-waas, ɓaa meyoh Yéerúsaleem, ɓa hídírukohha ga yahaa Yéesu. ²Ɓa hotta ga tëelíbéecaagari ɓaa en na kiñam na yahcaa settii, waaꞌ kiwoꞌ an ɓa tísukkii fodaa daa baahcaagaɓa nakohkaɗa.

³Waama Fërísiyeeŋcaa na iñaa enin yaawúuꞌ ɓéeɓ, ɓa ñamoo ee ɓa tíssii yahcaa bi jof7: 3 Mëdírohat na Mëccëe 15: 2; Lúkkaa 11: 38. , fodaama ɓa taabukee baahcaa caasamuncaa. ⁴Ee binaa ɓa meyoh toonaaraanaa, ɓa ñamoo ee ɓa tísukkii paaƴ. Ɓa laakin ɓan baah ciliis caa ɓa taabuk fodii tísaa kaascaa, na tataataa, na këwdíiꞌcaa.

⁵Fodaama, Fërísiyeeŋcaa na jëgíroh-waascaa meekisohussari an:

- Iñii tah ya tëelíbéeciigaraa taabukussii baahcii caasamuncii, ɓa ñami na yahcaa settii?

⁶Yéesu taassaɓa an:

- Ɗú, ɗú jófjófɗuk ga hascii ɓuwii! Ísayíi, sëldíiga-Koohaa hoteerúu moos ee ya woꞌee kayoh ga waa ya bín ga teek Kooh an:

«Ɓuwii ɓii, kañii ɓa kañirooɗa, eem túuwtii doŋ,

ɓa ekkiiroo ga keeñɓa.

⁷Ɓa ɓay teekkoo sooƴ

ndaga iñcii ɓa jëgíroh ga teekiigooɗa meyoh ga iñaa ɓoꞌ nakoh.»7: 7 Ísayíi 29: 13 ɓéestíru fodaa bínsee ga kiGerek múusɗa.

⁸Lëehíꞌta, ya tíkka ga an:

- Ɗú íisin kitum iñaa Kooh nakoh, ɗú taabuk baah ɓoꞌ!

⁹Ya enissa an:

- Ɗú laakin hel ga kikoom day iñaa Kooh nakoh ee ɗú taabuki baahciigarúu. ¹⁰Ndaga Móyíis woꞌee an: «Kelohɗaa paapu na eefu.» Ya tíkka ga an: «Ɓaa fu ɓas paapu wala eefunaa, fu jom kiꞌapu hen7: 10 Malkat Eksoot 20: 12; Dëteronom 5: 16; Eksoot 21: 17; Léwítík 20: 9..» ¹¹Wayee ɗú, ɗú jëgíroh an binaa ɓoꞌ woꞌ paamci wala eeci an «Iñaa mi jomeerúu kitoputuꞌohɗa enin Korban7: 11 Korban iñaa woꞌeen kiꞌArameyee. » (wërí en an wa sarahuunun Kooh), ¹²ɗú nak ɓaama kitumɗoo paamci dara, wala eeci. ¹³Fodaama, baahciigarúu ɗú lamɗa cërí níslukohhúu woꞌeenaa Kooh. Ee yewinin iñcaa ɗú tumi man fodaama.

Iñii líiɓɗi ɓoꞌ ga fíkíi Koohɗa

(Mëccëe 15: 10-20)

¹⁴Waa ennda ɗa, Yéesu ɓaysissa ɓuwaa, ya woꞌꞌaɓa an:

- Súkúꞌkattoo ɓéeɓpúu, ee ɗú ínoh iñii yii bi jof: ¹⁵laakkii iñaa kúlkoh fooh, aas ga ɓoꞌ, bi tah ya líiɓ ga fíkíi Kooh, wayee iñaa meyoh ga keeñci yërí líiɓɗi ɓoꞌ. [ ¹⁶Ɓaa fu laakin nof kikelohaa, súkúruka!]

¹⁷Ya foñnja ɓuwaa, ya aassa kaan. Tëelíbéecaagari meekisohussari ya lëegísohɓa woꞌeenaa ya nataal waama. ¹⁸Ya woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú ɓan, ɗú laakoo hel hene? Ɗú ínohoo an laakkii iñaa kúlkoh fooh, aas ga ɓoꞌ, bi tah ya líiɓ ga fíkíi Kooh? ¹⁹Ndaga fu ñam yenaa iñaama aasirii ga keeñaagaraa, wayee aawi ɗuuƴ lookaagaraa, lëehíraa, wa kaꞌ fenoo kaan.

(Fodaama, Yéesu teewohee an ñamahaa en ɓéeɓ onohuunun kiñam.)7: 19 Mëdírohat na Tumeen 10: 9-16.

²⁰Ya woꞌissa an:

- Iñaa meyoh ga keeñ yërí tah ɓoꞌ kilíiɓ ga fíkíi Kooh. ²¹Halaatcii cibóníꞌcii meyoh ɗuuƴ, ga keeñ ɓoꞌ: cërí haydoh kifaanuk na ɓaa en ɓéeɓ, kilok, kiꞌap ɓoꞌ, ²²kiɗúk ƴaalfu wala ɓetifu fu faanuk na ɓoꞌ yiliis, kiwaaꞌ kihëpíꞌ, kiɓay nof-moroo, kiñaañukoh mooroomfu, kiŋalaañuk, kiꞌiñaan, kiɗooɓ ɓoꞌ, kimaruk na kidófdófɗuk. ²³Iñcii cimoroocii ciima tóoh kúlkoh ɗuuƴ ɓoꞌ, ee cërí tah ɓoꞌ kilíiɓ ga fíkíi Kooh.

Ngëmaa ɓetifaa enndii yaawúuꞌɗa

(Mëccëe 15: 21-28)

²⁴Yéesu meyohha daama, kaꞌta ɓak dëkaa Tíiꞌ. Ya ennda ga kaan fíinoo daama, ee ya waaréeríi ɓoꞌ yéeŋka. Wayee ya mínéeríi kiɗaakuk iñaa maañ. ²⁵Laakka ɓoꞌ yiɓeti, kowukaagari kiɓetikaa laakee raɓ. Daa ya kelohha ɓuwaa ɓaa woꞌ ga loo Yéesu, ya yaa hay, ya leꞌꞌa, keennda ga kotcaagari. ²⁶Ɓetifaa faama enee Gerek, baahkohee Fenísíi ga Síríi. Ya kíimmba Yéesu ya meƴdoh rawaa ga kowukaagari. ²⁷Yéesu woꞌꞌari:

- Íisa paaƴ bi oomaacaa kapu. Kiɓeɓ ñamah oomaa, fu jafiꞌ tubaaytaa,iñaama moroo.

²⁸Ɓetifaa taassari an:

- Iñaama kayoh, Haꞌmudii. Wayee tubaaytaa ga yahaa kankaaɗa, ɓa ñam wúunée-mbúurúcaa oomaacaa ɓúukɗa.

²⁹Waa ennda ɗa, Yéesu woꞌꞌari an:

- Woꞌeenum fu woꞌ wuma tahin bi, kara, rawaa meyohin ga kowukaagaraa.

³⁰Ee ga waa ya leꞌꞌa kaanci, ya laakka oomaanaa leemukin ga ɗook fayaaŋfaa, rawaa meyohin gari.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa ɗekin, luuwin

(Mëccëe 15: 29-31)

³¹Yéesu kolkohha ɓak dëkaa Tíiꞌ, meƴca dëkaa Sídoŋ. Ya koorohha ga ɗuuƴ gohaa teerucaa cidaaŋkaahcaa, ya sooffa ɓak giiyaa Gëlílée. ³²Ya haydohɗussa ɓaa ɗekin ee luuwin. Ɓuwaa kíimmbari ya tíkki yahcaagari. ³³Ya wéetneera nari, úsaayya ɓuwaa, ya ekka tujokontaagari ga ɗuuƴ nofcaa ɓaa, ya toossa, tumiꞌtari mitoosmaa ga perimpaa. ³⁴Lëehíꞌta ya taaginukka ɗook, ya údíꞌta yen ga kakay, ya woꞌꞌa an:

- Effata!7: 34 Effata: woꞌeen kiꞌArameyee. (wërí en: «Lëgíska!»)

³⁵Haat nofcaa ɓaa lëgísukka, perimpaa lógískohha, ya yaa woꞌ dijófíꞌ. ³⁶Yéesu ɗíŋnga ɓuwaa an ɓa hanatka kiɓéestíroh. Wayee ya wëñi ɓuwaa kiɗígaa, ɓuwaa wëñi ɗa kiyéegaloh. ³⁷Ɓuwaa waaruꞌseera bi hëppa ee ɓaa woꞌ an:

- Iñaa ya tum ɓéeɓ jekin, ee ya onin sah ɗekcii kikeloh na luuɓcii, ɓa woꞌ!

Yéesu ñëmíꞌta ɓoꞌ ɓijúnni-nikiis

(Mëccëe 15: 32-39)

¹Waama ɓoꞌ ɓiyewin nëgírukohisee daama ee ɓa laakéeríi iñaa ɓa ñaman. Yéesu ɓayya tëelíbéecaagari, woꞌꞌaɓa an:

²- Mi laakin yërmaandi wiyaak ga mbooloomii, ndaga malkat, bes kaahay cee, caa wëeꞌtaa ga an cii, ɓa ɓii naroo, ee diima deŋ ɓa laakoo iñaa ɓa ñaman. ³Binaa mi woꞌɓa ɓa ɓoyuk kaanɓa na kiyaawaa, ɓa mínin kitëehlíꞌ ga waas, ndaga ɓíinoo, dii ɓa meyohɗa úsaayin.

⁴Tëelíbéecaagari taasussari an:

- Mbúurúcaa ƴah kikëpíꞌ ɓuwii ɓii meyohan gada, ga ɗekatii wii laakoo daraɗa?

⁵Yéesu meekissaɓa an:

- Ɗú laak mbúurú cera?

Ɓa taassa an:

- Ciyitnakanak.

⁶Waa ennda ɗa, ya nakka ɓuwaa kiyuŋ kakay. Ya ɓeɓpa mbúurúcaa ciyitnakanakcaa. Ya gërëmmba Kooh, ya weellaca, ya eꞌta tëelíbéecaagari ɓa warohca ɓuwaa. Ɓa warohhaca ɓuwaa tóoh. ⁷Ɓa laakeera ɓan tujën. Ya gërëmmba Kooh gaca, lëehíꞌta ya nakohhaca kiwaroh ɓan. ⁸Ɓaa en ɓéeɓ ñammba bi kappa pút, bi tessa. Iñaa teseeɗa ɓa wookkari: ennda ɗaba ciyitnakanak ga mbúurú na jën. ⁹Ɓuwaa leꞌseera ɓijúnni-nikiis (4.000). Ga waa iñaama leehha, Yéesu tagohha naɓa. ¹⁰Ya dalla kiꞌaas ga loocaa na tëelíbéecaagari, ɓa ɓaa ƴah ɓak gohaa Dalmanutaa8: 10 Dalmanutaa Ken ínohoo daa ɗekataama enohɗa. .

Fërísiyeeŋcaa waaꞌ kihotu kíntaan

(Mëccëe 16: 1-4)

¹¹Fërísiyeeŋcaa leꞌussa, ɓa ɓaa coowoh na Yéesu. Ɓa eneeri na kifíꞌ. Ɓa meekissari ya tumiꞌɓa kíntaanaa teewoh an ya meyoh ga Kooh. ¹²Yéesu íikka hëes, woꞌꞌa an:

- Iñii tah ya ɓuwii wati waaru kihot kíntaan? Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓuwii wati, ken teewooɓa kíntaan.

¹³Lëehíꞌta Yéesu tagohha naɓa, yaa ƴah. Ya aasissa loocaa kipaaf ɓakaa giiyaa wíinoowaa.

Lëwíiraa Fërísiyeeŋcaa na waa Eroot

(Mëccëe 16: 5-12)

¹⁴Tëelíbéecaa Yéesu alussa kiɓaydohu mbúurú. Ɓa laakee mbúurú wíinoo doŋ naɓa, ga loocaa. ¹⁵Yéesu ɗíŋngaɓa an:

- Watukat, ee abukat ga lëwíiraa Fërísiyeeŋcaa na caa ɓuwaa faꞌ na Erootɗa!

¹⁶Tëelíbéecaa enussa ga kiwoꞌ ga díkaantiɓa an:

- Dii ɗu laakoo mbúurúɗa kërí tah ya woꞌ iñaama.

¹⁷Yéesu ínohha iñaa ɓa en kiwoꞌ ga díkaantiɓaɗa, woꞌꞌaɓa an:

- Iñii tah ya ɗú woꞌ an: dii ɗú laakoo mbúurúɗa kërí tah? Bi wati helciirúu hayyiine? Helciirúu aboo darane? Ɗú yëgísíꞌ keeñciirúu ya? ¹⁸Man ɗú laakin has, ati ɗú hotoo? Ɗú laakin nof, ati ɗú kelohoo?8: 18 Mëdírohat na Yérémíi 5: 21; Esekíyeel 12: 2. Ee hanaa ɗú níindísukoo: ¹⁹ga waa mi weeliꞌ ɓuwaa ɓijúnni-yëtúusɓaa mbúurúcaa ciyëtúuscaaɗa, ɗú wookee pañi cera, caa ɗú líifɗee na mbúurúcaa teseeɗa?

Ɓa taassa an:

- Cidaaŋkaah na kanak8: 19 Malkat 6: 35-44. .

²⁰Yéesu meekisissaɓa an:

- Haa ga waa mi weeliꞌ ɓuwaa ɓijúnni-nikiisɓaa (4.000) mbúurúcaa ciyitnakanakcaaɗa, ɗú wookee ɗaba cera, caa ɗú líifɗee na mbúurúcaa teseeɗa?

Ɓa taassa an:

- Ciyitnakanak8: 20 Malkat 8: 1-9. .

²¹Ya woꞌꞌaɓa an:

- Ee helciirúu hayyii bi watine?

Yéesu wëkíꞌta búumíꞌ ga Betsaydaa

(Marka 10: 46-52; Saŋ 9: 1-11)

²²Yéesu na tëelíbéecaagari karussa Betsaydaa. Ɓuwaa haydohha búumíꞌ ga Yéesu, ɓa kíimmbari kileꞌ ga ɓaa. ²³Yéesu ammba búumíraa ga yahaa, ya meƴca dëkaa nari. Lëehíꞌta ya tumiꞌtari mitoos ga hascaa, ya tíkkari yahcaagari, ya meekissari an:

- Fu yii hot yene?

