MËCCËE

Hewhewii winéwíꞌwii woꞌ ga loo Yéesu Kiristaa ee

Mëccëe

bínɗa

Woꞌeencii lëgís Këyítfiiɗa

Wii wërí en Hewhewii Mëccëe bínɗa. Mëccëe yërí en juutaa Yéesu ɓayee tummbari tëelíbéeci. Ya bok ga apotaa’caa Yéesu wosee woꞌꞌaɓa kiyéegalohnee Hewhewii winéwí’wii na kituuki’ kikerceen.

Mëccëe bín ga këyítfii daa kilímukkaa Yéesu eneeɗa, iñcaa ya tumee ga ëldúnaɗa, iñcaa ya jëgíree ɓuwaaɗa, kikaankaagari na kimílískaagari ga ɓuwaa kaaninɗa. Yéesu jëgíree ɓuwaa ee yërëméeríi wo’eenci; ya yaa wëkí’ ɗúukoolí’caa, ya yaa kaal raɓcaa ga ɓuwaa, ya yaa tum enaama cidóoyí’-waa’.

Hewhewii winéwí’wiima Mëccëe bídiꞌwa yaawúu’caa fodaagari kiteeɓɓa an kayoh-kayohɗa Yéesu yërí en Músalkaatii sëldíiga-Koohcaa wo’ee ga looci ga Këyítfaa fisela’í’faa; ee ɓéeɓ iñaa wo’see gari balaa ya hay ëldúnaɗa laakka. Yéesu yërí en buuraa jomee kihayɗa. Iñaama tah ɓiyewin ɓayeeri “kucaasamunkii Dëwít” ndaga Dëwít yërí enee buuraa yiyaakyaa ɓu-Isarayeel, heetaa Kooh tanukɗa. Ee hidaa daa Yéesu teeɓɓa heetaa Isarayeel daa Nguuraa Kooh manɗa tóoh, ɓuwaa kuliyuk gaɓaɗa, ɓa ga kihafɓa ɓërí sagohsee nari. Ga waa Yéesu kaanndaɗa, ɓa kaalla tëelíbéecaagari, hoonohussaɓa ki’aas jaangu-yaawúuꞌcaagaɓa. Ɓaama ga kihafɓa tasaarukohussa daa en ɓéeɓ ga ëldúna, ɓa ɓaa jangat Hewhewii winéwí’wii.

Këyítfii Mëccëe bínɗa tíidoh anee:

1 - Caasamuncaa Yéesu na kilímukkaagari (1: 1–2: 23)

2 - Jangataa Saŋ-Bëtís (3: 1-12)

3 - Bëtísaa Yéesu, na fíraa Seytaani na Yéesuɗa (3: 13–4: 11)

4 - Yéesu yaa lëgëy ga gohaa Gëlílée (4: 12–18: 35)

5 - Yéesu meyohha Gëlílée yaa ƴah Yéerúsaleem (19: 1–20: 34)

6 - Bescaa mëeñjoh ga kipeskaa Yéesuɗa (21: 1–27: 66)

7 - Yéesu mílíssa ga kikaankaa (28: 1-20)

Caasamuncii Yéesu

¹Níilii caasamuncii Yéesu Kiristaa, kucaasamunkii Dëwít, ee Dëwít yiima en kucaasamun Abarahamɗa, wërí wii: ²Abaraham límmba Ísaak. Ísaak límmba Yakoop. Yakoop límmba Yúdaa, ya na ɓikëmëeŋkíci ³Yúdaa límmba Farees na Sara, eewɓa teeksee Tamaꞌ. Farees límmba Esarom. Esarom límmba Aram. ⁴Aram límmba Amínadap. Amínadap límmba Naason. Naason límmba Salmoon. ⁵Salmoon laakka na Rahap Boos. Boos laakka na Rut Yobet. Yobet límmba Yesee. ⁶Yesee límmba buuꞌ Dëwít. Dëwít laakka na ɓeti Úríꞌ Salmoon. ⁷Salmoon límmba Robowaan. Robowaan límmba Abíyaa. Abíyaa límmba Asaf. ⁸Asaf límmba Yosafat. Yosafat límmba Yoraam. Yoraam límmba Osiyaas. ⁹Osiyaas límmba Yotaam. Yotaam límmba Akaas. Akaas límmba Esekíyaas. ¹⁰Esekíyaas límmba Manasee. Manasee límmba Amoos. Amoos límmba Yosiyaas. ¹¹Yosiyaas límmba Yekoñaas na ɓikëmëeŋkíci ga jamaanaa ɓu-Isarayeel toolohu na dooli ga kúlkaa Babíloonɗa.

¹²Ga waa ɓu-Isarayeel toolu Babíloonɗa, Yekoñaas límmba Salaceel. Salaceel límmba Sorobabeel. ¹³Sorobabeel límmba Abíyút. Abíyút límmba Elíyakím. Elíyakím límmba Aasooꞌ. ¹⁴Aasooꞌ límmba Sadok. Sadok límmba Akím. Akím límmba Elíyút. ¹⁵Elíyút límmba Eleyasaaꞌ. Eleyasaaꞌ límmba Matan. Matan límmba Yakoop. ¹⁶Yakoop límmba Yoseef, ƴaal Mariyaama, yaa en eew Yéesu yii ɓaysi Kiristaaniiɗa.

¹⁷Iñaa aboh ga Abaraham bi ga buuꞌ Dëwít, laakin kon jamaanu-ɓoꞌ cidaaŋkaah na cinikiis; lëehíꞌta iñaa aboh ga buuꞌ Dëwít bi ga daa ɓu-Isarayeel toolohu na dooli ga kúlkaa Babíloonɗa laakin jamaanu-ɓoꞌ cidaaŋkaah na cinikiis, ee ɓaawaagaɓa ga kúlkaa Babíloon bi ga kilímukkaa Kiristaanii, laakin jamaanu-ɓoꞌ cidaaŋkaah na cinikiis.

Kilímukkaa Yéesu

¹⁸Kilímukkaa Yéesu Kiristaa laakoh anee: Eeci Mariyaama enee jowu Yoseef. Ee balaa ɓa bok túuyaa, Mariyaama ennda na look ga tumeenaa Helaa yiselaꞌíꞌyaa. ¹⁹Yoseef fiilaagari enee ɓoꞌ yijúwíꞌ, ee iñaama tah ya waaréeríiri kiwíiñ ga fíkíi ɓuwaa, ya nammbari kiheel kifoñ ee ken yéegoo. ²⁰Lak ya yaa lís kihalaat ga iñaama, dalla kilaak malaakaaHaꞌmudii, yaa feeñukki ga ɗuuƴ heeƴ, woꞌꞌari an:

- Yoseef, kucaasamunkii Dëwít, kaa niik kiɓeɓ Mariyaama ya en ɓetifu ndaga lookaa ya ɓayɗa meyoh ga tumeenaa Helaa yiselaꞌíꞌyaa. ²¹Ya hay kilaak kowu kiƴaal, ee fu teekanka Yéesu, ndaga yërí ƴah kimúsal ɓuwiigari ga baakaaꞌciigaɓa.

²²Tóoh iñcaama laakka doonaa iñaa Haꞌmudii, woꞌee kooroh ga kúuwkaa sëldíiga-Koohaaɗa mat. ²³Ya woꞌee an:

«Oomaa-jowaa ínohoo ƴaal hay kiꞌen na look,

ya laak kowu kiƴaal

kaa ƴah kiteeku Emanuweel.»

Teekaama wërí en “Kooh yii naruu.”

²⁴Ga waa Yoseef yúudukɗa, ya tummba fodaa daa malaakaa Haꞌmudii nakeerikaɗa: ya haydohha ɓetici Mariyaama kaanci. ²⁵Wayee ya ínohhiiri bi ga daa Mariyaama laak kowu kiƴaalɗa, ya teekkaka Yéesu1: 25 Yéesu ga kiꞌEbërëe, waaꞌ kiwoꞌ «kimúsal, kisom.».

Ɓiɓoꞌ ɓilëekíꞌ-hamham ga loo ol hayussa kimalak Yéesu

¹Ga waa Yéesu límu ga teeraa Betleeꞌem ga kúlkaa Yúudée, lakanaa Eroot en buuꞌ daamaɗa, laakka ɓiɓoꞌ ɓilëekíꞌ-hamham ga loo ol, ɓa meyoh Peŋku hayussa Yéerúsaleem, ²ɓa meekisohha an:

- Yada buurii yaawúuꞌcii han kilímuɗa? Ɗí hotin kuꞌolkaagari ga Peŋku ee ɗí hay kijaamukki.

³Ga waa Eroot buuraa kelohkaɗa, ya jaahliꞌꞌa lool, ya na ɓu-Yéerúsaleem ɓéeɓɓa. ⁴Ya hídírohha sarahohcaa ɓiyaakɓaa na jëgíroh-waascaa ɓu-dëkaa. Ya meekissaɓa ɗekataa Kiristaanaa jom kilímohuɗa. ⁵Ɓa taassari an:

- Ya jom kilímohu Betleeꞌem ga kúlkaa Yúudée, ndaga iñii yii yërí sëldíiga-Koohaa bídee:

⁶«Ee fu, Betleeꞌem, ga kúlkii Yúudée,

enndii an kay fu wëñ kijutuut ga dëkcii Yúudée,

ndaga haꞌ-kúlkii ƴah kiníiꞌ ɓu-Isarayeel, heetiigooɗa, meyohan garaa.»

⁷Waa ennda ɗa, Eroot ɓayya haꞌ-hamhamcaa ga pet, meekissaɓa wahtaa olaa meƴ siiƴɗa. ⁸Lëehíꞌta, ya wossaɓa Betleeꞌem, woꞌꞌaɓa an:

- Karat, ɗú meekisoh dijófíꞌ ga loo kuꞌoomaakaa. Ɗú hotjanaa, yéegalattoo doonaa mi ɓan mi kaꞌja kijaamuknee.

^9-10Ga waa buuraa woꞌꞌa naɓa bi lëehíꞌta, ɓa ammba waas. Ee ga waa ɓa en ga waasɗa, ɓa hotissa kuꞌolkaa ɓa séenee ga Peŋkuɗa. Daa ɓa hotja hen keeñɓa soossa lool. Kuꞌolkaa kuliyukka ga fíkíiɓa bi ga ɗekataa oomaanaa enohɗa, ja tuukka da. ¹¹Fodaama, ɓa aassa ɗuuƴ kaanfaa. Ɓa hotta kuꞌoomaakaa na eeci, Mariyaama. Ɓa ƴíꞌꞌa, jaamukussa kuꞌoomaakaa. Lëehíꞌta ɓa pëkíssa hëmbúcaagaɓa, ɓa eꞌtari cikëñíꞌcaa: enee wúrúus, cúuraay, na míiꞌ2: 11 Míiꞌ muluuƴ kedik miꞌéeñíꞌ, en fan laꞌkoleñ.. ¹²Waa ennda ɗa, Kooh yéegallaɓa ga heeƴ an ɓa hanat kiɓoyukoh ga Eroot. Ɓa ɓoƴkohha waas wiliis ɓaa ƴah kúlɓa.

Yéesu núpídohussa kúlkaa Esípti

¹³Laakka malaakaaHaꞌmudii feeñuk Yoseef ga heeƴ, lak haꞌ-hamhamcaa karuunun, woꞌꞌari an:

- Kolka, ɓewaa oomaanii na eeci, núpaa kúlkaa Esípti, ndaga buuꞌ Eroot hay kiraasluk oomaanii kiꞌaplukki. Tesaa daama bi ga daa mi woꞌsanndaa yen yiliis.

¹⁴Yoseef kolukka ga wek, ɓeɓpa oomaanaa na eeci, kaꞌneera naɓa kúlkaa Esípti. ¹⁵Ya tessa daama bi ga daa Eroot kaanɗa. Fodaama iñaa Haꞌmudii woꞌee, koorohha ga kúuwkaa sëldíiga-Koohaaɗa matta. Ya woꞌee an: «Mi ɓayya kowukaagoo ka meyoh kúlkaa Esípti.»

Buuꞌ Eroot aplukka tuꞌoomaa ga Betleeꞌem

¹⁶Eroot ínohha an ɓuwaa ɓilëekíꞌ-hamhamɓaa ga loo olɗa ɗúkuununndi, ya aylukka lool. Ya dalla kiꞌebil ɓisoldaaꞌ Betleeꞌem na dëkcaa wíilwaɗa, ɓa ap ɓéeɓ tuꞌoomaa-ƴaaltaa laakin tíkíis tanak aawwa taahay. Ndaga tíkíistaama méeŋngoh na jamaanaa haꞌ-hamhamcaama woꞌseeriɗa. ¹⁷Fodaama, iñii yii ee Yérémíi sëldíiga-Koohaa woꞌeeɗa matta. Ya woꞌee an:

¹⁸«Laakin koonaakaa kelohuk ga teeraa Ramaa,

tikodukoh na tilooyoh timéeskíꞌ taa da.

Rasel yërí en na kikoduk towutaagari,

ee ya waaꞌtii ken ɗékóhíꞌti, ndaga ta lísissii.»2: 18 Malkat Yérémíi 31: 15 Rasel abu fodii eew yaawúuꞌcii ee ya yaa ga loy ndaga daa tuꞌoomaataa en na kiꞌapuɗa.

Yoseef na Mariyaama na Yéesu kúlkohussa Esípti

¹⁹Waama, lak buuꞌ Eroot kaanin. Laakka malaakaa Haꞌmudii feeñuk Yoseef ga heeƴ, ga kúlkaa Esípti, ²⁰woꞌꞌari an:

- Ɓuwaa heelsee kiꞌap oomaaniiɗa kaanuunun. Kolka, ɓewaa oomaanii na eeci, ɓoƴkaa kúlkaa Isarayeel.

²¹Yoseef kolukka, ɓeɓpa oomaanaa na eeci, ya ɓoyukka kúlkaa Isarayeel. ²²Ee daa Yoseef kelohee an Arkelawoos yërí lam Eroot, paamci ga kibuuꞌkaa kúlkaa Yúudée, ya niikka da kikaꞌ. Kooh woꞌꞌa nari ga heeƴ, ya kaꞌneera gohaa Gëlílée. ²³Ya dëkka ga teeraa woꞌu Nasareetɗa. Fodaama iñaa sëldíiga-Koohcaa woꞌee ga Kiristaaniiɗa matta. Ɓa woꞌee an: «Ya dakantilohsan ga Nasareet.»2: 23 Malkat Marka 1: 24; Lúkkaa 2: 39; Saŋ 1: 45.

Jangataa Saŋ-Bëtís

(Mëccëe 1: 2-8; Lúkkaa 3: 1-18; Tumeen 19: 4; Saŋ 1: 6-8,15-37)

¹Ga jamaanaama, Saŋ-Bëtís hayya ga, ya yaa jangat ga ɗuuƴ ëgíꞌ-dúndagaa kúlkaa Yúudée an:

²- Súpítat kipeskiigarúu, ndaga Nguurii ga ɗookɗa deeyin!

³Saŋ yërí en ɓaa Ísayíisëldíiga-Koohaa woꞌee gari an:

«Laakin koonaa-ɓoꞌ, kaa en na kiwoꞌ didóolíꞌ ga ëgíꞌ-dúndagaa an:

“Waayukɗat Haꞌmudii waasii, júwíꞌɗatti tuwaas-waastii!”»

⁴Saŋ ekukee kúltífaa terohu na fënúf geeleem, ya pëkírukka liiɓ-on ga kenohkaa. Ya daanee kiñam paƴ na kúum. ⁵Ɓuwaa ɓaa meyoh Yéerúsaleem, na ɓéeɓ kúlkaa Yúudée na ɓéeɓ dëkcaa deeƴ húlúwaa Yúrdeŋɗa, ɓaa hay gari. ⁶Ɓa ɓaa récuk baakaaꞌcaagaɓa ga fíkíi ɓéeɓ ee Saŋ yaa bëtísiꞌɓa ga húlúwaa Yúrdeŋ. ⁷Daa Saŋ hotee ɓiFërísiyeeŋ na ɓiSaduseyeeŋ ɓiyewin ɓaa hay gari kibëtísiꞌuk, ya woꞌꞌaɓa an:

- Heet goŋ-saamaancii, ɓii lëdíꞌtúu ɓa iñaa tahanndúu kirëc ga aylukaa Kooh ƴah kihayɗa? ⁸Kon tumat iñcaa teewohin an ɗú récukin baakaaꞌciigarúu. ⁹Ee kaa abat ga hellúu an: “Abaraham en caasammbíi”. Ndaga mi woꞌꞌúu man Kooh mínin kiɓeɓ atohcii cii, ya meƴdoh ga tucaasamun Abaraham! ¹⁰Diima deŋ këkúsaa tíimin boscaa tediktaa, kigúꞌ níilcaa. Kon kedikkaa límmbii towu tijófíꞌ tóoh, gúru, jafu ga kiwii. ¹¹Mi, mi bëtísiꞌꞌúu ga músú kiteewoh an ɗú súpítin kipeskiigarúu. Wayee ɓaa en na kihay ga fenoorooɗa ƴahhúu kibëtísiꞌ na Helaa yiselaꞌíꞌyaa na ga kiwii. Yërí wëñnjoo kimat: mi jutuutin ga kiɗol ñafaꞌcaagari. ¹²Kankaa kaa ga yahci ee ya ƴah kifaaꞌ yoonaagari, ya ek tohootaagari ga dapaa; wayee fekiꞌfaa, ya hayfa kitëkíꞌ ga kiwiikaa ƴímoo taaꞌɗa.

Bëtísaa Yéesu

¹³Waa ennda ɗa, Yéesu kúlkohha Gëlílée hayya kibëtísiꞌuknee ga Saŋ ga húlúwaa Yúrdeŋ. ¹⁴Wayee Saŋ tookkii, ya woꞌꞌa Yéesu an:

- Mi yërí sooluk kihay garaa fu bëtísiꞌꞌoo, fu nammba garoo kihay!

¹⁵Wayee Yéesu loffari an:

- Tookaa hen rek, ndaga ɗu jomin kimëtíꞌ iñaa Kooh waaꞌɗa.

Waa ennda ɗa, Saŋ tookka. ¹⁶Daa Yéesu bëtísiꞌsee bi lëehíꞌta, ya meƴca músúmaa. Ga saasi asamaanaa lëgísukka, ya hotta Helaa Kooh yaa yoosuk ga ɗookci en fan hoꞌ. ¹⁷Laakka koonaakaa meyoh ɗook woꞌꞌa an:

- Ɓii yii yërí en Kowukiigoo mi keeñukɗa, keeñnjoo soosin gari!

Seytaani fíꞌta Yéesu

¹Waa ennda ɗa, Helaa yiselaꞌíꞌyaa woocca Yéesu, ɓayyari ga ɗekat, ëgíꞌ-dúndaŋ doonaa Seytaani fíꞌti. ²Ga waa Yéesu ooꞌta noh-noh cidaaŋkaah-nikiis na wekcaagaca, faf kiyaaɓ ammbari. ³Waa ennda ɗa, Seytaani deeƴca Yéesu kifíꞌti. Ya woꞌꞌari an:

- En lak fu yërí en Kowukii Koohaa, nakaa atohcii ca súpítuk mbúurú.

⁴Wayee Yéesu loffari an:

- Këyítfaa woꞌ an: «Ɓoꞌ pesohanndii na mbúurú doŋ, wayee ɓan, na tóoh woꞌeenaa meyohin ga kúuw Kooh.»

⁵Waa ennda ɗa, Seytaani ɓayyari Yéerúsaleem, teeraa wiselaꞌíꞌwaa, yíppari ga ɗook Kaanfaa Kooh, ⁶woꞌꞌari an:

- En lak fu yërí en Kowukii Koohaa, yípukaa kakay, ndaga Këyítfaa woꞌ an:

«Kooh hayyaa kinakiꞌ malaakacaagari,

ɓa teeŋngaa ga yahcaagaɓa, doonaa kotfu këftukoo ga atoh.»4: 6 Malkat Kañcaa 91: 11-12.

⁷Yéesu loffari an:

- Bíduunun ɓan an: «Kaa jéematuk Haꞌmudii, Koohyiigaraa.»

⁸Waa ennda ɗa, Seytaani ɓayissa Yéesu ga ɗook jaŋjaŋ wihóoríꞌ, ya teeɓpari dëkcii ga ëldúnaɗa tóoh na ndamaa nguuraagaca, ⁹woꞌꞌari an:

- Mi hayyaa kiꞌon iñcuma tóohca binaa fu ƴíꞌ ga fíkíiroo, fu jaamukkoonaa.

¹⁰Wayee Yéesu woꞌꞌari an:

- Nískaa dii Seytaani! Ndaga Këyítfaa woꞌ an:

«Fu ƴíꞌɗan Haꞌmudii, Koohyiigaraa

ee fu jaamukanndi ya doŋ.»

¹¹Waa ennda ɗa, Seytaani hannda Yéesu kiꞌíis kimma, laakka malaakacaa Kooh hayu ga Yéesu ɓa ɓaa toputuꞌꞌi.

Yéesu dalla lëgëyaagari ga gohaa Gëlílée

(Marka 1: 14-15; Lúkkaa 4: 14-15)

¹²Ga waa Yéesu kelohha an Saŋ-Bëtís abuunun ga kasu, ya kaꞌta gohaa Gëlílée. ¹³Ya yuŋngii ga Nasareet, ya kaꞌta kidëknee ga teeraa Kafarnawom en ga gohaa Sabulon na Neftalíi. Teeraama en ga yahaa giiyaa Gëlílée. ¹⁴Iñaama laakka fodaama doonaa iñaa Ísayíi, sëldíiga-Koohaa woꞌeeɗa mat. Ya woꞌee an:

¹⁵«Ɗú ɓu-Sabulon, ɗú ɓu-Neftalíi;

Gohcii deeƴ ga giiyii bi ga ɓakaa hanoh húlúwaa Yúrdeŋ gaaɗa;

Fu Gëlílée, kúlkii ɓuwii enussii yaawúuꞌ dëkohɗa!

¹⁶Heetii dëkee ga ñúusɗa, hotin leeꞌlaat wiyaak,

ɓuwaa dëk ga kúlkaa kiñúusíꞌkaa kikaan enohɗa, leeꞌlaat hayin gaɓa!»

¹⁷Waa ennda ɗa, Yéesu aawwa kijangat an:

- Súpítat kipeskiigarúu, ndaga Nguurii ga ɗookɗa deeyin!

Yéesu ɓayya tëelíbée ɓinikiis

(Marka 1: 16-20; Lúkkaa 5: 1-11)

¹⁸Yéesu enee na kitíidisuk ga seereenaa giiyaa Gëlílée. Ya hotta ɓoꞌ ɓanak ɓaa bokoh. Enee Simoŋ yaa teeku Peeꞌɗa na Andari këmëeŋkíci. Ɓa ɓaa wees mbaal ga giiyaa Gëlílée. Ɓa enee ɓimbaaloh jën. ¹⁹Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Taabukattoo, mi hayyúu kitum ɓimbaaloh ɓoꞌ! ²⁰Ga saasi ɓa foñnja mbaalcaagaɓa, ɓaa taabukki. ²¹Ga waa Yéesu kaꞌta bi ga fíkíi, ya hotta ɓoꞌ ɓanak ɓiliis ɓaa bokoh. Enee towutaa Sebedee: Saak na këmëeŋkíci Saŋ. Ɓa enee ga ɗuuƴ gaal-loocaa na Sebedee paamɓa, ɓaa hëwíraat mbaalcaagaɓa. ²²Yéesu ɓayyaɓa; ga saasi, ɓa foñnja paamɓa na gaal-loocaa, ɓaa taabukki.

Yéesu yaa jëgíroh ee ya wëkíꞌ ɗúukoolíꞌcaa

²³Yéesu yaa wíil gohaa Gëlílée ɓéeɓwa, yaa jëgíroh ga jaangu-yaawúuꞌcaa, yaa yéegaloh Hewhewii winéwíꞌwii woꞌ ga loo Nguuraa ga ɗookɗa, ee ya yaa wëkíꞌ ɗúukoolcaa ɓuwaa ɓéeɓca na ɓéeɓ iñcaa mesik ɓuwaaɗa. ²⁴Teekaagari síwwa ga ɓéeɓ kúlkaa Síríi. Ya yaa komu ɓéeɓ ɓuwaa ɗúukool, ee ɗúukoolcaagaɓa na mesiklaatcaagaɓa bokkii. Ennda ɓuwaa raɓ abee na ɓaa laakee cikeen-keen, na lafañcaa, ya yaa wëkíꞌɓa. ²⁵Mbooloo wiyaak waa taabukki: ɓuwaa meyohee gohaa Gëlílée na gohaa Teerucaa Cidaaŋkaahcaa, na teeraa Yéerúsaleem, na gohaa Yúudée, na gohaa hanoh húlúwaa Yúrdeŋ gaaɗa.

Jangataa Yéesu ga ɗook jaŋjagaa

¹Daa Yéesu hotee mbooloomaa, ya lappa ɗook jaŋjagaa, ya yuŋnga, tëelíbéecaagari hayussa ga yahaaci. ²Ya aawwaɓa kijëgíꞌ woꞌeencii cii:

³- Ɓa yewinin múuꞌ, ɓuwii tookuunun ga keeñɓa kinduulkaagaɓa ga fíkíi Koohɗa, ndaga Nguuraa ga ɗookɗa wuuɓa!

⁴Ɓa yewinin múuꞌ, ɓuwii en na kikoduk watiɗa, ndaga Kooh hayɓa kiɗékóhíꞌ!

⁵Ɓa yewinin múuꞌ, ɓuwii yewinin jamɗa, ndaga ɓërí ƴah kilam ëldúna!

⁶Ɓa yewinin múuꞌ, ɓuwii ɗíibuk kipes ga iñaa Kooh nakohɗa, ndaga Kooh hayɓaka kitumiꞌ!

⁷Ɓa yewinin múuꞌ, ɓuwii laakin yërmaandi ga mooroomɓaɗa, ndaga Kooh hay kilaak yërmaandi gaɓa!

⁸Ɓa yewinin múuꞌ, ɓuwii setin keeñɗa, ndaga ɓa hay kihot Kooh!

⁹Ɓa yewinin múuꞌ, ɓuwii saki jam daa ɓa enoh tóohɗa, ndaga ɓa hay kiɓayu ɓitowu Kooh!

¹⁰Ɓa yewinin múuꞌ, ɓuwii hatalu ga kipesɓa, ndaga kitum iñaa Kooh nakohɗa; Nguuraa ga ɗookɗa wuuɓa!

¹¹Ɗú yewinin múuꞌ, binaa mi tah ɗú ɓassi, ɗú hatalsi ga kipessúu, ɗú woꞌɗusi enaama yibóníꞌ yaa en ɓéeɓ ee saboh!

¹²Leenaa keeñnjúu soosat, ɗú neɓluki, ndaga neehalaagarúu ga ɗookɗa hay kiyak. En kiꞌenaa, sëldíiga-Koohcaa ɗeɓpúu kihayɗa hatalsee ga kipesɓa fodaama.

Kiꞌen maraa na leeꞌlaat ga ëldúna

(Marka 9: 50; Lúkkaa 14: 34-35)

¹³- Ɗú ɓërí en maraamii ëldúna. Binaa maraa safissiinaa, ma ɗaanohsan na ya? Ma laaksisoo jeriñ, ma aamsan ga lëedúu, ɓuwaa togisohma. ¹⁴Ɗú ɓërí en leeꞌlaatii ëldúna. Teeraa tawahu ga ɗook tëgël mínoo kiɗaakuk. ¹⁵Ken taaloo lampu líꞌ kanu ga ɗookgaanaa. Wayee fu líkanwa hen doonaa wa mín kileeꞌ ga ɓéeɓ ɓuwaa enu ga túuyaaɗa. ¹⁶Kon leeꞌlaatii en garúuɗa jom kimelic fodaama ga fíkíi ɓuwii. Doonaa ɓa mín kihot tumeencaagarúu cijófíꞌcaa, ee ɓa mín kikañ Paammbúu yii en ga ɗookɗa.

Yéesu na Waasaa Móyíis

¹⁷- Kaa foogat an mi hay kinís Waasii Móyíis wala iñii sëldíiga-Koohcii jëgírohɗa. Kinísca haydohhiiroo, wayee mi hayca kimëtíꞌsiꞌ. ¹⁸Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; en an asamaanii na kakayfii cii lís diinaa, kuꞌoc jíinoo wala kufíiskaa wëñ kijutuut ga Bíncii Waasii nískoo ga, bi ga daa tóoh laakan. ¹⁹Kërí tah, ɓaa fu foñ enaama yíinoo doŋ yaa wëñ kijutuut ga iñcii nakohu kitumɗa, fu jëgíꞌ ɓuwaa kitum fodaamanaa, fu tíksan ɓaa wëñ kijutuut ga Nguurii yii ga ɗookɗa. Wayee ɓaa fu taabukca, fu jëgíꞌ ɓuwaa kitum fodaamanaa, fu tíksan ɓoꞌ yiyaak ga Nguurii yii ga ɗookɗa. ²⁰Mi woꞌꞌúu man: jëgíroh-waascii na Fërísiyeeŋcii, binaa ɗú wëñnjiiɓa kitaabuk iñaa Kooh nakohɗanaa, ɗú aasoo ga Nguurii yii ga ɗookɗa.

Kiꞌaylukoh na kijúwoh

²¹- Ɗú kelohin an woꞌsee caasamuncaa an: «Kaa laŋ kumuun ɓoꞌ. Ɓaa laŋ kumuun ɓoꞌ ɓéeɓ hay kiɓayu ga waas.» ²²Ee mi woꞌꞌúu man: Ɓaa ayluk mooroomcinaa, gënin gari ya ɓayu waas. Ɓaa ɓas mooroomci an “Fu enndii dara” ɓéeɓ, gënin gari ya ɓayu ga fíkíi paanaa yaawúuꞌcaa wiyaakwaa. Ɓaa woꞌꞌi an “Hafiigaraa líiffii” ɓéeɓ, gënin gari ya jafu ga kiwiikaa safara. ²³Binaa book, ɓaa fu tuuk kiꞌeꞌ Kooh sarah ga loteelaa, ee daama fu níindísuk an mooroomfu amɗinndaa aylookaa, ²⁴foñaa sarahaa daama ga loteelaa. Kara, fu júwohnee na mooroomfu paaƴ. Lëehíraa, ɓoƴka, fu eroh sarahaagaraa. ²⁵Binaa fu laakoh na ɓoꞌ, ɗú taam kilayohneenaa, gaawaa nari kijúwoh ga waasaa. En ɗanaa ya tíkooraa ga yah attiꞌohaa, yaama tíkkaa ga yah ëlkëetaa, fu tëcu ga kasu. ²⁶Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; fu meyohoo daama ee fu fayyii iñaa fu laakiꞌtiɗa bi ga fíftínaa mëeñjohɗa.

Kiɗúk ƴaalfu wala ɓetifu fu faanuk na ɓoꞌ yiliis

²⁷- Ɗú kelohin an woꞌsee an: «Kaa ɗúk ƴaalfu wala ɓetifu, fu faanuk na ɓoꞌ yiliis.» ²⁸Ee mi, mi woꞌꞌúu man: ɓaa fu malak ɓeti mooroomfu bi helfu tes garinaa, fu ɗúkin ɓetifu, fu faanukka na ɓetifaama ga helfu. ²⁹Binaa en lak kuhaskaagaraa ñaabaa tahhaa kitum baakaaraa, lukitaaja fu jafja diꞌúsaayíꞌ. Iñaa gën garaaɗa wërí en kiñak ɓak wíinoo ga faanfiigaraa loo faanfiigaraa tóohfa jafu ga safara. ³⁰Ee en lak yah-ñaabaagaraa tahhaa kitum baakaaraa, gúraawa, fu jafwa diꞌúsaayíꞌ. Iñaa gën garaaɗa wërí en kiñak ɓak wíinoo ga faanfiigaraa loo faanfiigaraa tóohfa jafu ga safara.

Yéesu woꞌꞌa ga loo kifasiꞌ

³¹- Laakin iñaa woꞌsee an: «ɓaa fu foñ ɓetifunaa, eraari jikëyítjaa teewoh an fu fasiꞌinndi.» ³²Wayee mi woꞌꞌúu an: ɓéeɓ ɓaa fu foñ ɓetifu, ee enndii an ya ɗúkkaa hen faanukka na ƴaal yiliisaa, fu ekki ga kifaanuk na ɓoꞌ yiliis. Ee ɓaa fu pañ ɓetifaa fasiꞌu henaa, iñaa kiɗúk ɓetifu fu faanuk na ɓeti filiis.

Yéesu woꞌꞌa ga loo kiwaatuk

³³- Ɗú kelohin ɓan an woꞌsee caasamuncaa an: «Kaa waatuk sooƴ, wayee iñaa fu waatukin kitum ga fíkíi Haꞌmudiinaa, tumaari»; ³⁴wayee mi, mi woꞌꞌúu man: Kaa waatat hen dara. Enndii ga teekii ɗook-Kooh, ndaga Kooh yuŋ daama kinguuruk. ³⁵Enndii ga teekii kakayfii ndaga Kooh tum da ditogaaꞌ kotci. Enndii ga teekii Yéerúsaleem, ndaga daama en teeraa buurii yiyaakyii. ³⁶Kaa waatuk ga hafiigaraa ndaga fu mínoo kiyaanaawiꞌ wala kisúusúusíꞌ kufen jíinoo ga. ³⁷Woꞌeenndúu en “Eheenaa”, enat “Ehee”. En óꞌóonaa enat “óꞌóo”. Iñaa ɓaatuk ga ɓéeɓ, meyoh ga Seytaani.