²⁴Ɓaa malakka hascaa, woꞌꞌa an:

- Mi hot ɓiɓoꞌ; iñcii man na tedik, ee cii tíin.

²⁵Yéesu leꞌissa yahaagari ga hascaa ɓaa. Búumíraa malakka ƴiic, ya wakka, ya yaa hot weceŋ. ²⁶Waa ennda ɗa, Yéesu ebilla ɓaa kaanci, ya woꞌꞌari an:

- Kaa aas sah dëkii.

Peeꞌ woꞌꞌa an Yéesu en Kiristaanii

(Mëccëe 16: 13-20; Lúkkaa 9: 18-21; Saŋ 6: 67-71)

²⁷Yéesu kaꞌta na tëelíbéecaagari ga dëkcaa wíil teeraa Sesaree-Filiipɗa8: 27 Sesaree-Filiip Teeraama Filiip Eroot sakeewa, ee wa enee ga gohaa húlúɓcaa ëníri húlúwaa Yúrdeŋɗa. Wati teeraama teeku Banijas.. Ga waasaa, ya meekissa tëelíbéecaa an:

- Ɓuwii woꞌu an mi yërí en ɓa?

²⁸Ɓa taassari an:

- Laakin ɓuwaa woꞌ an fu yërí en Saŋ-Bëtís. Ɓíinoo an fu yërí en sëldíiga Ili. Ɓíinooɓaa an fu bok ga sëldíiga-Koohcii .

²⁹Ya meekissaɓa an:

- Haa ɗú, ɗú woꞌ an mi yërí en ɓa?

Peeꞌ taassari an:

- Fu yërí en Kiristaanii .

³⁰Yéesu ɗíŋngaɓa na woꞌeen ciyëgísíꞌ an ɓa hanat kiwoꞌ na ken ga loo iñaa aaw gari.

Yéesu yéegalohha kikaankaagari na kimílískaagari

(Mëccëe 16: 21-28; Lúkkaa 9: 22-27)

³¹Lëehíꞌta Yéesu yaa ínohlukohɓa an:

- Kowukii ɓii jom kikooroh ga mesiklaat ciyewin. Haꞌ-kaancaa, sarahohcaa ɓiyaakɓaa, na jëgíroh-waascaa waaꞌsanndii kihotu gari. Ya hay kiꞌapu ee bes kaahay tík ganaa, ya hay kimílís.

³²Iñaama Yéesu woꞌeeri faŋ, ɗaakéeríi dara ga. Peeꞌ nak nookka Yéesu ga yahaanaa, ya yaa ñaꞌti. ³³Wayee Yéesu mëeñsukka, malakka tëelíbéecaagari, gëtta Peeꞌ an:

- Úsaayaaroo, Seytaani! Halaatciigaraa enndii halaatcaa meyoh ga Kooh wayee ca meyoh ga ɓoꞌ.

Kitaabuk Yéesu

(Lúkkaa 14: 25-33; Mëccëe 16: 24-28; Lúkkaa 12: 8-9)

³⁴Lëehíꞌta, Yéesu ɓayya mbooloomaa na tëelíbéecaagari, woꞌꞌaɓa an:

- Ɓaa waaꞌ kitaam ga fenooroonaa, ya alat hafci, ya tíkat hafci kuraanaagari, ya taabukkoo. ³⁵Ndaga ɓaa fu waaꞌ kisom kumuunfunaa, fu hayka kiñak, wayee ɓaa mi tahhaa kiñak kumuunfu ga ëldúna, mi na Hewhewii winéwíꞌwiinaa, fu hay kipes bi taaꞌ. ³⁶Ɓoꞌ enoh kilaak iñcii ga ëldúna tóohɗa ya, binaa ya naꞌ kiñak kipesci bi taaraa? ³⁷Ati laakin iñaa ɓoꞌ mín nawa kilaasoh kipeskaagari? ³⁸Ɓuwii wati dëku ga kiꞌooꞌ Kooh na kitum baakaaꞌ. Ga ɗuuƴɓa, ɓaa mi enndaa kaci ga, mi na woꞌeenndoonaa, fu hay kiꞌen kaci ɓan ga Kowukii ɓii, besaa ya hayan bëríi ga ndamaa Paamci, ya na malaakacaa ɓiselaꞌíꞌɓaa.

¹Yéesu woꞌissaɓa an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓiɓoꞌ ga ɓuwii ɓii kaansoo ee ɓa hottii Nguuraa Kooh yoosuk, taam na doolaagari.

Ndamaa Kooh yoosukka ga Yéesu

(Mëccëe 17: 1-13; Lúkkaa 9: 28-36; 2 Peeꞌ 1: 16-18)

²Tíkka ga bes ciyitniinoo, Yéesu taammba na Peeꞌ, Saak na Saŋ, ya ɓayyaɓa, ɓa rek daa wéetin, ga ɗook jaŋjaŋ wiyaak. Daama jëmmaagari súpítukka ga fíkíiɓa. ³Kúltícaagari yaanaawwa ɗer bi caa melic, yaanaawlaataa wëeꞌtaa ga an wii laakkii naawohaa en ga ëldúna mín ɗa kisétíꞌ kúltí9: 3 Mëdírohat na 2 Peeꞌ 1: 16-18.. ⁴Tëelíbéecaa hotussa Ili na Móyíis meyussa ga fíkíiɓa, ɓa ɓaa saawal na Yéesu. ⁵Peeꞌ dalla kiwoꞌ Yéesu an:

- Jëgírohii, dii newin garuu. Eneenaa ɗí hëwíꞌ mbaaꞌ kaahay dii: wíinoo wuufu, wíinoo wuu Móyíis, ee wíinoo wuu Ili.

⁶Peeꞌ ínohéeríi sah iñaa ya woꞌanɗa ndaga kitíit kihëpíꞌ, ya na tëelíbéecaa tesɗa. ⁷Laakka yaayeelaa hay, úullaɓa. Ee ga ɗuuƴ yaayeelaama, laakka koonaakaa koluk an:

- Ɓii yii yërí en Kowukiigoo mi keeñukɗa, súkúrukatti!9: 7 Malkat 1: 11 na iñaa ɓéestíru ga kakayɗa.

⁸Ga saasi, ga daa tëelíbéecaa malaku iñaa wíilɓaɗa, ɓa hotsissii ken naɓa, enndii Yéesu dogaa.

⁹Daa ɓa enee na kiyoosuk ga jaŋjagaaɗa, Yéesu ɗíŋnga tëelíbéecaa an:

- Kaa ɓéestírat ken iñii ɗú hotɗa, bi ga daa Kowukii ɓii mílísan ga ɓuwaa kaaninɗa.

¹⁰Tëelíɓéecaa abussa woꞌeenaama, ee ɓa ɓaa woꞌ ga díkaantiɓa an:

- Iñii ya waaꞌ kiwoꞌ ga «kimílís ga ɓuwaa kaaninɗa» ya?

¹¹Lëehíꞌta ɓa meekissa Yéesu an:

- Iñii tah ya jëgíroh-waascii woꞌu an Ili yërí ɗewan kihay paaƴ?9: 11 Mëdírohat na Malasíi 3: 23.

¹²Ya taassaɓa an:

- Ee, Ili ɗewan kihay, ya hëwíraat iñaa en tóoh bi jek. Wayee iñii tah ya, Këyítfaa Kooh woꞌ ɓan an Kowukii ɓii hay kikooroh ga mesiklaat ciyewin, ee ya hay kisagu?9: 12 Malkat Ísayíi 53: 3; Kañcaa 22: 1-18. ¹³Mi nak, mi woꞌꞌúu man Ili hayin kumëeñíꞌ. Ɓuwii tumuununndi iñaa neɓɓaɗa, fodaa daa Këyítfaa Kooh bín ga iñaa aaw gariɗa.

Yéesu wëkíꞌta oomaanaa laak raɓ

(Mëccëe 17: 14-21; Lúkkaa 9: 37-43)

¹⁴Waa ɓiYéesu soofussa ga tëelíbéecaa ɓíinoo, ɓa hotta ɓiɓoꞌ ɓiyewin wíiluununɓa ee jëgíroh-waascaa ɓaa coowoh naɓa. ¹⁵Daa mbooloomaa hotee Yéesu, iñaama bettaɓa. Ɓa ɓaa fool gari kikëñíꞌti. ¹⁶Ya meekissaɓa an:

- Ɗú en na kiwoꞌ ya naɓa?

¹⁷Laakka ɓoꞌ yiƴaal meƴca ga ɓuwaa, woꞌꞌa Yéesu an:

- Jëgírohii, mi haydohɗeeraa kowuroo kiƴaal, raɓ nari. Rawii luuɓlukohi hen. ¹⁸Ga daa oomaanaa mín kiꞌenoh tóoh, ya mínndi da kiɓúuk. Ya fetalli kakay dal, kúuwkaa oomaanaa kúuwi, ya úñohi síscaa, ya súwoh kas. Mi kíimin tëelíbéeciigaraa ɓa kaal rawii ga oomaanii ee ɓa mínndiika.

¹⁹Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Cëeƴ, ɗú ɓuwii wati ee ɗú laakoo ngëmɗa, mi enan narúu bi kera? Mi múuñɗanndúu bi kera? Haydohɗattoo oomaanaa.

Ya haydohɗussari.

²⁰Oomaanaa yaa hot Yéesu rek, rawaa ga ɗuuƴciɗa yaa saylukohhi didóolíꞌ, oomaanaa dalla kikeen, yaa pírgínuk ga kakayfaa, kúuwkaa kaa kúuw. ²¹Yéesu meekissa paamunaa an:

- Iñii yii ammbi kera?

Paamunaa taassa an:

- Ammbi ga waa ya en oomaaɗa bi wati. ²²Ee leekleek rawum ɓúukki ga ɗuuƴ kiwii na ga ɗuuƴ músú, ya waariri kiꞌap. Wayee en lak fu mínin yen ganaa, yërëmaaríi, fu amɗohhíi!

²³Yéesu taassari an:

- An fu woꞌ an «En lak fu míninaa?» Iñaa en ɓéeɓ mínukin ga ɓaa fu gëm ga Kooh.

²⁴Ga saasi paam oomaanaa dalla kiwoꞌ didóolíꞌ an:

- Mi gëmin! Amɗohaaroo ga dii ngëmiigoo dooyyiiɗa.

²⁵Yéesu hotta ga daa ɓuwaa ɓaa fool kihay kilaaƴɗa, ya gëtta rawaa an:

- Fu rawii, fu yii fu haydoh kiɗek na kiluuɓɗa, mi nakkaa, meyohaa ga oomaanii ee kaa leꞌis gari bi taaꞌ!

²⁶Rawaa meƴca ga oomaanaa na tiweeleeluk, ya yaa saylukohhi didóolíꞌ. Oomaanaa mannda na ɓaa kaan hen, bi ɓoꞌ ɓiyewin daama ɓaa woꞌ an: «Kaanin». ²⁷Wayee Yéesu ammbari ga yahaa, kolukiꞌtari, oomaanaa tuukka.

²⁸Lëehíꞌta Yéesu aassa kaan. Lak tëelíbéecaagari doŋ enu nari, ɓa meekissari an:

- Iñii tah ya ɗí, ɗí mínéeríi kikaal rawaama ga oomaanaa?

²⁹Yéesu taassaɓa an:

- Kikíim Kooh kërí doŋ mín kiméyíꞌ raɓcaa manɗa ga ɓoꞌ.

Yéesu yéegalohsissa an ya hay kikaan ee ya hay kimílís

(Mëccëe 17: 22-23; Lúkkaa 9: 43b-45; Marka 8: 31-33)

³⁰Yéesu na tëelíbéecaagari meyohussa daama, ɓa koorohha ɗuuƴ gohaa Gëlílée. Yéesu waaréeríi ɓoꞌ yéeŋ daa ya enohɗa, ³¹ndaga ya enee na kijëgíꞌ tëelíbéecaagari. Ya woꞌeeɓa an:

- Kowukii ɓii hay kitíku ga yah ɓuwii. Ɓa hayyi kiꞌap wayee ya kaan bi tík ga bes kaahayaa, ya hay kimílís.

³²Wayee tëelíbéecaa ínohséeríi iñaa woꞌeenaama waaꞌ kiwoꞌɗa, ee ɓa kaañéeríirika kimeekisoh.

Ɓaa Yéesu woꞌ an yërí wëñ kiyak ga fíkíi Koohɗa

(Mëccëe 18: 1-5; Lúkkaa 9: 46-48; Marka 10: 35-45; Filiip 2: 5-11)

³³Yéesu na tëelíbéecaagari leꞌussa Kafarnawom. Ga ɗuuƴ kaanfaa, Yéesu meekissa tëelíbéecaa an:

- Ɗú nookohee ya ga waasii?

³⁴Ɓa ɗekka, ndaga ga waasaa, ɓa enee na kinookoh an yaa wëñ kiyak gaɓaɗa, ɓa? ³⁵Waa ennda ɗa, Yéesu yuŋnga, ya ɓayya ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa, ya woꞌꞌaɓa an:

- Binaa ɓoꞌ, fu waaꞌ kikuliyuk ga yenaa, fu jom kiꞌen ga fenoo ɓéeɓ, fu en súrga ɓuwaa tóoh.

³⁶Lëehíꞌta ya ɓeɓpa kuꞌoomaa, tuukiꞌtaja ga leelooɓa. Ya ɓeɓpaja, yugiꞌtaja ga kotcaagari, ya woꞌꞌa an:

³⁷- Ɓaa fu teꞌ ga keeñfu oomaanii fodii yii ndaga teekiigoonaa, lakanaa fu teꞌꞌoo, mi ga kihaffoo. Ee ɓaa fu teꞌꞌoonaa, fu teꞌꞌiiroo mi yii yii rek, wayee fu teꞌ ɓan ɓaa wossooɗa.

Ɓaa kaalee raɓ ga teekaa Yéesuɗa

(Lúkkaa 9: 49-50)

³⁸Saŋ woꞌꞌa Yéesu an:

- Jëgírohii, ɗí hotin ɓaa en na kikaal raɓ ga ɓuwaa ee ga teekfu. Ɗí waaꞌtarika kihoonoh ndaga ya bokkii garuu.

³⁹Yéesu loffari an:

- Kaa hoonohattika, ndaga laakkii ɓaa mín kitum kíntaan ga teekkoo, ee ga saasi ya aaw kiwoꞌ iñaa moroo garoo. ⁴⁰Ɓaa lebirohhii naruu, faꞌ naruu. ⁴¹Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓéeɓ ɓaa onndúu kaas-músú kiꞌan ga teekiigoo ndaga dii ɗú en ɓuuroo mi Kiristaaniiɗanaa, ɓaama ñakoo fayaagari.