Iñaa Yéesu jëgíroh ga loo kiꞌëldúkɗa

³⁸- Ɗú kelohin woꞌu an: “Kobot baam fayohsi baam”5: 38 Yéesu ɓewaat woꞌeenaa bídu ga Këyítfaa kifiiliimunkaa kuɗewaakaaɗa an: «kuhas na kuhas, sís na sís, yah na yah, kot na kot», ee waaꞌ kiwoꞌ an kiꞌëldúk hídat na tooñaa fu tooñuɗa, hanat kiwëñ. Eksoot 21: 24; Léwítík 20: 40; Dëteronom 19: 21.; ³⁹wayee mi, woꞌꞌúu an: ɓoꞌ tummbúu iñaa meskinaa, kaa ëldúkat. Binaa ɓoꞌ múttaa paꞌ ga ŋaamaagaraa ñaabaanaa, eraari wíinoowaa ɓan. ⁴⁰Binaa ɓoꞌ waaꞌtaa kiɓay waas kiteꞌ túrkaagaraanaa, íisɗaari ɓan sibidooraa. ⁴¹Binaa ɓoꞌ gítínndaa kitíin gaaf cijúnninaa, tíidaa nari cijúnni-kanak. ⁴²Ɓoꞌ kíimmbaanaa onaari, ee kaa saŋ kilúun ɓaa hayinndaa kilúuduk.

Yéesu nakoh kiwaaꞌ ɓaa saŋngaa

⁴³- Ɗú kelohin woꞌu an: «Waaraa ɓaa en fiiliifu, fu saŋ ɓaa waaꞌtii garaa kihot»; ⁴⁴wayee mi, mi woꞌꞌúu an: Waarat ɓuwii waarussii garúu kihotɗa ee ɓuwii hatallúu ga kipesɗa, ɗú kíimɗiɓa Kooh. ⁴⁵Ɗú tumkanaa, ɗú hay kiꞌen towutii Paamudiigarúu en ga ɗookɗa. Ndaga nohiigari ya oninwa ɓuwii joffii na ɓuwii jofinɗa. Ya towi ga ɗook ɓuwii júwinɗa na ɓuwii júɓpiiɗa. ⁴⁶Binaa en lak ɗú waaꞌ ɓuwii waaꞌtúuɗa rekaa, neehalii wiida wërí ɗú laakan ga iñaama? Iñaama, bi ga juuticii sah tumsinndi. ⁴⁷En lak ɗú këñɗohi na ɓoꞌꞌúu dogaa, ɗú tum ya daama yiyëkíꞌ? Iñaama, bi ga yiifaꞌcii tumsinndi. ⁴⁸Kon enat ɓuwaa matin, fodii dii Paammbúu yii ga ɗook matɗa.

Iñaa Yéesu woꞌ ga loo kisarahohɗa

¹- Binaa ɗú en na kitum iñii Kooh nakohɗanaa, abukat ga kiheel kihotuk bi tah ɗú tumika ga fíkíi ɓuwii ɓéeɓ. Enndiikanaa, ɗú laakanndii neehal wíinoo ga Paammbúu yii ga ɗookɗa. ²Kon binaa fu en na kisarah ɓaa laakoonaa kaa típ han, kiwaaꞌ kiyéeguk, fodaa daa ɓuwaa ɓíinoo jófjófɗuki tumsi ga ɗuuƴ jaangu-yaawúuꞌcaa na mbedicaa, kiheel ɓuwaa ndamɓa. Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓa laasin neehalaagaɓa kumëeñíꞌ. ³Wayee fu, binaa fu en na kisarah ɓaa laakoonaa, yah-segaagaraa hanat kiꞌínoh iñaa yah-ñaabaagaraa tumɗa, ⁴doonaa sarahaagaraa ɗaakuk, ee paamfu yii hotin ga iñaa ɗaakukinɗa, hayyaaka kiꞌík.

⁵Ee binaa ɗú en na kikíim Koohaa, kaa madat na ɓuwii ɓíinoo jófjófɗukiɗa. Ɓa waari kituuk ɓa kíimi Kooh ga ɗuuƴ jaangu-yaawúuꞌcii na sal-waascii doonaa ɓéeɓ hotɓa. Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓa laasin neehalaagaɓa kumëeñíꞌ. ⁶Wayee fu, fu en na kikíim Koohaa, aasaa túuyaagaraa wëñ kiɗaakuk ga kaanfuɗa, fu laŋ halaa, fu kíim Paamudiigaraa. Ya yaa da, ga ɗekataa wiɗaakukíꞌwaama. En ɗanaa, Paamudiigaraa hotin ga iñaa ɗaakukinɗa hayyaaka kiꞌík.

Yéesu yëedíꞌta ɓuwaa kikíim Kooh

⁷- Binaa ɗú en na kikíim Koohaa kaa madat na yiifaꞌcii, ɗú am ga kiwoꞌ rek ɗú ínohoo kilëehíꞌ. Ɓa fooŋ an ɓa yewin tiwoꞌaa Kooh tumiꞌɓa iñaa ɓa kíimɗa. ⁸Kaa ëldúkohatɓa. Iñaa ɗú sooluk, balaa sah ɗú kíimmbi Kooh, Paamudiigarúunaa, lak ya ínohinndi haat. ⁹Kon ɗú jom kikíim Kooh anee:

«Paammbíi yii ga ɗookɗa,

ɓéeɓ ɓuwii ínohat kiselaꞌkii teekiigaraa,

¹⁰Nguuriigaraa leꞌat dii,

Iñaa fu waaꞌɗa laakat ga kakay,

fodaa ka laak ga ɗookɗa.

¹¹Onaaríi iñaa ɗí jom kiñam ga besii watiɗa.

¹²Bayalaaríi baakaaꞌcii ɗí tumiɗa,

fodaa ɗí ɓan, ɗí bayalin ɓuwaa tooñnjíiɗa.

¹³Ee kaa íissíi ɗí keen ga fíꞌ Seytaani,

wayee músalaaríi ga sépíꞌíꞌ-ga-nofii,

[ndaga fu yërí laak kinguuruk,

fu yërí laak kimín, fu yërí laak ndam, bi taaꞌ.

Aameen]6: 13 Lóogísohcii ɗeɓɗa laakoo woꞌeencii ga ɗuuƴ hëlí-júɓciiɗa .»

¹⁴En kiꞌenaa, binaa ɗú bayal ɓuwii iñcii ɓa tooñirúuɗanaa, Paammbúu yii ga ɗookɗa hayyúu kibayal ɓan. ¹⁵Wayee binaa ɗú bayallii ɓuwiinaa, Paammbúu yii ga ɗookɗa ɓan bayaloorúu baakaaꞌciigarúu.

Yéesu woꞌ ga loo kiꞌooꞌ

¹⁶- Binaa ɗú en na kiꞌooraa, kaa súuñɗukat fodii dii ɓuwii jófjófɗuki tumsiɗa: ɓa api faancaagaɓa kiteeɓ ɓuwaa ɓéeɓ an ɓa oorin. Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓa laasin neehalaagaɓa kumëeñíꞌ. ¹⁷Wayee fu, binaa fu en na kiꞌooraa, sëmúluka bi set, fu laꞌkoleñ hafaagaraa, ¹⁸doonaa fu teewoo ɓuwaa an fu en na kiꞌooꞌ. Paamudiigaraa hotin ga iñaa ɗaakukinɗa doŋ ínohanka. Ee Paamudiigaraa hotin ga iñaa ɗaakukinɗa hayyaaka kiꞌík.

Heelat kilaak alalaa ga ɗookɗa

(Lúkkaa 12: 33-34)

¹⁹- Kaa nëgírohɗat haffúu alal ga ëldúna. Dii, maasoh na homaak míninwa kilaas, yasohwa, ee lokcii mínin kihay pook kaan, ɓayuwa. ²⁰Namat kinëgírohiꞌ haffúu alal ga ɗook, daa maasoh na homaak mínsoowa kiyasoh ee lokcii mínsoo kihay, pooku kaan, ɓa ɓaywa. ²¹En kiꞌenaa, daa alalfu enoh ɓéeɓ, keeñfu waa da ɓan.

Kuhas, lampu ga faan

²²- Kuhas kërí en lampii faanfii. Kon binaa dara enndii na kuhasfunaa, faanfaagaraa tóohfa ƴah ga leeꞌlaat. ²³Wayee binaa tuhastaagaraa mesikaa, faanfaagaraa ɓéeɓfa en ga ñúus. Kon binaa leeꞌlaatii en garaaɗa ñúusaa, waama ñúus hídan na kitërúus!

Yéesu nakoh kiꞌóoluk Kooh

²⁴- Ken mínoo kisúrgaꞌuk ga haꞌ-kaan ɓanak. Faw fu saŋ yíinoo, fu waaꞌ yaa tesɗa; wala fu taabuk yíinoo, fu foñluk yaa tesɗa. Ɗú mínoo kiꞌatukoh kitop Kooh na kitop hëelís.

²⁵- Iñaama tah mi woꞌꞌúu an: kaa ɓítukat ga ñamahaa [wala anahaa] ɗú laakan sooli kipesoh wala yëerícaa ɗú laak sooli kiꞌekuk ga faanndúuɗa. Ndaga kipes kërí wëñ kilaak solu ñamah ee faan fërí wëñ yëerí kilaak solu. Enndii ɗee? ²⁶Malkat ga selii púdiɗa. Ɓa sokoo, ɓa píikoo, ɓa laakoo dap, ee Paammbúu yii ga ɗookɗa yii ñëmíꞌɓa. Enndii ɗú wëñ selii púdiɗa kilaak solu fúufe? ²⁷Ɓii yiida garúu mín kiɓaat iñaa hín na siñdaa jokon ga kipesci, bi ya ɓítuki ga coonucaagari?

²⁸Kon iñii tahhúu kiɓítuk ya ga iñcaa ɗú ekukan? Malkat ga pëegíi-nduhumfii fimóríꞌfii ga ëgíriiɗa na ga dii fa kolukiɗa: fa lëgëyoo, fa foliloo. ²⁹Wayee mi woꞌꞌúuka, bi ga buuꞌ Salomon na alalaagari tóoh, ya ekukkii kúltícaa hín kimoꞌ na wíinoo ga pëegíi-nduhumcii. ³⁰En lak Kooh yërí móríꞌ fodaama pëegíi-nduhumfii fimóríꞌfii ga ëgírii wati, ee kuwisaa fa ƴah kijafu ga kiwii doŋɗanaa, wëñaa ga, ɗú ga kihaffúu, ya ekoorúu bi jofe? Ngëmiigarúu daal dooyyii! ³¹Kon kaa ɓítukat rek ga kiheel iñaa ɗú ñaman, na iñaa ɗú anan, na iñaa ɗú ekukan. ³²Ɓéeɓ iñcuma ɓuwii ga ëldúna ee ínohsoo Koohɗa ɓërí tumi lëgëy kiheelca. Wayee, Paammbúu yii ga ɗookɗa ínohin an ɗú laakin sooli gaca. ³³Namat kiɗeɓ kiheel Nguurii [Kooh] na kitum iñaa ya nakohɗa. Ee iñaa tes ɗú laak sooli gaɗa, Kooh hayyúuri kiꞌeꞌ. ³⁴Kuwis hanattúu kiɓít. Kuwis hay kihëwíꞌ hafwa, ndaga besaa en ɓéeɓ coonufaa gaɗa dooyin ga.

Yéesu woꞌꞌa an ken hanat kiꞌattiꞌ mooroomci

(Lúkkaa 6: 37-38,41-42)

¹- Kaa attiꞌat ken, en ɗanaa Kooh attiꞌoorúu. ²En kiꞌenaa, Kooh attiꞌanndúu fodaa ɗú attiꞌi ɓimooroommbúuɗa. Ee nataa ɗú natoh ɓuwiiɗa, wërí ɗú natohohsan. ³Iñii tah ya fu malaki ɓolaa en ga kuhaskaa mooroomfu, ee fu mínoo sah kimalaksukoh dúuñii ga kuhaskiigaraaɗa. ⁴Fu yii fu ɓay dúuñ ga kuhaskiigaraaɗa, fu mín na kiwoꞌ mooroomfu an: «Íisa mi nísíꞌtaa ɓolii en ga kuhaskiigaraaɗa»? ⁵Fu yii fu jófjófɗuki ga fíkíi ɓuwiiɗa, ɗewaa kinís dúuñii ga kuhaskiigaraaɗa, en ɗanaa fu hay kihot dijófíꞌ bi fu mín kinís ɓolaa ga kuhaskaa mooroomfuɗa.

⁶Kaa jafɗat baaycaa iñaa setin ga fíkíi Kooh enndiikanaa ɓa mínin kimëeñsuk ga ɗookkúu ɗowussúu. Ee ɓan kaa weesat siimii-pemiciigarúu ga fíkíi mbaamcii, enndiikanaa, ɓa ƴahca kitogisoh doŋ.

Kíimat, heelat, fëekírat, Kooh hayyúu kitaas

(Lúkkaa 11: 5-13)

⁷- Kíimat, Kooh hayyúu kiꞌon. Heelat, ɗú hay kihot. Fëekírat, ɗú hay kilëgísɗu. ⁸En kiꞌenaa, ɓaa kíim ɓéeɓ, onu; ɓaa heel ɓéeɓ, hot; ee ɓaa fëekíꞌ ɓéeɓ, hay kilëgísɗu. ⁹Ɓii yiida garúu eran kowukaagari atoh binaa ka kíimmbi mbúurúnaa? ¹⁰Wala ya eꞌka goŋ binaa ka kíimmbi jënaa? ¹¹Kon dii ɗú hín kibonɗa, en lak ɗú ɓërí mín kiꞌon towutaagarúu enaama cijófíraa, wëñaa ga Paammbúu yii ga ɗookɗa. Ɓuwaa kíimmbi enaama cijófíꞌɗa, ya onooɓacane?

¹²Kon ɓéeɓ iñaa ɗú waaꞌ ɓimooroommbúu tumiꞌtúunaa, ɗú ɓan tumɗatɓari. Waasii Móyíis na iñcaa sëldíiga-Koohcaa woꞌɗa, nakohu iñaama.

Halcaa kanakcaa

(Lúkkaa 13: 24)

¹³- Aasohat halaa wiƴínwaa. En kiꞌenaa, halaa ëewdoh ɓoꞌ ga kisaŋkuꞌɗa agin, ee waasaa aaw gaɗa newin kitaaboh7: 13 Ga Këyítcaa ciɗewaacaa laakin ɓaa bín an: «waasaa ëewdoh ɓoꞌ ga kikaanɗa agin ee newin kitaaboh.». Yewinin ɓuwaa taam ga waasaama. ¹⁴Wayee halaa ëewdoh ɓoꞌ ga kipeskaa leehoo taaꞌɗa hatin, ee waasaa aaw gaɗa newoo kitaaboh. Yewinndii ɓuwaa mínwa kihot.

Kedik ínohsohsi ga towutaa ka límɗa

(Lúkkaa 6: 43-44)

¹⁵- Watukat haffúu ga ɓuwii tík hafɓa ɓisëldíiga-Kooh ee lak sabohɗa. Ɓa hay garúunaa, ɓa teewoh kiɗooy en fan baal, ee lak ga ɗuuƴ keeñcaagaɓa, ɓa iñcaa ɓigumuu ɓisóotíꞌ. ¹⁶Ɗú ínohsohanɓa ga tumeencaagaɓa. Ɓoꞌ mínan na kiɓeen kowu reseŋ ga pëegíi-ñaawaaɓ wala kowu een ga kaꞌkaꞌ? ¹⁷Kedik kijófíꞌkaa en ɓéeɓ lími towu timóríꞌ, wayee kedikkaa ɗúukoolin lími towutaa moroo. ¹⁸Kedikkaa jofin mínoo kilím towutaa moroo, ee kedikkaa ɗúukoolin mínoo kilím towu timóríꞌ. ¹⁹Kedikkaa límmbii towu tijófíꞌ ɓéeɓ, hay kigúru, jafu ga kiwii. ²⁰Kon fodaama, ɓuwaa tík hafɓa ɓisëldíiga-Kooh ee lak sabohɗa, ɗú ínohsohanɓa ga tumeencaagaɓa.

Ɓuwaa en tëelíbée kayoh-kayohɗa

²¹- Enndii an ɓéeɓ ɓuwii ɓayiroo «*Haꞌmudii, Haꞌmudiiɗa» ɓërí aasan ga Nguuraa Kooh ga ɗookɗa; ɓii tumi iñii Paammboo yii ga ɗook waaꞌɗa ɓërí ƴah kiꞌaas. ²²Besaa Kooh ƴah kiꞌattiꞌoh ɓuwii leꞌ bëríinaa, hay kiyewin ɓuwaa woꞌanndoo an: «Haꞌmudii, Haꞌmudii, man ɗí yéegalohee woꞌeenaa Kooh ga teekiigaraa. Ɗí kaalla raɓcaa abee ɓuwaaɗa ga teekiigaraa. Ɗí tummba kíntaan ciyewin ga teekiigaraa!»

²³Wayee mi hayɓa kilof an:

- Mi mosoorúu kiꞌínoh, úsaayattoo, ɗú ɓii ɗú meerin kitum iñaa joffiiɗa.

Kaancaa kanakcaa

²⁴- Kon ɓéeɓ ɓaa keloh woꞌeenii mi meyoh kiwoꞌɗa, ee ya taabukiwa ga tumeencaagarinaa, hay kimëdírohu na ɓoꞌ yiñëeñíꞌ yaa tawah kaanci ga atoh. ²⁵Toɓ wiyewin keennda bi ɓaalcaa líiffa. Wambalaa na uurisaa tapukka ga kaanfaama, fa ɓúꞌtii ndaga fa yípsee ga atoh. ²⁶Wayee ɓéeɓ ɓaa keloh woꞌeenii mi meyoh kiwoꞌɗa, ee ya taabukkiiwa ga tumeencaagarinaa, hay kimëdírohu na ɓoꞌ yiñëkíꞌ-hel yaa tawah kaanci ga ɗook koleñ. ²⁷Toɓ wiyewin keennda bi ɓaalcaa líiffa, wambalaa na uurisaa tapukka ga kaanfaama, fa ɓúꞌta, ɓéeɓfa tassa tasar.

²⁸Ga waa Yéesu lëehíꞌta kiwoꞌ iñcaama, ɓéeɓ ɓuwaa waaruꞌussa ga jëgírohaagari. ²⁹En kiꞌenaa, ya madéeríi na jëgíroh-waascaa. Ndaga ya en kijëgírohaa, ya yërëmoo woꞌeenci.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa ɓay ɗúukool-gaana

(Marka 1: 40-45; Lúkkaa 5: 12-16)

¹Daa Yéesu yoosukee jaŋjagaa, mbooloo wiyaak taabukkari. ²Laakka ɓaa ɓay ɗúukool-gaana, ya deeƴca gari, ƴíꞌꞌa ga fíkíici, woꞌꞌari an:

- Haꞌmudii, fu waaꞌkanaa, fu míninndoo kiwëkíꞌ8: 2 Fu mínndoo kiwëkíꞌ: woꞌu an: «Fu mínndoo kisétíꞌ». Ɗúukool-gaana ga baahaa yaawúuꞌcaa enee ɗúukoolaa hoonohi ɗúukoolíraa kideeƴ ɓuwaa. Ɓaa wak ganaa man na ya sétíꞌsiru ga yen yisépíꞌíꞌ..

³Yéesu lëríssa yahaagari, leꞌꞌa ga ɓaa, woꞌꞌari an:

- Mi waarinka, waka! Ga saasi, ɓaa wakka ga ɗúukool-gaanaa. ⁴Lëehíꞌta Yéesu woꞌꞌari an:

- Abukaa ga kiwoꞌ ɓoꞌ iñii mi tumiꞌtaaɗa, wayee kara, fu teewohnee haffu ga sarahohaa, ee fu tum sarahaa Móyíis nakoh ga kisetkiigaraaɗa. En ɗanaa, iñaama hay kiteeɓ ɓéeɓ an fu setin8: 4 Malkat Léwítík 14: 2-32..

Yéesu wëkíꞌta súrgaa soldaaraa yiyaakyaa

(Lúkkaa 7: 1-10)

⁵Lak Yéesu yaa aas teeraa Kafarnawom, soldaaꞌ, yaa kuliyuki ɓoꞌ ɓitéeméeꞌ ga heñ, deeƴca gari, kíimmbari ⁶an:

- Kiyaakii, súrgaagoo ɗúukoolin bi mínoo kikoluk, yaa faanukka ga kaan ee sodin lool.

⁷Yéesu woꞌꞌari an:

- Mi hay kikaꞌ, mi wëkíꞌti.

⁸Ɓaa woꞌꞌa Yéesu an:

- Haꞌmudii, joobinndoo fu aas Kaanndoo, wayee woꞌaa woꞌeen wíinoo rek, súrgaagoo wak. ⁹Mi ga kihaffoo, mi laakin ɓuwaa hanohhoo ɗook, ee mi laakin soldaaꞌcaa hanohussoo kakay. Binaa mi woꞌ yii an karanaa, ya kaꞌ; mi woꞌ yíinoo an hayanaa, ya hay; ee binaa mi woꞌ súrgaagoo an tumaa iñii yiinaa, ya tummbi.

¹⁰Daa Yéesu kelohee woꞌeencaama, ya waaruꞌꞌa ga soldaaraa yiyaakyaa. Ya woꞌꞌa ɓuwaa taabukeeriɗa an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ga ɓu-Isarayeel, mi mossii kihot ken ɓaa laak ngëmaa hín na wii garoo. ¹¹Ee mi woꞌꞌúu an ɓoꞌ ɓiyewin hay kimeyohu meyaaꞌ-noh na aasaaꞌ-noh, ɓa bok kanu na Abaraham, Ísaak na Yakoop ga Nguurii yii ga ɗookɗa. ¹²Wayee ɓuwaa jomee kiꞌaas ga Nguurii yii ga ɗookɗa hay kijafu ga fooh ga ñúusaa, daa kikodukoh na kiꞌúñoh sís ƴah kilaakɗa.

¹³Lëehíꞌta Yéesu woꞌꞌa soldaaraa yiyaakyaa an:

- Tíida fu ƴee kaanfu, ka laakohat fodum fu gëmkaɗa. Ga wahtaama siiƴ, súrgaa soldaaraa wakka peleŋ.

Yéesu wëkíꞌta payam Simoŋ na ɓiɓoꞌ ɓiyewin ɓiliis

(Marka 1: 29-34; Lúkkaa 4: 38-41)

¹⁴Waa ennda ɗa, Yéesu kaꞌta kaan Peeꞌ, ya laak payam Peeꞌ yiɓeti yii ga ɗook fayaaŋ, ɗúukoolin ee faanfaa tamin jír. ¹⁵Yéesu ammbari ga yah, tamohlaataa faanfaa dalla kiƴím, lëehíꞌta ya kolukka, ya aawwa kitoputuꞌ Yéesu.

¹⁶Ga noh-soosaa, Yéesu haydohɗussa ɓiɓoꞌ ɓiyewin ɓaa raɓ am. Ya kaalla raɓcaa na doolaa woꞌeenaagari ee ya wëkíꞌta ɗúukoolíꞌcaa ɓéeɓɓa. ¹⁷Fodaama, iñaa Ísayíi, sëldíiga-Koohaa woꞌeeɗa matta. Ya woꞌee an: «Ya ɓewin ga hafci coonuciigaruu, ya koorukin ɗúukoolciigaruu.»

Ɓuwaa waaꞌ kitaabuk Yéesuɗa

(Lúkkaa 9: 57-62)

¹⁸Daa Yéesu hotee mbooloomaa wíilinndi, ya ebilla tëelíbéecaagari an:

- Ɗu paafat ɓakii giiyii hanoh gaaɗa.

¹⁹Laakka jëgíroh-waasaa deeƴ gari, woꞌꞌari an:

- Jëgírohii, daa fu ƴah tóoh, mi hayyaa kitaabuk.

²⁰Yéesu woꞌꞌari an:

- Tílcii laakuunun ɗúl ee selcii ga asamaanɗa laakuunun taal, wayee Kowukii ɓii laakoo daa ka leeman hafiigari.

²¹Ɓoꞌ yiliis ga tëelíbéecaagari woꞌꞌari an:

- Haꞌmudii, onaaroo paaƴ mi kaꞌ kiꞌacnee paammboo.

²²Wayee Yéesu woꞌꞌari an:

- Taabukaaroo, fu íis ɓuwaa kaaninɗa ɓa ac ɓuwaagaɓa kaanɗa.

Yéesu tuukiꞌta uuris wiyaak

(Marka 4: 34-41; Lúkkaa 8: 22-25)

²³Lëehíꞌta Yéesu aassa ga gaal-loocaa, tëelíbéecaagari taabussa nari. ²⁴Uuris wiyaak dalla kiyíp ga giiyaa bi dúuscaa caa ƴah kiꞌúul gaal-loocaa. Wiima lak Yéesu yii neeh. ²⁵Tëelíbéecaa hayussa gari, yúudussari na tifiip an:

- Haꞌmudii, somaaríi, kikaankii kii hayyuu!

²⁶Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Iñii tahhúu ya kiniik hínɗa? Ɗú daal ngëmiigarúu yëgíssii!

Waa ennda ɗa, ya kolukka, gëtta uurisaa na giiyaa, tóoh ennda selew. ²⁷Ɓa jaahliꞌꞌa lool, ɓa ɓaa woꞌ an:

- Moo ɓii yii yërí en ɓa bi uurisii sah na giiyii tumsi ga iñaa ya nakohɗa?8: 27 Mëdírohat na Kañcaa 65: 8; 89: 10; 107: 23-32.

Yéesu wëkíꞌta ɓoꞌ ɓanak ɓaa raɓ am

(Marka 5: 1-20; Lúkkaa 8: 26-39)

²⁸Ga waa Yéesu leꞌꞌa ɓakaa giiyaa Gëlílée hanoh gaa, ga kúlkaa Gadaraaɗa, ɓoꞌ ɓanak ɓaa raɓ am, meyohussa ga loycaa8: 28 Loycaa waama, ga iñaa wëñ kiyewinɗa, tumsee ga atohaa ɓayin noŋ wala acu ga ɗuuƴ atoh ciyaak., gúꞌɗukohussari. Ɓuwaama namee kisoot hen bi ken kaañéeríi kikooroh waasaa waama. ²⁹Ɓa aawwa kifiip an:

- Fu naríi ya, fu Kowukii Kooh! Kitummbíi iñaa meskin haydohhaa dii ee wahtii leꞌꞌii duume?

³⁰Wiima lak ga disam diꞌúsaayíꞌ laakin yop-mbaam-parki wiyaak waa en na kiníiru daama. ³¹Raɓcaa am ɓuwaaɗa kíimussa Yéesu an:

- En an fu ƴahhíi kikaal ɗí meyoh ga ɓuwii ɓiinaa, ekaaríi ga yop-mbaamaa wúunee!

³²Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Tíidat ɗú aas gaɓa!

Raɓcaa meyohussa ga ɓuwaa, aasussa ga mbaamcaa. Ga saasi ɓéeɓ yopaa írkísukohha ɗook jaŋjagaa, wa keennda ga giiyaa, wa muuꞌta.

³³Ɓuwaa níiꞌsee yopaaɗa núpussa, aasussa teeraa, ɓa ɓéestíꞌta tóoh iñaa laakɗa, na iñaa dal ɓuwaa ɓanakɓaa raɓcaa abeeɗa.

³⁴Waa ennda ɗa, ɓéeɓ ɓu-teeraa meyussa kigúꞌɗukohnee Yéesu. Daa ɓa hoteeri, ɓa kíimmbari ya meƴ gohaagaɓa.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa lafañin

(Marka 2: 1-12; Lúkkaa 5: 17-26)

¹Waa ennda ɗa, Yéesu aassa gaal-loocaa, ya húusissa giiyaa Gëlílée, ya ɓoyukka teeraa ya dëkohɗa. ²Daama ya haydohɗussa ɓaa lafañin ee faanuk ga ɗook gatan. Daa Yéesu hotee ngëmaagaɓa waama, ya woꞌꞌa lafañaa an:

- Ƴaal, helfu dalat, baakaaꞌcumgaraa bayaluununndaa.

³Jëgíroh-waascaa ɓaa woꞌ ga ɗuuƴɓa an:

- Ɓii yii ɓasin Kooh!

⁴Wayee Yéesu ínohha iñaa en ga helcaagaɓa, woꞌꞌaɓa an:

- Iñii tah ya ɗú laak halaatcum cibóníꞌcuma ga helciigarúu? ⁵Kon iñii yiida wëñ kiyooɓ kiwoꞌ lafañii? Kiwoꞌꞌi an «Baakaaꞌcumgaraa bayaluununndaanoo», kiwoꞌꞌi an «Kolka fu tíin»? ⁶Wayee bi ɗú ínoh an ga ëldúna Kowukii ɓii onuunun kibayal baakaaraa, malkat:

Ya woꞌꞌa lafañaa an:

- Kolka, ɓewaa gataniigaraa, fu ƴee kaanfu!

⁷Ɓaa kolukka, yaa ƴah kaanci.

⁸Daa ɓuwaa hotee iñaama, ɓa dalla kitíit, ɓa ɓaa ndam Koohyii on ɓoꞌ-súusúus kimín kitum iñaa hínɗa kiyakɗa.

Yéesu ɓayya Mëccëe

(Mëccëe 2: 13-17; Lúkkaa 5: 27-32)

⁹Yéesu meƴca, yaa ƴah. Ya hotta ɓaa teeku Mëccëe, yugin ga daa ɓuwaa fayohi juutiɗa. Yéesu woꞌꞌari an:

- Taabukaaroo!

Mëccëe kolukka yaa taabuk Yéesu. ¹⁰Laakka bes, Yéesu yuŋnga kiñam ga kaan Mëccëe. Juuti ɓiyewin na ɓiɓoꞌ ɓiliis ɓibóníꞌ, hayussa, bokussa na Yéesu kanu, ya na tëelíbéecaagari. ¹¹Fërísiyeeŋcaa hotussa iñaama, woꞌussa tëelíbéecaa Yéesu an:

- Iñii tah ya jëgírohiirúu bok kiñam na juuticii na ɓuwii ɓibóníꞌɓii ɓii? ¹²Wayee Yéesu kelohhaɓa, loffaɓa an:

- Ɓuwii dara gaa naɓaɗa enndii ɓa laak sooli ga payoh, wayee ɓuwii ɗúukoolɗa ɓërí laak sooli ga. ¹³Karat, ɗú heel kiꞌínoh iñaa woꞌeenii wii waaꞌ kiwoꞌɗa: «yërmaandi wëñnjoo kineɓloh kisarahoh júuꞌ»9: 13 Malkat Osee 6: 6. , ndaga mi hayyii ëldúna kiɓay ɓuwii tík hafɓa ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌɗa, wayee mi hay kiɓay haꞌ-baakaaꞌcii.

Yéesu woꞌꞌa ga loo kiꞌooꞌ

(Marka 2: 18-22; Lúkkaa 5: 33-39)

¹⁴Waa ennda ɗa, tëelíbéecaa Saŋ hayussa ga Yéesu, ɓa meekissari an:

- Iñii tah ya ɗí na Fërísiyeeŋcii ɗí oori ee tëelíbéeciigaraa ooꞌsoo?

¹⁵Yéesu loffaɓa an:

- Ɓedohcaa haꞌ-kílookkaa, mínan na kiꞌen keeñɓa newoo ee lak haꞌ-kílookkaa yaa naɓa? Wayee bes waa hay, waa haꞌ-kílookkaa hay kiɓewohu ga leelooɓa; leꞌ bëríinaa, tëelíbéeciigoo hay kidalu kiꞌooꞌ. ¹⁶Ken daafoo píis wiꞌas ga líil-kúltí, ndaga píisaa wiꞌaswaa hay kiɓaydoh yen ga líil-kúltaa, wa tum ɗaraa wëñ kiyak. ¹⁷Ee ken tumoo biiñ9: 17 Biiñ wiꞌas Biiñ enee anahaa yaawúuꞌcaa meeꞌsee kiꞌan ee meyoh ga kowu reseŋ. wiꞌas ga mbúus-oncaa maañin. Enndiikanaa biiñaa lúudaa, mbúuscaa pook, biiñaa aamuk, mbúuscaa yasukoh. Biiñ wiꞌas kay tumsi ga mbúus-on ciꞌas, en ɗanaa ca ɓéeɓca ca mín kimaañ.

Kowu ɓaa kuliyuk ga jaangu-yaawúuraaɗa na Ɓetifaa leꞌee ga Yéesuɗa.

(Marka 5: 21-43; Lúkkaa 8: 40-56)

¹⁸Lak Yéesu yaa lís kiwoꞌ fodaama, ɓoꞌ yaa kuliyuk ga yaawúuꞌcaa hayya, ƴíꞌꞌa ga fíkíici, woꞌꞌari an:

- Kowuroo kiɓeti han kikaan diima-diima, wayee hay fu tíkki yahciigaraa ee ka hay kipesis.

¹⁹Yéesu kolukka, yaa ƴah na ɓaa, ya taammba na tëelíbéecaagari.

²⁰Laakka ɓetifaa daanee kimeƴdoh ñíf rek iñaa leꞌin tíkíis tidaaŋkaah na tanak; fa koorohha fenoo, leꞌꞌa ga pawaa kúltífaa Yéesu, ²¹ndaga fa woꞌee ga helci an: «Binaa mi leꞌ rek ga kúltífaagarinaa, mi hay kiwak.» ²²Yéesu heelukka, hottari, woꞌꞌari an:

- Jowu, helfu dalat, ndaga ngëmumgaraa wëkɗinndaa. Ga wahtaama siiꞌ ɓetifaa wakka.

²³Yéesu leꞌꞌa kaan ɓaa yaama kuliyuk ga yaawúuꞌcaaɗa, ya hotta mbiiwohcaa9: 23 Mbiiwohcaa ɓa bok ga típohcaa daanee kiɓayu ga hew loy. Ɓa taabi na ɓeti-looyohcaa kihúmbal loycaa., ee lak coowaa ɓan ɗúukin pút ga mbooloomaa, ya woꞌꞌaɓa an:

²⁴- Meyat fooh! Kuꞌoomaa-jowukii kaanndii, ja en na kineeh rek. Daama, ɓuwaa ɓaa ciiɓsukki. ²⁵Ɓuwaa meƴdohussa fooh, lëehíꞌta Yéesu aassa túuyaa. Ya ammba yahaa kuꞌoomaa-jowukaa, ja kolukka.

²⁶Iñaa hew yaama síwwa ga ɗuuƴ gohaama ɓéeɓwa.