Kitagoh na iñcii tumlukohi ɓoꞌ baakaaꞌɗa

(Mëccëe 18: 6-9; Lúkkaa 17: 1-2; 1 Korenti 8: 9-13; 9: 24-27)

Yéesu woꞌissa an:

⁴²- Wayee ɓaa baakaaꞌlukoh tuꞌoomaatii tii gëmu garooɗanaa, iñaa gën ga ɓaamaɗa wërí en ya pokɗu atoh wiyaak ga koonaakaa, ya jafu ga ɗuuƴ giiyaa. ⁴³Ɓaa en lak yahaagaraa wërí tahhaa kitum baakaaraa, gúraawa. Iñaa gën garaaɗa wërí en fu aas ga kipeskaa leehoo taaꞌɗa na yah wíinoo, loo kilaak yah kanak ee fu kaꞌ safara, ga kiwiikaa ƴímooɗa.

[ ⁴⁴]9: 44 Woꞌeencii ciima hotukkii ga këyít ciyewin ga këyítcaa ɗeɓ kibíduɗa.

⁴⁵Ɓaa en lak kotaagaraa wërí tahhaa kitum baakaaraa, gúraawa. Iñaa gën garaaɗa wërí en fu aas ga kipeskaa leehoo taaꞌɗa na kot wíinoo loo kilaak kot kanak ee fu jafu ga safara. [ ⁴⁶]9: 46 Woꞌeencii ciima hotukkii ga këyít ciyewin ga këyítcaa ɗeɓ kibíduɗa. ⁴⁷Ee binaa ɓaa en lak kuhaskaagaraa kërí tahhaa kitum baakaaraa, nísaaja. Iñaa gën garaaɗa wërí en fu aas ga Nguuraa Kooh na kuhas kíinoo loo kilaak tuhas tanak ee fu jafu ga safara. ⁴⁸Daama «cëgíncaa ñamsi faanɗa kaansoo ee kiwiikaa ƴímoo taaꞌ.»9: 48 Mëdírohat na Ísayíi 66: 24. ⁴⁹En kiꞌenaa, ɓaa en ɓéeɓ hay kiɗaanu na kiwii9: 49 Mëdírohat na Léwítík 2: 13. Ɓaa en ɓéeɓ hay kiꞌeku ga kiwiikaa setɗanndi ga fíkíi Kooh fodaa daa sarahcaa waama eksee ga maraa balaa ca tëkírunaa..

⁵⁰Maraa jofin, wayee binaa maraa safissiinaa, ma ɗaanohsan na ya? Madat na maraa ga ɓimooroommbúu9: 50 Iñaama waaꞌ kiwoꞌ jeriñaa maraa ga kitík wala kitëkíꞌ yen (Mëdírohat na baahaa manɗa ga dëkaa Paleestín); maraamaa safissiinaa ma lofiru miꞌas. Jeriñaama wërí mëdírohu na ga daa ɓoꞌ jom kiman ga mooroomciɗa.. Laakat jam ga díkaantirúu.

Yéesu woꞌꞌa ga loo kifasiꞌ

(Mëccëe 19: 1-12; Lúkkaa 16: 18; Room 7: 1-3; 1 Korenti 7: 10-16)

¹Yéesu meyohha daama, aawwa dëkcaa bok ga gohaa Yúudée ee hanoh húlúwaa Yúrdeŋɗa gaaɗa. Ɓuwaa ɓiyewin haysissa, nëgírukohussa ga yahaaci. Ee ya enissaɓa kijëgíꞌ fodaa ya meereeka kitumɗa.

²Laakka Fërísiyeeŋcaa hayu bi gari kifíꞌti, ɓa meekissari an:

- Waasiiruu onin ƴaal kifasiꞌ ɓeticine?

³Yéesu meekissaɓa ɓan an:

- Móyíis nakeerúu ya kitum?

⁴Ɓa taassa an:

- Móyíis oneera ƴaal kibín këyít kiteewoh an sëyaa tasin ee ya foñ ɓetici.10: 4 Malkat Dëteronom 24: 1.

⁵Yéesu nak woꞌꞌaɓa an:

- Móyíis bínɗinndúu iñaa ya nakkúu yaama ndaga dii ɗú súɓ ga keeñɗa. ⁶Wayee ga kiɗewaa, ga waa Kooh sak ëldúnaɗa «Ya tummba ɓoꞌ, ƴaal na ɓeti10: 6 Malkat Sënees 1: 27; 5: 2.. ⁷Kërí tah bi ƴaal hay kifoñ paamci na eeci, ya aboh na ɓetici, ⁸ee ɓa ɓanak, ɓa en ɓoꞌ yíinoo»10: 8 Malkat Sënees 2: 24.. Fodaama ɓa enissii ɓanak, wayee ɓa en yíinoo. ⁹Kon ɓoꞌ hanat kihëgísoh iñaa Kooh akitohin.

¹⁰Waa ɓa leꞌꞌa kaan, tëelíbéecaa meekisussa Yéesu iñaa aaw ga iñaama. ¹¹Ya taassaɓa an:

- Binaa ɓoꞌ kaal ɓetici, pañ ɓeti yiliisaa, ya ɗúkin ɓetifaagari fiɗewaafaa, ya faanukka na ɓeti filiis. ¹²Fodaama ɓan, binaa ɓeti foñ ƴaalci, pajuk ga ƴaal yiliisaa, ya ɗúkin ƴaalaagari yiɗewaayaa, ya faanukka na ƴaal yiliis.

Yéesu barkeella tuꞌoomaataa

(Mëccëe 19: 13-15; Lúkkaa 18: 15-17)

¹³Ɓiɓoꞌ haydohɗussa Yéesu tuꞌoomaa, ya tík yahcaagari ga ɗookɓa. Wayee tëelíbéecaa ɓaa ñaꞌ ɓuwaama. ¹⁴Daa Yéesu hotee iñaama, keeñci tammba ga, ya woꞌꞌa tëelíbéecaa an:

- Íisat tuꞌoomaatii, ta hay garoo! Kaa hoonohatɓa ndaga Nguurii Kooh wuu ɓuwii man naɓaɗa. ¹⁵Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓaa fu tookkii Nguurii Kooh fodii kuꞌoomaanaa, fu aasoo ga.

¹⁶Lëehíꞌta ya ɓeɓpa oomaacaa, ya tíkka yaa en ɓéeɓ yah, barkeellaɓa.

Haꞌ-alal waaꞌ kiꞌaas ga Nguuraa Kooh

(Mëccëe 19: 16-30; Lúkkaa 18: 18-30)

¹⁷Daa Yéesu enee na kimeƴ kiƴahɗa, laakka ɓoꞌ yiƴaal yaa hay gari na jaaꞌ, ya ƴíꞌꞌa ga fíkíici, meekissari an:

- Jëgírohii yijófíꞌyii, mi tuman na bi mi laak ɓakkoo ga kipeskaa leehoo taaꞌɗa?

¹⁸Yéesu woꞌꞌari an:

- Iñii tah ya fu woꞌ kijof garoo? Ken joffii, enndii Kooh rekaa. ¹⁹Fu ínohin iñii Waasii Móyíis nakoh kitumɗa: «Kaa laŋ kumuun ɓoꞌ; kaa ɗúk ɓetifu wala ƴaalfu, fu faanuk na ɓoꞌ yiliis; kaa lok; kaa seediꞌ saboh; kaa tooñ mooroomfu; kelohɗaa paamfu na eefu.»10: 19 Malkat Eksoot 20: 12-16; Dëteronom 5: 16-20. Kaa tooñ ɓoꞌ: woꞌeencuma bokkii ga iñcaa cidaaŋkaahcaa Móyíis nakohee kitumɗa. Ee ɓan ca hotukkii ga woꞌeencaa taaboh naca Mëccëe bín na Lúkkaaɗa.

²⁰Ɓaa taassari an:

- Jëgírohii, mi taabukin iñciima tóoh ga kiꞌoomaaroo bi wati.

²¹Yéesu malakka ɓaa, waaꞌtari. Ya woꞌꞌari an:

- Laakin iñaa tesohhaa kitum: kara, toonnaa iñaa fu laakɗa tóoh, fu onwa nduulcii. Fodaama fu hay kilaak alal ga ɗook. Lëehíraa haya, fu taabukkoo.

²²Ɓaa nak enee ɓoꞌ yiyéwíníꞌ alal, ee daa ya kelohee woꞌeenaama, ya súuñɗukka lool, keeñci leehha ga tak, ya yaa ƴah.

²³Yéesu malakka ɓuwaa wíilliɗa, woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

- Kiꞌaaskaa haꞌ-alal ga Nguurii Kooh daal, yoowanndii!

²⁴Tëelíbéecaa Yéesu waaruꞌussa lool ga woꞌeencaagari. Ee ya tíkissa ga an:

- Ɓiƴaay, kiꞌaas ga Nguurii Kooh daal yooɓpii! ²⁵Geeleem paaf ga noŋ kúuc, kërí wëñ kiyooɓ daa haꞌ-alal aasan ga Nguurii Kooh.

²⁶Tëelíbéecaa wëñussa kiwaaruꞌu. Ɓa ɓaa meekisoh ga díkaantiɓa an:

- Kon baanaa, ɓii mín kimúc ɓa?

²⁷Yéesu malakkaɓa, woꞌꞌa an:

- Iñaama wooñ ɓoꞌ, wayee wooñnjii Kooh, ndaga iñaa en ɓéeɓ mínkin ga Kooh.

²⁸Peeꞌ nak dalla kiwoꞌ an:

- Malka, ɗí, ɗí foñin tóoh, ɗí taabukinndaa.

²⁹Yéesu taassari an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓaa mi tahhaa kifoñ, mi na Hewhewii winéwíꞌwii, kaan wala ɓikëmëeŋkímun ɓiƴaal na ɓiɓeti, wala ɓiyaakmun ɓiƴaal na ɓiɓeti, eemun wala paamun wala towu, wala yoon, ³⁰fu hay kilaak dii, iñaa wëñ iñcaama bes citéeméeꞌ: kaan ciyewin, na ɓikëmëeŋkímun ɓiƴaal na ɓiɓeti na ɓiyaakmun ɓiƴaal na ɓiɓeti, ɓiꞌeemun, towu na yoon ciyewin. Iñcaama taaban na kihatalu ga ngëm; ee fayuraa fu laak kipeskaa leehoo taaꞌɗa. ³¹Ɓiyewin ga ɓuwii ɗeɓ watiɗa ɓërí mëeñjohan ee ɓiyewin ga ɓuwii mëeñjohɗa ɓërí ɗewan.

Waas wukaahaywaa Yéesu yéegaloh kikaankaagari na kimílískaagari

(Mëccëe 20: 17-19; Lúkkaa 18: 31-34)

³²Waa ennda ɗa, ɓa ammba waasaa aaw Yéerúsaleemɗa. Yéesu hanohee fíkíi. Tëelíbéecaagari, helcaagaɓa daléeríi dara ee ɓuwaa ɓíinoo taamsee ga fenoociɗa niikussa. Yéesu ɓaysissa ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa haŋ, ya yaa woꞌɓa iñaa ƴahanndi kidalɗa. ³³Ya woꞌeeɓa an:

- Súkúrukat, ɗu ɓii ƴah Yéerúsaleem, ee Kowukii ɓii hay kitíku ga yah sarahohcaa ɓiyaakɓaa na jëgíroh-waascaa. Ɓa hayyi kiꞌattiꞌ kikaan, ɓa tíkki ga yah yiifaꞌcaa. ³⁴Ɓaama hayyi kiñaawalsoh, ɓa toossohhi, ɓa típpi laawoo, ɓa appi. Lëehíraa, bes kaahay tík ganaa ya mílís.

Yéesu taassa Saak na Saŋ

(Mëccëe 20: 20-28)

³⁵Saak na Saŋ, towutaa Sebedee, deeyussa ga Yéesu, woꞌussari an:

- Jëgírohii, ɗí waaꞌ fu tumiꞌtíi iñii ɗí ƴahhaa kikíimɗa.

³⁶Yéesu meekissaɓa an:

- Ɗú waaꞌ ya mi tumiꞌtúu?

³⁷Ɓa taassa an:

- Binaa fu en ga ndamaagaraanaa, onaaríi ɗí mín kiyuŋ ga yahaafu, yii hanoh yahfu ñaam, yíinoo hanoh yahfu seŋ.

³⁸Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú ínohoo iñii ɗú meekisohɗa. Ɗú mínin kiꞌan ga kaas-coonii mi ƴah kiꞌanɗane, wala kibëtísiꞌuk ga mesiklaat fodii dii mi ƴah kibëtísiꞌukɗane?

³⁹Ɓa taassa an:

- Ee ɗí míninka.

Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- En kiꞌenaa, ɗú hay kiꞌan ga kaasii mi ƴah kiꞌanɗa ee ɗú hay kibëtísiꞌuk ga mesiklaat fodii dii mi ƴah ga kibëtísiꞌukɗa.10: 39 Mëdírohat na Tumeen 12: 2. ⁴⁰Wayee en iñaa aaw ga kiyuŋ ga yahhoo ñaam wala ga yahhoo segaa, enndii mi jomka kiwoꞌ. Ɓuwaa Kooh waayukiꞌ ɓakcaamaɗa ɓërí ƴahca kiꞌeru.

⁴¹Daa tëelíbéecaa tesɗa kelohsee iñaama, ɓa dalla kiꞌayluk Saak na Saŋ. ⁴²Yéesu dallaɓa kiɓay, woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú ínohin an, ɓuwii tíku haꞌ-kúl ga ëldúnaɗa, ɓërí teewi ɓuwii an ɓa hanoh ɓéeɓ ɗook , ee haꞌ-doolicii tumlukohi ɓuwii ga iñaa neɓɓa. ⁴³Iñaa manɗa hanat ɗa kilaak ga ɗuuƴcúu. Wayee laak ɓaa waaꞌ kiꞌen ɓoꞌ yiyaak ga ɗuuƴcúunaa, ya joman kiꞌen súrgarúu, ⁴⁴ee ɓaa waaꞌ garúu kikuliyukaa, ya joman kiꞌen ñaam ɓuwaa tóohɓa. ⁴⁵En kiꞌenaa, kiheel súrga tahhii Kowukii ɓii kihay, wayee ka hay kiꞌen súrga ɓuwii, na kiꞌeroh kumuunci doo ya laas tumuun ɓoꞌ ɓiyewin.10: 45 Mëdírohat na 14: 24; 1 Tímotée 2: 6.