Yéesu wëkíꞌta búumíꞌ ɓanak

²⁷Yéesu meyohha daama, ya yaa ƴah. Laakka búumíꞌ ɓanak ɓaa taabukki ee ɓa ɓaa fiip an:

- Kucaasamunkii Dëwít, yërëmaaríi!

²⁸Ga waa Yéesu leꞌꞌa kaanfaa, búumíꞌcaa hayussa gari, ya meekissaɓa an:

- Ɗú gëmin an mi mínin kitum iñii ɗú kíimmbooɗane?

Ɓa taassa an:

- Ee, Haꞌmudii, fu míninka.

²⁹Yéesu dalla kileꞌ ga tuhastaagaɓa, woꞌꞌa an:

- Iñii ɗú kíimɗa laakat fodii ɗú gëmkaɗa.

³⁰Tuhastaagaɓa dalla kilëgísuk, ɓa ɓaa hot. Lëehíꞌta Yéesu gëttaɓa, woꞌꞌaɓa an:

- Watukat! Ken hanatka kiyéeŋ!

³¹Wayee daa ɓuwaa meyee, ɓa síwiꞌta teekaa Yéesu ga gohaama ɓéeɓwa.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa luuɓ hen

(Lúkkaa 11: 14-15)

³²Ga wahtaa búumíꞌcaama meyu kiƴahɗa, Yéesu haydohɗussa ɓaa raɓ am, luuɓlukohhari. ³³Yéesu kaalla rawaa, luuwaa aawwa kiwoꞌ. Ɓuwaa waaruꞌꞌa ga lool, ɓa ɓaa woꞌ an:

- Iñaa man na yii, ken mosoori kihot ga Isarayeel.

³⁴Wayee Fërísiyeeŋcaa ɓa woꞌee an:

- Buurii raɓcii, yërí onndi dooli kikaal raɓcii ga ɓuwii.

Yéesu laakka yërmaandi ga mbooloomaa

(Marka 6: 6,34; Lúkkaa 10: 2)

³⁵Yéesu yaa wíil ɓéeɓ teerucaa na dëk-kawcaa, ya yaa jëgíroh ga jaangu-yaawúuꞌcaa, ya yaa jangat ga loo Hewhewii winéwíꞌwii woꞌ ga loo Nguuraa Koohɗa. Ya yaa wëkíꞌ ɗúukoolcaa ɓuwaa ɓéeɓca na ɓéeɓ iñcaa mesik ɓuwaaɗa.

³⁶Daa Yéesu hotee mbooloomaa enin nërëm ndaga coonu en fan baalcaa laaksoo níiroh, ya laakka yërmaandi wiyaak gaɓa. ³⁷Ya dalla kiwoꞌ tëelíbéecaagari an:

- Píikii yewinin ee píikohcii caakussii. ³⁸Kon kíimat haꞌ-píikii ya ɓaat kiwosoh ɓilëgëyoh ga píikiigari.

Yéesu ɓayya apotaaꞌcaagari

¹Waa ennda ɗa, Yéesu ɓayya tëelíbéecaagari ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa, ya onndaɓa dooli kimín kikaal raɓ ga ɓuwaa na kiwëkíꞌ ɗúukoolcaa ɓuwaa ɓéeɓca na ɓéeɓ iñaa mesik ɓuwaaɗa. ²Teekcii apotaaꞌcii ɓidaaŋkaah na ɓanakɓii cërí cii: yaa ɗeɓɗa, Simoŋ yaa ɓaysi Peeꞌɗa, na Andari këmëeŋkíci, towutaa Sebedee: Saak10: 2 Saak teekaa Yakoobos (Yakoop) wërí enee ga woꞌeenaa yaawúuꞌcaa. Malkat ɓan ga gúrís 10: 3. na Saŋ këmëeŋkíci, ³Filiip na Bartulëmíi, Toomaa na Mëccëe juutaa, Saak kowukaa Alfee, na Tadee, ⁴Simoŋ selootaa10: 4 Selootaa woꞌeenaa dakantilohu ga Simoŋɗa wërí eꞌsee lagaa yaawúuꞌcaa waaꞌsee kilaak hafɓaɗa. Ɓa daanee kiheñoh ɓu-Room ee ɓa tookéeríi kifay buuꞌ Sesaaꞌ lempu na ciliis. Malkat ɓan Tum 1: 13., na Yúdaa Iskariyot yaa onan Yéesu bíiŋɗa.

Yéesu wossa apotaaꞌcaagari ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa

⁵Ɓuwaa ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaama ɓërí Yéesu wosee, ya dígallaɓa an:

- Kaa karat gohcaa ɓuwaa enussii yaawúuꞌ dëkohɗa ee kaa aasat teerucaa ga kúlkaa Samaríiɗa. ⁶Namat kikaꞌ ga ɓuwaa ga heetaa Isarayeel múuyuunun fodii ɓibaalɗa. ⁷Daa ɗú kooroh ɓéeɓ, yéegalohat an: «*Nguurii yii ga ɗookɗa deeyin, wii dii!» ⁸Wëkɗat ɗúukoolíꞌcaa, mílísɗat ɓuwaa kaaninɗa, sétírat ɓuwaa gaanaꞌinɗa, kaalat raɓcaa ga ɓuwaa. Ɗú onuunun ee ɗú meekisohussii dara ga, onohat ɓan ee kaa meekisohat dara ga. ⁹Kaa ɓaydohat dara ga poossúu, enndii wúrúus, enndii hëelís, enndii përëm. ¹⁰Kaa ɓaydohat dara ga ɓaawaagarúu, enndii hëmbu, enndii kúltí fisúmíyukaah, enndii ñafaꞌ, enndii dooꞌ, ndaga lëgëyohaa en ɓéeɓ jomin kiñam10: 10 Malkat 1 Korenti 9: 4; 1 Tímotée 5: 17-18..

¹¹Dëk-teeru wala dëk-kawaa ɗú mín kiꞌaas ɓéeɓ, meekisohat ati laakin ɓoꞌ yilëekíꞌ-haf yaa mínndúu kitook ga kaanci; ɗú dal ga kaanfaama bi ga daa ɗú kolukohan da. ¹²Ɗú en na kiꞌaas kaanfaanaa, këñɗat ɓu-kaanfaa an: «Jam namohat narúu!» ¹³Binaa ɓuwaa dëk ga kaanfaama tookussúunaa, jamaa ɗú kíimɗa yoosukat gaɓa, wayee ɓa tookkiirúunaa jamaa ɗú kíimɗa ɓoƴkat garúu. ¹⁴Ee kaan wala teeraa ɗú aasoh, binaa ɗú tookussii da ee woꞌeenndúu súkúrukussiinaa, meyohat kaanfaama wala teeraama, ɗú përtuk pëndëlaa ga kotcaagarúuɗa.

¹⁵Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; besaa ƴah kiꞌattiꞌohuɗa leꞌaa, ɓu-dëkaa Sodom na Gomooꞌ ɓërí taniꞌan ɓu-dëkaawaama attiꞌ.

Coonucaa sek tëelíbéecaa Yéesuɗa

(Marka 13: 7-13; Lúkkaa 21: 12-17)

¹⁶- Súkúrukat, mi yii wossúu fodii ɓibaal ga leeloo ɓigumuu. Kon taabat na kiteey fodii goŋ ee ɗú lewet fodii hoꞌ. ¹⁷Watukat haffúu ga ɓoꞌ-súusúus, ndaga ɓa hayyúu kiɓay paancaa ee ɓa hayyúu kitíp laawoo ga ɗuuƴ jaangucaagaɓa. ¹⁸Ɗú hay kiɓayu ga fíkíi gúwernëeꞌcaa na ga fíkíi buuꞌcaa ndaga teekiigoo. En ɗanaa, ɗú en seedi ga fíkíiɓa na fíkíi ɓéeɓ heetcii ga ëldúnaɗa. ¹⁹Binaa ɗú ɓayu paancaanaa, helciigarúu dalat ga daa ɗú woꞌanɗa na iñaa ɗú ƴah kiwoꞌɗa. Iñcaa ɗú ƴah kiwoꞌɗa, ɗú eꞌsanca ga wahtaama siiƴ. ²⁰En kiꞌenaa, enndii ɗú ɓërí ƴah kiwoꞌ wayee Helii meyoh ga Paammbúuɗa yërí ƴah kiwoꞌ kooroh túuwtiigarúu.

²¹Yaakmun hay kiꞌeroh këmëeŋkíci ya tíku kikaan. Paamun hay kiꞌeroh kowuci ka tíku kikaan. Oomaacaa hay kiɓeɓku keenu ga ɗook paamɓa na eewɓa, aplukɓa. ²²Mi hay kitah bi ɓoꞌ ɓiyewin hayyúu kisagu. Wayee ɓaa fu guuꞌguuluk bi ga daa tóoh leehanaa, fu yaama fu hay kimúc. ²³Teeraa ɗú kaꞌ, ɗú hatalu ga kipessúu daamanaa, núpat, ɗú kaꞌ teeru wiliis. Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɗú lëehɗoo kiwíil teerucii ga Isarayeelɗa ee Kowukii ɓii hayyii.

²⁴Tëelíbée mínoo kipaaf ɓaa jëgíꞌtiɗa ee súrga mínoo kipaaf haꞌ-kaanci. ²⁵Tëelíbée heelat kiman na ɓaa jëgíꞌtiɗa rek ee súrga heelat kiman na haꞌ-kaanci rek. En lak haꞌ-kaadii yërí ɓa ɓay Belsebulaa10: 25 Belsebul iñaa teek wiliis waa eru Seytaanii kuliyuk ga raɓciiɗa., wëñaa ga ɓu-kaanci, ɓa ɓaysan na?

Ɓaa cal kiniikɗa

²⁶- Kon kaa niikat ken. Ndaga laakkii iñaa mín kiɗaakuk bi hotukoo ee laakkii iñaa ɓoꞌ mín kiɗaak bi meƴdohsoo faŋ. ²⁷Iñaa mi woꞌꞌúu ga wek, ɓéestíratti ga noh taŋ ee iñaa ɗú mëedíru, yéegalohatti ga leeloo paancaa. ²⁸Kaa niikat ɓuwaa mínu kiꞌap faan ee mínsoo kiꞌap fítɗa. Namat kiniik ɓaa mín kisaŋkuꞌ faan na fít ga safaraɗa. ²⁹Tudiindiiꞌ tanak toonohsirii dërëme? Moona déy, jíinoo gata keenoo kakay ee neɓpii Paamudiigarúu. ³⁰Wayee ɗú, bi ga fenfii hafciigarúu sah, tóohfa kíduunun. ³¹Kon kaa niikat dara, ndaga ɗú, ɗú ɓërí wëñ solu tóoh diindiiꞌcii.

Kitook wala kitaasuk Yéesu

³²- Ɓaa fu tookkoo ga fíkíi ɓuwiinaa, mi ɓan mi hayyaa kitook ga fíkíi Paammboo yii ga ɗookɗa. ³³Wayee ɓaa taasukkoo ga fíkíi ɓuwiinaa, mi ɓan, mi hayyaa kitaasuk ga fíkíi Paammboo yii ga ɗookɗa.

Yéesu haydohhii jam wayee haydoh kihëgískoh

³⁴- Kaa foogat an mi haydoh jam ga ëldúna. Mi haydohhii jam wayee mi haydoh kihëgískoh. ³⁵Mi haydoh kihëgískoh ga díkaanti kowu kiƴaal na paamci, díkaanti kowu kiɓeti na eeci, díkaanti ɓeti na payamci yiɓeti. ³⁶Ɓoꞌ, ɓuwaa waaranndii gari kihotɗa, ƴah ɓu-kaanci. Yéesu woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

³⁷- Ɓaa wëñ kiwaaꞌ paamci wala eeci loo mi, ɓaama joobinndi ya en tëelíbéeroo. Ɓaa wëñ kiwaaꞌ kowuci kiƴaal wala kiɓeti loo mi, ɓaama joobinndi ya en tëelíbéeroo. ³⁸Ɓaa koorukkii kuraanaagari10: 38 Kuraanaa wërí en kitook kison na kitook kiꞌeroh kumuunci fodaa Yéesu. taabukiroonaa, ɓaama joobinndi ya en tëelíbéeroo. ³⁹Ɓaa fu waa kisom kumuunfunaa, fu hayka kiñak bi taaꞌ. Wayee ɓaa mi tahhaa kiñak kumuunfunaa, fu hayka kilaakis.

Yéesu dígohin enaama cinéwíꞌ

⁴⁰- Ɓaa teꞌꞌúu ga kaancinaa lakanaa teꞌꞌoo, ee ɓaa teꞌꞌoo ga kaancinaa, teꞌ ɓaa wossooɗa. ⁴¹Ɓaa teꞌ sëldíiga-Kooh ga kaanci, ndaga kiꞌen sëldíiga-Koohkaa yaamanaa, ya hay kilaas neehalaa sëldíiga-Kooh jom kilaasɗa. Ee ɓaa teꞌ ɓoꞌ yijúwíꞌ ga kaanci ndaga kijúɓkaa yaamanaa, ya hay kilaas neehalaa ɓaa yijúwíꞌyaa jom kilaasɗa. ⁴²Luu enee kaas-músú wisóosíꞌ wíinoo doŋ, ɓaa fu onwa ɓoꞌ yíinoo ga tëelíbéeciigoo, yaa ínohoo dara, ndaga dii ya en tëelíbéerooɗanaa, mi woꞌꞌúuka ee kayoh, fu hay kilaas neehalaagaraa.

Saŋ-Bëtís wosohha ga Yéesu

(Lúkkaa 7: 18-35)

¹Ga waa Yéesu lëehíꞌta kiwoꞌ tëelíbéecaagari ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa iñcaa ya nakɓa kitumɗa, ya kolukohha daama, yaa ƴah ga teerucaa ga gohaaɗa kijëgíroh na kiyéegaloh Hewhewaa winéwíꞌwaa.

²Ga waa Saŋ kelohha ga ɗuuƴ kasaa iñaa Kiristaa tumɗa, ya wossa ga tëelíbéecaagari, ³kimeekis Yéesu an:

- Fu yërí en ɓaa jom kihayɗanoo, ɗí sekan ɓoꞌ yiliis?

⁴Yéesu dalla ɓuwaa kitaas an:

- Karat, ɗú ɓéestíꞌnee Saŋ iñcii ɗú kelohɗa na iñcii ɗú hotɗa: ⁵búumíꞌcii ɓii hot, lafañcii ɓii tíin dijófíꞌ, gaanacii ɓii sétíru, ɗekcii ɓii keloh, faraafcii cii mílís, ee nduulcii ɓii yéegalu Hewhewii winéwíꞌwii. ⁶Ɓaa mi tahhiiraa kisoof fenoo ga ngëmaagaraanaa, fu yewinin múuꞌ!

⁷Tëelíbéecaa ɓanakɓaa, daa ɓa soofee, Yéesu aawwa ɓuwaa kiwoꞌ ga loo Saŋ, an:

- Ɗú karee kimalaknee ya ga ëgíꞌ-dúndagaa? Pëegíi-përúudúufaa en na kiꞌeguk ga uurisaane? ⁸Enndiikanaa, ɗú karee ya kimalaknee? Ɓoꞌ yaa ekuk kúltí cimóríre? Ee sah ɓuwii ekuk kúltí cimóríꞌɗa ɓii ga kaancii buuꞌcii. ⁹Kon ɗú karee kimalaknee ya daama? Sëldíiga-Koohe? Ee! Mi woꞌꞌúuka, ɓaama paafin sah sëldíiga-Kooh. ¹⁰Saŋ yërí en ɓaa woꞌu ga Këyítfaaɗa an: «Mi yii wos ɓoꞌꞌoo, yaa ɗëwrukanndaa, kiwaayukiꞌtaa waasum.» ¹¹Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ga ɓuwii límukoh ga ɓetiɗa ɓéeɓɓa, mossii ga kilaak yíinoo yaa wëñ Saŋ-Bëtís kiyak; ee moona déy, ɓaa wëñ kijutuut ga Nguuraa yii ga ɗookɗa, yërí wëñ Saŋ-Bëtís kiyak. ¹²Iñaa aboh ga jamaanaa Saŋ-Bëtís hayohɗa bi diima, Nguurii yii ga ɗookɗa wii soogu na dooli11: 12 Malkat Lúkkaa 16: 16 na iñaa woꞌu gaɗa. ee ɓuwii meeri kiꞌek dooli ga iñaa en ɓéeɓɗa ɓërí heelwa kiteꞌ, ɓa laakwa. ¹³En kiꞌenaa, ɓéeɓ sëldíiga-Koohcaa na Waasii Móyíis yéegalohseera Nguuriima bi ga daa Saŋ hayoh. ¹⁴En lak ɗú mínka kitookaa mi woꞌꞌúu man Saŋ yaama yërí en Ili, sëldíiga-Koohaa jomee kihayisɗa. ¹⁵Ɓaa fu laakin nof kikelohaa súkúruka.

¹⁶Ɓuwii jamaanii wati, mi mëdírohanɓa naɓa? Ɓa man na oomaacaa yugu ga paanaa dëkaa ee ɓa woꞌ mooroomɓa an: ¹⁷«Ɗí mbiiɓɗinndúu ee ɗú hammbii! Ɗí helemin ee ɗú dayukkii.»

¹⁸En kiꞌenaa, Saŋ-Bëtís hayin, ya ñamoo ee anoo fodii ɓuwii, ee ɗú woꞌ an: «Ya laak raɓ». ¹⁹Kowukii ɓii hayin, kii ñam, kii an, ee ɓa woꞌ an: «Malkat ɓii yii halaat kiñam doŋ na kiꞌan biiñ ee ya fiiliimunoh na juuticii na tumoh-baakaaꞌcii.» Wayee iñii kiñaañkii Kooh límiɗa, wërí teewohi an ka júwin.

Dëkcaa sagu kigëmɗa

(Lúkkaa 10: 13-15)

²⁰Waa ennda ɗa, Yéesu keennda ga ɗook teerucaa ya wëñee kitumoh kíntaan ee ɓuwaa súpítséeríi kipeskaagaɓaɗa, ya yaa ñaꞌɓa an:

²¹- Massa ɗú ɓu-Korasee! Massa ɗú ɓu-Betsaydaa! Ndaga kíntaancii tumsee ga ɗuuƴcúuɗa, tumsee ga ɗuuƴ dëkaa Tíiꞌ na waa Sídoŋaa, eneenaa kumëeñíꞌ ɓa koorin ga saaku na wet kiteewoh an ɓa récukin baakaaꞌciigaɓa. ²²Kërí tah mi woꞌꞌúu an besaa attiꞌohsanɗa leꞌaa, ɓu-Tíiꞌ na ɓu-Sídoŋ ɓërí taniꞌanndúu attiꞌ. ²³Ee ɗú, ɓu-teerii Kafarnawom, ɗú yaakaaꞌ an ɗú hay kiɓëwíru bi ga ɗook-Koohe? Óꞌóo, ɗú ƴah kiyóoskíru bi ga ɓu-baam. En kiꞌenaa, kíntaancii tumu ga ɗuuƴcúuɗa, tumsee ga teeraa Sodomaa eneenaa wa wii lís bi wati. ²⁴Kërí tah mi woꞌꞌúuka, besaa attiꞌohsanɗa leꞌaa, teeraa Sodom wërí taniꞌanndúu attiꞌ.

Yéesu woꞌꞌa na ɓuwaa yóoskírin hafɓaɗa

(Lúkkaa 10: 21-22)

²⁵Ga wahtaama, Yéesu woꞌꞌa an:

- Buba, mi yii gërëmmbaa, fu, Haꞌmudii ɗook na kakay, ndaga iñaa fu ɗaak haꞌ-hamhamcii na ɓuwii jaginɗa, fu teewinwa oomaacii. ²⁶Kayoh buba, iñaama laakohɗa, ndaga iñaama yërí fu waaꞌ ya laak. ²⁷Paammboo tíkin tóoh ga yahhoo. Ken ínohoo Kowukii enndii Paamudiinaa, ee ken ínohoo Paamudii enndii Kowukii na ɓuwaa Kowukii waaꞌɓari kiteeɓɗa naa. ²⁸Hayat garoo ɓéeɓpúu ɗú ɓii ɗú sodin ee ɗú ɓítukohinɗa, mi onndúu íikaꞌ. ²⁹Koorukat iñii mi gallúuɗa, ɗú yoon garoo, ndaga mi yewinin jam ee mi yóoskírin haffoo, en ɗanaa fítciirúu laak íikaꞌ. ³⁰En kiꞌenaa, iñii mi gallúuɗa yoowin ee ɗofiigoo mi kooꞌtúuɗa erefin.

Yéesu yërí laak bes Sabat

(Marka 2: 23-28; Lúkkaa 6: 1-5)

¹Ga bescaama, hídukoh ga bes Sabat, Yéesu kooree ga ɗuuƴ yooncaa lúudin12: 1 Lëegísoh ciyewin tumu daama «yoon-beli»: boŋcaa beli waaꞌ kiman na boŋ píim, kuuncaagari cërí hëwrohsi mbúurú.. Lakanaa tëelíbéecaagari yaawuunun, ɓa aawwa kiweel ga boŋcaa12: 1 Malkat Dëteronom 23: 26., ɓa ɓaa ñam towutaa. ²Laakka Fërísiyeeŋcaa hot iñaama, ɓa woꞌꞌa Yéesu an:

- Malkaa tëelíbéeciigaraa! Ɓa ɓii tum iñaa Waasii kokohin kitum ga bes Sabat.

³Yéesu dallaɓa kilof an:

- Hanaa ɗú jaŋngii iñaa buuꞌ Dëwít tumee bëríi lak ya yaawin ya na ɓuwaa taabee nariɗa? ⁴Ya aassa taalaa Kooh, ya ñammba naɓa ga mbúurúcaa meƴdohɗusee Koohɗa. Moona déy, ya na ɓuwaa taamsee nariɗa, waas onéeríi yíinoo gaɓa kiñam ga mbúurúcaama, sarahohcaa doŋ onuca kiñam12: 4 Malkat Léwítík 24: 9.. ⁵Wala book, hanaa ɗú jaŋngii ga Këyítfaa Waasaa Móyíis an, en ga bes Sabataa sarahohcaa hëyrohu kilëgëy ga Kaanfaa Koohɗa tumu iñaa hoonohu kitum ga besaamaɗa ee iñaama enoo tooñ gaɓa. ⁶Moona mi woꞌꞌúu man laakin dii ɓaa wëñ Kaanfaa Kooh. ⁷Bíduunun ga Këyítfaa an: «Yërmaandi wëñnjoo kineɓloh kisarahoh júuꞌ»12: 7 Malkat 9: 13; Osee 6: 6.. Binaa ɗú ínohee iñii woꞌeenuma waaꞌ kiwoꞌɗanaa, eneenaa ɗú daloo ga ɗook ɓuwaa tummbii dara yibóníꞌ. ⁸En kiꞌenaa, Kowukii ɓii kërí laak bes Sabat.

Yéesu wëkíꞌta ɓaa yahaa ɗooƴkin

(Marka 3: 1-6; Lúkkaa 6: 6-11)

⁹Yéesu meyohha daama, aassa jaangu-yaawúuraagaɓa. ¹⁰Wiima lak laakin daama ɓoꞌ yaa yahaa ɗooƴkin. Fërísiyeeŋcaa enee daamaɗa meekisohha Yéesu an:

- Waasiigaruu onohin kiwëkíꞌ ɓoꞌ ga bes Sabate?

Fodaama ɓa waaree iñaa ɓa yabohanndi.

¹¹Yéesu taassaɓa an:

- Yiida garúu, binaa ya laak baal yíinoo doŋ, ee baalaa keen ga noŋ wihóotíꞌ ga bes Sabataa, ya karoori kiꞌam meƴdohhi? ¹²Ee ɓoꞌ wëñ baal kilaak solu fúuf. Kon Waasii onohin kitumiꞌ ɓoꞌ iñaa jofin ga bes Sabat.

¹³Waa ennda ɗa, Yéesu woꞌꞌa ɓaa yahaa ɗooƴkinɗa an:

- Lërísaa yahiigaraa!

Ɓaa lëríssa yahaagari, wa wakka, mannda na wíinoowaa. ¹⁴Fërísiyeeŋcaa dalla kimeyu, ɓa hídohha kimalak ga daa ɓa tuman bi ɓa apluk Yéesu.

Yéesu yërí en súrgaa Kooh tanukɗa

¹⁵Ga waa Yéesu ínohha an Fërísiyeeŋcaa ɓaa heelli kiꞌap, ya kolukohha daama. Mbooloo wiyaak taabukkari ee ya wëkíꞌta ɓéeɓ ɓuwaa ɗúukool gaɗa. ¹⁶Wayee ya ɗíŋngaɓa na woꞌeen, kihoonohɓa kiwoꞌ ɓaa ya enɗa.

¹⁷Iñaa laakohhaɗa, doonaa iñaa Ísayíi, sëldíiga-Koohaa woꞌeeɗa mat, ya woꞌee an: «Kooh woꞌ an:

¹⁸- Súrgiigoo mi tanukɗa yeema.

Yii mi keeñuk ee yërí soos keeñnjooɗa.

Mi hay kiyóoskíꞌ Heliigoo ga ɗookci,

ee ya hay kiteeɓ heetcii ɓéeɓca iñaa en kijúɓɗa.

¹⁹Ya heelanndii ñaroh na ken,

ee ken kelohanndii koonaaci ga mbedicii.

²⁰Ya weelanndii pëegíi-përúudúufaa leemukin,

ee ya ƴímanndii kiwiikaa en na kiɗúuk.

Ya tuman fodaama bi ga daa kijúɓ laakohan ndam ga ɗook ëldúna,

²¹ee ɓéeɓ heetcii tíksan yaakaaꞌ gari.»

Yéesu yabussa kitaam na Seytaani

(Marka 3: 22-30; Lúkkaa 11: 14-20)

²²Waa ennda ɗa, Yéesu haydohɗussa ɓaa raɓ am, búumíꞌtari, luuɓlukohhari, Yéesu wëkíꞌtari bi ɓaa mínissa kiwoꞌ na kihot. ²³Mbooloomaa waaruꞌꞌa ee ɓéeɓ ɓuwaa ɓaa woꞌ an:

- Ɓii yii enndii kucaasamunkii Dëwít woꞌuɗane?

²⁴Daa Fërísiyeeŋcaa kelohsee iñaa woꞌu yaama, ɓa woꞌꞌa an:

- Doolii Belsebul, buurii raɓcii, eꞌ ɓii yiiɗa, wërí onndi kimín kikaali raɓ ga ɓuwii.

²⁵Yéesu ínohha iñaa en ga helɓaɗa, ya dallaɓa kiwoꞌ an:

- Kúlkaa hëgískoh ga ɗuuƴka ɓéeɓ aaw ga kiɗúm. Teeru wala kaan hëgískoh ga ɗuuƴcinaa mínoo kituuk.

²⁶Kon binaa Seytaani kaal Seytaaninaa, ya hëgískohin ga ɗuuƴci. Haa baanaa nguuraagari mínan na kituuk? ²⁷Ee en an mi, Belsebul yërí onndoo dooli kikaal rawaa, haa ɓii on ɓuwiigarúu dooli kikaal raɓ ɓa? Kon ɓuwumgarúu, ga kihafɓa, ɓërí attiꞌanndúu. ²⁸En kiꞌenaa, en an mi kaali raɓcii na Helii meyoh ga Koohɗanaa, kon Nguurii Kooh leꞌin bi garúu.

²⁹Wala ɓan, ɓoꞌ mínan na kiꞌaas kaan ɓaa yaa na doolaagari gík, ya ɓeɓ iñaa yaama laakɗa ee ya ɗewohhii ga kiɓaŋngi paaƴ, doonaa ya han kimín kipook kaanfaa? ³⁰Ɓaa faꞌtii naroonaa, heñoh naroo, ee ɓaa nëgírohhii naroonaa, yii tasarsoh. ³¹Kërí tah mi woꞌꞌúuka, baakaaraa ɓoꞌ mín kitum tóoh na ɓaseenaa ɓoꞌ mín kiɓas Kooh tóoh, ya míninca kibayalu, wayee ɓaa fu ɓas Helaa yiselaꞌíꞌyaa ɓéeɓ, fu bayalsooka. ³²Ɓaa fu woꞌ iñaa moroo ga Kowukii ɓiinaa, fu míninka kibayalu, wayee ɓaa fu ɓas Helii yiselaꞌíꞌyii ɓéeɓ, fu bayalsooka bi taaꞌ: enndii dii ga ëldúnanii wii, enndii ga waa en na kihayɗa.

Kedik na towutaa ka límɗa

(Lúkkaa 6: 43-45)

³³- Abat an kedik jofaa, líman towu tijófíꞌ, kedik ɗúukoolaa líman ɓan towutaa moroo. Kedik ínohohsan ga kowukaa ka límɗa. ³⁴Túuk goŋ-saamaancii! Dii ɗú bonɗa moos, ɗú mínan na kiwoꞌ yijófíꞌ? En kiꞌenaa, iñaa meyi ga kúuw yërí líif ga keeñ haꞌci. ³⁵Ɓoꞌ yijófíꞌ meƴdohi enaama cijófíꞌ rek ga keeñaagari líif na yijófíꞌɗa; ee ɓoꞌ yibóníꞌ meƴdohi enaama cibóníꞌ rek ga keeñaagari líif na yibóníꞌɗa. ³⁶Mi woꞌꞌúu an: besaa attiꞌohsanɗa leꞌaa, ɓéeɓ ɓuwii hay kituuk kilayoh na Kooh ga ɓéeɓ woꞌeenaa ɓa mosin kiwoꞌ ee laakoo hafɗa. ³⁷En kiꞌenaa, ɓaa en ɓéeɓ, ga woꞌeencaagaraa, fu eꞌsan kayoh ga wala fu tíku saboh.

Ɓuwaa waaꞌ kihotu kíntaan

(Marka 8: 11-12; Lúkkaa 11: 29-32)

³⁸Waa ennda ɗa, Laakka ɓijëgíroh-waas na ɓiFërísiyeeŋ ɓaa meekis Yéesu an:

- Jëgírohii, ɗí waaꞌ kihot fu teeɓpíi kíntaanaa teewoh an fu meyoh ga Kooh!

³⁹Yéesu taassaɓa an:

- Ɓuwii jamaanii wati ɓibóníꞌɓii ee ooruunun Koohɗa, ɓa waaꞌ kihot kíntaan. Wayee kíntaan wíinoo tookɗusanndiiɓa enndii waa Sonaas, sëldíiga-Koohaanaa. ⁴⁰En kiꞌenaa, fodaa daa Sonaas enee noh-noh kaahay na wek-wek kaahay ga lookaa jënaa yiyaakyaaɗa, fodaama Kowukii ɓii hay kiꞌen ga bos kakay noh-noh kaahay na wek-wek kaahay. ⁴¹Besaa attiꞌohsanɗa leꞌ bëríinaa, ɓu-teeraa Níníf hay kituuku ga fíkíi ɓuwii jamaanii wati, ɓa ɓúlɓa, ndaga ɓu-Níníf súpítseera kipeskaagaɓa ga waa ɓa keloh jangataa Sonaasɗa; ee malkat, laakin dii ɓaa wëñ Sonaas. ⁴²Besaa attiꞌohsanɗa leꞌ bëríinaa, buuraa yiɓetiyaa12: 42 Malkat 1 Buuꞌ 10. kúlkoh iñaa hanoh meyaaꞌ-noh ñaamɗa hay kituuk ga fíkíi ɓuwii jamaanii wati, ya ɓúlɓa. Ndaga ya meyohee gohcaa ëldúna wëñ kiꞌúsaayɗa kisúkúruknee woꞌeencaa buuꞌ Salomon líif na hamhamɗa. Ee malkat, laakin dii ɓaa wëñ Salomon.

Raɓ mín kiɓoyukis ga daa ya kaalohseeɗa

(Lúkkaa 11: 24-26)

⁴³- Binaa raɓ meyoh ga ɓoꞌaa, ya túuti ga ëgíraa ya heeli daa ya íikarukan, wayee waa ya hottii daa ya aasan, ⁴⁴ya woꞌ ga helci an: «Mi naman kiɓoyuk kaanfaagoo mi meyoheeɗa.» Binaa ya leꞌ danaa nak, ya laak kaanfaa lak ken gaa ga, paruunun bi setin, hëwíruunun bi jekin. ⁴⁵Fodaama, ya ƴee kikooꞌnee raɓ ɓiyitnaɓanak ɓiliis ɓaa wëñnji kisoot, ɓa aas ga kaanfaa, ɓa dëk ga. Faf ɓaa yaama, ga daa ya madee kuɗewaaɗa, wëñisɗa kiyiis. Ee ƴah kiman fodaama deŋ ga ɓuwii ɓibóníꞌ ɓii jamaanii wati.

Eew Yéesu na ɓikëmëeŋkí Yéesu

(Marka 3: 31-35; Lúkkaa 8: 19-21)

⁴⁶Lak Yéesu yaa lís kiwoꞌ na mbooloomaa, eeci na ɓikëmëeŋkíci leꞌussa, ɓa eemmba fooh ee ɓa soolukeeri. [⁴⁷Laakka ɓaa yéegal Yéesu an:

- Taasa, eefu na ɓikëmëeŋkífu ɓaa day ga fooh, soolukussaa.]

⁴⁸Yéesu taassa ɓaa an:

- Ɓii yiida en eewwoo? Ɓuwii ɓiida en ɓikëmëeŋkíroo?

⁴⁹Ya noonnda, kiteewoh tëelíbéecaagari, woꞌꞌa an:

- Malkat, eewwoo na ɓikëmëeŋkíroo ɓeema. ⁵⁰Ɓaa tumi iñaa Paammboo yii ga ɗook waaꞌɗa, ɓaa yaama yërí en këmëeŋkíroo yiƴaal wala yiɓeti wala eewwoo.