Yéesu wëkíꞌta búumíraa teeku Bartímée

(Mëccëe 20: 29-34; Lúkkaa 18: 35-43)

⁴⁶Yéesu na tëelíbéecaagari leꞌussa Yéríkóo. Waa ɓa meyoh ga teeraama na ɓiɓoꞌ ɓicaakíꞌ, laakka búumíraa teeku Bartímée, kowu Tímée, yugin ga yahaanaa waasaa, yaa sarahtuk. ⁴⁷Daa ya kelohee an Yéesu Nasareet yaa hay, ya yaa fiip an:

- Yéesu, kucaasamunkii Dëwít, yërëmaaroo!

⁴⁸Ɓuwaa ɓaa ñaꞌti, an doo ya ɗekoh. Wayee ya yaa wëñ kifiip an:

- Kucaasamunkii Dëwítóo, yërëmaaroo!

⁴⁹Yéesu tuukka, woꞌꞌa an:

- Ɓayatti.

Ɓuwaa ɓayya búumíraa, ɓa ɓaa woꞌꞌi an:

- Dëlɗaa heliigaraa, kolka, ya yii ɓayyaa.

⁵⁰Búumíraa dalla kijaf paltaagari, ya kolukka bërít, yaa hay ga Yéesu.

⁵¹Yéesu meekissari an:

- Fu waaꞌ ya mi tumiꞌtaa?

Búumíraa taassari an:

- Jëgírohii, tumɗaaroo bi mi mín kihot.

⁵²Yéesu woꞌꞌari an:

- Tíida, ngëmiigaraa wëkɗinndaa.

Ga saasi búumíraa mínnda kihot, lëehíꞌta ya yaa taabuk Yéesu ga waasaa ya am kiƴahɗa.

Yéesu aassa teeraa Yéerúsaleem na ndam wiyaak

(Mëccëe 21: 1-11; Lúkkaa 19: 28-40; Saŋ 12: 12-19)

¹Waa Yéesu na tëelíbéecaagari deeyussa Yéerúsaleem, ɓa enee ga yahaa dëkaa Betfasee na waa Bétaníi, en ga ɓak tëgëlaa Ólíwíyéecaaɗa, Yéesu wossa ɓoꞌ ɓanak ga tëelíbéecaagari, ²woꞌꞌaɓa an:

- Karat dëkum en ga fíkíirúuɗa. Ɗú aasi danaa, ɗú hoti cúmbúꞌ-baamaa ɓoꞌ lappii duum, pokuunun daama. Pëkísatti, ɗú haydohhi dii. ³Ee binaa ɓoꞌ meekissúu an: «Iñum ɗú tum yuma ya?», Taasatti an: «*Haꞌmudii yërí laak sooli ga. Ee ya hayyi kiwosoh dii diima-diima.»

⁴Tëelíbéecaa karussa, ɓa laakka cúmbúꞌ-baam ga mbedaa, pokuunun ga fooh ga yahaa hal-kaan daama. Ɓa pëkíssari. ⁵Ɓiɓoꞌ ga ɓuwaa ensee daamaɗa woꞌussa tëelíbéecaa an:

- Ɗú tum ya yuma? Iñii tah ya ɗú pëkís cúmbúrii?

⁶Ɓa taassa ɓuwaa fodaa daa Yéesu nakeeɓaɗa. Ɓuwaa íisussaɓa, ɓa ɓaa hay. ⁷Ɓa haydohiꞌta Yéesu cúmbúraa, ɓa tíkka paltucaagaɓa ga ɗookgaa, Yéesu lappa11: 7 Mëdírohat na Sakarí 9: 9.. ⁸Ɓiɓoꞌ ɓiyewin ɓewussa paltucaagaɓa, larussaca ga ɗook waasaa. Ɓíinoo, ɓaa gúꞌ toy ga tediktaa ga yooncaaɗa, ɓa ɓaa ɓool tuuꞌtaa, ɓaa laꞌta ga waasaa11: 8 Man na fodii ga 2 Buuꞌ 9: 13. Iñaama en kilariꞌ ɓoꞌ úuf, doo ya leꞌoo kakay.. ⁹Ɓuwaa hanohsee Yéesu fíkíi na ɓuwaa taamsee ga fenoociɗa, ɓéeɓɓa ɓaa woꞌ didóolíꞌ an:

- Óosaanaa! Kooh barkeelat yii hay ga teekii Haꞌmudiiɗa! ¹⁰Kooh barkeelat Nguurii en na kihayɗa, Nguurii caasammbíi Dëwít! Óosaanaa 11: 9,10 Óosaanaa Malkat Mëccëe 21: 9. aaw ga ɗookaa-ɗook11: 10 Mëdírohat na Kañcaa 118: 25-26.!

¹¹Yéesu leꞌꞌa Yéerúsaleem, ya aassa Kaanfaa Kooh. Ga waa ya malakka bi jof, tóoh iñaa laak daamaɗa, ya yaa ƴah Bétaníi na tëelíbéecaagari ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa, lak Kooh yaa hooɓ.

Yéesu coñnja kedikkaa

(Mëccëe 21: 18-19)

¹²Ga kooh-wíisfaa, Yéesu na tëelíbéecaa meyohussa Bétaníi, laak Yéesu yaawin. ¹³Ya séennda diꞌúsaayíꞌ eenaa kífin. Ya kaꞌta kimalak ati ya hay kihot towu ga. Wayee waa ya deeƴca kedikkaa, ya hottii dara ga, enndii tuuꞌtaanaa. Waama lak ñiidaa een laaki towuɗa leꞌꞌii.

¹⁴Waa ennda ɗa, Yéesu woꞌꞌa kedikkaa an:

- Ken ñamsisoo kowukaa meyoh garaa, bi taaꞌ!

Tëelíbéecaa kelohussa ga iñaama.

Yéesu kaalla toonohcaa ga ɗuuƴ Kaanfaa Kooh

(Mëccëe 21: 12-17; Lúkkaa 19: 45-48; Saŋ 2: 13-22)

¹⁵Yéesu na tëelíbéecaagari leꞌussa Yéerúsaleem. Daa Yéesu aasee Kaanfaa Kooh, ya yaa kaal ɓuwaa ensee na kitoon na ɓuwaa ensee na kilom daamaɗa. Ya yaa ɓúuk taabulcaa weciꞌoh-kopaꞌcaa, na yugaahcaa toonoh-hoꞌcaa11: 15 Weciꞌoh-kopaꞌcaa waama, yaawúuꞌcaa meyoh ín haysee Yéerúsaleemɗa weciꞌsee kopaꞌcaagaɓa ga ɓuwaama doonaa ɓa mín kilom júuꞌ kitum sarah ga Kaanfaa Kooh na kifay lempaa Kaanfaa Kooh. Malkat Mëccëe 21: 12.. ¹⁶Ee ya íiséeríi ken kiɓay yen na kikooroh nawa ga ɗuuƴ Kaanfaa Kooh. ¹⁷Lëehíꞌta ya yaa jëgíꞌɓa fodii dii:

- Bíduunun ga Këyítfaa Kooh an: «Kaanndoo teeksan kaanfaa heetcii tóoh kíimohohsan Kooh»? Wayee ɗú, ɗú tumwa ɗaakkaaꞌ lok!11: 17 Mëdírohat na Ísayíi 56: 7; Yérémíi 7: 11.

¹⁸Daa sarahohcaa ɓiyaakɓaa na jëgíroh-waascaa yéeŋsee iñaa laakee yaama, ɓa niikkari ndaga lak ɓuwaa tóoh waaruꞌuunun ga jëgírohaagari. Fodaama, ɓa ɓaa heel daa ɓa tuman bi ɓa apluk Yéesu.

¹⁹Ga waa nohaa soossa, Yéesu na tëelíbéecaagari meyohussa teeraa.

Kedikkaa coñseeɗa súɓpa

(Mëccëe 21: 20-22; Saak 2: 16-18; 1 Saŋ 5: 14-15)

²⁰Ga daa Yéesu na tëelíbéecaagari koorohsee ga kímaa cuutɗa, ɓa hotta eenaa Yéesu cojeeɗa súwin kaw bi ga níilcaa. ²¹Peeꞌ níindísukka iñaa laakeeɗa, ya woꞌꞌa Yéesu an:

- Jëgírohii, malka, eenii fu cojeeɗa súwin.

²²Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Gëmat ga Kooh. ²³Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; Binaa ɓoꞌ woꞌ jaŋjagii wii an: «Kolkohaa dii, fu jafuk ga ɗuuƴ giiƴ», ya hay kitookɗu iñaama, binaa ya laakkii hel kanak ga, ee ya gëm an iñaa ya woꞌɗa hay kilaakaa. ²⁴Kërí tah mi woꞌꞌúu man: Ɗú en ga kikíim Kooh ya onndúu yenaa, gëmat an ɗú laasin ga, en ɗanaa ɗú hay kitookɗu iñaa ɗú kíimɗa. ²⁵Ee bëríinaa ɗú tuuk kikíim Kooh ɓéeɓ, en lak ɗú abin mooroommbúu aylukaa, bayalatti, doonaa Paammbúu yii ga ɗookɗa bayallúu ɓan tooñciigarúu. [ ²⁶]11: 26 Woꞌeencii ciima hotukkii ga këyít ciyewin ga këyítcaa ɗeɓ kibíduɗa. Malkat Mëccëe 6: 15.

Yéesu meekisohussa ɓa onndi doolaa ya ɓayɗa

(Mëccëe 21: 23-27; Lúkkaa 20: 1-8)

²⁷Yéesu na tëelíbéecaa soofussa Yéerúsaleem. Ee ga daa Yéesu enee na kitíidisuk ga Kaanfaa Koohɗa, sarahohcaa ɓiyaakɓaa, jëgíroh-waascaa na yaakcaa hayussa gari. ²⁸Ɓa meekissari an:

- Iñcii fu tumɗa, fu aƴca ga ɓa? Ɓii onndaa dooli kimínca kitum ɓa?

²⁹Yéesu taassaɓa an:

- Mi hayyúu kimeekisoh enaama yíinoo ɓan. Ɗú taassoo ganaa, mi woꞌꞌúu iñcii mi tumɗa ati mi aƴca ga ɓa? ³⁰Ɓii yiida wosee Saŋ kibëtísiꞌ ɓuwaa11: 30 Malkat 1: 4-5. ? Kooh wala ɓoꞌ-súusúus? Taasattoo?

³¹Wayee ɓa ennda ga kiwoꞌ ga díkaantiɓa an:

- Binaa ɗu taas an Kooh yërí woseerinaa, ya hay kiwoꞌ an «Iñii tah ya ɗú gëmmbii ga Saŋ?» ³²Ee binaa ɗu woꞌ an ɓuwii ɓërí woseerinaa…

Ɓa niikeera mbooloomaa ndaga ɓéeɓɓa tíksee Saŋ sëldíigaa Kooh.

³³Waa ennda ɗa, ɓa taassa Yéesu an:

- Ɗí ínohoo.

Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Haa, mi ɓan, mi woꞌoorúu iñcii mi tumiɗa ati mi aƴca ga ɓa?

Liiwukaa woꞌ ga loo línoh biiñcaa ɓisóotíꞌɓaaɗa

(Mëccëe 21: 33-46; Lúkkaa 20: 9-19; Ísayíi 5: 1-7)

¹Lëehíꞌta Yéesu yaa liiwukɓa an:

- Enee ɓoꞌ, ya yíppa tedik-reseŋ ga yoonci. Ya ɗíŋnga yoonaa, ya acca nogaa towu-reseŋtaa seesohsan. Ya tawahha daa ɓoꞌ mínan kituukoh, tíim yoonaa, malaki ga12: 1 Mëdírohat na Ísayíi 5: 1-2. . Lëehíꞌta ya ɓeɓpa ɓilínoh, sassaɓa kilëgëy ga yoonaa, ya yaa ƴah kiɓaaɓ. ²Ga waa kiɓeen leꞌꞌa, ya wossa súrga ga línohcaa ga yoonaaɗa, ɓa kommbi ɓakci ga iñaa ɓa ɓeenɗa. ³Wayee ɓa ammba súrgaa, ɓa feekkari, ɓa kaallari yah ɓuucuuc. ⁴Haꞌ-yoonaa wosissa súrga yiliis gaɓa. Ɓa feekkari ga haf, ɓa ɓaa ɓassohhi. ⁵Haꞌ-yoonaa wossissa yukaahay, ɓa appari, ee ɓa tummba fodaama súrga ɓiyewin ɓiliis: ɓa feekka ɓii, ɓa appa ɓii. ⁶Haꞌ-yoonaa tesoheeri kowuci kíinoo, kaa ya waarin lool. Ya mëeñdohhari kiwos gaɓa, ee ya halaatta an: «Hanaa ɓa hay kiꞌon kowuroo céeꞌ.» ⁷Wayee línohcaama ɓaa woꞌ ga leelooɓa an: «Yii ƴah kilamɗa yeema, hayat ɗu appi ee ɗu lam yoonii.» ⁸Ɓa ammba kowukaa, ɓa appaka, ɓa jaffa faraaffaa ga fenoo yoon-biiñaa.

⁹Yéesu meekissa ɓuwaa an:

- Haa haꞌ-yoonaa tuman na? Ya hay kihay, ya ap línohcaa, ya ek ɓiɓoꞌ ɓiliis ga yoonaa. ¹⁰Man ɗú jagin woꞌeenaa Kooh bídu ga Këyítfaa an:

«Atohaa tawahohcaa jafeeɗa,

atohaama enin atoh-koñ.

¹¹Iñaama yërí Haꞌmudii tum ee enin kíntaan ga hasciiruu!»12: 11 Malkat Kañcaa 118: 22-23.

¹²Ɓuwaa kuliyuk ga yaawúuꞌcaaɗa ɓaa heel kiꞌam Yéesu ndaga ɓa ínohha an Yéesu liiwukeeɓa ga woꞌeenaama. Wayee ɓa kaañéeríi mbooloomaa; ɓa íissari, ɓaa ƴah.

Lempu jomin kifayune?