Liiwukaa woꞌ ga loo sokohaaɗa

(Marka 4: 1-9; Lúkkaa 8: 4-8)

¹Ga besaa bëríi, Yéesu meyohha kaanfaa ya enoheeɗa, kaꞌta yuŋneera13: 1 Waama jëgírohcaa, ɓa daanee kiyuŋ hen ɓa en na kijëgírohaa. ga seereenaa giiyaa Gëlílée. ²Mbooloo wiyaak wíillari bi faf ya nammba kiꞌaas ga gaal-looci ga ɗuuƴ giiyaa, ya yuŋnga ga. Ɓéeɓ mbooloomaa tuukka ga tewisaa. ³Ya woꞌꞌa naɓa enaama ciyewin ga liiwuk fodii liiwukii wii, an:

- Enee línoh, ya kolukka yaa ƴah kisoknee. ⁴Ga daa ya en na kisokɗa, laakka tesohtaa keen ga yahaanaa waasaa: selcaa hayussa, ñamussata say. ⁵Laakka tesohtaa keen ga ɗekataa yewinin atoh, daa yewinndii kakay. Tesohtaa gaawwa kipaal ndaga lak kakayfaa yewinndii daama. ⁶Wayee daa nohaa tamee, iñcaa paleeɗa neewwa, ca súɓpa ndaga níilcaagaca abéeríi. ⁷Laakka tesoh tiliis taa keen ga ƴówée-lúp, ta paalla da. Lúpcaa yakka, onndata. ⁸Ee laakka tesohtaa keen ga ɗekataa laakin dooli. Ta ɓíríssa boŋ. Cii erohha iñaa leꞌin waas citéeméeꞌ ga tesohtaa sokseeɗa, cii cidaaŋkaah-yitniinoo, cii cidaaŋkaah-kaahay.

⁹Lëehíꞌta Yéesu tíkka ga an:

- Ɓaa fu laakin nof kikelohaa, súkúruka!

Iñaa tah Yéesu liiwuki ɓuwaa henɗa

(Marka 4: 10-12; Lúkkaa 13: 18-19)

¹⁰Tëelíbéecaa deeyussa ga Yéesu, ɓa meekissari an:

- Iñii tah ya fu woꞌꞌa na ɓuwaa ga liiwuk?

¹¹Yéesu taassaɓa an:

- Ɗú ɓërí eꞌsee kiꞌínoh kúmpacaa Nguuraa yii ga ɗookɗa. Wayee ɓa, ɓa erussiika. ¹²En kiꞌenaa, ɓaa laakin, hay kiɓaatɗu bi ya dóoyíꞌ sëk. Wayee ɓaa laakoo, kiꞌiñkaa ya ɓayɗa sah, hay kiteꞌu. ¹³Iñii yii yërí tah mi woꞌi naɓa ga liiwuk: ɓa malakin ee ɓa hotoo, ɓa súkúrukin ee ɓa kelohoo, ɓa ínohoo. ¹⁴Fodaama iñaa Ísayíi, sëldíiga-Koohaa woꞌeeɗa matta gaɓa. Ya woꞌee an:

«Ɗú hay kikeloh dijófíꞌ wayee ɗú ínohanndii dara.

Ɗú hay kimalak dijófíꞌ wayee ɗú hotanndii dara.

¹⁵En kiꞌenaa, heetii wii súwin ga keeñ,

ɓa lagin nofciigaɓa paraas,

ɓa ɗúugin nap,

en ɗanaa hasɓa hotoo,

nofɓa kelohoo,

ee helɓa aboo dara,

bi ɓa súpít kipeskiigaɓanaa, mi wëkíꞌɓa.»

¹⁶Wayee ɗú, ɗú ɓërí yewin múuꞌ: hasciigarúu hotin ee nofciigarúu kelohin! ¹⁷Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; yewinin ɓisëldíiga-Kooh na ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ, ɓaa waaꞌseera lool kihot iñcii ɗú hotɗa ee hotussiica. Ɓa waareera kikeloh iñcii ɗú kelohɗa ee kelohussiica.

Iñii liiwukii sokohii waaꞌ kiwoꞌɗa

(Marka 4: 13-20; Lúkkaa 8: 11-15)

¹⁸Yéesu woꞌꞌa an:- Kon ɗú, súkúrukat iñii liiwukii sokohii waaꞌ kiwoꞌɗa: ¹⁹Ɓuwii kelohin loo Nguurii Kooh ee ínohsooɗa madu na seereenaa waasaa tesohtaa sokohuɗa: sépíꞌíꞌ-ga-nofaa hayaa nís Woꞌeenaa soku ga keeñɓaɗa. ²⁰Ɓíinoo madu na ɗekataa yewinin atoh pesohpaa sokohuɗa: ɓa keloh Woꞌeenii Koohaa, ɓa dallawa kiteꞌ na keeñ wisóosíꞌ. ²¹Wayee ɓa úsaayoo ga ndaga Woꞌeenaa Kooh yíppii níil ga keeñcaagaɓa. Fodaama, binaa ɓa en ga coonu wala ɓa sodalu ga kipesɓa ndaga Woꞌeenii Koohaa, ɓa gaaw kigúroh nawa. ²²Ɓíinoo ɓan madu na ƴówée-lúpaa pesohpaa sokohuɗa: ɓa kelohin Woꞌeenii Kooh, wayee halaat ëldúna na kiwaaꞌ kihëpíꞌkaa aaw ga alal on Woꞌeenii Kooh bi wa mínoo kilím yen. ²³Ɓuwii ɓíinoo tesɗa madu na ɗekataa kakayfaa laakin dooli pesohpaa sokohuɗa: ɓa keloh Woꞌeenii Koohaa, ɓa ínoh iñaa wa waaꞌ kiwoꞌɗa. Ɓa límíꞌ Kooh jeriñ, ɓa tum bi pesohpaa meƴdoh: pii towu titéeméeꞌ, pii towu tidaaŋkaah-yitniinoo, pii towu tidaaŋkaah-kaahay.

Liiwukaa woꞌ ga loo pëegíi jëmfaaɗa

²⁴Yéesu woꞌissaɓa liiwuk wiliis an:

- Nguurii ga ɗookɗa man anee: Enee ɓoꞌ, ya sokka pesoh pijófíꞌ ga yoonci. ²⁵Laakka ɓaa waaꞌtii gari kihot hayya ga wek, lak ɓéeɓ ɓuwaa neehuunun, ya sokka pëegíi-jëm ga yoon-tohoonaa, yaa paaf kotci. ²⁶Daa tohootaa kolukee bi ta ɓíríssa, jëmfaa ɓan hannda kihotuk. ²⁷Daa súrgacaa hotee pëegíi-jëmfaa, ɓa kaꞌta ga haꞌ-yoonaa, ɓa woꞌꞌari an: «Kiyaakii, hanaa fu sokéeríi pesoh pijófíꞌ ga yoonfu? Kon tum na pëegíi-jëmfii en ga ɗuuƴgii?»

²⁸Haꞌ-yoonaa taassaɓa an: «Ɓaa waaꞌtii garoo kihot yërí tum iñaama.» Súrgacaa meekisussari an: «Eneenaa ɗí karoo ɗí ɗoffane?» ²⁹Haꞌ-yoonaa taassaɓa an: «Óꞌóo, mi niik ɗú en na kiɗof jëmfaanaa, ɗú kiɓaydoh tohootaa ga. ³⁰Íisatca bi kipíik leꞌ. Kipíik leꞌaa, mi hay kiwoꞌ píikohcaa an: ɗewat kiɗof jëmfum, ɗú pokfa ɗof, ɗú tëkíꞌfa. Lëehíraa ɗú ɗapiꞌtoo tohootum ga dapaagoo.»

Liiwukaa woꞌ ga loo kowu-fúdankaaɗa

(Marka 4: 30-32; Lúkkaa 13: 18-19)

³¹Yéesu woꞌissaɓa liiwuk wiliis an:

- Nguurii ga ɗookɗa man na kowu fúdan, kaa ɓoꞌ ɓeɓ sokkaka ga yoonci. ³²Kërí wëñ kijutuut ga tesohtii, wayee ka paalaa, kërí wëñ kiyaak ga tediktii línsi ga dëꞌɗa. Ka en kedik bi selcaa hayaa taal ga toytaa ka laakɗa.

Liiwukaa woꞌ ga loo moloŋ-kuunɗa

(Lúkkaa 13: 20-21)

³³Yéesu woꞌissaɓa liiwuk wiliis an:

- Nguurii ga ɗookɗa man na moloŋ-kuunaa kaañohin, ɓeti ɓeɓ, tumwa ga ɗuuƴ kanu kuun, íiswa ga bi ga daa kuuncaa ɓéeɓ kaañohan.

Iñaa tah Yéesu liiwuki ɓuwaa henɗa

(Marka 4: 33-34)

³⁴Iñcaama ɓéeɓca Yéesu woꞌꞌaca mbooloomaa ga kiliiwuk. Ya woꞌéeríi na ɓuwaa ga iñaa enndii liiwuk. ³⁵En ɗanaa, iñaa sëldíiga-Koohaa woꞌeeɗa mat. Ya woꞌee an:

«Mi woꞌan naɓa ga liiwuk na liiwuk.

Mi hayɓa kiyéegal iñcaa ɗaaku, ga iñaa ëldúna saksee bi wati.»

Iñii liiwukii pëegíi-jëmfii waaꞌ kiwoꞌɗa

³⁶Waa ennda ɗa, Yéesu tagohha na mbooloomaa, ya ɓoyukka kaan. Daama, tëelíbéecaagari hayussa gari, woꞌussari an:

- Lëegísohɗaaríi liiwukaa woꞌ ga loo pëegíi-jëmfaa ga yoonaaɗa. ³⁷Yéesu taassaɓa an:

- Ɓaa sok pesohpaa pijófíꞌpaaɗa yërí en Kowukii ɓii. ³⁸Yoonaa wërí en ëldúna. Pesohpaa pijófíꞌpaa ɓërí en ɓuwii boku ga Nguuraa Koohɗa. Pëegíi-jëmfaa fërí en ɓuwii taam na sépíꞌíꞌ-ga-nofiiɗa. ³⁹Ɓaa waaꞌtii kihot ga haꞌ-yoonaa ee sok pëegíi-jëmfaaɗa, yërí en Seytaani. Píikaa wërí en túkiꞌaa ëldúna, ee píikohcaa ɓërí en malaakacaa Kooh. ⁴⁰Fodaa daa jëmfaa ɗofu, jafussa ga kiwiikaaɗa, ëldúna túkiꞌaa ƴah kiman fodaama. ⁴¹Ee bëríinaa, Kowukii ɓii hay kiwos malaakacaagari ɓa meƴdoh ga Nguuriigari ɓéeɓ ɓuwii eki ɓimooroomɓa ga kitum baakaaꞌɗa na ɓuwii meeruunun kitum iñaa joffiiɗa. ⁴²Lëehíraa ɓa jafɓa ga kiwiikaa safara, daa kikodukoh na kiꞌúñoh sís ƴah kilaakɗa. ⁴³Wayee ɓuwii júwinɗa, hay kimelicu fodii nohii ga ɗuuƴ Nguuraa Paamɓa. Ɓaa fu laakin noh kikelohaa, súkúruka.

Liiwukaa woꞌ ga loo alalaa ɗaakseeɗa

⁴⁴- Nguurii ga ɗookɗa man anee: fodii ɓoꞌ yaa hot alalaa ɗaaku ga ɗuuƴ yoon; ya ɓeɓpawa, ɗaakissawa. Keeñci soossa ga bi, ya kaꞌta, toonneera iñaa ya laak ga alalɗa tóoh, ya lommba yoonaama.

Liiwukaa woꞌ ga loo pemicaaɗa

Yéesu tíkka ga an:

⁴⁵- Ee ɓan, Nguurii ga ɗookɗa man anee: fodii toonohaa raas pemi cimóríꞌ. ⁴⁶Daa ya hotee yarak pemi wiséeríꞌ, ya kaꞌta toonneera iñaa ya laak ga alalɗa tóoh, ya lommba yarak pemaama.

Liiwukaa woꞌ ga loo mbaal-jënaaɗa

⁴⁷- Ee ɓan, Nguurii ga ɗookɗa man anee: fodii mbaal-jënaa weesu ga giiƴ, waa am heet jënaa en ɓéeɓ. ⁴⁸Binaa mbaalaa líifaa, mbaalohcaa nookwa tewisaa, ɓa yuŋ, tanu jëncaa: ɓa nëgíroh jëncaa cijófíꞌcaa ga pañi ee ɓa jaf caa laakoo jeriñɗa. ⁴⁹Bëríinaa ëldúna túkiꞌanɗa leꞌaa, ƴah kiman fodaama deŋ: malaakacaa Kooh hay kihayu, ɓa hëgísoh ɓuwii joffiiɗa ga ɓuwii júwinɗa. ⁵⁰Ɓuwii joffiiɗa, ɓa jafu ga kiwiikaa safara, daa kikodukoh na kiꞌúñoh sís ƴah kilaakɗa.

⁵¹Iñcuma tóohca leerin ga hafcumgarúune?

Tëelíbéecaa taassa an:

- Ee, leerin!

⁵²Yéesu tíkíꞌtaɓa ga an:

- Kërí tah ɓéeɓ jëgíroh-waas, yaa en tëelíbée ga Nguurii yii ga ɗookɗa, man na haꞌ-kaadaa meƴdohi ga ɗaakaaꞌ alalaagari enaama ciꞌas na enaama cimëeñíꞌ, ya onoh.

Ɓu-Nasareet tookussii kigëm ga Yéesu

(Marka 6: 1-6; Lúkkaa 4: 16-30)

⁵³Ga waa Yéesu lëehíꞌta kiwoꞌ liiwukcaa caama, ya meyohha daama, ⁵⁴ya kaꞌta teeraa ya dëkohɗa13: 54 Teeraa ya dëkohɗa waaꞌ kiwoꞌ Nasareet. Mëdírohat na Marka 6: 1., ya yaa jëgíꞌ ɓuwaa ga jaangu-yaawúuraa daamaɗa. Ɓéeɓ ɓuwaa súkúrukeeriɗa jaahliꞌussa ga lool bi ɓaa woꞌ an:

- Ya ɓewohnee hamhamii wii na kíntaancii ya tumiɗa gada? ⁵⁵Hanaa enndii kowukii daayoh-haŋngii? Ati enndii Mariyaama en eeci ee Saak, Yoseef, Simoŋ na Yúdaa enu ɓikëmëeŋkíci? ⁵⁶Ee ɓikëmëeŋkíci ɓiɓeti enussii ɓéeɓɓa ga ɗuuƴcuune? Iñcii ya mín cii tóohca ya ɓewohca gada?

⁵⁷Fodaama ɓa eewwari bi ɓa gëmmbii gari. Yéesu nak woꞌꞌaɓa an:

- Sëldíiga-Kooh waaruunun ga daa en ɓéeɓ bi tessa dëkaa ya meyohɗa, na mbokcaagari.

⁵⁸Yéesu tummbii kíntaan ciyewin daama ndaga daa ɓa gëmmbii gariɗa.

Kaanaa Saŋ-Bëtís

(Marka 6: 14-29; Lúkkaa 9: 7-9)

¹Waama, Eroot, buuraa gohaa Gëlílée kelohha iñaa woꞌu ga Yéesuɗa. ²Ya woꞌꞌa súrgacaagari an:

- Ɓaa yaama, Saŋ-Bëtís yërí. Ya mílís hen ga ɓuwaa kaaninɗa, iñaama yërí onndi dooli kimín kitum kíntaan.

³En kiꞌenaa, Eroot yërí amlukee Saŋ-Bëtís, ɓaŋlukkari, laŋngari ga kasu. Ee Erojaas, ɓeti këmëeŋkíci Filiip, yërí tahee Eroot kitum iñaama. ⁴Saŋ nak woꞌeeri an:

- Waas onndiiraa kiɓeɓ Erojaas ya en ɓetifu!

⁵Eroot waaꞌta kiꞌapluk Saŋ-Bëtís, wayee ya niikka mbooloomaa, ndaga ɓa tíkee Saŋ sëldíiga-Kooh.

⁶Bëríi lak Eroot en na kihúmbal besaa ya límohuɗa. Kowukaa Erojaas kiɓetikaa hammba ga fíkíi sagaccaa. Hamaa neɓpa Eroot lool ⁷bi tahha ya waatta an iñaa oomaanaa kíimmbi ɓéeɓ, ya hayyiri kiꞌon. ⁸Oomaanaa nak, eeci dígallari, ya meekissa buuꞌ Eroot an:

- Haydohɗaaroo hafaa Saŋ-Bëtís dii ga ɗook palaat14: 8 Erojaas waaree kihot an Saŋ-Bëtís kaanin, wayee enndii kiñam hafaa Saŋ. !

⁹Keeñaa buuraa leehha tak ga iñaama. Wayee waa ya laasinka kiwoꞌ ga fíkíi ɓuwaa ya nakee hewaaɗa, ee ya waatinkaɗa, ya nakohha an wa eꞌsat oomaanaa. ¹⁰Ya wossa ɓoꞌ kasaa kigúꞌnee hafaa Saŋ. ¹¹Hafaa Saŋ haydohussa ga palaat, wa erussa oomaanaa, yaama ɓayneerawa ga eeci. ¹²Waa ennda ɗa, tëelíbéecaa Saŋ-Bëtís hayussa kiɓeɓ faraaffaagari, acsuneerafa, lëehíꞌta ɓa kaꞌta, ɓa woꞌneera Yéesu iñaa laakɗa.

Yéesu tummba kíntaan ga mbúurú ciyëtúus na jën kanak

(Marka 6: 30-40; Lúkkaa 9: 10-17; Saŋ 6: 1-14)

¹³Daa Yéesu yéegee kaanaa Saŋ-Bëtís, ya kolkohha daama, ya aassa ga gaal-looci, yaa ƴah daa wéetin. Ɓuwaa yéeŋngaka. Ɓa ɓaa meyoh ga dëkcaa ga yahaanaaɗa, ɓa taabohha na seereenaa giiyaa, ɓaa taabukki na kot. ¹⁴Daa Yéesu yoosukee ga gaal-loocaa, ya hotta mbooloo wiyaak, ya laakka yërmaandi gaɓa, ya aawwa kiwëkíꞌ ɗúukoolíꞌcaagaɓa.

¹⁵Ga waa nohaa soossa, tëelíbéecaa deeyussa gari, woꞌussari an:

- Ɗekatii laakoo dara ee Kooh hoowin. Íisaa ɓuwii ɓa aas dëk-kawcii ɓa lomnee iñaa ɓa ñaman.

¹⁶Wayee Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Calooɓa kikaꞌ, eratɓa na kihaffúu iñaa ɓa ñaman!

¹⁷Ɓa woꞌꞌari an:

- Ɗí laak mbúurú ciyëtúus na jën kanak doŋ dii.

Yéesu woꞌꞌaɓa an:

¹⁸- Haydohɗattooca gii.

¹⁹Waa ennda ɗa, Yéesu woꞌꞌa ɓuwaa ɓa yuŋ kakay ga pëegíifaa. Ya ɓeɓpa mbúurúcaa ciyëtúuscaa na jëncaa kanakcaa, ya taaginukka ɗook, ya gërëmmba Kooh gaca. Lëehíꞌta ya gúꞌsohhaca, ya eꞌta tëelíbéecaa ɓa waroh ɓuwaa. ²⁰Ɓuwaa ɓéeɓɓa ñammba bi ɓa kappa pút, ee iñaa teseeɗa ɓa líifíꞌta ga pañi cidaaŋkaah na kanak. ²¹Ɓuwaa ñameeɗa leꞌin ƴaal ɓijúnni-yëtúus ee ɓeticaa na oomaacaa kídussii ga.

Yéesu tíinnda ga ɗook giiyaa

(Marka 6: 45-52; Saŋ 6: 15-21)

²²Ga waa iñaama paaffa, Yéesu dalla kituukuk tëelíbéecaa ɓa aas ga gaal-loocaa, ɓa ɗëwírukki ɓakaa giiyaa hanoh gaaɗa; hídinaa, ya ga kihafci ya tagoh na mbooloomaa. ²³Waa ya tagohha na mbooloomaa, ya lappa ɗook jaŋjagaa, ya wéetta da, yaa kíim Kooh. Wekaa laakki ya tes haŋci daama. ²⁴Wahtaama, lak gaal-loocaa tëelíbéecaa úsaayin ga ɗuuƴ giiyaa. Wa mínsiséeríi kiꞌaaw fíkíi ndaga dúuscaa giiyaa tapukee gawaɗa, ee wa jaanohee na uurisaa. ²⁵Lak leeloo wek paafin ee Kooh wíissii duum, Yéesu yaa tíin ga ɗook músúmaa giiyaa, yaa hay gaɓa. ²⁶Daa tëelíbéecaa hoteeri yaa tíin ga giiyaa, ɓa tíitta lool. Ɓa ɓaa woꞌ an:

- Iñii jíni!

Ɓa niikka, ɓa ɓaa fiipoh. ²⁷Yéesu nak gaawwa naɓa kiwoꞌ an:

- Yëgísɗat fítciigarúu. Ɓii mi, kaa niikat!

²⁸Waa ennda ɗa, Peeꞌ woꞌꞌari an:

- Haꞌmudii, en lak fu yërí kayoh-kayohaa, nakaaroo mi tíin ga ɗook músúmii, mi hay garaa.

²⁹Yéesu woꞌꞌari an:

- Hay!

Peeꞌ dalla kiyoosuk ga gaal-loocaa, ya yaa tíin ga ɗook músúmaa, yaa ƴah ga Yéesu.

³⁰Wayee daa Peeꞌ hotee doolaa uurisaa, ya niikka. Faf ya yaa muuꞌ, ya fiippa an:

- Haꞌmudii, foola!

³¹Yéesu gaawwa kilërís yah, ammbari, woꞌꞌari an:

- Ngëmiigaraa daal dooyyii! Iñii tahhaa kilaak hel kanak ya?

³²Lëehíꞌta, ɓa aassa ɓa ɓanak ga gaal-loocaa, uurisaa dalla kituuk. ³³Tëelíbéecaa enee ga gaal-loocaaɗa ƴíꞌussa ga fíkíi Yéesu, woꞌussari an:

- Fu yërí en Kowukii Kooh kayoh-kayohɗa.

Yéesu wëkíꞌta ɓiɗúukooliꞌ ga Genesareet

(Marka 6: 53-56)

³⁴Waa ennda ɗa,Yéesu na tëelíbéecaagari lëehɗussa kihúus giiyaa na gaal-looci, ɓa teeꞌta ga kúlkaa Genesareet14: 34 Kúlkaa Genesareet Ɗekataama newin kilínoh ee laakin dooli. Wa hanoh Kafarnawom kakay aawwa ɓak aasaaꞌ-noh.. ³⁵Ɓuwaa dëk daamaɗa ínohsohussa Yéesu, ɓa yéegalohha hayaagari ga iñaa wíil gohaama tóohɗa, ee ya haydohɗussa ɓéeɓ ɓuwaa ɗúukool gaɓaɗa. ³⁶Ɓa ɓaa kíimmbi ɓan ya onɓa ɓa mín kileꞌ rek ga pawaa kúltífaagari. Fodaama, ɓéeɓ ɓuwaa leꞌseera gariɗa tóoh, wakussa.

Yéesu woꞌꞌa na Fërísiyeeŋcaa ga loo baahcaagaɓa

(Marka 7: 1-13)

¹Waa ennda ɗa ɓiFërísiyeeŋ na ɓijëgíroh-waas meyohussa Yéerúsaleem, hayussa ga Yéesu, meekisohussari an:

²- Iñii tah ya tëelíbéeciigaraa taabuksoo baahcii caasamuncii? Ndaga ɓa ƴah kiñamaa ɓa tísoo yahciigaɓa15: 2 «Kitís yah» ga baahcaa yaawúuꞌcaa enee fodii kisétísiruk ga fíkíi Kooh balaa ɓa ñam, wala balaa ɓa kíim Koohaa. fodii dii baahcii nakohkaɗa.

³Wayee Yéesu loffaɓa an:

- Haa ɗú, iñii tah ya ɗú taabukoo iñii Kooh nakohɗa? Ɗú am ga baahciigarúu? ⁴En kiꞌenaa, Kooh woꞌ an: «Kelohɗaa paapu na eefu.» Na ɓan an: «Ɓaa fu ɓas paapu wala eefunaa, fu jom kiꞌapu hen15: 4 Malkat Eksoot 20: 12; Dëteronom 5: 16; Eksoot 21: 17; Léwítík 20: 9..» ⁵Wayee ɗú, ɗú jëgíroh an ɓoꞌ mínin kiwoꞌ paamci wala eeci an: «Iñaa mi jomeerúu kitoputuꞌohɗa, mi faanɗinwa Kooh sarah.» ⁶Ɓaa tum iñaamanaa wacin ga iñaa waꞌti ga paamci wala eeciɗa. Ee fodaama ɗú nís iñaa woꞌeenaa Kooh nakohɗa, ɗú taabukka kesi baahciigarúu! ⁷Ɗú, ɗú jófjófɗuk ga hascii ɓuwii. Ísayíi, sëldíiga-Koohaa, hoteerúu moos ee ya woꞌee kayoh ga waa ya woꞌ ga teek Kooh an:

⁸«Ɓuwii ɓii, kañii ɓa kañirooɗa eem túuwtii doŋ,

ɓa ekkiiroo ga keeñɓa dara dara.

⁹Ɓa ɓay teekkoo sooƴ,

ndaga iñcii ɓa jëgíroh ga teekiigooɗa meyoh ga iñaa ɓoꞌ nakoh»15: 9 Ísayíi 29: 13 ɓéestíru fodaa bínsee ga kiGerek múusɗa. .

Iñcaa líiɓɗi ɓoꞌ ga fíkíi Koohɗa

(Marka 7: 14-23)

¹⁰Waa ennda ɗa, Yéesu ɓayya ɓuwaa, woꞌꞌaɓa an:

- Súkúꞌkattoo ee ɗú ínoh iñii yii bi jof. ¹¹Enndii iñaa aasi ga kúuw ɓoꞌ yërí tahiri kilíiɓ ga fíkíi Kooh, wayee iñaa meyohi ga kúuwciɗa yërí tahiri kilíiɓ.

¹²Tëelíbéecaa nak deeyussa gari woꞌussari an:

- Iñaa Fërísiyeeŋcaa keloh fu woꞌ yaama, fu ínohin an neɓpiiɓa ga keeñe?

¹³Yéesu taassaɓa an:

- Ɓéeɓ kedik, kaa Paammboo yii ga ɗookɗa yíppii, ka hay kiɗofu. ¹⁴Íisatɓa, ɓa ɓibúumíꞌ, ɓaa en na kinook ɓibúumíꞌ mooroomɓa. Binaa búumíꞌ nook búumíꞌ mooroomcinaa, ɓa ɓanak ɓéeɓɓa ɓa hay kikeen ga noŋ.

¹⁵Peeꞌ woꞌꞌa Yéesu an:

- Lëegísohɗaaríi woꞌeenaa fu nataal karamɗa.

¹⁶Yéesu woꞌꞌa an:

- Ɗú ɓan, bi wati ɗú laakoo hele? ¹⁷Ɗú ínohoo an iñaa aas ga kúuw ɓéeɓ paafi ga look, lëehíraa wa kaꞌ fenoo kaan? ¹⁸Wayee iñaa meƴ ga kúuw ɓoꞌ ɓéeɓ meyoh ga keeñaa ee iñaama yërí tahi ɓoꞌ kilíiɓ ga fíkíi Kooh. ¹⁹En kiꞌenaa, halaat cibóníꞌ, kilaŋ kumuun ɓoꞌ, kiɗúk ƴaalfu wala ɓetifu fu faanuk na ɓoꞌ yiliis, kifaanuk na ɓaa en ɓéeɓ, kilok, kipok kiwoꞌ, kiyah teek ɓoꞌ, ca meyohi ga keeñ. ²⁰Iñcuma cërí líiɓɗi ɓoꞌ ga fíkíi Kooh, wayee kiñam ee fu tíssii yah fodaa daa baahcaa nakohkaɗa tahoo ɓoꞌ kilíiɓ ga fíkíi Kooh.

Ngëmaa ɓetifaa enndii yaawúuꞌɗa

(Marka 7: 24-30)

²¹Waa ennda ɗa Yéesu meyohha daama, kaꞌta ɓak dëkaa Tíiꞌ na waa Sídoŋ. ²²Laakka ɓetifaa hay gari. Ɓetifaama bok ga ɓu-Kanaa ee fa dëk gohaama. Fa faa fiip an:

- Éeƴ Kiyaakii, kucaasamunkii Dëwít, yërëmaaroo! Kowukaagoo kiɓetikaa, laak rawaa amka ee sodalinka lool!

²³Wayee Yéesu nammbiiri sah kitaas hen. Tëelíbéecaagari deeyussa gari, kíimussari an:

- Fu ɓëgíssinaa en na, ya ƴee? Ya yii taabukkuu, ya fiipi rek!

²⁴Yéesu taassa an:

- Mi wosu kiꞌeem ga baalcii Kooh ga ɓu-Isarayeel múuƴɗa.

²⁵Wayee ɓetifaa hayya, ƴíꞌꞌa ga fíkíi Yéesu, woꞌꞌari an:

- Kiyaakii, hay dímalaaroo!

²⁶Yéesu loffari an:

- Kiɓeɓ ñamah oomaa, fu jafiꞌ tubaaytaa, iñaama moroo.

²⁷Ɓetifaa woꞌꞌari an:

- Fu woꞌ kayoh, Haꞌmudii. Wayee tubaaytaa mínin kiñam wúunéecaa keeni ga kanukaa haꞌmuncaagaɓa ñamohiɗa.

²⁸Ga ɗekataama, Yéesu woꞌꞌa ɓetifaa an:

- Ngëmiigaraa yakin, fu ɓetifii fii! Iñum fu waaꞌɗa, Kooh tumɗattaari. Ee kowukaagari dalla kiwak ga wahtaama.

Yéesu wëkíꞌta ɓoꞌ ɓiyewin

²⁹Waa ennda ɗa, Yéesu kolkohha ɗekataama kaꞌta seereenaa giiyaa Gëlílée. Ya lappa ga ɗook jaŋjagaa daama, ya yuŋnga da. ³⁰Ɓiɓoꞌ ɓiyewin hayussa gari, haydohɗussari ɓiɓéedúkíꞌ, ɓibúumíꞌ, ɓilafañ, ɓiluuɓ na ɓoꞌ ɓiyewin ɓiliis ɓaa ɗúukool hen. Ɓa faanndaɓa kakay ga kotcaa Yéesu, ya wëkíꞌtaɓa. ³¹Ɓéeɓ ɓuwaa waaruꞌussa ga waa ɓa hot luuɓcaa ɓaa woꞌ, lafañcaa ɓaa tuuk na kotcaagaɓa, ɓéedúkíꞌcaa ɓaa tíin dijófíꞌ, búumíꞌcaa ɓaa hot, ee ɓéeɓ aawwa kindam Koohyii ɓu-Isarayeel.

Yéesu ñëmíꞌta ɓoꞌ ɓijúnni-nikiis

(Marka 8: 1-10)

³²Waa ennda ɗa, Yéesu ɓayya tëelíbéecaagari, woꞌꞌaɓa an:

- Mi laakin yërmaandi wiyaak ga mbooloomii, ndaga malkat, bes kaahay cee, caa wëeꞌtaa ga an cii, ɓa ɓii naroo, ee diima deŋ ɓa laakoo iñaa ɓa ñaman. Mi waaꞌtiiɓa kiwoꞌ ɓa ɓoyuk kaanɓa na kiyaaɓ, mi saŋ ɓa tëhlí ga waas.

³³Tëelíbéecaa woꞌussari an:

- Ñamahaa ƴah kikëpíꞌ ɓuwii ɓii, ɗí ɓewohanwa gada, ga ɗekatii wii laakoo daraɗa?

³⁴Yéesu meekissaɓa an:

- Ɗú laak mbúurú cera dii? Ɓa taassa an:

- Ciyitnakanak na tujëntaa yewinndii.

³⁵Waa ennda ɗa, ya nakka ɓuwaa ɓa yuŋ kakay. ³⁶Ya ɓeɓpa mbúurúcaa ciyitnakanakcaa na jëncaa, ya gërëmmba Kooh, ya weellaca, ya eꞌta tëelíbéecaagari, ɓaama warohhaca ɓuwaa. ³⁷Ɓaa en ɓéeɓ ñammba bi kappa pút, bi tessa. Iñaa teseeɗa ɓa wookkari: ennda ɗaba ciyitnakanak caa líifin muut ga mbúurú na jën. ³⁸Ɓuwaa ñameeɗa enee ɓoꞌ ɓijúnni-nikiis (4.000) ee ɓeticaa na oomaacaa kídussii ga.

³⁹Lëehíꞌta Yéesu tagohha na ɓuwaa, ya aassa gaal-looci, yaa ƴah ɓak gohaa Magadaan15: 39 Magadaan Ken ínohhii bi wati daa gohaama enohɗa. .

Fërísiyeeŋcaa na Saduseyeeŋcaa waaꞌ kihotu kíntaan

(Marka 8: 11-13; Lúkkaa 12: 54-56)

¹Laakka ɓiFërísiyeeŋ na ɓiSaduseyeeŋ ɓaa hay ga Yéesu, kifíꞌti. Ɓa meekissari ya tumiꞌɓa kíntaanaa teewoh an ya meyoh ga Kooh.

²Yéesu loffaɓa an:

- Noh ƴah kiꞌaas, ɗú hot asamaanaa setaa, ɗú woꞌi an: «Kuwis, Kooh hay kitam noh.» [³En na kím, ɗú hot asamaanii kúnukaa, ɗú woꞌi an: «wati, Kooh hay kitoɓ.» Fodaama ɗú mínin kimalaksukoh dii asamaanii madiɗa wayee ɗú mínoo kimalaksukoh iñcii Kooh en na kitum ga wati.] ⁴Ɓuwii jamaanii wati ɓibóníꞌɓii ee ooruunun Koohɗa, ɓa waaꞌ kihot kíntaan. Wayee kíntaan wíinoo tookɗusanndiiɓa, enndii waa Sonaasaa16: 4 Kíntaan Malkat 12: 41.. Lëehíꞌta Yéesu foñnjaɓa daama, ya yaa ƴah.