(Mëccëe 22: 15-22; Lúkkaa 20: 20-26)

¹³Laakka Fërísiyeeŋcaa ebilu na ɓuwaa faꞌ na Erootɗa12: 13 Ɓuwaa faꞌ na Erootɗa malkat 3: 6 na iñaa ɓéestíru ga kakayɗa. ga Yéesu, kifíꞌti ga ɗuuƴ woꞌeen. ¹⁴Ɓa hayyari kiwoꞌ an:

- Jëgírohii, ɗí ínohin an fu woꞌ kayoh, ee fu niikkii ken, ndaga fu malkirii ɓoꞌ ga jëmmaagari, wayee fu jëgíroh Waas-Kooh kayoh-kayohɗa. Woꞌaaríi, waasii onohin kifay buuꞌ Sesaaꞌ12: 14 Teekaa buuꞌcaa ɓiyaakɓaa ga kúlkaa Roomɗa. lempune? Ɗí jomin kifay wala ɗí jomoo kifay?

¹⁵Wayee Yéesu ínohha helaagaɓa ɓa ɗaakɗa, ya woꞌꞌaɓa an:

- Iñii tah ya ɗú waaꞌtoo kifíꞌ? Haydohɗattoo hëelís denariyon wíinoo, mi malak.

¹⁶Ɓa haydohha ga wíinoo. Yéesu meekissaɓa an:

- Nataalii wii wuu ɓa, na teekii en gaɗa?

Ɓa taassa an:

- Cuu Sesaaꞌ.

¹⁷Daama, Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Kon erat Sesaaꞌ iñaa Sesaaꞌ laak, ɗú eꞌ Kooh iñaa Kooh laak.

Ɓa waaruꞌꞌa lool ga iñaa Yéesu taasɓa yaama.

Yéesu meekisohussa ga loo kimílískaa ɓuwaa kaanɗa

(Mëccëe 22: 23-33; Lúkkaa 20: 27-40)

¹⁸Laakka Saduseyeeŋcaa hayu ga Yéesu. Ɓa nak, ɓa woꞌ an kimílís laakoo ga ɓuwaa kaanɗa12: 18 Mëdírohat na Tumeen 23: 8. . Ɓa meekissa Yéesu anee:

¹⁹- Jëgírohii, Móyíis nakeeruu kitum iñii yii: «Binaa ɓoꞌ, yaakci kaan ee lak foñnjii ɓetici na kowaa, ya jomin kilam ɓetifaama ee ya laakiꞌ yaakci kowu ga.»12: 19 Malkat Dëteronom 25: 5-6. ²⁰Waama, laakee ƴaal ɓiyitnaɓanak ɓaa bok paamun na eemun. Yaakkaa pañnja, kaannda ee ya laakkii kowu. ²¹Yukanakyaa pañnja ɓetifaa ee laakkii nari kowu, ya kaannda. Yukaahayyaa ennda ɗa. ²²Ee ɓiyitnaɓanakɓaa ɓéeɓɓa faanussari ɓeti ee laakkii ken gaɓa yaa foñ kowu nari. Ga waa ɓa kaannda ɓéeɓɓa, ɓetifaa ɓan tíkka ga. ²³Diimaɗa woꞌaaríi, bëríinaa ɓuwii mílísan ga kikaanɗa, ɓetifaama ƴah kiꞌen yuuɓa? Ndaga yaa en ga ɓéeɓ ga ɓiyitnaɓanakɓaa tumeerari ɓeti.

²⁴Yéesu taassaɓa an:

- Ɗú woꞌin kimúuƴcúu ee iñaa tahkaɗa, dii ɗú ínohoo iñaa bídu ga Këyítfaaɗa ee ɗú ínohoo daa doolaa Kooh hín kiyakɗa. ²⁵Binaa ɓuwaa kaanɗa mílísunaa, ƴaal pajoo ee ɓeti pajukoo, wayee ɓa pesan madu na malaakacii Kooh enu ga ɗookɗa. ²⁶En iñaa aaw ga kimílískaa ɓuwaa kaanɗanaa, hanaa ɗú mosoo kijaŋ këyítfaa Móyíis bín ga daa ya woꞌ ga loo bos-dútúkaa abee kiwiiɗa? Kooh woꞌ Móyíis an: «Mi yërí en Koohyii Abaraham, Koohyii Ísaak na Koohyii Yakoop»12: 26 Malkat Eksoot 3: 2,6. . Yéesu tíkka ga an: ²⁷Kooh enndii yuu ɓuwaa ƴah kikaanɗa wayee yuu ɓuwaa ƴah kipesɗa. Ɗú ɓii ga kimúuƴ kiyaak.

Iñii wëñ kiyak ga iñcii Kooh nakohɗa

(Mëccëe 22: 34-40; Lúkkaa 10: 25-28; Room 13: 8-10)

²⁸Laakka jëgíroh-waasaa keloh ga daa ɓa en na kiwoꞌɗa, ya hotta an taasaa Yéesu taas Saduseyeeŋcaaɗa júwin, ya deeƴca gari, meekissari an:

- Iñii yiida kuliyuk ga iñcii nakohu kitumɗa?

²⁹Yéesu taassari an:

- Wii wërí ɗeɓ: «*Ɓu-Isarayeelóo súkúrukat! Haꞌmudii, Koohyiigaruu, yërí rek en Haꞌmudii. ³⁰Fu waaran Haꞌmudii, Koohyiigaraa na keeñaagaraa tóoh, na kipeskaagaraa tóoh na helaagaraa tóoh, ee na doolaagaraa tóoh.»12: 30 Malkat Dëteronom 6: 4-5. ³¹Ee wii wërí en wukanakwii. «Fu waaran mooroomfu fodaa daa fu waaꞌ haffuɗa.»12: 31 Malkat Léwítík 19: 18. Laakoo iñaa nakohu, ee wëñ kanakcuma kiyak.

³²Jëgíroh-waasaa woꞌꞌa Yéesu an:

- Jofin, Jëgírohii! Iñii fu woꞌɗa, kayoh: Haꞌmudii yërí rek en Kooh, ee laakoo Kooh yiliis enndiirinaa12: 32 Mëdírohat na Dëteronom 4: 35.. ³³Kiwaaꞌ Kooh na keeñaagaraa tóoh na helaagaraa tóoh na doolaagaraa tóoh, ee ɓan kiwaaꞌ mooroomfu fodaa daa fu waaꞌ haffuɗa, wërí wëñ kiyak júuraa hoosu, tëkíꞌɗu Kooh, na kitumiꞌ Kooh sarahaa mín kiꞌen ɓéeɓ.12: 33 Mëdírohat na Osee 6: 6.

³⁴Yéesu hotta an ɓaa taasohin na hel, ya woꞌꞌari an:

- Fu úsaayyii ga Nguurii Kooh.

Waa ennda ɗa, ken kaañissiiri kimeekisis yen.

Iñii Kiristaanii jom ga buuꞌ Dëwítɗa

(Mëccëe 22: 41-46; Lúkkaa 20: 41-44)

³⁵Ga daa Yéesu jëgírohee ga ɗuuƴ Kaanfaa Koohɗa, ya meekisohee an:

- Jëgíroh-waascii mín na kiwoꞌu an Kiristaanii kucaasamun Dëwít? ³⁶Ndaga Dëwít ga kihafci, ga waa ya líif na Helaa yiselaꞌíꞌyaaɗa, ya woꞌin an:

«Kooh, Haꞌmudii woꞌꞌa Haꞌmudiigoo an:

Yugohaaroo yah-ñaam,

bi ga daa mi tuman ɓuwii saŋngaaɗa ditogaaꞌ kotfu»12: 36 Malkat Kañcaa 110: 1. .

³⁷Dëwít, ga kihafci, ɓay ɓaama «Haꞌmudii»: Kon tum na bi Kiristaanii mín kiꞌen kucaasamun rek ga Dëwít?

Kaa tumat fodii jëgíroh-waascii

(Mëccëe 23: 17-36; Lúkkaa 20: 45-47)

Mbooloo wiyaak waa súkúruk Yéesu ee iñaama neɓpaɓa ga keeñ. ³⁸Yéesu jëgíreeɓa an:

- Abukat ga kitum fodii jëgíroh-waascii. Ɓa waari kitíidisuk na kúltí ciyaak. Ɓa en ga paancaanaa, ɓa waari kikëñɗu yah kanak. ³⁹Ga ɗuuƴ jaangu-yaawúuꞌcaa, ɓa heeli kiyuŋ ga fíkíi; ee en ga hewaa, ɓa waari kihanoh fíkíi. ⁴⁰Ɓa teꞌi iñaa laak ga kaan ɓeticaa ƴaalcaagaɓa lísussiiɗa; ee ɓa maañi ga kikíim Kooh, an doo ɓuwaa fooŋ an ɓa júwin. Attiꞌaa Kooh attiꞌanɓaɗa wërí wëñan kimesik.

Sarahaa ɓetifaa laakoo daraɗa

(Lúkkaa 21: 1-4)

⁴¹Lëehíꞌta Yéesu yuŋnga, ëewrukohha na iñaa sarahcaa teꞌohsi ga Kaanfaa Koohɗa. Ya malakee ga daa ɓuwaa enee na kiɓúuk kopaꞌcaa ga ɗuuƴgaaɗa. Haꞌ-alal ɓiyewin ɓaa ɓúuk da kopaꞌ ciyewin. ⁴²Laakka ɓan ɓetifaa hay, laakoo dara ee ƴaalci kaanin. Ya ekka daama tuhanjaꞌ-hëelís tanak, taa leꞌoo dërëm12: 42 Këyítfaa ɗeɓɗa woꞌ dii «Lepta kanak», ennda hëelísaa wëñ kijutuut ga hëelíscaa waama. . ⁴³Yéesu ɓayya tëelíbéecaagari, woꞌꞌaɓa an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓetifii laakoo dara fii erohin iñaa ken ɓúukkiiri ga teꞌaaꞌ-sarahii. ⁴⁴Ndaga ɓéeɓɓa onoh ga iñaa ɓa wëñíꞌɗa, wayee ya, ga kinduulci, ya erohin tóoh iñaa ya laakeeɗa, tóoh iñaa ya jomee kipesohɗa.

Yéesu yéegalohha an Kaanfaa Kooh hay kiɓúꞌ

(Mëccëe 24: 1-2; Lúkkaa 21: 5-6)

¹Yéesu enee na kimeƴ Kaanfaa Koohɗa, laakka ga tëelíbéecaagari yaa woꞌꞌi an:

- Jëgírohii, malkaa dii atohcii moꞌɗa, na dii tawahcii yakɗa!

²Yéesu taassari an:

- Fu hotin ga tawahcii ciyaakcii ciine? Tesohanndii dii sah atoh wíinoo waa tíkiskohan na mooroomwa, tóoh hay kiɓúꞌ.

Iñii ƴah kihew balaa ëldúna túkiꞌaa

(Mëccëe 24: 3-14; Lúkkaa 21: 7-19)

³Yéesu yuŋnga ga ɗook tëgëlaa Ólíwíyéecaa, óowrúkohha na Kaanfaa Kooh. Ga daa ɓa wéetee nari daamaɗa, Peeꞌ, Saak, Saŋ na Andari meekisohussari an:

⁴- Woꞌaaríi, iñaama laakan kera, ee mandargii wiida teewohan an iñcii cii ɓéeɓca jomin kilaak?

⁵Yéesu kon yaa woꞌɓa an:

- Tumat ndaŋ doo ken ɗúkoorúu. ⁶Ɓiɓoꞌ ɓiyewin hay kikoorohu teekkoo, ɓa woꞌi an: «Mi yërí en Kiristaanii!» Ee ɓa hay kiɗúk ɓoꞌ ɓiyewin. ⁷Binaa ɗú keloh yëngël heñ wala an heñ laakin ga ɗekataa, kaa tíitat, ndaga iñcaama jomin kilaak, wayee lak ëldúna leꞌꞌii kitúkíꞌ duum. ⁸En kiꞌenaa, kúl hay kiɓewuk, keen ga ɗook kúl mooroomci, ee nguuꞌ hay kiɓewuk, keen ga ɗook nguuꞌ mooroomci; kakayfii hay kiyëngëluk ga ɗekat ciyewin ee aꞌ hay kilaak. Iñaama ƴah kiman na dalaaraa mesiklaatcaa ga kimatuk ɓetiɗa.

⁹Wayee ɗú, tumat ndaŋ ga haffúu. Ɗú hay kiɓayu paancaa yaawúuꞌcaa, ɗú hay kirípu na ngeeꞌ ga ɗuuƴ jaangu-yaawúuꞌcaa. Mi hay kitah bi ɗú hay kituukɗu ga fíkíi haꞌ-nguuꞌcii na ga fíkíi buuꞌcii, doonaa ɗú tuukuk Hewhewii winéwíꞌwii ga fíkíiɓa. ¹⁰Hewhewii winéwíꞌwii jomin kiyéegalohu paaƴ ga heetcii tóoh. ¹¹Binaa ɗú abu kiɓayunaa, helciirúu dalat ga iñaa ɗú joman kiwoꞌɗa, ee woꞌat rek iñaa Kooh onanndúu kiwoꞌ ga wahtaama siiꞌɗa, ndaga enndii ɗú ƴah kiwoꞌ, wayee Helaa yiselaꞌíꞌyaa. ¹²Yaakmun hay kiꞌeroh këmëeŋkíci ya tíku kikaan. Paamun hay kiꞌeroh kowuci ka tíku kikaan. Oomaacaa hay kiɓeɓku, keenu ga ɗook paamɓa na eewɓa, aplukɓa13: 12 Mëdírohat na Mísee 7: 6.. ¹³Mi hay kitah bi ɓoꞌ ɓiyewin hayyúu kisagu. Wayee ɓaa fu guuꞌguuluk bi ga daa tóoh leehanaa, fu yaama fu hay kimúc.

Ɓoꞌ hay kison bi hëp

(Mëccëe 24: 15-28; Lúkkaa 21: 20-24)

¹⁴- Bëríinaa ɗú hotan ɓaa woꞌu “yiꞌaraamíꞌyaa pooki kúlɗa” aas ga daa ya jomoo kiꞌaasɗanaa13: 14 Malkat Dañeel 9: 27; 11: 31; 12: 11. -- ee ɓaa fu jaŋ iñii yiinaa, tumaa ndaŋ!-- Ɓuwaa iñaama laakan Yúudéeɗa, ɓa núpat ɓa aaw jaŋjaŋcaa. ¹⁵Ɓaa iñaama laakanndi yugin kiꞌíikaruk ga ɗook taahaagariɗa, hanat kisek kiyoosuk kiɓeɓ yen ga ɗuuƴ túuƴci, ¹⁶ee ɓaa iñaama laakan yooncaaɗa, hanat kiɓoyuk kaan kiɓeɓnee kúltífaagari. ¹⁷Massa ɓeticaa bescaama laakanɓa na look, na ɓaa ensan na kiɓëpíꞌɗa! ¹⁸Kíimat Kooh ati iñcaama hídohoo ga wahtu ñiin wiméeskíꞌ13: 18 Ñiin wiméeskíꞌ ñiidaama newoo kipesoh ee Yéesu woꞌwa “ñiin soosoos”. Malkat Mëccëe 24: 21. . ¹⁹Ndaga ga bescaama, mesiklaatcaa dalan ɓuwaaɗa hay kiyak yakaa wëeꞌtaa ga an wii, mossii kilaak iñaa man ɗa, aboh ga waa Kooh ɗeɓ kisak ëldúnaɗa bi wati, ee iñaa madan ɗa laakisanndii bi taaꞌ13: 19 Mëdírohat na Dañeel 12: 1.. ²⁰Ee binaa newéeríi Haꞌmudii ya nëewís bescaamanaa, eneenaa ken múcoo, wayee ɓuwaa ya tanɗa tahha bi ya nëewíssaca. ²¹Kon binaa ɓoꞌ woꞌꞌúu an: «Malkat, Kiristaanii yii dii!» wala «Malkat, ya yaa daa!» Kaa gëmat. ²²En kiꞌenaa, ɓiɓoꞌ hay kikoluk, ɓa tík hafɓa Kiristaa na ɓisëldíiga-Kooh ee lak saboh. Ɓa tumi kíntaan na enaama cidóoyíꞌ-waaꞌ kiɗúk sah, enee an mínukinaa, ɓuwaa Kooh tanukɗa. ²³Watukat haffúu, mi yéegalinndúu tóoh balaa dara hewanaa.

Kowukii ɓii hay kihayis

(Mëccëe 24: 29-31; Lúkkaa 21: 25-28)

²⁴- Wayee ga bescaama, lak coonucaa ɓuwaa dayanɗa paafin, nohii dal kiñúusíꞌ, ñiidii íis kileeꞌ, ²⁵tuꞌoltaa hay ɗëegískoh asamaan ta keen, ee tóoh iñcii en ga asamaaniiɗa hícukoh13: 25 Mëdírohat na 13: 24-25; Ísayíi 13: 10; 34: 4; Esekíyeel 32: 7; Soweel 2: 10; 3: 4.. ²⁶Fodaama Kowukii ɓii hay kihotu ga ɗuuƴ yaayeelcii, ka yoosuki ee ka taam na dooli wiyaak na ndam13: 26 Dañeel 7: 13.. ²⁷Ya hay kiwos malaakacaa ɓa nëgíroh ɓuwaa ya tan, enu ga ɓakcii cinikiiscii ga ëldúnaɗa, aboh ga dii kakayfii dalohɗa bi ga daa fa eemoh13: 27 Mëdírohat na Dëteronom 30: 4; Sakarí 2: 10; Nehemíi 1: 9..

Jagaa tediktaa teewohɗa

(Mëccëe 24: 32-35; Lúkkaa 21: 29-33)

²⁸- Malkat iñii een jëgíꞌtúu ga iñaamaɗa. Binaa toytaa kedikkaa neꞌ kineꞌ bi, ee tuuꞌtaa dal kitapisaa, ɗú ínoh an lah deeyin. ²⁹Fodaama ɓan, binaa ɗú hot iñcaama ca laakaa, ínohat an Kowukii ɓii deeyin, ya leꞌin halii. ³⁰Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; bi ɓuwii wati kaanu ɓéeɓɓanaa, iñcaama tóoh hay kilaak. ³¹Asamaanii na kakayfii hay kifaay wayee woꞌeenndoo faayoo múk.

Paamudii doŋ ínoh besaa ëldúna leehanɗa

(Mëccëe 24: 36-44)

³²- En loo iñaa aaw ga besaa wala wahtaa iñaama laakohanɗa, ken ínohoowa. Enndii malaakacaa ga asamaanɗa, ee enndii sah Kowukii. Paamudii doŋ ínohwa. ³³Watukat, kaa neehat ndaga ɗú ínohoo wahtaa Kowukii ɓii ƴah kihayɗa. ³⁴Iñaama madan na fodii ɓoꞌ yaa en na kiƴah kiɓaaɓ: Ya meƴ kaanci, ya tíkfa ga yah súrgacaagari. Ya eꞌ yaa en ɓéeɓ iñaa ya jom kilëgëyɗa. Ya nak ɓaa ƴah kituuk ga hal-kaadaaɗa kineeh kiwatuk. ³⁵Kon kaa neehat ndaga ɗú ínohoo ati haꞌ-kaanfii hayan kera. Ati ƴah lak Kooh hoowin, ati ga leeloo wek, ati lak siikaa kodin, ati ga kím. ³⁶Binaa ya en jalañ ga fíkíirúunaa, ya hanattúu kibet lak ɗú ɓii neeh. ³⁷Iñii mi woꞌꞌúu yii, mi woꞌka ɓaa en ɓéeɓ, kaa neehat!

Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na jëgíroh-waascaa ɓaa pokoh Yéesu nof

(Mëccëe 26: 1-5; Lúkkaa 22: 1-2; Saŋ 11: 45-53)

¹Bes kanak tesee ga, balaa feetaa Paak14: 1 Wërí en besaa yaawúuꞌcaa laaku hafɓaɗa. Mandarga besaa malaakaa Kooh ɓaawee Kúlkaa Esípti kiꞌap saawaa límuunun ga dëkaamaɗa tóoh. Ya këldúkka kaancaa yaawúuꞌcaa, lak Kooh nakinɓa kiꞌap kubaal, ɓa leef ñífaa ga ɗook hëltúuyaa en ɓéeɓ. Daa laakin ñíf ɓéeɓ, ɓuwaama múcussa ga kikaankaa. Malkat Eksoot 12. leꞌ na feetaa ɓuwaa ñami mbúurúcaa laakoo lëwíiꞌɗa14: 1 Malkat Eksoot 12: 1-27. Feetaama tumi bes ciyitnakanak ee enee wuu línohcaa. Binaa leꞌ kipíikaa, ɓa tum feetaa wëeꞌtaa ga an wii ɓa ñaman mbúuraa tumsoo lëwíiꞌ. Kaꞌta bi feetaama na Paak atukohussa ga bes wíinoo.. Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na jëgíroh-waascaa ɓaa heel daa ɓa tuman bi ɓa am Yéesu ndaŋ ee ken yéegoo, ɓa aplukki; ²ndaga ɓa woꞌee an:

- Ɗu hanatka kitum ga besaa feetaa, enndiikanaa hay kihaydoh coow wiyaak ga ɗuuƴ ɓuwii.

Laakka ɓetifaa íif laꞌkoleñ ga hafaa Yéesu

(Mëccëe 26: 6-13; Saŋ 12: 1-8; Lúkkaa 7: 36-50)

³Daa Yéesu enee ga Bétaníi, ga kaan Simoŋ yaa gaanaꞌeeɗa, laakka ɓetifaa aas gaɓa, lak ɓaa ñam. Ɓetifaa ɓayee kujúlúŋkaa hëwrohu na atohaa woꞌu albataaꞌ. Kujúlúŋkaa tum laꞌkoleñ wiséeríꞌ, waa koocussii ee hëwrohu na kedikkaa woꞌu naaꞌ. Daa ya pookee kúuwkaa kujúlúŋkaa, ya aammba laꞌkoleñaa ga hafaa Yéesu. ⁴Ga ɓuwaa en daamaɗa, laakka ɓuwaa ayluk ga iñaama, ɓa ɓaa woꞌ ga díkaantiɓa an:

- Laak ya jeriñ kiyasoh laꞌkoleñii wii foduma? ⁵Ɓoꞌ míneerawa kitoon iñaa wëñ denariyon14: 5 Denariyon malkat 6: 37 na iñaa ɓéestíru ga kakayɗa. citéeméeꞌ-kaahay, ee kopaꞌcaama eru nduulcii!

Ɓa ɓaa coow ga ɗook ɓetifaa. ⁶Wayee Yéesu woꞌꞌa an:

- Íisatti yas. Ɗú sodalohhi ya? Iñii ya tumiꞌtooɗa jekin. ⁷Ndaga nduulcii, ɗú ɓii naɓa besaa en ɓéeɓ14: 7 Mëdírohat na Dëteronom 15: 11. , ee ɗú mínɓa kitumiꞌ iñaa jekin wahtaa ɗú waaꞌka ɓéeɓ, wayee mi ƴahhii narúu kiꞌen dii besaa en ɓéeɓ. ⁸Ɓetifii tumin iñaa ya mínɗa: Ya ɗëwírukin kileef laꞌkoleñ ga faanfiigoo, en waayukaa loyaagoo14: 8 Waama yaawúuꞌcaa baahkohseera kileef faraafcaa na enaama ciꞌeeñlaat doo ca mín kimaañ ga daa ca acuɗa ee ca yasukohoo.. ⁹Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ga daa Hewhewii winéwíꞌwii wii mín kiyéegalohu ɓéeɓ, ga ëldúna, iñii ɓetifii yii tumɗa hay kiɓéestíru ee ɓuwaa hayyika kiníindísukoh.

Yúdaa tookka kitoon Yéesu

(Mëccëe 26: 14-16; Lúkkaa 22: 3-6)

¹⁰Waa ennda ɗa, yíinoo ga ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa, Yúdaa Iskariyot, kaꞌta ga sarahohcaa ɓiyaakɓaa kiwoꞌɓa kitoon Yéesu. ¹¹Daa ɓa kelohee iñaa ya woꞌɗa, keeñcaagaɓa soossa ga, bi ɓa díŋngari hëelís. Yúdaa yaa heel besaa ya jekelukan bi ya mín kitík Yéesu ga yahɓa.

Yéesu ñammba feetaa Paak na tëelíbéecaa

(Mëccëe 26: 17-25; Lúkkaa 22: 7-14,21-23; Saŋ 13: 1-30)

¹²Ga besaa ɗeɓ ga feetaa ñamsi mbúurúcaa laakoo lëwíiꞌɗa ee bëríi tubaaltaa hoossi fodii sarah Paakɗa, tëelíbéecaa Yéesu meekisohussari an:

- Fu waaꞌ gada ɗí kaꞌtaa kiwaayukiꞌ ñamahii Paak?

¹³Yéesu ɓayya ɓoꞌ ɓanak ga tëelíbéecaagari, wossaɓa an:

- Karat teeraa, ɗú hay kihídoh na ɓaa koorukin kujataa músú, laa taabukatti, ¹⁴ee daa ya ƴah kiꞌaasohɗa, woꞌat haꞌ-kaanfaa an: «*Haꞌmudii meekisoh an: Túuyii mi ƴah kiñamoh Paakɗa wada, mi na tëelíbéeciigoo?» ¹⁵Ee ya hayyúu kiteeɓ túuƴ wiyaak waa hanoh ɗook, waa hëwruunun bi tóoh jekin. Ɗú waayukan ñamahcaa ɗu ñamanɗa ga ɗekataama.

¹⁶Tëelíbéecaa karussa, leꞌussa teeraa, ɓa laakka tóoh fodaa daa Yéesu woꞌeeɓakaɗa. Ɓa hëwíꞌta ñamahaa Paak.

¹⁷Ga noh-soosaa, Yéesu leꞌꞌa na ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa. ¹⁸Daa ɓa yugee daama ɓaa ñamɗa, Yéesu woꞌꞌa an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; yíinoo garúu ee yii ñam naroo, hayyoo kitoon14: 18 Mëdírohat na Kañcaa 41: 10..

¹⁹Tëelíbéecaa, keeñɓa leehha ga iñaama ee ɓa ɓaa meekissi yíinoo yíinoo an:

- Mi yëríne?

²⁰Yéesu taassaɓa an:

- Yíinoo garúu ɗú ɓidaaŋkaah na ɓanakɓii, ee bok naroo kiꞌek yah ga kankiiɗa, yërí ya. ²¹En kiꞌenaa, Kowukii ɓii, kii ga waas kikaan fodaa daa Këyítfaa woꞌka gariɗa14: 21 Malkat Kañcaa 22: 2-19; Ísayíi 53. , wayee massa ɓaa yaama ƴah kitoon Kowukii ɓiiɗa! Ɓaama límséeríinaa, iñaama gënee gari!

Cuuníinfaa fiselaꞌíꞌfaa Yéesu ñam na apotaaꞌcaagariɗa

(Mëccëe 26: 26-30; Lúkkaa 22: 15-20; 1 Korenti 11: 23-25; 1 Korenti 10: 16-17)

²²Lakanaa ɓaa ñam, Yéesu ɓeɓpa mbúurú, ya gërëmmba Kooh, lëehíꞌta ya weellawa, ya eꞌtawa tëelíbéecaa, woꞌꞌaɓa an:

- Uunat, faanfiigoo fërí fa.

²³Lëehíꞌta ya ɓeɓpa kaas-biiñ, ya gërëmmba Kooh, lëehíꞌta ya eꞌtaɓawa, ɓéeɓɓa annda ga. ²⁴Ya woꞌꞌaɓa an:

- Ñífiigoo wërí wa, ñífii pok kifiiliimuukiigarúu na Kooh14: 24 Mëdírohat na Eksoot 24: 8; Yérémíi 31: 31-34., ee wa aamɗu ɓoꞌ ɓiyewinɗa. ²⁵Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; mi ƴahissii múk kiꞌanis anahaa meyoh ga kedik-reseŋ bi ga besaa mi anan biiñaa wiꞌaswaa ga Nguuraa Kooh. ²⁶Waa ennda ɗa, ɓa ƴeekka ƴeek-Kañcaa14: 26 Kañcaa 115-118 cërí ƴeeksee binaa cuuníinfaa tumsi ga Paakɗa leeh kiñamunaa., lëehíꞌta ɓa kaꞌta tëgëlaa Ólíwíyéecaa.

Yéesu yéegalohha an Peeꞌ hayyi kitaasuk

(Mëccëe 26: 31-35; Lúkkaa 22: 31-34; Saŋ 13: 36-38)

²⁷Yéesu woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

- Ɓéeɓpúu, ɗú hay kinúp ɗú foñnjoo, ndaga bíduunun ga Këyítfaa an: «Mi hay kiꞌap níirohaa, ee baalcaa tasarsukohu.»14: 27 Sakarí 13: 7.

²⁸Yéesu tíkka ga an:

- Wayee binaa mi mílísaa, mi hayyúu kiɗëwíruk Gëlílée.