Lëwíiraa Fërísiyeeŋcaa na waa Saduseyeeŋcaa

(Marka 8: 14-21; Lúkkaa 12: 1)

⁵Tëelíbéecaa Yéesu paafussa giiyaa ɓakaa hanoh gaaɗa, ɓa alukka kiɓaydoh mbúurú. ⁶Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Watukat, ee abukat ga lëwíiraa Fërísiyeeŋcaa na waa Saduseyeeŋcaa!

⁷Tëelíbéecaa enussa kiwoꞌ ga díkaantiɓa an:

- Dii ɗu ɓaydohhii mbúurúɗa, kërí tah ya woꞌ iñaama.

⁸Yéesu ínohha iñaa ɓa en kiwoꞌ ga díkaantiɓaɗa, woꞌꞌaɓa an:

- Iñii tah ya ɗú woꞌ ga díkaantirúu an dii ɗú ɓaydohhii mbúurúɗa tah. Ngëmiigarúu daal dooyyii! ⁹Helciirúu hayyii bi watine? Hanaa ɗú níindísukkii mbúurúcaa ciyëtúuscaa warohsee ɓuwaa ɓijúnni-yëtúusɓaaɗa (5.000)? Pañi cera cërí ɗú wookee ga iñaa teseeɗa? ¹⁰Haa mbúurúcaa ciyitnakanakcaa warohsee ɓuwaa ɓijúnni-nikiisɓaaɗa (4.000), ɗaba cera cërí ɗú wookee ga iñaa teseeɗa? ¹¹Tum na ɗú ínohoo an mi woꞌꞌiirúu mbúurú kiñam ga wii mi woꞌꞌúu an «Abukat ga lëwíiraa Fërísiyeeŋcaa na waa Saduseyeeŋcaa»?

¹²Fodaama, tëelíbéecaa ɓaa han kiꞌínoh an Yéesu woꞌꞌiiɓa kiꞌabuk ga lëwíiraa tumsi ga mbúurúɗa, wayee ya woꞌɓa kiꞌabuk ga iñcaa Fërísiyeeŋcaa na Saduseyeeŋcaa jëgírohiɗa.

Peeꞌ woꞌꞌa an Yéesu yërí en Kiristaanii

(Marka 8: 27-30; Lúkkaa 9: 18-21)

¹³Yéesu kaꞌta bi ga ɓak teeraa Sesaree-Filiip16: 13 Sesaree-Filiip Teeraa Filiip Eroot sakee ee wa enee ga gohaa húlúɓcaa ëníri húlúwaa Yúrdeŋɗa. Wati teeraama teeku Banijas.. Daama, ya meekissa tëelíbéecaagari an:

- Ɓuwii woꞌu an mi, Kowukii ɓii, mi yërí en ɓa?

¹⁴Ɓa taassari an:

- Laakin ɓuwaa woꞌ an fu yërí en Saŋ-Bëtís. Ɓíinoo an fu yërí en sëldíiga-Kooh Ili. Ɓíinooɓaa an fu yërí en sëldíiga-Kooh Yérémíi wala yíinoo ga sëldíiga-Koohcii.

¹⁵Yéesu meekissaɓa an:

- Haa ɗú, ɗú woꞌ an mi yërí en ɓa?

¹⁶Simoŋ-Peeꞌ taassa an:

- Fu yërí en Kiristaanii, Kowukii Koohyii en na kipesɗa.

¹⁷Waa ennda ɗa Yéesu woꞌꞌari an:

- Fu yewinin múuꞌ Simoŋ, kowu Saŋ, ndaga enndii ɓoꞌ-súusúus onndaa kiꞌínoh iñuma, wayee Paammboo yii ga ɗookɗa yërí. ¹⁸Ee mi, mi woꞌꞌaa man: fu yërí en Peeꞌ -- waaꞌ kiwoꞌ atoh -- ee ga ɗook atohuma mi tawahan Jaangiigoo ga. Ee kikaan mínanndiiwa kitëhdoh. ¹⁹Mi hayyaa kiꞌeꞌ tucëwítaa Nguuraa yii ga ɗookɗa: iñaa fu kokoh ga ëldúna ɓéeɓ, hay kikokohu ga ɗook; ee iñaa fu took ga ëldúna ɓéeɓ, hay kitooku ga ɗook16: 19 Mëdírohat na 18: 18; Saŋ 20: 23..

²⁰Lëehíꞌta Yéesu ɗíŋngaɓa na woꞌeen ciyëgísíꞌ, an ɓa hanat kiwoꞌ ken an yërí en Kiristaanii.

Yéesu yéegalohha kikaankaagari na kimílískaagari

(Marka 8: 31–9: 1; Lúkkaa 9: 22-27)

²¹Kolkohha daama, Yéesu aawwa kiwoꞌ tëelíbéecaagari faŋ an:

- Mi jomin kikaꞌ Yéerúsaleem. Daama, haꞌ-kaancaa na sarahohcaa ɓiyaakɓaa na jëgíroh-waascaa tíkussoo mesiklaat ciyewin. Mi hay kiꞌapu ee besaa wukaahaywaa tíkan gaɗa, mi hay kimílís.

²²Waa ennda ɗa, Peeꞌ nookka Yéesu ga yahaanaa, yaa ñaꞌti:

- Múk Haꞌmudii, iñaama Kooh tumoori!

²³Wayee Yéesu mëeñsukka, gëtta Peeꞌ an:

- Úsaayaaroo, Seytaani! Halaatciigaraa enndii halaatcaa meyoh ga Kooh wayee ca meyoh ga ɓoꞌ. Fu, fu waaꞌtoo kikëfít!

Kitaabuk Yéesu

²⁴Lëehíꞌta Yéesu woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

- Binaa ɓoꞌ waaꞌ kitaam ga fenooroonaa, ya alat hafci, ya kooruk kuraanaagari16: 24 Kikooruk kuraa kërí en kitaam ga kotcaa Yéesu, ee kipariꞌ kikaan fodaa gari ndaga Hewhewii winéwíꞌwii., ya taabukkoo. ²⁵En kiꞌenaa, ɓaa fu waaꞌ kisom kumuunfunaa, fu hayka kiñak bi taaꞌ. Wayee ɓaa mi tahhaa kiñak kumuunfunaa, fu hayka kilaakis. ²⁶Ee ɓoꞌ enoh kilaak iñcii ga ëldúna tóohɗa ya, binaa ya naꞌ kiñak kipesci bi taaraa? Ati laakin iñaa ɓoꞌ mín nawa kilaasoh kipeskaagari? ²⁷Kowukii ɓii nak hay kihay ga ndamaa Paamci, ya taam na malaakacaagari. Bëríinaa, ɓaa en ɓéeɓ, ya hayyi kifay iñaa ya tumɗa. ²⁸Mi woꞌꞌúuka ee kayoh, ɓiɓoꞌ ga ɓuwii ɓii kaansoo ee ɓa hottii Kowukii ɓii hay ga Nguuraagari.

Ndamaa Kooh yoosukka ga Yéesu

¹Tíkka ga bes ciyitniinoo, Yéesu taammba na Peeꞌ na Saak na Saŋ këmëeŋkí Saak, ya ɓayyaɓa, ɓa rek daa wéetin, ga ɗook jaŋjaŋ wiyaak. ²Daama, jëmmaagari súpítukka ga fíkíiɓa. Fíkíifaagari faa melic en fan noh, kúltícaagari yaanaawwa ɗer fodii leeꞌlaat. ³Ga ɗekatcaama, tëelíbéecaa ɓaahayɓaa hotussa Móyíis na Ili meyussa ga fíkíiɓa, ɓa ɓaa saawal na Yéesu. ⁴Peeꞌ dalla kiwoꞌ Yéesu an:

- Haꞌmudii, dii newin garuu! Fu waaꞌkanaa, mi yíp taal kaahay dii: wíinoo wuufu, wíinoo wuu Móyíis ee wíinoo wuu Ili.

⁵Lak Peeꞌ yaa lís kiwoꞌ fodaama, laakka yaayeel wimélícíꞌ waa hay, úullaɓa. Ee ga ɗuuƴ yaayeelaa, laakka koonaakaa woꞌ an:

- Ɓii yii yërí en Kowukiigoo mi keeñukɗa, keeñnjoo soosin gari, súkúrukatti!17: 5 Malkat 3: 17 na iñaa ɓéestíru gaɗa.

⁶Daa tëelíbéecaa kelohsee koonaakaa kaama, ɓa ennda nërëm ga kakay, ɓa tíitta lool. ⁷Wayee Yéesu deeƴca, leꞌꞌa gaɓa, woꞌꞌaɓa an:

- Kolkat, kaa tíitat!

⁸Waa ennda ɗa, ɓa ɓëwíꞌta haf, ɓa hotissii ken enndii Yéesu haŋcinaa. ⁹Daa ɓa enee na kiyoosuk jaŋjagaaɗa, Yéesu: woꞌꞌa tëelíbéecaa kiɗíŋɓa an:

- Kaa ɓéestírat ken iñii ɗú hot feeñuk garúuɗa, bi ga daa Kowukii ɓii mílísan ga ɓuwaa kaaninɗa.

¹⁰Lëehíꞌta tëelíbéecaa meekissa Yéesu an:

- Iñii tah ya jëgíroh-waascii woꞌu an Ili yërí ɗewan kihay paaƴ17: 10 Malkat Malasíi 3: 23.?

¹¹Yéesu taassaɓa an:

- Ee kayoh! Ili ɗewan kihay, ya hëwíraat iñaa en tóoh bi jek. ¹²Wayee mi woꞌꞌúu an Ili hayin kumëeñíꞌ ee ɓuwii ínohsohussiiri, wayee ɓa tummbari iñaa neɓɓa. Fodaama Kowukii ɓii ɓan, ɓa ƴahka ɗa kitum.

¹³Waa ennda ɗa, tëelíbéecaa ɓaa han kiꞌínoh an Saŋ-Bëtís yërí ya woꞌeeɓa.

Yéesu wëkíꞌta oomaanaa ɓay cikeen-keen

(Marka 9: 14-29; Lúkkaa 9: 37-43)

¹⁴Ga waa Yéesu na tëelíbéecaagari yoosuku jaŋjagaa ɓa hayya bi ga daa mbooloomaa enɗa, laakka ɓaa hay, ƴíꞌꞌa ga fíkíi Yéesu, ¹⁵woꞌꞌari an:

- Kiyaakii, yërëmaa kowukiigoo, ya ɓay cikeen-keen ee mesikin gari lool. Leekleek ya keen ga kiwii wala ya keen ga músú. ¹⁶Mi haydohinndi ga tëelíbéeciigaraa wayee ɓa mínndiiri kiwëkíꞌ.

¹⁷Yéesu woꞌꞌari an:

- Cëeƴ, ɗú ɓuwii wati, ɗú laakoo ngëm ee ɗú tumi iñaa joffii. Mi enan narúu bi kera? Mi múuñɗanndúu bi kera? Haydohɗattoo oomaanaa gii.

¹⁸Yéesu gëtta rawaa ya meyoh ga oomaanaa. Rawaa meƴca, oomaanaa dalla kiwak. ¹⁹Lëehíꞌta, ga waa ɓa tessa haŋɓaɗa, tëelíbéecaa deeyussa ga Yéesu, meekisussari an:

- Iñii tah ya ɗí, ɗí mínndii kikaal rawaama ga oomaanaa? ²⁰Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Ga dii ɗú yewinndii ngëmɗa, kërí tah. En kiꞌenaa, mi woꞌꞌúuka ee kayoh; binaa ɗú laakee ngëmaa hín na kowu fúdan kijutuutaa, eneenaa ɗú woꞌ jaŋjagii wii an Kolkohaa dii fu léeruk dúuneenaa, wa tumka. Ee eneenaa dara wooñoorúu. [²¹Wayee kikíim Kooh na kiꞌooꞌ kërí doŋ mín kiméyíꞌ raɓcaa man ɗa ga ɓoꞌ.]

Yéesu yéegalohissa kikaankaa na kimílískaagari

(Marka 9: 30-32; Lúkkaa 9: 43b-45)

²²Wiima lak tëelíbéecaa Yéesu ɓéeɓɓa ɓaa ga gohaa Gëlílée, Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Kowukii ɓii hay kitíku ga yah ɓuwii. ²³Ɓa hayyi kiꞌap wayee ga besaa wukaahaywaa tíkan gaɗa, ya hay kimílís.

Tëelíbéecaa nak, keeñcaagaɓa leehha tak ga iñaa ɓa keloh yaama.

Yéesu fayya lempaa meekisohsi ga Kaanfaa Koohɗa

²⁴Yéesu na tëelíbéecaagari hayussa Kafarnawom. Daa ɓa leꞌee, ɓuwaa fayuki lempaa17: 24 Lempaa Kaanfaa Kooh ɓaa enin yaawúuꞌ ɓéeɓ ee laakin tíkíis tidaaŋkaah-kanak aawwa ɗook jomin kiꞌeroh ga kíiskaa, kopaꞌ cadam fay noh-noh wíinoo ga lëgëy.Kaanfaa Koohɗa, hayussa ga Peeꞌ, meekisohussari an:

- Jëgírohiigarúu fayoo lempaa Kaanfii Koohe?

Peeꞌ taassa an:

²⁵- Ahaŋ kay, hayaa fayin!

Lëehíꞌta Peeꞌ aassa kaanfaa, daa ya leꞌee Yéesu ɗëwírukkari meekissari an:

- Ya Simoŋ, fu ínoh ya ga iñii yii? Ɓuwii ɓiida jom kifay buuꞌcii ga ëldúnaɗa lempu wala juuti? Ɓuwii dëku ga kúlkiiɗanoo ɓii en sagacɗa?

²⁶Peeꞌ taassa an:

- Hanaa sagaccii.

Yéesu nak woꞌꞌa Peeꞌ an:

- Kon ɓuwii dëku ga kúlkiiɗa jomoo dara kifay. ²⁷Wayee waa ɗu waaꞌtii kiyëngël keeñcaagaɓa, karaa giiyaa fu wees yoos. Jënaa fu ɗewan kiꞌamɗa, ŋëegísaa kúuwkaa: fu hay ga kihot hanjaꞌ-hëelís wíinoo. Ɓewaawa, fu fayɓa lempiigoo ga na wiigaraa.

Ɓaa Yéesu woꞌ an yërí wëñ kiyak ga fíkíi Koohɗa

(Marka 9: 33-37; Lúkkaa 9: 46-48)

¹Ga wahtaama, tëelíbéecaa deeyussa ga Yéesu, ɓa meekissari an:

- Ɓii yiida wëñ kiyak ga Nguuraa yii ga ɗookɗa?

²Yéesu ɓayya kuꞌoomaa, tuukiꞌtaja ga leelooɓa, ³ya woꞌꞌaɓa an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɗú súpíttii kipeskaagarúu bi ɗú man na tuꞌoomaanaa, ɗú aasoo ga Nguurii yii ga ɗookɗa taaꞌ. ⁴Ɓaa wëñ kiyak ga Nguurii yii ga ɗookɗa yërí en ɓaa yóoskírin hafci bi madin na kuꞌoomaakii jii. ⁵Ɓaa fu teꞌ ga keeñfu oomaanaa fodii yii ndaga teekiigoonaa, lakanaa fu teꞌꞌoo mi ga kihaffoo.

Iñcii tumlukohi ɓoꞌ baakaaꞌɗa

(Marka 9: 42-48; Lúkkaa 17: 1-2)

⁶Yéesu tíkka ga an:

- Ɓéeɓ ɓaa fu baakaaꞌlukoh yíinoo ga tuꞌoomaatii tii ee gëmu garooɗanaa, iñaa gën garaaɗa wërí en fu pokɗu atoh wiyaak18: 6 Atohaa wiyaakwaama wërí seesohsi towu reseŋ ga koonaakaagaraa, fu jafu ga ɗuuƴ giiyaa. ⁷Massa fu ëldúna, ndaga yewinin garaa iñcaa eki ɓoꞌ ga kitum baakaaꞌ. En kiꞌenaa, mosanndii ga kiñak, wayee massa ɓaa iñcaama koorohan gariɗa!

⁸Ɓaa en lak yahaagaraa, wala kotaagaraa wërí tahhaa kitum baakaaraa, gúraawa fu jaf diꞌúsaayíꞌ. Iñaa gën garaaɗa wërí en fu aas ga kipeskaa leehoo taaꞌɗa na yah wíinoo wala kot wíinoo, loo kilaak yah kanak wala kot kanak ee fu jafu ga kiwiikaa ƴímoo taaꞌɗa. ⁹Ɓaa kuhaskaagaraa tahhaa kitum baakaaraa, nísaaja. Iñaa gën garaaɗa wërí en fu aas ga kipeskaa leehoo taaꞌɗa na kuhas kíinoo loo kilaak tuhas tanak ee fu jafu ga kiwiikaa safara.

¹⁰Kaa eewat yíinoo ga tuꞌoomaatii tii. En kiꞌenaa, mi woꞌꞌúuka, malaakacaagaɓa ga ɗookɗa, besaa en ɓéeɓ ɓa hídoh na Paammboo yii ga ɗookɗa. [¹¹En kiꞌenaa, Kowukii ɓii hayin ëldúna kimúsal ɓuwii múuƴɗa.]

Liiwukaa woꞌ ga loo baalaa múuyee hotukkaɗa

(Lúkkaa 15: 3-7)

Yéesu tíkka ga an:

¹²- Ɗú ínoh ya ga iñii yii? Binaa ɓoꞌ laak baal ɓitéeméeꞌ ee ya múuƴluk ga yíinoonaa, ya foñanndii ɓidaaŋkaah-yitnanikiis na ɓiyitnanikiisɓaa ga ɗook jaŋjagaa ɓa níirohuɗa, ya ƴee kiraasnee yaa múuƴɗane? ¹³Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; binaa ya hottinaa, neɓlukaa ya neɓlukan ga yíinoo yaamaɗa, hay kiwëñ kiyak waa ya laakan ga ɓidaaŋkaah-yitnanikiis na ɓiyitnanikiisɓaa múuyussiiɗa. ¹⁴Ee Fodaama, Paammbúu yii ga ɗookɗa waaꞌtii yíinoo múuƴ ga tuꞌoomaatii tii.

Binaa mbokfu kerceen tooñaa

Yéesu tíkka ga an:

¹⁵- Binaa mbokfu kerceen tooñnjaanaa, kara, fu wéet nari ɗú ɓanak doŋ, fu ñaꞌti. Binaa ya tookkaa kisúkúrukaa, lak fu laasinndi. ¹⁶Wayee binaa ya tookkiiraa kisúkúrukaa, taabaa na ɓoꞌ yíinoo wala ɓoꞌ ɓanak, fu karis gari. Ndaga fodaa daa Këyítfaa woꞌɗa, ga iñaa en ɓéeɓ jomin kilaak ɓoꞌ ɓanak wala ɓaahay ɓaa en seedi ga. ¹⁷Wayee binaa ya tookkii kikeloh iñaa ɓa woꞌɗanaa, woꞌaaka ɓu-jaangaa18: 17 Ɓu-jaangaa waaꞌ kiwoꞌ, dii, mbooloomaa ɓuwaa gëmin ga Kiristaaniiɗa.. Binaa ya saŋ ɓan kikeloh iñaa ɓu-jaangaa woꞌɗanaa, abohaari fodii yiifaꞌ wala fodii juuti18: 17 Yiifaꞌ na juuti enuunun ɓuwaa setussii ndaga ɓa ínohoo Kooh ee ɓa tumi iñaa joffii ga ɓimooroomɓa..

Iñaa kokohu na iñaa tooku

¹⁸Yéesu tíkka ga an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ɓéeɓ iñaa ɗú kokoh ga ëldúna, hay kikokohu ga ɗook; ee ɓéeɓ iñaa ɗú took ga ëldúna, hay kitooku ga ɗook ɓan18: 18 Mëdírohat na Mëccëe 16: 19..

¹⁹Tíkissa ga, mi woꞌꞌúu an binaa ɓoꞌ ɓanak garúu, dii ga ëldúna, júwohu ga kikíim Kooh ga iñaa mín kiꞌen ɓéeɓ, Paammboo yii ga ɗookɗa hayɓari kiꞌon. ²⁰En kiꞌenaa, daa ɓoꞌ ɓanak wala ɓaahay hídírukoh ga teekiigoo ɓéeɓ, mi yaa ga leelooɓa.

Kibayaloh ga díkaanti ɓoꞌ na mooroomci

²¹Waa ennda ɗa, Peeꞌ deeƴca ga Yéesu, meekissari an:

- Haꞌmudii, mbokkoo yaa dëkkoo kitooñ, mi jommbi kibayal waas cera? Karat bi en waas ciyitnakanake?

²²Yéesu taassa Peeꞌ an:

- Mi woꞌꞌiiraa waas ciyitnakanak doŋ sah, wayee bayalaari waas cidaaŋkaah-yitnakanak bi en waas ciyitnakanak18: 22 Kídii kídu diiɗa waaꞌ kiteewoh an kibayaloh leehoo. Ken jomoo kikín daa kibayalohkaagari hín kiyewinɗa. .

Liiwukaa woꞌ ga loo súrgaa tookkii kibayalohɗa

Yéesu tíkissa ga, liiwukkaɓa an:

²³- Kërí tah Nguurii ga ɗookɗa mëdírohu anee: Enee buuꞌ, ya waaree súrgacaagari kínɗussi alalaagari ya laakɗa. ²⁴Daa ya dalee kikín, ya haydohɗussa yíinoo yaa ɓayiꞌti cadam fay ɓoꞌ ɓijúnni-daaŋkaah ga noh-noh wíinoo. ²⁵Ɓaa yaama mínndii kifay iñaa ya laakiꞌ buuraaɗa. Buuraa dalla kinakoh ya toonu ñaam ya na ɓetici na towutaagari na tóoh iñaa ya laakɗa. En ɗanaa kobotkaa ëlídu. ²⁶Súrgaa dalla kiƴíꞌ kúrúk ga fíkíi buuraa, kíimmbari an: «Múuñɗaaroo bi ga fíkíi, mi hayyaa kifay tóoh.»

²⁷Buuraa laakka yërmaandi gari, múuñiꞌtari kobotkaa, íissari, ya yaa ƴah.

²⁸Súrgaa meƴca yaa ƴah. Ya hídohha na húnísci súrga, yaa laakɗeeri cadam fay ɓoꞌ yíinoo ga noh-noh. Ya ŋooyya yaama ga koonaa, yaa booƴ, woꞌꞌari an: «Fayaaroo iñii fu ɓayiꞌtooɗa.»

²⁹Húnísmunaa ƴíꞌꞌa kúrúk ga kotcaagari, kíimmbari an: «Múuñɗaaroo bi ga fíkíi, mi hayyaa kifay»; ³⁰wayee ya saŋnga. Ya nammbari kiɓay hen, laŋlukkari ga kasu bi ga daa yaama fayanndi iñaa ya laakiꞌtiɗa. ³¹Daa súrga mooroomuncaagari hotsee iñaa laakee yaama, keeñɓa leehha ga tak. Ɓa kaꞌta, ɓa ɓéestíꞌta buuraa tóoh iñaa hewee yaama. ³²Waa ennda ɗa, buuraa ɓaylukka súrgaama, woꞌꞌari an: «Fu súrga yisóotíꞌ! Fu ƴíꞌꞌii hen ga fíkíiroo, mi múuñiꞌtaraa kobotkaagaraa ɓéeɓkane? ³³Fu ɓan, fu mínéeríi kilaak yërmaandi ga mooroomfu yaama fodaa daa mi laakee yërmaandi garaaɗane?».

³⁴Keeñaa buuraa tammba lool. Ya laŋnga súrgaa ga kasu, ya fítísohu bi ga daa ya fayan kobotkaagari ɓéeɓka.

³⁵Yéesu tíkka ga an:

- Paammboo yii ga ɗookɗa ƴah narúu kitum fodaama, binaa yaa en ɓéeɓ garúu bayallii mooroomci na keeñaagari ɓéeɓwanaa.

Yéesu woꞌꞌa ga loo kifasiꞌ

(Marka 10: 1-12)

¹Ga waa Yéesu lëehíꞌta kijëgíroh iñcaama, ya kolkohha gohaa Gëlílée, ya yaa ƴah dëkcaa bok ga gohaa Yúudée ee hanoh húlúwaa Yúrdeŋ gaaɗa. ²Mbooloo wiyaak taabukkari daama ee ya yaa wëkíꞌ ɓuwaa ɗúukool gaɓaɗa.

³Laakka Fërísiyeeŋcaa hayu bi gari kifíꞌti, ɓa meekissari an:

- Waasiiruu onin ƴaal kifasiꞌ ɓetici ga iñaa ɓa mín kilaakoh tóohe?

⁴Yéesu meekissaɓa an:

- Hanaa ɗú jaŋngii iñaa bídu ga Këyítfaa Koohɗa: «Ga dalaaraa yii sak tóohɗa tummbaɓa ƴaal na ɓeti», ⁵ee Kooh woꞌꞌa an: «Kërí tah bi ƴaal hay kifoñ paamci na eeci, ya aboh na ɓetici ee ɓa ɓanak, ɓa en ɓoꞌ yíinoo.» ⁶Fodaama ɓa enissii ɓanak, wayee ɓa en yíinoo. Kon ɓoꞌ hanat kihëgísoh iñaa Kooh akitohin.

⁷Fërísiyeeŋcaa meekisohussari an:

- Kon iñii tah ya Móyíis nakoh an binaa ɓoꞌ ƴah kifoñ ɓeticinaa, ya onuunun kibín këyít ya eꞌtija kiteewoh an sëyaa tasin?

⁸Yéesu taassaɓa an:

- Móyíis onndarúu kifasiꞌ ɓeticiigarúu ndaga dii ɗú súɓ ga keeñɗa, wayee enéeríiɗa kuɗewaa. ⁹Mi woꞌꞌúu an: «Binaa ɓoꞌ kaal ɓetici, pañ ɓeti yiliis ee lakanaa enndii an ɓetifaagari ɗúkki hen faanukka na ƴaal yiliisaa, iñaama kiɗúk ɓetici, ya faanuk na ɓeti filiis.»

¹⁰Tëelíbéecaa woꞌussari an:

- Binaa en an iñaama yërí laak ga díkaanti ƴaal na ɓetinaa, caloo kipañ.

¹¹Yéesu taassaɓa an:

- Enndii an ɓuwii ɓéeɓɓa ɓërí mín kiꞌínoh iñii woꞌu yii. Ɓuwaa Kooh onɓakaɗa doŋ ɓërí mínka. ¹²En kiꞌenaa, laakin enaama ciyewin caa mín ɓoꞌ kihoonoh kipañ, laakin ɓuwaa mínsooka ga kiꞌoomaaɓa, ɓíinoo ɓoꞌ tíkɓaka, ɓíinoo ɓan waarussii ndaga ɓa tanuk Nguuraa Kooh. Jëgíruma ɓaa fu mínwa kitookaa, tooka.

Yéesu barkeella tuꞌoomaataa

(Marka 10: 13-16; Lúkkaa 18: 15-17)

¹³Waa ennda ɗa, ɓiɓoꞌ haydohɗussa Yéesu tuꞌoomaa, ya tík yahcaagari ga ɗookɓa, ya kíimiꞌɓa Kooh. Wayee tëelíbéecaa ɓaa ñaꞌ ɓuwaa. ¹⁴Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Íisat tuꞌoomaatii ta hay garoo, kaa hoonohatɓa ndaga Nguurii yii ga ɗookɗa wuu ɓuwii man naɓaɗa.

¹⁵Waa ennda ɗa ya tíkkaɓa yahcaagari, lëehíꞌta ya kolkohha daama ya yaa ƴah.

Oomaa-fiilaa yilëekíꞌ-alalyaa

(Marka 10: 17-31; Lúkkaa 18: 18-30)

¹⁶Laakka ɓoꞌ yaa deeƴ ga Yéesu meekissari an:

- Jëgírohii, mi mín ya kitum yijófíꞌ bi mi laas ga kipeskaa leehoo taaꞌɗa?

¹⁷Yéesu taassari an:

- Iñii tah yah fu meekissoo ga loo yijófíꞌyaa fu mín kitumɗa? Ɓoꞌ yíinoo doŋ yërí jof. Fu waaꞌ kiꞌaas ga kipeskaa leehoo taaꞌɗanaa, tumaa iñcii Waasii Móyíis nakoh kitumɗa.

¹⁸Ɓaa meekissa Yéesu an:

- Iñcii ciida nakohu kitum?

Yéesu taassa an:

- Kaa laŋ kumuun ɓoꞌ; kaa ɗúk ɓetifu wala ƴaalfu, fu faanuk na ɓoꞌ yiliis; kaa lok; kaa seediꞌ saboh. ¹⁹Kelohɗaa paamfu na eefu; fu waaꞌ mooroomfu fodaa daa fu waaꞌ haffuɗa.

²⁰Oomaa-fiilaa woꞌꞌa Yéesu an:

- Mi tumin iñcuma tóohca, iñii yiida tessoo kitum?

²¹Yéesu woꞌꞌari an:

- Fu waaꞌ kimëtíraa, kara, fu toon iñaa fu laakɗa tóoh, fu waroh koparaama nduulcii, fodaama fu hay kilaak alalaa leehoo taaꞌ ga ɗook, lëehíraa fu hay, fu taabukkoo.

²²Daa oomaa-fiilaa kelohee woꞌeenaama, keeñci leehha tak, ya yaa ƴah, ndaga ya enee ɓaa yewinin alal.

²³Yéesu dalla kiwoꞌ tëelíbéecaa an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; kiꞌaaskaa haꞌ-alal ga Nguurii yii ga ɗookɗa daal yooɓpii. ²⁴Mi woꞌissúu ɓan an, geeleem paaf ga noŋ kúuc kërí wëñ kiyooɓ daa haꞌ-alal aasan ga Nguurii Kooh.

²⁵Daa tëelíbéecaa kelohee woꞌeenaama, ɓa waaruꞌꞌa lool, ɓa woꞌꞌa an:

- Kon baanaa, ɓii mín kimúc ɓa?

²⁶Yéesu malakkaɓa, woꞌꞌaɓa an:

- Iñaama wooñ ɓoꞌ wayee wooñnjii Kooh.

²⁷Waa ennda ɗa, Peeꞌ dallari kiwoꞌ an:

- Malkaa, ɗí, ɗí foñin tóoh, ɗí taabukinndaa, kon ɗí ƴah ya kilaak?

²⁸Yéesu taassa an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; bëríinaa Kooh tuukiran ëldúna wiliis wiꞌas bi Kowukii ɓii yuŋ kinguuruk ga ndamaagarinaa, ɗú ɓii ɗú ɓidaaŋkaah na kanakɓii taabukkooɗa, ɗú hay kiyuŋ ɓan ga baŋ-buuꞌ, ɗú attiꞌ níilcaa Isarayeel cidaaŋkaah na kanakcaa. ²⁹Ee ɓéeɓ ɓuwaa foñ kaanɓa, na ɓiyaakɓa ɓiƴaal na ɓiɓeti, paamɓa, eewɓa, towutaagaɓa wala yooncaagaɓa ndaga teekiigoonaa, ɓa hay kilaasis iñaa wëñɗa waas citéeméeꞌ ee ɓa hay kilaak kipeskaa leehoo taaꞌɗa. ³⁰Ɓiyewin ga ɓuwii ɗeɓ watiɗa ɓërí mëeñjohan ee ɓiyewin ga ɓuwii mëeñjohɗa ɓërí ɗewan.

Liiwukaa woꞌ ga loo lëgëyohcaa bokussii wahtu kiɓewuɗa

Yéesu liiwukissa an:

¹- Nguurii ga ɗookɗa nak mëdírohu anee: Enee haꞌ-kaan, ya koluka ga kímaa teel, ya ɓeɓneera ɓiɓoꞌ, ɓaa lëgëyɗanndi ga yoon-biiñaagari. ²Ya júwohha naɓa ga kiꞌeꞌɓa iñaa faysi ga noh-noh wíinooɗa. Lëehíꞌta ya ebillaɓa yoonaagari. ³Ya meyissa ga ɓak wahtu yooꞌ-yooꞌ, ya hotta ɓiɓoꞌ ɓiliis, ɓaa yugu ga paanaa dëkaa, tumussii dara. ⁴Ya woꞌꞌaɓa an: «ɗú ɓan, karat, ɗú lëgëynee ga yoon-biiñaagoo. Mi hayyúu kifay iñaa waꞌ.» ⁵Ɓaama karussa. Haꞌ-yoonaa meƴsissa ga ɓak wahtu cuunoh na ɓan ga wahtu kigoonaluk, ya tumissa fodaama. ⁶Ya meƴsissa lak nohaa waa soos, ya hotta ɓiɓoꞌ ɓiliis daama, ga paanaa, ya meekissaɓa an: «Ɗú yugoh ya dii noh-noh, ɗú tummbii dara?» ⁷Ɓa taassari an: «Ken ɓeɓpiiríi kilëgëy hen.» Ya woꞌꞌaɓa an: «Kon ɗú ɓan, karat, ɗú lëgëynee ga yoonaagoo.»

⁸Ga wahtu kiƴút, haꞌ-yoonaa woꞌꞌa ɓaa tuukuk lëgëyaaɗa an: «Ɓayaa lëgëyohcum, fu fayɓa. Dalohaa ga ɓuwum mi mëeñjoh kiɓeɓɗa, fu lëehíroh ga ɓuwum mi ɗeɓ kiɓeɓɗa.»

⁹Waa ennda ɗa, lëgëyohcaa ɓeɓsee lak nohaa soosinɗa, hayussa. Ɓa fayussa yaa en ɓéeɓ noh-nohaagari wíinoowaa. ¹⁰Lëgëyohcaa ɗeɓsee kiɓewuɗa nak, daa ɓa hayee kifayuk, ɓa fooŋnga an ɓa hay kilaas iñaa wëñ. Wayee ɓa ɓan, ɓa fayussa yaa en ɓéeɓ noh-nohaagari. ¹¹Daa ɓa laasee ga, ɓa aawwa kiñaꞌ iñaama ga fíkíi haꞌ-yoonaa, ¹²ɓa woꞌꞌari an: «Ɓuwii ɓii mëeñjoh kiɓewuɗa lëgëyu wahtu wíinoo doŋ ee fu hídíꞌɓa naríi, ɗí ɓii ɗí kooruk coonufii lëgëyii na taangaayii noh-nohɗa!» ¹³Wayee haꞌ-yoonaa taassa yíinoo gaɓa an: «Ƴaal, mi tooñnjiiraa kat. Man ɗu júwohee ga cadam noh-noh wíinoo? ¹⁴Kon ɓewaa iñii fu laakɗa, fu ƴee. Mi waaꞌ kiꞌeꞌ ɓii yii mëeñjoh kiɓewuɗa ya hídíꞌ naraa.