²⁹Peeꞌ woꞌꞌari an:

- Luu enee an ɓuwii tesɗa tóoh hay kinúpu, foñussaa, mi, mi núpoo mi foñnjaa.

³⁰Yéesu taassari an:

- Fu, mi woꞌꞌaaka ee kayoh, ga wekii wati doŋ sah, bi siik pabu kon bes kanakaa, fu hayyoo kitaasuk waas kaahay.

³¹Wayee Peeꞌ ɓewissa didóolíꞌ an:

- Mi taasukooraa múk, luu enee an mi joman kikaan naraa.

Ee tëelíbéecaa ɓéeɓɓa ɓaa woꞌ fodaama.

Yéesu kíimmba Paamci ga Getsemanee

(Mëccëe 26: 36-46; Lúkkaa 22: 40-46)

³²Lëehíꞌta Yéesu na tëelíbéecaa karussa ɗekataa woꞌu Getsemanee14: 32 Malkat Mëccëe 26: 36 na iñaa ɓéestíru ga kakayɗa. , ee ya woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

- Yugat dii, mi kaꞌ kikíim Kooh.

³³Ya ɓayya Peeꞌ, Saak na Saŋ, ɓa taam nari. Faanfaagari faa dal kinúp, ya yëecírukka, ³⁴ya woꞌꞌaɓa an:

- Keeñnjoo leehin bi mi yii kaanan. Tesat dii ee kaa neehat.

³⁵Ya kaꞌta bi ga ɓak fíkíi, ya leꞌꞌa kakay, yaa kíim an wahtaama úsaayyi, enee an mínkinaa. ³⁶Ya woꞌee an:

- Abaa14: 36 Abaa Buba Woꞌeen kiꞌArameyeekaa «Abaa» hotuk ga bíncaa múus, ee wërí en teekaa kowu ɓayohi paamciɗa. Buba, iñaa en ɓéeɓ mínkin garaa, úsaayɗaa kaas-coonii wii garoo! Wayee hanat kiꞌen iñaa mi waaꞌ wayee iñaa fu waaꞌɗa laakat.

³⁷Ya sooffa ga tëelíbéecaa, ya laakkaɓa ɓaa neeh, ya woꞌꞌa Peeꞌ an:

- Simoŋ, fu yii neehe? Fu mínndii kiwíisoh luu enee sah wahtu wíinoone? ³⁸Kaa neehat ee kíimat Kooh doonaa ɗú keenoo ga fíraa Seytaani. Ɓoꞌ daal keeñaa waarin wayee faanfaa tookkii.

³⁹Ya úsaaysissaɓa daa karam, yaa kíim na woꞌeencaa caca. ⁴⁰Ya soofissa gaɓa, ya laakkaɓa ɓaa neeh ndaga lak hascaagaɓa abin pëní. Ee ɓa ínohéeríi iñaa ɓa woꞌanndi.

⁴¹Ga waa ya soofis ga waasaa wukaahaywaaɗa, ya woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú ɓii lís kineeh na kiꞌíikaruke? Dooyin! Wahtii leꞌin. Malkat, Kowukii ɓii kii ƴah kitíku ga yah ɓuwii waaꞌtii Koohɗa. ⁴²Kolkat, ɗu ƴee! Malkat, yii ƴahhoo kitoonɗa, yii deeƴ.

Yéesu abussa

(Mëccëe 26: 47-56; Lúkkaa 22: 47-53; Saŋ 18: 3-12)

⁴³Ga saasi, lak Yéesu yaa lís kiwoꞌ, Yúdaa Iskariyot, yaa bok ga ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaaɗa leꞌꞌa. Laakka ɓuwaa taabu nari, ɓayuunun kalaɓ na dooꞌ. Sarahohcaa ɓiyaakɓaa, jëgíroh-waascaa na yaakcaa yaawúuꞌcaa ɓërí woseeɓa. ⁴⁴Yii on Yéesu bíiŋɗa eree ɓuwaa lëdíꞌ mandarga an: «Ɓaa mi ƴah kifuunɗa, yërí ya. Abatti, ɗú ɓayyi ee ɗú watukki bi jof.» ⁴⁵Daa Yúdaa leꞌ hen, ya deeƴca ga Yéesu, woꞌꞌa an:

- Jëgírohii!

Lëehíꞌta ya fuunnda Yéesu. ⁴⁶Fodaama, ɓuwaa ɓíinoo tíkussa yah ga Yéesu, abussari. ⁴⁷Ɓoꞌ ga ɓuwaa enee daamaɗa ɗolla kalaɓfaagari, típpafa súrgaa haꞌ-kaadaa sarahohcaa, gúꞌta nofaa.14: 47 Mëdírohat na Saŋ 18: 26. ⁴⁸Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Mateera ga ɗú hayyoo kiꞌam, ɗú taam na kalaɓcii na dooꞌcii, man na ɓuwaa dawuk tumoh-kofeele? ⁴⁹Mi enee ga ɗuuƴcúu besaa en ɓéeɓ, mi jëgírohee ga ɗuuƴ Kaanfaa Kooh, ee ɗú mossiiroo kiꞌam. Wayee iñii yii laak, doonaa iñaa Këyítfaa woꞌeeɗa mat.

⁵⁰Waa ennda ɗa, tëelíbéecaa ɓéeɓɓa foñussari ɓaa núp14: 50 Mëdírohat na 14: 27. .

⁵¹Laakka oomaa-fiilaa taabukki, ɓayee úuf rek ga faanci. Ɓuwaa ɓaa heelli kiꞌam, ⁵²ya foñnja úufaa naɓa, ya yaa saan faan ɓuucuuc.

Yéesu ɓayussa paanaa wiyaakwaa

(Mëccëe 26: 57-68; Lúkkaa 22: 54-55,63-71; Saŋ 18: 13-14,19-24)

⁵³Ɓuwaa ɓayya Yéesu ga haꞌ-kaadaa sarahohcaa, ga daa sarahohcaa ɓiyaakɓaa, haꞌ-kaancaa na jëgíroh-waascaa hídohseeɗa. ⁵⁴Peeꞌ yaa taabukki diꞌúsaayíꞌ bi ga ɗuuƴ hëtaa kaanfaa haꞌ-kaadaa sarahohcaa. Daama, ya yuŋnga na súrgacaa, yaa yoonuk.

⁵⁵Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na ɓuwaa bok ga paanaa yaawúuꞌcaa wiyaakwaaɗa tóoh ɓaa heel woꞌeenaa ɓa pokɗan Yéesu bi ɓa mínndi kiꞌapluk wayee ɓa hottii.

⁵⁶En kiꞌenaa, ɓoꞌ ɓiyewin pokɗuseerari woꞌeen, wayee iñcaa ɓa woꞌeeɗa taabéeríi14: 56 Mëdírohat na Kañcaa 27: 12; 35: 11. . ⁵⁷Laakka ɓuwaa koluk kipokiꞌti iñii wii:

⁵⁸- Ɗí kelohin yaa woꞌ an: «Mi hay kipook Kaanfii Kooh, fii hëwrohu na yah ɓoꞌɗa, ee mi tawah filiis ga bes kaahay, faa hëwrohsanndii na yah ɓoꞌ.»14: 58 Malkat Saŋ 2: 19.

⁵⁹Wayee ga iñaama sah woꞌeencaagaɓa taabéeríi.

⁶⁰Waa ennda ɗa, haꞌ-kaadaa sarahohcaa kolukka ga fíkíi ɓéeɓ, meekissa Yéesu an:

- Fu taasoo dara ga iñii ɓuwii ɓii yammbaaɗane?

⁶¹Wayee Yéesu taassii, ɗekohha cel. Haꞌ-kaadaa sarahohcaa meekisissari an:

- Fu yërí en Kiristaaniine, Kowukii Kooh yii laak ndamɗane?

⁶²Yéesu taassa an:

- Ee, mi yërí ya, ee ɗú hay kihot Kowukii ɓii yuŋ, hanoh yah-ñaabaa Kooh yii wëñ ɓéeɓ dooliɗa, ee ɗú hayyi kihot ya taam na yaayeelcii asamaan ya yoosuki14: 62 Malkat iñaa ɓéestíru ga Mëccëe 26: 64. .

⁶³Daama, haꞌ-kaadaa sarahohcaa ɗaꞌta kúltífaagari ndaga kiꞌayluk, ya woꞌꞌa an:

- Ɗu laakis ya sooli ga woꞌeen seedi? ⁶⁴Ɓéeɓpúu ɗú keloh ga, ɓasin Kooh. Ɗú ínoh ya ga?

Ɓuwaa ɓéeɓ tíkussa Yéesu saboh ee ɓa woꞌꞌa an ya jomin kiꞌapu.14: 64 Malkat Léwítík 24: 16.

⁶⁵Laakka ɓuwaa dalu kitoos ga ɗook Yéesu, ɓa kúnnda fíkíifaanaa, ɓa dúukiri ee ɓa woꞌiri an:

- Líiruka, woꞌaa ɓii feekkaaɗa?

Ee súrgacaa abussari, ɓaa mútisohhi na paꞌcaa.14: 65 Mëdírohat na Ísayíi 50: 6.

Peeꞌ taasukka Yéesu

(Mëccëe 26: 69-75; Lúkkaa 22: 56-62; Saŋ 18: 15-18,25-27)

⁶⁶Daa Peeꞌ enee ga hëtaa ga kakayɗa, laakka mbíndaanaa hay, bok ga ɓuwaa lëgëyiꞌ haꞌ-kaadaa sarahohcaaɗa. ⁶⁷Ya hotta Peeꞌ yaa yoonuk, ya malakkari, woꞌꞌa an:

- Fu ɓan, fu enee na Yéesu Nasareet .

⁶⁸Wayee Peeꞌ taasukka an:

- Fu woꞌ ya? Mi ínohoo iñii fu waaꞌ kiwoꞌɗa.

Lëehíꞌta ya kolukka, meyohha hëtaa, yaa aaw ɓak halaa. Siik-pabu konnda.14: 68 Laakin ga këyítcaa ciɗewaacaa caa laakoo «Siik-pabaa konnda».

⁶⁹Wayee mbíndaanaa hottari, dalissa kiwoꞌ ɓuwaa enee daamaɗa an:

- Ɓii yii bok gaɓa!

⁷⁰Peeꞌ taasukissa. Ga fíkíi jutuut, ɓuwaa enee daamaɗa woꞌsissa Peeꞌ an:

- Fu jom kibok gaɓa, ndaga fu ɓan, fu kúlkoh Gëlílée.

⁷¹Daama Peeꞌ yaa en ga kicojuk na kiwaat an:

- Mi ínohoo ɓaa ɗú woꞌꞌoo yaama.

⁷²Ga ɗekataama, siik-pabu konnda kodaa wukanakwaa.

Peeꞌ níindísukka iñaa Yéesu woꞌeeriɗa, an: «Balaa siik pabu kon bes kanakaa, fu hayyoo kitaasuk waas kaahay.» Peeꞌ ennda ga kikoduk14: 72 Malkat 14: 30. Laakin ɓuwaa bín an «Ya foolla, meƴca, yaa koduk» wala «ya halaat ga iñaama hen, yaa koduk» wala ɓan «ya kúnnda hafaa, ya yaa koduk.».

Yéesu ɓayussa ga fíkíi Pílaat

(Mëccëe 27: 1-2,11-14; Lúkkaa 23: 1-5; Saŋ 18: 28-38)

¹Ga kímaa cuut, sarahohcaa ɓiyaakɓaa, yaakcaa yaawúuꞌcaa, jëgíroh-waascaa na ɓuwaa tes boku ga paanaa yaawúuꞌcaa wiyaakwaaɗa, hídohussa kituukiꞌ yen ga iñaa aaw ga Yéesu. Ɓa poklukkari, ɓa ɓayyari, tíkussari ga yah Pílaat. ²Pílaat meekissa Yéesu an:

- Fu Yërí en buurii yaawúuꞌciine?

Yéesu taassari an:

- Fu yii woꞌka.

³Sarahohcaa ɓiyaakɓaa yabussa Yéesu ga enaama ciyewin. ⁴Pílaat meekisissa Yéesu an:

- Fu taasoone? Man fu keloh ga iñcii ɓa yammbaaɗa!

⁵Wayee Yéesu taasissii, iñaama jaahalla Pílaat.

Yéesu tíkussa kikaan

(Mëccëe 27: 15-26; Lúkkaa 23: 13-25; Saŋ 18: 39–19: 16)

⁶Ga feet Paakaa en ɓéeɓ, Pílaat méyíꞌɓa ɓoꞌ yíinoo ga ɓuwaa abu ga kasuɗa, yaa mbooloomaa waaꞌɗa. ⁷Waama, lak laakin ɓaa en ga kasu, teeku Barabaas, ya na ɓuwaa taabee nariɗa. Ɓa apee ɓoꞌ ga heñaagaɓa na nguuraa Roomɗa. ⁸Mbooloomaa lappa bi ga kaan Pílaat, ɓa meekissari ya tumiꞌɓa iñaa ya meereeɓa kitumiꞌɗa. ⁹Pílaat meekissaɓa an:

- Ɗú waaꞌ mi méyíꞌtúu buurum yaawúuꞌciine?

¹⁰Ya woꞌee iñaama ndaga ya ínoheera an kisootukoh Yéesu tahee bi sarahohcaa ɓiyaakɓaa tíkussari ga yahci. ¹¹Wayee sarahohcaa ɓiyaakɓaa ɓaa obis ɓuwaa ɓa woꞌ Pílaat ya namiꞌɓa kiméyíꞌ Barabaas. ¹²Pílaat ɓeɓsissa daa karam an:

- Kon mi tuman na, na ɓii ɗú teek buurii yaawúuꞌciiɗa?

¹³Ɓa ɓaa fiipis an:

- Daayaari ga kuraa!

¹⁴Pílaat meekissaɓa an:

- Iñii yibóníꞌyii ya tumɗa ya?

Wayee ɓa ɓaa wëñ kifiip didóolíꞌ an:

- Daayaari ga kuraa!

¹⁵Pílaat waaree kisóosíꞌ keeñcaa ɓuwaa, ya méyíꞌtaɓa Barabaas; lëehíꞌta ya feeklukka Yéesu na karawaas, ya erohhari kidaaƴsunee ga kuraa.