¹⁵Mi laak alaliigoo, mi mínoo ga kitum iñaa neɓpoone? Wala ati keeñfu mesik ga dii mi jofɗa hen?»

¹⁶Waa ennda ɗa, Yéesu tíkka ga an:

- Fodaama, ɓuwii mëeñjohɗa ɓërí ɗewan, ɓuwii ɗeɓɗa ɓërí mëeñjohan.

Waas wukaahaywaa Yéesu yéegaloh kikaankaagari na kimílískaagari

(Marka 10: 32-34; Lúkkaa 18: 31-34)

¹⁷Waa ennda ɗa, Yéesu enee ga waas Yéerúsaleem, ya na tëelíbéecaagari ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa, ya ɓayyaɓa haŋ, woꞌꞌaɓa an:

¹⁸- Súkúrukat, ɗu ɓii ƴah Yéerúsaleem ee Kowukii ɓii hay kitíku ga yah sarahohcaa ɓiyaakɓaa, na jëgíroh-waascaa, ee ɓa hayyi kiꞌattiꞌ kikaan, ¹⁹ɓa tíkki ga yah yiifaꞌcaa20: 19 Yiifaꞌcii woꞌu diiɗa, ɓu-Room ɓërí., ɓaama ñaawalsohhi, ɓa típpi laawoo, lëehíraa ɓa daaƴci ga kuraa. Ee ga besaa wukaahaywaa tíkan gaɗa, ya hay kimílís.

Iñaa eew towutaa Sebedee kíim Yéesuɗa

(Marka 10: 35-45; Lúkkaa 22: 24-30)

²⁰Waa ennda ɗa, towutaa Sebedee tanaktaa, eewɓa hayya ga Yéesu, ya taam na oomaacaagari, ya ƴíꞌꞌa ga fíkíici kikíimmbi yen.

²¹Yéesu meekissari an:

- Fu waaꞌ ya?

Ya taassa an:

- Dígaaroo an binaa fu yuŋ ga Nguuraagaraanaa, oomaciigoo ɓii, yii yugan ga yahfu ñaam, yíinoo ga yahfu seŋ.

²²Yéesu taassaɓa an:

- Ɗú ínohoo iñii ɗú kíimɗa. Ɗú mínin kiꞌan kaas-coonii mi ƴah kiꞌanɗane?

Ɓa taassari an:

- Ɗí mínin.

²³Ya woꞌꞌaɓa an:

- En kiꞌenaa, ɗú hay kiꞌan ga kaasii mi ƴah kiꞌanɗa, wayee en iñaa aaw ga kiyuŋ ga yahhoo ñaam wala ga yahhoo segaa, enndii mi jomka kiwoꞌ. Ɓuwaa Paammboo waayukiꞌ ɓakcaamaɗa ɓërí ƴahca kiꞌeru.

²⁴Daa tëelíbéecaa ɓidaaŋkaahɓaa tesɗa kelohee iñaama, ɓa aylukka tëelíbéecaa ɓanakɓaa bokohɗa. ²⁵Waa ennda ɗa, Yéesu ɓayyaɓa, woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú ínohin an ɓuwii en haꞌ-kúl ga ëldúnaɗa, ɓa teewi ɓuwii an ɓa hanoh ɓéeɓ ɗook ee haꞌ-doolicii tumlukohi ɓuwii ga iñaa neɓɓa. ²⁶Iñaa manɗa ƴahhiiɗa kilaak ga ɗuuƴcúu. Wayee laak ɓaa waaꞌ kiꞌen ɓoꞌ yiyaak ga ɗuuƴcúunaa, ya joman kiꞌen súrgarúu, ²⁷ee ɓaa waaꞌ garúu kikuliyukaa, ya joman kiꞌen ñaammbúu. ²⁸Fodaama, kiheel súrga tahhii Kowukii ɓii kihay, wayee ka hay kiꞌen súrga ɓuwii na kiꞌeroh kumuunci doo ya laas tumuun ɓoꞌ ɓiyewin.

Yéesu wëkíꞌta búumíꞌ ɓanak ga teeraa Yéríkóo

(Marka 10: 46-52; Lúkkaa 18: 35-43)

²⁹Daa Yéesu na tëelíbéecaa meƴsee teeraa Yéríkóo, mbooloo wiyaak taabukkari. ³⁰Lak laakin búumíꞌ ɓanak ɓaa yuŋ ga yahaa waasaa, ɓaa sarahtuk. Daa ɓa kelohee an Yéesu yërí en na kipaaf, ɓa aawwa kifiip an:

- Haꞌmudii, kucaasamunkii Dëwít yërëmaaríi!

³¹Ɓuwaa ɓaa ñaꞌɓa doo ɓa ɗekoh, wayee ɓa ɓaa wëñ kifiip an:

- Haꞌmudii, kucaasamunkii Dëwít yërëmaaríi!

³²Yéesu tuukka, ɓayyaɓa, woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú waaꞌ ya mi tumiꞌtúu?

³³Ɓa taassari an:

- Haꞌmudii, tumɗaaríi bi ɗí mín kihotsis.

³⁴Yéesu laakka yërmaandi wiyaak gaɓa, leꞌꞌa ga tuhastaagaɓa. Ga saasi ɓa malakka, ɓa ɓaa taabukki.

Yéesu aassa teeraa Yéerúsaleem na ndam wiyaak

¹Yéesu na tëelíbéecaagari hayussa bi ɓa deeƴca teeraa Yéerúsaleem, ga yahaa dëkaa Betfasee en ga ɓak tëgëlaa Ólíwíyéecaaɗa. Daama Yéesu wossa ga tëelíbéecaagari ɓanak, ²ya woꞌꞌaɓa an:

- Karat dëk-kawum en ga fíkíirúuɗa. Binaa ɗú leꞌ danaa, ɗú hay kihot baam yileɓ yaa pokuunun, taam na cúmbúꞌ, pëkísatɓa, ɗú haydohiꞌtooɓa. ³Ee binaa ɓoꞌ woꞌ yen ganaa, taasatti an: «*Haꞌmudii laak sooli ga». Ee ga saasi ya hayyúu kiꞌíis ɗú haydohɓa.

⁴Iñaama laakka doonaa iñaa sëldíiga-Koohaa woꞌeeɗa mat. Ya woꞌee an:

⁵«Woꞌat ɓu-teeraa Síyoŋ an:

- Malkat, buuriigarúu yeema hayi garúu.

Ya, ya tíitarukkii ee ya lap ga baam yileɓ,

na ga ɗook cúmbúꞌ, kowu baam.»

⁶Tëelíbéecaa ɓanakɓaa karussa, ɓa tummba fodaa daa Yéesu nakeeɓakaɗa. ⁷Ɓa haydohha baamaa yileɓyaa na cúmbúraa. Ɓa laꞌta paltucaagaɓa ga ɗook baamcaa, Yéesu lappa ga ɗookgaa. ⁸Ɓoꞌ ɓiyewin ga mbooloomaa larussa paltucaagaɓa ga waasaa. Ɓuwaa ɓíinoo ɓaa gúꞌ toytaa tediktaa, ɓaa ɓool tuuꞌtaa, ɓaa laꞌta ga waasaa.

⁹Ɓuwaa hanohee Yéesu fíkíi na ɓuwaa taamsee ga fenoociɗa, ɓéeɓɓa ɓaa woꞌ didóolíꞌ an:

- Óosaanaa!

Ndam aawat ga kucaasamunkii Dëwít!

Kooh barkeelat yii hay ga teekii Haꞌmudiiɗa!

Óosaanaa aaw ga ɗookaa-ɗook.

¹⁰Daa Yéesu aasee Yéerúsaleem, tóoh dëkaa yëngëlukka, ɓuwaa ɓaa meekisoh an:

- Ɓii yii, ya ɓa?

¹¹Mbooloomaa taassa an:

- Sëldíiga-Kooh Yéesu yërí, yii meyoh Nasareet ga gohaa Gëlíléeɗa.

Yéesu kaalla toonohcaa ga ɗuuƴ Kaanfaa Kooh

(Marka 11: 15-19; Lúkkaa 19: 45-48; Lúkkaa 20: 1-8)

¹²Yéesu aassa Kaanfaa Kooh, ya kaalla ɓéeɓ ɓuwaa enee na kitoon na ɓuwaa enee na kilom daamaɗa. Ya yaa ɓúuk taabulcaa weciꞌoh-kopaꞌcaa na yugaahcaa toonoh-hoꞌcaa21: 12 Weciꞌoh-kopaꞌcaa waama, yaawúuꞌcaa meyoh ín haysee Yéerúsaleemɗa weciꞌsee kopaꞌcaagaɓa ga ɓuwaama, doonaa ɓa mín kilom júuꞌ kitum sarah ga Kaanfaa Kooh na kifay lempaa Kaanfaa Kooh.. ¹³Lëehíꞌta, ya woꞌꞌaɓa an:

- Bíduunun ga Këyítfaa an: «Kaanndoo ƴah kiꞌen kaanfaa kíimohohsan Kooh», wayee ɗú, ɗú tumfa ɗaakkaaꞌ lok21: 13 Malkat Ísayíi 56: 7; Yérémíi 7: 11..

¹⁴Laakka búumíꞌ, na ɓéedúkíꞌcaa hay ga Yéesu ga Kaanfaa Kooh, ya wëkíꞌtaɓa. ¹⁵Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na jëgíroh-waascaa aylukussa ga waa ɓa hot enaamacaa cidóoyíꞌ-waaꞌcaa ya tumɗa, ee ɓa hotta ɓan oomaacaa ɓaa fiip ga Kaanfaa Kooh an: «Ndam aawat ga kucaasamunkii Dëwít!»

¹⁶Ɓa dalla Yéesu kiwoꞌ an:

- Fu kelohin iñii oomaacii woꞌɗane?

Yéesu taassaɓa an:

- Ee mi keloh ga. Hanaa ɗú mosoo kijaŋ iñii bídu yii an: «Ga túuwtii oomaacii na tii liiꞌcii, fu meƴdohɗin haffu ga ƴeek-kañ»?

¹⁷Lëehíꞌta Yéesu foñnjaɓa daama, ya meƴca teeraa, yaa ƴah Bétaníi, ya neehneera daama bi Kooh wíissa.

Yéesu coñnja kedikkaa

(Marka 11: 12-14,20-24)

¹⁸Ga kooh-wíisfaa, Yéesu enee na kiɓoyuk teeraa ee lak ya yaawin. ¹⁹Ya hotta bos een ga yahaa waasaa, ya kaꞌta bi ga bosaa, ee ya hottii dara ga, enndii tuuꞌtaanaa. Waa ennda ɗa, ya woꞌꞌa kedikkaa an:

- Fu límsisoo kowu bi taaꞌ!

Ga saasi, eenaa súɓpa kaw.

²⁰Daa tëelíbéecaa hotee iñaama, ɓa jaahliꞌꞌa lool, ɓa meekissa Yéesu an:

- Tum na kedikkii súɓ ga saasi?

²¹Yéesu taassaɓa an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; binaa ɗú laak ngëm ee ɗú laakkii hel kanak ganaa, ɗú eemoo ga kitum iñii dal kedikkii kiiɗa doŋ, wayee ɗú woꞌ sah jaŋjagii wii an: «Kolkaa dii fu jafsunee ga giiyaa!» Iñaama laak. ²²Binaa ɗú kíim Kooh ee taam na ngëmaa, ɓéeɓ iñaa ɗú meekisohaa, ɗú laakki.

Yéesu meekisohussa ɓaa onndi doolaa ya ɓayɗa

(Marka 11: 27-33; Lúkkaa 20: 1-8)

²³Yéesu aassa Kaanfaa Kooh, ya yaa jëgíroh. Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na yaakcaa dëkaa hayussa, ɓa meekissari an:

- Iñcii fu tumɗa, fu aƴka gada? Ɓii onndaaca kitumɓa?

²⁴Yéesu taassaɓa an:

- Mi ɓan, mi ƴahhúu kimeekis enaama yíinoo doŋ, binaa ɗú taassoo ganaa, mi woꞌꞌúu ɓan iñcii mi tumɗa ati mi aƴka gada? ²⁵Saŋ-Bëtís, ɓii yiida woseeri kibëtísiꞌ ɓuwaa? Kooh wala ɓoꞌ-súusúus?

Ɓa ɓaa woꞌ ga díkaantiɓa an: «Binaa ɗu woꞌ an Kooh yërí woseerinaa, ya hayyuu kilof an: iñii tah ya ɗú gëmmbii ga Saŋ? ²⁶Ee ɗu woꞌ an ɓuwii ɓërí woseerinaa, ɗu jomin kiniik mbooloomii ga iñaama ndaga ɓa tookin an Saŋ sëldíiga-Kooh.»

²⁷Ɓa dalla kitaas Yéesu an:

- Ɗí ínohoo!

Yéesu loffaɓa an:

- Kon baanaa mi ɓan, mi woꞌanndiirúu iñcii mi tumiɗa ati mi aƴka gada.

Liiwukaa woꞌ ga loo towutaa tanaktaaɗa

Yéesu tíkka ga an:

²⁸- Ɗú ínoh ya ga iñii yii? Enee ɓoꞌ, ya laakee towu tanak. Ya hayya ga yíinooyaa woꞌꞌari an: «Kowuroo, wati, leenaa kara, fu lëgëynee ga yoon-biiñaagaruu.» ²⁹Kowukaa taassari an: «Mi ƴahhii». Wayee ennda kiis, ya récukka, ya kaꞌta yoon. ³⁰Paamudaa hayya ga yukanakyaa ɓan, woꞌꞌari iñaa ya nakee yuɗewaayaaɗa. Kowukaa kukanakkaa woꞌꞌa paamudaa an: «Ee, mi yii ƴah buba!» Wayee ya kaꞌtii.

³¹Yéesu meekissaɓa an:

- Yiida ga towutaa tanaktaa tum iñaa paamci waaꞌɗa?

Ɓa taassa an:

- Yaa ya ɗewohɗa yërí.

Yéesu dallaɓa kiwoꞌ an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; juuticii na faankoh-pakaƴcii ɓërí ɗewanndúu kiꞌaas ga Nguuraa Kooh. ³²En kiꞌenaa, Saŋ hayin garúu. Ya teeɓparúu waasii wijúwíꞌ wii ee ɗú gëmmbii iñaa ya woꞌɗa. Wayee juuticii na faankoh-pakaƴcii gëmussari. Ee ga iñaa ɗú hot yaama tóoh, tahhii bi ɗú récukka, ɗú gëmmba iñaa ya woꞌɗa.

Liiwukaa woꞌ ga loo línoh biiñcaa ɓisóotíꞌɓaa

(Marka 12: 1-12; Lúkkaa 20: 9-18)

Yéesu woꞌꞌa ɓuwaa an:

³³- Súkúrukat, mi woꞌꞌúu liiwuk wiliis: Enee haꞌ-yoon, ya yíppa tedik-reseŋ ga yoonci. Ya ɗíŋnga yoonaa, ya acca noŋ ga yoonaa daa towu-reseŋtaa seesohsan. Ya tawahha daa ɓoꞌ mínan kituukoh, tíim yoonaa malaki ga. Lëehíꞌta ya sassa ɓilëgëyoh ga yoonaa, ya yaa ƴah kiɓaaɓ. ³⁴Ga waa wahtu kiɓeen yoonaa leꞌɗa, ya wossa súrgacaagari ga lëgëyohcaa ga yoonaaɗa, ɓa eꞌti iñaa ya laak ga iñaa yoonaa meƴdohɗa. ³⁵Wayee lëgëyohcaa abussa súrgacaa, ɓa feekka yii, ɓa appa yíinooyaa. Yaa tesɗa, ɓa tapisohhari na atoh bi kaannda. ³⁶Haꞌ-yoonaa wosissa súrga ɓiliis, ɓaa wëñ kiyewin ɓaa ya ɗewee kiwosɗa. Wayee lëgëyohcaa tumussa ɓuwaama fodaa ɓu-ɗewaaɓaa. ³⁷Haꞌ-yoonaa mëeñjohha kiwos kowukaagari ga lëgëyohcaa. Ya abee ga helci an: «Hanaa ɓa hay kiꞌon kowukiigoo céeꞌ.» ³⁸Wayee lëgëyohcaa, daa ɓa hotee kowukaa haꞌ-kaadaa, ɓa woꞌꞌa ga díkaantiɓa an: «Yii ƴah kilamɗa yeema, ɗu apatti, ɗu ɓeɓ iñii ya jomee kilamɗa.» ³⁹Ɓa dallari kiꞌam, ɓa fassari bi meƴca yoonaa, ɓa appari daama.

⁴⁰Yéesu meekissa ɓuwaa an:

- Binaa haꞌ-yoonaa hayaa, ya ƴah lëgëyohcaama na kitum?

⁴¹Ɓa taassari an:

- Haꞌ-yoonaa hayaa, hay kiꞌap lëgëyohcaa ɓisóotíꞌɓaa ɓaama, ap wibóníꞌ. Lëehíraa ya ɓeɓ yoonaa, ya eꞌwa ɓilëgëyoh ɓiliis, ɓaa, binaa kiɓeen leꞌaa, ɓa eꞌti iñaa yoonaa meƴdohanɗa.

⁴²Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Hanaa ɗú mosoo kijaŋ iñaa bídu ga Këyítfaa an:

«Atohaa tawahohcaa jafeeɗa,

atohaama enin atoh-koñ.

Iñaama yërí Haꞌmudii tum,

ee enin kíntaan ga hasciiruu.»

⁴³Yéesu tíkka ga an:

- Kërí tah mi woꞌꞌúu man: Nguurii Kooh hay kiteꞌu ga yahhúu, wa tíku ga yah heet wiliis, waa ƴahwa kilëgëy, meƴdoh jeriñ ga. ⁴⁴[Ɓaa keen ga ɗook atohaamanaa hay kiweelsukoh ee ɓaa wa keen ga ɗookcinaa, wa hayyi kinapañsoh].

⁴⁵Daa Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na Fërísiyeeŋcaa kelohsee liiwukcaa Yéesu caama, ɓa ínohha an Yéesu woꞌ naɓa. ⁴⁶Ɓa ɓaa heel kiꞌamluk Yéesu, wayee ɓa niikka mbooloomaa ndaga ɓéeɓ ɓuwaa tookin an Yéesu sëldíiga-Kooh.

Liiwukaa woꞌ ga loo ɓuwaa ɓaysee kiñamɗa

(Lúkkaa 14: 15-24)

¹Waa ennda ɗa, Yéesu liiwukissa ɓuwaa an:

²- Nguurii ga ɗookɗa mëdírohu anee: Enee buuꞌ, ya tíklukka cuunoh ga sëycaa kowukaagari. ³Ya wossa súrgacaagari kiɓaynee ɓuwaa ya nakee sëgílookfaaɗa. Wayee ɓaama waarussii kihay. ⁴Buuraa wosissa súrga ɓiliis ga ɓuwaa ya nakee sëgílookfaaɗa an: «Woꞌat ɓuwaa an: ñamahii tíkuunun, mi apin naalciigoo na júuꞌ ɓidúufíꞌ. Tóoh sekɓa, ɓa hayat, ɓa ñam!» ⁵Wayee ɓuwaa naksee ɓaama abussii faali ga ɓëytohaa. Yaa en ɓéeɓ yaa ƴah soolici: yii ga yoonci, yii ga toonaagari. ⁶Ɓaa tesɗa abussa súrgacaa buuraa, tóróhírussaɓa, apussaɓa. ⁷Buuraa kelohhaka, dalla kiꞌayluk. Ya ebilla soldaaꞌcaagari ɓa apnee lagoh-kumuuncaa ɓaama, ɓa tëkíꞌ teeraa ɓa dëkohɗa. ⁸Lëehíꞌta ya woꞌꞌa súrgacaagari an: «ñamahii sëgílookfii pariꞌin, wayee fa joobeera ɓuwaa nakseefaɗa. ⁹Kon nak karat ga mbedicii ga dëkiiɗa, ee ɓaa ɗú hot ɓéeɓ, nakatti ya hay ga sëgílookfii.» ¹⁰Súrgacaa karussa ga mbedicaa. Ɓaa ɓa hotin ɓéeɓ, ennda yijófíꞌ ennda yibóníꞌ, ɓa woꞌꞌari. Ɓa nëgírohhaɓa, bi túuyaa ñamahaa tofohuɗa líiffa muut na ɓiɓoꞌ.

¹¹Buuraa aassa túuyaa kihëeɓɗúk ɓuwaa en na kiñamɗa. Ya hotta daama ɓoꞌ, yaa ɓayyii kúltí feet. ¹²Ya meekissari an: «Ƴaal, tum na fu aassa dii ee fu ɓayyii kúltí hew»? Wayee ɓaa laakkii iñaa ya woꞌan. ¹³Waa ennda ɗa, buuraa woꞌꞌa súrgacaagari an: «Ɓaa yay, ɓagat yahcaagari na kotcaa, ɗú jaffi ga ñúusaa ga foohɗa: daama kikodukoh na kiꞌúñoh sís ƴah da kilaak22: 13 Malkat Mëccëe 8: 12; 25: 30; Lúkkaa 13: 28..»

¹⁴Yéesu tíkka ga an:

- En kiꞌenaa, ɓuwii ɓayuɗa yewinin, wayee ɓuwii tanuɗa caakkii.

Kifay lempu

(Marka 12: 13-17; Lúkkaa 20: 20-26)

¹⁵Waa ennda ɗa, Fërísiyeeŋcaa karussa kihotoh ga ɗuuƴɓa, kimalak daa ɓa tuman bi ɓa fíꞌ Yéesu ga ɗuuƴ woꞌeen. ¹⁶Lëehíꞌta, ɓa wossa ɓiɓoꞌ ga tëelíbéecaagaɓa, ɓa taammba na ɓiɓoꞌ ɓan ga ɓuwaa faꞌ na buuꞌ Erootɗa, kimeekis Yéesu an:

- Jëgírohii, ɗí ínohin an fu woꞌi kayoh: fu jëgíroh iñaa Kooh nakoh kayoh-kayohɗa. Fu niikkii ken, ee fu malkirii ɓoꞌ ga daa ya man ga hascii ɓuwiiɗa. ¹⁷Kërí tah, woꞌaaríi halaatfu ga iñii yii: Waasii onohin kifay lempaa Sesaaꞌ, buuraa yiyaakyaa ga Roomɗanoo, onohhii ka?

¹⁸Wayee Yéesu ínohha nof-moroonaa ɓa naꞌɗa, ya woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú ɓii ɗú jófjófɗuki ga fíkíi ɓuwiiɗa! Iñii tah ya ɗú heelloo kifíꞌ? ¹⁹Teewattoo hanjaꞌ wíinoo ga koparum fayohsi lempuɗa.

Ɓa haydohiꞌtari hanjaꞌ wíinoo.

²⁰Yéesu nak meekissaɓa an:

- Nataalii wii wuu ɓa na teekii en gaɗa?

²¹Ɓa taassa an:

- Cuu Sesaaꞌ, buuraa yiyaakyaa.

Daama Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Kon erat Sesaaꞌ iñaa en yuu Sesaaꞌ ee erat Kooh iñaa en yuu Kooh.

²²Daa ɓa kelohee iñaa Yéesu lofɓa yaama, ɓa waaruꞌꞌa lool, ɓa foñnjari da, ɓa ɓaa ƴah.

Yéesu meekisohussa ga loo kimílískaa ɓuwaa kaaninɗa

(Marka 12: 18-27; Lúkkaa 20: 27-40)

²³Ga besaa bëríi, laakka Saduseyeeŋcaa hayu ga Yéesu. Ɓa nak, ɓa gëm an kimílís laakoo. ²⁴Ɓa meekissa Yéesu an:

- Jëgírohii, Móyíis woꞌ an: «Binaa ɓoꞌ kaan ee laakkii kowu na ɓeticinaa, këmëeŋkíci jomin kilam ɓetifaama, ya laakiꞌ yaakci kowu ga»22: 24 Malkat Dëteronom 25: 5-6.. ²⁵Waama, laakee dii garíi ƴaal ɓiyitnaɓanak ɓaa bok paamun na eemun. Yaakkaa pañnja ɓeti, ya kaannda ee laakkii kowu. Ee fodaama këmëeŋkímunaa lammba ɓetifaa. ²⁶Ennda ɗa ga yukanakyaa, na yukaahayyaa bi ga yuyitnakanakyaa. ²⁷Ga waa ɓa kaannda ɓéeɓɓa, ɓetifaa ɓan tíkka ga. ²⁸Diimaɗa woꞌaaríi bëríinaa ɓuwii mílísan ga kikaanɗa, ɓetifaama ƴah kiꞌen yuuɓa ga ɓiyitnaɓanakɓaa? Ndaga yaa en ɓéeɓ ga ɓiyitnaɓanakɓaa ɓeweerari ɓeti!

²⁹Yéesu taassaɓa an:

- Ɗú woꞌin kimúuƴcúu, ndaga ɗú ínohoo iñaa bídu ga Këyítfaaɗa ee ɗú ínohoo daa doolaa Kooh hín kiyakɗa. ³⁰Binaa ɓuwaa kaanɗa mílísunaa, ƴaal pajoo ee ɓeti pajukoo, wayee ɓa pesan madu na malaakacii Kooh enu ga ɗookɗa. ³¹En iñaa aaw ga kimílískaa ɓuwaa kaanɗanaa, hanaa ɗú mosoo kijaŋ ga Këyítfaa iñaa Kooh woꞌeerúu an: ³²«Mi yërí en Koohyii Abaraham, Koohyii Ísaak, Koohyii Yakoop»22: 32 Malkat Eksoot 3: 6,15..

Yéesu tíkka ga an:

- Kooh yuu ɓuwaa en na kipesɗa, enndii yuu ɓuwaa kaanɗa.

³³Ɓéeɓ ɓuwaa kelohsee iñcaa ya woꞌ caama, waaruꞌussa ga jëgírohaagari.

Iñii wëñ kiyak ga iñcii Kooh nakohɗa

(Marka 12: 24-34; Lúkkaa 10: 25-28)

³⁴Daa Fërísiyeeŋcaa yéegee an Yéesu ɓúlin Saduseyeeŋcaa, ɓa dalla kihídoh ga ɗekataama. ³⁵Laakka jëgíroh-waasaa bok gaɓa, ya waaree kimalaksukoh Yéesu, ya meekissari an:

³⁶- Jëgírohii, iñii yiida kuliyuk ga iñcii Waasii Móyíis nakohɗa?

³⁷Yéesu taassari an:

- «Fu waaran Haꞌmudii, Koohyiigaraa na keeñaagaraa tóoh, na kipeskaagaraa tóoh, na helaagaraa tóohwa.» ³⁸Wuma wërí wëñ kiyak ee wërí kuliyuk ga iñcii Kooh nakohɗa. ³⁹Ee wii wërí en wukanakwii man nawaɗa: «Fu waaran mooroomfu fodaa daa fu waaꞌ haffuɗa.» ⁴⁰Ɓéeɓ Waasaa Móyíis na ɓéeɓ iñcaa sëldíiga-Koohcaa jëgírohɗa kúꞌuk ga iñcii kanakcii cii nakohuɗa.

Iñaa Kiristaanii jom ga buuꞌ Dëwítɗa

(Marka 12: 35-37; Lúkkaa 20: 41-44)

⁴¹Wiima lak Fërísiyeeŋcaa hídírukohuunun daama, Yéesu meekissaɓa an:

- Ɗú ínoh ya ga Kiristaanii? Ya kucaasamun ɓa?

⁴²Ɓa taassa an:

- Ya kucaasamun buuꞌ Dëwít!

⁴³Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Kon tum na Dëwít, ga waa ya líif na Helaa yiselaꞌíꞌyaaɗa, ɓayyari “Haꞌmudii”? En kiꞌenaa, Dëwít ga kihafci woꞌin an: ⁴⁴«Kooh, Haꞌmudii woꞌꞌa Haꞌmudiigoo an: “Yugohaaroo yah-ñaam bi ga daa mi tuman ɓuwii saŋngaaɗa ditogaaꞌ kotfu22: 44 Kañcaa 110: 1.”.» ⁴⁵Waa Dëwít ɓay Kiristaanii “Haꞌmudii”, kon tum na bi Kiristaanii mín kiꞌen kucaasamun Dëwít?

⁴⁶Laakkii gaɓa yíinoo yaa mínndi kitaas woꞌeen wíinoo sah. Ee aboh ga besaa bëríi, ken kaañissiiri kimeekisohis yen.

Yéesu nakoh kiwatuk jëgíroh-waascaa na Fërísiyeeŋcaa

(Marka 12: 38-39; Lúkkaa 11: 43,46; 20: 45-46)

¹Waa ennda ɗa, Yéesu woꞌꞌa mbooloomaa na tëelíbéecaagari an:

²- Jëgíroh-waascii na Fërísiyeeŋcii ɓërí tuuk ga kotcaa Móyíis, kijëgíroh na kiteewoh iñii nakohu kitumɗa. ³Kon nak, ɓéeɓ iñaa ɓa woꞌꞌúunaa, tumatti, ɗú taabukki. Wayee kaa ëldúkohatɓa ga iñcii ɓa tumiɗa. En kiꞌenaa, ɓa woꞌi hen ee ɓa tumoo. ⁴Ɓa poki ɗof ciɓítíꞌ [caa ken hatinoo]23: 4 Bíncii ga hëlí-júɓciiɗa hotukkii ga Këyítcaa cíinoo ɗeɓ kibíduɗa., ɓa sëfca ga yúukcii ɓuwii ee ɓa ga kihafɓa, ɓa tookoo jokonɓa yëngëluk ga kiꞌamɗohɓaca. ⁵Iñaa ɓa tum tóoh ɓa heeli ɓuwii hotɓa. Fodaama, ɗaakaaꞌ-këyítcaa23: 5 Ɗaakaaꞌ-këyítcaama eni tijutuut. Ɓa bínnda woꞌeencaa meyoh ga Këyítfaa Waasaa Móyíisaa, ɓa ekca ga yen, ɓa pokukca ga púk na ga yah-seŋ. pokkusi, kiteewoh an ɓa abin Koohɗa, ɓa tumica ca en ciyaak. Ee símbaꞌcaa ga kúltícaagaɓaɗa, ɓa tumica ca en cihooꞌta. ⁶En ga hewaa, ɓa waari kihanoh fíkíi, ee ga ɗuuƴ jaanguciiruu, ɓa heeli kiyuŋ ga fíkíi. ⁷Ɓa en ga paancaanaa, ɓa waari kikëñɗu yah kanak ee ɓa waari ɓuwii ɓayiɓa «Jëgírohii». ⁸Wayee ɗú, kaa heelat kiɓayu «Jëgírohii.» Ɗú laak jëgíroh yíinoo doŋ ee ɓéeɓpúu, ɗú ɓimbok. ⁹Dii ga ëldúna, kaa ɓayat ken «Paamudii». Paamudiigarúu ya yíinoo doŋ ee yërí en yii ga ɗookɗa. ¹⁰Ee ɓan kaa heelat kiɓayu «Haꞌ-kaadii». Ɗú laak haꞌ-kaan yíinoo doŋ ee yërí en Kiristaanii. ¹¹Yaa wëñ garúu kiyakɗa, enat súrgarúu. ¹²Ɓéeɓ ɓaa ɓëwíꞌ hafcinaa, hay kiyóoskíɗu, ee ɓaa yóoskíꞌ hafcinaa, hay kiɓëwíru.

Yéesu hassa jëgíroh-waascaa na Fërísiyeeŋcaa

(Marka 12: 40; Lúkkaa 11: 39-42,44,52; 20: 47)

¹³Yéesu woꞌꞌa an:

- Massa, ɗú jëgíroh-waascii na ɗú Fërísiyeeŋcii jófjófɗukiɗa! Ɗú ɓii laŋ halii Nguurii yii ga ɗookɗa, ɗú hoonoh ɓuwii kiꞌas. Ɗú ga kihaffúu, ɗú aasanndii ee ɗú íisanndii ɓuwii waaꞌ kiꞌaasɗa ɓa aas. [¹⁴Massa, ɗú jëgíroh-waascii na ɗú Fërísiyeeŋcii jófjófɗukiɗa! Ɗú teꞌin iñaa laak ga kaan ɓeticaa ƴaalcaagaɓa lísussiiɗa ee ɗú taabi ga na kikíim-Koohkaa ínohoo kileeh, an doonaa ɗú tíku ɓiɓoꞌ ɓijófíꞌ. Kërí tah attiꞌaa Kooh ƴahhúu kiꞌattiꞌɗa wërí wëñan kimesik].

¹⁵Massa, ɗú jëgíroh-waascii na ɗú Fërísiyeeŋcii jófjófɗukiɗa. Ɗú ɓii wíil daa en tóoh ga ɗook kakay na ɗuuƴ giiƴ, kiheel kilaak luu enee tëelíbée yíinoo, yaa gëm fodii garúu. Ee ɗú laassi kilaakaa, ɗú tummbi ɓoꞌ safara yaa wëñnjúu kibon waas kanak.