Soldaaꞌcaa ɓaa ñaawalsoh Yéesu

(Mëccëe 27: 27-31; Saŋ 19: 2-3)

¹⁶Soldaaꞌcaa ɓayussa Yéesu ga ɗuuƴ kaanfaa haꞌ-kúlkaa (wërí en ga Peretuwaaraa15: 16 Peretuwaaꞌ wërí en ga daa gúwernëeꞌ wala ɓuwaa kuliyuk soldaaꞌcaa dëkɗa. En ga Roomaa, peretuwaaꞌ jomin kiꞌen kaanfaa buuraa fiyaakfaa. Malkat Mëccëe 27: 27; Saŋ 18: 28; Tumeen 23: 35.), ɓa nëgírohha soldaaꞌcaa fodaa gaɓaɗa ɓéeɓɓa. ¹⁷Ɓa ekka Yéesu kúltí fiyoꞌoh15: 17 Kúltífaa fiyoꞌohfaama hëwrohu na píis wilëekíꞌ-dooli, ee buuꞌcaa na ɓuwaa ɓiyaakɓaa ɓërí laakfa kiꞌekuk. cor, ee ɓa tíkíꞌtari ga hafaa iñaa fodii baanu-buuꞌ, terohu na lúp, wíillawa. ¹⁸Lëehíꞌta ɓa ɓaa këñíꞌti an:

- Pesa, buurii yaawúuꞌcii!

¹⁹Ee ɓa feekiri ga haf na dooꞌ, ɓa toosi ga ɗookci, ee ɓa ƴíꞌi ga fíkíici fodii ɓaa ɓa eꞌ céeꞌ. ²⁰Waa ɓa lëehíꞌtari kiñaawalsoh fodaama, ɓa nísíꞌtari kúltífaa fiyoꞌohfaa, ɓa ekissari kúltícaagari. Lëehíꞌta ɓa ɓayyari fooh, kidaaƴneeri ga kuraa.

Yéesu daayussa ga kuraanaa

(Mëccëe 27: 32-44; Lúkkaa 23: 26-43; Saŋ 19: 17-27; Galaat 3: 13)

²¹Soldaaꞌcaa gítínussa ɓaa woꞌu Simoŋ ee dëk Síreen, paam ɓiꞌËlíksaan na Rufus15: 21 Mëdírohat na Room 16: 13. , kiníkuk kuraanaa Yéesu. Lak ya en na kipaaf, ya meyoh yooncaa. ²²Ɓa ɓayya Yéesu bi ga ɗekataa woꞌu Golgotaa, wërí en «Loon-haf». ²³Ɓa eꞌtari biiñaa atukohu na mëkín kedikkaa woꞌu míiꞌɗa15: 23 Anahaagari lëelɗin ɓoꞌ. Ɓa ereewa Yéesu, an en ɗanaa ya yéegoo mesiklaatcaa., wayee ya saŋnga. ²⁴Ɓa daaƴcari ga kuraanaa, ɓa warohha kúltícaagari, ɓa yípee tukiisii kiꞌínoh iñaa ɓaa en ɓéeɓ laakanɗa.15: 24 Malkat Kañcaa 22: 19. ²⁵Enee ga wahtu yooꞌ-yooꞌ ga waa ɓa daaƴci ga kuraanaaɗa. ²⁶Iñaa bínsee ga ɗook kuraanaa ee ɓéestíꞌ iñaa tahhi kiꞌapuɗa enee: «Buurii yaawúuꞌcii». ²⁷Ɓa daaƴca ga kuraa fodaagari tumoh-kofeel ɓanak, yii ga yahci ñaam, yíinoo ga yahci seŋ. [²⁸]15: 28 (Fodaama iñaa Këyítfaa woꞌeeɗa matta, an: «Ya kíduunun ga tumoh-kofeelcaa.») Woꞌeencuma hotukkii ga këyít ciyewin ga këyítcaa ɗeɓ kibíduɗa. Malkat Lúkkaa 22: 37; na Ísayíi 53: 12.

²⁹Ɓuwaa kooree daama ɓaa paafɗa, ɓaa këkít haf, ɓaa ɓassi an:

- Aca! Fu yii fu woꞌ an fu ƴah kipook Kaanfaa Kooh ee fu tawahisfa ga bes kaahayɗa15: 29 Malkat Kañcaa 22: 8; Marka 14: 58; Saŋ 2: 19. , ³⁰somaa haffu, fu yoosuk ga kuraanii!

³¹Sarahohcaa ɓiyaakɓaa ɓan na jëgíroh-waascaa, ga ɗuuƴɓa, ɓaa ñaawalsoh Yéesu an:

- Ya músalin ɓuwii ɓíinoo ee ya mínoo hafci kimúsal! ³²Ya Kiristaanii, buurii ɓu-Isarayeel, ya yoosukat kimma ga kuraanii ati ɗí mín kihot ee ɗí gëm!

Ɓuwaa daaƴsee ga kuraa fodaa Yéesuɗa, ɓaa ɓassi ɓan.

Kaanaa Yéesu

(Mëccëe 27: 45-56; Lúkkaa 23: 44-49; Saŋ 19: 28-37)

³³Ga wahtaa nohaa tuuk ga ɗookɗa, bi ga wahtu kigoonaluk, Kooh ñúussa kërúus ga kúlkaa tóoh. ³⁴Ee ga wahtu kigoonaluk, Yéesu lessa koonaa didóolíꞌ an:

- Élóyí, Élóyí, lema sabaktani? (Wërí en: «Koohyiigoo, Koohyiigoo, iñii tah ya fu foñnjoo?»15: 34 Kañcaa 22: 2 ee woꞌu ga kiꞌArameyee. )

³⁵Ga ɓuwaa enee daamaɗa, laakka ɓuwaa, daa ɓa keloheeri ɓa dalla kiwoꞌ an:

- Súkúrukat, yii ɓay Ili!

³⁶Yíinoo gaɓa foolla, ɓeɓpa epoos, ñoonndawa ga biniigaꞌ, ya pokkawa ga siñdaa dooꞌ, lëehíꞌta ya noonndawa Yéesu ya ɗuuƴwa15: 36 Mëdírohat na Kañcaa 69: 22. , ee yaa woꞌ an:

- Íisat rek ɗu malak ati Ili hayyi kihay kiyóosíꞌ ati na!

³⁷Wayee Yéesu lessa koonaa kiyaak, lëehɗukka.

³⁸Rídóonaa wiyaakwaa15: 38 Malkat Eksoot 26: 31-33. poksee ga ɗuuƴ Kaanfaa Kooh, kún ɗekataa wëñ kiselaꞌɗa dalla kiɗaꞌ kom kanak, aboh ga ɗook bi ga kakay.

³⁹Soldaaraa yiyaakyaa kuliyuki ɓoꞌ ɓitéeméeꞌ ga heñɗa ee tuukee ga fíkíi Yéesuɗa, daa ya hotee ga kaanaa Yéesu waama, woꞌꞌa an:

- Kayoh-kayohɗa, ɓii yii enee Kowu Kooh!

⁴⁰Laakeera ɓan ɓeticaa ensee diꞌúsaayíꞌ, ɓaa malak ga. Mërí-Malleen bokee gaɓa, na Salomee na Mërí eew ɓiSaak yijutuut na Yosee. ⁴¹Ɓeticaama ɓërí taamsee na Yéesu ee ɓaa toputuꞌussi ga waa ya en ga Gëlíléeɗa. Laakeera daama ɓan ɓeti ɓiyewin ɓiliis ɓaa taamsee nari Yéerúsaleem.

Yéesu ɓayussa loycaa

(Mëccëe 27: 57-61; Lúkkaa 23: 50-56; Saŋ 19: 38-42)

⁴²Ga besaa waayukaa feetaa, ennda goonataa besaa Sabat, lak Kooh yaa hooɓ, ⁴³Yoseef ee dëk teeraa Arímatee15: 43 Arímatee ɗekataa hanoh Yéerúsaleem ga iñaa aaw aasaaꞌ-noh ee díkaantiɓa tumin kíloomeet 35. Malkat ɓan Mëccëe 27: 57., hayya. Iñaa ɓoꞌ yiyaak ga ɓuwaa bok ga paanaa yaawúuꞌcaa wiyaakwaaɗa. Ee ya ɓan ya sekee Nguuraa Kooh. Ya laakka fít kikaꞌ ga Pílaat kimeekisohhi faraaffaa Yéesu. ⁴⁴Kiteel kikaankaa Yéesu betta Pílaat. Ya ɓaylukka kon soldaaraa yiyaakyaa kuliyuki ɓoꞌ ɓitéeméeꞌ ga heñɗa, kimeekissi ati Yéesu maañin kikaan. ⁴⁵Daa soldaaraa taaseeri ga iñaama, ya onnda Yoseef kiɓeɓ faraaffaa. ⁴⁶Yoseef lommba píis fodii mëlíkaan, yóoskíꞌta Yéesu ga kuraanaa, múullari ga píisaa, lëehíꞌta faanneerari ga noŋ-loyaa yotu ga atoh. Lëehíꞌta ya pírgínnda atoh wiyaak, laŋnga halaa loyaa. ⁴⁷Mërí-Malleen na Mërí eew ɓiYoosee ɓaa malak ga daa Yéesu ekohuɗa.

Yéesu mílíssa

(Mëccëe 28: 1-8; Lúkkaa 24: 1-12; Saŋ 20: 1-10; Kañcaa 16: 8-11; Tumeen 2: 23-32; 1 Korenti 15: 1-28)

¹Ga waa besaa Sabat paaffa, Mërí-Malleen, Salomee na Mërí eew Saak lomussa laꞌkoleñ kiꞌéeñíꞌnee faraaffaa Yéesu. ²Cuut ga kímaa besaa ɗeɓ ga siminaaɗa, lak nohaa waa meƴ, ɓa ɓaa ƴah loycaa. ³Ɓa ɓaa woꞌ ga díkaantiɓa an:

- Ati ɓii ƴahhuu kipírgíniꞌ atohaa ga halaa loyaa, bi úsaayɗa ɓa?

⁴Wayee daa ɓa malak hen, ɓa hotta an atohaa enee wiyaakaa-yaak waama, pírgínuunun bi hanohin yahaa. ⁵Ɓa aassa loyaa Yéesu. Ɓa hotta oomaa-fiilaa ekuk kúltí fihooꞌta ee fiyaanaaw ɗer, yugin ga ɓakaa hanoh yah-ñaamɗa. Ɓa tíitta. ⁶Wayee oomaa-fiilaa woꞌꞌaɓa an:

- Kaa tíitat. Ɗú heel Yéesu Nasareet, ɓaa daaƴsee ga kuraanaaɗa. Mílísin! Ya gaa dii. Malkat, ɗekatii ya faanohseeɗa weema. ⁷Wayee karat, ɗú woꞌnee Peeꞌ na tëelíbéecaa tesɗa an ya ɗëwírukinndúu Gëlílée, ɗú hotnanndi daama, fodaa daa ya woꞌeerúukaɗa16: 7 Malkat 14: 28. .

⁸Ɓeticaa meƴca loyaa, ɓaa núp. Ɓaa saak ndaga kitíit. Ee ɓa woꞌꞌii ken dara ndaga kiniik.

Yéesu teewukohha ga Mërí-Malleen

(Mëccëe 28: 9-10; Saŋ 20: 11-18; Lúkkaa 24: 9-45)

[ ⁹Waa Yéesu mílíssa ga kímaa besaa ɗeɓ ga siminaaɗa, ya ɗeɓpa kiteewukoh ga Mërí-Malleen yaa ya nísee gari raɓcaa ɓiyitnaɓanakɓaaɗa. ¹⁰Mërí-Malleen yaama kaꞌtaka kiɓéestíꞌ ɓuwaa enee nariɗa, ya laakkaɓa ɓaa feekoh haf, ɓa ɓaa looyoh. ¹¹Waa ɓuwaama kelohu an Yéesu yaa pes ee Mërí-Malleen hotinndiɗa, ɓa gëmmbiiri.

Yéesu teewukohha ga tëelíbée ɓanak

(Lúkkaa 24: 13-35)

¹²Tíkíssa ga, Yéesu teewukohha ga ɓoꞌ ɓanak ga tëelíbéecaa, na jëmma wiliis, lak ɓa meyin dëkaa ɓaa ƴah. ¹³Ɓa ɓoyukka kiyéegalka tëelíbéecaa tesɗa, wayee ɓa gëmmbiiɓa ɓan.

Yéesu teewukohha ga tëelíbéecaa ɓidaaŋkaahɓaa na yíinooyaa

(Mëccëe 28: 16-20; Lúkkaa 24: 36-49; Saŋ 20: 19-23; Tumeen 1: 6-8)

¹⁴Yéesu mëeñdohha kiteewukoh ga tëelíbéecaa ɓidaaŋkaahɓaa na yíinooyaa, lak ɓa en na kiñam. Yéesu ñaꞌtaɓa ga daa ɓa gëmmbiiɗa, na daa ɓa yëgís ga keeñ bi ɓa tookkii kigëm woꞌeencaa ɓuwaa hotti, lak ya mílísinɗa. ¹⁵Lëehíꞌta ya woꞌꞌaɓa an:

- Wíilat ëldúna tóoh, ɗú jangatnee Hewhewii winéwíꞌwii ga ɓuwii ɓéeɓɓa.16: 15 Mëdírohat na Tumeen 1: 8. ¹⁶Ɓaa gëm garoo ee ya bëtísiꞌunaa, hay kimúc, wayee ɓaa gëmmbiinaa hay kiꞌattiꞌu kikaan. ¹⁷Ee kíntaancii cii cërí taabukan ɓuwii gëmanɗa: ga teekkoo, ɓa hay kikaal raɓcaa ga ɓuwaa, ɓa hay kiwoꞌ lak ciꞌas. ¹⁸Luu ɓa abee goŋ ga yahcaagaɓa, ɓa an ndom, dara dalooɓa. Ɓa hay kitík yahcaagaɓa ga ɗúukoolíꞌcaa, ee ɓaama hay kiwak.

Yéesu ɓoyukka ga Kooh

(Lúkkaa 24: 50-53; Tumeen 1: 9-11)

¹⁹Waa Yéesu, Haꞌmudii, lëehíꞌta kiwoꞌ naɓa fodaama, ya ɓëwírussa, aawwa asamaan, ee ya yugohneera Kooh ga yah-ñaabaagari16: 19 Mëdírohat na Tumeen 1: 9-11. . ²⁰Tëelíbéecaa karussa daa en ɓéeɓ kijangatnee Hewhewaa winéwíꞌwaa. Haꞌmudii yaa lëgëy naɓa ee teewohha na kíntaancaa taam gaɗa, an woꞌeenaa Kooh kayoh. Aameen.]