¹⁶Massa ɗú ɓii ɗú waaꞌ kikuliyuk ee ɗú búuminɗa! Ɗú woꞌ an «Binaa ɓoꞌ waat ga Kaanfaa Koohaa, waatukaama taabukoori, wayee binaa ya waat ga wúrúusaa en ga Kaanfaa Koohɗanaa, wa taabukki.» ¹⁷Ɗú dofin, ɗú búumin. Iñii wëñ kilaak solu ya? Wúrúusaa en ga Kaanfaa Koohɗanoo Kaanfaa Kooh tah wúrúusaa kiselaꞌɗa? ¹⁸Ee ɓan, ɗú woꞌ an: «Binaa ɓoꞌ waat ga loteelaa ga ɗuuƴ Kaanfaa Koohɗanaa, waatukaama taabukoori, wayee binaa ya waat ga sarahcaa ga loteelaa ga Kaanfaa Koohɗanaa, wa taabukki.» ¹⁹Búumíꞌcii! Iñii wëñ kilaak solu ya: Sarahcaanoo loteelaa tah sarahaa kiselaꞌɗa? ²⁰Ɓaa waat ga teekaa loteelaanaa, ya waatin ga loteelaa ee ya waatin ɓan ga tóoh sarahcaa en ga ɗookgaaɗa. ²¹Ɓaa waat ga teekaa Kaanfaa Koohaa, ya waatin ga Kaanfaa Kooh ee ya waatin ɓan ga Kooh yaa dëk daɗa. ²²Ɓaa waat ga teekii asamaaniinaa, ya waatin ga baŋ-buuraa Kooh ee ya waatin ɓan ga Kooh yaa yuŋ gaɗa.

²³Massa ɗú, Jëgíroh-waascii na ɗú, Fërísiyeeŋcii jófjófɗukiɗa. Ɗú meƴdohɗi Kooh sarah bi ga sah ɓakaa wudaaŋkaahwaa ga iñcii línsi fodii naanaa, basaaɓ na saaɓsaaɓ23: 23 Malkat Léwítík 27: 30; Dëteronom 14: 22., wayee ɗú saganohin iñcii jëgírohu ee cërí wëñ kilaak solu ga Waasii Móyíisɗa: ennda kijúɓ, kiyewin yërmaandi na kitaabuk Kooh. Iñcaama cërí ɗú jomee kitum ee iñcaa cíinoo hanat kisaganohu. ²⁴Ɗú ɓii ɗú waaꞌ kikuliyuk ee ɗú búuminɗa, ɗú síri capalaƴ ee ɗú oni geeleem.

²⁵Massa ɗú, Jëgíroh-waascii na ɗú, Fërísiyeeŋcii jófjófɗukiɗa! Ɗú tísi bi ga bíiŋcii kaascii na cii tanutii wayee ga ɗuuƴgii ɗú líifíꞌca na halaat kilok na halaatciigarúu cibóníꞌcii. ²⁶Ɗú Fërísiyeeŋcii ɓibúumíꞌɓii! Ɗewat kitís ɗuuƴgii kaascii ee fodaama bíiŋcaa hay kiset ɓan.

²⁷Massa ɗú, Jëgíroh-waascii na ɗú, Fërísiyeeŋcii jófjófɗukiɗa. Ɗú man na loycaa yaanaawɗu hen. Ca morin ga fooh ee lakanaa ɗuuƴgaanaa líif na ƴoh ɓoꞌ ɓikëeníꞌ na nopilaat. ²⁸Fodaama ɓuwii hoti garúu ɓiɓoꞌ ɓijúwíꞌ ee lakanaa ga ɗuuƴ keeñciigarúu, ɗú líif na kijófjófɗuk na kibon.

²⁹Massa ɗú, Jëgíroh-waascii na ɗú, Fërísiyeeŋcii jófjófɗukiɗa. Ɗú hayyanaa, ɗú tawahi loycii sëldíiga-Koohcii, ɗú móríꞌ loycii ɓuwii ɓijúwíꞌɓii, ³⁰ee ɗú woꞌi an: «Ɗí maasohee jamaanaa ɓicaasammbíinaa, ɗí taaboo naɓa ga daa ɓa ap sëldíiga-Koohcaaɗa.» ³¹Ɗú woꞌ iñaamanaa, kon ɗú tookin an ɗú ɓërí en tucaasamuntii ɓuwaa apsee sëldíiga-Koohcaaɗa. ³²Kon nak iñcaa ɓicaasammbúu daleeɗa, ɗíidohatca bi mat. ³³Goŋcii! Heet goŋ-saamaancii! Tum na ɗú halaat kirëc ga safara? ³⁴Kërí tah, súkúrukat, mi hay garúu kiwosoh ɓisëldíiga-Kooh, ɓihaꞌ-hamham na ɓuwaa ínohuunun Këyítfii. Ɗú hay kiꞌap ɓii, ɗú daaƴ ɓíinoo ga kuraa, ɗú típ ɓíinooɓaa laawoo ga jaangu-yaawúuꞌcaagarúu, ɗú sodaliɓa teeru bi ga teeru. ³⁵Fodaama ñífaa ɓuwaa ɓijúwíꞌɓaa apseeɗa hay kikípuk ga ɗookkúu, aboh ga ñífaa Abeel yijúwíꞌyaa bi ga ñífaa Sakarí kowukaa Barakíi, kaa ɗú apee ga díkaanti ɗekataa wiselaꞌíꞌwaa na daa sarahcaa tëkíꞌsiɗa23: 35 Malkat Sënees 4: 8; 2 Koroník 24: 20-22.. ³⁶Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; iñaa laakee yaama hay kikípuk ga hafcii ɓuwii jamaanii wati.

Yéesu hassa Yéerúsaleem

(Marka 13: 34-35)

³⁷- Éeƴ, ɗú ɓu-Yéerúsaleem, ɗú ɓii ɗú lagi tumuuntii sëldíiga-Koohcii, ee ɗú tapisohi na atoh bi ɗú ap ɓuwii Kooh wos garúuɗa! Waas cera cërí mi heellúu kinëgíroh fodaa daa pabu nëgírohi towutaagari ga fíldoo paɓcaagariɗa, ee ɗú tookkiika? ³⁸Kon nak, kaanfiigarúu hay ɗa kifoñu ɗúŋ. ³⁹En kiꞌenaa, mi woꞌꞌúu man aboh ga diima ɗú hotsisanndiiroo bi ga daa ɗú woꞌan an: «Kooh barkeelat yii hay ga teekii Haꞌmudiiɗa!»

Yéesu yéegalohha an Kaanfaa Kooh hay kiɓúru

(Marka 13: 1-12; Lúkkaa 21: 5-6)

¹Yéesu meƴca Kaanfaa Kooh, ee ga daa ya enee na kiƴahɗa, tëelíbéecaagari deeyussa gari kiteeɓpi tawahcaa Kaanfaa Kooh ga daa ca hín kimoꞌɗa. ²Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Man ɗú hotin ga iñciima tóohca! Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; tesanndii dii sah atoh wíinoo waa tíkískohan na mooroomwa, tóoh hay kiɓúꞌ.

Iñcii ƴah kilaak balaa ëldúna túkiꞌaa

(Marka 13: 3-13; Lúkkaa 21: 7-19)

³Wiima lak Yéesu yugin ga ɗook tëgëlaa Ólíwíyéecaa, tëelíbéecaagari hayussa gari ɓa haŋɓa, meekisohussari an:

- Woꞌaaríi, iñcuma ƴah kilaak kera, ee mandargii wiida ƴah kiteewoh kihayiskaagaraa na kitúkíꞌkaa ëldúna?

⁴Yéesu taassaɓa an:

- Watukat, ken hanattúu kiɗúk. ⁵En kiꞌenaa, ɓoꞌ ɓiyewin hay kihayohu teekiigoo, ɓa woꞌi an: «Mi yërí en Kiristaanii», ee ɓa hay kiɗúk ɓoꞌ ɓiyewin. ⁶Ɗú hay kikeloh yëngël heñ, wala an heñ laakin ga ɗekat. Leenaa kaa tíitat ndaga iñcaama jomin kilaak, wayee enndii an ëldúna leꞌin kitúkíꞌ. ⁷En kiꞌenaa, kúl hay kiɓewuk, keen ga ɗook kúl mooroomci, ee nguuꞌ hay kiɓewuk, keen ga ɗook nguuꞌ mooroomci; aꞌ hay kilaak ee kakayfii hay kiyëngëluk ga ɗekat ciyewin. ⁸Iñcaama tóoh ƴah kiman na dalaaraa mesiklaatcaa ga kimatuk ɓetiɗa.

⁹Fodaama ɓiɓoꞌ hayyúu kitík ga yah buuꞌ, doonaa ɗú sodalu ga kipessúu, ee ɗú hay kiꞌapu. Heetcii ga ëldúnaɗa tóohca hayyúu kisagu ndaga teekiigoo. ¹⁰Ga jamaanaama, ɓoꞌ ɓiyewin hay kifoñu ngëmaagaɓa, ɓa toonohi ga díkaantiɓa ee ɓa sagohi. ¹¹Hay kilaak ɓoꞌ ɓiyewin ɓaa tíkan hafɓa ɓisëldíiga-Kooh ee lak saboh. Ɓa hay, ɓa ɗúk ɓoꞌ ɓiyewin. ¹²Yibóníꞌ hay kiwëñ kisíw tah bi kiwaaroh nëewísuk ga keeñ ɓoꞌ ɓiyewin. ¹³Wayee ɓaa fu guuꞌguuluk bi ga daa tóoh leehanaa, fu yaama fu hay kimúc. ¹⁴Hewhewii winéwíꞌwii wii woꞌ ga Nguurii Koohɗa hay kiyéegalohu ga ëldúna tóoh doonaa heetcii ɓéeɓ laasu ga. Lëehíraa ëldúna han kitúkíꞌ.

Coonucaa ciyaakcaa ƴah kilaakɗa

(Marka 13: 14-23; Lúkkaa 21: 20-24)

Yéesu tíkka ga an:

¹⁵- Binaa ɗú hot ɓaa Dañeel, sëldíiga-Koohaa yéegalohee ee woꞌu «yiꞌaraamíꞌyaa pooki kúlɗa»24: 15 Malkat Dañeel 9: 27; 11: 31; 12: 11. Kaanfaa Kooh teꞌsee hen (Kíis 70), lëehíꞌta ɓu-Room na heetcaa aamuksi ga tuuꞌcaagaɓaɗa tumussa ga ɗekataama iñaa neɓɓa., ya tuuk ga ɗekataa wiselaꞌíꞌwaa ga Kaanfaa Koohɗa -- ee ɓaa fu jaŋ iñii yiinaa, ínohaaka ga!-- ¹⁶ɓuwaa iñaama laakan gohaa Yúudéeɗa, ɓa núpat, ɓa ƴee ɗook jaŋjaŋcaa. ¹⁷Ɓaa iñaama laakanndi yugin kiꞌíikaruk ga ɗook taahaagariɗa, hanat kisek kiyoosuk kiɓeɓ yen ga ɗuuƴ túuƴci. ¹⁸Ee ɓaa iñaama laakanndi yooncaaɗa, hanat kiɓoyuk kaan kiɓeɓnee kúltífaagari. ¹⁹Massa ɓeticaa, bescaama laakanɓa na look, na ɓaa ensan na kiɓëpíꞌɗa. ²⁰Kíimat Kooh, ati iñcaama hídohoo ga wahtu ñiin wiméeskíꞌ24: 20 Ñiin wiméeskíꞌ ñiidaama newoo kipesoh ee Yéesu woꞌwa “ñiin soosoos”. wala ga bes Sabat; ²¹ndaga meskilaatcaa dalan ɓuwaaɗa hay kiyak yakaa wëeꞌtaa ga wii, mossii kilaak iñaa manɗa aboh ga waa Kooh sak ëldúnaɗa bi wati. Ee iñaa madan ɗa laaksisanndii bi taaꞌ. ²²Ee binaa newéeríi Kooh ya nëewís bescaa caamanaa, enaa ken múcoo. Wayee ɓuwii ya tanukɗa tah bi ya hayca kinëewís.

²³Kon binaa ɓoꞌ woꞌꞌúu an: «Malkat, Kiristaanii yii dii!» wala «Malkat ya yaa daa!» Kaa gëmat. ²⁴En kiꞌenaa, ɓiɓoꞌ hay kikoluk, ɓa tík hafɓa Kiristaa na ɓisëldíiga-Kooh ee lak saboh. Ɓa tumi kíntaan na enaama cidóoyíꞌ-waaꞌ kiɗúk sah, enee an mínukinaa, ɓuwaa Kooh tanukɗa. ²⁵Mi yéegallúu diimaɗa balaa dara hewanaa.

²⁶Kon binaa ɓoꞌ woꞌꞌúu an: «Malaknat, Kiristaanaa yaa ga ëgíꞌ-dúndagaa!» Kaa karat da. Wala «Malkat yeema ɗaakukka!» Kaa gëmat. ²⁷En kiꞌenaa, fodaa melic eni mareet aboh meyaaꞌ-noh bi ga aasaaꞌ-nohɗa, fodaama kihaykii Kowukii ɓii ƴahɗa kiman. ²⁸Daa mídi enoh, suulcaa hídohsan da.

Kowukii ɓii hay kihayis

(Marka 13: 24-27; Lúkkaa 21: 25-28)

²⁹- Coonucaa ga bescaamaɗa paafaa, nohii dal kiñúusíꞌ, ñiidii íis kileeꞌ, ee olcii hay kiɗëegískoh ɗook-Kooh ca keen ee iñcaa en ga asamaanɗa tóoh hícukoh. ³⁰Fodaama, mandargaa Kowukii ɓii hay kihotuk ga asamaan, ee ɓéeɓ heetcii ga ëldúnaɗa kodukohi; ɓa hay kihot Kowukii ɓii ga ɗuuƴ yaayeelcii, ka yoosuki, taam na dooli na ndam wiyaak. ³¹Mbiiwaa wiyaakwaa hay kitípu, Kowukii ɓii wos malaakacaagari ɓa hídíroh ɓuwaagari ya tanuk ee enu ga topaaꞌcii ëldúna cinikiisciiɗa.

Jagaa tediktaa teewohɗa

(Marka 13: 28-31; Lúkkaa 21: 29-33)

³²- Malkat iñii een jëgíꞌtúu ga iñaamaɗa. Binaa toytaa kedikkaa neꞌ kineꞌ bi, ee tuuꞌtaa dal kitapisaa, ɗú ínoh an lah deeyin. ³³Fodaama ɓan, binaa ɗú hot iñcaama tóohaa, ínohat an Kowukii ɓii deeyin, ya leꞌin halii. ³⁴Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; bi ɓuwii wati kaanu ɓéeɓɓanaa, iñcaama tóoh hay kilaak. ³⁵Asamaanii na kakayfii hay kifaay wayee woꞌeenndoo faayoo múk.

Paamudii doŋ ínoh besaa ëldúna leehanɗa

³⁶- En loo iñaa aaw ga besaa wala wahtaa iñaama laakohanɗa, ken ínohoowa. Enndii malaakacaa ga asamaanɗa, ee enndii sah Kowukii. Paamudii doŋ ínohwa. ³⁷Iñaa laakee ga jamaanaa Noweeɗa hay kilaakis fodaama ga hayii Kowukii ɓii. ³⁸Ndaga balaa músúmaa miyewinmaa Kooh towee, ma úulla ɓuwaa ga jamaanaa Noweeɗa, ɓuwaa enee ga kiñam na kiꞌan, ɓa pajohi, ɓa onohi towutaagaɓa kipañ bi ga besaa Nowee aas gaalaa wiyaakwaaɗa. ³⁹Ɓuwaa, helɓa mossii ga kikaꞌ bi ga daa Kooh towoh músúmaa miyewinmaa úulee ɓuwaaɗa, ma ɓayyaɓa ɓéeɓɓa. Fodaama ɓan hayii Kowukii ɓii ƴahɗa kiman. ⁴⁰Leꞌ bëríinaa, ƴaal ɓanak ɓaa enu ga yooncaa, yíinoo hay kiɓewu, yíinooyaa foñu.

⁴¹Ɓeti ɓanak ɓaa en na kiꞌoꞌ ga oraaraa, yíinoo hay kiɓewu, yíinooyaa foñu.

⁴²Kon kaa neehat, ndaga ɗú ínohoo besaa Haꞌmudiigarúu ƴah kihayɗa. ⁴³Ínohat iñii yii bi jof: binaa Haꞌ-kaan ínohee wahtaa lok ƴah kihay kaanci ga wekɗanaa, eneenaa ya neehoo, ya íis kaanci fa pooku. ⁴⁴Kërí tah, ɗú ɓan, waayukat, ndaga Kowukii ɓii hayan ga wahtaa ɗú fooganndii.

Liiwukaa woꞌ ga loo súrgacaa ɓanakɓaaɗa

(Lúkkaa 12: 41-48)

Yéesu tíkka ga an:

⁴⁵- Kon ɓii yiida en súrgaa tookɗin haꞌ-kaanci ee ya ñaañin? Yërí en yaa haꞌ-kaanci tíkan ga fíkíi súrgacaagari, doo ya eꞌɓa yaa en ɓéeɓ iñaa ya jom kiñamɗa binaa wahtaa leꞌaa. ⁴⁶Ya yewinin múuꞌ, súrgaama, binaa haꞌ-kaadaagari ɓoyuk, laakki ga lëgëyaamanaa. ⁴⁷Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; haꞌ-kaanci hayyi kitík ga ɗook iñcaa ya laakɗa tóoh. ⁴⁸Wayee binaa súrgaa yibóníꞌyaama woꞌ ga helaagari an: «Haꞌ-kaanndoo kolukkii kihay», ⁴⁹bi tah, ya en ga kifeek ɓimooroomci súrga, ya en ga kiñam na kilaal rek na anoh-anohcaanaa, ⁵⁰haꞌ-kaadaa súrgaama hay kihay ga besaa ya fooganndii na wahtaa ya ínohanndii. ⁵¹Haꞌ-kaadaa hayyi kifeek dooꞌ ciméeskíꞌ, ya waꞌti iñaa sek ɓuwaa jófjófɗukiɗa, daa kikodukoh na kiꞌúñoh sís ƴah kilaakɗa.

Liiwukaa woꞌ ga loo oomaa-jowucaa ɓidaaŋkaahɓaaɗa

Yéesu liiwukissa ɓuwaa an:

¹- Kon Nguurii Kooh ga ɗookɗa ƴah kimëdírohu anee: enee oomaa-jowu ɓidaaŋkaah, ɓa ɓeɓpa lampucaagaɓa, ɓa kaꞌta kitëebíluknee haꞌ-kílookkaa. ²Ga oomaa-jowucaama, ɓiyëtúusɓaa enussa ɓiɓoꞌ ɓilóhóyíꞌ-hel, ɓiyëtúusɓaa tesɗa enussa ɓilëekíꞌ-hel. ³Ɓaa lohoyin helɗa ɓewussa lampucaagaɓa ee ɓa halaattii kiɓaydoh dúuleen25: 3 Waama, ɓuwaa soree dúuleen ga lampucaagaɓa, kitaaluk.. ⁴Wayee ɓaa laakin helɗa sorussa dúuleen ga bíteel, ɓa ɓaydohha na lampucaagaɓa. ⁵Haꞌ-kílookkaa hëewíꞌta kihay, faf ɓéeɓɓa ɓa pëníꞌukka, ɓa aawwa kineeh.

⁶Ga leeloo wek, laakka koonaakaa kelohuk didóolíꞌ an: «Haꞌ-kílookkii hayin, meyat ɗú tëebílukki!» ⁷Ɓéeɓ oomaa-jowucaama dalla kiyúuduku, ɓa ɓaa waayuk lampucaagaɓa. ⁸Oomaa-jowucaa ɓilóhóyíꞌ-helɓaa woꞌussa ɓilëekíꞌ-helɓaa an: «Lampuciigaríi cii ƴím, onattíi ga dúuleeniigarúu.» ⁹Ɓilëekíꞌ-helɓaa taasussaɓa an: «Óꞌóo, mínukoo; iñii ɗí ɓayɗa dooyooríi narúu. Namat kikaꞌ ga toonohaa, ɗú lomiꞌnee haffúu.» ¹⁰Ɓaama nak karussa kilomnee dúuleen, haꞌ-kílookkaa hayohhaɓa fenoo. Oomaa-jowucaa pariꞌeeɗa taabussa na haꞌ-kílookkaa, ɓa aassa túuyaa cuuníin sëgílookfaa tofohuɗa, halaa lagussa. ¹¹Ennda kiis, oomaa-jowucaa ɓíinooɓaa leꞌussa, ɓa ɓaa ɓëytoh an: «Kiyaakii, kiyaakii, lëgísɗaaríi!» ¹²Wayee haꞌ-kílookkaa taassaɓa an: «Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; mi ínohoorúu!»

¹³Yéesu tíkka ga an:

- Kon kaa neehat, ndaga ɗú ínohoo besaa ee ɗú ínohoo wahtaa Kowukii ɓii hayanɗa.

Liiwukaa woꞌ ga loo súrgacaa ɓaahayɓaa foñɗusee kopaꞌɗa

Yéesu liiwukissa an:

¹⁴- Ee ɓan Nguurii Kooh ƴah kimëdírohu na ɓoꞌ, yaa enee na kiƴah kiɓaaɓ. Ya ɓayya súrgacaagari, ya díŋkaanndaɓa alalaagari, ¹⁵yaa en ɓéeɓ iñaa ya hatinɗa: yíinoo ya eꞌtari hanjaꞌ-wúrúus ciyëtúus; yaa tík gaɗa, kanak; yukaahayyaa, wíinoo. Ya yaa ƴah kiɓaaɓ.

¹⁶Yaa eꞌsee hanjaꞌ-wúrúuscaa ciyëtúuscaaɗa dalla kikaꞌ, lëgëyya ga koparaa bi ya laakka hanjaꞌ-wúrúus ciyëtúus ciliis. ¹⁷Yaa eꞌsee kanakcaaɗa, kaꞌta, tummba fodaama ya laakka kanak ciliis. ¹⁸Wayee yaa eꞌsee hanjaꞌ wíinoo doŋɗa, kaꞌta acca noŋ ga kakay ɗaakka koparaa haꞌ-kaanci ga. ¹⁹Tíkka ga iñaa maañ, haꞌ-kaadaa súrgacaa meyohha kiɓaaɓ. Ya ɓaylukkaɓa kiꞌínoh yaa en ɓéeɓ iñaa ya tum ga koparaaɗa. ²⁰Súrgaa eꞌsee hanjaꞌ-wúrúuscaa ciyëtúuscaaɗa hayya, deeƴca, meƴdohha hanjaꞌ-wúrúus ciyëtúus ciliis, woꞌꞌa an: «Kiyaakii, fu ereeroo hanjaꞌ-wúrúus ciyëtúus. Mi lëgëyya ga. Uuna, ciyëtúus ciliis cee.» ²¹Haꞌ-kaadaagari woꞌꞌari an: «Waw guureway, fu súrga yijófíꞌ ee fu goꞌ. Fu enin goꞌ ga iñaa yewinndii, mi hayyaa kiꞌeꞌ fu kuliyuk ga yiyewin. Hay fu bok kineɓluk na haꞌ-kaanfu.» ²²Súrgaa eꞌsee hanjaꞌ-wúrúus kanakɗa hayya, deeƴca meƴdohha kanak ciliis, woꞌꞌa an: «Kiyaakii, fu ereeroo hanjaꞌ-wúrúus kanak. Mi lëgëyya ga. Uuna, kanak ciliis cee.» ²³Haꞌ-kaadaagari woꞌꞌari an: «Waw guureway fu súrga yijófíꞌ ee fu goꞌ. Fu enin goꞌ ga iñaa yewinndii, mi hayyaa kiꞌeꞌ fu kuliyuk ga yiyewin. Hay fu bok kineɓluk na haꞌ-kaanfu.» ²⁴Lëehíꞌta súrgaa eꞌsee hanjaꞌ-wúrúus wíinoo doŋɗa hayya, deeƴca woꞌꞌa an: «Kiyaakii, mi ínoheera an fu ɓoꞌ yisúwíꞌ ga keeñ: fu píiki daa fu sokkii ee fu nëgírohi daa fu faaꞌtii. ²⁵Mi niikee hen, kërí tah mi acca ga kakay mi ɗaakka kopariigaraa ga. Uuna, fu laasin yenfu.» ²⁶Haꞌ-kaanci taassari an: «Fu súrga yibóníꞌ ee fu sagoh-coonu. Fu ínoheera an mi píiki daa mi sokkii ee mi nëgírohi daa mi faaꞌtii. ²⁷Fu jomee kiwútíroh hëelísiigoo hen. Eneenaa mi hayaa, mi laaswa na iñaa wa límɗa.» ²⁸Haꞌ-kaadaa woꞌꞌa súrgacaagari an: «Diima, teꞌat hanjaꞌ-wúrúusumgari ɗú eꞌwa yum ɓay cidaaŋkaahɗa. ²⁹En kiꞌenaa, ɓaa laakin hay kiɓaatɗu bi ya dóoyíꞌ sëk, wayee ɓaa laakoo, kiꞌiñkaa ya ɓayɗa sah hay kiteꞌu. ³⁰Súrguma laakoo jeriñɗa jafatti ga fooh, ga ñúusaa, daa kikodukoh na kiꞌúñoh sís ƴah kilaakɗa.»

Attiꞌaa mëeñjohɗa

Yéesu tíkka ga an:

³¹- Bëríinaa Kowukii ɓii taaban na malaakacaagari ɓéeɓɓa, ya hay ga ɗuuƴ ndamaagarinaa, ya hay kiyuŋ ga baŋ-buuraagari. ³²Ɓéeɓ heetcii hay kihídírukohu ga fíkíici. Lëehíraa, ya hëgísoh ɓuwii kom kanak fodaa daa níiroh hëgísohi baal na peꞌɗa. ³³Ɓuwii júwinɗa, ya hanohiꞌɓa yah-ñaabaagari ee ɓii júwussiiɗa ya hanohiꞌɓa yah-segaagari. ³⁴Fodaama, Buuraa hay kiwoꞌ ɓuwaa hanohhi yah-ñaamɗa an: «Ɗú ɓii Paammboo barkeelinɗa, hayat ɗú ɓeɓ iñii ɗú jom kilam ga nguurii waayukɗuseerúu ga iñaa ëldúna saksee bi watiɗa. ³⁵Mi yaaweera, ɗú onndaroo mi ñammba. Mi píleera, ɗú onndaroo mi annda. Mi eneera sagac, ɗú ɗapparoo. ³⁶Mi teseeɗa dúŋ, ɗú ekkaroo kúltí. Mi ɗúukooleera, ɗú hayyaroo kihaltuk. Mi laŋseera ga kasu, ɗú hayyaroo kiwaak.» ³⁷Fodaama ɓuwaa ɓijúwíꞌɓaa hayyi kitaas an: «*Haꞌmudii, ɗí hoteeraa kera lak fu yaawin, ɗí onndaraa fu ñam? Ɗí hoteeraa kera lak fu pílin, ɗí onndaraa fu an? ³⁸Ɗí hoteeraa kera lak fu sagac, ɗí ɗapparaa? Ɗí hoteeraa kera lak fu tesin dúŋ, ɗí ekkaraa kúltí? ³⁹Ɗí hoteeraa kera lak fu ɗúukoolin wala fu laguunun ga kasu, ɗí hayyaraa kiwaak?» ⁴⁰Buuraa hayɓa kitaas an: «Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; kotaa en ɓéeɓ, waa ɗú moseera kidímal yíinoo ga ɓuwiigoo ɓii wëñ kijutuutɗa, mi yërí ɗú tumɗeeka.»

⁴¹Lëehíraa Buuraa hay kiwoꞌ ɓuwaa hanohhi yah-seŋɗa an: «Úsaayattoo, ɗú ɓii Kooh cojinɗa. Aawat kiwiikaa ƴímoo taaꞌ fetɗusee Seytaani ya na malaakacaagariɗa! ⁴²Mi yaaweera ee ɗú onndiiroo mi ñam. Mi píleera ee ɗú onndiiroo mi an. ⁴³Mi eneera sagac ee ɗú ɗappiiroo. Mi teseeɗa dúŋ ee ɗú ekkiiroo kúltí. Mi ɗúukooleera, mi laŋseera ga kasu ee ɗú haltukkiiroo.» ⁴⁴Ɓaama ɓan, hayyi kitaas an: «Haꞌmudii, ɗí hoteera kera lak fu yaawin wala lak fu pílin, wala lak fu sagac, wala lak fu tesɗa dúŋ, wala lak fu ɗúukoolin, wala lak fu laguunun ga kasu ee ɗí dímalliiraa?» ⁴⁵Buuraa hayɓa kitaas an: «Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; kotaa en ɓéeɓ, waa ɗú sageera kidímal yíinoo ga ɓuwii ɓii wëñ kijutuutɗa, mi yërí ɗú saŋɗeeka kitumiꞌ ɓan.» ⁴⁶Fodaama, ɓuwaa ɓaama hay kiɓayu ga ngeeꞌcaa leehoo taaꞌɗa, ee ɓuwaa júwinɗa ɓayu ga kipeskaa leehoo taaꞌɗa.

Sarahohcaa na jëgíroh-waascaa pokohussa Yéesu nof

(Marka 14: 1-2; Lúkkaa 22: 1-2; Saŋ 11: 45-53)

¹Ga waa Yéesu lëehíꞌta kiwoꞌ iñcaa ya waaree ɓuwaa kelohɗa, ya woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

²- Ɗú ínohin an tes ga bes kanak feetii Paakii leꞌ, ee Kowukii ɓii hay kitíku ga yah ɓuwii sagoh nariɗa, ka daayu ga kuraa.

³Wiima lak Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na yaakcaa yaawúuꞌcaa hídírukohuunun ga kaan Kayíf, haꞌ-kaadaa sarahohcaa ɓiyaakɓaa, ⁴ɓa júwohha ga kiꞌam Yéesu ndaŋ, ee ken yéegoo, ɓa aplukki. ⁵Ɓa woꞌꞌa nak an:

- Ɗu hanatka kitum ga besaa feetaa, enndiikanaa iñaama hay kihaydoh coow wiyaak ga ɗuuƴ ɓuwii.

Laakka ɓetifaa íif laꞌkoleñ ga hafaa Yéesu

(Marka 14: 3-9; Saŋ 12: 1-8)

⁶Daa Yéesu enee ga dëkaa Bétaníi ga kaan Simoŋ yaa gaanaꞌeeɗa, ⁷laakka ɓetifaa hay gari, ɓay kujúlúŋkaa hëwrohu atohaa woꞌu Albataaꞌ26: 7 Albataaꞌ atoh wiséeríꞌ waa ɓuwaa ɓewee kihëwíroh kaas, tataa na ciliis. Wa newin kilëgëyoh. ee ja líifin na laꞌkoleñ wiséeríꞌ. Ɓetifaa íiffa laꞌkoleñaa ga hafaa Yéesu, lak yaama yaa ñam. ⁸Daa tëelíbéecaa hotee iñaama, ɓa aylukka, ɓa ɓaa woꞌ an:

- Kiyasohkuma jeriñ ya? ⁹Ɓoꞌ míneerawa moos kitoon kopaꞌ wiyewin, wa dímalohu nduulcii!

¹⁰Yéesu ínohha iñaa ɓa woꞌɗa, ya woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú sodaloh ɓetifii ya? Iñii ya tumiꞌtooɗa jekin. ¹¹Nduulcii, ɗú ɓii naɓa besaa en ɓéeɓ26: 11 Malkat Dëteronom 15: 11. , wayee mi, mi ƴahhii narúu kiꞌen dii besaa en ɓéeɓ. ¹²Ɓetifii leef laꞌkoleñ ga faanfiigoonaa, ya tumka kiwaayuk loyaagoo26: 12 Waama yaawúuꞌcaa baahkohseera kileef faraafcaa ɓuwaa kaaninɗa na enaama ciꞌeeñlaat doo ca mín kimaañ ga daa ca acuɗa ee ca yasukohoo. . ¹³Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; ga daa Hewhewii winéwíꞌwii wii mín kiyéegalohu ga ëldúna tóoh, iñii ɓetifii fii tumɗa hay kiɓéestíru, ee ɓuwaa hayyika kiníindísukoh.

Yúdaa tookka kitoon Yéesu

¹⁴Waa ennda ɗa, yíinoo ga ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa, ee ya teeku Yúdaa Iskariyot, kaꞌta ga sarahohcaa ɓiyaakɓaa, ¹⁵ya woꞌꞌaɓa an:

- Mi tík Yéesu ga yahhúunaa ɗú fayanndoo hín na? Sarahohcaa ɓiyaakɓaa kídussa hanjaꞌ-hëelís cidaaŋkaah-kaahay26: 15 Hanjaꞌ-hëelís cidaaŋkaah-kaahay fërí en cadamfaa Yúdaa toonee Yéesuɗa ee enin koparaa yewinndii dara. Ñaamcaa waama faysee iñaa hínɗa ga ñiin., ɓa eꞌtari. ¹⁶Iñaa aboh ga wahtaama, Yúdaa yaa heel besaa ya jekelukan bi ya mín kitík Yéesu ga yahɓa.

Yéesu ñammba cuuníinfaa Paakaa na tëelíbéecaagari

(Marka 14: 12-21; Lúkkaa 22: 7-14,21-23; Saŋ 13: 21-30)

¹⁷Ga besaa ɗeɓ ga feetaa ñamsi mbúurúcaa laakoo lëwíiꞌɗa, tëelíbéecaa Yéesu hayussa, ɓa meekissari an:

- Fu waaꞌ gada ɗí waayukɗineeraa ñamahii Paakii?

¹⁸Yéesu taassaɓa an:

- Karat teeraa ga díw, ɗú woꞌꞌi an: «Jëgírohii woꞌ an: “Wahtiigoo leꞌin ee mi ƴah kipaakoh26: 18 Paakaama wërí en feetaa yaawúuꞌcaa tumee ga waama mandarga meyaagaɓa ga kúlkaa Esíptiɗa. kaanfu, mi na tëelíbéeciigoo”.» ¹⁹Tëelíbéecaa tumussa iñaa Yéesu nakeeɓaɗa, ɓa waayukka Paakaa. ²⁰Ga noh-soosaa, Yéesu yuŋnga kiñam na tëelíbéecaagari ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaa. ²¹Lak ɓa ɓaa ñam, ya woꞌꞌaɓa an:

- Mi woꞌꞌúuka ee kayoh; yíinoo garúu hayyoo kitoon26: 21 Malkat Kañcaa 41: 10. .

²²Tëelíbéecaa, keeñɓa leehha ga tak, ɓa ɓaa meekissi yíinoo yíinoo an:

- Haꞌmudii, mi yëríne?

²³Yéesu taassa an:

- Yii bok naroo kiꞌek yah ga kankiiɗa, yërí ƴahhoo kitoon. ²⁴Kowukii ɓii kii ga waas kikaan fodaa daa Këyítfaa woꞌka gariɗa, wayee massa ɓaa yaama ƴah kitoon Kowukii ɓiiɗa. Ɓaama límséeríinaa, iñaama gënee gari.

²⁵Yúdaa, yii toon Yéesuɗa meekissari an:

- Jëgírohii, mi yëríne?

Yéesu taassari an:

- Fu woꞌinka!

Cuuníinfaa fiselaꞌíꞌfaa Yéesu ñam na apotaaꞌcaagariɗa

(Marka 14: 22-26; Lúkkaa 22: 15-20; 1 Korenti 11: 23-25)

²⁶Yéesu ɓeɓpa mbúurú lak ɓa ɓaa ñam, ya gërëmmba Kooh, lëehíꞌta ya weellawa, eꞌtawa tëelíbéecaa, woꞌꞌaɓa an:

- Ɓewat ɗú ñam, iñii yii faanfiigoo fërí!

²⁷Lëehíꞌta ya ɓeɓpa kaas-biiñ, ya gërëmmba Kooh, lëehíꞌta ya eꞌtawa tëelíbéecaa, woꞌꞌaɓa an:

- Anat ga ɗú ɓéeɓpúu, ²⁸ndaga iñii yii ñífiigoo wërí, ñífii pok kifiiliimunkiigarúu na Koohɗa26: 28 Malkat Eksoot 24: 8; Yérémíi 31: 31-34., ee wa aamɗu ɓoꞌ ɓiyewin doonaa ɓa bayalu baakaaꞌcaagaɓa.

²⁹Mi woꞌꞌúuka, aboh ga wati, mi ansisoo anahii wii meyoh ga kedik-biiñɗa bi ga besaa mi anan narúu biiñaa wiꞌaswaa ga Nguuraa Paammbooɗa.

³⁰Waa ennda ɗa, ɓa ƴeekka ƴeek-Kañcaa26: 30 Kañcaa 115-118 cërí daanee kiƴeeku binaa cuuníinfaa tumsi ga Paakɗa leeh kiñamunaa., lëehíꞌta ɓa kaꞌta tëgëlaa Ólíwíyéecaa.

Yéesu yéegalohha an Peeꞌ hayyi kitaasuk

(Marka 14: 27-31; Lúkkaa 22: 31-34; Saŋ 13: 36-38)

³¹Waa ennda ɗa, Yéesu woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

- Ga wekii wati, ɓéeɓpúu ɗú hay kinúp ɗú foñnjoo. En kiꞌenaa, bíduunun ga Këyítfaa an: «Mi hay kiꞌap níirohaa, ee baalcaa yopaa hay kitasaarukohu.»

³²Yéesu tíkka ga an:

- Wayee binaa mi mílísaa, mi hayyúu kiɗëwíruk Gëlílée.

³³Peeꞌ dallari kiwoꞌ an:

- Luu enee an ɓuwii tesɗa tóoh hay kinúpu foñussa, mi, mi núpoo mi foñnjaa.

³⁴Yéesu taassari an:

- Mi woꞌꞌaaka ee kayoh, ga wekii wati doŋ sah, bi siik-pabu kodaa, fu hayyoo kitaasuk waas kaahay.

³⁵Wayee Peeꞌ woꞌꞌari an:

- Mi taasukooraa múk, luu enee an mi joman kikaan naraa.

Tëelíbéecaa ɓéeɓɓa dalla kiwoꞌ fodaama.

Yéesu kíimmba Paamci ga Getsemanee

(Marka 14: 32-42; Lúkkaa 22: 39-46)

³⁶Wa ennda ɗa, Yéesu na tëelíbéecaagari karussa ɗekataa woꞌu Getsemanee26: 36 Getsemanee waaꞌ kiwoꞌ ga kiꞌArameyee «dipooyaaꞌ dúuleen»., ya woꞌꞌa tëelíbéecaagari an:

- Yugat dii, mi paaf fíkíi kikíim Kooh.

³⁷Ya ɓayya Peeꞌ na towutaa Sebedee tanaktaa, ɓa taam nari. Keeñci dalla kileeh, ya yëecírukka fíw. ³⁸Ya dallaɓa kiwoꞌ an:

- Keeñnjoo leehin bi mi yii kaanan. Tesat dii naroo ee kaa neehat.

³⁹Ya kaꞌta bi ga fíkíi, ya ƴíꞌꞌa, yíppa púk kakay, yaa kíim Kooh an: «Buba, en lak mínukinaa, úsaayɗaa kaas-coonii wii garoo. Wayee hanat kiꞌen fodaa daa mi waaꞌɗa wayee enat fodaa daa fu waaꞌɗa.»

⁴⁰Ya sooffa ga tëelíbéecaa ɓaahayɓaa, ya laakkaɓa ɓaa neeh, ya woꞌꞌa Peeꞌ an:

- Kon ɗú mínndii kiwíisoh luu enee sah wahtu wíinoo, waa ɗú yugan naroone? ⁴¹Kaa neehat ee kíimat Kooh doonaa ɗú keenoo ga fíraa Seytaani. Ɓoꞌ daal, keeñaa waarin wayee faanfaa tookkii.

⁴²Ya úsaaysissaɓa kotaa kukanakkaa, ya yaa kíim Kooh anee: «Buba, en lak kaas-coonii wii mínoo kipaaf, ee an mi jomwa kiꞌan henaa, kon iñaa fu waaꞌɗa laakat.»

⁴³Ya soofissa gaɓa, ya laakkaɓa ɓaa neeh ndaga lak hascaagaɓa abin pëní. ⁴⁴Ya foñissaɓa daama, ya úsaayissa daa karam, ee kotaa kukaahaykaama, ya yaa kíim na woꞌeencaa caca. ⁴⁵Waa ennda ɗa, ya soofissa ga tëelíbéecaa, ya woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú ɓii lís kineeh na kiꞌíikaruke? Wahtii leꞌin kimma, Kowukii ɓii kii ƴah kitíku ga yah tumoh-baakaaꞌcii. ⁴⁶Kolkat, ɗu ƴee! Malkat yii ƴahhoo kitoonɗa yii deeƴ.

Yéesu abussa

(Marka 14: 43-50; Lúkkaa 22: 47-53; Saŋ 18: 3-12)

⁴⁷Lak Yéesu yaa lís kiwoꞌ, Yúdaa Iskariyot yaa bok ga tëelíbéecaa ɓidaaŋkaah na ɓanakɓaaɗa dalla kileꞌ. Laakka ɓoꞌ ɓiyewin ɓaa taam nari, ɓayuunun kalaɓ, na dooꞌ. Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na yaakcaa yaawúuꞌcaa ɓërí woseeɓa.

⁴⁸Yii on Yéesu bíiŋɗa eree ɓuwaa lëdíꞌ an: «Ɓaa mi ƴah kifuunɗa yërí ya, abatti.» ⁴⁹Daa Yúdaa leꞌee, ya dalla kideeƴ ga Yéesu woꞌꞌari an:

- Hóowíra Haꞌmudii! Ya dalla kifuun Yéesu.

⁵⁰Yéesu loffari an:

- Fiilii! Iñii haydohhaaɗa tumaari.

Waa ennda ɗa, ɓuwaa taam na Yúdaaɗa deeyussa, tíkussa yah ga Yéesu, abussari. ⁵¹Ga ɗekataama, ga ɓuwaa taabee na Yéesuɗa, yíinoo dalla kiɗol kalaɓfaagari, típpafa súrgaa haꞌ-kaadaa sarahohcaa ɓiyaakɓaa, ɓaydohha nofaa. ⁵²Wayee Yéesu woꞌꞌari an:

- Íkaa kalaɓfiigaraa ga huuwii, ndaga ɓaa fu dëk ga kiɓewiꞌ ɓoꞌ kalaɓ ɓéeɓ kalaɓ apanndaa. ⁵³Hanaa fu ínohoo an mi mínin kikíim Paammboo dímal ee ga saasi ya wosohhoo malaakacaa wëñ ɓijúnni-daaŋkaah-kanak (20.000)26: 53 Malaakacaa enee mbooloo malaaka cidaaŋkaah na kanak (12): mbooloomaa en ɓéeɓ leꞌin ɓoꞌ ɓijúnni-wíinoo bi ga júnni-yitniinoo., ɓa heñohiꞌtoone? ⁵⁴Wayee baanaa iñaa bídu ga Këyítfaaɗa tuman na bi wa mat? En kiꞌenaa, fa woꞌin an tóoh jomɗa kilaakoh.

⁵⁵Waa ennda ɗa, Yéesu woꞌꞌa mbooloomaa an:

- Mateera ga ɗú hayyoo kiꞌam, ɗú taam na kalaɓcii na dooꞌcii, man na ɓuwaa dawuk tumoh-kofeele? Mi enee ga Kaanfaa Kooh besaa en ɓéeɓ, mi jëgírohi ee ɗú mossiiroo kiꞌam. ⁵⁶Wayee iñii yii ɓéeɓ laakin doonaa iñaa sëldíiga-Koohcaa woꞌee, bídussa ga Këyítfaaɗa, mat.

Waa ennda ɗa, tëelíbéecaa ɓéeɓɓa foñussari ɓaa núp.

Yéesu ɓayussa ga fíkíi attiꞌohaa

(Marka 14: 53-65; Lúkkaa 22: 66-71; Saŋ 12: 13-14,19-24)

⁵⁷Ɓuwaa abee Yéesuɗa ɓayussari kaan Kayíf, haꞌ-kaadaa sarahohcaa ɓiyaakɓaa, ga daa jëgíroh-waascaa na yaakcaa hídírukohseeɗa. ⁵⁸Peeꞌ yaa taabukki diꞌúsaayíꞌ bi ga hëtaa kaanfaa sarahohaa yiyaakyaa kuliyukɗa. Ya aassa bi ga ɗuuƴ, ya yuŋnga na súrgacaa kiꞌínoh daa iñaama mëeñjohanɗa.

⁵⁹Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na ɓéeɓ ɓuwaa bok ga paanaa yaawúuꞌcaa wiyaakwaaɗa, ɓaa heel woꞌeenaa ɓa pokɗan Yéesu bi ɓa mínndi kiꞌapluk. ⁶⁰Wayee ɓa hottii, hídaa daa ɓoꞌ ɓiyewin hayseera daama kipokiꞌti kiwoꞌɗa. Ɓoꞌ ɓanak mëeñjohha kihay, ⁶¹woꞌussa an:

- Ɓii yii woꞌ an: «Mi mínin kipook Kaanfaa Kooh, mi tuukirisfa ga bes kaahay.»

⁶²Haꞌ-kaadaa sarahohcaa kolukka woꞌꞌa Yéesu an:

- Fu taasoo dara ga iñii ɓuwii ɓii yammbaaɗane?

⁶³Wayee Yéesu taassii. Haꞌ-kaadaa sarahohcaa meekissari an:

- Ga Kooh yii laak kipesɗa, woꞌꞌaaríi ati fu yërí en Kiristaanii, Kowukii Kooh.

⁶⁴Yéesu taassari an:

- Fu woꞌinka. Ee sah mi woꞌꞌúu an, iñaa aboh diima, ɗú hay kihot Kowukii ɓii yuŋ, hanoh yah-ñaabaa Kooh yii wëñ ɓéeɓ dooliɗa, ee ɗú hayyi kihot ga ɗuuƴ yaayeelcii asamaan, ya yoosuki26: 64 Malkat Kañcaa 110: 1; Dañeel 7: 13..

⁶⁵Daama, Haꞌ-kaadaa sarahohcaa ɗaꞌta kúltícaagari ndaga kiꞌayluk, ya woꞌꞌa an:

- Ɓasin Kooh! Ɗu enohis seedi ya? Ɓéeɓpúu ɗú keloh ga, ɓasin Kooh. ⁶⁶Ɗú ínoh ya ga?

Ɓa taassa an:

- Yii kay, jom kiꞌapu hen!

⁶⁷Waa ennda ɗa, ɓa aawwari kitoos ga fíkíi, ɓa ɓaa dúukisohhi, ɓíinoo ɓaa mútti paꞌcaa, ⁶⁸ɓa ɓaa woꞌꞌi an:

- Fu Kiristaanii, líiruka, woꞌaaríi ɓii feekkaaɗa?

Peeꞌ taasukka Yéesu

(Marka 14: 66-72; Lúkkaa 22: 56-62; Saŋ 18: 15-18,25-27)

⁶⁹Peeꞌ nak, lak ya yuŋnga ga fooh, ga hëtaa kaanfaa haꞌ-kaadaa sarahohcaa, laakka súrga yiɓeti yaa deeƴ gari, woꞌꞌari an:

- Fu ɓan fu enee na Yéesu, ɓaama dëk Gëlíléeɗa!

⁷⁰Wayee Peeꞌ taasukka ga fíkíi ɓéeɓ, woꞌꞌa an:

- Mi ínohoo iñii fu waaꞌ kiwoꞌɗa!

⁷¹Lëehíꞌta, ya kolukka yaa ƴah ɓak hal-kaadaa. Laakka súrga yiliis yiɓeti yaa hotti, woꞌꞌa ɓuwaa enee daamaɗa an:

- Ɓii yii enee na Yéesu Nasareet!

⁷²Peeꞌ waatukka, taasukissa an:

- Mi ínohoo ɓaa yaama!

⁷³Ennda kiis, ɓuwaa enee daamaɗa deeyussa gari, woꞌussari an:

- Fu ɓan, fu joman kibok gaɓa, ndaga dii fu woꞌiɗa teewohin ga dii fu meyohɗa.

⁷⁴Daama, Peeꞌ ennda ga kicojuk na kiwaatuk, ya taasuuka an:

- Mi ínohoo ɓaa yaama!

Ga saasi siik-pabaa konnda. ⁷⁵Peeꞌ níindísukka iñaa Yéesu woꞌeeri an: «Bi siik-pabu kodaa, fu hayyoo kitaasuk waas kaahay.» Peeꞌ dalla kimeƴ yaa koduk mooncaa leehoo.

Yéesu ɓayussa ga fíkíi Pílaat

(Marka 15: 1; Lúkkaa 23: 1-2; Saŋ 18: 28-32)

¹Ga kímaa cuut, sarahohcaa ɓiyaakɓaa na yaakcaa yaawúuꞌcaa, ɓéeɓɓa hídohussa kimalak daa ɓa tuman bi ɓa apluk Yéesu. ²Ɓa ɓaŋlukkari, ɓa ɓayyari, ɓa tíkkari ga yah Pílaat gúwernëeraa.

Kikaankaa Yúdaa

(Tumeen 1: 18-19)

³Ga waa Yúdaa, yaa toonee Yéesuɗa, ínohha an Yéesu tíkuunun kikaan, ya récukka iñaa ya tumeeɗa, ya kaꞌta ga sarahohcaa ɓiyaakɓaa na yaakcaa dëkaa kiꞌíkɓa hanjaꞌ hëelíscaa cidaaŋkaah-kaahaycaa ɓa fayeeriɗa. ⁴Ya woꞌꞌaɓa an:

- Mi tumin baakaaꞌ ndaga mi erohin ɓaa tummbii dara, ya apunee.

Ɓa taassari an:

- Waassíi wíinoo gaa ga! Fu yërí ínoh!

⁵Yúdaa jaffa koparaa ga ɗuuƴ Kaanfaa Kooh, ya meƴca, ya kaꞌta kipokuk níꞌ ga koonaakaa ya harukka. ⁶Sarahohcaa ɓiyaakɓaa balawussa koparaa, ɓa woꞌꞌa an:

- Koparii wii jomoo kiꞌatukohu na wii Kaanfii Kooh ndaga wa lomohsee ñíf ɓoꞌ.

⁷Ɓa hídohha, ɓa júwohha ga kiɓeɓ koparaa, ɓa lomohwa yoonaa «hëwíroh-kataanaa.» Ga yoonaama, ɓa enohwa kimín kiꞌac ɓuwaa en sagac ga dëkaaɗa, binaa ɓoꞌ kaan gaɓanaa. ⁸Kërí tah bi ga wati yoonaama ɓaysi “yoonaa ñífaa”. ⁹Fodaama iñaa Yérémíi, sëldíiga-Koohaa woꞌeeɗa matta. Ya woꞌee an: «Ɓa ɓeɓpa hanjaꞌ-hëelíscaa cidaaŋkaah-kaahaycaa, ee wërí en cadamfaa ɓu-Isarayeel tookee kifay gariɗa, ¹⁰ɓa ekkaca ga kilom yoonaa “hëwíroh-kataanaa” fodaa daa Haꞌmudii nakeerookaɗa.»

Yéesu ɓayussa ga Pílaat, gúwernëeraa

(Marka 15: 2-5; Lúkkaa 23: 3-5; Saŋ 18: 33-38)

¹¹Waa ennda ɗa, Yéesu ɓayussa ga fíkíi gúwernëeraa, yaama meekissari an:

- Fu yërí en buurii yaawúuꞌciine?

Yéesu taassari an:

- Fu yii woꞌka.

¹²Wayee ya taassii dara ga iñcaa sarahohcaa ɓiyaakɓaa na yaakcaa yaawúuꞌcaa yabeeriɗa. ¹³Pílaat woꞌꞌari an:

- Iñcii fu yabu ɓéeɓcaɗa, fu kelohincane?

¹⁴Wayee Yéesu taassiiri ga wíinoo gaca. Iñaama jaahalla gúwernëeraa lool.

Yéesu tíkussa kikaan

(Marka 15: 6-15; Lúkkaa 23: 13-25; Saŋ 18: 39–19: 16)

¹⁵Ga feet Paakaa en ɓéeɓ gúwernëeraa méyíꞌɓa ɓoꞌ yíinoo ga ɓuwaa abu ga kasuɗa, yaa mbooloomaa waaꞌɗa. ¹⁶Waama lak laakin ɓaa abu ga kasu, ya teeku Barabaas ee ɓéeɓ ínohinndi. ¹⁷Pílaat meekissa mbooloomaa hídírukohee daamaɗa an:

- Ɗú waaꞌ mi méyíꞌtúu Barabaasoo Yéesu yii teeku Kiristaaniiɗa?

¹⁸En kiꞌenaa, Pílaat ínoheera an kiꞌiñaan tah ɓa haydohha Yéesu gari.

¹⁹Ɓetici wosohha gari, wiima lak ya yii yuŋnga ga daa attiꞌohsiɗa, kiwoꞌꞌi an: «Watukaa kiꞌek haffu ga loo ɓuyum yijófíꞌyuma, ndaga wekama mi heeyin gari ee mi sodeera lool ga heeyaa.»

²⁰Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na yaakcaa yaawúuꞌcaa sorussa ɓuwaa nof, ɓa meekis Pílaat ya meƴdohiꞌɓa Barabaas ee ya apluk Yéesu. ²¹Wayee Pílaat meekissa mbooloomaa an:

- Yiida ga ɓuwii ɓanakɓii ɓii yërí ɗú waaꞌ mi méyíꞌtúu?

Ɓa taassa an:

- Barabaas!

²²Pílaat meekissaɓa an:

- Kon Yéesu yii teeku Kiristaaniiɗa mi tumanndi na?

Ɓéeɓɓa taassa an:

- Daayaari ga kuraa!

²³Wayee Pílaat meekisissaɓa an:

- Ya tum ya yibóníꞌ?

Wayee ɓa ɓaa wëñ kifiip didóolíꞌ an:

- Daayaari ga kuraa!

²⁴Ga waa Pílaat ínoh an ya mínoo dara ga, ndaga coowaa waa wëñ kiɓaatuk, ya heella músú, ɓuuñukka ga fíkíi mbooloomaa, ya woꞌꞌa an:

- Duuroo wíinoo gaa ga ñífii ɓii yii; ɗú ɓërí ínoh.

²⁵Ɓéeɓ mbooloomaa taassa an:

- Ee laa wa kípukat ga haffíi na ɗook towutiigaríi.

²⁶Waa ennda ɗa, Pílaat méyíꞌtaɓa Barabaas, lëehíꞌta ya ríplukka Yéesu, ya erohhari kidaayunee ga kuraa.

Soldaaꞌcaa ɓaa ñaawal Yéesu

(Marka 15: 16-20; Saŋ 19: 2-3)

²⁷Waa ennda ɗa soldaaꞌcaa gúwernëeraa paafdohha Yéesu ɗuuƴ kaanfaa gúwernëeraa, ɓa nëgírohha soldaaꞌcaa fodaa gaɓaɗa ɓéeɓɓa, ɓa wíillari. ²⁸Ɓa ɗolla kúltícaagari, ɓa ekkari kúltí filiis fiyoꞌoh cor27: 28 Kúltí fiyoꞌoh cor Iñaa man ɗa kiyoꞌoh teewoh mandarga buuꞌ na ndamaagari.. ²⁹Ɓa teꞌta iñaa man na baanu-buuꞌ ee teru na lúp, ɓa ekkariwa ga hafaa. Ɓa eꞌtari dooꞌ-barah ya ammba ga yahaa ñaabaa, lëehíꞌta ɓa ƴíꞌꞌa ga fíkíici, ɓaa ñaawalsohhi:

- Pesa buurii yaawúuꞌcii!

³⁰Ɓa ɓaa toossi, ɓa teꞌꞌa dooꞌ-barahaa, ɓa ɓaa feekkiwa ga haf. ³¹Ga waa ɓa lëehíꞌtari kiñaawalsoh, ɓa ɗolla kúltífaa fiyoꞌohfaa, ɓa ekissari kúltícaagari, lëehíꞌta ɓa ɓayyari kidaaƴnee ga kuraa.

Yéesu daayussa ga kuraanaa

(Marka 15: 21-32; Lúkkaa 22: 26-43; Saŋ 19: 17-27)

³²Ga waa ɓa en na kiƴahɗa, ɓa hídukohha na ɓoꞌ yiƴaal yaa dëk teeraa Síreen ee teeku Simoŋ. Ɓa gítínndari kiníkuk kuraanaa Yéesu ƴah kidaayohuɗa. ³³Ɓa kaꞌta bi ga ɗekataa woꞌu Golgotaa, wërí en «loon-haf». ³⁴Ɓa eꞌta Yéesu biiñaa atukohu na enaama yiꞌëeyíꞌ en fan gít. Daa ya ƴoohee biiñaa, ya saŋngawa kiꞌan. ³⁵Ɓa daaƴcari ga kuraa, ɓa yípohha tidooꞌ kiwaroh kúltícaagari. ³⁶Lëehíꞌta ɓa yuŋnga daama, ɓa ɓaa watukki. ³⁷Ɓa daaƴca kuhaanga tíimmba hafaa Yéesu kiteewoh iñaa tah ya apuɗa. Ɓa bínnda ga an: «Ɓii yii yërí en Yéesu buurii yaawúuꞌcii.» ³⁸Ɓa daaƴca ɓan ga yahaaci tumoh-kofeel ɓanak: yii hanohhari yah-ñaam, yíinoo ga yah-seŋ.

³⁹Ɓuwaa kooree daama ɓaa paafɗa, ɓaa këkít haf, ⁴⁰ɓa ɓaa ɓassi an:

- Aca! Fu yii fu woꞌ an fu ƴah kipook Kaanfaa Kooh ee fu tawahisfa ga bes kaahayɗa, somaa haffu. En lak fu en Kowukii Koohaa, yoosukaa ga kuraanii!

⁴¹Sarahohcaa ɓiyaakɓaa na jëgíroh-waascaa na yaakcaa yaawúuꞌcaa ɓan, ɓaa ñaawalsohhi, ɓaa woꞌ an:

⁴²- Ya somin ɓuwaa ɓíinoo ee ya mínoo hafci kisom. An yërí en buurii ɓu-Isarayeele? Kon ya yoosukat diima-diima ga kuraanii ɗí hot, ɗí gëm gari. ⁴³Ya tíkee yaakaaꞌci ga Kooh. En lak Kooh keeñukinndinaa, ya músalatti diima ndaga yërí woꞌ an ya Kowu Kooh.

⁴⁴Bi ga tumoh-kofeelcaa ɓanakɓaa daaƴsee ga kuraanaa fodaa gariɗa ɓaa ɓassi fodaama ɓan.

Kaanaa Yéesu

(Marka 15: 33-41; Lúkkaa 23: 44-49; Saŋ 19: 28-30)

⁴⁵Ga wahtaa nohaa tuuk ga ɗookɗa, bi ga wahtu kigoonaluk, Kooh ñúussa kërúus ga kúlkaa tóoh. ⁴⁶Ee ga wahtu kigoonaluk, Yéesu lessa koonaa kiyaak an:

- Élí, Élí, lema sabaktani? (Wërí en an: «Koohyiigoo, Koohyiigoo, iñii tah ya fu foñnjoo?»)

⁴⁷Ga ɓuwaa enee daamaɗa, laakka ɓuwaa daa ɓa keloheeri, ɓa dalla kiwoꞌ an:

- Ya yii ɓay Ili!

⁴⁸Yíinoo gaɓa dalla kifool, ɓeɓpa epoos, pokkawa ga siñdaa dooꞌ, ñoonndawa ga biniigaꞌ, eꞌta Yéesu ya ɗuuƴwa. ⁴⁹Ɓuwaa ɓíinoo nak ɓaa woꞌ an:

- Íisat rek ɗu malak ati Ili hayyi kihay kisom ati na!

⁵⁰Wayee Yéesu lesissa koonaa kiyaak, ya lëehɗukka.

⁵¹Ga wahtaama, rídóonaa wiyaakwaa poksee ga Kaanfaa Kooh, kún ɗekataa wëñ kiselaꞌɗa dalla kiɗaꞌ kom kanak, aboh ɗook bi ga kakay. Kakayfaa faa yëngëluk, atohcaa caa ɓëlgískoh. ⁵²Loy ciyewin lëgísukka, faraaf ɓoꞌ-Kooh ciyewin mílíssa ga ɓuwaa kaaninɗa. ⁵³Ɓa tessa da bi ga daa Yéesu mílísohɗa, ɓa ɓaa han kiꞌaas Yéerúsaleem, teeraa wiselaꞌíꞌwaa, ɓa feeñukka ga ɓoꞌ ɓiyewin. ⁵⁴Soldaaraa kuliyuk ga ɓoꞌ ɓitéeméeꞌ ga heñɗa, na ɓuwaa taabee nari kiwatuk Yéesuɗa hotussa daa kakayfaa yëngëluɗa na iñcaa laak caama, ɓa tíitta lool, ɓa ɓaa woꞌ an: «Kayoh-kayohɗa, ɓii yii enee Kowu Kooh!» ^55-56Ɓeti ɓiyewin enee daama, ceelussa palah ɓaa malak. Mërí-Malleen, Mërí eew Saak na Yoseef na eew towutaa Sebedee. Ɓeticaama ɓërí meyohee na Yéesu gohaa Gëlílée ee ɓa toputuꞌiri.

Yéesu ɓayussa loycaa

(Marka 15: 42-47; Lúkkaa 23: 50-56; Saŋ 19: 38-42)

⁵⁷Ga noh-soosaa ɓoꞌ yilëekíꞌ-alal, yaa dëk Arímatee ee teeku Yoseef, hayya. Ya bokee ga tëelíbéecaa Yéesu ɓan. ⁵⁸Ya kaꞌta ga Pílaat, ya meekissari faraaffaa Yéesu. Pílaat nakohha ya erufa. ⁵⁹Yoseef ɓeɓpa faraaffaa, múullafa ga píis perkaal wiꞌas mac. ⁶⁰Ya faanneerafa ga loy wiꞌas waa ya yotɗee hafci ga atoh, ya pírgínnda atoh wiyaak ga kúuwkaa loyaa, ya yaa ƴah. ⁶¹Mërí-Malleen na Mërí yaa yíinooyaa lak ɓa yugin, jaanohuunun na loyaa.

Ɓaa watukee loyaa Yéesuɗa

⁶²Ga kooh-wíisfaa tík ga besaa waayukaa Sabatɗa, sarahohcaa ɓiyaakɓaa na Fërísiyeeŋcaa hayussa ga Pílaat. ⁶³Ɓa woꞌꞌari an:

- Kiyaakii, ɗí níindísukin an ɓaa yaama woꞌoo kayohɗa, woꞌeera lak ya yaa lís kipes an: «Tík ga bes kaahayaa mi hay kimílís», ⁶⁴kon ebilaa ɓiɓoꞌ ɓa watuk loyaa dii bi ga bes kaahay. Enndiikanaa tëelíbéecaagari mínin kikaru ɓa lok faraaffaa, ɓa woꞌ ɓuwii an: «Ya mílísin ga ɓuwaa kaaninɗa.» Ee baanaa sabohfii tíkan gaɗa wëñan fiɗewaafaa kiyak.

⁶⁵Pílaat taassaɓa an:

- Soldaaꞌcum ɓooma, ɓayatɓa, ɗú watukiꞌ haffúu loyaa daa ɗú waaꞌ.

⁶⁶Ɓa kaꞌta kimalak ga daa loyaa manɗa, ɓa tummba lëdíꞌ ga atohaa laŋwaɗa doonaa ɓaa leꞌ ga tóoh ɓoꞌ ínoh. Ɓa foñnja soldaaꞌcaa daama, ɓaa watukwa.

Yéesu mílíssa ga kikaankaa

(Marka 16: 1-10; Lúkkaa 24: 1-12; Saŋ 20: 1-10)

¹Teel ga kímaa dímaasaa, lak besaa Sabat paafin, Mërí yaa dëk Makdalaaɗa na Mërí yaa yíinooyaa, karussa kimalaknee loyaa Yéesu. ²Kakayfaa dalla kiyëngëluk didóolíꞌ, laakka malaakaa Kooh yoosukoh asamaan, ya pírgínnda atohaa wiyaakwaa lagohsee loyaaɗa, ya yuŋnga ga ɗook gaa. ³Ya mannda na melic kileeꞌ, kúltífaagari yaanaawwa ɗer fan perkaal. ⁴Ɓuwaa watukee loyaaɗa, tíitussa bi ɓaa kaanan. ⁵Wayee malaakaa woꞌꞌa ɓeticaa an:

- Kaa tíitat, mi ínohin an ɗú raas Yéesu yaa daaƴsee ga kuraanaaɗa. ⁶Ya enissii dii. Ya mílísin fodaa ya woꞌeekaɗa. Hayat gii, ɗú malak dii ya faanseeɗa. ⁷Gaawat kikaꞌ, ɗú woꞌnee tëelíbéecaagari an: Yéesu mílísin ga ɓuwaa kaaninɗa. Ya ɗëwírukinndúu Gëlílée, ɗú hotohnanndi daama. Kon iñuma yërí mi ƴaheerúu kiwoꞌ.

⁸Ɓeticaa gaawussa kimeƴ loyaa. Ɓa tíiteera wayee keeñɓa sooseera lool ɓan. Ɓa ɓaa fool kiyéegal tëelíbéecaa Yéesu iñaa hewɗa. ⁹Balaa ɓa leꞌanaa, Yéesu hídohha naɓa, woꞌꞌaɓa an:

- Mi yii këñíꞌtúu.

Ɓeticaa deeyussa gari, ŋuluucukussa ga kotcaa, ɓaa jaamukki. ¹⁰Waa ennda ɗa Yéesu woꞌꞌaɓa an:

- Kaa tíitat! Karat, ɗú woꞌnee tëelíbéecaagoo an ɓa karat Gëlílée: ɓa hotohnanndoo daama.

Ɓéestíraa soldaaꞌcaa

¹¹Ga wii ɓeticaa en na kiƴahuɗa, ga soldaaꞌcaa naksee kiwatuk loyaa Yéesu acohseeɗa, laakka gaɓa ɓaa ɓoyuk teeraa, ɓa ɓéestíꞌta sarahohcaa ɓiyaakɓaa tóoh iñcaa laakeeɗa. ¹²Sarahohcaa ɓiyaakɓaa dalla kihídírukohu na yaakcaa yaawúuꞌcaa, ɓa júwohha ga kiꞌeꞌ soldaaꞌcaama hëelís wiyewin, ¹³ɓa woꞌꞌaɓa an:

- Ɗú karaa, woꞌat an tëelíbéecaa ɓaa yaama ɓërí hay ga wek, ɓa lokka faraaffaagari lak ɗí ɓaa neeh. ¹⁴En ɗanaa gúwernëerii yéeŋkanaa ɗí hay nari kimín kiwoꞌ bi dara hokoorúu ga.

¹⁵Soldaaꞌcaa ɓewussa koparaa, ɓa tummba fodaa daa ɓa woꞌseeɗa. Fodaama, ɓéestíraama síwwa ga ɗuuƴ yaawúuꞌcaa ee bi wati ka kii lís kiwoꞌu.

Yéesu wossa tëelíbéecaagari ga heetcii ga ëldúnaɗa tóoh

(Marka 16: 14-18; Lúkkaa 24: 36-49; Saŋ 20: 19-23; Tumeen 1: 6-8)

¹⁶Waa ennda ɗa, tëelíbéecaa Yéesu ɓidaaŋkaahɓaa na yíinooyaa karussa Gëlílée, ga jaŋjagaa Yéesu ebileeɓaɗa. ¹⁷Daa ɓa hotee Yéesu, ɓa ƴíꞌꞌa, ɓa ɓaa jaamukki. Wayee laakka gaɓa ɓuwaa laak hel kanak ga iñaa ɓa hotɗa. ¹⁸Yéesu deeƴca gaɓa, woꞌꞌaɓa an:

- Ga ɗook na dii ga kakay, Paammboo erinndoo dooli ga tóoh. ¹⁹Kon karat ga ɓéeɓ heetcii ga ëldúnaɗa, ɗú tumɓa ɓitëelíbéeroo. Bëtísiꞌatɓa ga teekii Paamudii, wii Kowukii na wii Helii yiselaꞌíꞌyii. ²⁰Yëedíratɓa kitaabuk ɓéeɓ iñcii mi nakkúu kitumɗa. Ee mi, mi yii narúu besaa en ɓéeɓ, bi ga daa ëldúna túkiꞌan.